a olaylar başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi başvurucu yılı ağustos ayı celp dönemi öncesinde son yoklama sırasında yapılan sağlık muayenesinin ardından askere alınmış yıllarında ve er olarak on sekiz ay askerlik hizmetini yaptıktan sonra terhis olmuştur başvurucu askerlik hizmeti sırasında sağ gözündeki şaşılık nedeniyle ameliyat edilmiş sağlığına kavuşmasının ardından askerlik hizmetine devam ederek askerlik hizmetini normal süresinde tamamlamıştır başvurucu hakkında silah ruhsatı için düzenlenen tarihli sağlık kurulu raporunda sağ yok sağ tanısı konularak başvurucunun silah ruhsatı alamayacağı belirtilmiştir başvurucu anılan rahatsızlığın kendisinde doğuştan var olduğu askerlik sırasında anılan rahatsızlığından dolayı ameliyat olduğu buna rağmen kendisine askerlik yaptırılarak zarara uğratıldığı iddiası ve maddi manevi tazminat istemiyle tarihinde millî savunma bakanlığına başvurmuş başvurusu tarihli işlemle reddedilmiştir başvurucu bu karar üzerine aynı taleple dava açmış dairesinin tarihli ve sayılı kararı ve davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir karar gerekçesi şöyledir sayılı kanunun maddesinde askeri yüksek mahkemesinde dava açma süresinin her çeşit işlemlerde yazılı bildirim tarihinden itibaren kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde altmış gün olduğu maddesinde ilgililerin haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla askeri yüksek mahkemesinde doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davaları ile birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilecekleri bu halde de ilgililerin madde uyarınca idareye başvurma haklarının saklı olduğu belirtilmiştir davacının ağustos celp döneminde askere alındığı tarihleri arasında deniz er eğitim alay komutanlığı ve tcg karayel komutanlığında ay er olarak askerliğini yaptığı ve terhis olduğu bu durumda idari işlemden kaynaklanan iş bu tam yargı davasında sayılı kanunun nci maddesi uyarınca davacının terhis olduğu tarihinden itibaren gün içerisinde doğrudan tam yargı davası açılması yahut madde uyarınca ihtiyari müracaatta bulunularak ihtiyarı müracaat tarihine kadar geçen sürede dikkate alınarak yazılı cevabın tebliğ tarihinden veya zımni suresi geçtikten sonra kalan dava açma süresi içerisinde dava açılmış olması gerekirken bu süre geçirildikten çok sonra tarihinde idari müracaatta bulunulduktan sonra ordu mahkemesinde müteakiben görevsizlik kararı üzerine askeri yüksek mahkemesinde açılan bu davada süre aşımı bulunduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır bu karara katılmayan üyelerin karşıoy yazısının ilgili kısmı şöyledir konusu olayda davacının askerliğe elverişli olup olmadığının tespiti amacıyla ağustos celp dönemi öncesinde son yoklama sırasında muayenesinin yapıldığı bu muayene sırasında davacının doğuştan var olduğu ileri sürülen sağ yok sağ hastalığı olduğu halde gerekli muayene yapılmadığından bu hususun tespit edilemediği ve sağlam kabul edilerek askerliğine karar alındığı bu şekilde askerlik hizmetini tamamladıktan sonra fatsa devlet hastanesinde yapılan muayenesi sonucunda tarihli raporla bu hususun tespit edildiği böylece askerliğe alınmasına dayanak teşkil eden muayene sırasında da askerliğe elverişli olmadığının bu muayeneyle birlikte başvuru numarası karar tarihi öğrenildiğinin iddia edildiği zarar ortaya çıktığında dava açma süresinin geçirilmiş olduğunun kabulünün dava açma hakkının kullanılmaması sonucunu doğuracağı zararın ortaya çıkmasıyla kullanılması mümkün olan dava açma hakkını ortadan kaldırır biçimde süre hesabı yapılmasının hak arama özgürlüğü ile bağdaşmayacağı dolayısıyla da davacının söz konusu askere alma işlemi dolayısıyla hak ihlaline uğradığını tarihli raporla öğrendiği anlaşılmakla bu yönüyle davada süre aşımı bulunmadığı değerlendirilmiş ancak davacının bu zararına ilişkin ordu mahkemesine davayı hangi tarihte açtığı ve anılan mahkemenin görevsizlik kararının davacıya hangi tarihte tebliğ edildiği dosya içeriğinden anlaşılmadığından bu hususların araştırılmasına müteakip davanın süresinde açılıp açılmadığına karar verilmesi gerektiği düşüncesinde olduğumuzdan aksi yönde oluşan sayın çoğunluk görüşüne katılamadık başvurucunun karar düzeltme istemi de aynı dairenin tarihli ve sayılı kararı ve yine reddedilmiştir karar başvurucuya tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur b hukuk maddesinin son fıkrası şöyledir kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür tarihli ve sayılı askeri yüksek mahkemesi müracaat başlıklı maddesinin a bendi şöyledir işlem yapmaya yetkili makamlarca tesis edilen idari işlemlerin geri alınması kaldırılması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan yoksa işlemi yapmış olan makamdan idari dava açmak için belli olan süre içinde istenebilir bu müracaat işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur altmış gün içinde cevap verilmez ise istek reddedilmiş sayılır reddi üzerine dava açma süresi başlar ve müracaat tarihine kadar geçmiş olan süre de hesaba katılır anılan açma süresi başlıklı maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi şöyledir yüksek mahkemesinde dava açma süresi her çeşit işlemlerde yazılı bildirim tarihinden itibaren kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde altmış gündür anılan ve tam yargı davaları başlıklı maddesi şöyledir haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla askeri yüksek mahkemesinde doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davaları ile birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler bu halde de ilgililerin inci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır iv


a olaylar başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir başvurucu hava kuvvetleri komutanlığı emrinde muvazzaf astsubay olarak görev yapmakta iken tsknın itibarını sarsacak şekilde ahlak dışı hareketlerde bulunduğu gerekçesiyle hakkında idari tahkikat başlatılmış bu tahkikat sonucunda sıralı sicil üstleri tarafından türk silahlı kuvvetlerinde kalması uygun değildir ortak kanaatini içeren tarihli ayırma sicil belgesi düzenlenmiştir tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanan astsubay sicil yönetmeliğinin sicil yönetmeliği maddesi gereğince hava kuvvetleri komutanlığı bünyesinde oluşturulan komisyonda başvurucunun durumu değerlendirilmiş ve komisyon tarihli kararı ile başvurucu hakkında ayırma işlemi yapılmasına karar vermiştir anılan karar tarihinde hava kuvvetleri komutanı tarafından onaylandıktan sonra genelkurmay başkanının onayına sunulmuş genelkurmay başkanınca da hava kuvvetleri başvuru numarası karar tarihi komutanlığı kararı doğrultusunda işlem yapılmasının uygun görüldüğü belirtilmiştir bunun üzerine hazırlanan sayılı kararnamenin tarihinde milli savunma bakanı tarafından onaylanmasıyla başvurucunun tsk ile ilişiği kesilmiştir başvurucu istihbarat birimindeki görevliler tarafından tarihinde sorgulandığını sorgu esnasında cinsel yaşamına ilişkin ayrıntılı sorular sorulduğunu sonrasında savunması alınmaksızın ve hiçbir gerekçe gösterilmeksizin ilişiğinin kesildiğini belirterek yürütmenin durdurulması ve ayırma işleminin iptali talebiyle milli savunma bakanlığı aleyhine askeri yüksek mahkemesi birinci dairesinde tarihinde dava açmıştır sunduğu dava dilekçesinde başvurucu ilişik kesme kararında herhangi bir disiplinsizlik eyleminin gösterilmediğini yalnızca özel hayatını yaşama biçimi nedeniyle ilişiğinin kesildiğinin anlaşıldığını sorgu yönteminin mevzuata aykırı olarak aldatıcı biçimde ve baskı altında tutularak yapıldığını hukuka aykırı usuller içeren ve göreviyle ilgisi olmayan tamamen özel yaşantısına ilişkin mahrem sorulardan oluşan sorgu neticesinde elde edilen beyanların delil olarak kullanılamayacağını başarılı bir sicile sahip olmasına rağmen bu durumun dikkate alınmadığını tesis edilen ayırma işleminin ölçülülük yönünden hukuka aykırı olduğu gibi sebep ve amaç unsurları yönünden de hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür davalı idare tarafından sunulan savunma dilekçesinde tarihli ve sayılı türk silahlı kuvvetleri personel kanununun maddesinin disiplinsizlik ve ahlaki durum sebebiyle ayırma başlıklı b fıkrası uyarınca başvurucunun ilişiğinin kesildiği her askerin ahlaki yaşayışının kusursuz ve lekesiz olması gerektiği ahlak olgusunun yalnızca arzu edilen bir durum değil görevin başarıyla icra edilebilmesi için bir koşul olduğu ifade edilmiştir ayrıca kamu hizmetinin yürütülmesinde zararlı olacak kişilerin idare mekanizmasının dışına çıkarılmasının kaçınılmaz olduğu ve idarenin başvurucu hakkında tesis edilen ayırma işleminde takdir yetkisinin objektif sınırları içinde kaldığı dava konusu ayırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir davalı idare tarafından ayrıca tarihli ve sayılı askeri yüksek mahkemesi kanununun maddesi kapsamında gizli belge ve bilgiler gönderilmiştir birinci dairesinin tarihli ara kararı ile dava dosyasındaki mevcut bilgi ve belgeler çerçevesinde başvurucu hakkında tesis edilen ayırma işleminin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmediği gerekçesiyle yürütmenin durdurulması talebi reddedilmiştir a başsavcılığı tarafından sunulan tarihli düşünce yazısında başvurucunun cinsel hayatına ilişkin olarak alınan duyumlar üzerine başlatılan bir idari tahkikat kapsamında elde edilen bulgular ile başvurucunun beyanları dikkate alınarak ayırma işleminin tesis edildiği ancak başvurucunun