أدى بناء أول سد في الولاية إلى إغراق قرية كوردي. تقرير سوبريا فوهرا يلقي الضوء على هذه القرية. توجد القرية بين جبلين في منطقة غاتس الغربية التي يمر عبرها نهر سالاوليم، أحد روافد نهر رئيسي في غوا. كانت تلك القرية يوما ما مزدهرة في جنوب شرق غوا. ولم تعد القرية موجودة في عام 1986، كما يعلم سكانها. فبعد بناء أول سد في الولاية، غمرت المياه القرية بالكامل. بيد أن المياه تنحسر كل عام في شهر مايو/أيار لتكشف ما تبقى من القرية. وتظهر الأرض المتصدعة، وجذوع الأشجار، وبقايا منازل ومعابد دينية متآكلة، وبقايا الأدوات المنزلية، وأطلال قنوات المياه، وأميال من الأرض الجرداء التي تتقاطع مع المسطحات المائية. كانت القرية يوما ما مزدهرة في جنوب شرق غوا. كانت أرض القرية خصبة وكان معظم سكانها، الذين كان يبلغ تعدادهم نحو 3 آلاف نسمة، يعيشون فيها، ويحرثون حقول الأرز المحاطة بأشجار جوز الهند والكاجو والمانجو والجزر. كان الهندوس والمسلمون والمسيحيون يعيشون معا. وكانت القرية تضم معبدا رئيسيا ومعابد أصغر وكنيسة وضريحا إسلاميا، وهي مسقط رأس المغنية الكلاسيكية الشهيرة موغباي كوردكار. بيد أن الأمور تغيرت على نحو كبير بعد تحرير غوا عام 1961 من سيطرة البرتغاليين. جزيرة بريطانية تعلن عن فرصة عمل لكن بشرط وحيد، فما هو؟ جزيرة "حرب النجوم " تعود لاستقبال السياح من جديد جزيرة للحيوانات تتحول إلى سجن مفتوح لبعض اللاجئين وزار داياناند باندودكار، رئيس وزراء الولاية، القرية وأعلن عن بناء السد الأول في الولاية. وجمع كل سكان القرية وأخبرهم بأنه سيفيد كل غوا الجنوبية. ويقول جاجانان كورديكار، البالغ من العمر 75 عاما، والذي يحتفظ بذكريات حية عن اللقاء: "قال (باندودكار) إنه (السد) سوف يغرق قريتنا. لكن تضحياتنا ستكون من أجل خير أكبر". تظهر الأرض المتصدعة، وجذوع الأشجار، وبقايا منازل ومعابد دينية متآكلة، وبقايا الأدوات المنزلية مع انحسار المياه. واضطر كورديكار وغيره من السكان، وهم أكثر من 600 أسرة، إلى الانتقال إلى القرى المجاورة وحصلوا من الدولة على أرض وتعويض. كان المشروع طموحا. وبُني السد على ضفاف نهر سالاوليم. وكان يطلق عليه اسم مشروع ري سالاوليم. ويهدف إلى توفير المياه لأغراض الشرب والري والأغراض الصناعية لمعظم منطقة غوا الجنوبية. وكان من المفترض توفير حوالي 400 مليون لتر من المياه يوميا للمواطنين. ويتذكر إيناسيو رودريغز: "عندما ذهبنا إلى القرية الجديدة، لم يكن لدينا أي شيء على الإطلاق". كانت عائلته من بين العائلات القليلة الأولى التي غادرت في عام 1982. وكان عليهم البقاء في منازل مؤقتة حتى يتمكنوا من بناء منزلهم من لا شيء، وطال الوقت بالنسبة للبعض لما يقرب من خمس سنوات. هل ستحول السعودية قطر من شبه جزيرة إلى جزيرة فعلا؟ وظيفة على جزيرة يونانية خلابة تشترط حب القطط جزيرة "الجنة" الإندونيسية تغرق في البلاستيك كيف فقد مسلمو الأندلس "فردوسهم"؟ قصة جزيرة يونانية يفر إليها اللاجئون من سوريا والعراق كان غوروشاران كورديكار يبلغ من العمر 10 سنوات عندما انتقلت عائلته إلى قرية جديدة في عام 1986. ويتذكر الفتى البالغ من العمر 42 عاما حاليا: "أتذكر والدي وهو يضع كل شيء على عجل في شاحنة صغيرة. كنت أجلس أنا أيضا في الشاحنة مع أخي وجدتي. كان والداي يتبعانا على دراجة". وتتذكر والدته، مامتا كورديكار، ذلك اليوم بشكل أكثر وضوحا: "أعتقد أننا آخر العائلات القليلة التي غادرت القرية، كانت الأمطار قد هطلت بغزارة في الليلة السابقة. وبدأت المياه تدخل منزلنا من الحقول. اضطررنا إلى المغادرة على الفور. حتى لم أستطع أن آخذ معي مطحنة الدقيق". كان هدف بناء السد هو توفير مياه الشرب لجميع السكان في غوا الجنوبية. بيد أن الماء من السد لم يصل على الإطلاق إلى القرى التي انتقل إليها سكان كوردي. ويقول جاجانان كورديكار: "لم يصل نظام الصنبور إلى جميع القرى الواقعة في غوا الجنوبية كما وعد المسؤولون من قبل. كما لم نحصل على مياه الشرب من السد." سقطرى: جزيرة "دم الأخوين" التي "تتقرّب" الإمارات من سكانها مهمة شاقة لإنقاذ القردة ويوجد في قرية فاديم، التي يعيش فيها كورديكار حاليا، بئران كبيرتان. لكن في شهري أبريل/نيسان ومايو/أيار، بدأت تجف الآبار، فيضطر السكان إلى الاعتماد على خزانات الحكومة للحصول على مياه الشرب. وعندما تنحسر المياه في مايو/أيار، يزور سكان كوردي الأصليون وطنهم المفقود. كان تعداد سكان القرية ثلاثة آلاف نسمة اضطروا إلى مغادرتها. ويتجمع المسيحيون في عيد سنوي بكنيسة صغيرة. كما يحتفل الهندوس بأحد أعيادهم في المعبد خلال هذا الشهر. وتقول فينيشا فرنانديز، عالمة اجتماع في غوا إنه "من السهل جدا بالنسبة لنا اليوم أن نحزم حقائبنا ونتحرك". وأضافت: "لكن بالنسبة لشعب كوردي، كانت هويتهم مبنية على أرضهم. كانوا على صلة وثيقة ومباشرة بها. لذا ربما يتذكرون ذلك بشدة ويحرصون على العودة إليها".

આ દરમિયાન ગામ છોડીને અન્યત્ર વસી ગયેલા મૂળનિવાસીઓ અહીં આવે છે અને ઉત્સવ મનાવે છે. કુર્દી ગામ પશ્ચિમીઘાટના બે પહાડો વચ્ચે સાલૌલિમ નદી પાસે વસેલું છે. દક્ષિણ પૂર્વી ગોવાનું આ ગામ એક સમયે બહુત જીવંત હતું. પરંતુ 1986માં ગામલોકોએ આ જગ્યા છોડવી પડી. રાજ્યનો પહેલો બંધ અહીં બનાવાઈ રહ્યો હતો. જેના કારણે ગામ ડૂબી જવાનું હતું. ક્યારેક અહીં એક ગામ વસતું હતું પાણી ઓસરતા દેખાતા ગામનું દૃશ્ય પણ દર વર્ષે મે મહિનામાં પાણી ઓસરવા લાગે છે અને ગામ દેખાવા લાગે છે. જે દેખાય છે તેમાં ખંડેર બની ગયેલું ગામ, બગડી ગયેલી ઘરવખરી અને નાનાંનાનાં તળાવો વચ્ચેની ઉજ્જડ જમીન. આ જમીન એક સમયે ખૂબ ઉપજાઉ હતી. આ ગામની વસ્તી અંદાજે ત્રણ હજાર હતી. ગામલોકો અહીં ધાન્યની ખેતી કરતા હતા. અહીં નારિયેળ, કાજુ, કેરી અને ફણસનાં ઝાડ પણ હતાં. અહીં હિંદુ, મુસલમાન અને ઈસાઈ સાથે રહેતા હતા. એક મુખ્ય મંદિરની સિવાય નાનાંનાનાં કેટલાંય મંદિરો, એક ગિરજાઘર અને એક મસ્જિદ હતી. પ્રતિષ્ઠિત ક્લાસિકલ ગાયક મોગુબાઈ કુર્દિકરનો પણ આ સ્થળ સાથે નાતો છે. પરંતુ 1961માં જ્યારે ગોવા પોર્ટુગલથી આઝાદ થયું ત્યારે બધું બદલાઈ ગયું. બંધ માટે કુરબાની આપી પણ પાણી ન મળ્યું પહેલા મુખ્ય મંત્રી દયાનંદ બાંદોડકરે આ ગામની મુલાકાત લીધી અને બંધ બાંધવાની યોજના જણાવી. તેઓએ ગામલોકોને બોલાવ્યા અને કહ્યું કે બંધથી આખા દક્ષિણ ગોવાને ફાયદો થશે. જૂની યાદોને વાગોળતા 75 વર્ષીય ગજાનન કુર્દિકર કહે છે, "તેમણે કહ્યું કે બંધથી આખું ગામ ડૂબી જશે, પરંતુ એક મોટી યોજના માટે આ કુરબાની આપવી પડી." કુર્દિકર સહિત અહીંયાં 600 પરિવાર હતા. તેમને પડોશના ગામમાં વિસ્થાપિત કરાયા, તેમને સહાય કરાઈ અને જમીન અપાઈ. આ યોજના બહુ મહત્ત્વાકાંક્ષી હતી. સાલૌલિમ નદીના કિનારે આ આકાર પામવાની હતી, માટે તેને સલૌલિમ સિંચાઈ પરિયોજના નામ અપાયું. એ સમયે વાયદો કરાયો હતો કે તેનાથી પીવાનું પાણી, સિંચાઈ અને ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતો માટે પાણી આપવામાં આવશે, તેમાંનું કશું જ મળ્યું નથી. એ પણ કહેવાયું હતું કે પ્રતિદિન 40 કરોડ લિટર પાણી મળશે. વિસ્થાપન ગોવાની આઝાદી બાદનો પ્રથમ બંધ ઇનાશિયો રોડ્રિગ્સનું કહેવું છે, "જ્યારે અમે નવા ગામમાં પહોંચ્યા ત્યારે અમારી પાસે કંઈ નહોતું." રોડ્રિગ્સનો પરિવાર 1982માં અહીંથી વિસ્થાપિત થયો. તેમણે ઘર બને ત્યાં સુધી કામચલાઉ ઝૂંપડીમાં રહેવું પડ્યું અને કેટલાક લોકોએ તો પાંચ વર્ષ સુધી પોતાનું ઘર બને એની રાહ જોવી પડી હતી. ગુરુચરણ કુર્દિકર 10 વર્ષના હતા, જ્યારે તેમનો પરિવાર 1986માં વિસ્થાપિત થયો. 42 વર્ષીય ગુરુચરણ કહે છે, "કેટલીક ધૂંધળી યાદો છે. મારો પરિવાર બેબાકળો થઈને ગાડીમાં સામાન નાખી રહ્યો હતો. મને પણ એ સામાન સાથે ટ્રકમાં બેસાડી દેવાયો. મારી સાથે મારો ભાઈ અને દાદી હતાં." તેમનાં માતા મમતા કુર્દિકર યાદ કરતાં કહે છે, "મને લાગે છે કે ગામ છોડનારા અમે છેલ્લા લોકો હતા. એક દિવસ પહેલાં ખૂબ વરસાદ થયો હતો અને અમારાં ઘરોમાં પાણી ભરાવવાનું શરૂ થયું હતું. અમારે તાત્કાલિક આ જગ્યા છોડવાની હતી. હું લોટ પણ નહોતી લઈ શકી." પરંતુ જ્યાં કુર્દી ગામના લોકોને વસાવવામાં આવ્યા ત્યાં બંધનું પાણી ક્યારેય પહોંચી શક્યું નહીં. મે મહિનામાં ઉત્સવ મનાવાય છે ગજાનન અને મમતા કુર્દીકર વાડ્ડમ ગામમાં રહે છે ગજાનન કુર્દિકર કહે છે, "વાયદો કર્યો હતો કે દક્ષિણ ગોવાનાં દરેક ગામમાં પીવાના પાણીની પાઇપ પહોંચશે. પણ એવું ન થયું. આથી અમને બંધમાંથી પીવાનું પાણી ન મળી શક્યું." વાડ્ડમમાં, જ્યારે કુર્દિકર હવે રહે છે ત્યાં બે મોટા કૂવા છે, પરંતુ એપ્રિલ અને મે મહિનામાં એ પણ સુકાઈ જાય છે. એટલા માટે ગામવાસીઓને પીવાના પાણી માટે સરકારી ટૅન્કર પર નિર્ભર રહેવું પડે છે. જ્યારે મે મહિનામાં પાણી ઓસરે છે ત્યારે મૂળનિવાસીઓ પોતાનાં છિનવાઈ ગયેલાં ઘરોને જોવા માટે આવી જાય છે. ઈસાઈ સમુદાય ગિરજાઘરમાં એકત્ર થાય છે અને હિંદુ મંદિરોમાં ઉત્સવ માટે એકઠા થાય છે. જમીન સાથે જોડાયેલા લોકો ગોવાના સમાજશાસ્ત્રી વેનિશા ફર્નાન્ડીઝના જણાવ્યા અનુસાર, "આજે અમારા માટે પોતાનો સામાન લઈને ક્યાંય પણ જવું સરળ છે, પરંતુ કુર્દી લોકો માટે તેમની જમીન જ તેમની ઓળખ હતી. તેઓ ગાઢ રીતે જમીન સાથે જોડાયેલા હતા. કદાય એટલા માટે તેઓ તેને એટલા દિલથી યાદ કરે છે અને અહીં આવે છે." તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો.


وأصيب العشرات بجروح في احتفال لاك بعومر الذي يقام سنويا عند سفح جبل الجرمق. وسافر رئيس الوزراء الإسرائيلي، بنيامين نتنياهو، إلى مكان الحادث وقال إن الأحد سيكون يوم حداد وطني. وحضر عشرات الآلاف من اليهود الأرثوذكس الاحتفال طوال الليل، مما يجعله أكبر حدث في إسرائيل منذ تفشي وباء كورونا. وسمح برنامج التطعيم الناجح في البلاد برفع العديد من القيود، لكن مسؤولي الصحة ما زالوا يحذرون من خطر الإصابة بكوفيد 19. مواضيع قد تهمك نهاية وأشارت التقارير المبكرة إلى انهيار مبنى في الموقع، لكن مسؤولي الطوارئ قالوا في وقت لاحق إن التدافع وقع في حوالي الساعة 01:00 بالتوقيت المحلي (22:00 بتوقيت جرينتش الخميس). وقالت مصادر في الشرطة لصحيفة "هآرتس" إنها بدأت بعد سقوط بعض الحاضرين على الدرج، مما تسبب في تعثر العشرات وتدافعهم. وحدث ذلك في لحظات معدودات، حيث سقط الناس، وداسوا بعضهم البعض. وقال شاهد للصحيفة "لقد كانت كارثة". وتُظهر مقاطع الفيديو المنشورة على الإنترنت آلاف الأشخاص يحاولون الفرار عبر ممر ضيق. تدافع في إسرائيل: مصرع العشرات في احتفال ديني وحثت الرسائل الصوتية الحشود على التفرق قبل أن تطلب الشرطة الإخلاء الكامل للموقع. وقال واحد من الذين حضروا الاحتفال للقناة 12 التلفزيونية: "لم يتخيل أحد أن هذا يمكن أن يحدث هنا، صارت البهجة حزنا، وصار نور عظيم ظلاما عميقا". وهرعت سيارات الإسعاف إلى مكان الحادث فيما وضعت خدمات الطوارئ الجثث تحت أغطية من رقائق معدنية على الأرض. ونقلت مروحيات الجرحى إلى المستشفى، في حين قال الجيش إنه تم نشر قوات بحث وإنقاذ. وقال مسؤولون إن 150 شخصا على الأقل أصيبوا، من بينهم 38 شخصا كانوا في حالة حرجة في الموقع. وحوصر أطفال أيضًا في الكارثة، وقال شهود عيان إن المسعفين شوهدوا وهم يقومون بإنعاش قلوب بعضهم. وفي وقت سابق اليوم، قال المسؤولون إنهم لم يتمكنوا من فرض قيود على فيروس كورونا بسبب الحشود الهائلة. وقالت الشرطة إنها اعتقلت شخصين لتعطيل جهود الحفاظ على النظام قبل وقوع المداهمة. استقطب المهرجان عشرات الآلاف من الحضور "لا يوجد مكان للحركة" ووصف الشهود حالة الذعر مع بدء التدافع. وقال أحد الحاضرين لبي بي سي: "كان المكان مزدحما ولم يكن هناك مكان ... بدأ الناس يسقطون على الأرض". وقال شلومو كاتز، وهو أحد الحضور "فجأة رأينا مسعفين ... يجرون." "بدأوا بالخروج واحدًا تلو الآخر ... ثم فهمنا أن شيئًا ما يحدث هنا". وقال يانكي فاربر، مراسل موقع بيهادري هاريديم اليهودي الأرثوذكسي، "حاول أكثر من 1000 شخص السير في مكان صغير جدا جدا وطريق ضيق جدا وسقطوا فوق بعضهم البعض". وقال عامل طوارئ لوكالة فرانس برس إنه شاهد "عشرات الأشخاص يسقطون فوق بعضهم البعض" و"عدد كبير منهم سُحق وفقد الوعي". وقال لازار هيمان، وهو عامل إنقاذ متطوع، لوكالة فرانس برس "لم أر شيئا كهذا منذ دخولي في مجال طب الطوارئ". وقال دوف مايسيل، أحد المسعفين، لبي بي سي: "لقد انتهينا للتو من معالجة واحدة من أسوأ الكوارث التي تحل بإسرائيل". وأضاف"كارثة رهيبة للناس الذين جاؤوا للاحتفال ... ولسوء الحظ تم سحقهم حتى الموت". ما هو احتفاللاك بعومر؟ يتوجه عشرات الآلاف من اليهود الأرثوذكس إلى جبل الجرمق كل عام لحضور مهرجان لاك بعومر، وهو فعالية دينية تستمر طوال الليل وتشهد إشعال النيران والصلاة والرقص. والبلدة عند سفح الجبل هي موقع قبر الحاخام شمعون بار يوشاي، الذي عاش في القرن الثاني الميلادي. ويُعد الموقع من المواقع الأكثر قدسية لدى اليهود. ووفقا لصحيفة "تايمز أوف إسرائيل"، قدّر المنظمون أن 100 ألف شخص وصلوا مساء الخميس، وأن من المتوقع وصول المزيد يوم الجمعة. وقيدت السلطات احتفال العام الماضي، لكن برنامج التطعيم الإسرائيلي ضد فيروس كورونا - الذي يُعد واحدا من الأسرع في العالم - سمح برفع العديد من القيود في الأشهر القليلة الماضية.

