başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvurucular nuray çınar ve mehmet çınar evlidir başvuruculardan mehmet çınar başvurucu türk silahlı kuvvetleri tsk emrinde ve hakkari yüksekova jandarma özel harekat bölük komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapmaktayken tarihinde içinde bulunduğu askeri aracın geçişi sırasında teröristlerce yola döşenen mayının patlaması neticesinde yaralanmıştır başvuru numarası karar tarihi başvurucu olayın hemen akabinde yapılan ilk müdahalesinin ardından sol ayağında meydana gelen kırık nedeniyle van yüzüncü yıl üniversitesi araştırma ve uygulama hastanesinde yılı eylül ayı içinde ameliyat edilmiştir söz konusu ameliyat sonrasında van asker hastanesi tarafından düzenlenen tarihli sağlık kurulu raporu ile başvurucuya sol boyun kırığı tanısı konulmuş ve bir buçuk ay istirahat verilmiştir başvurucunun tarihli sağlık kurulu raporu ile verilen istirahatinin bitmesini müteakiben muhtelif hastanelerde kimi zaman yatışı da yapılarak takip ve tedavisine devam edilmiştir bu takip ve tedaviler sırasında başvurucu hakkında van asker hastanesi sağlık kurulu tarafından düzenlenen tarihli raporda sol kırığı tanısı ile arızalı sağlam sınıfı görevini yapar komando olamaz tarihli raporda ise sol opere boyun kırığı sol ayak bileği hareket kısıtlılığı tanısı ile sınıfı görevini yapar komando olamaz medikal ve cerrahi tedavi ile iyileşme beklenmez tespitlerine yer verilmiştir başvurucu söz konusu raporlarda tespit edilen sağlık durumuna uygun sınıfta tsk emrindeki görevine devam etmiştir görevine devam eden başvurucunun asker hastanesi sağlık kurulunun tarihli raporu ile kırığı tanısı nedeniyle bir yıl süreyle fiziki yeterlilik testlerinden ağır sportif ve bedeni faaliyetlerden uzun süreli ayakta durmayı ve yürümeyi gerektiren temel ve savaş beden eğitimi faaliyetlerinden muaf tutulması uygun görülmüştür gülhane askeri tıp akademisi hastanesi gata haydarpaşa eğitim hastanesi sağlık kurulu tarafından düzenlenen tarihli raporla başvurucu hakkında sol ayak mayın yaralanmasına bağlı tarsal dejenerasyon teşhisine istinaden tskda görev yapamaz kararı verilmiştir söz konusu raporun milli savunma bakanlığınca msb tarihinde onaylanıp kesinleşmesinin ardından başvurucunun sağlık nedeniyle tsk ile ilişiği kesilmiştir başvurucular tskda görev yapma niteliğinin kaybedilmesine ve ilişiğin kesilmesine sebep olan rahatsızlığın görev sırasında ve görev nedeniyle maruz kalınan mayın patlaması sonucu meydana geldiğini belirterek bu sebeple uğradıkları maddi ve manevi zararların karşılanması talebiyle tarihinde idareye yaptıkları başvurunun zımnen reddi üzerine tarihinde askeri yüksek mahkemesinde dava açmıştır dairesi mahkeme tarihinde verdiği kararla davayı süre aşımı nedeniyle reddetmiştir kararın gerekçesinde başvurucuların eylemi ve eylemden doğan zararı tarihli sağlık kurulu raporu ile öğrendiği dolayısıyla bu tarihten itibaren tarihli ve sayılı mülga askeri yüksek mahkemesi kanununun maddesi uyarınca bir yıl ve her halükarda beş yıl içinde zorunlu idari başvuruda bulunmaları gerektiği belirtilmiştir başvurucuların ise bu süreleri geçirdikten sonra tarihinde idareye yaptıkları başvurunun zımnen reddi üzerine tarihinde açtıkları davanın süresinde olmadığı ifade edilmiştir kararda ayrıca başvurucu hakkında ve yıllarında düzenlenen sağlık kurulu raporlarının zararın öğrenilmesine ve dava açma süresine bir etkisinin bulunmadığı da vurgulanmıştır karşıoyda ise yılında düzenlenen raporlarda başvurucu hakkında sınıfı görevini yapar kararı verildiğinden bu tarih itibarıyla tsk ile ilişiğinin kesilmesinden kaynaklanan zararların oluşmasının ve dolayısıyla öğrenilmesinin söz konusu olamayacağı ifade edilmiştir başvurucunun tskda görev yapamayacağının tarihli sağlık raporu ile tespit edilmesi nedeniyle dava açma süresinin bu rapor esas alınarak hesaplanması gerektiği belirtilmiştir başvuru numarası karar tarihi başvurucuların karar düzeltme istemi aynı mahkemenin tarihli kararıyla reddedilmiştir nihai karar başvuruculara tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucular tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur bireysel başvurunun incelenme sürecinde tarihli ve sayılı kanun ile anayasaya eklenen geçici maddenin birinci fıkrasının e bendiyle a kaldırılmıştır iv hukuk a ulusal hukuk kanunlar sayılı mülga kanunun maddesinin birinci fıkrası şöyledir eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların askeri yüksek mahkemesinde dava açmadan önce bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lazımdır bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliği tarihinden ve altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler tarihli ve sayılı yargılama usulü kanununun maddesinin numaralı fıkrası şöyledir eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir danıştay danıştay onuncu dairesinin tarihli ve sayılı kararı şöyledir bir eylemin ve doğurduğu zarar bazı durumlarda eylemin gerçekleşmesiyle kimi zaman da değişik araştırma ve incelemelerden hatta ceza davalarından sonra ortaya çıkabilmektedir özelikle kamu görevlilerinin idari tasarrufta bulunurken uyulması zorunlu görülen kurallara uymamaları nedeniyle kendilerine izafe edilebilecek nitelikte olmakla birlikte yetkilerin kullanımı sırasında gerçekleştiği için idaresinden de ayrılamayan göre kusurlarından doğan zararın tazmini istemiyle açılacak tam yargı davalarında eylemin zararın kamu görevlisinin kişisel kusurundan mı görev kusurundan mı kaynaklandığının ceza muhakemesi sonucunda belirlenmesiyle ortaya çıkabilmektedir bu nedenlerle sayılı kanun un maddesinde öngörülen ve yıllık sürelerin eylemin idariliğinin ve doğurduğu zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren hesaplanması zorunludur aksi yorumun dava açma yolunun kullanımını güçleştirerek hak arama hürriyetini olumsuz etkileyeceğini belirtmek gerekir anılan yasa hükmünde öngörülen tam yargı davalarının idari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazminine yönelik olması sebebiyle davanın açılabilmesi için eylemin idariliğinin ve yol açtığı zararın ortaya çıkması zorunludur başvuru numarası karar tarihi danıştay dairesinin tarihli ve sayılı karan şöyledir sayılı yargılama usulü kanununun maddesinde idareye başvuru için öngörülen en geç beş yıllık sürenin hangi tarihten itibaren başlatılacağı zaman zaman duraksamalara yol açtığından bu hususun irdelenmesi gerekmektedir tam yargı davaları idari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazminini ifade etmektedir bu nedenle tam yargı davasının açılabilmesi için eylemin idariliğinin ve yol açtığı zararın ortaya çıkması zorunludur eylem idarenin işlevi sırasında bir hareketi bir davranışı bir tutumu veya hareketsizliği idari karar ve işlemle ilgisi olmayan başka bir deyişle öncesinde temelinde bir idari karar veya işlem olmayan salt maddi tasarrufları ifade etmektedir söz konusu eylemlerin ve doğurduğu zarar bazen eylemin yapılmasıyla birlikte ortaya çıkarken bazen de çok sonra değişik inceleme ve hatta ceza yargılamaları sonucu ortaya çıkabilmektedir bu itibarla sayılı kanunun maddesinde öngörülen ve yıllık sürenin eylemin idariliğinin ortaya çıktığı tarihten itibaren hesaplanması zorunludur aksi yorumun zarara yol açan eylemin idariliğinin ortaya çıkmasıyla kullanılması mümkün olan dava açma hakkını ortadan kaldıracağı hak arama özgürlüğüyle bağdaşmayacağı açıktır b uluslararası hukuk uluslararası hukuk bkz ahmet yıldırım b no v


a başvuruya kadar olan süreç başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir yılında ankara kara harp okulundan mezun olan başvurucu yılında binbaşı rütbesiyle genelkurmay elektronik sistemleri ges komutanlığına yılında ise kara kuvvetleri lojistik komutanlığına tayin edilmiştir başvurucu cumhuriyet başsavcılığınca yürütülen ve kamuoyunda askeri casusluk soruşturması adıyla anılan soruşturma üzerine tarihinde açılan kamu davasında sanık olarak yargılanmıştır başvuru numarası karar tarihi yürütülen bu soruşturma ve açılan dava dikkate alınarak tarihli ve sayılı türk silahlı kuvvetleri personel kanununun ve tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren subay sicil yönetmeliğinin subay sicil yönetmeliği maddeleri çerçevesinde sıralı sicil üstlerince başvurucu hakkında tarihinde türk silahlı kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde ahlak dışı hareketlerde bulunması nedeniyle silahlı kuvvetlerde kalması uygun değildir ortak kanaati ile sicil belgesi düzenlenmiş ve ayırma süreci başlatılmıştır düzenlenen sicile dayalı olarak başlatılan inceleme kara kuvvetleri komutanlığı bünyesindeki komisyon tarafından yapılmış ve başvurucu hakkında tarihinde ayırma işlemi tesis edilmesine karar verilmiştir bu karar kara kuvvetleri komutanı tarafından tarihinde onaylanmış ve genelkurmay başkanı tarafından tarihinde kara kuvvetleri komutanının kararı doğrultusunda işlem yapılması uygun görülmüştür bunun üzerine üçlü kararname ile başvurucunun tarihli ve sayılı işlemle ve disiplinsizlik gerekçesiyle resen türk silahlı kuvvetlerinden tsk ayrılmasına karar verilmiştir söz konusu işlem tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir başvurucu bunun üzerine tarihinde kara kuvvetleri komutanlığına bilgi edinme başvurusunda bulunmuştur başvurusunda ayırma sicil not kayıt ve kanaatlerinin ayırma işlemine esas alınan varsa istihbari bilgilerin alınan karar ve gerekçesinin bir örneğinin kendisine verilmesini talep etmiştir başvurucuya bilgi edinme başvurusu çerçevesinde ağır ceza mahkemesi tarafından kabul edilen iddianame kastedilerek şu şekilde cevap verilmiştir hakkınızda ilgi e iddianamedeki eylemlerin tasvir şekline ve toplanan delillere göre nitelik ve nicelik olarak vahim olduğu bu bağlamda statüsünüz itibariyle kamu görevlisi olma nitelik ve yeterliliğini yitirdiğiniz bu durum karşısında kamu hizmetinde istihdam edilmenizin kamu yararına açıkça aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmiştir ayırmaya esas belgelerden karar sureti da ayırma sicil belgesi tıpkı çekimi gönderilmiştir ayırma işlemine esas teşkil eden ilgi e iddianameden başka herhangi bir istihbari ve disiplin suçu işlediğinize dair bilgi ve belgeye rastlanılmadığından gönderilmemiştir başvurucu ayırma işleminin iptali talebiyle tarihinde askeri yüksek mahkemesinde a dava açmıştır bu arada ceza yargılamasında ağır ceza mahkemesi cmk mülga madde ile görevli tarihli ve sayılı kararı ile devletin güvenliğine ilişkin gizli bilgileri temin etme özel hayatın gizliliğini ihlal etme ve suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçlarını işlediği gerekçesiyle başvurucuyu toplam yıl ay gün hapis cezası ile cezalandırmıştır a birinci dairesi ağır ceza mahkemesinden dava dosyasına ait gerekçeli kararı talep etmiş ardından daire tarihli ve sayılı kararla oybirliğiyle davanın reddine hükmetmiştir karar gerekçesinin ilgili bölümü şöyledir kamu hizmetini yürütmekle görevli olan idarenin bu hizmeti en iyi şekilde yürütebilmesi için gerekli tedbirleri alma yetkisi ile donatılmasının zorunlu olduğu kuşkusuzdur bu nedenle idarenin kamu hizmetini yürütecek olan personelini alırken bir takım özelliklere sahip olmasını araması tabii olduğu gibi statüye alındıktan sonra da bunları verimli biçimde kullanması hizmeti aksatacak kendisinden verim alınması imkanı başvuru numarası karar tarihi kalmamış aksine idare mekanizmasına ve kamu hizmetinin yürütülmesine zararlı olacak personelini bünyesi dışına çıkarması da doğal görünmektedir bu açıklamalar ışığında dava konusu resen ayırma işlemi değerlendirildiğinde davacı hakkında düzenlenen iddianamelerdeki tasvir şekillerine ve yine iddianamelerde belirtilen delillere göre davacıya isnat edilen eylemlerin nitelik olarak vahim olduğu özellikle iddianamede belirtilen olaylarla ilgili soruşturma başladıktan sonra başvurucunun ikametinde yapılan arama sırasında bulunduğu belirtilen yer alan belgelerin niteliğinin genelkurmay başkanlığından sorulması üzerine söz konusu belgelerin tcknın maddesi kapsamında devletin güvenliğine ve niteliği itibariyle gizli kalması gereken bilgilere ilişkin olduğu yönünde genelkurmay başkanlığı tarafından cevap verilmesi ve bu