yaşadığı bu ilişkilerin rıza dışı veya menfaate dayalı olduğunu gösteren bir bilgi veya belgenin dava dosyasında bulunmadığı vurgulanmıştır ayrıca başvurucunun cinsel zafiyeti nedeniyle görevini suistimal ettiğinin ya da askeri disiplini olumsuz etkilediğinin söylenemeyeceği dava konusu işleme dayanak gösterilen ilişkilerin tamamıyla özel hayat sınırları içinde kaldığı ve dış aleme yansımadığı bizzat başvurucu tarafından dile getirilen beyanları içeren istihbarat raporlarına dayanılarak işlem tesis edilmesinin mümkün olmadığı ölçülülük ilkesi gözetilmeden gerçekleştirilen ayırma işleminin hukuka aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği belirtilmiştir birinci dairesinin tarihli ve sayılı kararıyla dava reddedilmiştir kararda tsknın itibarını sarsacak derecede ahlak dışı başvuru numarası karar tarihi hareketlerde bulunduğu gerekçesiyle başkanlığınca yürütülen tahkikat kapsamında başvurucunun ifadesine başvurulduğu tarihinde ifadesi alınan başvurucunun yaşadığı cinsel birliktelikleri detaylı şekilde anlattığı ve ikrar ettiği başvurucu dışında ifadesine başvurulan diğer askeri personelin de anlatımlarında başvurucunun ahlaka aykırı davranışlarına yer verdiği ve başvurucunun cinsel yaşamına ilişkin ayrıntıları aktardığı geçmiş sicil ve disiplin durumu itibarıyla başarılı bir personel portresi çizmesine karşın başvurucunun iyi ahlak sahibi olmak vasfını taşımadığı tsknın itibarını zedeleyecek tavır ve davranışlar içinde bulunduğunun anlaşıldığı ayırma işleminde takdir yetkisinin objektif kriterlere göre kullanıldığı ve kamu yararı ile birey yararı dengesinin gözetildiği belirtilmiş tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır kararda ayrıca herhangi bir soruşturma veya kovuşturma olmasa dahi kamu personeli hakkında disiplin soruşturması yapılabileceği vurgulanmıştır bunun yanında başvurucunun tarihli ifadesinin bir suç isnadıyla ceza soruşturması ya da kovuşturması kapsamında değil disiplin hukuku çerçevesinde değerlendirilmek üzere idari tahkikat kapsamında alınmış olduğu ve başvurucunun bu şekilde tespit edilen ifadesi sırasında iradesinin fesada uğratıldığı yanıltıldığı ya da ifadesinin hukuka aykırı şekilde yasak yöntem ve usullerle alınmış olduğuna dair dosya kapsamında herhangi bir somut bilgi belge ve kanıt bulunmadığı belirtilmiştir başvurucu tarafından yapılan karar düzeltme talebi aynı dairenin tarihli ve sayılı kararıyla reddedilmiş ve karar tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur anayasa mahkemesinin tarihli yazısı ile yargılama dosyasına sunulmuş olan ve başvurucunun ayırma işlemine dayanak oluşturan gizli ibareli belgelerin gönderilmesi istenmiştir anayasa mahkemesine tarihinde sunulan söz konusu belgelerin incelenmesinden hava kuvvetleri komutanlığınca istihbarata karşı koyma hassasiyetleri çerçevesinde tarihinde başvurucunun ifadesinin alındığı söz konusu ifade metninde hangi kapsamda başvurucunun ifadesine başvurulduğu hususunun belirtilmemiş olduğu anlaşılmıştır aynı şekilde söz konusu metnin ifadeyi alan kısmı karartılmış olduğundan ifadenin hangi birim tarafından alınmış olduğu tespit edilememiştir anılan ifade alma işlemi sırasında başvurucuya bugüne kadar nerelerde görev yaptığı kimlerle ikamet ettiği sosyal yaşantısının nasıl olduğu sosyal çevresini kimlerin oluşturduğu ortamında sosyal paylaşım sitelerinden hangilerine üyeliklerinin bulunduğu vasıtasıyla veya yüz yüze tanıştığı kadınlardan ilişki yaşadıklarının kimler olduğu bu kadınların tsk hakkında bilgi almaya yönelik herhangi bir girişimlerinin olup olmadığı grup halinde cinsel birliktelikler yaşayıp yaşamadığı uyuşturucu madde kullanıp kullanmadığı mesai arkadaşları içerisinde ahlak dışı yaşantısı olan kişilerin bulunup bulunmadığı hususlarının sorulduğu görülmüştür başvurucunun anılan soruları yanıtladığı ve özellikle birlikte olduğu kadınlara ilişkin olarak cinsel birliktelik içeren geçmişteki ilişkilerini açıkladığı ve ifade metnini imzaladığı anlaşılmıştır soruşturma konusu olaylara ilişkin olarak başvurucu dışındaki kişilerin de ifadelerinin alınmış olduğu bu kişilerden başvurucu hakkında bildiklerini anlatmalarının istendiği görülmüştür b hukuk sayılı kanunun işlem tarihinde yürürlükte olan maddesi tarihli ve sayılı türk silahlı kuvvetleri hizmet kanununun ve maddeleri tarihli ve sayılı türk silahlı kuvvetleri disiplin kanununun geçici maddesinin numaralı fıkrası tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanan türk silahlı başvuru numarası karar tarihi kuvvetleri hizmet yönetmeliğinin maddesi sicil yönetmeliğinin işlem tarihinde yürürlükte olan ve maddeleri iv


formu ve eklerinde ifade ekliyle olaylar ve belgesine uygun ismi olarak alman nufus tarihte turk da olan on ismi turk nufus de olarak karar tarihi isminin talebiyle ilgili nufus uzerine cumhuriyet ve asliye hukuk mahkemesinin tarihli on isminin beyhan olarak karar itibaren almanyada turkiye cumhuriyeti bakanlar kurulunun tarihli turk izin verilmesine tarihli turk tarihli ve turk kanununun maddesi mavi kart sahibi olan alman tc stuttgart tarihinde verilen mavi kartta on ismi beyhan olarak turk s ate ile evlenen ve iki mavi kaydettirmek ilgili nufus turk nufus alman nufus isim konusunda talebinin belirterek nufus beyhan olan on isminin alman nufus gibi olarak istemiyle isim tashihi dava nufus ile mavi konusu giderilmesi talebinde amasya asliye hukuk mahkemesinin tarihli reddine kararda tarihli ve nufus hizmetleri kanununun maddesi ve turk kaybedilmesi nedeniyle nufus uzerinde aynca mavi nufus esas bu nedenle olan nufus mavi ifade kararda talebine dayanak olarak nedenlerin idari mercilerce gereken nedenler eklinde de yer karar hukuk dairesinin tarihli karar tale de aym dairenin tarihli nihai karar tarihinde tarihinde bireysel iv ilgili hukuk a ulusal hukuk kanunun ve yeniden kenar maddesi karar tarihi nufus gaiplik turk evlenme evlat edinilme veya reddi gibi olaylar nedeniyle bir uzerinde hale getirilmesidir sebep ortadan veya yeniden gerektirecek yeni bir sebep ortaya yeniden sonra durumda meydana olan olaylar kanunun izni almak suretiyle turk kaybeden haklar kenar maddesinin ilgili turk olup da izni almak suretiyle turk kaybedenler ve dereceye kadar olan bu maddede belirtilen istisnalar turk haklardan aynen yararlanmaya devam ederler milli ve kamu bu madde bulunan ve veya ev ithal etme ile askerlik hizmetini yapma yoktur bu sosyal olup bu ilgili kanunlardaki tabidirler bu madde yararlanacak olan ile soy belgelendirmesi bu madde bulunan talepleri halinde bu maddede belirtilen haklardan faydalanabileceklerini mavi kart bu maddenin mavi yeterlidir ibraz edilememesi durumunda kimlik sistemi mavi ve bulunulan devlet kimlik bilgilerini ile bu kimlik bilgilerinde durumunda devlet eski ve yeni kimlik bilgilerini belgenin tasdik ile birlikte zorunludur bu madde bulunan tespit esaslar kimlik verilir turkiye cumhuriyeti kimlik aranan yerlerde bu kimlik kamu kurum ve bu madde her turlu tedbiri ve gerekli yapar b hukuk ahvali komisyonunca imzaya tarihinde onaylanan ve tarihinde giren tarihli ve ad ve sekline nolu maddesinin birinci karar tarihi edilen belgelerde ad ve halinde ilgili tespit eden veya belgelerin hangi devletin ise o belgelere nolu maddesi taraflar iki veya daha fazla kimsenin ad veya halinde her akit yetkili giderilmesi tedbirler akit bu a insan haklan ve aile kenar maddesi herkes ve aile konutuna ve sahiptir bu bir kamu ancak yasayla ve demokratik bir toplumda ulusal kamu ekonomik veya veya hak ve gerekli bir tedbir durumunda konusu olabilir hayata alt kategorisinde hayat a insan haklan mahkemesi da geni yorumlanmakta ve bu kavrama bir b no bununla birlikte denetim bireyin ve hayata belirlenmesinde temel sadece mahremiyet serbeste uyumlu hukuksal bu dahil bu kapsamda ile kurma son derece olan isim da denetim organlan on ismi ve soy ismi kapsayacak maddenin alam maddesinin isim ve soy ismi konusunda bir belirtmekle beraber ve aile belirlenmesinde bir ara nedeniyle belirli bir dereceye kadar diger da hayata ve aile ilgili ve bir kamu hukuku konusu olarak toplumun ve devletin isimlerin konusuyla ilgilenmesinin bu unsuru hayat ve aile kabul etmektedir b no b no bu kapsamda isimleri hususunda ciddi nedenleri bulunan belirli artlar bu imkana sahip maddesinin koruma girmektedir ancak bilgilerinin eksiksiz olarak kaydedilmesi belirlenmesi veya belli isimdeki belli bir aile ile kurulabilmesi gibi kamu durumlarda isim yasal getirilmesi kemal ve digerleri b no karar tarihi v inceleme gereke mahkemenin tarihinde incelenip a iddialan ve halen almanyada ismini ve alman nufus bu ismin turk nufus on isminin olarak ve talebi on isminin beyhan eklinde turk izin alarak sonra turk nufus esas mavi kartta on isminin beyhan olarak sonraki gelen mavi kart sahibi talebiyle on isim konusunda turk ve alman nufus ileri zamanlarda nedeniyle annesi kendisine ve ilgili zorluklar iddia turkiye ile olan ifade eden nufus giderilmesi talebiyle reddedilmesi nedeniyle isim ve aile ihlal ileri b anayasa mahkemesi hukuki nitelendirmesi ile olay ve hukuki tavsifini kendisi takdir eder tahir canan b no mahiyetinin bir olan isim dikkate maddesinde hayata sonucuna kabul edilebilirlik konu edilen dava ile almak suretiyle turk turk nufus ve almanya nufus giderilerek resmi ortadan nitekim amlan nufus anne isminin nedeniyle mavi dikkate nufus talebiyle resmi ve bu nedenle ya da nitelikte bir yol dayanaktan yoksun ve kabul karar verilmesini gerektirecek