પોલીસે લોકોને ત્યાંથી નીકળી જવાના આદેશ આપ્યા છે, ડઝનેક ઍમ્બ્યુલન્સ અહીં પહોંચી ગઈ છે અને મૃતદેહો તથા ઈજાગ્રસ્તનો કાઢવામાં આવી રહ્યા છે. ઇઝરાયલની ઇમર્જન્સી સેવા મેગન ડેવિડ એડમ (MDA) દ્વારા આ અંગે ખરાઈ કરાઈ છે, જોકે તેમને ચોક્કસ મૃતકાંક અંગે માહિતી આપી નથી. તેમણે નોંધ્યું છે કે અન્ય ડઝનબંધ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા છે. Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1 અખબાર હારેટ્ઝ નોંધે છે કે 38 લોકો માર્યા ગયા છે, ઇમર્જન્સી સેવાઓની મદદથી ઈજાગ્રસ્તોને બહાર કાઢવાની કામગીરી આદરી દેવાઈ હતી. વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતાન્યાહુએ આ ઘટનાને 'મોટી આપત્તિ' ગણાવી છે અને કહ્યું છે કે તેઓ મૃતકો માટે પ્રાર્થના કરી રહ્યા છે. મેરોનના નગરમાં 'ધ લાગ બોમેર'ની ઉજવણી માટે આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ઇઝરાયલમાં કોરોના વાઇરસનું સંક્રમણ શરૂ થયું એ બાદ પહેલી વખત આટલા મોટાપાયે કોઈ કાર્યક્રમનો આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. કોરોના વાઇરસના સંક્રમણના ભય વચ્ચે દસ હજાર કરતાં વધારે લોકો અહીં એકઠા થયા હોવાના અહેવાલો છે. પોલીસે ઘટનાસ્થળે હાજર તમામ લોકોને ત્યાંથી નીકળી જવાના આદેશ આપ્યા છે, ડઝનેક ઍમ્બ્યુલન્સ અહીં પહોંચી ગઈ છે અને મૃતદેહો તથા ઈજાગ્રસ્તનો કાઢવામાં આવી રહ્યા છે. દુર્ઘટના કેવી રીતે ઘટી? તહેવારની ઉજવણીમાં દસ હજારથી વધારે લોકો અકઠા થયા હતા ઘટનાસ્થળે ખાતે બનાવાયેલું સ્ટ્રક્ચર તૂટી પડ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં નોંધ્યું હતું, જોકે એમડીએના અધિકારીઓ બાદમાં સ્પષ્ટતા કરી કે નાસભાગ થતાં આ દુર્ઘટના ઘટી હતી. પોલીસ સૂત્રોએ હારેટ્ઝને જણાવ્યું છે કે કેટલાક લોકો દાદારમાંથી લપસી ગયા, અને એમના કારણે અન્ય ડઝનેક લોકો પડ્યા, એ રીતે આ નાસભાગ શરૂ થઈ હતી. ઘટનાના પ્રત્યક્ષદર્શીએ અખબારને કહ્યું કે 'પળભરમાં આ બધું ઘટી ગયું, લોકો પડ્યા, પછી એકબીજાને કચડવા લાગ્યા, આ વિનાશક હતું.' પોસ્ટ કરાયેલા વીડિયોમાં હજારો લોકોને સજ્જડ ભીડમાં ઊભેલા જોઈ શકાય છે. અહેવાલ પ્રમાણે એક શ્રદ્ધાળુને એવું લાગ્યું હતું કે બૉમ્બ ઍલર્ટ જાહેર કરાઈ છે. એક વ્યક્તિએ ચેનલ 12 ટીવી સાથે વાત કરતાં કહ્યું, "કોઈએ વિચાર્યું નહોતું કે અહીં આવું કંઈક થઈ જશે. ઉત્સવ શોકમાં પલટાઈ ગયો, અજવાળામાંથી જાણે કે અંધારું થઈ ગયું." કાર્યક્રમસ્થળે ઊમટી પડેલી ભીડ જોતાં અધિકારીઓએ ઘટના પહેલાં કહ્યું હતું કે તેઓ કોરોના વાઇરસ માટે લદાયેલા પ્રતિબંધોનું પાલન કરાવી નહીં શકે. ધ લાગ બોમર તહેવાર શું છે? ધ લાગ બોમરની ઉજવણીમાં હોળીની જેમ લાકડા ગોઠવીને પ્રગટાવવામાં આવે છે, લોકો પ્રાર્થના કરે છે અને નાચે છે. હજારો લોકો 'ધ લાગ બોમર' માટે દરવર્ષે મેરોનની યાત્રા કરે છે, આ દિવસે વાર્ષિક જાહેર રજા હોય છે. આ મૂળે યહૂદીઓનો ધાર્મિક તહેવાર છે, હિબ્રુ મહિના ઇયારના 18મા દિવસે આ તહેવારની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. આ દિવસે લોકો હોળીની જેમ લાકડા ગોઠવે છે અને એને પ્રગટાવે છે, પ્રાર્થના કરે છે અને નાચે છે. અહીં રબ્બી શિમન બાર યોચાઈનો મકબરો આવેલો છે, જેમને બીજી સદીના ઋષિ માનવામાં આવે છે. આ ઉજવણીની શરૂઆત ક્યારે અને કેવી રીતે થઈ હતી, એ અંગે જુદી-જુદી કથાઓ છે. ટાઇમ્સ ઑફ ઇઝરાયલ પ્રમાણે આયોજકો ધારતા હતા કે ગુરુવારે રાત સુધી અહીં એક લાખ જેટલા લોકો એકઠા થઈ જશે, અને શુક્રવારે વધુ લોકોના આવવાની આશા હતી. ગયા વર્ષે આ ઉજવણી કોરોના સંક્રમણની રોકથામ માટે લદાયેલા પ્રતિબંધોને કારણે નહોતી થઈ. જોકે ઇઝરાયલના રસીકરણ કાર્યક્રમ બાદ અહીં અનેક પ્રતિબંધો હઠાવી લેવામાં આવ્યા છે. અહીંના રસીકરણ કાર્યક્રમને વિશ્વનો સૌથી ઝડપી રસીકરણ કાર્યક્રમ ગણવામાં આવી રહ્યો છે. તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


لكن الاتفاق الذي تم التوصل إليه على عجل، سيقلص الاجراءات المتاحة لمسؤولي الوكالة، وينهي حقهم في إجراء عمليات تفتيش مفاجئة. وتعمل إيران على تغيير سياسة الكشف على مفاعلاتها النووية اعتبارا من يوم الثلاثاء، لأن الولايات المتحدة لم ترفع العقوبات المفروضة منذ تخلي دونالد ترامب عن الاتفاق النووي الموقع عام 2015. ولدى واشنطن وطهران الآن المزيد من الوقت للبحث عن حل وسط. وأعادت إدارة ترامب فرض عقوبات على إيران، وردت طهران باستئناف النشاط النووي المحظور بموجب الاتفاق الموقع مع القوى الست الكبرى. مواضيع قد تهمك نهاية وتقول إيران "إنها لن تتراجع عن الإجراءات ما لم تمتثل الولايات المتحدة بالكامل لاتفاق 2015"، لكن الرئيس الأمريكي جو بايدن قال إن على إيران القيام بذلك أولا. وبقيت أزمة برنامج إيران النووي على جدول الأعمال الدولي لما يقرب من 20 عاما. وتقول إيران إن برنامجها الذري مخصص للأغراض السلمية، بينما تشتبه الولايات المتحدة وآخرون بأن إيران تسعى سرا إلى امتلاك القدرة على تطوير أسلحة نووية. ماذا تعني الإجراءات الإيرانية الأخيرة؟ يطالب قانون أقره البرلمان الإيراني ويدخل حيز التنفيذ يوم الثلاثاء الحكومة بالتوقف عن السماح لخبراء من الوكالة الدولية للطاقة الذرية بالتفتيش في غضون مهلة قصيرة المواقع النووية المعلنة أو غير المعلنة. وقال رئيس الوكالة الدولية رافاييل غروسي "هذا القانون موجود. سيتم تطبيق هذا القانون، مما يعني أن البروتوكول الإضافي، للأسف الشديد، سيتم تعليقه". وأضاف "هناك فرص وصول أقل، دعونا نواجه الأمر. لكن ما زلنا قادرين على الاحتفاظ بالدرجة اللازمة من أعمال المراقبة والتحقق". ويسمح "البروتوكول الإضافي" للوكالة الدولية بإجراء عمليات تفتيش مفاجئة في مواقع لم يتم الكشف عنها من قبل. ووافقت إيران على استئناف عمليات التفتيش المفاجئة بموجب اتفاق 2015، بعد أن علقتها في عام 2006. هذه الزيارات هي جزء طوعي من معاهدة منع انتشار الأسلحة النووية المنفصلة السابقة، وهي اتفاقية دولية تم وضعها في أواخر الستينيات، وتهدف إلى منع انتشار الأسلحة النووية، التي انضمت إليها إيران في عام 1970. وفي العام الماضي، رفضت إيران دخول الوكالة إلى موقعين مثيرين طلبت زيارتهما، مما أدى إلى مواجهة استمرت أشهر قبل أن تلين إيران. وستستمر عمليات التفتيش الروتينية من قبل خبراء الوكالة الدولية المتفق عليها بموجب اتفاق 2015. وقالت إيران إن القانون الجديد لن يؤدي إلى طرد المفتشين. وقال غروسي إن الاتفاقية المؤقتة التي تمتد لثلاثة أشهر قد "خففت إلى حد ما" من التغيير في السياسة الإيرانية. وأضاف "لكن بالطبع من أجل وضع مستقر ومستدام، يجب أن تكون هناك مفاوضات سياسية ليست من اختصاصي". زاد اغتيال عالم نووي إيراني بارز في نوفمبر/تشرين الثاني من التوترات بشأن هذه القضية لماذا تحركت إيران الآن؟ على المدى القصير، تريد إيران ممارسة المزيد من الضغط على الولايات المتحدة والأطراف الأخرى في اتفاق 2015، أي فرنسا وألمانيا وبريطانيا وروسيا والصين، لحمل واشنطن على رفع العقوبات عن قطاعات النفط والبنوك والمالية الإيرانية. وتم تمرير القانون الإيراني بعد فوز جو بايدن في الانتخابات الرئاسية الأمريكية ولكن قبل توليه منصبه، مع وجود بعض الأمل في أن الزعيم الجديد سيكون أكثر استعدادا للانخراط (في محادثات) من سلفه المتشدد. ومع ذلك، أوضحت إدارة بايدن أنها تتوقع عودة إيران إلى الامتثال الكامل لاتفاق 2015 قبل أن تنضم الولايات المتحدة مرة أخرى إلى الاتفاق وتنهي العقوبات. لكن المرشد الأعلى الإيراني، آية الله علي خامنئي، قال إن الأمر متروك لواشنطن لاتخاذ الخطوة الأولى. وتوقفت إيران بشكل متزايد عن الامتثال لالتزاماتها بموجب اتفاق عام 2015 منذ انسحاب الولايات المتحدة، مما أدى إلى تعميق القلق بين الأعضاء المتبقين من أن استئنافها للأنشطة المحظورة يمكن أن يسهل الطريق نحو امتلاك قنبلة نووية. وفي الشهر الماضي، قال وزير الخارجية الأمريكي أنتوني بلينكن إن إيران قد تكون على بعد "أسابيع" من امتلاك ما يكفي من المواد لاستخدامها في سلاح نووي، على الرغم من أن التقديرات الإسرائيلية الأخيرة تشير إلى أن إيران تحتاج نحو عامين لتطوير قنبلة يمكن إطلاقها.

ઈરાને આ મામલે મંગળવારથી પોતાની નીતિમાં ફેરબદલ કરી રહ્યું છે. કેમ કે વર્ષ 2015માં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ તરફથી પરમાણુ કરાર તોડી નખાયા બાદ અમેરિકાએ તેના વિરુદ્ધ લાદેલા પ્રતિબંધ નથી હઠાવ્યા. ઈરાનનું કહેવું છે કે અમેરિકા વર્ષ 2015માં થયેલા અણુકરારોનું જ્યાં સુધી સંપૂર્ણ રીતે પાલન નહીં કરે, ત્યાં સુધી તે આ ઉપાયો ચાલુ રાખશે. બીજી તરફ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ જો બાઇડનનું કહેવું છે કે શરૂઆત ઈરાને કરવાની છે. ઈરાનના અણુકાર્યક્રમોને લઈને સંબંધિત વિવાદ લગભગ બે દાયકાથી આંતરરાષ્ટ્રીય ઍજેન્ડામાં છે. ઈરાનનો દાવો છે કે તેનો અણુકાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ ઉદ્દેશો માટે છે. જ્યારે અમેરિકા અને અન્ય દેશોને શંકા છે કે ઈરાન ચોરીછૂપી પરમાણુ હથિયારો વિકસિત કરી રહ્યું છે. ઈરાનના આ પગલાનો અર્થ શો? ઈરાનની સરકારે જે કાયદો લાગુ કર્યો છે તે પ્રમાણે સરકાર ઇન્ટરનેશનલ ઍટોમિક ઍનર્જી એજન્સી જેવી વૉચડૉગ સંસ્થાઓના નિષ્ણાતને ન્યૂક્લિયર સાઇટની મુલાકાત માટે ટૂંક સમયમાં પરવાનગી નહીં આપે. આઈએઈએના ચીફ રાફેલ ગ્રૉસ્સીએ તહેરાનમાં ચર્ચા કર્યા પછી આ પગલાને 'વધારાનો પ્રૉટોકોલ' ગણાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું, "ત્યાં ખૂબ જ ઓછો પ્રવેશ મળે છે. પરંતુ તેમ છતાં અમે દેખરેખ અને ચકાયણીની યોગ્ય કાર્યવાહી માટે સક્ષમ છીએ." નોંધનીય છે કે ઈરાને 2006માં તેમને સસ્પેન્ડ કર્યા બાદ, 2015ની ડીલ પ્રમાણે ત્વરિત નિરીક્ષણ ફરી શરૂ કરવા માટેની પરવાનગી આપી હતી. વર્ષ 1960ના દાયકાના અંતમાં તૈયાર કરાયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય કરાર પ્રમાણે અણુશસ્ત્રોના પ્રસારને રોકવા માટે રચાયેલ પરમાણુ બિન-પ્રસારણ સંધિ (એનપીટી)માં ઈરાન જોડાયું હતું. ગત વર્ષે, ઈરાનની બે શંકાસ્પદ સાઇટ્સની મુલાકાત લેવાની IAEAની વિનંતીને નકારી દેવાઈ હતી. તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


وستحصل المرأة على 50 ألف يوان، أي ما يعادل 7700 دولار أمريكي، مقابل خمس سنوات من العمل بدون أجر. وأثارت القضية جدلا كبيرا على الإنترنت، بشأن قيمة العمل المنزلي، إذ قال بعض المتابعين إن مبلغ التعويض كان ضئيلا للغاية. ويأتي الحكم بعد بدء العمل في الصين بقانون مدني جديد. وتفيد سجلات المحكمة، بأن الرجل، الذي يعرف بلقب تشين، تقدم بطلب للطلاق من زوجته العام الماضي، ولقبها وانغ، بعد زواجه في عام 2015. مواضيع قد تهمك نهاية وكانت المرأة مترددة في الطلاق في بداية الأمر، لكنها طلبت في وقت لاحق تعويضا ماليا، بحجة أن زوجها تشين لم يتحمل أي مسؤوليات منزلية أو لم يشارك في رعاية طفلهما. وحكمت محكمة في مقاطعة فانغشان في العاصمة بكين لصالح الزوجة، وأمرت الزوج بدفع نفقة شهرية لها قدرها 2000 يوان، بالإضافة إلى مبلغ 50 ألف يوان مقابل الأعمال المنزلية التي أدتها له. وقال القاضي، الذي كان يرأس الجلسة، للصحفيين الاثنين إن تقسيم الممتلكات المشتركة للزوجين بعد الزواج ينطوي عادة على تقسيم الممتلكات المادية. وأضاف "لكن الأعمال المنزلية تشكل قيمة ممتلكات غير ملموسة". وصدر الحكم وفقا لقانون مدني جديد في البلاد، بدأ تنفيذه هذا العام. ويحق بموجب القانون الجديد لأي من الزوجين طلب تعويض في حالة الطلاق إذا كان يتحمل مسؤولية أكبر في تربية الأطفال، ورعاية الأقارب المسنين، ومساعدة شريكه في العمل. ولم يكن بإمكان الأزواج المطلقين، في السابق، طلب مثل هذا التعويض إلا إذا وقع اتفاق بينهما قبل الزواج، وهذه ممارسة غير شائعة في الصين. وأثارت القضية جدلا محتدما على وسائل التواصل الاجتماعي، فقد شوهد هاشتاغ ذو صلة بها على منصة المدونات الصغيرة وايبو أكثر من 570 مليون مرة. وأشار بعض مستخدمي وسائل التواصل الاجتماعي إلى أن مبلغ 50 ألف يوان مقابل خمس سنوات من العمل قليل للغاية. وقال أحد المعلقين: "أنا عاجز عن الكلام، إذ إننا نقلل من شأن عمل ربة المنزل التي تعمل دواما كاملا. ويكلف استئجار مربية لمدة عام في بكين مثلا أكثر من 50 ألف يوان". وأشار آخرون إلى أنه يجب على الرجال أداء المزيد من الواجبات المنزلية في المقام الأول. ودعا بعض المستخدمين النساء إلى مواصلة ممارسة حياتهن المهنية بعد الزواج. وكتب أحد مستخدمي وسائل التواصل الاجتماعي: "سيدتي، تذكري أن تكوني مستقلة دائما. لا تتخلي عن العمل بعد الزواج، وهيئي لنفسك طريقك الخاص للخروج". وتقضي النساء الصينيات، وفقا لمنظمة التعاون الاقتصادي والتنمية، نحو أربع ساعات يوميا في أداء عمل غير مدفوع الأجر، أي ضعف ما يقضيه الرجال من وقت بحوالي 2.5 مرة. ويعد هذا أعلى من المتوسط في دول منظمة التعاون الاقتصادي والتنمية، إذ تقضي النساء ضعف الوقت الذي يقضيه الرجال في أداء عمل غير مدفوع الأجر.