doğrultuda mahkeme tarafından hüküm kurulması dikkate alındığında davacının tsknın itibarını sarsacak şekilde hareketlerde bulunduğu değerlendirmesinin maddi olgulara dayandığı davacının statüsü itibariyle kamu görevlisi olma nitelik ve yeterliliğini yitirdiği bu durum karşısında davacının kamu hizmetinde istihdam edilmesinin kamu yararına açıkça aykırılık teşkil ettiği sonuç olarak davacı hakkında silahlı kuvvetlerde kalması uygur değildir sicil belgesi düzenlenmesi işlemi ve bu sicil belgesine istinaden sayılı kanunun ve subay sicil yönetmeliğinin inci maddeleri kapsamında ayırma işlemi tesis edilmesinde takdir yetkisinin ölçülü ve objektif olarak kullanıldığı ve anılan işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı sonucuna varılmıştır karar tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir başvurucu tarihinde karar düzeltme isteminde bulunmuştur başvurucunun yapmış olduğu karar düzeltme isteminden sonra tarihinde başvurucu vekili yargıtay cumhuriyet başsavcılığının dosyanın tümü hakkında bozma yönünde görüş bildirdiğini ileri sürerek yargıtay kararının beklenmesini istemiştir bunun üzerine tarihinde başvurucu hakkında temyiz incelemesi sonucunda bir karar verilip verilmediğinin bildirilmesinin verilmiş ise bir suretin gönderilmesinin yargıtay daire başkanlığından istenmesine karar vermiştir başvurucu hakkında kurulan ceza davasına ilişkin hükümler yargıtay ceza dairesinin tarihli ve sayılı ilamıyla onanmıştır başvurucu bu karara ilişkin sayılı bireysel başvuruda bulunmuştur yargıtay ilamı tarihli yazıyla birinci daire başkanlığına gönderilmiştir bunun üzerine birinci dairesi tarihli ve sayılı ilamla karar düzeltme istemini reddetmiştir bu karar başvurucuya tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu kararına ilişkin olarak tarihinde bakılmakta olan bu başvuruyu yapmıştır b başvuru yapıldıktan sonraki gelişmeler başvurucunun ceza davasına ilişkin sayılı bireysel başvurusu sayılı bireysel başvuru ile birleştirilmiştir anayasa mahkemesi genel kurulu tarihinde başvurucunun yargılandığı ve hüküm giydiği ceza davasına ilişkin olarak silahların eşitliği yönünden adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir yanla ve diğerleri b no kararın gerekçesi şöyledir somut olayda dijital deliller içindeki bilgi ve belgelere dayanılarak başvurucuların mahkumiyetine karar verilmiştir başvurucuların dijital verilerin gerçeği yansıtmadığı yönündeki iddialarının araştırılması amacıyla bu deliller üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılması veya bunlara ilişkin imajların verilmesi taleplerinin dijital belgelerin içeriklerinin devlet sırrı kapsamında kaldığından ve dijital delillerin usulüm başvuru numarası karar tarihi uygun aramalar sonucu ele geçirildiğinden bahisle reddedilmesi yargılamanın bütünü yönünden adil yargılanma hakkını ihlal eder niteliktedir mahkemece delillerin bu şekilde gizlenmiş olması özellikle de devlet sırrı gerekçesiyle delillerin savunma makamına açılmaması ve olması başvurucuların dijital delillerin sıhhati konusundaki iddialarını tam olarak ileri sürmesini imkansız kılmıştır oysa mahkeme bu dijital delillere göre bir değerlendirme yaparak mahkumiyet kararı vermiş ve yargıtay tarafından aynı nedenlerle verilen hüküm onanmıştır bkz bu koşullarda mahkemece izlenen usul ve yöntemin silahların ilkesinin gereklerine uygun olmadığı ve başvurucunun menfaatlerini yeterince koruyan bir güvence içermediği açıktır bu şekilde başvurucuların kendilerine yöneltilen suçlamaların dayanağı olan delillere karşı savunma yapma imkanı ve kovuşturmanın genişletilmesini isteme hakkı kısıtlanmış ceza yargılamasının maddi gerçeğin ortaya çıkartılması amacına yönelik olarak silahların eşitliği ilkesi ihlal edilmiştir anayasa mahkemesi kısa kararının bir örneği tarihinde mahkemesine tarihli ve sayılı kanunla yapılan özel yetkili kaldırılmasıyla birlikte değişiklik sonrası ağır ceza mahkemesinin yerine uyuşmazlığa bakmakla anadolu ağır ceza mahkemesi görevlendirilmiştir gönderilmiştir dosya anadolu ağır ceza mahkemesinin numaralı esasına kaydedilmiştir mahkeme tarihinde yapılan duruşma sonucunda kapatılan cmk madde ile görevli ağır ceza mahkemesinin sayılı ilamının kesinleşen kısmının iptaline başvurucularının da aralarında bulunduğu sanığın tamamı hakkında isnat edilen her bir suç sebebiyle tarihli ve sayılı ceza muhakemesi kanununun cmk maddenin ikinci fıkrasının b bendi uyarınca ayrı ayrı beraatine oybirliğiyle karar vermiştir tarihli duruşma zaptının başvurucuyla ilgili bölümü şöyledir sanık tamer karslıoğlu hakkında suç işlemek amacıyla kurulmuş suç örgütüne üye olma suçundan tck maddesi hayatın gizliliğini ihlal suçundan tck maddesi uyarınca kez haberleşmenin gizliliğini ihlal suçundan tck maddesi uyarınca kez devletin güvenliğine ilişkin bilgileri temin etme eylemlerinden tck maddesi yasaklanan bilgileri temin suçundan tck maddesi uyarınca cezalandırılması istemi ile kamu davası açılmışsa da dosya kapsamında toplanan deliller sanık savunması dijital delillerle ilgili olarak adli tıp kurumundan alınan rapor birlikte değerlendirildiğinde sanığın üzerine atılı suçları işlemediği anlaşılmakla sanığın üzerine atılı suçlardan cmk maddesi uyarınca her bir suçla ilgili olarak ayri ayri gerekçeli kararın tamamı tarihinde ulusal yargı ağı bilişim sistemine uyap yüklenmiştir gerekçeli karar toplam sayfa olup hüküm bölümü ile duruşma zaptına geçen bölüm arasında bir fark bulunmamaktadır anadolu ağır ceza mahkemesinin beraat kararı temyiz edilmemiş ve hüküm tarihinde kesinleşmiştir anayasa mahkemesi tarihli yazıyla başvurucudan birinci dairesinin tarihli kesinleşen kararına ilişkin olarak tarihli ve sayılı askeri yüksek mahkemesi kanununun maddesi kapsamında yargılamanın iadesi yoluna başvurulup başvurulmadığını başvuru yapıldıysa başvurunun yapıldığı tarihe ilişkin bilgi ve ilgili belgelerin başvuru yapılmayacak ise gerekçenin ne olduğunun bildirilmesini istemiştir başvuru numarası karar tarihi başvurucu tarihinde tebliğ aldığı yazıya cevap olarak tarihinde verdiği dilekçede avukatının eşinin tarihinde ankarada meydana gelen terör eyleminde şehit olduğunu avukatının ise ağır yaralandığını ve hastanede yatarak tedavi gördüğünü anılan ceza mahkemesi kararının sadece gerekçesinin sayfa olduğu gözönüne alındığında yeni bir avukat tutmasının kısa zamanda fayda vermeyeceğini öte yandan halihazırda anayasa mahkemesi önünde olağan hukuk yollarını tüketerek yaptığı bireysel başvurusunun bulunduğunu yargılamanın iadesi yolunun olağanüstü yol olduğunu ve isteminin reddedilmesi halinde anayasa mahkemesine yeniden yapılacak bireysel başvuruda süresinin geçmiş olacağını bu durumda telafisi imkansız hak kaybının söz konusu olabileceğini tüm bu nedenlerle yargılamanın iadesi yoluna başvurmadığını belirtmiştir başvurucu dilekçesinde bahsettiği hususlara ilişkin belgeleri de dilekçe ekinde sunmuştur iv hukuk a ulusal hukuk sayılı kanunun işlem tarihinde yürürlükte olan maddesinin c bendi şöyledir disiplinsizlik veya ahlaki durumları sebebiyle silahlı kuvvetlerde kalmaları uygun görülmeyen subaylar hizmet sürelerine bakılmaksızın haklarında t c emekli sandığı kanunu hükümleri uygulanır subay sicil yönetmeliğinin işlem tarihinde yürürlükte olan maddesinin birinci fıkrası ve e bendi şöyledir aşağıdaki sebeplerden biri ile disiplinsizlik veya ahlakı durumları gereği türk silahlı kuvvetlerinde kalmaları bulunduğu rütbeye veya bir önceki rütbesine ait bir veya birkaç belge ile anlaşılıp uygun görülmeyenler hakkında hizmet sürelerine bakılmaksızın emeklilik işlemi yapılır e türk silahlı kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde ahlak dışı hareketlerde bulunması tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren türk silahlı kuvvetleri hizmet yönetmeliğinin maddesinin ilgili kısmı şöyledir asker kendisinden beklenen vazifeleri yapabilmek için yüksek ahlak kuvvetli maneviyata sahip olmalıdır her askerde bulunması ahlakı ve vasıflar şunlardır h ahlak sahibi olmak askerin ahlakı ve yaşayışı kusursuz ve lekesiz olmalıdır asker esrarkeşlikten sarhoşluktan yalancılıktan borçtan ve kumardan dolandırıcılıktan ahlaksız kimselerle düşüp kalkmaktan hırsızlıktan yağmadan yakı yıkmaktan ve sair bütün fenalıklardan sakınmalıdır bunlar vazifenin yapılmasına mani olurlar yaşayışı sıhhati azim ve cesareti bozar namusu lekeler manevi şahsiyeti öldürür ve her biri ayrı ayrı cezaları üstüne çeker sayılı kanunun yargılamanın iadesi kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrası şöyledir daireler ile daireler kurulundan verilen kararlar hakkında aşağıda yazılı sebepler dolayısıyle yargılamanın iadesi istenebilir c karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün kesin hüküm halini alan bir bozularak ortadan kalkması sayılı kanunun muhakemenin iadesinde süre kenar başlıklı maddesi şöyledir başvuru numarası karar tarihi muhakemenin iadesinde hukuk usulü muhakemeleri kanununun süreye ait hükümleri benzetme yolu ile uygulanır tarihli ve sayılı hukuk muhakemeleri kanununun maddesi şöyledir yargılamanın iadesi süresi d karara esas alınan ilamın bozularak kesin hüküm şeklinde tamamen ortadan kalkmasından haberdar olunduğu tarihten itibaren üç ay ve her halde iade talebine konu olan hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıldır b uluslararası hukuk sözleşme avrupa hakları sözleşmesinin sözleşme adil yargılanma hakkı kenar başlıklı maddesinin numaralı fıkrası şöyledir kendisine bir suç isnat edilen herkes suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılır avrupa hakları mahkemesi sanığı yargılayan mahkemenin veya bu mahkemenin üyelerinin sanığa isnat edilen suçu işlediği ön yargısıyla hareket etmemesini ifade eden ve sözleşmenin maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen masumiyet karinesi birinci fıkrada teminat altına alınan adil yargılanma hakkının en önemli unsurlarından biridir b masumiyet karinesi suç isnadının karara bağlandığı yargılamalarda geçerli olduğu için sözleşmenin maddesinde ifade edilen medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar çerçevesinde değerlendirilen idari davalar kural olarak masumiyet karinesinin uygulama alanı dışında kalmaktadır ancak idari davada uyuşmazlık konusu olan maddi olayın tespitinde idari yargı aynı maddi olayı ele alan ceza mahkemesinin daha önce verdiği beraat kararına uygun hareket etmelidir benzer yöndeki kararları için bkz kk b no krallık kk b no bu kural kişi hakkında verilen beraat kararı sorgulanmadığı sürece aynı maddi olay çerçevesinde daha düşük ispat standardı kullanılarak kişinin disiplin sorumluluğu çerçevesinde yaptırıma tabi tutulmasına engel teşkil etmemektedir b no b no v