baka bir neden de hayata ihlal kabul edilebilir karar verilmesi gerekir esas dayanak maddesinin birinci ilgili herkes isteme sahiptir karar tarihi uygun bulma kenar maddesinin kanun bunlar anayasaya ile anayasa mahkemesine md temel hak ve aym konuda nedeniyle esas maddesinin birinci herkesin isteme sahip bireyin ve bir unsuru haline gelen birey olarak belirlenmesinde en unsurlardan biri ve devredilmez surette bir olan isim da bir unsuru cinsiyet gibi kimlik bilgileri ve aile ilgili bilgiler ile bunlarda ve isteme isim da maddesi a genel ilkeler belirlenmesinde en unsurlardan biri olan ismin devredilemezlik ve surette olma niteliklerinin mevcut etkilemesi muhakkak devletin isminin ve kamu imkan pozitif konusu pozitif somut bulundurularak idari ve karar vericiler bu makul taleplerinin veya taleplerin reddi durumunda buna ilgili ve yeterli belirtilmesini gerektirir devletin hizmetleri temel niteliklerini medeni hukuk ve hukuk alan hukuki ve teknik bir hizmettir bu hizmetin yerine getirilmesi kimliklerinin her zaman belirlenmesini gerekli aym zamanda bir y hallerine da devletler konusu kamu hizmetinin bir olarak kabul edilmektedir ahvali komisyonu olan bu kari da yerine getirilmesi gerekmektedir aslan faruk toprak ve aile eksiksiz ve engel gibi onlara resmi de koruma en temel resmi makamlar bu ulusal de sorunsuz tutan kamusal ve aslan faruk toprak isim kamu engel olmayan isim taleplerinin kamusal makamlarca da hususu konuyla ilgili anayasa mahkemesinin aslan faruk toprak bu kamusal makamlarca isim taleplerinin ileri ve incelenmesine olanak idari ya da ve belirli ulusal ve uygun taleplerin gerekir aslan faruk toprak b no karar tarihi amlan kararda anayasa mahkemesi isim gibi halleri ile ilgili olan ulusal hayata meselenin yapan hukukunu dar bir ele ifade ve girilen durumlara yer anayasa mahkemesi isim taleplerinin hangi olumlu ve bu taleplerin hangi usullerle hususunda takdir isim taleplerinin yolunu tamamen kapatacak ve alabilmeyi bu ve isim taleplerinin dile ve etkili gerekir bu yollar belirli ve durumlarda de asian faruk toprak anayasa mahkemesi kamusal makamlarca takdir ahvali komisyonuna tiye devletler halleri imzalanan ve dikkate asian faruk toprak mahkeme aileye ve konularda temel hak ve belgelerden olan nolu buna nolu ile taraf devletler belirlenmesinde temel olan isim ve soy isimlerin nolu aym birden fazla isim veya soy isimlerin birbirinden durumlarda bu asgari bir asian faruk toprak isimleri tasarrufta gerekli durumlarda maddesinin koruma alam geni bu yorum isim konusunda mevzuat ve konu ile ilgili olan ve taraf olunan yer alan koruyucu asgari mutlaka hayata de asian faruk toprak durumlarda maddesinin son dikkate ve bir ya da bir temel hak ve esas yoluna gidilmelidir anayasa mahkemesi isim belirli bireylerin bir unsuru olan belirlenmesi bir gereklilik edilmemelidir asian faruk toprak b ilkelerin olaya konu olayda turk izin ile beyhan olan on isminin almanyadaki resmi kimlik ve belgelerde olarak yetkili idari ve merciler izin verilmemesi konusudur somut olayda irdelenmesi gereken husus kanunun maddesinin olanak eklinde yorumlanarak karar tarihi maddesinin ve bu kapsamda devletin amlan pozitif yerine isim taleplerinin ileri ve yetkili makamlarca incelenmesine olanak yollan kanun ile tarihli ve turk medeni kanunu nufus ile ilgili kanunun maddesinde nufus nedenlerle uzerinde hale getirilmesi olarak ve sebep ortadan veya yeniden gerektirecek yeni bir sebep ortaya yeniden durumda meydana ancak sonra bu nufus verilen temyiz incelemesini yapan hukuk dairesinin muhtelif nufus olan meydana gelen ancak yeniden bilgileri mahiyette eklinde hukuk dairesi yerel mahkemenin konusu edilen da y asian faruk toprak isim taleplerinin ileri bu taleplerin idari ve merciler incelenmesine ve neticede uygun talep yerine getirilmesine imkan ancak kanunun maddesinin konusu somut olaydaki ekliyle durumunda nufus uzerinde isim talebinde bulunabilmeleri tamamen ortadan bu durum baka bir kamusal makamlan nufus ile nufus durumlarda konusu neden olabilmektedir asian faruk toprak bu noktada bu hangi ve ne giderilmesi hususunun genel ve soyut kanun kanun ile diger ulusal dikkate bu sorunun ve sorundan kaynaklanan giderilebilmesine imkan bir aksine kanunun maddesinin somut olaydaki gibi konusu soruna neden asian faruk toprak kamusal makamlar kanunun maddesi boylesi bir durumda ne bir care hususunun ihmal oysa ve nufus meydana gelecek izlenmesi ve hallerinin kurulan ve ahvali komisyonunun imzaya olan ve tarihinde giren nolu nufus ve konusunda taraf devletleri sokan nolu ile belirlenmesinde temel olan isim ve soy isimlerin hallerine her karar tarihi ve belgelerde uygun olarak kaydedilmesi isim ve soy isimlerin aslan faruk toprak nolu maddesi aym birden fazla isim veya soy isimlerin birbirinden durumlarda bu asgari bir buna konusu nolu isim veya soy isimlerdeki giderilmesi taraf devletlerin yetkili tedbirler alma bu kapsamda taraf devletlerin makamlan tedbir alma sahip aynca maddesi de ibraz edilen belgelerde isim ve soy isimlerin halinde gereken buna bu halinde olarak ortaya koyan tarihte ilgili hangi devletin ise giderilmesinde olunan konusu devlet tutulan belgelerin esas aslan faruk toprak konu olan somut olayda almanya tarihinde turk beyhan on ismiyle ve on ismiyle alman sunulan belgelerden almanyadaki resmi da itibaren on isminin on ismiyle devam eden ve kanun mavi kart sahibi olan ile resmi bundan sonraki donemde de ile bu devam bu nedenle ibraz resmi ismi ile ismi gereke deki kamusal makamlar nezdinde resmi engellerle bir durumdur nitekim somut isim altsoyu mavi bir olarak ele bir olan belirlilik isin giderilmesini sarelerin ancak bu isim bir giderilmesi konusunda nolu kamusal makamlara da olsa ve on isminin ailesinin giderebilecek olanak isinde somut derece mahkemeleri imkan ele ulusal ve giderilmesini engelleyecek kati bu maddesinin kanunun maddesi bata nolu asgari olmak diger de ve dile getirilen derece mahkemelerince gerekir aslan faruk toprak konu giderilmesine ve bir olan ismi olanak veren nolu dikkate ve kanunun karar tarihi maddesinin giderebilecek yorumlanabilmesi bu hususta bir dahi kanunun maddesinin nolu dikkate nedeniyle derece mahkemelerinin somut olaydaki yorum ve maddesinin son mahkeme konusu bu haliyle kamunun ve bireylerin ve adil bir denge derece mahkemeleri kanunun maddesinin somut olaydaki gibi benzer dava konusu durumlarda bireylerin isim bir koruma amlan olaya mevcut hayata ihlaline neden ve ihlalin bizatihi kanunun maddesinin nolu edilerek ve kanaatine neticede amlan isim talebinin reddedilmesi eklindeki mevcut uygulamayla hayata devletin pozitif yerine maddesinde alman hayata ihlal karar verilmesi gerekir kanunun maddesi tarihli ve anayasa mahkemesinin ve usulleri kanunun maddesinin ilgili ile esas inceleme sonunda ihlal ya da karar verilir verilmesi halinde ihlalin ve ortadan gerekenlere tespit edilen ihlal bir mahkeme ihlali ve ortadan yeniden yapmak dosya ilgili mahkemeye yeniden hukuki yarar bulunmayan hallerde lehine tazminata veya gene mahkemelerde dava yolu yeniden yapmakla mahkeme anayasa mahkemesinin ihlal ihlali ve ortadan dosya karar verir anayasa mahkemesinin mehmet dogan b no ihlal sonucuna ihlalin ortadan belirlenmesi hususunda genel ilkeler mehmet dogan uygun giderim yolunun belirlenebilmesi ihlalin belirlenmesi buna ihlalin mahkeme durumlarda kanunun maddesinin ile anayasa mahkemesi maddesinin a bendi kural olarak ihlali ve ortadan yeniden uzere bir ilgili mahkemeye mehmet dogan karar tarihi mehmet dogan anayasa mahkemesi yeniden yapmakla derece mahkemelerinin ve ihlalin gidermek derece mahkemelerince gerekenlere buna anayasa mahkemesinin tespit edilen ihlalin giderilmesi yeniden hallerde ilgili usul yenilenmesi kurumundan olarak yenilenmesi sebebinin ve hususunda derece mahkemesinin herhangi bir takdir yetkisi zira ihlal karan verilen hallerde yenilenmesinin hususundaki takdir derece mahkemelerine ihlalin tespit eden anayasa mahkemesine derece mahkemesi anayasa mahkemesinin ihlal ihlalin gidermek uzere gereken yapmakla mehmet dogan bu derece mahkemesinin gereken ey bir temel hak veya ihlal veya idari makamlar bir temel hak veya olarak ihlali tespit edilen derece mahkemesi sonraki ise anayasa mahkemesi tespit edilen ihlalin gidermek gereken yapmak bu ihlal usule bir veya yerine getirilmeyen usule bir eksiklikten konusu usul hak ihlalini giderecek yeniden veya daha hi ilk defa icap etmektedir buna ihlalin idari veya eylemin kendisinden ya da derece mahkemesince veya usul de derece mahkemesi sonucundan anayasa mahkemesi tespit hallerde derece mahkemesinin usule dair herhangi bir yapmadan dosya uzerinden aksi karar vererek ihlalin ortadan gerekir mehmet dogan ihlalin tespitiyle birlikte lehine manevi tazminata karar verilmesini talep anayasa mahkemesi isim talebinin reddedilmesi eklindeki mevcut uygulamayla hayata devletin pozitif yerine sonucuna somut ihlalin mahkeme bu durumda hayata ihlalinin ortadan yeniden hukuki yarar buna yeniden ise kanunun maddesinin ihlalin ve ortadan bu kapsamda derece mahkemelerince gereken ihlale yol mahkeme ortadan ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir bu sebeple bir yeniden uzere ilgili karar verilmesi gerekir yandan tazminat talebinde olmakla birlikte yeniden uzere ilgili karar verilmesinin ihlalin ve ortadan yeterli bir giderim tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir karar tarihi dosyadaki belgelerden tespit edilen tl ve tl vekalet toplam tl giderinin karar verilmesi gerekir a hayata ihlal kabul edilebilir b maddesinde alman hayata ihlal c bir hayata ihlalinin ortadan yeniden amasya asliye hukuk mahkemesine ilgilidir d tazminat talebinin reddine e tl ve tl vekalet toplam tl giderinin f takiben hazine ve maliye tarihinden itibaren ay gecikme halinde bu sona tarihten tarihine kadar sure y asal faiz g bir ilgili dairesine h bir adalet tarihinde karar verildi bakan dye dye engin celal muammer top al dye dye m recai akyel