કેટલાક લોકોની દલીલ છે કે મહિલાને ઘરકામના બદલામાં કોઇ વળતર આપવું ન જોઈએ. પરંતુ આ ચુકાદા બાદ ચીન સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં એક મોટી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ચીનની સોશિયલ નેટવર્કિંગ સાઇટ્સ પર આ અંગે લોકો મતમતાંતર ધરાવે છે. કેટલાક લોકોની દલીલ છે કે મહિલાને ઘરકામના બદલામાં કોઈ વળતર આપવું ન જોઈએ. બીજી તરફ કેટલાક લોકો માને છે કે મહિલા પોતાની કારકિર્દીનો ભોગ આપીને દરરોજ કલાકો સુધી કામ કરતી હોય ત્યારે તેને ચોક્કસ વળતર મળવું જોઈએ. અગાઉ જાન્યુઆરીમાં ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના એક ચુકાદામાં જણાવ્યું કે, "પરિવારની આર્થિક સ્થિતિમાં ઘરકામ વાસ્તવિક રીતે યોગદાન આપે છે તથા રાષ્ટ્રના અર્થતંત્રમાં પણ તેનું યોગદાન હોય છે." અદાલતોએ 'ઘરકામ'ને આર્થિક પ્રવૃત્તિ તરીકે સ્વીકૃતિ આપી હોય તેવું આ પ્રથમ વખત નથી થયું. ચીનથી લઈને ભારત અને પશ્ચિમી દેશોની અદાલતોએ અનેક વખત મહિલાઓનાં અવેતન શ્રમ (અનપેઇડ લેબર)ને આર્થિક ઉત્પાદનના સ્વરૂપમાં સ્થાપિત કરતા ચુકાદા આપ્યા છે. આમ છતાં ઘરકામને જીડીપીમાં યોગદાનના સ્વરૂપમાં જોવામાં આવતું નથી. એટલું જ નહીં, સમાજ પણ નોકરી કે વ્યવસાયને જે મહત્ત્વ આપે છે એટલું મહત્ત્વ મહિલાઓનાં ઘરકામને આપતો નથી. તેથી સવાલ એ પેદા થાય છે કે મહિલાઓ ઘરકામ છોડીને નોકરી કે વ્યવસાય શરૂ કરે તો શું થશે? ઘરકામનું શું મહત્ત્વ છે? તાજેતરના ટાઈમ યુઝ સરવે મુજબ મહિલાઓ દરરોજ ઘરકામ (વેતન વગરનું કાર્ય)માં 299 મિનિટ ગાળે છે. વિશ્વમાં મોટા ભાગની મહિલાઓની ફરિયાદ છે કે પુરુષો કોઈ કામ કરે તો સમાજ તેને મહત્ત્વ આપે છે, જ્યારે એક ગૃહિણી તરીકે તેમણે કરેલા ઘરકામને સમાજ બહુ મહત્ત્વ આપતો નથી. એક ગૃહિણી તરીકે મહિલા આખા દિવસમાં જે કામ કરે છે તેને કલાકોની દૃષ્ટિએ જોવામાં આવે તો પુરુષો કરતા ગૃહિણી ઘણા વધુ કલાક કામ કરે છે. વર્ષો સુધી પત્રકારત્વની સાથે સાથે ઘરેલુ કામની જવાબદારીઓ પણ ઉઠાવનારાં કૃતિકા સ્વયં આ સવાલનો સામનો કરે છે. તેઓ કહે છે, "મને ક્યારેય નથી સમજાયું કે લોકો ઘરકામને એટલું મહત્ત્વ શા માટે નથી આપતા? ઘરકામનું કોઈ મહત્ત્વ નથી હોતું એવું માનવામાં આવે છે. હકીકતમાં ઘરકામ આસાન નથી હોતું. ઘરે કોઈને સમયસર દવા આપવાની હોય તો આપવી જ પડે છે, રસોઈ બનાવવાની હોય તો બનાવવી જ પડે છે. તેમાં કોઈ પ્રકારની રાહત નથી મળતી." "આ ઉપરાંત સાંજે કોઈને ભૂખ લાગે તો તેમના માટે કંઈને કંઈ બનાવવું પડશે. સાચું કહું તો ઘરકામ કરતી મહિલાઓને 'અલાદ્દીનનો ચિરાગ' સમજવામાં આવે છે. મારી પાસે આનાથી વધારે સચોટ બીજી કોઈ ઉપમા નથી. ક્યારેક મદદ માંગીએ તો કહી દેવામાં આવે કે આટલું કામ શા માટે કરે છે?... મમ્મી પણ કરતી હતી. તેમણે તો ક્યારેય ફરિયાદ નથી કરી." ભાગીદારીમાં ભારે અસમાનતા ભારતીય અદાલતોએ વારંવાર ગૃહિણીઓના કામનું આર્થિક મહત્ત્વ સમજાવવા માટે ચુકાદા આપવા પડે છે. આંકડા પરથી જાણવા મળે છે કે ભારતમાં ઘરકામ કરતી મહિલાઓ પુરુષોની સરખામણીમાં ઘણું વધારે કામ કરે છે. તાજેતરના ટાઇમ યુઝ સરવે મુજબ મહિલાઓ દરરોજ ઘરકામ (વેતન વગરનું કાર્ય)માં 299 મિનિટ ગાળે છે. બીજી તરફ ભારતીય પુરુષો દિવસમાં માત્ર 97 મિનિટ ઘરકામ કરે છે. એટલું જ નહીં, સરવેમાં એવું પણ જાણવા મળ્યું કે મહિલાઓ ઘરના સભ્યોની સારસંભાળ રાખવામાં દરરોજ 134 મિનિટ ગાળે છે જ્યારે પુરુષો આ કામ માટે માત્ર 76 મિનિટ ફાળવે છે. ઘરકામનું આર્થિક મૂલ્ય જાણવું મુશ્કેલ છે? ધ્યાનથી જોવામાં આવે તો દરેક કામનું કોઈને કોઈ મૂલ્ય હોય છે. તો પછી મહિલાઓ ઘરમાં જ રહીને જે કામ કરે તેનું કોઈ આર્થિક મૂલ્ય ન હોય તેવું કઈ રીતે બને? કોઈ પણ કામનું મૂલ્ય જાણવા માટે તે કામગીરીનું યોગ્ય રીતે મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે. મહિલાઓના અવેતનિક કામ, એટલે કે ઘરકામનું મૂલ્ય જાણવાના ત્રણ ફોર્મ્યુલા છેઃ •ઓપોર્ચ્યુનિટી કોસ્ટ મેથડ, •રિપ્લેસમેન્ટ કોસ્ટ મેથડ •ઇનપુટ/આઉટપુટ કોસ્ટ મેથડ પ્રથમ ફોર્મ્યુલા પ્રમાણે જો કોઈ મહિલા બહાર કામ કરીને મહિને 50 હજાર રૂપિયા કમાઈ શકતી હોય, અને આમ છતાં તે ઘરકામ કરતી હોય તો તેના કામનું મૂલ્ય 50,000 રૂપિયા ગણવું જોઈએ. બીજી ફોર્મ્યુલા પ્રમાણે મહિલાના ઘરકામનું મૂલ્ય તે સેવાઓ માટે કરવામાં આવતા ખર્ચના આધારે નક્કી થાય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો એક મહિલાની જગ્યાએ ઘરમાં બીજું કોઈ કામ કરે તો તેની સેવાના બદલામાં જે ખર્ચ થાય તે પ્રમાણે તે મહિલાના ઘરકામનું મૂલ્ય ગણવામાં આવશે. આવી જ રીતે ત્રીજી ફોર્મ્યુલામાં મહિલાએ કરેલા ઘરકામની માર્કેટ વેલ્યૂ શોધવામાં આવે છે. પરંતુ તેમાંથી કોઈ ફોર્મ્યુલા ભાવનાત્મક રીતે આપવામાં આવેલી સેવાનું યોગ્ય મૂલ્ય નહીં કાઢી શકે. અર્થતંત્રમાં મહિલાઓનું યોગદાન મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા ઘરકામનું મૂલ્ય ભારતીય અર્થતંત્રના 3.1 ટકા જેટલું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા ઓક્સફેમના એક અભ્યાસ પ્રમાણે મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા ઘરકામનું મૂલ્ય ભારતીય અર્થતંત્રના 3.1 ટકા જેટલું છે. વર્ષ 2019માં મહિલાઓએ કરેલા ઘરકામનું મૂલ્ય 10 ટ્રિલિયન ડોલર, એટલે કે 10 લાખ કરોડ ડોલર કરતા વધારે હતું. ફૉર્ચ્યુન ગ્લોબલ 500 લિસ્ટ પરની વોલમાર્ટ, એપલ, એમેઝોન જેવી સૌથી મોટી કંપનીઓની કુલ આવક કરતાં પણ આ રકમ વધારે મોટી હતી. આમ છતાં ભારતીય અદાલતોએ વારંવાર ગૃહિણીઓના કામનું આર્થિક મહત્ત્વ સમજાવવા માટે ચુકાદા આપવા પડે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં જ એક ચુકાદામાં જણાવ્યું કે, "ગૃહિણીની આવક નક્કી કરવાનો મુદ્દો ઘણો મહત્ત્વનો છે. તે એવી તમામ મહિલાઓનાં કામને માન્યતા આપે છે જેઓ વિકલ્પ તરીકે અથવા સામાજિક/સાંસ્કૃતિક માપદંડોના કારણે આ પ્રવૃત્તિ કરી રહી છે. તે સમાજને એક મહત્ત્વનો સંકેત આપે છે કે ગૃહિણીઓની મહેનત, સેવાઓ અને બલિદાનના મૂલ્યમાં કાયદો અને અદાલત વિશ્વાસ ધરાવે છે." "આ એ વિચારની સ્વીકૃતિ છે કે આ પ્રવૃત્તિઓ પરિવારની આર્થિક સ્થિતિમાં વાસ્તવિક રીતે યોગદાન આપે છે. તે રાષ્ટ્રના અર્થતંત્રમાં હિસ્સો આપે છે. આ હકીકત હોવા છતાં તેમને પરંપરાગત રીતે આર્થિક વિશ્લેષણથી બહાર રાખવામાં આવી છે. તે બદલાતા જતા દૃષ્ટિકોણ, માનસિકતા અને આપણી આંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂની જવાબદારીનું પ્રતીક છે. સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે તે સામાજિક સમાનતાની બંધારણીય દૃષ્ટિની દિશામાં એક પગલું છે તથા તમામ વ્યક્તિના જીવનને એક ગૌરવ પ્રદાન કરે છે." મહિલાઓ જે ઘરકામ કરે છે તે શું છે? એક અભ્યાસ પ્રમાણે મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા ઘરકામનું મૂલ્ય ભારતીય અર્થતંત્રના 3.1 ટકા જેટલું છે. ધ્યાનથી જોવામાં આવે તો ગૃહિણી તરીકે મહિલાઓ ત્રણ વર્ગને પોતાની સેવા આપે છે. પ્રથમ વર્ગમાં વરિષ્ઠ નાગરિકો છે જેઓ દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિને પ્રત્યક્ષ રીતે યોગદાન આપી ચૂક્યા છે. બીજો વર્ગ યુવાનોનો છે જે દેશના જીડીપીમાં હાલમાં યોગદાન આપી રહ્યો છે. ત્રીજો વર્ગ બાળકોનો છે જેઓ ભવિષ્યમાં અર્થતંત્રને પોતાનું યોગદાન આપવાના છે. ટેકનિકલ ભાષામાં તેને 'એબ્સ્ટ્રૅક્ટ લેબર' કહે છે. તે એવો શ્રમ છે જે કોઈ પણ દેશના અર્થતંત્રમાં પ્રત્યક્ષ રીતે થયેલા શ્રમના પુનર્જીવનમાં પોતાનું સીધેસીધું યોગદાન આપે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો મહિલા પોતાનાં બાળકોના કપડાં ધોવાં અને પ્રેસ કરવાથી લઈને તેમના ખાનપાન, શારિરીક અને માનસિક આરોગ્ય વગેરેનું ધ્યાન રાખે છે જેથી તેઓ ઑફિસમાં જઈને કામ કરી શકે. તે બાળકોને ભણાવે છે જેથી તેઓ મોટાં થઈને દેશના માનવ સંસાધનનો હિસ્સો બની શકે. તેઓ પોતાના માતાપિતા અને સાસુસસરાની તબિયતનું ધ્યાન રાખે છે જેઓ દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં પોતાનું યોગદાન આપી ચૂક્યાં છે. હવે આ સમીકરણમાંથી મહિલાઓને દૂર કરવામાં આવે તો બધી જવાબદારી સરકાર પર આવશે. સરકારે બાળકોનું ધ્યાન રાખવા માટે બાળકલ્યાણ સેવાઓ, વરિષ્ઠ નાગરિકોની કાળજી રાખવા માટે વૃદ્ધાક્ષમો, કેર ગિવર વગેરે પર ભારે ખર્ચ કરવો પડશે. મહિલાઓ કામ કરવાનું બંધ કરી દે તો શું થશે? ભારતીય હૉકી ટીમના પૂર્વ કૅપ્ટન સુશીલા ચાનુ ઘરે ચા બનાવી રહ્યાં છે. હાલમાં આ કામ ગૃહિણીઓ કરે છે જે હકીકતમાં સરકારની જવાબદારી હોય છે. કારણ કે કોઈ પણ નાગરિકની સારસંભાળ રાખવાની જવાબદારી રાષ્ટ્રની હોય છે. તેથી સવાલ પેદા થાય છે કે મહિલાઓ મફતમાં સરકાર માટે કામ કરવાનું બંધ કરી દે તો શું થાય? અસંગઠિત ક્ષેત્ર અને શ્રમને લગતા વિષયોના અભ્યાસુ તથા જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર અર્ચના પ્રસાદ માને છે કે મહિલાઓ ઘરનું કામ કરવાનું બંધ કરી દે તો આ સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે ઠપ થઈ જશે. તેઓ કહે છે, "મહિલાઓ આ વેતન વગરનું કામ બંધ કરી દે તો સમગ્ર તંત્ર ખોરવાઈ જશે. કારણ કે મહિલાઓનું અવેતનિક કામ જ આ સિસ્ટમને સબસિડાઈઝ કરે છે. જો ઘરકામ અને કેરને લગતા કામનો ખર્ચ સરકાર અથવા કંપનીઓ પર લાદવામાં આવે તો શ્રમનું મૂલ્ય ઘણું વધી જશે." "મહિલાઓ શ્રમશક્તિને પુનઃજીવંત કરી રહી છે. તેઓ તેને સંભાળી રહી છે. આ રીતે દરેક વ્યક્તિના શ્રમમાં મહિલાઓનું અવેતનિક શ્રમ સામેલ છે. ટેક્નિકલ ભાષામાં અમે તેને એબ્સ્ટ્રૅક્ટ લેબર કરીએ છીએ." મહિલાઓનાં ઘરકામને જીડીપીમાં યોગદાનના સ્વરૂપે સ્વીકૃતિ અપાવવાના હિમાયતી, અર્થશાસ્ત્રી, લેખિકા અને ન્યૂઝીલૅન્ડના રાજકારણી મર્લિન વેરિંગ માને છે કે જીડીપીમાં મહિલા દ્વારા ગર્ભધારણને પણ એક ઉત્પાદક પ્રવૃત્તિ ગણવામાં આવતું નથી. હકીકતમાં મહિલા ભવિષ્ય માટે માનવસંસાધન પેદા કરતી હોય છે. પોતાના દેશનું ઉદાહરણ આપતા તેઓ કહે છે કે, "ન્યૂઝીલૅન્ડનો જીડીપી જેના પર આધારિત છે તે નેશનલ એકાઉન્ટમાં ગાય, ભેંસ, બકરીના દૂધનું મૂલ્ય સામેલ છે. પરંતુ માતાનાં દૂધની કોઈ કિંમત સામેલ નથી. માતાનું દૂધ તો વિશ્વમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ ખાદ્ય પદાર્થ છે. તે બાળકનાં આરોગ્ય અને શિક્ષણમાં સૌથી ઉત્તમ રોકાણ છે, છતાં તેનું મૂલ્ય ગણતરીમાં નથી લેવાતું." આર્થિક ઓળખ કઈ રીતે આપી શકાય? પ્રતીકાત્મક તસ્વીર હવે સવાલ એ પેદા થાય છે કે મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવતા ઘરકામને આર્થિક ઓળખ કઈ રીતે આપવી. અવેતનિક શ્રમ અંગે ઘણા પુસ્તકોનાં લેખિકા અને અમદાવાદ સ્થિત સેન્ટર ફૉર ડેવલપમેન્ટ ઓલ્ટરનેટિવ્ઝમાં અર્થશાસ્ત્રના પ્રોફેસર ઇંદિરા હીરવે માને છે કે મહિલાઓ જે ઘરકામ કરે તેને એક ઉત્પાદનની જેમ જોવું જોઈએ. તેઓ કહે છે, "ઘરમાં મહિલાઓ ખાવાનું બનાવે છે, કપડાં ધુએ છે, બજારમાંથી સામાન લાવે છે, બાળકોની સારસંભાળ રાખે છે, ઘરમાં બીમાર લોકોની કાળજી રાખે છે- આ બધી એવી સેવાઓ છે જે સીધી રીતે ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલી છે. દેશની આવક વધારવામાં અને દેશને તંદુરસ્ત રાખવામાં તેમનું યોગદાન છે." "એક નર્સની સેવા લેવામાં આવે તો તેને રાષ્ટ્રીય આવકમાં ગણવામાં આવે છે. પરંતુ આ જ કામ કોઈ ગૃહિણી કરે તો તેને રાષ્ટ્રીય સેવામાં ગણવામાં નથી આવતું. આ ખોટું છે. તે પણ એક કામ જ છે. તેને રાષ્ટ્રીય આવકમાં સામેલ ન કરવાનું કોઈ કારણ નથી. એટલું જ નહીં, તે રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રમાં પણ યોગદાન આપે છે. મહિલાઓનાં આ અવેતનિક શ્રમ વગર સરકારી ક્ષેત્રથી લઈને ખાનગી ક્ષેત્ર સુધી કોઈ ચાલી ન શકે." ઇતિહાસના પાનાં ઉથલાવીએ તો એક સમય એવો આવ્યો છે જ્યારે પ્રોફેસર હીરવેએ જે સંકેત આપ્યા તે મુજબ થયું છે. વર્ષ 1975માં આઇસલૅન્ડની 90 ટકા મહિલાઓએ 24 ઓક્ટોબરે એક દિવસ રસોઈ બનાવવાનો, સફાઈ કરવાનો અને બાળકોની સારસંભાળ રાખવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો. મહિલાઓની આ જાહેરાતની એવી અસર પડી કે આખા દેશનું કામકાજ અચાનક થંભી ગયું. કામે ગયેલા પુરુષોએ તત્કાળ ઘરે આવવું પડ્યું અને બાળકોને રેસ્ટોરાંમાં જમાડવાં લઈ જવા પડ્યાં. તેના કારણે સામાન્ય રીતે પુરુષો જે કામ કરતા હતા તે બધા કામ અટકી ગયા. પરંતુ સવાલ એ છે કે હાલના સમયમાં પણ મહિલાઓ આ રીતે અવેતનિક શ્રમ કરવાનું બંધ કરી દે તો શું 1975ની જેમ બધું ઠપ થઈ જશે? 'પરિવાર ખતમ થઈ જશે' પ્રતીકાત્મક તસ્વીર પ્રોફેસર હીરવે માને છે કે મહિલાઓ ઘરે કામ કરવાનું બંધ કરી દે તો પરિવાર નામની સંસ્થા જ ખતમ થઈ જશે. તેઓ કહે છે, "વિકાસનો અર્થ એ થયો કે દરેક વ્યક્તિ પોતાની ઇચ્છા મુજબ કામ કરી શકે. જે મહિલા ડૉક્ટર બનવા માગતી હોય તે ડૉક્ટર બને, જેને એન્જિનિયર બનવું હોય તે એન્જિનિયર બની શકે." "પરંતુ પુરુષ પ્રધાન સમાજે મહિલાઓ માથે ઘરકામ થોપી દીધું છે. તેના કારણે તેમનાં પગમાં એક પ્રકારનું બંધન છે. તેમનાં પર સૌથી પહેલાં ઘરકામ કરવાનું અને ત્યાર પછી બીજું કામ કરવાનું દબાણ છે. તેઓ ઘરકામ કરવાનું બંધ કરી દેશે તો સૌથી પહેલા પરિવાર નામની સંસ્થા જ ખતમ થઈ જશે. એટલું જ નહીં, ખાનગી ક્ષેત્રથી લઇને સરકારી ક્ષેત્ર સુધીનું કામ અટકી જશે. આપણે એ માનવું પડશે કે વેતનરહિત શ્રમ વગર અર્થતંત્ર ચાલી જ ન શકે." ઇંદિરા નૂયીનું ઉદાહરણ આપતા હીરવે કહે છે કે ઔપચારિક વ્યવસાયિક તંત્રમાં મહિલાઓનાં ઉત્તમ પ્રદર્શન છતાં ઘર સંભાળવાની જવાબદારી તેમની જ હોય છે. તેઓ કહે છે, "એક વખત ઇંદિરા નૂયીએ જણાવ્યું હતું કે તમામ સુખ સુવિધાઓ છતાં ઘર ચલાવવાની જવાબદારી તેમની જ છે. તેમણે એક રસપ્રદ કિસ્સો સંભળાવ્યો હતો. એક વખત કંપનીમાં તેમને પ્રમોશન મળ્યું. તેઓ ઘરે ગયાં તો દરવાજા પર જ તેમનાં માતા મળ્યાં. તેમણે કહ્યું કે સૌથી પહેલાં જઈને દૂધ લઈ આવો. તમારા પતિ અને બાળકોને સવારે દૂધની જરૂર પડશે. ઇંદિરા સૌથી પહેલા દૂધ લેવા ગયાં. કહેવાનો અર્થ એ છે કે જવાબદારી તો મહિલાની જ હોય છે. ઘણી મહિલા સીઈઓએ વાત કરી છે કે તેઓ ભલે ગમે તેટલી પ્રગતિ કરી લે, તેમને આ કામમાંથી છુટકારો નહીં મળી શકે કારણ કે આપણે પિતૃપ્રધાન સમાજમાં રહીએ છીએ." ઇંદિરા હીરવે માને છે કે ભારતે પોતાના જીડીપીમાં મહિલાઓએ કરેલા અવેતનિક શ્રમને પણ સામેલ કરવું જોઈએ. તેઓ કહે છે, "ભારતીય રાજકોષીય જીડીપીની બીજા દેશો સાથે તુલના કરવી અયોગ્ય છે કારણ કે ભારતીય મહિલાઓ અવેતનિક શ્રમ કરીને રાષ્ટ્રીય આવકમાં જે યોગદાન આપે છે તેને જીડીપીમાં ગણવામાં જ નથી આવતું. વિદેશમાં આ કામ ફોસ્ટર કેર, ઓલ્ડ એજ હોમ, નર્સ, નેની વગેરે કરે છે અને તે રાષ્ટ્રીય આવકમાં સામેલ હોય છે." તેનો ઉકેલ શું છે? ઘરકામને આર્થિક પ્રવૃત્તિનો દરજ્જો અપાવવાની લડાઈ ક્યાંક બહુ લાંબી તો નથી ને? વિશ્વભરમાં ઘણી મહિલાઓ અને પુરુષો એ વાત પર ભાર આપી રહ્યા છે કે અર્થતંત્ર અંગે સમાજમાં પિતૃસત્તાની અસર ઘટવી જોઈએ. જાગો રી મુવમેન્ટ ચલાવતાં કમલા ભસીન માને છે કે સૌથી પહેલી લડાઈ તો પિતૃપ્રધાન સમાજમાંથી બહાર નીકળવાની છે. તેઓ કહે છે, "તમે એ સવાલ શા માટે નથી પૂછતા કે પુરુષોને પોતાના મોટાં થતાં પુત્ર કે પુત્રી સાથે ભરપૂર સમય વિતાવવાનો અધિકાર કેમ નથી? તેમને ભણાવવાની કે તેમની સાથે રમવાની તક કેમ નથી મળતી?" "પુરુષો જે કામ કરે છે તે આજીવિકા પેદા કરવાની દોડધામ છે. તેને જીવન ન કહેવાય. તમારા પત્ની જે જીવે છે તે જીવન છે. તમે થોડો સમય નોકરી નહીં કરો તો તમારા બાળકોનાં જીવન પર કોઈ અસર નહીં થાય. તમારા પત્ની એક દિવસ કામ નહીં કરે તો જીવન અને મૃત્યુનો સવાલ પેદા થઈ જાય છે." "વિચારી જુઓ કે મહિલાઓ કહી દે કે તમે અમારી સાથે સારો વ્યવહાર કરો, નહીંતર અમે બાળકો પેદા કરવાનું બંધ કરી દેશું. તો શું થશે? તેનાથી સેનાઓ ઠપ થઈ જશે. તમે માનવ સંસાધન ક્યાંથી લાવશો?" પરંતુ સવાલ એ છે કે ઘરકામને આર્થિક પ્રવૃત્તિનો દરજ્જો અપાવવાની લડાઈ ક્યાંક બહુ લાંબી તો નથી ને? વનસ્પતિ અંગે સંશોધન કરતા રુચિતા દીક્ષિતા માને છે કે ભૂલ જ્યાંથી થઈ છે, સુધારાની શરૂઆત પણ ત્યાંથી જ થશે. તેઓ કહે છે, "હું એક વૈજ્ઞાનિક છું. પરંતુ મારી દીકરીનો જન્મ થયો ત્યારે મારી સામે સવાલ હતો કે મારી દીકરીને કોઈ સ્વજન કે નેનીની જવાબદારીમાં સોંપી દઉં કે નોકરી છોડીને તેનાં ઉછેરમાં યોગદાન આપું. મેં બીજો વિકલ્પ પસંદ કર્યો. પરંતુ મેં આ વિકલ્પ પસંદ કરતી વખતે લોકોને એ અનુભવ કરાવ્યો કે આ કોઈ આસાન કામ નથી." "સુધારાની શરૂઆત આપણાથી જ થશે. મને લાગે છે કે આગામી સમયમાં આપણે આપણી દીકરીઓ-પુત્રવધુઓએ કરેલાં ઘરકામને એટલું જ મહત્ત્વ આપવું પડશે જેટલું મહત્ત્વ છોકરાએ કરેલા કામને આપવામાં આવે છે." "સંતુલન ત્યારે જ આવશે જ્યારે આપણે સ્વીકારીએ કે 'રેડી ટુ ઇટ ફૂડ' ટૂંકા ગાળાનો ઉકેલ હોઈ શકે છે. પરંતુ તમારે દરરોજ બહાર જઈને કામ કરવું હોય તો તમારા ઘરે સારું ખાવાનું બને તે જરૂરી છે. બહાર જઈને કામ કરવું એ જેટલું મહત્ત્વનું છે, એટલું જ મહત્ત્વ ભોજન બનાવવાનું પણ છે." તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