a olaylar başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvurucu başvuru tarihinde ankara nolu f tipi yüksek güvenlikli kapalı ceza kurumunda hükümlü olarak bulunmaktadır başvurucuya gelen azadiya welat gazetesinin ağustos tarihli nüshasının birinci ve beşinci sayfasında ceza infaz kurumlarında yapılması düşünülen eylemlerle ilgili yazılar bulunduğu tespit edilmiştir yazı içeriklerinin bir bölümü şöyledir deniz kaya yaptığı açıklamada demek ki önderliğimizin sağlık sorunları görmezlikten geliniyor türkiyenin tüm cezaevlerindeki tutsaklar ölüm orucuna hazırdır ve başlayabilir başvuru numarası karar tarihi deniz kaya tüm özgürlük tutsakları adına yaptığı açıklamada abdullah öcalan ır sağlık sorunları için eğer bir çare aranmazsa türkiye ve kürdistandaki cezaevlerinde biz ölüm oruçlarına başlayacağız ankara nolu f tipi yüksek güvenlikli kapalı ceza kurumu eğitim kurulu eğitim kurulu anılan gazetenin başvurucuya verilmesini uygun görmemiştir kararın ilgili kısmı şöyledir tarihli azadiya welat isimli gazete ile ilgili olarak yapılan tercüman çevirisi çerçevesinde gazetenin birinci ve beşinci sayfasında ceza infaz kurumlarında yapılması düşünülen eylemler ile ilgili yazılara yer verildiği ve örgütü destekleyen kitleye yönelik olarak yürütülecek kışkırtma faaliyetlerinde kullanılabileceği kurulumuzca değerlendirilmiş ve sayılı kanunun ile tüzükün maddeleri gereğince söz konusu gazetenin verilmemesine eğitim kurulunun yukarıda belirtilen kararı başvurucuya tebliğ edilmiş ve başvurucu karara karşı sincan hakimliğine şikayetçi olmuştur şikayeti inceleyen hakimlik tarihli ve sayılı kararı ile başvurucunun şikayetinin reddine karar vermiştir kararın ilgili kısımları şöyledir hükümlü dilekçesi ile adına gelen azadiya welat isimli gazetenin sayısının verilmemesine dair karara karşı şikayet yoluna başvurmuştur yapılan incelemede ankara nolu f tipi yüksek güvenlikli ceza kurumu eğitim kurulunun tarihli ve sayılı kararı ile tarihli azadiya welat isimli gazete ile ilgili olarak yapılan tercüman çevirisi çerçevesinde gazetenin birinci ve beşinci sayfasında ceza infaz kurumlarında yapılması düşünülen eylemler ile ilgili yazılara yer verildiği ve örgütü destekleyen kitleye yönelik olarak yürütülecek kışkırtma faaliyetlerinde kullanılabileceği gerekçesi ile verilmemesine karar verilmiştir sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin hakkında kanunun maddesinde hükümlü mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir düzenlemesi yer almaktadır kanundaki bu düzenlemeye göre hükümlünün adına gelen yayından yararlanabilmesi için yayının mahkemelerce yasaklanmamış olması şarttır kanundaki düzenleme gözetildiğinde eğitim kurulu kararında hukuka aykırılık söz konusu değildir bu nedenle şikayetin karar vermek gerekmiştir başvurucu hakimliğin ret kararına karşı itiraz yoluna başvurmuştur inceleyen sincan ağır ceza mahkemesi hakimliğinin kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle başvurucunun itirazının reddine karar vermiştir nihai karar başvurucuya tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur b hukuk tarihli ve sayılı basın kanununun el koyma dağıtım ve satış yasağı kenar başlıklı maddesi şöyledir soruşturma için sübut vasıtası olarak her türlü basılmış eserin en fazla üç adedine cumhuriyet savcısı gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kolluk el koyabilir soruşturma veya kovuşturmanın başlatılmış olması şartıyla tarihli ve sayılı atatürk aleyhine suçlar hakkında kanunda anayasanın üncü maddesinde yer alan inkılap kanunlarında sayılı türk ceza kanununun maddesinin ikinci fıkrasında üncü maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında başvuru numarası karar tarihi inci maddesinde inci maddesinin birinci ve ikinci nci maddesinin ikinci ve dördüncü fıkralarında maddesinde ve tarihli ve sayılı terörle mücadele kanununun nci maddesinin ikinci ve beşinci fıkralarında öngörülen suçlarla ilgili olarak basılmış eserlerin tamamına hakim el konulabilir hangi dilde olursa olsun türkiye dışında basılan süreli veya süresiz yayın ve gazetelerin ikinci fıkrada belirtilen suçlan içerdiklerine dair kuvvetli delil bulunması halinde bunların türkiyede dağıtılması veya satışa sunulması cumhuriyet başsavcılığının talebi üzerine sulh ceza hakiminin karan ile yasaklanabilir gecikmesinde sakınca bulunan hallerde cumhuriyet başsavcılığının karan yeterlidir bu karar en geç saat içinde hakimin onayına sunulur saat içinde hakim tarafından onaylanmaması halinde cumhuriyet başsavcılığının karan hükümsüz kalır yukandaki fıkra uyarınca yasaklanmış yayın veya gazeteleri bilerek dağıtanlar veya satışa sunanlar bu yayınlar yoluyla işlenen suçlardan eser sahibi gibi sorumludurlar tarihli ve sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin hakkında kanununun süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı başlıklı maddesi şöyledir hükümlü mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir resmi kurumlar üniversiteler kamu kurumu niteliğindeki meslek ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla bakanlar kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete kitap basılı yayınlar hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders denetime tabi tutulamaz kurum güvenliğini tehlikeye düşüren veya müstehcen haber yazı fotoğraf ve yorumlan kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ceza kurumlarının yönetimi ceza ve güvenlik tedbirlerinin hakkında tüzükün tüzük eğitim kurulunun görev ve yetkileri başlıklı maddesinin numaralı fırkasının ı bendi şöyledir eğitim kurulu aşağıda sayılan işleri yapmakla görevli ve yetkilidir ı kuruma gelen her türlü yayının kurum güvenliğini tehlikeye düşüren veya haber yazı fotoğraf ve yorumlan kapsayan nitelikte olup olmadığına karar vermek il tarihli adalet bakanı oluru ile yürürlüğe giren ceza kurumları kütüphane ve kitaplık yönergesinin yönerge kuruma kabul edilmeyecek yayınlar başlıklı maddesi şöyledir a mahkemelerce yasaklanmış olan b mahkemelerce yasaklanmamış olsa bile kurum güvenliğini tehlikeye düşürdüğü veya müstehcen haber yazı fotoğraf ve yorumları kapsadığı eğitim kurulu tespit edilen hiçbir yayın kuruma kabul edilmez iv


a olaylar başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir mardin ili derik ilçesi köyünde yılında yapılan kadastro çalışmaları esnasında parsel numaralı taşınmaz ve arkadaşları adına tespit görmüş başvurucuların murislerinin tespite yaptığı itiraz mardin tapulama müdürlüğü tarafından reddedilmiş bu karardan sonra başvurucuların murisleri derik tapulama hâkimliğinde tarihinde ve arkadaşları aleyhine kadastro tespitine itiraz davası açmışlardır derik tapulama hâkimliği tarih ve sayılı karar ile hâkimlerin davadan çekinmeleri nedeniyle merci tayini için dosyanın yargıtaya gönderilmesine karar vermiştir yargıtay hukuk dairesi tarih sayılı ilâmıyla kızıltepe tapulama mahkemesini davaya bakmak için görevlendirilmiştir kızıltepe kadastro mahkemesi tarih ve sayılı kararı ile mahkemenin görevsizliğine dosyanın görevli mahkeme olan derik kadastro mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir anılan kararın temyiz edilmesi üzerine yargıtay hukuk dairesi tarih ve sayılı ilâmıyla derece mahkemesinin kararını bozmuştur bozma ilamı üzerine dava kızıltepe kadastro mahkemesinin sayılı dosyasına kaydedilmiştir kızıltepe kadastro mahkemesinin kapatılması ve dava dosyalarının mardin adliyesine devredilmesinden sonra dava dosyası mardin kadastro mahkemesinin sayılı dosyasına kaydedilmiş olup yargılama hâlen devam etmektedir başvurucular tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır b hukuk tarih ve sayılı hukuk muhakemeleri maddesi ile tarih ve sayılı kadastro maddesinin birinci fıkrası maddesinin birinci fıkrası maddesinin birinci üçüncü ve dördüncü fıkraları maddesinin birinci ve ikinci fıkraları maddesinin birinci fıkrası ve maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi bkz b no başvuru numarası karar tarihi iv


a olaylar başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvurucu danıştay eski başkanvekili ve danıştay eski başsavcısıdır emekliliğini müteakip haziran tarihinde atatürkçü düşünce derneği add genel kurulunca genel başkan seçilmiş ve halen bu görevine devam etmektedir maddesini değiştiren kanun türkiye büyük millet meclisince kabul edildikten sonra cumhurbaşkanı abdullah gül tarafından tarihinde referanduma sunulmuş ve halkoylaması sonucunda anayasa değişikliği kabul edilmiştir söz konusu değişiklikte başta anayasa mahkemesi ile hâkimler ve savcılar yüksek kurulunun yapısı olmak üzere kamuoyunu yakından ilgilendiren bazı değişiklikler yapılmış anayasa değişikliğine karşı çıkanlar ile değişikliği isteyenler arasında uzunca bir süre tartışmalar meydana gelmiştir başvurucu add hatay şubesi tarafından referandum tarihinden gün sonra tarihinde düzenlenen nereye gidiyor başlıklı panelde add genel başkanı sıfatıyla bir konuşma yapmıştır başvurucu söz konusu konuşmada dinleyicileri türk milletinin bir ferdi olma sorumluluğunu yerine getirip getirmediğini düşünmeye çağırmıştır başvurucuya göre önemli olan emperyalizmin mevcut olduğu bir dünyada emir alarak mı yoksa bağımsız bir şekilde mi yaşandığıdır bu noktada başvurucu herkesi ve onun felsefesini yeniden düşünmeye davet etmektedir başvurucuya göre cumhuriyetin kurucu felsefesi demokrasidir oysa bugün türkiye gibi ülkelere dayatılan demokrasi içi boşaltılmış bir demokrasidir başvurucuya göre kurucu felsefesini bilmeyen kişiler iktidardadır başvurucu konuşmasının bu noktasında daha sonra pek çok dava açılacak olan şu sözleri sarf etmiştir bizlerdedir yani sizlerdedir yani oylarımızdadır o oylar bilinçliyse ne ala bilinçli olmayan yani dışında olan oylar bana göre gaflet delalet ve hıyanet içindedir hıyaneti hepimiz biliyoruz bizi sömürmek üzere kendi menfaatlerine göre buraya gelmiş olanları ben suçlamam onlar kendi ülkeleri için çalışıyorlar bizimkilerde kendi ülkeleri için çalışırlarsa o emperyalist güçlerin emrinde iş birlikçi olmazlar başvurucu konuşmasının devamında kimi zaman bölücü kimi zaman toprak ağalığı ve kimi zaman da siyasi demokratikleşme şeklinde cumhuriyetin ilkelerine ters düşüldüğünü ve bireylerin vurdumduymazlıkları sebebiyle devrim karşıtı güçlerin ülkeyi idare ettiklerini ileri sürmektedir başvurucu daha sonra kuruluş felsefesinin kendisine göre anlamını açıklamaya girişmekte atatürk demokrasinin üstünde olduğunu savunmaktadır başvurucu anayasası ile ülkeye özgürlükçü bir rejimin hâkim olduğunu ve yaşanan geriye gidiş yaşandığını düşünmektedir başvurucuya göre adnan menderes demokrat değildi ve anayasayı ihlal etmekten yargılanmıştı sonunda idam edilmiş olmasını eleştiren başvurucu atatürk ilkelerinden taviz verdiğini düşünmektedir başvurucu bu düşüncelerinden dolayı kendisi hakkında pek çok dava açılmış olmasından da yakınmaktadır başvurucu demokrasi ihracı bahanesiyle bölgeye getirdiğini darbesinden sonra başvuru numarası karar tarihi ve bölücü güçlerin desteklendiğini ileri sürmekte ve kendi bakış açısından sonrası başta yargı üniversiteler bazı anayasal kurumlar olmak üzere meydana gelen değişimleri analiz etmektedir başvurucu daha sonra adalet ve kalkınma partisinin ak parti kuruluşundan sonraki süreci değerlendirmekte ve amerika ile söz konusu parti arasında şüpheli ilişkiler bulunduğunu iddia etmektedir başvurucuya göre ak parti ve gülen cemaati devlet ve yargıda kadrolaşmaktadır ve gibi davalar ise bu kadrolaşmanın neticesidir başvurucu son yapılan referanduma da değinmekte ve oyu verenlerin bilinçli olarak oy verdiklerini ancak milyon kişinin oy vermediğini bunların eğitilmesi gerektiğini ileri sürmüştür başvurucu referandum sonrası değişen anayasa kurallarını değerlendirmiş ve son olarak yapılacak genel seçimlerde ak partinin halkın oyları ile iktidardan uzaklaştırılması halinde yeni anayasa yapımı konusunda siyasilere katkı sunabileceğini iddia etmiştir başvurucu ayrıca tarihinde ulusal yayın yapan haber türk televizyonunda bir programa katılmıştır başvurucu televizyon programında kesim hayır diyor eğitimsiz kesim evet diyor ifadelerini kullanmıştır başvurucunun dosyaya sunduğu belgelere göre bu konuşmasından dolayı farklı ilde toplam adet tazminat davası açılmıştır başvuru tarihi itibarıyla söz konusu tazminat davalarından hakkında ilk derece mahkemelerince ret kararı verilmiş bunlardan tanesi yargıtay tarafından görüşülerek onanmıştır başvurucunun yukarıda zikredilen konuşmasında tırnak içinde alıntılanan sözleri ve referandumda oyu verenleri eğitimsiz olarak nitelendirmesi nedeniyle açılan davalar nedeniyle yapılan bireysel başvurulardan dördü mevcut başvuru ile birleştirilmiştir birinci dava ak parti milletvekili yedi davacı tarafından tarihinde ankara asliye hukuk mahkemesine açılan tazminat davasında başvurucunun referandumda oyu kullananlara ve dolayısıyla kendilerine hakaret ettiğini iddia etmişlerdir başvurucu derece mahkemesindeki davaya cevabında davacıları hedef almadığını sarf ettiği sözlerin referanduma ilişkin sonuçların değerlendirilmesi safhasında eleştiri sınırları içerisinde olan genel geçer açıklamalardan ibaret olduğunu ileri sürmüştür başvurucu ayrıca oylamanın gizli yapıldığı için kimsenin hangi yönde oy verdiğinin bilinemeyeceğini ve davacının oyunun kendi tasarrufu olduğunu kimseyi ilgilendirmediğini davacının doğrudan zarar görmemesi nedeniyle tazminat isteme hakkının da bulunmadığını davacı açısından matufiyet şartının oluşmadığını savunmuştur derece mahkemesi tarihli kararı ile davayı kısmen kabul etmiş ve davacılar lehine tazminata hükmetmiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamı ile tazminat yerine tecavüzün kınanmasına karar verilmesi