a olaylar başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir bayram askerliğe alınması ve ölümü başvuruculardan sıddıka ve kazım oğlu diğer başvurucuların kardeşi bayram bozukluk tanısı olarak adlandırılan psikolojik bir rahatsızlıktan muzdarip iken tarihinde jandarma eğitim alay komutanlığı emrinde jandarma komando olarak askerlik hizmetini ifaya başlamıştır bayram zorunlu askerlik hizmetine başlamadan önce psikolojik muayenenin de dahil olduğu rutin tıbbi muayeneden geçmiştir bayram bu sağlık muayenesi sırasında özel bir hastanece düzenlenen sağlık raporunu doktorlara sunarak psikolojik sorunları olduğunu beyan etmiştir doktorlar bayram askerlik hizmetini yapmaya elverişli olduğu kanısına varmışlardır bayram askerliğe başlarken doldurduğu bilgi formunda kronik bir sorun nedeniyle sıkıntı yaşadığını belirtmiştir birlik doktoru tarafından ve tarihlerinde muayene edilen bayram bozukluk teşhisiyle hastaneye sevk edilmiştir bayram tarihinde asker hastanesi psikiyatri polikliniğinde muayene edilmiştir hastaya askerlik hayatına adapte olma sürecine bağlı olarak oluşan anksiyete teşhisi koyan doktorlar tıbbi tedavinin bir ay boyunca devamına ve bayram beş gün karar vermiştir bayram tarihinde birlik doktoru tarafından tekrar muayene edilmiştir doktor raporunda hastanın bozukluk nedeniyle sıkıntı yaşamaya devam ettiği ve intihar eğilimi olduğu belirtilmiş hastanın tarihinde asker hastanesine sevk edilmesine karar verilmiştir bayram haziran tarihinde sabah saat askerlik yaptığı komutanlığın hizmet binasının alt katında koğuşlar mahallinde bulunan tuvaletler bölümünde asılı halde ölü olarak bulunmuştur başvurucuların açtığı tam yargı davası başvurucular söz konusu olay nedeniyle uğradıkları maddi ve manevi zararlarının tazmini istemiyle tarihinde milli savunma bakanlığına başvurmuştur bakanlığın tarihli cevap yazısında müteveffanın jandarma genel komutanlığı bünyesinde görev yapması nedeniyle bu konunun bakanlığınca değerlendirilmesi gerektiği bildirilmiştir bu yazı üzerine başvurucular tarihinde bakanlığına müracaat etmiş fakat bu başvurudan olumlu bir netice alamamışlardır müracaatları reddedilen başvurucular sundukları tarihli dilekçelerinde özetle yakınlarının askerliğe hiç alınmaması ya da iyileştiği sabit oluncaya kadar alınmaması gerektiği halde sağlıklı bir tıbbi inceleme yapılmaksızın askerliğe alındığını yakınlarının askerliğe alınması üzerine görevli komutanlara yakınları hakkında gerekli bilgiler verilmesine rağmen tedavi için herhangi bir işlem yapılmadığını belirterek tam yargı davası açmışlardır başvurucuların açtığı tam yargı davası a dairesinin tarihli ve sayılı kararıyla olayda idarenin kusurlu ve kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir başvurucular tarihli dilekçe ile özetle anılan kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu yakınları hakkında askerliğe elverişli olduğuna dair rapor düzenlenmesinin başvuru numarası karar tarihi bile idareye sorumluluk yüklemek için yeterli olduğunu bu yanlışın yakınlarının birliğe teslim olmasını takiben en geç sevk edildiği hastanede düzeltilmesi ve askerliğe elverişlilik açısından verilen ilk kurul kararının düzeltilerek yakınlarının iyileşme süreci tamamlanana kadar birliğine teslim edilmemesi gerektiğini belirterek karar düzeltme talebinde bulunmuştur dairesi tarihli ve gensek sayılı karar ile davacıların kararın düzeltilmesi istemini içeren dilekçesinde ileri sürdüğü sebepler yerinde görüldüğü gerekçesiyle karar düzeltme talebinin kabulüne ve verilen kararın kaldırılmasına karar vermiştir karar düzeltme talebinin kabul edilmesi üzerine yargılamaya devam eden a dairesi bayram askere alınması aşamasında asker hastanesindeki tanı ve tedavisinde idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla gazi üniversitesi tıp fakültesi psikiyatri anabilim dalında görevli üç profesörden oluşan bilirkişi heyetinden rapor almıştır alınan raporda özetle müntehirin önceden rahatsızlığının bozukluk olduğu bu rahatsızlığın intihar düşüncelerine yol açabildiği bunun bünyesel bir durum olduğu askerliğin buna neden olmaması yanında stres sıkıntısını artırabileceği teşhis ve tedavide herhangi bir ihmal ve gecikmenin olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir bilirkişi raporunu esas alan a dairesi tarihli ve sayılı kararı ile idarenin kusurlu ve kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir başvurucular önceki dilekçelerinde ileri sürdüğü iddiaları yineleyerek ikinci defa karar düzeltme talebinde bulunmuştur başvurucuların karar düzeltme talebi aynı dairenin tarihli ve sayılı kararıyla davacı vekilinin kararın düzeltilmesi istemini içeren dilekçesinde ileri sürdüğü sebepler yerinde görülmediği gibi düzeltilmesi istenen karar kanuna ve usule uygun bulunduğu gerekçesiyle reddedilmiştir kararı ve sonrasında yaşanan süreç başvurucular davalarının reddedilmesi üzerine yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasıyla başvuru yapmıştır dairesi özetle somut olayda askeri makamların bayram intihar etmesine neden olabilecek gerçek ve yakın bir tehlikenin varlığını bilip bilmedikleri ya da bilmelerinin gerekip gerekmediği bu tehlikeyi bilmeleri halinde ise bunu önlemek için kendilerinden makul olarak beklenen her şeyi yerine getirip getirmedikleri hususlarının araştırılması gerektiğini dolayısıyla askeri makamlara düşen pozitif yükümlülükler ışığında somut olayın koşullarının inceleneceğini bayram in ruhsal bir hastalıktan muzdarip olduğu ve psikolojik sorunlarından doktorların haberdar edildiği hususunda tartışmanın bulunmadığını bayram bulunan bozukluğun ayrıca tıbbi raporlarla da kanıtlandığını bayram ifadelerine ve kendisi hakkında düzenlenen tıbbi rapora rağmen doktorlarca askerlik hizmetine elverişli olduğu kanaatine varıldığını asker adayı bir gencin sağlık durumunun askerlik hayatına uyumlu olup olmadığını veya fiziksel ve ruhsal bütünlüğü için bunun hangi ölçüde risk oluşturabileceğini tespit etmek amacıyla kişinin hastalıklarını ve bu hastalıkların önemini ve derecesini belirlemeye çalışmalarının doktorlardan beklenmesinin makul olacağını olayların meydana geldiği sırada uygulanan iç hukuk kuralları gereğince askerliğe geçici olarak elverişli olmayanlar için askerliğin ertelenmesi gibi tedbirlerin öngörüldüğünü askerliğin ertelenmesini gerektiren askerliğe elverişsiz olduğunu gösteren hastalık ve arızalar listesinin ilgili yönetmeliğin ekinde bulunduğunu gibi bir ruhsal hastalığı bulunan ve ardından intihar eden kişinin yetkili makamlarca askerlik hizmetine elverişli olduğuna üstelik komando olarak karar verilmesi gerçeğinin bile uygulanan mevzuatta eksiklikler bulunduğu b numarası karar tarihi kanaatine ulaşılması için yeterli olduğunu davanın koşulları çerçevesinde hükumetin psikolojik sorunlarını paylaşan askerlerin uygun muayeneye tabi tutuldukları yönündeki iddiasına özellikle ağırlık verilemeyeceğini bayram askere alınmasının ve askerlik hizmetini sürdürmeye devam etmesinin ruhsal ve fiziksel bütünlüğü konusunda gerçek bir risk oluşturduğunu askeri makamların bilmeleri gerektiğini askerliğe alınma sistemindeki aksaklıklar ve bu aksaklıkların neticeleri sonucunda meydana gelen olumsuz durumlar nedeniyle sözleşmeci devletin sorumlu olması gerektiğini belirterek avrupa hakları sözleşmesinin sözleşme maddesinde tanımlanan yaşam hakkının ihlal edildiğine başvurucuların tazminat talebinde bulunmadıkları gerekçesiyle tazminat konusunda karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir ve b no başvurucular kararının tarihinde kesinleştiğini beyan edip tarihli dilekçeyle yeniden başvurarak yargılamanın yenilenmesi kendilerine maddi ve manevi tazminat ödenmesi isteminde bulunmuştur başvurucuların yargılamanın yenilenmesi istemi a dairesinin tarihli ve sayılı kararıyla reddedilmiştir gerekçenin ilgili kısmı şöyledir verilen kararların demokratik bir hukuk devletindeki adil yargılanma hakkı uygulamalarının doğru bir biçimde belirlenmesinde önemli bir yol gösterici olduğu anlaşılmakta ise de kararında dosya kapsamı karşısında hakları mahkemesi bayram ın fiziksel ve psişik dokunulmazlığı için askere alınmasının gerçek risk oluşturduğunu askeri makamların bilmesi gerekirdi şeklinde yorum yapmak suretiyle askeri makamların haksızlığı kanısına varmıştır söz konusu ölümde ana nedenin mağdurun düşüncesizliği ve kabahati olarak değerlendirilmeksizin hakları mahkemesi askeri hizmet için celp edilenlerin askere alınma sistemindeki ve bunun sonuçlarından davalı devleti sorumlu tutmuştur şeklinde gerekçe belirtmiş ise de davacılar vekillerinin tarihinde nöbetçi mahkemesinde açtıkları dava ile ilgili dilekçeleri incelendiğinde tazminat taleplerine dayanak olarak hem askere alınmaması alınması hem de askerlik hizmeti sırasında gerekli özenin gösterilmemesinin gösterildiği askere alınmaması gerekirdi şeklinde gerekçe gösterilerek yapılan talebin kaynaklanan tazminat davası olduğu bu talebin de süresinde sayılı kanununun