كيميا علي زاده حصلت على الميدالية البرونزية في أولمبياد ريو 2016 وقالت اللاعبة، التي يبلغ عمرها 21 عاما، عبر وسائل التواصل الاجتماعي إنها غادرت إيران لأنها لا تريد أن تكون جزءا من "النفاق، والكذب، والظلم، والتملق". ووصفت نفسها بأنها "واحدة من ملايين النساء المضطهدات في إيران". ولم تكشف الرياضية الإيرانية عن المكان الذي تعيش فيه حاليا، إلا أن تقارير ذكرت أنها كانت تتدرب في هولندا. وحققت كيميا علي زاده إنجازا تاريخيا لإيران، حين فازت بالميدالية البرونزية في رياضة التايكوندو في دورة الألعاب الأولمبية التي عقدت في ريو دي جانيرو عام 2016. مواضيع قد تهمك نهاية وقالت عبر حساب على موقع إنستغرام إن السلطات الإيرانية قد "استخدمت" نجاحها الرياضي "كأداة للترويج والدعاية" لسياساتها. ويأتي إعلان الرياضية مغادرتها البلد في وقت تجتاح فيه إيران مظاهرات عقب إسقاط الطائرة الأوكرانية بصاروخ إيراني عن طريق الخطأ يوم الأربعاء، وفي خضم تصاعد المواجهات بين طهران وواشنطن. "تعرضت للإهانة" وكتبت النجمة الأولمبية "أنا واحدة من ملايين النساء المضطهدات في إيران، واللواتي تعرضن للتلاعب بهن لسنوات". وأضافت "كنت أرتدي ما يريدون من ملابس، وأقول كل ما يأمروني به. كررت كل جملة أمروني بقولها. إنهم لا يأبهون لأحد منا. نحن مجرد أدوات". وأضافت أنه برغم أن الحكومة تستغل نجاحها الرياضي سياسياً، فإن المسؤولين كانوا "يهينوها" بتعليقات مثل "ليس من الحشمة بالنسبة للمرأة أن تمد ساقيها". وأنكرت علي زاده أنها دعيت إلى أوروبا أو منحت عرضاً مغرياً، ولم تكشف اسم البلد الذي غادرت إليه. وأثار تسرب خبر اختفاء علي زاده إيران الأسبوع الماضي صدمة في إيران. وانتقد السياسي الإيراني عبد الكريم حسين زاده "عدم كفاءة المسؤولين" الذين سمحوا "لثروة إيرانية بشرية بالهرب". ونشرت وكالة أنباء "إسنا" الإيرانية شبه الرسمية الخميس تقريراً يقول "صدمة للتايكوندو في إيران. كيميا علي زاده هاجرت إلى هولندا". وذكرت الوكالة أن علي زاده كانت تأمل في أن تشارك في الألعاب الأولمبية في طوكيو عام 2020، ولكن ليس تحت علم إيران. ولم تشر البطلة الرياضية في إعلانها مغادرة إيران إلى خططها المستقبلية، إلا أنها قالت إنها ستظل "ابنة إيران أينما كانت".

21 વર્ષનાં કિમિયાએ આ વિશે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ લખી છે કે તેઓ ઈરાનમાં પાખંડ, જૂઠાણાં, અન્યાય અને ચાપલૂસીનો ભાગ બનવા નથી માગતા. કિમિયાએ પોતાને ઈરાનની સતામણીનો ભોગ બનતી લાખો મહિલાઓમાંથી એક હોવાનું જણાવ્યું છે. અત્યારે તેઓ ક્યાં છે, એ બાબતે તેમણે કોઈ જાણકારી નથી આપી, પરંતુ ઈરાની મીડિયા મુજબ તેઓ ટ્રેનિંગ માટે નેધરલૅન્ડ્સમાં હોય તેવી સંભાવના છે. તેમણે 2016ના રિયો ઑલ્પિમિકમાં તાઇક્વૉન્ડોમાં કાંસ્ય પદક જીતીને ઈરાન માટે ઇતિહાસ સર્જ્યો હતો. પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં તેમણે કહ્યું કે ઈરાનના અધિકારીઓએ તેમની સફળતાને પ્રૉપોગૅન્ડાના સ્વરૂપમાં દર્શાવી. કિમિયાએ ઈરાન છોડવાનો નિર્ણય એવા સમયે લીધો છે, બીજી બાજુ ઈરાનમાં ભારે વિરોધ પ્રદર્શન જોવા મળી રહ્યા છે. બુધવારે યૂક્રેનના એક યાત્રી વિમાનને ભૂલથી મિસાઇલ મારવા અને બે દિવસ સુધી આ વાતને છુપાવીને રાખવાના વિરોધમાં ઈરાનમાં લોકો રસ્તા પર પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. એ સિવાય ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે સંઘર્ષની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે. અધિકારીઓએ કર્યું અપમાન કિમિયાએ પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં લખ્યું, "હું ઈરાનની સતામણીનો ભોગ બનેલી લાખો મહિલાઓમાંથી એક છું જે વર્ષો સુધી દેશ માટે રમતી રહી. અધિકારીઓએ જે કહ્યું હું તેને માનતી રહી. દરેક આદેશનું પાલન કર્યું, પરંતુ તેમના માટે અમારામાંથી કોઈ પણ મહત્ત્વ નથી ધરાવતું. અમે તેમના માટે માત્ર એક હથિયાર છીએ જેને તેઓ વાપરી શકે છે." કિમિયા અલીઝાદેહે વધુમાં લખ્યું છે કે "સરકાર તેમની સફળતાને રાજકીય રીતે ઉપયોગ કરતી રહી, પરંતુ અધિકારીઓ તેમને અપમાનિત કરતા રહ્યાં." તેમણે કહ્યું કે અધિકારી તેમનાં પર કૉમેન્ટ કરતા કે, "કોઈ મહિલાએ માટે પોતાના પગને સ્ટ્રૅચ કરવા એ સવાબ (પુણ્ય)નું કામ નથી." કિમિયા અલીઝાહેદે એ વાતને નકારી છે કે તેમને યુરોપમાં કોઈ આકર્ષક પ્રસ્તાવ મળ્યો છે અને તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ નથી કર્યું કે તેઓ ઈરાન છોડીને ક્યાં જઈ રહ્યાં છે. ગત અઠવાડિયે જ્યારે કમિમિયાનાં ગાયબ થવાના સમાચાર આવ્યા હતા, ત્યારે ઈરાનના લોકોએ કહ્યું હતું કે આ તેમના માટે ઝાટકો છે. ઈરાનના રાજનેતા અબ્દુલકરીમ હુસેનઝાદેહે કિમિયા જેવાં મહત્ત્વપૂર્ણ માનવ સંસાધનના દેશ છોડીને ચાલ્યા જવા માટે અયોગ્ય અધિકારીઓને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે. ગત ગુરુવારે ઈરાનની સમાચાર એજન્સી ઇસનાના એક અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું હતું, 'ઈરાની તાઇક્વૉન્ડોને ઝાટકો. કિમિયા અલીઝાદેહ નેધરલૅન્ડ્સમાં વસી ગયાં.' આ અહેવાલમાં એ પણ કહવાયું છે કે 'અલીઝાદેહને આશા છે કે તેઓ 2020ના ટોકિયો ઑલિમ્પિકમાં ભાગ લેશે, પરંતુ ઈરાનના ઝંડા હેઠળ નહીં.' ઈરાન છોડવાની જાહેરાત કરતાં કિમિયાએ ભવિષ્યમાં ક્યાં રહેશે એ વિશે તો કંઈ ન કહ્યું, પરંતુ એમ જરૂર કહ્યું કે તેઓ જ્યાં રહેશે ત્યાં ઈરાનનાં દીકરી બનીને રહેશે. તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


شهدت الهند أكثر من 75 ألف حالة إصابة جديدة يوميا في الأيام الأخيرة وبذلك تعد الهند الآن الدولة الثانية في العالم من ناحية عدد الإصابات المؤكدة بالفيروس على نطاق العالم، والتي يبلغ عددها نحو 4,204,613 حالة. وأعلنت الهند عن أن 71,642 من المصابين قضوا في الوباء، وهو رقم يمثل ثالث أكبر عدد للوفيات في العالم. ويأتي هذا الارتفاع في عدد الإصابات في الهند من خمسة من ولاياتها. وتأتي الزيادة بينما تعمد الحكومة الهندية إلى رفع القيود التي كانت قد فرضتها من أجل تحفيز الاقتصاد الذي تلقى ضربة موجعة وخسر الملايين من فرص العمل جراء الوباء الذي بدأ بالتفشي في مارس/ آذار الماضي. وكانت وتيرة الإصابات قد تسارعت بشكل ملفت للنظر في الأيام السبعة الأخيرة التي شهدت فيها الهند أكثر من 75 ألف إصابة جديدة يوميا. مواضيع قد تهمك نهاية ووقعت 60 في المئة من حالات الإصابة الجديدة في ولايات أندرا براديش وتاميل نادو وكارناتاكا وماهاراشترا وأوتار براديش أكثر الولايات الهندية اكتظاظا بالسكان. كما تشهد العاصمة دلهي زيادة مضطردة في عدد الإصابات، إذ سجّلت فيها أكثر من 3200 حالة يوم الأحد وهو أعلى رقم يسجل في المدينة منذ شهرين تقريبا. كما أدت زيادة كبيرة في عدد الحالات في العديد من المناطق الزراعية النائية إلى ارتفاع الأعداد الكلية للإصابات. وضرب الفيروس قبيلة منعزلة في جزر الأندامان الهندية الواقعة في خليج البنغال، إذ سجلت فيها 10 حالات مؤكدة في الشهر الأخير. ويعكس هذا الارتفاع في عدد الحالات ازدياد وتيرة الفحوص إلى حد ما، إذ يتم الآن إجراء أكثر من مليون فحص للفيروس في الهند يوميا. ورغم الانخفاض النسبي لعدد الوفيات جراء الإصابة بالفيروس، فقد سجلت الهند 1000 حالة وفاة يوميا في الأسبوع الأخير. وأصبحت الهند في أوائل شهر أغسطس/ آب الماضي ثالث دولة في العالم يتجاوز فيها عدد الإصابات المليونين. وكانت الهند قد فرضت إجراءات إغلاق مشددة في شهر مارس/ آذار الماضي في محاولة للحد من انتشار فيروس كورونا الذي لم يكن قد أصاب آنذاك إلا بضع مئات من الهنود. وشرعت الحكومة الهندية في يونيو/ حزيران في تخفيف إجراءات الإغلاق على مراحل من أجل تحفيز النشاط الاقتصادي رغم استمرار زيادة حالات الإصابة بالفيروس. وكان انتشار الوباء وإجراءات الإغلاق التي نجمت عنه قد أضر كثيرا بالنشاط الاقتصادي في الربع الثاني من السنة. فقد انكمش الاقتصاد الهندي بنسبة 23,9 في المئة في الأشهر الثلاثة المنتهية في يونيو/ حزيران، وهو أسوأ أداء له منذ بدأت الهند في نشر الأرقام الفصلية في عام 1996.