gerektiğinden bahisle oy çokluğu ile bozulmuştur dairenin gerekçesi şöyledir iktidar partisi milletvekili olduğunu üyesi bulunduğu partinin anayasa değişikliği önerisini meclise sunduğunu teklifin yasalaşma sürecinde ve sonraki halk oylaması aşamasında halkı evet oyu kullanmaya davet eden çalışmalar yaptığını halk oylamasında evet oyunun daha fazla çıkması nedeniyle bu halk oylamasından sonra atatürkçü düşünce derneği genel başkanı olan davalının tarihinde hatayda düzenlenen türkiye nereye gidiyor konulu panelde ve buradaki konuşmaların tartışıldığı tarihli habertürk adlı televizyonda yayınlanan adlı programdaki konuşmaları ile kendisi gibi evet oyu kullanan kesimi gaflet delalet hıyanet ve cahillikle itham ettiğini ve kişilik hakkına saldırıldığını belirterek manevi tazminat istemiştir başvuru numarası karar tarihi davalı taraf sözlerin davacıya yönelik olmadığını davacının oyu kullanıp kullanmadığını bilmesinin gerekmediğini bu nedenle sözlerin davacıya yönelik olmadığını tahkir amaçlı olmayan sözlerin bilinçli olarak oy verenler dışında kalan kimselere yönelik olarak kullanıldığını oyunu bilinçsiz olarak kullananların hatasının vurgulandığını kaldı ki siyasi kişilerin eleştiri sınırının geniş olduğunu sözlerin ifade özgürlüğü kapsamında kaldığını sözlerin hakaretle ilgisi olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir yerel mahkemece davacının mensubu olduğu siyasi partinin anayasa değişikliği teklifini meclise sunması yasalaşma sürecinde halkı oyu kullanmaya davet eden kampanyalar yürütmesi açık hava toplantıları radyo ve televizyon konuşmaları yapmaları bu itibarla davacının da oyu kullanacağının aşikar olması nedeniyle matufiyet unsurunun bulunduğunu kabul ederek davalı tarafından söylenen delalet hıyanet içinde olmak ve sözlerinin eleştiri sınırlarını aşıp davacıyı aşağılayan kişilik hakkını zedeleyen halkın gözünde küçük düşmesini sağlayan sözler şeklinde olduğundan davayı kısmen kabul etmiştir manevi zarar kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir kişide oluşan manevi zararın giderilmesi bakımından hâkimin olayın özelliklerine fail ve mağdurun durumlarına kişilik değerlerinde meydana gelen eksilmenin niteliğine göre manevi tazminat olarak bir miktar paranın ödenmesine veya borçlar kanunu maddesi gereğince tazminat yerine diğer bir tazmin yoluna başvurması mümkündür bahsedilen madde gereği diğer tazmin yöntemleri konusunda örnekseme yapılarak haksız saldırının kınanması ve kınama kararıyla birlikte bu kararın basın yoluyla ilan edilmesi yöntemlerine değinilmişse de bu yöntemler sınırlı olmayıp hakimin takdirine bırakılmıştır bu bağlamda özür beyanı isnadın geri alınması vb bir tazmin şeklinin benimsenmesi de düşünülebilir hd somut olayda tarafların sıfatı sarf edilen sözlerin niteliği sözlerin söylendiği ortam hedef alınan kitle ve potansiyel etkisi ile sözlerde davacı tarafın tek olarak hedef alınmayıp bir topluluğun içinde yer aldığı hususları dikkate alındığında tazminat yaptırımı yerine maddesinde bahsedilen diğer yaptırımlardan olan tecavüzün kınanmasına dair kararla yetinilmesi gerekirken tazminat yaptırımına başvurulması usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın bozulması gerekmiştir bozma üzerine derece mahkemesi tarihli kararı ile davayı kabul etmiş ve başvurucunun davacıları hedef almamakla birlikte anayasa referandumunda evet oyu verilmesini sağlayan veya evet oyu veren şahısların hedef alındığı matufiyet unsurunun gerçekleştiği söylenen sözlerin de eleştiri sınırını aştığı gerekçesiyle kınama kararı vermiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamı ile onanmıştır onama kararı tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir dava türkiye büyük millet meclisi sanayi ve ticaret komisyonu başkanvekili olan başka bir davacı tarafından tarihinde ankara asliye hukuk mahkemesine açılan tazminat davasında başvurucunun referandumda oyu kullananlara ve dolayısıyla kendisine hakaret ettiğini iddia etmiştir davacı birinci davadaki cevabına benzer bir savunmada bulunmuştur derece mahkemesi tarihli kararı ile davayı kısmen kabul etmiş ve davacı lehine tazminata hükmetmiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamıyla birinci davada belirtilen gerekçeler ile tazminat yerine borçlar kanununun maddesinde belirtilen tedbirlerden birine tecavüzün kınanmasına karar verilmesi gerektiğinden bahisle oy çokluğu ile bozulmuştur bozma üzerine derece mahkemesi tarihli kararı ile davayı kabul etmiş ve birinci davadaki gerekçeyle kınama kararı vermiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamı ile onanmıştır onama kararı tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir başvuru numarası karar tarihi üçüncü dava ak parti milletvekili diğer bir davacı tarafından tarihinde ankara asliye hukuk mahkemesine açılan tazminat davasında başvurucunun referandumda oyu kullananlara ve dolayısıyla kendilerine hakaret ettiğini iddia edilmiştir davacı birinci davadaki cevabına benzer bir savunmada bulunmuştur derece mahkemesi tarihli kararı ile davayı başvurucunun sözleri ile davacıyı hedef almadığı beğenilmeyen eleştirilere tazminat ödenmesinin demokratik bir toplumda kabul edilemeyeceği kaldı ki başvurucunun da amacının demokrasi olduğunun açık olduğu başvurucunun sözlerine tahammül edilmesi gerektiği gerekçesiyle reddetmiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesi tarihli ilamı ile davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi gerektiğinden bahisle oy çokluğu ile bozulmuştur bozma gerekçesi şöyledir belgelerden davacının anayasa değişikliğinin halk oylamasına sunulması teklifini meclise sunan bu teklifin komisyon ve genel kurul aşamasında yasalaşması için ve halkın halk oylaması sırasında evet oyu vermesi için çalışmalar yapan kampanya yürüten bu bağlamda açık hava konuşmaları radyo ve televizyon programları ile halkı evet oyu kullanmaya çağıran iktidar partisinin milletvekili olduğu anlaşılmaktadır davalının konuşmalarında geçen ve evet oyu veren kesimin içinde davacının yer almadığını iddia etmek davacının üyesi olduğu partinin eylemleri ve davacının sıfatı ile bağdaşmaz şu durumda davalının sözlerinin anayasa değişikliği teklifini yapan değişiklik için evet oyu kullanılması için kampanyalar düzenleyen partinin milletvekili olan davacıya yönelik olduğunun kabulü sözlerin davacıya da matuf olduğu gözetilerek işin esasına girilmek gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddi usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın bozulması gerekmiştir bozma üzerine derece mahkemesi tarihli kararı ile davayı birinci davadaki gerekçelere benzer gerekçeler ile kabul etmiş ve tecavüzünün kınanması na karar vermiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamı ile onanmıştır onama kararı tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir dördüncü dava milletvekili olan bir başka bir davacı tarafından tarihinde ankara asliye hukuk mahkemesine açılan tazminat davasında başvurucunun referandumda oyu kullananlara ve dolayısıyla kendisine hakaret ettiğini iddia etmiştir davacı birinci davadaki cevabına benzer bir savunmada bulunmuştur derece mahkemesi tarihli kararı ile davayı kısmen kabul etmiş ve davacı lehine tazminata hükmetmiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamıyla birinci davada belirtilen gerekçeler ile tazminat yerine borçlar kanununun maddesinde belirtilen tedbirlerden birine karar verilmesi gerektiğinden bahisle bozulmuştur bozma üzerine derece mahkemesi tarihli kararı ile davayı kabul etmiş ve birinci davadaki gerekçeyle kınama kararı vermiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamı ile onanmıştır onama kararı tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir beşinci dava milletvekili olan bir başka bir davacı tarafından tarihinde ankara bursa asliye hukuk mahkemesine açılan tazminat davasında başvurucunun referandumda oyu kullananlara ve dolayısıyla kendisine hakaret ettiğini iddia etmiştir davacı birinci davadaki cevabına benzer bir savunmada bulunmuştur derece mahkemesi başvuru numarası karar tarihi tarihli kararı ile davayı reddetmiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamıyla üçüncü davada belirtilen gerekçeler ile borçlar kanununun maddesinde belirtilen tedbirlerden birine karar verilmesi gerektiğinden bahisle bozulmuştur bozma üzerine derece mahkemesi tarihli kararı ile davayı kabul etmiş ve birinci davadaki gerekçeyle kınama kararı vermiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamı ile onanmıştır onama kararı tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir başvurucu birinci dava yönünden tarihinde ikinci ve üçüncü davalar yönünden tarihinde dördüncü ve beşinci davalar yönünden tarihinde anayasa mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur b hukuk tarihli ve sayılı türk borçlar maddesi şöyledir ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren debu zararı gidermekle yükümlüdür sayılı maddesi şöyledir gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler sayılı maddesi şöyledir hakkının zedelenmesinden zarar gören uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir hâkim bu tazminatın ödenmesi yerine diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir iv


başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvurucular samsun ili ilçesi çatalarmut mahallesi parsel sayılı taşınmazın müşterek maliklerindendir başvurucular miras yoluyla bu taşınmazda pay sahibi olmuşlardır taşınmaz tapuda ev ve tarla niteliğiyle kayıtlıdır bu taşınmaz üzerinde başvuruculara ait bodrum zemin ve birinci kattan oluşan üç katlı bir bina bulunmaktadır başvurucuların beyanına göre binanın ilk iki katı murisleri tarafından yılında yapılmış üçüncü katı ise yılında tamamlanmıştır samsun belediyesi belediye tarafından yılında yapılan denetimde taşınmaz üzerinde yer alan bodrum ve zemin kattan oluşan yapının ruhsatsız olarak inşa edildiği tespit edilmiştir belediye encümeninin tarihli kararıyla tarihli ve sayılı kanununun maddesi gereğince kaçak olarak yapıldığı tespit edilen yapının yıkımına aynı kanunun maddesi kapsamında başvurucuların murisi kemal geçer hakkında tl eski tl ile idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir samsun büyükşehir belediye meclisinin tarihli kararıyla başvurucuların taşınmazının da içinde bulunduğu alanda yol genişletme çalışması yapma karan alınmıştır büyükşehir belediye encümeninin tarihli kararıyla bu alanda bulunan taşınmazların kamulaştırılmasına karar verilmiştir büyükşehir belediyesince başvurucuların taşınmazı üzerindeki yapının kaçak olmasına rağmen yıkım kararının belediye tarafından yerine getirilmediği tespit edilerek tarihli yazıyla başvurucuların murisine binayı yıkması ihtar edilmiştir tarihinde de yıkım işlemi büyükşehir belediyesince gerçekleştirilmiştir başvurucuların sunmuş oldukları belgeler incelendiğinde yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi alınmadan kullanılan bu yapının elektrik ve su aboneliklerinin yapılmış olduğu başvurucuların murisi kemal geçer adına düzenlenen elektrik ve su faturalarının bulunduğu görülmüştür belediye tarafından bu binaya ilişkin emlak vergisi bildirimlerinin düzenlendiği anlaşılmıştır başvurucular büyükşehir belediyesi aleyhine ilk olarak adli yargıda tazminat davası açmışlardır samsun asliye hukuk mahkemesince davanın idari yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle tarihinde dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmiştir kararın kesinleşmesi üzerine açılan tam yargı davasında samsun mahkemesi mahkeme tarihinde davanın reddine karar vermiştir kararda kaçak olarak inşa edilen yapının yıkımının sayılı kanunun maddesi kapsamında idare açısından bir hak ve sorumluluk olduğu vurgulanmıştır sonuç olarak binanın yıkımı konusunda görev ve sorumluluğu bulunan idare açısından binanın yıkılmasının hizmet kusuru olarak değerlendirilemeyeceği yapının yıkımı nedeniyle oluşan zararın idare tarafından tazmin edilmesinin hukuken mümkün olmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir başvurucuların itirazları samsun bölge mahkemesinin tarihli kararıyla reddedilmiştir başvurucuların karar düzeltme istemlerinin de aynı bölge mahkemesinin tarihli kararıyla reddedilmesi üzerine karar kesinleşmiştir nihai karar başvurucular vekiline tarihinde tebliğ edilmiştir başvuru numarası karar tarihi başvurucular tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır iv hukuk bu konuya ilişkin benzer nitelikteki halim alper ve ömer alper başvurusunda gerekli değerlendirme yapılmıştır halim alper ve ömer alper b no v