maddesi uyarınca içerisinde açılmamasından dolayı intihar olayı tarihinde meydana gelmiş davalı idareye tarihinde müracaat edilmiştir davanın süre aşımından dolayı incelenemeyeceği reddinin gerektiği bu sebeple dairemizce dava konusu olayın sadece askerlik hizmeti sırasındaki özen yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği noktasından değerlendirildiği dairemizin tarih ve e k sayılı kararında davacının askerlik hizmetine kısa bir süre önce başlamış olduğu da göz önüne alınarak intihar olayında askerlik görevinin neden ve etkisinin olmadığı zararlı sonucu doğuran eylem ile hizmet arasında illiyet bağının bulunmadığı davalı idareye yüklenebilecek bir nedensellik bağının mevcut olmadığı davalı idarenin herhangi bir hizmet kusurunun ya da kusursuz sorumluluk şartlarının mevcut olmadığı gerekçesiyle davacıların maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddedildiği anlaşılmakla davacılar vekillerinin beyan ettiği tarih ve sayılı kararının gerekçesinin işbu davada uygulanamayacağı yargılamanın iadesi isteminin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır başvurucular tarihli dilekçelerinde özetle kararının çok dar bir kapsamda değerlendirildiğini sadece askerliğe alımdaki dolayı ihlal bulduğu askerliğe alındıktan sonraki eylemlerle ilgili olarak ihlal bulmadığı şeklindeki bir yaklaşımın doğru olmadığını davanın bayram ölümüne sebebiyet verilmesi nedeniyle açıldığını belirterek kararın düzeltilmesi talebinde bulunmuştur başvuru numarası karar tarihi başvurucuların karar düzeltme talebi aynı dairenin tarihli ve sayılı kararıyla reddedilmiştir kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir il sayılı kanunun maddesinin linci fıkrasında daireler ile daireler kurulundan verilen kararlar hakkında bir defaya mahsus olmak üzere kararın düzeltilmesi istenebilir denilmektedir bu konuya ilişkin gün ve sayılı birleştirme kararında da karar düzeltme yoluna bir defa gelinebileceğini vurgulamıştır doğaldır ki yargılamanın bir fasit daireye dönüştürülmemesi amacının ürünü olan bu uygulamalar özellikle a karar düzeltme yoluna bir defa gelinmesi b esasen olağanüstü kanun yolu olan yargılamanın reddine dair karara karşı karar düzeltme yolunun kapatılması ve yargılamanın ilanihaye devamına son verilmesi kabul değerlendirmesi şeklinde istikrar bulmuştur diğer yandan kararın düzeltilmesi yolu yargılama sürecinin kesin sonuçlanmadan önce verilen nihai kararlara karşı kabul edilmiş olan olağan kanun yolu niteliğindedir yargılamanın yenilenmesi yolu ise yargılama sürecinin kesin hükümle sonuçlanmasından sonra söz konusu olan olağan üstü kanun yoludur dava konusu olayda da kesin bir şekilde sonuçlanmış yargısal bir süreç söz konusu olup sayılı kanunun maddesi uyarınca başvurulacak kanun yolu yargılamanın yenilenmesi yoludur davacılar bu yola başvurup talebi reddedildiğine göre artık yargılamanın kesin bir biçimde sonuçlanmasından önceki evreye ilişkin bir kanun yolu olan kararın düzeltilmesi yoluna başvurulmasına olanak kalmadığından davacıların yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine dair karara karşı karar düzeltme isteminin inceleme kabiliyeti bulunmamaktadır açıklanan nedenlerle yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine dair kararın karar düzeltme isteminin inceleme kabiliyeti bulunmadığından karar verildi anılan karar tarihinde başvurucular vekiline tebliğ edilmiştir başvurucular tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur b hukuk tarihli ve sayılı askeri yüksek mahkemesi kanununun askeri yüksek mahkemesinin görevlen başlıklı maddesinin birinci fıkrası şöyledir askeri yüksek mahkemesi türk milleti adına askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri yapar ancak askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz sayılı kanunun müracaat ve idari makamların başlıklı maddesi şöyledir a müracaat kesin işlem yapmaya yetkili makamlarca tesis edilen idari işlemlerin geri alınması kaldırılması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan yoksa işlemi yapmış olan makamdan idari dava açmak için belli olan süre içinde istenebilir bu müracaat işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur başvuru numarası karar tarihi altmış gün içinde cevap verilmez ise istek reddedilmiş sayılır reddi üzerine dava açma süresi başlar ve müracaat tarihine kadar geçmiş olan süre de hesaba katılır b makamların sükutu haklarında idari davaya konu olabilecek bir eylem veya işlemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler bu halde yetkili makamlar en çok altmış gün içinde bil cevap verirler bu süre içinde cevap verilmez ise istek reddedilmiş sayılır altmış günün bitiminden itibaren idari dava açma süresi içinde askeri yüksek mahkemesinde dava açabilirler dava açılmayan haller ile davanın altmış günlük süre geçtikten sonra açılması sebebiyle dilekçenin reddi halinde altmış günlük sürenin bitmesinden sonra cevap verilirse bunun tebliğinden itibaren dava açma süresi yeniden işlemeye başlar müracaatçıya kayıt tarihi ve sayısını gösterir imzalı ve mühürlü pulsuz bir kağıdı verilir sayılı kanunnun dava açma süresi başlıklı maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesi şöyledir askeri yüksek mahkemesinde dava açma süresi her çeşit işlemlerde yazılı bildirim tarihinden itibaren kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde altmış gündür sayılı kanunnun ve tam yargı davaları başlıklı maddesi şöyledir haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla askeri yüksek mahkemesinde doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davaları ile birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler bu halde de ilgililerin inci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır sayılı kanunnun doğrudan doğruya tam yargı davası açılması başlıklı maddesinin birinci fıkrası şöyledir eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların askeri yüksek mahkemesinde dava açmadan önce bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lazımdır bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konudaki işlemin tebliği tarihinden ve altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açabilirler sayılı kanunnun kararın düzeltilmesi başlıklı maddesi şöyledir daireler ile daireler kurulundan verilen kararlar hakkında bir defaya mahsus olmak üzere ilamın tebliği tarihinden itibaren gün içinde aşağıda yazılı sebepler kararın düzeltilmesi istenebilir a kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların kararda karşılanmamış olması b bir ilamda birbirine aykırı hükümler bulunması c kararın usul ve kanuna aykırı bulunması kanunun inci maddesine göre verilen kararların düzeltilmesi işlemi kabul edilerek davaya yeniden bakılması ve esas hakkında karar verilmesi halinde de karar düzeltilmesi isteminde bulunulabilir başvuru numarası karar tarihi daireler ile daireler kurulu kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle bağlıdır sayılı kanunun yargılamanın iadesi başlıklı maddesi başvuru konusu kararın verildiği tarihte şöyledir daireler ile daireler kurulundan verilen kararlar hakkında aşağıda yazılı sebepler dolayısıyle yargılamanın iadesi istenebilir a zorlayıcı sebepler veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması b karara esas olarak alınan belgenin sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da yargılamanın iadesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması c karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün kesin hüküm halini alan bir kararla bozularak ortadan kalkması d bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyan ve ihbarda bulunduğunun hükümle tahakkuk etmesi e lehine karar verilen tarafın karara etkisi olan bir hile kullanmış olması j vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler huzuru ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması g çekilmeye mecbur olan başkan veya üyenin katılması ile karar verimi olması h tarafları ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir karar verilmesine sebep olabilecek bir madde yokken aynı daire veya diğer daireler yahut daireler kurulu tarafından evvelki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması tarihinde yürürlüğe giren sayılı kanunun maddesi uyarınca sayılı kanunun yargılamanın yenilenmesi kanun yolunu düzenleyen maddesine aşağıdaki hükümler eklenmiştir ek md kararın haklarını ve ana hürriyetleri korumaya dair sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının avrupa hakları mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması ek fıkra md birinci fıkranın ı bendi kapsamına giren kararlar hakkında yargılamanın iadesi avrupa hakları mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir sayılı kanunun muhakemenin iadesinde süre başlıklı maddesi başvuru konusu kararın verildiği tarihte şöyledir muhakemenin iadesinde hukuk usulü muhakemeleri kanununun süreye ait hükümleri benzetme yolu ile uygulanır sayılı kanunun maddesi şöyledir bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yargılama usulü kanunu ile hukuk usulü muhakemeleri kanununun hakimin davaya bakmaktan memnuiyetini gerektiren haller ehliyet üçüncü şahısların davaya katılması davanın ihbarı bağlılığı tarafların vekilleri feragat ve kabul teminat mukabil dava bilirkişi keşif delillerin tespiti yargılama giderleri adli yardım ve duruşmanın inzibatına ilişkin hükümleri uygulanır başvuru numarası karar tarihi tarihli ve sayılı hukuk muhakemeleri kanununun