સોશિયલ મીડિયામાં ચર્ચા ચાલી રહી છે કે ઉનાળાની શરૂઆત થવાથી કોરોના વાઇરસ ખતમ થઈ જશે. આ ઉપરાંત ગરમ પાણી પીવાથી અને ગરમ પાણીથી નાહવાથી કોરોનાના વાઇરસને ખતમ કરી શકાય છે એવી ચર્ચા પણ ચાલી રહી છે. શું ઉનાળો શરૂ થશે એટલે કોરોના વાઇરસ સામે ચાલી રહેલા આ યુદ્ધનો અંત આવી જશે? તે જાણતા પહેલાં જાણીએ કે કોરોના વાઇરસ કેવી રીતે ફેલાય છે. કોરોના વાઇરસ કેવી રીતે ફેલાય છે? યુનિસેફમાં કામ કરતાં શાર્લૅટ ગૉર્નિઝ્કે કહ્યું, "કોરોના વાઇરસથી સંક્રમિત કોઈ વ્યક્તિ ખાંસી ખાય છે ત્યારે તેના થૂંકમાં રહેલાં સૂક્ષ્મ બિંદુઓ હવામાં ફેલાઈ જાય છે. આ નાના કણોથી કોરોના વાઇરસ ફેલાય છે. વ્યક્તિ જ્યારે છીંક ખાય છે ત્યારે તેના થૂંકમાં 3000થી વધારે સૂક્ષ્મ બિંદુ એટલે ડ્રૉપલેટ્સ શરીરની બહાર આવે છે." સંક્રમિત વ્યક્તિની નજીક જવાથી આ કણ શ્વાસ દ્વારા તમારા શરીરમાં પ્રવેશ કરી શકે છે. ક્યારેક ક્યારેક આ કણ કપડાં, દરવાજાનાં હૅન્ડલ અને તમારા સામાન પર લાગી શકે છે. આ જગ્યા પર કોઈનો હાથ પડે અને પછી તે વ્યક્તિ તે સંક્રમિત હાથથી પોતાનાં આંખ, નાક અથવા મોંને અડે છે તો તેને કોરોના વાઇરસનો ચેપ લાવી શકે છે. વાઇરસ શરીરની બહાર કેટલો સમય રહી શકે છે? અમેરિકન નેશનલ ઇન્સ્ટિટયૂટ ઑફ હેલ્થે પોતાના સંશોધનમાં તારવ્યું કે થૂંકનાં કણોમાં વાઇરસ 3-4 કલાક સુધી જીવિત રહી શકે છે અને હવામાં તરી શકે છે. પરંતુ તે કણ દરવાજાનાં હૅન્ડલ, લિફ્ટનાં બટન જેવી ધાતુની સપાટી પર 48 કલાક સુધી ઍક્ટિવ રહી શકે છે. જ્યારે તે સ્ટીલની સપાટી પર પડે છે તો તે 2થી 3 દિવસ સુધી ઍક્ટિવ રહી શકે છે. કેટલાંક જૂનાં સંશોધનના આધારે એ પણ કહી શકાય છે કે કોરોના વાઇરસ અનુકૂળ પરિસ્થિતિમાં એક અઠવાડિયા સુધી પણ ઍક્ટિવ રહી શકે છે. કપડાં જેવી ગરમ સપાટી પર કોરોના વાઇરસ લાંબા સમય સુધી જીવિત રહી શકે છે. એવામાં જો તમે એક કે બે દિવસ સુધી કપડાં નહીં પહેરો તો વાઇરસ ઍક્ટિવ નહીં રહે. પરંતુ એવું પણ નથી કે કોઈ સંક્રમિત સપાટીને અડકવાથી તમને કોરોના વાઇરસ થઈ જશે. જ્યાં સુધી તે તમારા મોં, આખ કે નાક દ્વારા તમારા શરીરમાં નહીં જાય, ત્યાં સુધી તમે ઠીક રહેશો. એટલા માટે પોતાના મોંને અડવાનું અથવા હાથ ધોયા વગર ખાવાનું બંધ કરી દો. એનો અર્થ એ છે કે જેને કોરોનાનો ચેપ લાગ્યો છે તેણે કોઈ વસ્તુને હાથ અડાડ્યો કે છીંક ખાધી તો તે વસ્તુ તમે અડ્યા અને આંખ, નાક અને મોં દ્વારા તમારા શરીરમાં વાઇરસ ગયો તો ચેપ લાગી શકે છે. આ ધ્યાન રાખજો કે માત્ર અડકવાથી નહીં, પરંતુ તમારા શરીરમાં જવાથી ચેપ લાગશે. ગરમી પડવાથી અસર થશે? કોરોના વાઇરસ 60થી 70 ડિગ્રી સેલ્સિયસના તાપમાન સુધી નષ્ટ થઈ શકતો નથી. આટલું તાપમાન ન તો ભારતમાં હોય છે અથવા ન કોઈ વ્યક્તિના શરીરની અંદર. કેટલાક વાઇરસ તાપમાન વધતાં નષ્ટ થઈ શકે છે, પરંતુ કોરોના વાઇરસ વધવાના કારણે તાપમાન પર શું અસર થશે? આ અંગે બ્રિટનના ડૉક્ટર સારા જાર્વિસ કહે છે કે 2002ના નવેમ્બરમાં સાર્સ મહામારીની શરૂઆત થઈ હતી જેનો અંત જુલાઈમાં આવ્યો હતો. પરંતુ તાપમાન બદલાવવાના કારણે અથવા કોઈ બીજા કારણે એ કહેવું મુશ્કેલ છે. વાઇરસ પર સંશોધન કરનાર ડૉક્ટર પરેશ દેશપાંડેનું કહેવું છે કે જો કોઈ ભરગરમીમાં છીંકે તો થૂંકના ડૉપલેટ (સૂક્ષ્મ કણ) સપાટી પર પડીને જલદી સુકાઈ શકે છે અને કોરોનાનું સંક્રમણ ઘટી શકે છે. આપણે જાણીએ છીએ કે ફ્લૂ વાઇરસ ગરમી સમયે શરીરની બહાર રહી શકતા નથી, પરંતુ કોરોના વાઇરસ પર ગરમીની શું અસર થઈ શકે છે તેની ખબર નથી. કહેવામાં આવી શકે છે કે ગરમીમાં કોરોના નષ્ટ થશે. આના કોઈ મજબૂત પુરાવા નથી. તાપમાનના ભરોસે ના બેસાય. કોરોના વાઇરસ દુનિયાભરમાં 168 દેશોમાં ફેલાઈ ગયો છે. જેમાં ગ્રીનલૅન્ડ જેવા ઠંડા દેશો છે તો દુબઈ જેવાં ગરમ શહેરો પણ અને મુંબઈ જેવાં હ્યુમીડ (ભેજવાળા) અને દિલ્હી જેવાં સૂકાં શહેરમાં પણ સામેલ છે. એક વખત જો આ વાઇરસ માણસના શરીરમાં પ્રવેશી જાય છે તો તેને મારવાનો રસ્તો પણ સરકાર શોધી શકી નથી. વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન અને કેટલાય દેશ આ પ્રકારનું કામ કરી રહ્યું છે, પરંતુ હાલ સુધી તેને મારવા માટે કોઈ દવા બનાવી શકાઈ નથી. આ જ કારણે સરકાર આનાથી બચવાના ઉપાયો વિશે નાગરિકોને કહી રહી છે. તે પ્રવાસન સંબંધી પ્રતિબંધ લગાવી રહી છે અને લોકોને એકબીજાથી અંતર રાખવા માટે કહી રહી છે. આ વાઇરસની સામે આપણા શરીરે લડવું જ પડશે. રોગપ્રતિકારકશક્તિ જ આને હરાવી શકશે. આપણે આપણી બૅડશીટને ધોઈને રાખીશું તો વાઇરસને ત્યાંથી હઠાવી શકાય છે, પરંતુ શરીરમાં ઘૂસી ગયેલા વાઇરસને શરીર ધોઈને બહાર કાઢી શકાતો નથી. તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


مقابر ضحايا الوباء في البرازيل. وأصبحت المستشفيات مكتظة، والناس يموتون وهم ينتظرون العلاج في بعض المدن، والنظام الصحي على وشك الانهيار في العديد من المناطق. ويبلغ مجموع الوفيات في البرازيل حوالي 337000 حتى الآن، ولذا فهي تحتل المرتبة الثانية بعد الولايات المتحدة. لكن الرئيس جايير بولسونارو يواصل معارضة أي إجراءات إغلاق للحد من تفشي المرض. ويقول إن الضرر الذي سيلحق بالاقتصاد سيكون أسوأ من آثار الفيروس نفسه، وحاول رفع بعض القيود التي فرضتها السلطات المحلية عبر المحاكم. مواضيع قد تهمك نهاية وانتقد في حديثه إلى أنصاره خارج المقر الرئاسي الثلاثاء إجراءات الحجر الصحي، وأشار، دون دليل، إلى ارتباط الوفيات بالسمنة والاكتئاب. ولم يعلق على حدوث 4195 حالة وفاة سجلت في الساعات الـ24 الماضية. ويوجد في البرازيل حتى الآن أكثر من 13 مليون حالة إصابة بفيروس كورونا، بحسب ما ذكرته وزارة الصحة. وتوفي حوالي 66570 شخصا بمرض كوفيد-19 في مارس/آذار. وقال الدكتور ميغيل نيكوليليس، الذي يتابع الحالات في البلاد عن كثب، لبي بي سي: "البرازيل الآن ... تشكل تهديدا لجهود المجتمع الدولي برمته للسيطرة على الوباء". وأضاف: "إذا لم تتم السيطرة على الوباء في البرازيل، فلن يكون الكوكب آمنا، لأننا نصنع سلالات جديدة كل أسبوع ... وسوف تعبر الحدود". ما الوضع في البرازيل الآن؟ يشغل مرضى كوفيد-19 في معظم الولايات أكثر من 90 في المئة من أسرّة وحدة العناية المركزة، بحسب ما ذكره معهد فيوكروز للصحة. وأبلغت عدة ولايات عن نقص إمدادات الأكسجين والمهدئات بها. وعلى الرغم من الوضع الحرج، فإن بعض المدن والولايات تعمل بالفعل على تخفيف الإجراءات التي تحد من حركة الأشخاص. ونقلت وكالة أسوشيتيد برس للأنباء عن ميغيل لاغو، المدير التنفيذي لمعهد دراسات السياسة الصحية البرازيلي، الذي يقدم المشورة لمسؤولي الصحة العامة قوله: "الحقيقة هي أن الخطاب المناهض للإغلاق من جانب الرئيس بولسونارو هو الذي هيمن". وأضاف: "رؤساء البلديات والمحافظون ممنوعون سياسيا من تعزيز سياسات التباعد الاجتماعي لأنهم يعرفون أن مؤيدي الرئيس، ومن بينهم كبار رجال الأعمال، سيحبطون جهودهم". وقد تراجعت شعبية بولسونارو، الذي قلل من شأن الفيروس، وأثار الشكوك بشأن اللقاحات، ودافع عن الأدوية غير المثبتة علميا علاجا، بعد الانتقادات الشديدة التي تعرضت لطريقة تعامله مع الأزمة. وغيّر نبرته بشأن اللقاحات في الفترة الأخيرة، وتعهد بجعل عام 2021 عام التطعيمات. لكن البلاد واجهت صعوبة في إطلاق برنامجها. ويقول منتقدون إن حكومته كانت بطيئة في التفاوض بشأن الإمدادات. وحتى الآن لم يتلق جرعة واحدة على الأقل من اللقاح إلا حوالي 8 في المئة فقط من السكان، بحسب برنامج يتتبع البيانات العالمية. وقالت عالمة الأوبئة، إثيل ماسيل، إن البرازيل كانت في "وضع مروع"، ونقلت وكالة الأنباء الفرنسية عنها قولها: "بمعدل تلقي الناس للقاح .. فإن الطريقة الوحيدة لإبطاء الانتشار السريع للفيروس هي الإغلاق الفعال لمدة 20 يوما على الأقل". ما السلالة البرازيلية؟ يقول معهد فيوكروز إنه اكتشف 92 نوعا مختلفا من فيروس كورونا في البلاد، بما في ذلك "بي.1"، أو السلالة البرازيلية، التي أصبحت مدعاة للقلق لأنه يُعتقد أنها أشد عدوى. هناك نقص في إمدادات الأوكسجين في المستشفيات. ويُعتقد أنها ظهرت في ولاية أمازوناس في نوفمبر/تشرين الثاني 2020، وانتشرت بسرعة في عاصمة الولاية، ماناوس، حيث استحوذت على 73 في المئة من الحالات بحلول يناير /كانون الثاني 2021، وفقا للأرقام التي حللها باحثون في البرازيل. ويخشى الخبراء من أن انتشار السلالة البرازيلية يعني زيادة الحالات على مدى عدة أشهر. وقال الدكتور نيكوليليس، الذي كان حتى وقت قريب يعمل منسق فريق الاستجابة للوباء في شمال شرق البرازيل، لبي بي سي إن استجابة البلاد كانت بمثابة "كارثة كاملة". وأضاف أنها "أكبر مأساة إنسانية في تاريخ البرازيل". وقال "قد نصل إلى 500 ألف حالة وفاة بحلول الأول من يوليو/تموز، وهذا هو أحدث تقدير. لكن جامعة واشنطن أصدرت تقديرا الجمعة يشير إلى أنه إذا ارتفع معدل انتقال العدوى بنسبة 10 في المئة، فقد نصل إلى 600 ألف حالة وفاة." وترتبط السلالة البرازيلية بارتفاع عدد الإصابات والوفيات في عدد من دول أمريكا الجنوبية.