başvuru ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvurucu aleyhine tarihinde tapu iptali ve tescil davası açılmıştır küçükçekmece asliye hukuk mahkemesi tarihli kararı ile davanın kabulüne karar vermiştir karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamı ile bozulmuştur bozma üzerine mahkemece tarihli karar ile davanın kabulüne karar verilmiştir temyiz üzerine karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamı ile tekrar bozulmuştur bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada mahkemece tarihli karar ile davanın kabulüne karar verilmiştir anılan karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ilamı ile onanmıştır karar düzeltme talebi aynı dairenin tarihli ilamı ile reddedilmiştir başvurucu anılan ilamı tarihinde öğrendiğini beyan etmiştir başvuru numarası karar tarihi iv


başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvurucu eşi ile yılında evlenerek fransaya yerleşmiştir başvurucunun oğlu sefa furkan tarihinde dünyaya gelmiştir başvurucunun eşi ve çocuğunun aynı zamanda fransa vatandaşlığı bulunmaktadır başvurucu ile eşi yılında yaz tatillerini geçirmek amacıyla oğullarıyla beraber türkiyeye gelmişlerdir başvuru numarası karar tarihi a türkiyede açılan boşanma davasına süreç başvurucu türkiyede bulunduğu bu sırada tarihinde eşi aleyhine beyşehir asliye hukuk mahkemesine mahkeme boşanma ve velayet davası açmıştır mahkeme yargılama süresince geçerli olmak üzere çocuk sefa furkanın geçici velayetini başvurucu anneye vermiş ve babası ile çocuk arasında şahsi ilişki kurulmasına hükmetmiştir başvurucunun eşi çocuğuyla şahsi ilişki kurduğu sırada çocuğu da yanına alarak fransaya dönmüştür başvurucu her ne kadar mahkemeden çocuğun yurt dışına çıkışının engellenmesi için tarihinde talepte bulunmuş ve mahkemece talep doğrultusunda o tarihinde çocuğun yurt dışına çıkmaması yönünde tedbir kararı verilmiş ise de başvurucunun eşi ile çocuğunun başvurucunun talebinden önce o tarihinde fransaya gittikleri yapılan yazışmalar sonucu anlaşılmıştır başvurucunun eşi fransaya döndükten sonra tarihinde başvurucu aleyhine boşanma ve velayet davası açmıştır bkz mahkeme tarihinde başvurucu ile eşinin boşanmalarına ve ortak çocuğun velayetinin başvurucu anneye verilmesine karar vermiştir anılan karar başvurucunun eşi tarafından temyiz edilmiştir yargıtay hukuk dairesince daire tarafların boşanmalarına ilişkin fransa mahkemesince verilen kararın türkiyede tanıma ve tenfizi yapılmak suretiyle geçerli hale geldiğinin belirtilmesinden sonra kesinleşmeyen söz konusu kararın boşanma davasının sonucunu etkileyeceği değerlendirilerek bekletici mesele yapılması gerektiği gerekçesiyle mahkeme kararı tarihinde bozulmuştur başvurucunun karar düzeltme istemi dairenin tarihli kararıyla reddedilmiştir bozma ilamına uyan mahkeme tarafların boşanmalarına yönelik kesinleşen mahkeme ilamı bulunduğu gerekçesiyle tarihinde dava hakkında yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir anılan karar temyiz edilmeksizin tarihinde kesinleşmiştir b fransada açılan boşanma davasına süreç başvurucunun eşi fransaya döndükten sonra tarihinde başvurucu aleyhine metz asliye hukuk mahkemesine fransa mahkemesi boşanma ve velayet davası açmıştır fransa mahkemesi başvurucunun davaya bizzat veya vekili aracılığıyla katılması amacıyla başvurucuya tebligat yapmıştır başvurucu yargılamaya katılmamış ve kendisini vekille temsil ettirmemiştir başvurucu sadece o tarihinde cevap dilekçesi vererek eşi aleyhine beyşehir asliye hukuk mahkemesinde boşanma ve velayet davası açtığını davanın devam ettiğini ve ortak çocukları olan sefa furkanı eşinin kaçırarak fransaya götürdüğünü belirtmiş ayrıca bir talepte bulunmamıştır başvuru numarası karar tarihi fransa mahkemesi tarihinde tarafların boşanmalarına ve ortak çocuğun velayetinin başvurucunun eşi babaya verilmesine karar vermiştir fransa mahkemesinin gerekçesinde uluslararası hukuk kurallarına göre iki farklı ülkede aynı dava açılmışsa bir mahkemenin diğer mahkeme lehine her türlü yetkisinden feragat etmesi gerektiği aksi halde uluslararası hukuk kurallarının işleyeceği açıklanmıştır buna göre başvurucu ve eşinin yılları arasında fransada ikamet ettikleri yılında yaz tatili amacıyla türkiyeye gittiklerinden bir kaç hafta sonra başvurucunun boşanma davası açtığı dolayısıyla boşanma davasının ortak ikametgahın bulunduğu fransada görülmesi gerektiğinden beyşehir asliye hukuk mahkemesi lehine yetkiden feragat edilmemesi yönünde karar verildiği belirtilmiştir ayrıca başvurucunun yargılamaya katılmadığı çocukla ilgili ikametgahının transferi ziyaret hakkı ve diğer tedbirler için talepte bulunmadığı gözetilerek ortak çocuğun velayetinin sadece babaya verilmesinin yanı sıra ziyaret talebiyle ilgili bilgi ve talep olmadığından bu hususta ayrıca karar verilmediği ifade edilmiştir fransa mahkemesi tarafından verilen kararın türkiyede tanınması ve tenfizi amacıyla başvurucunun eşi tarafından beyşehir asliye hukuk mahkemesine tarihinde dava açılmıştır başvurucu eşi ile arasında devam eden boşanma davasının bulunduğunu ve tenfizi istenen kararın anne ile çocuk arasında şahsi ilişki tesisine dair bir hüküm içermediğinden kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini iddia ederek fransa mahkemesince verilen kararın tanınmaması gerektiğini belirtmiştir mahkeme davayı tarihinde kabul etmiştir kararda yabancı mahkeme ilamının tanınması ve tenfizi için kanunun aradığı şartlardan olan kendisine karşı tenfizi istenen kişinin yabancı mahkemeye usulüne uygun şekilde çağrılması yani savunma hakkının ihlal edilmemesi şartının somut olayda yerine getirilmiş olduğu yine yabancı mahkeme kararının türkiyenin münhasır yetkisine giren bir konu ile ilgili de olmadığı değerlendirilmiştir ayrıca başvurucunun şahsi ilişki tesisine yönelik mahkemeden bir talepte bulunmadığı gibi verilen mahkeme kararını temyiz de etmediği ve bu haliyle kararın kesinleştiği tespit edilmiştir öte yandan başvurucunun çocuk ile kendisi arasında şahsi ilişki tesisini her zaman dava yolu ile talep edebileceği bu durumun yabancı mahkeme ilamının tanınması ve tenfizi önünde engel teşkil etmediği sonucuna ulaşılmıştır çocuğun izinsiz olarak yurt dışına götürülmesi durumu kabul edilmiş ancak bu durumun yabancı mahkeme ilamının tanınması ve tenfizi açısından engel teşkil etmeyeceği ifade edilmiştir tüm bu hususlar bir arada değerlendirilerek fransa mahkemesince verilen kararın tenfizi için yasal şartların oluştuğu kanaatine varıldığı açıklanmıştır başvurucu tarafından yapılan temyiz istemi dairenin tarihli kararıyla karar düzeltme istemi tarihli kararıyla reddedilmiştir nihai karar başvurucuya tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur c çocuğun kaçırılması ve alıkonulmasına süreç başvurucu antalya cumhuriyet başsavcılığına o tarihinde başvurarak çocuğunun tarihli uluslararası çocuk kaçırmanın hukuki veçhelerine dair sözleşme lahey sözleşmesi çerçevesinde tarafına iadesi için işlemlerin başlatılmasını talep etmiştir başvuru numarası karar tarihi başvurucunun talebinin ne şekilde değerlendirildiği başvuru dosyasına yansımamakla birlikte fransa mahkemesince boşanma ve velayete yönelik verilen karar gerekçesinde lahey sözleşmesi kapsamında başvurucuya tarihinde tebligat yapıldığı başvurucunun vekili aracılığıyla tarihli beyanıyla türkiyede boşanma davasının açıldığını belirttiği bilgisine yer verilmiştir diğer taraftan başvurucu beyşehir cumhuriyet başsavcılığına tarihinde eşinin çocuk kaçırma ve çocuğun alıkonulması suçunu işlediği iddiasıyla şikayetçi olmuştur beyşehir sulh ceza mahkemesinin tarihli kararıyla başvurucunun eşi hakkında mahkumiyete hükmedilerek verilen hükmün açıklanması geri bırakılmıştır anılan karar tarihinde kesinleşmiştir antalya cumhuriyet başsavcılığı tarafından çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçunu işlediği iddiasıyla başvurucunun eşi hakkında antalya asliye ceza mahkemesine dava açılmıştır asliye ceza mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda başvurucunun eşi hakkında tarihinde mahkumiyete hükmedilerek verilen hükmün açıklanması geri bırakılmıştır anılan karar tarihinde kesinleşmiştir iv hukuk a ulusal hukuk tarihli ve sayılı milletlerarası özel hukuk ve usul hukuku hakkında kanun un tenfiz şartları kenar başlıklı maddesi şöyledir yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dahilinde verir a türkiye cumhuriyeti ile ilamın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette türk mahkemelerinden verilmiş ilamların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün uygulamanın bulunması b türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilamın dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı halde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması c hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması ç o yer kanunları uyarınca kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı türk mahkemesine itiraz etmemiş olması tarihli ve sayılı türk medeni kanunu hakimin takdir yetkisi kenar başlıklı maddesinin birinci ve ikinci fıkraları şöyledir mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler başvuru numarası karar tarihi velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde çocuğun özellikle sağlık eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur bu eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır sayılı kanunun kural kenar başlıklı maddesi şöyledir ana ve babadan her biri velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir b uluslararası hukuk uluslararası mevzuat avrupa hakları sözleşmesinin sözleşme özel ve aile hayatına saygı hakkı kenar başlıklı maddesi şöyledir herkes özel ve aile hayatına konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik kamu güvenliği ülkenin ekonomik refahı düzenin korunması suç işlenmesinin önlenmesi sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir türkiye açısından tarihinde imzalanan ve tarihli resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren tarihli çocuk haklarına dair sözleşmenin maddesinin ilgili fıkraları şöyledir yetkili makamlar uygulanabilir yasa ve usullere göre ve temyiz yolu açık olarak ayrılığın çocuğun yüksek yararına olduğu yolunda karar vermedikçe taraf devletler çocuğun anababasından onların rızası dışında ayrılmamasını güvence altına alırlar ancak anababası tarafından çocuğun kötü muameleye maruz bırakılması ya da edilmesi durumlarında ya da anababanın birbirinden ayrı yaşaması nedeniyle ikametgahının belirlenmesi amacıyla karara varılması gerektiğinde bu tür bir ayrılık kararı verilebilir maddenin birinci fıkrası uyarınca girişilen her işlemde ilgili bütün taraflara işleme katılma ve görüşlerini bildirme olanağı tanınır devletler anababasından veya bunlardan birinden ayrılmasına karar verilen çocuğun kendi yüksek yararına aykırı olmadıkça ana babanın ikisiyle de düzenli bir biçimde kişisel ilişki kurma ve doğrudan görüşme hakkına saygı gösterirler uluslararası avrupa hakları mahkemesi sözleşmenin maddesi kapsamında devletin pozitif yükümlülüklerinin bir ebeveynin çocuğuyla bir araya gelmesini sağlamak için kamu makamlarının gerekli tedbirleri alma yükümlülüğünü kapsadığını kabul etmektedir göre bu yükümlülük ayrıca çocukla kişisel ilişki ve çocuğun ikametgahına ilişkin ebeveynler çocuğun ailesinin diğer üyeleri arasında doğan anlaşmazlıklar bakımından da geçerlidir b no başvuru numarası karar tarihi göre ebeveyn ile çocuk arasındaki şahsi ilişkinin konu edildiği davalarda çocuğun menfaatlerinin diğer tüm hususlardan üstün tutulması gereklidir mahkemeye göre bu menfaatin iki yönü bulunmaktadır olarak çocuğun üstün menfaati sağlıklı bir ortamda gelişmesinin sağlanmasını içermektedir bu nedenle sözleşmenin maddesi hiç bir koşulda ebeveynin çocuğun sağlığına ve gelişimine zarar verebilecek davranışlarını korumaz olarak çocuğun üstün menfaatlerine aykırı olmadıkça ailesi ile bağlarını sürdürmesi çocuğun hakkıdır bu bağlamda çocuğun aile bağları ancak istisnai durumlarda koparılabilir ve aile bağlarının koptuğu durumlarda çocuğun üstün menfaati kişisel ilişkinin sürdürülmesi ve koşullar uygun olduğunda ailenin yeniden bir araya gelmesi için gerekli tüm tedbirlerin alınmasını gerektirir b no kararlarında aile bağlarının sürdürülmesi konusunda kamu makamlarına düşen yükümlülüğün mutlak olmadığı her olayın özel koşullarına bağlı olarak alınacak tedbirlerin nitelik ve kapsamının farklılaşabileceği belirtilmiştir göre kamu makamlarınca konuyla ilgili tüm tarafların hukuki menfaatlerinin gözetilmesi özellikle çocuğun üstün menfaati dikkate alınarak tarafların menfaatleri arasında adil bir denge kurulması gerekmektedir mp ve b no sözleşmenin maddesi ebeveynin çocuğu ile yeniden birleşmesini sağlayacak önlemlerin alınmasını talep etme hakkının yanı sıra ulusal makamların bu önlemleri alma yükümlülüğünü de kapsamaktadır bu husustaki belirleyici husus ulusal makamların uygulamadaki mevzuat ya da mahkeme kararlarıyla ebeveyne tanınan velayet ziyaret ya da birlikte yaşama hakkının icrasını kolaylaştırmada kendilerinden beklenilen bütün makul önlemleri alıp almadığıdır b no v