yargılamanın iadesi sebepleri başlıklı maddesinin ilgili kısmı şöyledir aşağıdaki sebeplere dayanılarak yargılamanın iadesi talep edilebilir kararın haklarını ve ana hürriyetleri korumaya dair sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin avrupa hakları mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması il sayılı kanunun süre başlıklı maddesinin ilgili kısmı şöyledir yargılamanın iadesi süresi inci maddenin birinci fıkrasının bendinde yazılı sebepten dolayı avrupa hakları mahkemesinin kesinleşmiş kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde iade talebine konu olan hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıldır tarihli ve sayılı yargılama usulü kanununun yargılamanın yenilenmesi başlıklı maddesinin ilgili kısmı şöyledir danıştay ile bölge idare idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir ek md hükmün haklarını ve ana hürriyetleri korumaya dair sözleşmenin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin avrupa hakları mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması yargılamanın yenilenmesi süresi numaralı fıkranın h bendinde yazılı sebep on yıl numaralı fıkranın ı bendinde yazılı sebep için avrupa hakları mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için gündür bu süreler dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanır ölüm olayının meydana geldiği dönemde yürürlükte bulunan sayılı mülga türk silahlı kuvvetleri sağlık yeteneği yönetmeliğinin yönetmelik maddesinin ilgili kısmı şöyledir bu yönetmeliğe bağlı ekler aşağıda gösterilmiştir türk silahlı kuvvetlerinde görevli general amiral üstsubay subay astsubay uzman jandarma uzman erbaş askeri öğrenci yedek subay aday yükümlüler ve erlerin sağlık yeteneklerine göre gösteren hastalık ve arızalar listesi anılan gruplandırma başlıklı maddesi şöyledir askerlik çağına giren yükümlüler askerlik yoklamasında veya askeri hastanelerin sağlık kurullarında askerliğe elverişli olanlar ve askerliğe elverişli olmayanlar olmak üzere gruplandırılır askerliğe elverişli olanlar sağlık yetenekleri bakımından hiç bir hastalık ve arızası bulunmayanlar ile hastalık ve arızaları hastalık ve arızalar listesinin a dilimine girenlerdir askerliğe elverişli olmayanlar hastalık ve arızaları hastalık ve arızalar listesinin b ve d dilimlerine girenlerdir anılan maddesi şöyledir başvuru numarası karar tarihi askere alındıktan sonra askeri hastanelerin sağlık kurullarından askerliğe elverişli değildir kararı alan erler raporlarının onaylanmasını beklemek üzere bu hastaneler tarafından yerli kayıtlı bulunduğu askerlik şubesi emrine gönderilir aynca durum ilgililerin birliğine duyurulur terhis işlemleri ilgili makamlarca askerlik şubesine geldikten sonra yapılır askerliğe elverişli değildir karan alanlar gerektiğinde ilgili makamlarca yeniden askeri hastanelerin sağlık kurullarına muayeneye gönderilerek son rapor kararına göre tsk personelinin sağlık muayeneleri yönergesi gereğince işlem görürler askerliğe elverişli değildir kararı alanlar emsalinin çağ dışı kalma tarihine kadar milli savunma bakanlığı gerektiğinde tekrar muayene ettirilerek son rapor kararına göre işlem görürler anılan maddesi şöyledir geçici hastalık veya arızaları olan yükümlülerle er ve erbaşlara aşağıdaki işlemlerden biri yapılır ertesi yıla bırakma sevki geciktirme hava değişimi bu işlemleri gerektiren hastalık ve arızalar bu yönetmeliğin arızalar listesinin c dilimlerinde gösterilmiştir anılan ekli hastalık ve arızalar listesinin ruh sağlığı ve hastalıkları üst başlıklı ila maddelerinde ruh sağlığı bozukluklarının farklı çeşitleri a b c ve d şeklinde kısımlara ayrılarak ayrıntılı şekilde belirtilmiştir askeri yüksek mahkemesi genel kurulunun tarihli ve k sayılı içtihadı birleştirme kararı şöyledir sayılı as k maddesinde öngörülen bütün şartlara uygun biçimde yapılacak karar düzeltme istemi ve bu isteme bağlı inceleme her iki tarafın iddia def ve itirazların muhassalası olarak sonuçlanacağından nci kez aynı mercice inceleme sonunda tesisi edilen karar yargısal yolla bir kere daha değerlendirilmekte kanun yoluna müracaattan umulan fayda bu aşamada kesinlikle tahakkuk ettirilmektedir karşı tarafın savunma yapmaması cevap vermemesi karar düzeltmeye ait incelemede cevap hakkında tazammum bu husus karar düzeltme müessesesinin usuli veçhesine ayn bir yorum getirebilecek muhtevada gözükememektedir ayrıca karar düzeltmeye ilişkin olmak üzere yasaca alınması öngörülen savunmadan beklenen fayda ile savunmanın sağlayacağı hukuki yardımın nitelik ve içeriği karşısında diğer tarafın savunma yapmaması fakat aleyhine karar tesis edildiği anda karar düzeltme yoluna başvurması bir ölçüde hakkın kötüye kullanılması yorumunda vücut verebilecek bir mahiyet arz etmektedir karar düzeltme yoluyla düzeltilen kararın yeni bir karar yeni bir ilam olarak kabulü kanun yolunda fasit bir dairenin doğumuna neden olabileceğinden daire ve daireler kurulundan verilen kararlar ibaresine geniş bir yorum getirmek kanun koyucunun maksadını aşmaktadır özellikle kararı tesis edenle karar düzeltme istemini tetkik eden merci aynı olduğundan ve düzeltme istemi konusunu aynı mahiyetteki daire veya daireler kararı teşkil ettiğinden düzeltme isteminin kabulü halinde tesis edilen kararı yeni bir karar olarak değil düzeltilen kararın yerini alan bir karar şeklinde yorumlayıp değerlendirmek gerekmektedir sayılı as yük mah k maddesinde yer alan kanunun nci maddesine göre kararların düzeltilmesi işlemi kabul edilerek davaya yeniden bakılması ve başvuru numarası karar tarihi esas hakkında karar verilmesi halinde de karar düzeltilmesi isteminde bulunulabilir biçimindeki istisnai hükümde karar düzeltme yoluna bir defa gelinebileceği ilkesini doğrulamaktadır sonuç açıklanan nedenlerle sayılı askeri yüksek idare mahkemesi k nci madde hükmünün öngördüğü biçimde karar düzeltmeye bir defaya mahsus olmak üzere gelinebileceğine oy çokluğuyla karar verildi üçüncü daire başkanlığının tarihli ve sayılı kararı şöyledir dosyanın incelenmesinden davacının tarihinde kayda giren dilekçesinde askerlik hizmet süresinin borçlanılması istemi kabul edilerek malulen emekli aylığı bağlanılması işlemi yapılması gerekirken toptan ödeme yapılması işleminin iptali istemiyle dava açtığı ayim dnin tarih e k sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği davacının kararın düzeltilmesi isteminde bulunduğu tarih ve sayılı başkanlar kurulu kararıyla emeklilik konusunda açılan davaların nci daire tarafından bakılmasına karar verildiği bu nedenle karar düzeltme talebinin nci daire tarafından incelendiği ayim nci dairesinin tarih e sayılı kararıyla kararın düzeltilmesi istemi edilerek işlemin iptaline karar verildiği bu kez davalı idare kararın düzeltilmesi isteminde bulunduğu başkanlar kurulunun tarih ve sayılı kararıyla daireler arasında yeniden işbölümü yapılarak emeklilik konusunda açılan davaların dairede bakılacağının hükme bağlanması üzerine dosyanın dairemize gönderildiği anlaşılmaktadır askeri yüksek mahkemesi genel kurulunun tarih ve e sayılı birleştirme kararında rg sayı sayılı askeri yüksek mahkemesi kanununun maddesi uyarınca karar düzeltmeye bir defaya mahsus olmak üzere gelinebileceği hüküm altına alınmıştır açıklanan nedenlerle bulunmayan birinci daire başkanlığının tarihli ve sayılı kararı şöyledir söz konusu kanun maddesinde karar düzeltme isteminin ancak bir defaya mahsus istenebileceği açıkça belirtilmiş olup bunun tek istisnası sayılı kanunun maddesinde düzenlenen ve ilk inceleme üzerine verilecek kararlara ilişkin olarak yapılan karar düzeltme isteminin kabulü ile esastan ayrı bir karar verilmesi durumudur davacı vekilinin talebinin bu istisnai kapsam içinde kalmadığı açıktır yargılamanın yenilenmesi yolu olağanüstü bir kanun yoludur bu olağanüstü kanun yolu ile ulaşılmak istenen amaç sayılı kanunun maddesinde belirtilen şartlar kapsamında hukuka aykırı kararların düzeltilmesine yöneliktir bu olağanüstü karar yolunun yargılamanın yenilenmesi kullanılması üzerine yargı yeri tarafından verilen karara karşı karar düzeltme talebiyle tekrar inceleme istenmesi hukuken mümkün gözükmemektedir danıştay birleştirme kurulunun mart gün ve sayılı kararı ve d eylül gün ve e k sayılı nisan gün ve e sayılı kararları da bu yöndedir davacı birinci dairesinin mart gün ve sayılı kararının kanuna aykırılığını ileri sürerek haziran günü kayda geçen başvuru numarası karar tarihi dilekçesi ile düzeltilmesini istemiş istemi dairemizin eylül gün ve sayılı kararı ile reddedilmiş ekim günü kayda geçen dilekçesi ile de yargılamanın yenilenmesi talebiyle başvuruda bulunmuş koşulları bulunmadığı gerekçesi ile bu istemi dairemizin ocak gün ve sayılı kararı ile reddedilmiştir bu durumda olağanüstü kanun yolu bir kez kullanıldığından davacı vekilinin yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine ilişkin kararın düzeltilmesi yönündeki şubat tarihinde kayda giren isteminin inceleme kabiliyeti bulunmamaktadır açıklanan nedenlerle davacının yargılamanın yenilenmesi isteminin reddi hakkındaki kararın düzeltilmesine ilişkin talebinin inceleme kabiliyeti bulunmadığından iv


başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir hatay emniyet müdürlüğünce sürücü belgesi olmaksızın araç kullanan sürücünün aynı zamanda araç sahibi olmaması nedeniyle aracı kiralayan firma sahibine başvurucuya de tl idari para cezası verilmiştir başvurucu hakkındaki tarihli ve seri numaralı trafik idari para cezası karar tutanağı tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir başvurucu anayasa mahkemesince iptal edilen hükme istinaden kendisine idari para cezası verildiğini belirterek kapatılan hatay sulh ceza mahkemesine süresinde başvuruda bulunmuştur anılan başvuru kapatılan hatay sulh ceza mahkemesinin tarihli ve değişik sayılı kararıyla kesin olarak reddedilmiştir ret gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir başvuru numarası karar tarihi er ne kadar itiraz eden kendisinin oto kiralama firması sahibi olduğunu k plakalı aracı s kya kiraya verdiğini bu şahsın da sürücü belgesiz olan kendi kardeşi m kya kendisinin bilgi ve izni dışında verdiğini belirtmiş ise de itiraz eden hakkında sürücü belgesi olmayan kişiye araç kullandırtmaktan dolayı maddeleri gereğince idari para cezası verilmiş olup itiraz eden bizzat kendisi aracını sürücü belgesiz kişiye vermemiş olsa dahi araç kiralama firması sahibi olarak kiraya verdiği araçların kendi bilgi ve rızası dışında olsa da bu kişilerce başkalarına da verilebileceğini ve kullandırılabileceğini öngörmesi gerektiğinden ve kanun maddesinin bu noktada açık olduğu anlaşıldığından itiraz yerinde görülmemiştir anılan karar başvurucuya tarihinde tebliğ edilmiştir bireysel başvuru tarihinde yapılmıştır iv a ulusal hukuk tarihli ve sayılı kabahatler kanununun maddesi şöyledir hangi fiillerin kabahat oluşturduğu kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir kabahat karşılığı olan yaptırımların türü süresi ve miktarı ancak kanunla belirlenebilir tarihli ve sayılı türk ceza kanununun maddesinin numaralı fıkrası şöyledir zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz tarihli ve sayılı karayolları trafik kanununun maddesinin ilgili kısmı şöyledir motorlu araçların sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesi yasaktır buna göre a sürücü belgesi olmayanların araç kullanarak trafiğe çıktıklarının tespiti halinde bu kişilere türk lirası idari para cezası verilir ayrıca aracın sürücü belgesiz kişilerce sürülmesine izin veren araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda idari para cezası verilir aynı kanunun maddesinin anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı ile iptal edilen üçüncü fıkrasının dördüncü cümlesi şöyledir sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse ayrıca tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir anayasanın maddesinin birinci fıkrasında kimse işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz üçüncü fıkrasında ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur denilerek suçun ve cezanın kanuniliği esası benimsenmiş ise ceza sorumluluğunun b numarası karar tarihi şahsi olduğu belirtilerek herkesin kendi eyleminden sorumlu tutulacağı başkalarının suç oluşturan eylemlerinden dolayı cezalandırılamayacağı kabul edilmiştir ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel kurallarındandır cezaların şahsiliğinden amaç bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılmamasıdır diğer bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulmamasıdır bu ilkeye göre asli ve feri failden başka kişilerin bir suç sebebiyle cezalandırılmaları olanaklı değildir anayasanın maddesinin yedinci fıkrası ile ilgili gerekçede de fıkra ceza sorumluluğunun şahsi olduğu yani failden gayri kişilerin bir suç sebebiyle cezalandırılamayacağı hükmünü getirmektedir bu ilke dahi ceza hukukuna yerleşmiş ve kusura dayanan ceza sorumluluğu ilkesine dahil terki mümkün olmayan bir temel kuralıdır denilmektedir anayasanın maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir konusu kuralda sürücü belgesi olmadan araç kullanan kimsenin aynı zamanda araç sahibi olmadığı durumlarda tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenleneceği belirtilmekte araç sahibinin kusurunun bulunup bulunmadığı aracı sürücü belgesi olmayan kişiye bilerek verip vermediği değerlendirilmeden idare tarafından yaptırım uygulanmaktadır bu durum ise işlemediği bir fiilden dolayı araç sahibine yaptırım uygulanmasına neden olabilecek niteliktedir dolayısıyla sürücü belgesiz araç kullanılması ve sürücünün araç sahibi olmaması halinde tescil plakası sahiplerine sadece ruhsat sahibi olmaları nedeniyle yaptırım uygulanması cezaların şahsiliği ilkesine aykırılık oluşturmaktadır öte yandan anayasa ve ceza hukukunun temel kuralları uyarınca kişilere ceza verilebilmesi için hukuka aykırı eylemin kanunda belirtilmiş olması ve bu eylemin o kişi tarafından gerçekleştirilmiş olduğunun kanıtlanması gerekmektedir konusu kuralda araç sahibinin hangi eyleminin suç sayıldığı açık bir şekilde gösterilmediği gibi araç sahibi olma ile suç arasındaki illiyet bağının ne suretle oluştuğu da belirtilmemiştir b uluslararası hukuk sözleşme avrupa hakları sözleşmesinin sözleşme adil yargılanma hakkı kenar başlıklı maddesinin numaralı fıkrası şöyledir kendisine bir suç isnat edilen herkes suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılır avrupa hakları mahkemesi avrupa hakları mahkemesi suçluluk karineleri ve ispat yüküne ilişkin olarak ilkeler belirlemiştir buna göre ispat yükünün iddia makamından alınıp savunma makamına verilmesi halinde masumiyet karinesi ihlal edilebilir b no b no başvurusunda fiili veya hukuki karinelerin her hukuk sisteminde bulunabileceğini belirttikten sonra ceza hukukundaki karinelerin belli koşulların oluşması durumunda kabul edilebileceğini ifade etmiştir mahkemeye göre fiili veya hukuki karinelerin bulunduğu durumlarda suç isnadı altındaki kişiye bunun aksini ortaya koyma olanağının mutlaka tanınması ve kişinin savunma hakkının kısıtlanmaması gerekir bu karinelerin kabul edilebilirliği ceza davasında risk altında bulunan menfaatle de doğrudan ilgilidir sözleşmeci devletler ceza hukuku kapsamında karinelere başvururken dava konusunun önemi ile savunmanın hakları arasında adil bir denge kurmalıdırlar yararlanılan araçlar ulaşılması gereken meşru amaçla orantılı olmalıdır b no özet olarak savunma hakkının kısıtlanmaması suç isnadı altındaki kişilere karinelerin aksini ortaya koyma olanağının tanınması ve hakimin sanığı şüpheden başvuru numarası karar tarihi yararlandırmak konusunda mutlak takdir hakkının bulunması durumunda masumiyet karinesinin ihlal edilmiş sayılmayacağını kanun koyucuların bu tür hükümler ihdas etmesinin masumiyet karinesine aykırı olmayacağını belirtmektedir b no v


başvuru formu ve ekleri ile ulusal yargı ağı bilişim sistemi uyap aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelere göre olaylar özetle şöyledir başvurucu doğumlu olup yaşamaktadır başvurucu kadar türk ve yabancı uyruklu kişinin iştirakiyle kamuya açık mekanda bir sitesi etkinliği çerçevesinde düzenlenen müzikli bir organizasyona katılmıştır anılan sitesi bir ev sahipliği hosting oluşumu olup amacı üyelerinin farklı ülke ve kültürlerle tanışmasını kolaylaştırmaktır bu sayede bir üye gezip kültürünü tanımak istediği başka bir ülke veya şehirdeki diğer bir üyenin evinde kalarak konaklama ihtiyacını karşılamaktadır oluşumun ulusal ve uluslararası düzeyde oldukça geniş bir üye kitlesinin mevcut olduğu ve başvuruya yansıdığı gibi zaman zaman çeşitli organizasyonlar düzenlediği bilinmektedir başvurucunun tarihinde katıldığı organizasyonda diğer bir katılımcı olan yabancı uyruklu olay günü aralarında başvurucunun da bulunduğu kadar katılımcıyı organizasyondan sonra evinde ağırlamak üzere davet etmiştir yine organizasyona müzisyen olarak katılan gc de davet üzerine bu grupla birlikte evine gitmiştir evde konaklamak isteyenlerden olan başvurucu ev sahibi gösterdiği odada tek başına uyuduğu sırada bir süre müzikle birlikte eğlenip sohbet eden gruptan bazı kişiler evden ayrılmıştır evde başvurucu ev sahibi ve müzisyen olan gc kalmıştır ev sahibi kalmak istediği için gcye de ayn bir oda tahsis ederek salonda uyumuştur odada uyumaya devam eden başvurucu sabah saatlerinde bir anda uyanmış ve gcnin belden aşağı kısmının çıplak bir şekilde karşısında olduğunu görmüştür derece mahkemelerinin kabulüne göre halen giyinik kot pantolon ve tişört şeklinde olduğunu fark eden başvurucu gcnin başvurucunun göğüslerine ve kamına dokunarak mastürbasyon yaptığını algılayınca bağırarak yataktan çıkmış salonda bulunan ev sahibinin yanına koşmuş arkasından da gc yan çıplak bir halde salonda bulunan ile başvurucunun yanına gitmiştir ev sahibi olaydan haberdar olması üzerine başvurucunun talebiyle kolluk görevlilerine haber verilmiş görevlilerce olay yerine gelinerek soruşturmaya başlanmıştır cumhuriyet başsavcılığınca savcılık yürütülen soruşturma kapsamında öncelikle başvurucunun ve ev sahibi beyanları alınmış olay yeri tespit tutanağı düzenlenmiş başvurucunun kıyafetleri ve yatak eşyaları incelenmek üzere delil olarak muhafaza altına alınmıştır gc tüm suçlamayı en başından beri reddetmiş aldığı alkolün etkisiyle uyuyamadığını bulunduğu evi dolaşırken başvurucunun uyuduğunu gördüğünü sabah olduğu için onu uyandırmak istediğini sonrasında tuvalete gittiğini çıktığında salonda ev sahibi ile başvurucunun kendisi hakkında konuş tuğunu duyduğunu ifade etmiştir gc gözaltına alınarak verdiği savunmasının ardından aynı gün tutuklamaya sevk edilmiş sulh ceza mahkemesi tarafından tutuklanmıştır tarihinde olaydan dört gün sonra savcılık tarafından gc hakkında basit cinsel saldırı suçunun işlendiği iddiasıyla düzenlenen iddianameyle asliye ceza mahkemesinde dava başvuru numarası karar tarihi açılmıştır sanık gcnin tutuklu kaldığı süre dikkate