ભારતમાં કોરોના વાઇરસના વધુ બે કેસ નોંધાયા છે. એક કેસ દિલ્હીમાં નોંધાયો છે. જ્યારે બીજો કેસ તેલંગણામાં નોંધાયો છે. દિલ્હીમાં કોરોના વાઇરસનો પ્રથમ પૉઝિટિવ કેસ નોંધાયો છે. પીડિત વ્યક્તિએ ઇટાલીની મુલાકાત લીધી હતી. જ્યારે તેલંગણાના દર્દીએ દુબઈનો પ્રવાસ ખેડ્યો હતો. બન્ને દર્દીની હાલત સ્થિર છે અને તબીબી દેખરેખ હેઠળ છે. સ્વાસ્થ્યમંત્રી ડૉક્ટર હર્ષવર્ધને આ મામલે પત્રકારપરિષદને સંબોધીને માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું, "બન્ને દર્દીના પરિવારનો અને સહકર્મીઓને જાણ કરી રહ્યા છીએ અને આગળની તપાસ હાથ ધરી છે." કોરોના વાઇરસના પૉઝિટિવ કેસોને ધ્યાનમાં રાખીને 12 દેશોમાંથી ભારત આવનારા મુસાફરોનું સ્ક્રીનિંગ કરવાની પણ તેમણે વાત કરી છે. આ ઉપરાંત તેમણે કહ્યું, "ભારતીયોને બિનજરૂરી રીતે ચીન, ઈરાન, કોરિયા, સિંગાપોર અને ઇટાલીમાં ન જવાની સલાહ આપીએ છીએ. વિદેશથી આવતા મુસાફરોનું સ્ક્રીનિંગ 21 ઍરપૉર્ટ, 12 મોટાં અને 65 નાનાં બંદરો પર હાથ ધરાયું છે. અત્યાર સુધી ઍરપૉર્ટ પર 5,57,431 અને બંદરો પર 12,431 મુસાફરોનું સ્ક્રીનિંગ કરાયું છે." નોંધનીય છે કે ભારતમાં અત્યાર સુધી કોરોના વાઇરસના પાંચ કેસ સામે આવી ચૂક્યા છે. આ પહેલાં કેરળમાં ત્રણ કેસ સામે આવ્યા હતા. 1. ભારતમાં કોરોના વાઇરસ સોમવાર એટલે બીજી માર્ચે કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્યમંત્રી ડૉ હર્ષવર્ધને જાહેરાત કરી કે તેલંગણામાં કોરોના વાઇરસ સંક્રમણના એક કેસની પુષ્ટિ થઈ છે. હૈદરાબાદની એક હૉસ્પિટલના આઇસોલેશન વૉર્ડમાં તેની સારવાર ચાલી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે દિલ્હીમાં પણ એક કેસ સામે આવ્યો છે. ડૉ. હર્ષવર્ધને કહ્યું કે આ દર્દીઓ ઇટાલી અને દુબઈની યાત્રા કરી ચૂક્યા છે. સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે કહ્યું, "દિલ્હીમાં જે વ્યક્તિમાં કોવિડ-19 વાઇરસનું સંક્રમણ મળી આવ્યું છે, તે ઇટાલીના પ્રવાસે ગઈ હતી." "તેલંગણામાં કોવિડ-19થી સંક્રમિત વ્યક્તિએ દુબઈનો પ્રવાસ કર્યો હતો." સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયનું કહેવું છે કે બંને દર્દીઓ સ્થિર છે અને તેઓ મેડિકલ નિરીક્ષણમાં છે. ભારતમાં કોરોના વાઇરસનો પ્રથમ કેસ કેરળમાં 30 જાન્યુઆરીએ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમની સાથે ચાર અન્ય લોકોને કેરળમાં હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા, હવે બધાને ડિસ્ચાર્જ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. 2. ભારત સરકારે અત્યાર સુધીમાં શું કર્યું? 3. શું ભારતે ચિંતા કરવાની જરૂર છે? ભારતમાં તૈયારીઓને લઈને નિષ્ણાતોમાં જુદા-જુદા મત છે. નિષ્ણાતો માને છે કે એનવનએનવન પરિવારના વાઇરસ વધારે તાપમાનમાં જીવી નથી શકતા અને ભારતનું તાપમાન વધારે ગરમ છે. જેમકે હૈદરાબાદસ્થિત ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પબ્લિક હેલ્થમાં ઍસોસિએટ પ્રોફેસર ડૉક્ટર સુરેશકુમાર રાઠીએ બીબીસીને કહ્યું, "બીજા દેશોની સરખામણીમાં ભારતમાં કોરોના વાઇસરનો ખતરો ઓછો છે, કારણ કે એચવનએનવન પરિવારના વાઇરસ વધારે તાપમાનમાં સર્વાઇવ ન કરી શકે. બીજા દેશોની સરખામણીમાં ભારતનું તાપમાન ગરમ હોય છે." તો બીજી તરફ દિલ્હીસ્થિત ગંગારામ હૉસ્પિટલના ડૉક્ટર ધીરેન ગુપ્તા કહે છે, "બાકી વસ્તુઓની જેમ ભારતમાં તાપમાન અને હવામાન અલગઅલગ છે. રાજસ્થાનમાં પણ દિવસમાં ગરમી અને રાત્રે પણ ગરમી હોય છે તો મેઘાલય જેવા રાજ્યમાં વરસાદ થતો હોય છે. એવામાં વાઇરસના ચેપના ફેલાવાની આશંકાને નકારી ન શકાય." 4. હેલ્પલાઇન અને સૂચના આઈટીબીપીનો કૅમ્પ દક્ષિણ કોરિયા, ઈરાન અને ઇટાલીથી આવી રહેલા મુસાફરોને અથવા અહીં પહેલાં યાત્રા કરી ચૂકેલા લોકોને ભારત આવવા પર 14 દિવસ માટે ક્વૉરન્ટાઇનમાં રાખવામાં આવી રહ્યા છે. ભારત સરકારનાં સલાહ-સૂચન અનુસાર કોરોના વાઇરસ (કોવિડ-19)થી પ્રભાવિત વિસ્તારથી આવેલા લોકોએ 28 દિવસની અંદર અસ્વસ્થતા જણાય તો હેલ્પલાઇન નંબર (011-23978046) પર ફોન કરવો. ઘરમાં પણ એકલાં રહેવું, સાફ-સફાઈનું ધ્યાન રાખવું અને નજીકની હૉસ્પિટલમાં જાણ કરવી. ચીનના વુહાનમાં ફસાયેલા ભારતીયોને ભારત લાવીને નવી દિલ્હીમાં આઈટીબીપીના ક્વૉરન્ટાઇન કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. એ સિવાય ભારત સરકારે જાપાનના દરિયાકિનારાથી દૂર ઊભા રાખવામાં આવેલા વહાણમાં ફસાયેલા ભારતીયોને પરત લાવીને નવી દિલ્હીમાં ક્વૉરેન્ટાઇનમાં રાખ્યા છે. 5. ટ્રાવેલ ઍડવાઇઝરી દુનિયાની અનેક ઍરલાઇન્સે કોરોના વાઇરસથી પ્રભાવિત દેશોમાંથી ફ્લાઇટ્સ રદ કરી છે. ભારતે પણ ઈરાન અને ચીન સિવાય અન્ય દેશો પર પરિસ્થિતિ અનુરૂપ ટ્રાવેલ પ્રતિબંધ મૂકવાની તૈયારી બતાવી છે. ઈરાનના ચીરુ બંદર અને આસપાસના વિસ્તારમાં વલસાડના ઉમરગામના કેટલાક ગુજરાતીઓ ફસાઈ ગયા છે. ઈરાનથી ઉડાણો રદ થતા તેઓ મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. મીડિયામાં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ 300 કાશ્મીરી વિદ્યાર્થીઓ પણ ફસાયેલા છે. તેમણે ભારતીય સરકાર પાસેથી ભારત પરત આવવા મદદ માગી છે. ઈરાનમાં 100 માછીમાર ફસાયા કેરળના મુખ્ય મંત્રી પિનરાઈ વિજયને દેશના વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરને પત્ર લખીને જણાવ્યું છે કે 100થી વધુ માછીમાર કોરોના વાઇરસના કારણે ઈરાનના અઝલૂરમાં ફસાયેલા છે. તેમણે પત્રમાં લખ્યું છે, "હું આપને આગ્રહ કરું છું કે દૂતાવાસને આ અંગે જરૂરી પગલાં લેવાં માટે આદેશ આપો. આ લોકો સુરક્ષિત પરત ફરી શકે તે માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરવા માટે કહો." વિજયનના કહેવા પ્રમાણે, ઈરાનમાં 100થી વધુ માછીમાર ફસાયેલા છે, જેમાંથી લગભગ 60 કેરળના છે. કૉંગ્રેસના નેતા શશી થરૂરે પણ વિદેશપ્રધાનને પત્ર લખીને માછીમારોને ભારત પરત લાવવા અપીલ કરી છે. ઈરાને કોરોના વાઇરસને કારણે 54 લોકોનાં મૃત્યુની ઔપચારિક પુષ્ટિ કરી છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઑર્ગેનાઇઝેશનના રિપોર્ટ પ્રમાણે, 57 દેશમાં 85 હજારથી વધુ લોકો આ રોગથી પીડિત છે. કોરોનાને કારણે ત્રણ હજાર લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે. મરનારાઓની મોટી સંખ્યા ચીનમાં છે. યુરોપિયન સંઘે 'કોરોના વાઇરસ રિસ્પૉન્સ ટીમ' ઘડી યુરોપિયન કમિશનનાં પ્રમુખ ઉર્સુલા વૉન દેર લૅયેને 'કોરોના વાઇરસ રિસ્પૉન્સ ટીમ'નું ગઠન કર્યું છે. યુરોપમાં વાઇરસને ફેલાતો અટકાવવા માટે આ પગલું ભરાયું છે. તેમણે એવું પણ જણાવ્યું છે કે સંઘે કોરોના વાઇરસના જોખમનું પ્રમાણ 'મૉડરેટ'માંથી 'હાઈ' કરી દીધું છે. બ્રઝેલ્સમાં પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં તેમણે જણાવ્યું, "યુરોપિયન સેન્ટ્રર ફૉર ડિસીઝ પ્રિવૅન્શન ઍન્ડ કંટ્રોલે આજે જાહેરાત કરી છે કે જોખમનું પ્રમાણ 'મૉડરેટ'માંથી 'હાઈ' કરી દેવાયું છે. એનો અર્થ એવો થાય કે વાઇરસ ફેલાવાનું ચાલુ જ છે." સંઘના સ્વાસ્થ્ય મિશનરના જણાવ્યા અનુસાર કોરોના વાઇરસને કારણે યુરોપિયન સંઘના કુલ 38 નાગરિકોનાં મૃત્યુ થયાં છે, જ્યારે 2100 લોકોમાં વાઇરસનો ચેપ ફેલાયો છે. તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


موسكو تقول إنها استهدفت تنظيم "الدولة الإسلامية" في اللاذقية وقال المرصد السوري لحقوق الإنسان إن المقاتلات الروسية قصفت الاثنين منطقة جبل الأكراد، الوعرة المسالك، في محافظة اللاذقية. وأضافت أن من بين القتلى أحد قادة الجيش السوري الحر، الذي يدعمه الغرب، وأقارب لمقاتلين في المعارضة السورية المسلحة. وقد استهدفت المقاتلات الروسية جبل الأكراد أكثر من مرة، منذ شرعت موسكو في شن غارات جوية لدعم الرئيس الأسد في 30 سبتمبر/ أيلول. وقالت روسيا إنها استهدفت الاثنين تنظيم "الدولة الإسلامية" في اللاذقية. مواضيع قد تهمك نهاية ولكن ناشطين يقولون إن عناصر تنظيم "الدولة الإسلامية"، لا وجود لهم يذكر في المنطقة الساحلية، التي هي معقل الطائفة العلوية، التي ينتمي إليها الرئيس بشار الأسد. ضحايا مدنيون وقد سيطرت قوات معارضة على جبل الأكراد عام 2012. وتمكنت المعارضة من مواقعها بالمنطقة الجبلية من قصف مطار مدينة اللاذقية، ومدينة قرداحة، التي ينحدر منها الأسد. وقال مدير المرصد السوري لحقوق الإنسان، رامي عبد الرحمن، إن العشرات أصيبوا بجروح في غارات الاثنين، وإن عدد القتلى مرشح للارتفاع بسبب خطورة الإصابات. وأفادت لجان التنسيق المحلية، وهي شبكة ناشطين، بأن 57 شخصا قتلوا الاثنين في محافظة اللاذقية، أغلبهم في الغارات الجوية الروسية. وأوضحت أن الغارات ركزت على قرية بشرفة، وأن العديد من الأطفال والنساء كانوا من بين الضحايا. وكشفت اللجان عن اسم القائد القتيل، واسمه باسل زيمو، وهو قائد الجيش الحر في المنطقة الساحلية، وكان ضابطا في الجيش السوري. وقتل قائد آخر من الجيش الحر في المعارك بمدينة حلب، حيث أفادت تقارير بأن القوات الحكومية رحلت عشرات الآلاف من مناطقهم. وقال المرصد المعارض من جانب آخر إن الحملة الجوية التي أطلقتها روسيا في سوريا قبل اسابيع ثلاثة اسفرت عن مقتل 370 شخصا ثلثهم من المدنيين. وقال المرصد يوم الثلاثاء إن الغارات الروسية ادت الى مقتل 127 مدنيا منهم 36 طفلا منذ انطلقت في الـ 30 من أيلول / سبتمبر.

આ હુમલામાં અને લડાકુઓ ઘાયલ થયા છે. હવાઈ હુમલા પછી આ વિસ્તારમાં હિંસા વધી ગઈ છે. ફાયલાક-અલ-શામ નામના એક સંગઠનના પ્રશિક્ષણસ્થળને હુમલામાં નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ હુમલા પછી ઇદલિબમાં રશિયા અને તુર્કીની મધ્યસ્થી બાદ લાગુ કરાયેલો સંઘર્ષવિરામ ઘોંચમાં પડ્યો છે. સીરિયામાં ચાલી રહેલા ગૃહયુદ્ધમાં રશિયા અને તુર્કી વિરોધી પક્ષોનું સમર્થન કરી રહ્યા છે. બ્રિટનસ્થિત સંગઠન સીરિયન ઑબ્ઝરવેટરી ફોર હ્યુમન રાઇટ્સ પ્રમાણે મૃતકોની સંખ્યા 78 હોવાની શક્યતા છે. સંગઠન પ્રમાણે અને ઈજાગ્રસ્તોની સ્થિતિ નાજુક છે અને મૃતકોની સંખ્યા હજી વધી શકે છે. સીરિયામાંથી સ્થળાંતર કરનાર લોકો પરત કેમ ફરી રહ્યા છે? સંગઠનનું કહેવું છે કે માર્ચમાં સંઘર્ષવિરામ લાગુ થયો એ પછીનો આ સૌથી મોટો હુમલો છે. આ હુમલો ઇદલિબ શહેરની ઉત્તર-પશ્ચિમે આવેલા હારેમમાં થયો છે. સંઘર્ષવિરામ પછી આ ક્ષેત્રમાં સીરિયાની સેનાના હુમલા અટકી ગયા હતા. અહીંથી દસ લાખથી વધારે લોકો ઘર છોડીને જઈ ચૂક્યા છે. સંઘર્ષવિરામ પછી અહીંથી થઈ રહેલી હિજરત પણ અટકી હતી. સંઘર્ષવિરામ વખતે તુર્કીએ કહ્યું હતું કે જો સીરિયાના રાષ્ટ્રપતિ બશર અલ અસદના સમર્થનવાળું કોઈ પણ દળ હુમલો કરશે તો તુર્કી પાસે પૂરી તાકાતથી જવાબ આપવાનો અધિકાર હશે. સીરિયામાં નવ વર્ષથી ગૃહયુદ્ધની સ્થિતિ છે. ઇદલિબ છેલ્લો પ્રાંત છે, જે વિરોધીઓ અને જેહાદીઓના કબજામાં છે. રાષ્ટ્રપતિ બશર અલ અસદના સમર્થન કરતાં દળોએ દેશના બાકી ભાગોમાંથી વિદ્રોહીઓને ખદેડી દીધા છે. તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


منع التلميذات من عبور النهر أثناء الطمث يحرمهن من التعليم وقد أثار هذا الحظر، الذي يعتقد أن سكان المنطقة نفذوه استجابة لأوامر إله نهر أوفين المحلي في منطقة أشانتي، حالة غضب بين الناشطين لحماية الأطفال، خاصة وأن الفتيات يتوجب عليهن عبور النهر للوصول إلى المدرسة. وهذا يعني أن الفتيات في منطقة دنكييرا الشرقية العليا، في المنطقة الوسطى بالبلاد، قد يحرمن من استكمال التعليم. وتبذل غانا جهودا كبيرة حاليا للإبقاء على التلميذات في المدارس خلال فترات الطمث الشهرية. وتقدر اليونسكو، منظمة العلوم والتربية التابعة للأمم المتحدة، أن واحدة من بين كل 10 فتيات في المنطقة لا تذهب إلى المدرسة لأنها تكون حائض، ويشير تقرير البنك الدولي إلى أن 11.5 مليون امرأة في غانا لا تجد مرافق الصحة العامة والنظافة اللازمة. وقالت سفيرة العادات الصحية لدى اليونيسف شيميما مسلم الحسن، لبى بى سى إن التوجيه المطبق على جزء من نهر أوفين انتهك حق الفتيات فى التعليم. وأضافت ساخرة :"يبدو أن الآلهة هي حقا قوية أليست كذلك؟" . وتابعت "أحيانا اعتقد أننا بحاجة إلى المطالبة بنوع من المساءلة لهذه الآلهة، التي تواصل منع حدوث الكثير من الأمور، لمعرفة كيف استخدموا القوة الهائلة التي قدمناها لهم". وذكرت بي بي سي بيدجين أن وزير المنطقة الوسطى كوامينا دنكان أعطى مؤشرا على أنه سينسق مع الوزير الإقليمي لأشانتي لإيجاد حل. ويمثل نهر أوفين حدا فاصلا بين أشانتي والمنطقة الوسطى. ويوجد في كل ثقافة عادات وتقاليد خاصة بالنساء في فترة الطمث. وفي مدغشقر، يطلب من بعض الإناث عدم الاغتسال خلال الطمث، وفي نيبال، تضطر بعض النساء إلى النوم في أكواخ بعيدا عن بقية أفراد الأسرة.

આ પુલ ઑફિન નદી પર બન્યો છે. તેને લઈને કેટલીક ધાર્મિક માન્યતાઓ છે. વિદ્યાર્થીનીઓ પર આ પ્રતિબંધ મંગળવારના દિવસે લાદવામાં આવ્યો હતો. જેને લઈને બાળકોના અધિકારો અંગે કામ કરનારા કાર્યકર્તાઓમાં નારાજગી જોવા મળી રહી છે. ઘણી વિદ્યાર્થિનીઓ આ નદી પાર કરીને શાળાએ જાય છે. એનો મતલબ છે કે ડેન્કારા ઇસ્ટ જિલ્લાના મધ્ય વિસ્તારમાં કેટલીક વિદ્યાર્થિનીઓ પીરિયડ્સના દિવસોમાં શાળાએ જઈ શકશે નહીં. સબ સહારા આફ્રિકા પહેલાંથી જ પીરિયડ્સના દિવસોમાં વિદ્યાર્થિનીઓ શાળામાં આવે તેને લઈને સંઘર્ષ કરી રહ્યું છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની સંસ્થા યૂનેસ્કોના એક અનુમાન પ્રમાણે આ વિસ્તારોમાં સરેરાશ દસમાંથી એક વિદ્યાર્થીની પીરિયડ્સને કારણે શાળાએ જઈ શકતી નથી. વિશ્વ બેંકના એક રિપોર્ટ પ્રમાણે 1.15 કરોડ મહિલાઓ સાફ સફાઈની વ્યવસ્થાની સુવિધાઓથી વંચિત છે. યૂનિસેફની મેન્સ્ટ્રુઅલ હાઇજીન એમ્બેસેન્ડર શમીમા મુસ્લિમ અલહસને બીબીસી સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું કે ઑફિન નદીને લઈને બહાર પાડવામાં આવેલો નિર્દેશ શિક્ષણના અધિકારનું ઉલ્લંઘન છે." તેમણે કહ્યું, "ભગવાન ખરેખર તાકતવર છે. છે ને?" શમીમાએ કહ્યું, "ઘણીવાર હું વિચારું છું કે આપણે આ ભગવાનો પાસે થોડી જવાબદારીની માગ કરવી જોઈએ, જે ઘણી વસ્તુઓને રોકી રાખે છે." "તેમણે એ જબરદસ્ત શક્તિનો કેવો ઉપયોગ કર્યો છે. જે આપણે તેમને આપી છે." મધ્ય ક્ષેત્રના મંત્રી ક્વામેના ડંકને 'અશાંતી ક્ષેત્ર'ના સ્થાનીય મંત્રી સાથે વાત કરીને આ મામલાનો ઉકેલ લાવવાના સંકેત આપ્યા છે. ઑફિન નદી અશાંતી અને મધ્ય ક્ષેત્ર વચ્ચે સરહદનું કામ કરે છે. ઘણી સંસ્કૃતિઓમાં આજ પણ મહિલાઓના પીરિયડ્સને લઈને અનેક માન્યતાયો છે. માડાગાસ્કરમાં કેટલીક મહિલાઓ પર પીરિયડ્સના દિવસોમાં નહાવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે છે. નેપાળમાં આજે પણ મહિલાઓને પરિવારથી અલગ ઝૂંપડીમાં સૂવા પર મજબૂર કરવામાં આવે છે. ભારતીય પરિવારોમાં પણ પીરિયડ્સને લઈને અનેક રિવાજો છે. તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