a olaylar başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir barosuna bağlı avukat olarak çalışan başvurucu evlenmekle akat olan soyadının akat olarak düzeltilmesi istemiyle dava açmıştır fatih asliye hukuk mahkemesinin tarih ve sayılı görevsizlik kararı ile dosya aile mahkemesine devredilmiştir fatih aile mahkemesinin tarih ve sayılı kararı ile nüfus müdürlüğü aleyhine açılan dava husumet yönünden reddedilmiştir başvurucu tarafından evlilik öncesi soyadının kullanılmasına izin verilmesi talebiyle eşi hasım gösterilmek suretiyle fatih aile mahkemesinin sayılı dosyası üzerinde açılan davanın yargılaması sırasında mahkemece sayılı türk medeni maddesinin ve maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemiyle anayasa başvuruda bulunulmuş anayasa günlü sayılı kararıyla talep reddedilmiştir fatih aile mahkemesinin tarih ve sayılı kararı ile başvurucunun davası reddedilmiştir başvurucu tarafından yapılan temyiz talebi yargıtay hukuk dairesinin tarih ve sayılı kararı ile reddedilerek yargıtay ilamı başvurucuya tarihinde tebliğ edilmiştir b hukuk tarih ve sayılı türk medeni soyadı kenar başlıklı maddesi şöyledir evlenmekle kocasının soyadını alır ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir daha önce iki soyadı kullanan kadın bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabilir iv


a olaylar başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi başvurucu ankara ilinde emlak komisyoncusu olarak çalışmakta olup ankara ili çankaya ilçesindeki konut niteliğindeki taşınmazın satımına veya kiralanmasına aracılık etmek üzere sözü edilen taşınmazın maliki satıcı ile tarihinde sözleşme imzalamıştır taraflar arasındaki sözleşmede taşınmazın satış fiyatının tl ile tl arasında olacağı kararlaştırılmıştır sözleşmenin bazı hükümleri şöyledir gününe kadar satılması kiraya verilmesi için müşteri t aracılığını kabul eder gerçekleştiğinde müşteri emlak satılır ise satış fiyatının t ye ödemeyi kabul ve taahhüt eder sözleşme süresinin bitiminden en az gün önce yazılı fesih bildiriminde bulunurlarsa sözleşme dönem sonu itibarıyla fesih bildiriminde bulunulmazsa uzama süresi sonunda sona erecektir uzama süresi otuz gündür iv ve uzama süresince söz konusu t ce alıcı kiracı bulunmasına rağmen müşteri herhangi bir sebepten dolayı satışı kiralamayı engellerse satış bedelinin t ye ödemeyi kabul ve taahhüt eder başvurucu anılan sözleşmeye istinaden yürüttüğü çalışmalar sonucunda taşınmaza alıcı bulmuş tl satım bedelinde anlaşıp protokol yapmış ve satıcıyı bilgilendirmiştir bunun üzerine satıcı satım işlemlerini kendisi adına yapması için noter tarafından düzenlenmiş bir vekâletname ile vekil tayin etmiştir başvurucu satıcının vekili ve alıcılar satış işlemini gerçekleştirmek üzere tarihinde ilgili tapu müdürlüğüne başvurmuşlardır ancak işlemler sırasında satıcı vekilinin satıcının satımdan vazgeçtiğini bildirmesi üzerine tapu işlemleri tamamlanamamıştır başvurucu ve alıcı tarafından düzenlenen tutanakla bu durum tespit edilmiştir başvurucu taşınmaza alıcı bulmasına rağmen satıcının satımdan vazgeçtiği gerekçesiyle başka alacaklarla birlikte tarihli sözleşmede bedelinin şeklinde kararlaştırılan tellaliye alacağının ödenmesi için icra takibi başlatmıştır takibi kapsamında borçlu sıfatı olan satıcının ödeme emrinin tellaliye alacağına ilişkin kısmına itiraz etmesi üzerine takip durmuş bunun üzerine başvurucu ankara sulh hukuk mahkemesi nezdinde itirazın iptali davası açmıştır ankara sulh hukuk mahkemesince yapılan yargılama sonucunda tarihli ve sayılı karar ile dava konusu tellallık sözleşmesinin süresinin dolduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir kararın gerekçesi şöyledir sözleşmesinin gün süreli olduğu sürenin işlem yapılmadan dolduğu anlaşılmakla hükümsüz kalan sözleşmeden dolayı davalının hizmet alımını tamamlamadığından satışın gerçekleşmediğinden davacının talep ettiği takibe konu ücreti davalıdan talep edemeyeceğinden davacının davasının reddine karar vermek gerekmiştir başvurucu anılan kararı temyiz etmiş temyiz dilekçesinde davaya konu sözleşmenin tarihine kadar geçerli olduğunu günlük sürenin ise sözleşmenin başvuru numarası karar tarihi sona ermesinden sonra uygulanacak uzatma süresine ilişkin olduğunu bu çerçevede edimini sözleşmenin geçerli olduğu dönemde yerine getirdiğini bu nedenle davanın reddedilmesinin haksız olduğunu temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür temyiz incelemesini yapan yargıtay hukuk dairesi tarihli ve sayılı ilamı ile başvurucunun temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek derece mahkemesi kararının onanmasına karar vermiştir kararın gerekçesi şöyledir yazılara kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde olmayan bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün karar verildi karar tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur b hukuk tarihli ve sayılı mülga borçlar maddesi şöyledir akdin mevzuu kanunun gösterdiği hudut dairesinde serbestçe tayin olunabilir kanunun kati surette emreylediği hukuki kaidelere veya kanuna muhalefet ahlaka adaba veya umumi intizama yahut şahsi hükümlere müteallik haklara mugayir bulunmadıkça iki tarafın yaptıkları mukaveleler muteberdir sayılı mülga maddesinin birinci fıkrası şöyledir hazırlık veya icra eylediği tavassut akdin icrasına müncer olunca tellal ücrete müstahak olur tarihli ve sayılı ve maddesi şöyledir talebine itiraz edilen alacaklı itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir iv


başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi a para cezası verilmesi süreci başvurucu ticareti ile iştigal etmektedir başvurucuya ait gaziantep nizip yolu taşlıca mevkiinde faaliyet gösteren istasyonunda tarihinde kolluk görevlilerince idari bir denetim yapılmıştır bu denetim sonucu düzenlenen aynı tarihli tutanakta istasyonda park halinde bulunan bir aracın içinde büyük boy bir mutfak tüpü görüldüğü belirtilmiştir bu durumdan şüphelenilmesi üzerine istasyonunda çalışan montunda şişlik olduğunun görüldüğü şahsın üstü kontrol edildiğinde bir adet tahmini cm uzunluğunda pompadan tüpe gaz basımında kullanıldığı değerlendirilen aparat bulunduğu tespit edilmiştir bu tutanak bahsi geçen çalışan ve ilgili araç sahibince de imzalanmıştır enerji piyasası düzenleme kurulu epdk tarihinde başvurucunun savunmasının alınmasına karar vermiştir başvurucu savunmasında istasyonunda sıvılaştırılmış petrol gazı lpg tüpü doldurduğuna dair herhangi bir tespit yapılamadığını belirtmiştir başvurucu konu hakkında düzenlenen tutanağın ise yeterli bilgiler içermediğini savunmuştur epdk tarihinde başvurucuya tl idari para cezası vermiştir kararın gerekçesinde kolluk görevlilerince düzenlenen tutanaktaki tespitlere yer verilmiştir buna göre başvurucuya ait istasyonunda mutfak tüpüne dolum yapılması için kullanılacak aparatın tespit edilerek fotoğrafının çekildiği vurgulanmıştır kararda başvurucunun eyleminin tarihli ve sayılı kanunun maddesinin ikinci fıkrasının numaralı bendine aykırı olduğu belirtilmiştir epdk sonuç olarak aynı kanunun maddesinin ikinci fıkrasının b bendinin numaralı alt bendi uyarınca cezanın verildiğini belirtmiştir b para cezasına süreci başvurucu idari para cezasına karşı tarihinde epdk aleyhine ankara mahkemesinde iptal davası açmıştır dava dilekçesinde işyerinde lpg dolumuna yarayan aparat bulundurulmasının söz konusu olmadığını belirtmiştir başvurucu ayrıca çalışanı üzerinde bulunan aletin gerçekten tüp dolumuna yaradığına yönelik bir inceleme yapılmadığını denetimi yapan kolluk görevlilerinin bu konuda ehil kişiler olmadığını belirtmiştir başvurucu bunun yanında ön araştırma ve soruşturma yapılmaksızın idari para cezası verilemeyeceğini de ifade etmiş davaya konu işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek iptalini talep etmiştir mahkeme tarihinde davanın reddine karar vermiştir kararın gerekçesinde başvurucuya ait istasyonunda idarece yapılan denetim sonucunda lpg dolumuna yarayan tüp dolum aparatı tespit edildiğine vurgu yapılmıştır mahkemeye göre başvurucunun bu eylemi sayılı kanunun maddesinin ikinci fıkrasının numaralı bendine aykırılık teşkil etmektedir diğer taraftan mahkeme başvurucunun ön araştırma ve soruşturma yapılmaması şikayeti yönünden ise olayda idari para cezası verilmesi için böyle bir soruşturma yapılmasının zorunlu olmadığını olayın bir soruşturmaya gerek duyulmayacak biçimde açık olduğunu belirtmiştir mahkeme bu sebeplerle başvurucunun sayılı kanunun maddesinin ikinci fıkrasının b bendinin numaralı alt bendine göre cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır başvuru numarası karar tarihi başvurucunun temyiz ettiği karar danıştay dairesinin tarihli karan ile bozma sebeplerinden birinin bulunmadığı gerekçesine dayanılarak onanmıştır başvurucunun karar düzeltme istemi talebi de aynı dairenin tarihli kararıyla reddedilmiştir nihai karar başvurucu vekiline tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur iv hukuk a ulusal hukuk mevzuat hükümleri sayılı kanunun bayileri kenar başlıklı maddesinin ikinci fıkrası şöyledir bayileri istasyonlarında lpg tüpü dolumu ve satışı yapmamak lpg tüpü dolumuna yarayan hiçbir alet makine ve teçhizatı istasyon dahilinde bulundurmamak ile yükümlüdür sayılı kanunun para cezaları kenar başlıklı maddesinin ikinci fıkrasının b bendi şöyledir b aşağıdaki hallerde sorumlulara türk lirası para cezası verilir ve nci madde hükümlerinin ihlali sayılı kanunun ön araştırma soruşturma ve dava hakkı kenar başlıklı maddesi şöyledir kurul re sen veya kendisine intikal eden ihbar veya şikayetler üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma yapılmasına karar verir ön araştırma ve soruşturmada takip edilecek usul ve esaslar kurum tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir değişik üçüncü fıkra md yaptırım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir kurul kararlarına karşı açılan her türlü dava öncelikli işlerden sayılır başvuru numarası karar tarihi anayasa mahkemesi kararları anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararının ilgili kısımları şöyledir kanun un maddesinin ikinci fıkrasının a bendinde bayilerin lisanslarının devamı süresince bayisi olduğu dağıtıcı haricinde diğer dağıtıcı ve onların bayilerinden akaryakıt ikmali yapmaları yasaklanmış itiraz konusu kuralla da yasaklanan bu eylem gerçekleştiren sorumluların sekiz yüz elli bin türk lirası idari para cezası ile cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır kanun koyucu petrol piyasası faaliyetlerinin sağlıklı ve düzenli şekilde yürütülebilmesi amacıyla bayilere bayisi olduğu dağıtıcı haricinde diğer dağıtıcı ve onların bayilerinden akaryakıt ikmali yapmamalarına ilişkin getirdiği yükümlülüğün ihlal edilmesi halinde itiraz konusu kuralla idari para cezası öngörmüş olup kural kabahat sayılan eylemin işlenmesini önlemeye yönelik