alınarak tarihinde asliye ceza mahkemesi tarafından tahliyesine karar verilmiştir ardından başvurucunun olay nedeniyle ruh sağlığının bozulup bozulmadığının tespit edilebilmesi amacıyla ege üniversitesi adli tıp kurulundan sağlık raporu aldırılmıştır ege üniversitesi tıp fakültesi erişkin adli kurulu tarafından düzenlenen tarihli rapora göre başvurucunun ruh sağlığının bozulduğu travma sonrası stres bozukluğu tanısı olduğu bozulmanın kalıcı olup olmadığı hususunda başvurucunun bir yıl süreyle psikiyatri hekimi tarafından aylık kontrollerle takip ve tedavi sonrası karar verilmesi gerektiği bildirilmiştir anılan rapor doğrultusunda asliye ceza mahkemesince tarihinde davaya konu eylemin nitelikli cinsel saldırı suçu kapsamında kalabileceği kanaatiyle görevsizlik kararı verilerek dosya ağır ceza mahkemesine gönderilmiştir ağır ceza mahkemesince mahkeme başvurucunun istemi nedeniyle ruh sağlığının bozulup bozulmadığının saptanmasına yönelik olarak alınan adli tıp kurumu adli tıp kurulunun düzenlediği tarihli rapora göre olaydan kaynaklanmış bozukluğunun belirtilerle seyreden travma sonrası stres bozukluğu tespit edildiği bu tablonun ruh sağlığını etkilediği ancak bu etkilenmenin ruh sağlığını bozacak mahiyet ve derecede olmadığı belirtilmiştir başvurucu her iki rapor arasında çelişki bulunduğundan incelemenin adli tıp kurumu başkanlığı genel kurulu tarafından yapılmasını talep etmiş ise de ilk raporun olayın hemen akabinde alınan geçici rapor olduğu belli bir süre geçtikten sonra alınan ikinci raporun yeterli olduğu gerekçesine istinaden mahkemece söz konusu talep reddedilmiştir tanık anlatımları ve toplanan deliller doğrultusunda mahkeme tarafından tarihli kararıyla gcnin başvurucunun uyuduğu odaya girdiği ve belden aşağısını çıplak olarak bir eliyle katılanın karın ve göğüs bölgesini okşadığı ve diğer eliyle penisini tutup mastürbasyon yaptığı bu sırada vücuduna dokunulduğunu fark eden uyandığı ve sanığa sen ne yapıyorsun buraya nasıl girdin diyerek bağırdığı ve hızlı bir şekilde odadan çıktığı na kanaat getirilerek gcnin cinsel saldırı suçunu işlediği kabul edilmiştir adli tıp kurumu adli tıp kurulunun raporu dayanak alınarak başvurucunun ruh sağlığının bozulmamış olduğu görüşüyle tarihli ve sayılı türk ceza kanununun maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ceza arttırım yoluna gidilmemiştir gcnin duruşmadaki iyi hali ve yargılama sürecindeki davranışları gözönünde bulundurularak cezasında takdiri indirim uygulanmış sonuç olarak yıl ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına dair hüküm kurulmuştur cezanın miktarı gcnin sabıkasız geçmişi kişilik özellikleri dikkate alınarak verilen bu hükmün açıklanması geri bırakılmıştır başvurucu tarafından karara yapılan itiraz ağır ceza mahkemesince tarihinde reddedilmiştir nihai karar tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur iv hukuk a ulusal hukuk ulusal mevzuat sayılı kanunun başvuruya konu suçun işlendiği iddia edilen tarihte yürürlükte olan cinsel saldırı kenar başlıklı maddesinin ve numaralı fıkraları şöyledir cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal eden kişi mağdurun şikayeti üzerine iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır başvuru numarası karar tarihi suçun sonucunda mağdurun beden veya ruh sağlığının bozulması halinde on yıldan az olmamak üzere hapis cezasına hükmolunur tarihli ve sayılı kanunun maddesiyle değişen sayılı kanunun maddesinin numaralı fıkrası şöyledir cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal eden kişi mağdurun şikayeti üzerine beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması halinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir tarihli ve sayılı ceza muhakemesi kanununun maddesinin ve numaralı fıkraları şöyledir sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya para cezası ise mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurulan hükmün sanık hakkında bir sonuç doğurmamasını ifade eder hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için a sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış bulunması b mahkemece sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması c suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade suçlar önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir sanığın etmemesi halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez yargıtay yargıtay ceza dairesinin tarihli ve sayılı karan şöyledir tüm dosya içeriğine göre sanığın baygın vaziyetteki katılanın üzerindeki tayt ve külotlu çorabını alt kısmından yırtarak cinsel organına dokunması şeklinde eyleminin sarkıntılık düzeyini aşarak basit cinsel saldırı suçunu oluşturduğu gözetilmeden suç vasfında yanılgıya düşülerek cinsel istismarın sarkıntılık düzeyinde kaldığından bahisle tcknın cümlesi gereğince mahkumiyetine karar verilmesi yerine tcknın cümlesi gereğince hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirmiştir yargıtay ceza dairesinin tarihli ve sayılı karan şöyledir olay gecesi sanığın aynı yerde birlikte çalıştığı otuzbir yaşındaki katılanla birlikte iş çıkışı yürüyerek evlerine gittikleri sırada ani hareketle katılanın kalçasına dokunmak suretiyle gerçekleştirdiği eylemin sarkıntılık düzeyinde kalması nedeniyle suç tarihinde yürürlükte bulunan sayılı tcknın maddesinde yer alan basit cinsel saldırı suçunu oluşturup anılan maddede öngörülen yıldan yıla kadar hapis cezasının alt ve üst sınırları nazara alınıp mahkemece gerekçe gösterilerek sanık hakkında yıl ay hapis cezası tayin edilmiş ise de hükümden sonra tarihinde yürürlüğe sayılı kanunun maddesiyle yeniden düzenlenen sayılı tcknın maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması halinde yıldan yıla kadar hapis cezasına hükmedileceğinin kabul edilmesi karşısında mahkemece belirlenecek temel cezanın üst sınırının yıldan yıla sebebiyle anılan düzenlemenin lehe olduğu gözetilerek mahkemece yeniden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması bozmayı gerektirmiştir yargıtay ceza genel kurulunun tarihli ve sayılı karan şöyledir başvuru numarası karar tarihi hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının objektif koşullarından birisi de suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade suçtan önceki hail getirme veya tamamen giderilmesidir burada uğranılan zararlardan kast edilen maddi zararlar olup manevi zararlar bu kapsamda değerlendirilmemelidir b uluslararası hukuk uluslararası mevzuat avrupa hakları sözleşmesi sözleşme yasağı kenar başlıklı maddesi şöyledir hiç kimse işkenceye insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muamelelere tabi tutulamaz tarihli ve sayılı resmi gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren tarihli birleşmiş milletler bm medeni ve siyasi haklar sözleşmesinin maddesi şöyledir hiç kimse işkenceye ya da zalimane insanlık dışı ya da küçük düşürücü muamele ya da cezalandırmaya maruz bırakılamaz özellikle hiç kimse kendi özgür rızası olmadan tıbbi ya da bilimsel deneylere tabi tutulamaz avrupa hakları mahkemesi bir muamele veya cezanın kötü muamele olduğunu söyleyebilmek için eylemin minimum ağırlık eşiğini aşması beklenir b no erdoğan b no b no krallık b no avrupa hakları mahkemesi devletin pozitif yükümlülüklerinin özel kişilerin eylemlerini de içerdiğini belirtmiştir devlet kamu görevlilerinde olduğu gibi özel kişiler tarafından gerçekleşebilecek kötü muamelelere karşı da yeterli korumayı ve yasal çerçeveyi sağlamakla yükümlüdür denis b no yehovanın şahitleri cemaatinin üyesi ve diğer b no krallık b no b no ve b no devletin pozitif yükümlülüklerinin kapsamının sözleşmenin maddesine aykırı muamelelerde bulunanların devlet memuru olması veya şiddetin özel kişiler tarafından uygulanmış olmasına göre farklılık gösterdiğini kabul etmektedir b no sözleşmenin maddesinin tartışılabilir ve makul şüphe uyandıran kötü muamele iddialarının etkin biçimde soruşturma yükümlülüğü getirdiğine dikkat çekmektedir b no içtihadında tanımlanan etkinlik için minimum standartlar soruşturmanın bağımsız tarafsız kamu denetimine açık olmasını ve yetkili makamların titizlikle ve çabuklukla çalışmasını gerektirmektedir b no çelik ve b no hukuka aykırı öldürme eylemlerine ilişkin türkiyede yürürlükte bulunan ulusal hukukun mahkemelere hükmün açıklanmasının geri bırakılması hagb kararı vermelerine olanak sağladığını ancak mahkemelerin takdir yetkilerini ilgili eylemlere hiçbir şekilde müsamaha edilmeyeceğini göstermek için kullanmaktan ziyade ciddi bir suç teşkil eden eylemin sonuçlarını hafifletmek ya da ortadan kaldırmak için kullandıklarını belirtmektedir b no kasap ve diğerleri b no sayılı kanun ile düzenlenen hagb kararının başvuru numarası karar tarihi faillerin cezadan muaf tutulması ile sonuçlandığını çünkü belirtilen müessesenin uygulanması sonucunda failin denetimli serbestlik tedbirlerine uyması koşuluyla verilen kararın içerdiği ceza ile birlikte tüm hukuki sonuçlarıyla ortadan kalktığını ifade etmektedir kasap ve üçüncü kişiler arasında gerçekleşen kasten yaralama olayına ilişkin mevcut davaya özgü koşullan dikkate alarak ceza davası sonucunda verilen mahkumiyet hükmünün yeterli caydırıcı etkiye sahip olduğunu ve hagb kararının sözleşmenin maddesine aykırı muamelelere karşı bireylerin korunmasının amaçlandığı caydırıcı yasal önlemleri etkisiz kılmadığını belirterek devletin sözleşmenin maddesi gereğince üstüne düşen pozitif yükümlülükleri yerine getirdiğini dile getirmiştir b no v