سارة لوشيان وجوش جيجل، اللذان يعملان في شركة فيرجن هايبرلوب، في داخل الكبسولة وتعتمد الفكرة على كبسولات بداخل أنابيب مفرغة تنقل الركاب بسرعات عالية. وخلال الاختبار، قطعت الكبسولة التي كانت تقل راكبين - وهما موظفان يعملان في شركة فيرجن هايبرلوب - مسافة 500 متر في 15 ثانية، لتصل إلى سرعة 172 كيلومترا في الساعة. لكن هذا جزء بسيط من طموحات الشركة التي تخطط لأن تسير كبسولاتها بسرعة 1000 كيلومتر في الساعة. وشركة فيرجن هايبرلوب ليست الوحيدة التي تطور مفهوم السرعة الفائقة، ولكن لم يسبق لشركة أخرى أن نجحت في نقل مسافرين بهذه السرعة. مواضيع قد تهمك نهاية ووصفت سارة لوشيان، مديرة قسم تجارب العملاء، وكانت واحدة من بين اثنين على متن الكبسولة، التجربة قائلة إنها "مثيرة سواء نفسيا أو جسديا" بُعيد الحدث. وارتدت سارة ومسؤول التكنولوجيا جوش جيجل ملابس بسيطة من الصوف وبنطلوني جينز وليس ملابس طيران خلال التجربة التي نفذت مساء الأحد خارج لاس فيغاس. وقال لوشيان إن الرحلة كانت سلسة و"لم تكن على الإطلاق تشبه رحلة قطار الملاهي" بالرغم من أن السرعة المسجلة كانت "أكثر إثارة" مقارنة بمسار أطول. وأضافت قائلة إن أيا منهما لم يشعر بالغثيان. شركة فيرجن هايبرلوب تختبر مسار الرحلة في صحراء نيفادا واعتمدت الكبسولة، التي استغرق تطويرها سنوات، على فكرة لشركة تيسلا التي أسسها إيلون ماسك. ووصف البعض الفكرة بأنها يندرج في إطار الخيال العلمي. وتحاكي الفكرة قطارات الرفع المغناطيسي التي تعتبر الأسرع في العالم، ثم أصبحت أسرع بفضل السرعة التي توفرها الأنابيب المفرغة. وحققت قطارات الرفع المغناطيسي رقما قياسيا عالميا عام 2015 عندما وصلت سرعة قطار في اليابان إلى 374 ميلا في الساعة في اختبار بالقرب من جبل فوجي. وأنشئت شركة فيرجن هايبرلوب في عام 2014، وحصلت على استثمارات من مجموعة فيرجن في عام 2017. وكانت تُعرف سابقا باسم هايبرلوب وان وفيرجن هايبرلوب وان. وفي مقابلة مع بي بي سي عام 2018، وكانت تسمى آنذاك فيرجن هايبرلوب وان برئاسة روب لويد، الذي سرعان ما ترك الشركة بعد ذلك، قال إن من شأن هذه السرعة أن تمكن الناس نظريا من السفر بين مطار جاتويك ومطار هيثرو، اللذين يبعدان عن بعضهما البعض بـ 45 ميلا ويوجدان في مكانين مختلفين من لندن، في غضون أربع دقائق. يمكن لسرعة الكبسولات أن تصل إلى 1000 كيلومترا في الساعة وتستكشف شركة فيرجن هابيرلوب، التي تتخذ من لوس أنجليس مقرا لها، أفكارا عدة في بلدان أخرى، بما في ذلك تحقيق ربط افتراضي بين مدينتي دبي وأبوظبي في غضون 12 دقيقة افتراضية، وهي رحلة تستغرق أكثر من ساعة في وسائل النقل الحالية. وأشار البعض إلى أن أنظمة السفر لشركة هايبرلوب من شأنها أن تتضمن مهمة كبيرة تشمل الحصول على إذن التخطيط ثم بناء شبكات واسعة للأنابيب بالنسبة إلى كل مسار سفر. وتعترف لوشيان بالصعوبات المحتملة، قائلة "بطبيعة الحال هناك حاجة لإقامة بنية تحتية كبيرة لكني أعتقد أننا خففنا من الكثير من المخاطر التي لم يعتقد الناس أنها ممكنة". وأضافت قائلة "البنية التحتية تحظى باهتمام كبير بالنسبة إلى العديد من الأشخاص الذين يتولون مسؤوليات في الحكومة. نعرف أن الناس يبحثون عن الحلول. إنهم يبحثون عن وسائل نقل مستقبلية".

હાઇપરલૂપ વર્જિનનાં કસ્ટમર એક્સપિરિયન્સના ડાયરેક્ટર સારા લુચિયન અને મુખ્ય ટેકનૉલૉજી અધિકારી જૉશ ગીગલ પણ આ ટ્રાયલમાં સામેલ થયાં. આ હાઈસ્પીડ ટ્રાવેલનો કૉન્સેપ્ટ વૅક્યુમ ટ્યૂબ્સમાં પૉડ્સ પર આધારિત છે. આ ટ્રાવેલ પૉડ્સે બે મુસાફરો સાથે 500 મિટરના ટેસ્ટ ટ્રૅક પરની સફર 15 સેકંડમાં પૂરી કરી, આ ટ્રાયલમાં વૅક્યુમ ટ્યૂબ્સમાં પૉડ્સની ગતિ 172 કિલોમિટર પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી હતી. જોકે વર્જિન હાઇપરલૂપની મહત્ત્વાકાંક્ષા કો 1,000 કિલોમિટર પ્રતિકલાકની ગતિ મેળવવાની છે, તેના પ્રમાણમાં હાલની ટ્રાયલમાં મેળવેલી સ્પીડ ઘણી ઓછી છે. આ ટ્રાયલમાં સામેલ થનારા બે યાત્રિકો કંપનીના અધિકારીઓ જ હતા. વર્જિન હાઇપરલૂપ એકમાત્ર કંપની નથી જે આ પ્રકારની ટેકનૉલૉજી પર કામ કરી રહી છે. જોકે અન્ય કોઈ કંપનીએ પ્રવાસીઓ સાથે હાઈસ્પીડ ટ્રાવેલ કૉન્સેપ્ટની ટ્રાયલ નથી કરી. હાઇપરલૂપ વર્જિનનાં કસ્ટમર એક્સપિરિયન્સના ડાયરેક્ટર સારા લુચિયન આ ટ્રાયલમાં સામેલ થયાં હતાં અને બીબીસી સાથે વાત કરતાં તેમણે કહ્યું હતું, "આ અનુભવ માનસિક અને શારીરિક રીતે આનંદ ભરેલો હતો." તેમની સાથે મુખ્ય ટેકનૉલૉજી અધિકારી જૉશ ગીગલ પણ આ ટ્રાયલમાં સામેલ થયા. ફ્લાઇટ સૂટની જગ્યાએ સામાન્ય પહેરવેશમાં તેઓ આ ટ્રાયલમાં સામેલ થયાં. નેવાડામાં લાસ વેગાસમાં રવિવારે આ ટ્રાયલ થઈ હતી. સારા લુચિયને કહે છે કે "આ સફર ખૂબ સીધી સપાટ હતી, કોઈ રોલરકોસ્ટર જેવી નહોતી, પરંતુ એક્સલરેશન લાંબા અંતરની મુસાફરી કરતાં વધારે ઝડપી હતું." તેમણે કહ્યું, "આ ટ્રાયલમાં તેમને માંદગી જેવું નહોતું અનુભવાયું." નેવાડામાં ટ્રાયલ નેવાડા રણમાં વર્જિન હાઇપરલૂપનો ટેસ્ટ ટ્રેક ટેકનૉલૉજી કંપની ટેસલાના સંસ્થાપક એલન મસ્કે આપેલા એક પ્રસ્તાવ પર આધારિત આ કૉન્સેપ્ટ પર વર્ષો સુધી કામકાજ ચાલ્યું હતું. જોકે કેટલાક આલોચકો આને એક 'સાયન્સ ફિક્શન' - વૈજ્ઞાનિક કલ્પના કહે છે. આ કૉન્સેપ્ટ દુનિયાની સૌથી ઝડપી મૅગનેટિક લેવિટેશન (મૅગલેવ) ટ્રેન પર આધારિત છે, જોકે તેમાં વૅક્યૂમ ટ્યૂબ ઉમેરીને તેની ગતિને વધારવામાં આવી હતી. વર્ષ 2015માં જાપાનના માઉન્ટ ફ્યૂજી નજીક મૅગલેવ ટ્રેનની સૌથી વધારે ગતિનો રેકર્ડ નોંધાયો હતો, તે સમયે ટ્રેનના ટેસ્ટ રનમાં 374 માઇલ પ્રતિકલાકની સ્પીડ નોંધાઈ હતી. 2014માં વર્જિન હાઇપરલૂપની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી અને વર્જિન ગ્રુપે 2017માં તેમાં રોકાણ કર્યું હતું. પહેલાં તેને હાઇપરલૂપ વન અને વર્જિન હાઇપરલૂપ વનના નામે ઓળખવામાં આવતી હતી. વર્ષ 2018માં બીબીસીને આપેલી એક મુલાકાતમાં વર્જિન હાઇપરલૂપ વનના પ્રમુખ રૉબ લૉઇડે કહ્યું હતું કે "લંડનના વિપરિત છેડે સ્થિત બે ઍરપોર્ટ ગૅટવિક અને હીથ્રો વચ્ચેનું 45 માઇલનું અંતર લગભગ ચાર મિનિટમાં કાપી શકાશે." જોકે ત્યાર પછી તેઓ વર્જિન હાઇપરલૂપ કંપનીમાંથી બહાર થઈ ગયા. 1000 કિલોમિટર પ્રતિકલાકની ગતિ વર્જિનનું કહેવું છે કે પૉડ્સની ગતિ 1000 કિલોમીટર પ્રતિકલાક સુધી જઈ શકે છે અમેરિકાના લૉસ એન્જલસસ્થિત વર્જિન હાઇપરલૂપ કંપની અન્ય દેશોમાં પણ આ કૉન્સેપ્ટ પર કામ કરવાની સંભાવનાઓ શોધી રહી છે જેમાં દુબઈ અને અબુ ધાબી વચ્ચે હાઇપોથેટિક (અનુમાનિત) 12 મિનિટનું કનેક્શન સ્થાપિત કરવાનું પણ સામેલ છે. હાલ દુબઈ અને અબુ ધાબી વચ્ચેનું આ અંતર સાર્વજનિક પરિવહન મારફતે કાપતા એક કલાકથી વધારે સમય લાગે છે. આલોચકોએ હાઇપરલૂપ ટ્રાવેલ સિસ્ટમ વિશે પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરતા કહ્યું છે કે આ ટ્રાવેલ સિસ્ટમને વિકસાવવા માટેની યોજના માટે પરવાનગી જોઈશે અને ટ્રાવેલ રૂટ બનાવવા માટે ટ્યૂબ્સનું વિશાળ નેટવર્ક બનાવવું પડશે. આ પ્રૉજેક્ટમાં આવનારી સંભવિત મુશ્કેલીઓ વિશે સારા લુચિયન કહે છે, "બિલ્કુલ સાચી વાત છે કે આના માટે ઘણું બધું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવું પડશે પરંતુ આ કૉન્સેપ્ટ શક્ય છે જ નહીં એવી ધારણાને અમે તોડી શક્યા છીએ." તેઓ કહે છે, " ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સરકારના અધિકારીઓની વિચારણાનું કેન્દ્ર છે. અમને ખબર છે કે લોકો સમાધાન તરફ વિચારી રહ્યા છે. લોકોને ભવિષ્યના પરિવહનની શોધ છે. આપણે આજ અથવા ગઈકાલના પરિવહન સિસ્ટમ પર કામ કરતા રહીએ અને તેમાં આવનારી એની એ જ સમસ્યાઓ સામે લડતા રહીએ અથવા આપણે આ મુશ્કેલીઓનું સમાધાન કરતો કોઈ નવો રસ્તો શોધી શકીએ છીએ." તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


وكانت القمة ستتناول إزالة الأسلحة النووية في شبه الجزيرة الكورية، في أول لقاء بين رئيس أمريكي وزعيم من كوريا الشمالية. وقال ترامب بخصوص إلغاء القمة: "إن العالم خسر فرصة للسلام الدائم". وأضاف ترامب "نظرا للغضب العارم والعدوانية في بيانكم الأخير، أشعر أنه من غير المناسب في هذا الوقت عقد أي لقاء مخطط له". وقال ترامب "إنك تتحدث عن قدراتكم النووية، لكن قدراتنا أضخم وأقوى، وأدعو الله ألا نضطر إلى استخدامها أبدا". وأنهى ترامب خطابه بالقول إن على كيم أن يطلبه إذا غير رأيه. وجاء قرار ترامب بعد ساعات من إعلان كوريا الشمالية أنها دمرت الأنفاق في موقع التجارب النووية بحضور إعلامي أجنبي. تلفزيون في كوريا الجنوبية في سيول يبث نبأ تدمير أنفاق في موقع إجراء التجارب ما الذي قاله ترامب؟ قال ترامب إنها كان متشوقا للقمة التي كانت مقررة في سنغافورة يوم 12 يونيو/ حزيران. "كنت متشوقا للقائك هناك، ولكن للأسف، ونظرا لموجة الغضب العارمة والعدائية التي انطوت عليها التصريحات الأخيرة، أشعر أنه من غير المناسب في الوقت الراهن عقد هذا الاجتماع". "تتحدث عن قدرات نووية، ولكن قدراتنا ضخمة وقوية إلى درجة أنني أدعو الله ألا نستعملها أبدا". ولكنه وصف الاجتماع بأنه "فرصة ضائعة"، قائلا: "آمل أن يأتي يوم ألتقيك فيه". وقال ترامب في تصريحات لاحقة بالبيت الأبيض إن قرار الإلغاء "خيبة كبيرة لكوريا الشمالية والعالم"، مضيفا أن الجيش الأمريكي "مستعد إذا تطلب الأمر" للرد على أي "مجازفة" من كوريا الشمالية. ما الذي كان يشير إليه؟ يبدو أن ترامب كان يرد على تصريحات لكوريا الشمالية تهاجم الولايات المتحدة وتشكك في احتمال عقد الاجتماع. وكانت مسؤولة من كوريا الشمالية، هي تشوي سون-هوي قد رفضت في وقت مبكر من اليوم الخميس التعليقات التي أدلى بها نائب الرئيس الأمريكي، مايك بنس، واصفة إياها "بالحمقاء". وكان بنس قد قال إن كوريا الشمالية "قد تنتهي نهاية ليبيا". وقال تشوي، التي كانت ضالعة في عدد من الاتصالات الدبلوماسية مع الولايات المتحدة على مدى عقدين، إن كوريا الشمالية لن "تتوسل" من أجل الحوار، وحذرت من أي "مواجهة نووية" إذا فشلت الدبلوماسية. ونقلت وكالة رويترز عن مسؤول في البيت الأبيض قوله إن التصريحات بشأن بنس كانت "القشة التي قصمت ظهر البعير". ولكنه إن هناك فرصة للعودة إلى الحوار. كيف كانت ردود الفعل؟ يجتمع رئيس كوريا الجنوبية، مون جاي إن، الذي التقى كيم الشهر الماضي، مع المسؤولين الأمنيين في بلاده لدراسة إعلان ترامب. ونقلت وكالة أنباء يونهاب عن المتحدث باسم الحكومة قوله: "نحاول أن نتبين ما يعتزم الرئيس ترامب فعله، والمعنى الحقيقي لإعلانه". وقال الأمين العام للأمم المتحدة، أنطونيو غوتيريش، إنه "قلق جدا" من إلغاء المحادثات. "أدعو جميع الأطراف إلى مواصلة الجوار من أجل نزع الأسلحة النووية من شبه الجزيرة الكورية بطريقة سلمية وموثوقة". وفي الولايات المتحدة، أشاد عضو مجلس الشيوخ، توم كوتون، بالرئيس ترامب لأنه "تفطن لحيلة كيم". ولكن العضو الديمقراطي في المجلس، براين شاتز، قال إن ما حدث هو عندما "يجمع شخص بين انعدام الاحترافية والتحريض على الحرب".

ઉત્તર કોરિયાની સરકારી સમાચાર એજન્સીનું કહેવું છે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનો આ નિર્ણય દુનિયાની ઇચ્છાને અનુરૂપ નથી. ટ્રમ્પ સાથે મુલાકાત કરવા માટે કિમ જોંગ-ઉને અનેક પ્રયાસ કર્યા હતા. આ પહેલા ગુરૂવારે ઉત્તર કોરિયાએ કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારોની હાજરી માં તેની એકમાત્ર પરમાણુ પરીક્ષણ સાઇટને ધ્વસ્ત કરી નાખી હતી. તમે આ વાંચ્યું કે નહીં? 'ગમે ત્યારે ગમે તે રીતે' ઉત્તર કોરિયાનું કહેવું છે કે કિમ જોંગ ઉને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે મુલાકાત કરવા અનેક પ્રયાસ કર્યા હતા. ઉત્તર કોરિયાનું એવું કહેવું પણ છે કે તેઓ અમેરિકા સાથે મુદ્દાઓ અંગે 'ગમે ત્યારે ગમે તે રીતે' સમાધાન લાવવા માગે છે. આ પહેલા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના નિર્ણય વિશે વ્હાઇટ હાઉસના અધિકારીઓનું કહેવું હતું કે ઉત્તર કોરિયાએ અનેક વખત વાયદા તોડ્યા છે. વ્હાઇટ હાઉસના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ટ્રમ્પ-કિમની મુલાકાતની રૂપરેખા તૈયાર કરવા માટે ગત અઠવાડિયે એક બેઠક નિર્ધારવામાં આવી હતી. પરંતુ ઉત્તર કોરિયાના અધિકારીઓ આ એક બેઠકની તૈયારી કરી શક્યા ન હતા. અમેરિકાનું એવું કહેવું પણ છે કે ઉત્તર કોરિયાએ નિરીક્ષકોને પરવાનગી આપી નથી. જેથી કરીને તેઓ પરમાણુ પરીક્ષણ સાઇટને ધ્વસ્ત કરવાની કામગીરીનું નિરીક્ષણ કરી શકે. જોકે, ઉત્તર કોરિયાએ વિદેશી પત્રકારોના એક સમૂહને ત્યાં લઈ જઈને પરમાણુ પરીક્ષણ માટેની ટનલો તોડવા પાડવાની કામગીરી દેખાડી હતી. ચિંતા અને ટીકા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસચિવ એંટોનિયો ગુટરેશે તેના પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે કહ્યું છે કે અમેરિકા અને ઉત્તર કોરિયાએ પરમાણુ નિઃશસ્ત્રીકરણની દિશામાં રસ્તો શોધવા અંગે પ્રયાસ ચાલુ રાખવા જોઈએ. દક્ષિણ કોરિયાના રાષ્ટ્રપતિ મૂન જે- ઇને પણ આ મામલે ખેદ વ્યક્ત કરતા તમામ ઉચ્ચ સુરક્ષા અધિકરાીઓની ઇમરજન્સી બેઠક બોલાવી છે. તમે આ વાંચ્યું કે નહીં? અમેરિકાની કોંગ્રેસમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના વિરોધીઓએ પણ તેમના નિર્ણય અંગે ટીકા કરી છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીનાં નેતા નેન્સી પેલોસીએ કહ્યું છે કે તેનાથી ખબર પડે છે કે ઉત્તર કોરિયાનો સામનો કરવા માટે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ કેટલા ગંભીર છે. 'આ સમયે બેઠક થવી અયોગ્ય' અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઉત્તર કોરિયાના નેતા કિમ જોંગ ઉન સાથે યોજાનારી બેઠક રદ કરતા કહ્યું હતું કે આ સમયે બેઠક થવી યોગ્ય નથી. ટ્રમ્પે કહ્યું કે આ નિર્ણય તેમણે આ નિર્ણય ઉત્તર કોરિયા દ્વારા તાજેતરમાં આપેલા નિવેદનમાં જણાયેલા 'અસાધારણ ગુસ્સા અને ખુલ્લી શત્રુતા'ના કારણે લીધો છે. ઉત્તર કોરિયાના નેતા કિમ જોંગ ઉનને લખેલા એક પત્રમાં તેમણે કહ્યું કે તેઓ તેમને 'કોઈ દિવસ' મળવા માટે ખૂબ ઉત્સુક હતા. તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