caydırıcılık fonksiyonunu yerine getirmektedir petrol piyasasında faaliyette bulunan aktörlerin eylemlerinden dolayı petrol piyasasının bozulmaması ve piyasadaki faaliyetlerin şeffaf ve istikrarlı şekilde yürütülebilmesi amacıyla bayilere bu şekilde yükümlülük getirilmesi ve bu yükümlülüğü ihlal eden bayilerin idari para cezasıyla cezalandırılmaları kanun koyucunun takdir hakkı kapsamında kalmaktadır bununla birlikte kanun koyucunun takdir hakkı kapsamında öngördüğü yaptırımın adil ve hakkaniyete uygun olması gerekmektedir özel bir faaliyet alanında kamu düzenini korumak veya belli bir sektörü düzenlemek amacıyla ilgili kanunlarda özel olarak yetkilendirilmiş idari makamlar tarafından verilen idari cezalar cezalar olarak ifade edilmektedir bağımsız idari otoritelerden olan enerji piyasası düzenleme kurulu tarafından özel kolluk veya düzenleme yetkilen kapsamında verilen idari cezalar da bu kategoriye girmektedir idari para cezalarının meblağları yüksek olduğundan muhatapları üzerinde çok ağır sonuçlar doğurabilmekte olup bu idari para cezalarının çoğunlukla nispi veyahut alt ve üst sınır gösterilmek suretiyle düzenlendiği görülmektedir konusu kuralda bayilerin bağlı bulundukları dağıtıcı haricinde başka dağıtıcılardan veya onların bayilerinden akaryakıt ikmal etmeleri durumunda öngörülen idari para cezası idari para cezası niteliğinde maktu olarak düzenlenmiştir bu cezada işletmelerin ekonomik büyüklüğü ve sınıfına ilişkin herhangi bir kademelendirme yapılmadığı görülmektedir buna göre tek pompa ile faaliyet gösteren ve idari para cezası miktarı kadar yıllık cirosu bulunmayan bir akaryakıt istasyonu ile büyük ölçekteki akaryakıt istasyonunu işletenler açısından yükümlülüğün ihlali halinde verilecek ceza miktarı aynı olmakla birlikte para cezasının miktarının yüksek olması göz önüne alındığında tek pompa ile faaliyet gösteren ve cirosu yüksek olmayan akaryakıt bayisi için verilen ceza daha ağır sonuçlar doğurabilmektedir diğer taraftan bayilerin bağlı bulundukları dağıtıcı haricinde başka dağıtıcılardan veya onların bayilerinden akaryakıt ikmal etmeleri durumunda maktu idari para cezası ile cezalandırılmalarının öngörülmesi nedeniyle idari para cezası uygulanırken fiilin işleniş şekli diğer bir ifadeyle akaryakıtın ikmalinin ne şekilde yapıldığı failin kusur durumu başka bir ifadeyle bayinin fiili kasıtla veya taksirle işleyip işlemediği ve ikmal edilen akaryakıtın miktarı gibi hususlarda dikkate alınamamaktadır başvuru numarası karar tarihi bu itibarla bayilerin bağlı bulundukları dağıtıcı haricinde başka dağıtıcılardan veya onların bayilerinden akaryakıt ikmal etmeleri halinde fiilin haksızlık içeriği bayilerin kusur durumu dikkate alınmadan ekonomik büyüklüklerine ve sınıflarına göre adil bir denge gözetilmeden itiraz konusu kuralla ölçülü ve makul olmayan idari para cezası ile cezalandırılmaları hukuk devletinin gereği olan adalet ve hakkaniyet bağdaşmamaktadır açıklanan nedenlerle kural kanun un maddesinin ikinci fıkrasının a bendi yönünden anayasa maddesine aykırıdır gerekir anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararının ilgili kısımlan şöyledir kanun un maddesinin birinci fıkrasında lpg taşıma faaliyeti yapmak için lisans alınmasının zorunlu olduğu düzenlenmiş itiraz konusu kuralla da lpg taşıma faaliyetinin lisans alınmaksızın yapılması halinde sorumlulara türk lirası para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır anayasa maddesinde belirtilen hukuk devleti insan haklarına dayanan bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren eylem ve işlemleri hukuka uygun olan her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren anayasa ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan yargı denetimine açık olan devlettir hukuk devletinde ceza hukukuna ilişkin düzenlemelerde olduğu gibi idari yaptırımlar açısından da hangi eylemlerin kabahat sayılacağı bunlara uygulanacak yaptırımın türü ve ölçüsü yaptırımın ağırlaştırıcı ve hafifleştirici nedenlerinin belirlenmesi gibi konularda kanun koyucu takdir yetkisine sahiptir bununla birlikte kanun koyucunun takdir hakkı kapsamında öngördüğü yaptırımın adil ve hakkaniyete uygun olması gerekmektedir kanun un genel ve madde gerekçeleriyle yasama sürecindeki tartışmalardan kanun koyucunun sıvılaştırılmış petrol gazının lpg güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içinde kullanıcılara sunulmasını faaliyetlerin şeffaf güvenli ve istikrarlı bir şekilde sürdürülmesini ve bu kapsamda etkili bir denetim sisteminin kurulması ile caydırıcı cezalar getirilmesini hedeflediği anlaşılmaktadır kanun koyucunun kamu can ve mal güvenliği açısından tehlike arz eden lpg teknik gerekliliklere ve mevzuata uygun olarak güvenli bir biçimde taşınmasını sağlamak üzere bu faaliyet için lisans alınmasını zorunlu kıldığı ve bu yükümlülüğün ihlali halinde uygulanacak yaptırımı maktu idari para cezası olarak belirlediği görülmektedir kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında söz konusu fiilleri kabahat olarak belirlemesinin ve bunun karşılığında cezalar öngörmesinin kamu yararını sağlamaya yönelik olduğu açıktır kanun un maddesinde para cezasını gerektiren filler ağırlık derecelerine göre gruplandırılarak ihlalin önemine göre farklı para cezaları öngörülmüştür kanun koyucunun lpg piyasasında yürütülecek faaliyetler için lisans alınmasına kanun un diğer bazı hükümlerine göre daha çok önem ve cezaları caydırıcılık fonksiyonunu yerine getirebileceğini takdir ettiği maktu cezalar olara düzenlediği anlaşılmaktadır kanunla yapılan düzenlemelerin etkili bir şekilde hayata geçirilebilmesi bakımından öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlamak ve yasaklanan başvuru numarası karar tarihi fiillerin işlenmesini önlemek için hangi tür ve ölçekte yaptırım uygulanacağı kanun koyucunun takdir yetkisindedir maktu olarak belirlenen para cezaları cezayı gerektiren fiili işleyenlerin üzerinde ekonomik durumlarına göre farklı etkiler doğurabilirse de bu durumun adalet ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık oluşturduğu söylenemez kanun koyucunun takdir yetkisine kapsamında fiilin meydana getireceği neticeleri de alarak düzenlediği itiraz konusu kuralda hukuk devleti ilkesi ile çelişen bir yön bulunmamaktadır açıklanan nedenlerle kural kanun un maddesinde yer alan lpg taşınması yönünden anayasa maddesine aykırı değildir talebinin reddi gerekir kanun un maddesinin ikinci fıkrasının numaralı bendinde bayilerinin istasyonlarında lpg tüpü dolumu ve satışı yapmamak lpg tüpü dolumuna yarayan hiçbir alet makine ve teçhizatı istasyon dahilinde bulundurmamak ile yükümlü olduğu düzenlenmiş itiraz konusu kuralla bu yükümlülüğün ihlali halinde türk lirası para cezası verilmesi öngörülmüştür kanun koyucunun lpg satışı ile lpg tüpü satışı faaliyetlerini iki ayrı piyasa olarak düzenlediği kamu can ve mal güvenliği açısından tehlike arz eden bu faaliyetlerin her birine özgü teknik düzenlemeler getirdiği bu kapsamda bayilerinde lpg tüpü satış ve dolumunu yasakladığı ve bu yasağın ihlali halinde uygulanacak yaptırımı maktu para cezası olarak belirlediği görülmektedir kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında söz konusu fiilleri kabahat olarak belirlemesinin ve bunun karşılığında cezalar öngörmesinin kamu yararını sağlamaya yönelik olduğu açıktır sayılı kanun un sayılı kanun un maddesiyle değiştirilen maddesinin ikinci fıkrasının a bendinde yer alan aşağıdaki hallerde sorumlulara türk lirası para cezası verilir ibaresinin sayılı kanun un maddesinde yer alan lpg taşınması yönünden incelenmesi bölümünde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir açıklanan nedenlerle kural kanun un maddesinin ikinci fıkrasının numaralı bendi yönünden anayasa maddesine aykırı değildir talebinin reddi gerekir b uluslararası hukuk avrupa hakları sözleşmesine sözleşme ek nolu protokolün mülkiyetin korunması kenar başlıklı maddesi şöyledir her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip olduklar hakka halel getirmez avrupa hakları mahkemesi ister suç gelirlerinin elde edilmesinin önüne geçilmesi için müsadere olarak uygulansın isterse de doğrudan uygulansın başvuru numarası karar tarihi para cezalarının veya kazanç müsaderesinin mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiğini kabul etmektedir bu suretle yapılan müdahalenin sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin ikinci paragrafı kapsamında mülkiyetin kullanılmasının kontrolüne ilişkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerektiği görüşündedir krallık kk b no krallık b no konstantin b no konstantin kararına konu olayda başvurucu avukatın ücreti yetersiz bulması nedeniyle zorunlu müdafii olmayı reddederek duruşmadan ayrılması üzerine ceza mahkemesince başvurucu avukata yaklaşık euro tutarında para cezası verilmiştir şikayet edilen cezaya konu paranın mülk teşkil ettiğini ve bu para cezasının uygulanmasının da mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiğini belirtmiştir konstantin göre uygulanan para cezası sözleşmenin anlamında bir yaptırım teşkil etmektedir bu sebeple müdahale taraf devletlere yaptırımların ödenmesini sağlamak için mülkiyetin kullanımını kontrol yetkisi tanıyan sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin ikinci paragrafı çerçevesinde değerlendirilmiştir konstantin para cezasının açık öngörülebilir ve ulaşılabilir mahiyette bir kanuna dayandığını yargılamanın etkin ve gecikmeden sürdürülmesi yönünde kamu yararına dayalı meşru bir amacının da bulunduğunu tespit etmiştir konstantin ölçülülük yönünden yaptığı değerlendirmede ise farklı unsurları değerlendirmiştir kararda duruşmanın geçerli bir neden olmaksızın tehir edilmesinin mahkemelerden garanti altına alması istenen adalet sisteminin düzgün işlemesine bir engel teşkil ettiği vurgulanmıştır caydırıcı bir etkinin sağlanması için parasal bir cezanın uygulanabileceğini belirtmiş ve bu alanda devletlerin geniş bir takdir yetkisi olduğuna dikkat çekmiştir bu bağlamda en önemli güvencenin ise başvurucuya uygulanan cezaya karşı itiraz edebilme hakkının tanınması olduğunu ve somut başvuruda ise başvurucuya uygulanan cezaya ilişkin karar verme usulünün keyfi olduğunun ortaya konulamadığını belirtmiştir son olarak başvurucuya verilen para cezasının üst sınırdan uygulanmakla beraber aşırı veya orantısız olmadığını değerlendirmiş başvurucunun mülkiyet hakkı ile kamu yararı arasında olması gereken adil dengenin bozulmadığı sonucuna varmıştır konstantin ceza olarak değerlendirdiği suç gelirlerinin müsaderesine ilişkin krallık kararında da benzer değerlendirmeler yapmıştır bu olayda ceza mahkemesince başvurucunun uyuşturucu kaçakçılığı suçundan elde ettiği düşünülen gelirlerinin toplamı olan sterlin tutarındaki paranın müsaderesine bu paranın ödenmediği durumda ise iki yıl süreli hapis cezasının infazına karar verilmiştir bu cezanın başvurucunun mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiğini bu sebeple sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin olayda uygulanabilir olduğunu belirtmiştir krallık ceza mahkemesinin kazanç müsaderesine ilişkin kararının sözleşme anlamında bir olduğunu vurgulamıştır krallık mahkemeye göre sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin ikinci paragrafı taraf devletlere bu alanda geniş bir takdir yetkisi tanımakta olup uyuşturucu kaçakçılığı ile mücadele anlamında böyle bir tedbirin uygulanmasının caydırıcı etkisine dikkat çekilmiştir krallık tedbirin yalnızca suçtan elde edilen gelirler ile sınırlı olduğunu ve yargılamada başvurucuya etkin bir itiraz hakkının tanındığını gözeterek karşılaştırılan meşru amaca göre müdahalenin ölçülü olduğu sonucuna varmıştır krallık başvuru numarası karar tarihi b no kararına konu olayda bakü de annesinden intikal eden evi satan başvurucu yanında taşıdığı para miktarını abd doları gümrük makamlarına eksik abd doları olarak bildirmiştir rus kanunlarına göre abd doları üzerindeki para miktarı gümrüğe bildirilmelidir başvurucuya bildirim yükümlülüğüne uymama suçundan şartlı tahliye koşuluyla altı ay hapis cezası verilir ve ayrıca el konulan paranın tamamının müsaderesine karar verilir müsadere tedbiriyle ilgili istikrarlı yaklaşımına değinmiş ve müdahalenin mülkiyetten yoksun bırakma içerse dahi sözleşmeye ek nolu protokolün maddesinin ikinci paragrafı kapsamında mülkiyetin kullanımının kontrolü mahiyeti taşıdığını belirtmiştir kamu yararı bakımından korunan hukuki menfaatin ise gümrük makamlarına bildirim yükümlülüğüne uyulmasını sağlamak olduğunu vurgulamıştır başvurucuya herhangi bir suç isnadında bulunulmadığı ve olayda müsadere tedbirinin kara paranın aklanması terörizmin finansmanı uyuşturucu kaçakçılığı vergi kaçırma veya başka suç faaliyetleri kapsamında uygulanmadığı tespitlerine yer vermiştir buna göre belirli bir miktarın üzerinde nakit parayı yanında taşımış olan başvurucu sadece gümrük makamlarına yanında taşıdığı bu parayı eksik bildirmekten ötürü sorumlu tutulmuştur bildirilmeyen paranın meşru yollardan elde edildiğini ve bu paranın bildirilmemesinin kamuya olan zararının ise oldukça az olduğunu vurgulamıştır bununla birlikte müsadere tedbirinin sadece zararın tazmini amacıyla değil aynı zamanda caydırıcı ve cezalandırıcı bir yönünün de bulunduğu kabul edilmiştir ancak olayda ise başvurucunun zaten bildirim yükümlülüğüne uymadığı için şartlı tahliye koşuluyla hapis cezası aldığına dikkat çekilmiştir göre yalnızca bildirim yükümlülüğüne uyulmamasından dolayı ceza da almışken ayrıca müsaderenin uygulanması ölçüsüz olup başvurucuya aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir v


a olaylar başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi başvurucu ve diğer üç şüpheli hakkında rejimi kurallarına aykırılık suçunu işledikleri iddiasıyla mardin cumhuriyet başsavcılığının tarih ve sayılı iddianamesi ile kamu davası açılmıştır mardin asliye ceza mahkemesi tarih ve sayılı kararı ile başvurucunun suçundan tl adli para cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir karar başvurucu tarafından temyiz edilmiş olup temyiz incelemesi devam etmektedir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur b hukuk tarih ve sayılı mülga kaçakçılıkla mücadele maddesinin birinci fıkrasının a bendinin numaralı alt bendi iv


başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi a koruma tedbirine yargısal süreç başvurucu tarihinde mek ile evlenmiş taraflar arasında yılında boşanma davası açılmıştır başvurucu boşanma sürecinde olduğu eşinden şiddet gördüğünü belirterek küçükçekmece aile mahkemesine mahkeme başvurmuştur mahkeme tarihinde tarihli ve sayılı ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesine dair kanun uyarınca koruma talebinin kabulüne ve beş ay süreyle hakkında tedbir uygulanmasına karar vermiştir tarihinde başvurucu boşanma sürecinde olduğu eşi tarafından darbedilmiş bu konuda cumhuriyet başsavcılığına şikayette bulunmuş ve bunun üzerine küçükçekmece asliye ceza mahkemesinde kamu davası açılmıştır söz konusu kamu davasına dair süreç aşağıda detaylı olarak anlatılmıştır bkz başvurucu tarihli dilekçesiyle küçükçekmece aile mahkemesine başvurarak koruma tedbirine rağmen eşinin tarihinde kendisini darbettiğini belirterek eşi hakkında sayılı kanunun maddesi uyarınca zorlama hapsi uygulanmasını talep etmiştir başvurucu söz konusu dilekçede darp olayıyla ilgili olarak cumhuriyet başsavcılığına şikayette bulunduğunu ve kamu davası açıldığını zorlama hapsinin bu şikayetleri üzerine uygulanacağını düşündüğünden aile mahkemesine daha önce başvurmamış olduğunu ifade etmiştir küçükçekmece aile mahkemesinin tarihli kararıyla zorlama hapsi talebi reddedilmiştir karar gerekçesinde tarihinde beş ay süreli verilen koruma kararının tarihinde geçerliliğini yitirdiği bu tarihten sonraki eylemlerin zorlama hapsi için gerekçe olamayacağı belirtilmiştir başvurucu darp olayının tarihinde koruma kararının geçerliliğini yitirmesinden önce gerçekleştiğini belirterek söz konusu karara etmiştir küçükçekmece aile mahkemesinin tarihli kararıyla itiraz reddedilmiştir bu karar başvurucu vekiline tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur b ceza yargılamasına süreç başvurucu tarihinde kendisini darbettiğini belirterek boşanma sürecinde olduğu eşinden şikayetçi olmuştur bu konuda küçükçekmece cumhuriyet başsavcılığı tarafından tarihli iddianame düzenlenmiştir eşinin başvurucuya tokat attığı başvurucunun da eşine eliyle vurduğu tarafların birbirinden şikayetçi oldukları belirtilmiştir yapılan yargılama sonucunda küçükçekmece asliye ceza mahkemesinin tarihli ve sayılı kararıyla başvurucunun ve eşinin birbirlerini basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaraladıkları tespit edilmiş her ikisi yönünden adli para cezasına hükmolunmuş ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına hagb karar verilmiştir bu karar itiraz yolundan geçerek kesinleşmiştir başvurucu anılan karar nedeniyle masumiyet karinesinin ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla anayasa mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararıyla başvuru açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur başvuru numarası karar tarihi iv hukuk sayılı kanunun tanımlar kenar başlıklı maddesinin ilgili kısımları şöyledir bu kanunda yer alan b ev içi şiddet şiddet mağduru ve şiddet uygulayanla aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen her türlü fiziksel cinsel psikolojik ve ekonomik şiddeti ç kadına yönelik şiddet kadınlara yalnızca kadın oldukları için uygulanan kadınları etkileyen cinsiyete dayalı bir ayrımcılık ile kadının insan hakları ihlaline yol açan ve bu kanunda şiddet olarak tanımlanan her türlü tutum ve davranışı d şiddet kişinin fiziksel cinsel psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle veya acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri buna yönelik tehdit ve baskıyı ya da özgürlüğün keyfi engellenmesini de içeren toplumsal kamusal özel alanda meydana gelen fiziksel cinsel psikolojik sözlü veya ekonomik her türlü tutum ve davranışı ifade eder sayılı kanunun maddesi şöyledir bu kanun hükümlerine göre hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan kararın gereklerine aykırı hareket etmesi halinde fiili bir suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hakim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre zorlama hapsinin süresi günden otuz güne kadardır ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez zorlama hapsine ilişkin kararlar cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir bu kararlar bakanlığın ilgili il ve ilçe müdürlüklerine bildirilir tarihli ve sayılı kanunla onaylanması uygun bulunan tarihli ve mükerrer sayılı resmi gazetede yayımlanan bakanlar kurulu kararıyla onaylanan kadınlara yönelik şiddet ve aile şiddetin önlenmesi ve bunlarla mücadeleye avrupa konseyi sözleşmesi v


ve eklerinde ifade ekliyle olaylar karar tarihi maliki konu revizyon uygulama imar kamu hizmeti bu istemiyle belediyeye fakat bu yoldan bir elde bunun imar kamu hizmeti aynlan bedelinin istemiyle belediye aleyhine tam derece mahkemelerince karar verilmesine yer kararda tarihli ve proje desteklenmesi ile kanun ve kanun dair kanunla tarihli ve kanununa bu uygulama imar umumi hizmetlere ve resmi kurumlara aynlan be kanuna eklenen madde bu maddenin tarihten itibaren ve bu maddenin tarihten ancak karara veya karan davalara da bu madde nihai bireysel iv ilgili hukuk konu ile ilgili hukuk bkz b no v inceleme gereke mahkemenin tarihinde incelenip a iddialan imar kamu hizmeti tekil bu sebebiyle gibi ihlaline yol ifade bunun dava yasal geriye nedeniyle adil ilkesi ve hak arama ihlal de ileri b maddesi herkes ve miras sahiptir bu haklar ancak kamu yaran kanunla toplum olamaz karar tarihi anayasa mahkemesi hukuki nitelendirmesi ile olay ve hukuki tavsifini kendisi takdir eder tahir canan b no adil ilkesi ve hak arama ihlal ileri ancak somut olayda ilkesinin ihlaline yol muamelenin diger taraftan imar kamu hizmeti alam olarak sebebiyle maliki gibi ve onu tasarruf edemediklerine ihlali kabul edilebilirlik dayanaktan yoksun ve kabul karar verilmesini gerektirecek baka bir neden de ihlal kabul edilebilir karar verilmesi gerekir esas anayasa mahkemesi aym konu ile ilgili daha ve uygulanacak ilkeleri ortaya huseyin una huseyin imar konu edilen tapuda maddesi tekil huseyin una bu uygulama imar kamu hizmeti alam olarak tekil kabul konusu sebebiyle yararlanmaya genel kural incelenmesi huseyin una anayasa mahkemesi tarihli ve imar kanunu ile kanuna eklenen maddeye olan kanunilik aynca kamu hizmetine tahsis edilmesine kamu bir huseyin una bununla birlikte anayasa mahkemesinin tarihli ve karan ile amlan madde iptal bu uygulama imar itibaren be fazla sure imar kamu hizmetine aynlan ve herhangi bir tazminat da olarak am bir kanaatine bu sebeple ile kamunun yaran gereken adil dengenin aleyhine ve kabul huseyin una somut da ait uygulama imar kamu hizmeti be akm bir beri ve kendilerine herhangi bir tazminat da dikkate bu ilkelerden gerektirir bir durumun konusu sonucuna karar tarihi maddesinde alman ihlal karar verilmesi gerekir kanunun maddesi tarihli ve anayasa mahkemesinin ve usulleri maddesinin ve esas inceleme sonunda ihlal ya da karar verilir verilmesi halinde ihlalin ve ortadan gerekenlere tespit edilen ihlal bir mahkeme ihlali ve ortadan yeniden yapmak dosya ilgili mahkemeye yeniden hukuki yarar bulunmayan hallerde lehine tazminata veya gene mahkemelerde dava yolu yeniden yapmakla mahkeme anayasa mahkemesinin ihlal ihlali ve ortadan dosya karar verir anayasa mahkemesinin mehmet dogan b no ihlal sonucuna ihlalin ortadan belirlenmesi hususunda genel ilkeler buna bireysel bir temel hak ve ihlal karar takdirde ihlalin ve ortadan edilebilmesi temel kural eski hale getirmenin yani ihlalden duruma bunun ise devam eden ihlalin ihlale konu veya ve yol ortadan varsa ihlalin sebep maddi ve manevi giderilmesi aynca bu uygun diger tedbirlerin gerekmektedir mehmet dogan anayasa mahkemesi ihlalin ve idarenin veya yasama yerine tesis edemez anayasa mahkemesi ihlalin ve gerekli tesis edilmesi karan ilgili mercilere mehmet dogan ihlalin ve ortadan gerekenlere ihlalin belirlenmesi gerekir buna ihlal idari eylem ve veya yasama kaynaklanabilir ihlalin belirlenmesi uygun giderim yolunun belirlenebilmesi mehmet dogan ihlalin mahkeme durumlarda kanunun maddesinin ile maddesinin a bendi kural olarak ihlali ve ortadan yeniden bir ilgili mahkemeye mehmet dogan karar tarihi buna anayasa mahkemesince ihlalin tespit hallerde yenilenmesinin hususundaki takdir derece mahkemelerine ihlalin tespit eden anayasa mahkemesine derece mahkemeleri ise anayasa mahkemesinin ihlal ihlalin gidermek gereken yapmakla mehmet dogan bu derece mahkemesinin gereken ey bir temel hak veya ihlal veya idari makamlar bir temel hak veya olarak ihlali tespit edilen derece mahkemesi somaki ise anayasa mahkemesi tespit edilen ihlalin gidermek gereken yapmak mehmet dogan maddi ve manevi tazminat talebinde somut olayda ait imar kamu hizmeti tazminat derece mahkemeleri dava soma giren kanun maddesini dava karar verilmesine yer karar olarak temeli olan imar kamu hizmetine idari bir idari bir nedeniyle ihlal ancak somut olayda ihlale yol idari eylem ve ileme kanun yolu soma bireysel ilgili mahkemenin yeniden yoluyla tespit edilen ihlali ve ortadan bu durumda ihlalinin ortadan yeniden hukuki yarar buna yeniden ise kanunun maddesinin ihlalin ve ortadan bu kapsamda derece mahkemelerince gereken ihlal sonucuna uygun olarak tazminata ibarettir tazminat belirlenmesi hususu ise bu konuda derece mahkemelerinin takdirindedir bu sebeple bir yeniden ilk derece mahkemesine karar verilmesi gerekir yeniden yetkili karar verilmesinin ihlal sonucu yeterli bir giderim tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir dosyadaki belgelerden tespit edilen ekli tabloda belirtilen ayn ayn olmak aynca tl vekalet de karar verilmesi gerekir a ihlal kabul edilebilir b maddesinde alman ihlal karar tarihi c bir ihlalinin ortadan yeniden ekli tabloda belirtilen mahkemelere d tazminat taleplerinin reddine e ekli tabloda belirtilen a ayri f tl vekalet g takiben hazine ve maliye tarihinden itibaren ay gecikme halinde bu sona tarihten tarihine kadar sure yasal faiz h bir adalet tarihinde karar verildi bakan dye dye burhan serdar hicabi dursun dye dye hasan tahsin hakyemez