يعتقد الهندوس أن الغطس في نهر الغانج سيطهرهم من الخطايا ويبدو أن هذه المخاوف قد تحققت الآن، مع وجود تقارير عن نتائج اختبارات إصابة إيجابية في أوساط العائدين من مهرجان كومبه ميلا، والذين قدموا من أجزاء عديدة من البلاد؛ وقد ينقلون العدوى إلى مناطقهم الأصلية. عندما وصل رجل الدين الهندوسي، ماهانت شانكار داس، إلى هاريدوار في 15 مارس/آذار، للمشاركة في المهرجان، كانت حالات الإصابة بالفيروس مرتفعة بالفعل في أجزاء كثيرة من الهند. وفي 4 أبريل/نيسان، بعد أربعة أيام فقط من بدء المهرجان رسمياً، ثبتت إصابة ماهانت داس، البالغ من العمر 80 عاماً، بفيروس كورونا وطُلب منه عزل نفسه في خيمة. بيد أنه بدلا من أن يعزل نفسه حزم حقائبه واستقل قطاراً وسافر مسافة 1000 كيلومتر إلى مدينة فاراناسي. وهناك، التقى به ابنه ناجيندرا باتاك، في محطة القطار، واستقلا معاً سيارة أجرة وتوجها إلى قريتهما التي تبعد نحو 20 كيلو متراً في منطقة ميرزابور المجاورة. مواضيع قد تهمك نهاية وفي حديثه معي مؤخراً عبر الهاتف من منزله، قال ماهانت داس إنه "أصبح الآن سليماً معافى" وأنه بعد وصوله، خضع للحجر الصحي في منزله، وأصر على قوله إنه لم ينقل العدوى إلى أي شخص آخر. ولكن في غضون أيام، ظهرت أعراض مرض كوفيد على ابنه وعدد قليل من القرويين الآخرين. ويقول باتاك، الذي تعافى تماماً الآن، إن قريتهم شهدت "13 حالة وفاة في الأسبوعين الماضيين بسبب الحمى والسعال". ربما تكون الإصابات بين القرويين مرتبطة بماهانت داس أو ربما لا، لكن يقول خبراء الصحة إن سلوكه كان غير مسؤول، وربما نقل العدوى للكثيرين أثناء سفره في قطار مزدحم على طول الطريق وأيضاً مشاركته في الصعود في سيارة أجرة مع آخرين. ويقول عالم الأوبئة الدكتور لاليت كانت: "إن مجموعات ضخمة من زوار المهرجان الديني، لم يرتدِ إلا القليلين منهم الكمامات، جلست على ضفاف نهر الغانج تتغنى بأمجاده"، وقد خلقوا بيئة خصبة لانتشار الفيروس بسرعة فائقة، و"نحن نعرف مسبقاً أن إنشاد المجاميع في الكنائس والمعابد يعد من المناسبات التي تسهم في تفشي الفيروس بشكل كبير". هل كانت التجمعات الانتخابية سبباً في ارتفاع حالات الإصابة بكوفيد-19 في الهند؟ حشود غفيرة في النهر المقدس بالهند رغم إصابة مئات الحجاج الهندوس بكوفيد-19 حضر أكثر من تسعة ملايين زائر المهرجان في هاريدوار في أبريل/نيسان 2021 وقال المسؤولون في هاريدوار، إنه ثبتت إصابة 2642 من المتدينين الهندوس بالفيروس، بمن فيهم العشرات من كبار الزعماء الدينيين. وكان أكيليش ياداف، رئيس الوزراء السابق لولاية أوتار براديش المجاورة، وملك نيبال السابق جيانيندرا شاه، والملكة السابقة كومال شاه، من بين أولئك الذين ثبتت إصابتهم بالفيروس بعد عودتهم من المهرجان. وتوفي الملحن البوليوودي شرافان راتهود، في أحد مستشفيات مومباي بعد فترة قصيرة من عودته من "كومبه ميلا". كما لقي تسعة من العرافين الهندوس من إحدى المجموعات حتفهم. ومع تزايد المخاوف من أن ينقل العائدون من المهرجان الديني العدوى إلى الآخرين، أمرت العديد من حكومات الولايات التي تشعر بالقلق بفرض حجر صحي إلزامي لمدة 14 يوماً وهددت باتخاذ إجراءات صارمة ضد أولئك الذين يخفون معلومات عن رحلاتهم. وجعل بعض الولايات إجراء اختبار فحص كشف الإصابة إلزامياً قبل السفر، لكن قلة من الولايات لديها قاعدة بيانات للمسافرين ولا توجد ولاية لديها نظام مضمون لاختبار وتعقب أولئك الذين يدخلون حدودها. وفي الأسبوعين الماضيين، جاءت تقارير نتائج اختبار إيجابية لفحص الإصابة بالفيروس لعائدين من كومبه ميلا، من جميع أنحاء الهند: ويقول الدكتور كانت: "إنها أرقام كارثية، وهذه ليست سوى غيض من فيض، وسيكون لمجموعات الزوار الذين سافروا على متن القطارات والحافلات التي تعج بالمسافرين، تأثير مضاعف على عدد الإصابات. أستطيع القول دون تردد، إن مهرجان كومبه ميلا هو أحد الأسباب الرئيسية وراء ارتفاع عدد الحالات في الهند". وكان ماهانت داس عدائياً عندما سألته عما إذا كان من الأفضل لو تم إلغاء احتفالات كومبه ميلا في ظل مواجهة البلاد حالات مرتفعة بشكل يومي مع ظهور طفرات جديدة للفيروس واكتظاظ المستشفيات بالمرضى وعدم قدرتها على استقبال المزيد منهم بسبب نقص الأسرة والأُكسجين الطبي والعقارات الطبية المنقذة للحياة. وأجابني متسائلاً: "كيف يكون من الصواب إذن: أن تعقد الحكومة تجمعات انتخابية وانتخابات في ولاية البنغال الغربية؟ لماذا يتم إخبارنا، نحن المتدينون فقط، بأنه من الخطأ التجمع؟". تزاحم الناس في المهرجان من دون اتباع اجراءات السلامة الصحية ويقول منتقدون إن إحجام رئيس الوزراء ناريندرا مودي عن إلغاء التجمع كان بسبب احتمال وقوع رد فعل عنيف من زعماء دينيين هندوس من أمثال ماهانت داس. ويعد الكهنة والعرافون والزُهاد من بين أكبر أنصار الحزب، ويلعبون دوراً مهماً في حشد الأصوات الهندوسية أثناء الانتخابات. في 12 أبريل/نيسان، أول أيام المهرجان الضخم - عندما غطس أكثر من ثلاثة ملايين من المتدينيين الهندوس في نهر الغانج اعتقاداً منهم أن الاستحمام فيه سيساعدهم على تحقيق الخلاص - سجلت الهند أكثر من 168 ألف حالة جديدة، متجاوزة بذلك البرازيل لتصبح الدولة صاحبة ثاني أكبر عدد من حالات الإصابة في العالم. فيروس كورونا: هل السلالات الجديدة هي سبب تفشي الوباء في الهند؟ وقد قُلصت أيام المهرجان بعد أسبوع واحد فقط إثر وفاة راهب رئيسي لإحدى المجموعات الدينية المشاركة. وطلب مودي من رجال الدين القائمين على المهرجان تحويله منذ ذلك الحين إلى حدث رمزي وليس تجمعات بشرية فعلية. لكن الضرر كان قد حصل فعلياً. وفي الأسبوع الماضي، قال منظمو الحدث إن 9.1 مليون زائر قد حضروا إلى هاريدوار، على الرغم من أن محكمة أوتاراكهند العليا الولاية وصفت الولاية بأنها باتت "أضحوكة من خلال السماح بقيام كومبه ميلا في خضم استفحال الجائحة". كانت هناك مخاوف منذ البداية من أن احتفالات كومبه ميلا ستكون محفوفة بالمخاطر. وحذر خبراء الصحة الحكومة في أوائل مارس/آذار، من أن "سلالة جديدة أكثر عدوى من فيروس كورونا كانت بدأت في الانتشار في البلاد" وأنه ليس من الحكمة السماح لملايين الأشخاص - معظمهم لا يرتدون كمامات - بالتجمع للمشاركة في المهرجان. وكان رئيس وزراء أوتاراكهند السابق، تريفندرا سينغ راوات، أخبرني أنه خطط ليكون كومبه ميلا "حدثاً رمزياً محدوداً" منذ البداية لأن الخبراء "أخبروني أن الوباء لن ينتهي قريباً". وأضاف: "لا يجذب هذا المهرجان الناس من الهند فحسب بل من دول أخرى أيضاً. كنت قلقاً من زيارة الأشخاص الأصحاء لهاريدوار وبالتالي جلب العدوى معهم ونشرها في كل مكان". ولكن قبل أيام قليلة من المهرجان، تم استبداله بتيرات سينغ راوات، الذي قال علناً إنه "مع تدفق بركات ما غانج، (آلهه النهر) لن تكون هناك أي جائحة". وقال رئيس الوزراء الجديد: "لن يتم إيقاف أي شخص، ولن يكون جلب تقرير يثبت عدم إصابتهم بكوفيد 19 ضرورياً، ويكفي إتباع قواعد السلامة". ولكن مع نزول الملايين إلى المدينة، واجهت السلطات صعوبات في فرض قواعد السلامة. أخبرني كبير المسؤولين الطبيين في هاريدوار، الدكتور شامبهو كومار جها، أن إدارة تلك الحشود الضخمة أصبحت "عملية صعبة للغاية" لأن الناس لم يأتوا بتقارير طبية تثبت عدم إصابتهم بكورونا من جهة، ولأنهم "لا يستطيعون رد المتدينين الذين جاءوا من مسافات بعيدة مدفوعين بالإيمان من جهة أخرى". وأضاف: "لا يمكنك إعدام الناس لرغبتهم في حضور احتفال ديني، أليس كذلك؟". وتابع موضحاً: "كانت هناك إجراءات عمل موحدة من قبل الحكومة الاتحادية والمحكمة العليا وبذلنا قصارى جهدنا لتنفيذها". وقال أنوب نوتيال، مؤسس مؤسسة فكرية مقرها أوتاراكهند، لبي بي سي: "مع وجود حشود بهذا الحجم، بات من المستحيل تقريباً اتباع إجراءات العمل الموحدة. تبدو التعليمات جيدة جداً من الناحية النظرية، ولكن عملياً، من المستحيل تنفيذها". ويقول نوتيال، الذي قام بجمع بيانات وزارة الصحة منذ أن سجلت الدولة أول حالة إصابة في 15 مارس/آذار 2020 ، إن ولاية أوتاراكهند، سجلت 557 حالة في الأسبوع الواقع بين 14 و 20 مارس/آذار، أي عندما بدأ الحجاج في الوصول بالضبط. وارتفعت الحالات بشكل سريع بعد ذلك، حيث سُجلت 38581 حالة بين 25 أبريل/نيسان والأول من مايو/أيار - الأسبوع الأخير من المهرجان. وأضاف: "سيكون من الخطأ القول أن كل الحالات كانت بسبب المهرجان، لكن تلك الزيادة في العدد تزامنت مع بدء المهرجان". سألت الدكتور كانت، عما إذا كان هناك أي شيء يمكن للهند فعله الآن لاحتواء الضرر الذي حدث جراء عملية السماح بالتجمع. فقال: "أحدهم قال إن المصلين سيعتبرون فيروس كورونا (نعمة الله) وينشرونه. إنه لأمر مأساوي أن الزوار الدينيين قد حملوا العدوى ونشروها في كل مكان". وأضاف: "لا يمكنني التفكير في أي شيء يمكن القيام به الآن لتصحيح الوضع. لقد تُهنا في عرض البحر ولا يمكننا حتى العودة إلى بر الأمان. إنه أمر مأساوي للغاية. أدعو ربي أن تكون وطأة العدوى خفيفة ويجتازها الناس بسلام".

જ્યારે 15 માર્ચે કુંભ આયોજનમાં ભાગ લેવા મહંત શંકરદાસ હરિદ્વાર પહોંચ્યા ત્યારે દેશના બીજા ભાગોમાં કોરોનાના કેસ વધી રહ્યા હતા. એ સમયે ઘણાને એ વાતનો ડર હતો કે ક્યાંક કુંભમેળો કોરોના મહામારી ફેલાવનારી 'સુપર સ્પ્રેડર ઘટના' સાબિત ન થાય. એવું લાગે છે કે એ ડર હવે હકીકતમાં ફેરવાઈ ગયો છે. કુંભમાંથી આવેલા લોકોના કોરોના રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવી રહ્યા છે અને સંભવતઃ દેશના ઘણા વિસ્તારોમાં હવે કુંભ સંક્રમણનું કારણ બની રહ્યો છે. જ્યારે 15 માર્ચે કુંભ આયોજનમાં ભાગ લેવા મહંત શંકરદાસ હરિદ્વાર પહોંચ્યા ત્યારે દેશના બીજા ભાગોમાં કોરોનાના કેસ વધી રહ્યા હતા. સત્તાવાર રીતે કુંભમેળો શરૂ થવાના ચાર દિવસ પહેલાં ચાર એપ્રિલ 80 વર્ષીય હિંધુ સાધુ મહંતદાસ કોરોના પૉઝિટિવ થયા. તેમને પોતાના ટેન્ટમાં ક્વૉરેન્ટીન રહેવાની સલાહ અપાઈ હતી. પણ આઇસોલેશનમાં રહેવાને બદલે તેમણે પોતાનો સામાન બાંધ્યો અને ટ્રેન પકડીને એક હજાર કિલોમિટરની સફર ખેડીને વારાસણી પહોંચી ગયા. રેલવે સ્ટેશને તેમને તેમના પુત્ર નાગેન્દ્ર પાઠક લેવા આવ્યા હતા. બંનેએ એક ટેક્સીમાં રેલવે સ્ટેશનથી લઈને વારાણસી પાસેના મિર્ઝાપુર જિલ્લામાં આવેલા પોતાના ગામ સુધી 20 કિમીની સફર ખેડી. પોતાના ઘરેથી તેમણે ફોન પર મને જણાવ્યું કે હવે તેમની તબિયત 'બિલકુલ સારી' છે અને જ્યારથી તેઓ ઘરે આવ્યા છે, ત્યારથી ક્વૉરેન્ટીનમાં છે. તેમણે કહ્યું કે કોઈને પણ તેમના કારણે કોરોના સંક્રમણ થયું નથી. પરંતુ તેમના ઘરે પહોંચ્યાના કેટલાક દિવસો બાદ તેમના પુત્ર અને ઘણા ગામલોકોમાં કોવિડ-19નાં લક્ષણો જોવાં મળ્યાં. મહંતના પુત્ર નાગેન્દ્ર પાઠકે જણાવ્યું કે કોવિડ-19 સંક્રમણથી તેઓ હવે પૂરા સ્વસ્થ છે. તેમણે કહ્યું, "ગત એક પખવાડિયામાં ગામમાં તાવ અને ખાંસીને કારણે 13 લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે." કુંભમાંથી આવેલા લોકોમાં સંક્રમણ કોરોના સંક્રમણની આંશકાને જોતા ઘણી રાજ્ય સરકારોએ કુંભમાંથી આવેલા શ્રદ્ધાળુઓને 14 દિવસ ક્વૉરેન્ટીનમાં રહેવાનું જણાવ્યું ગામમાં જે સંક્રમણ ફેલાયું એ મહંતદાસથી ફેલાયું હોય એવું બની શકે અને કદાચ ન પણ ફેલાયું હોય. જોકે સ્વાસ્થ્ય વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે તેમનો વ્યવહાર બહુ જ બિનજવાબદાર હતો અને ભીડવાળી ટ્રેન અને પછી ટેક્સીમાં સફર દરમિયાન તેમણે રસ્તામાં અનેક લોકોને કોરોનાનો ચેપ લગાડ્યો હોઈ શકે છે. ઍપિડેમિયોલૉજિસ્ટ ડૉક્ટર લલિતા કાંત કહે છે, "મોટી સંખ્યામાં માસ્ક વિના ટોળી બનાવીને ગંગાકિનારે મહાનતા ગાનારા આ સમૂહો"એ કોરોના વાઇરસને ઝડપી ફેલાવવાનો માહોલ બનાવ્યો. આપણને પહેલેથી ખબર હતી કે ચર્ચો અને મંદિરોમાં ટોળી બનાવીને પ્રાર્થના કરનારી જેવી ઘટનાઓને સુપર સ્પ્રેડર ઘટના કહેવાય છે." અધિકારીઓ અનુસાર, હરિદ્વારમાં કુલ કોરોના સંક્રમણના 2,642 કેસ નોંધાયા છે, જેમાં ઘણા વરિષ્ઠ હિંદુ ધાર્મિક નેતાઓ પણ સામેલ છે. અહીંથી ઘરે પહોંચીને કોરોના પૉઝિટિવ થયેલા લોકોમાં પડોશી ઉત્તર પ્રદેશના પૂર્વ મુખ્ય મંત્રી અખિલેશ યાદવ અને નેપાળના પૂર્વ રાજા અને રાણી જ્ઞાનેન્દ્ર શાહ અને કોમલ શાહ સામેલ છે. કુંભથી પરત ફરીને મુંબઈની એક હૉસ્પિટલમાં બોલીવૂડના જાણીતા સંગીતકાર શ્રવણ રાઠોડનું મૃત્યુ થયું. એક અખાડાના નવ સાધુઓનાં પણ કોરોનાને કારણે મોત થયાં. કોરોના સંક્રમણની આંશકાને જોતા ઘણી રાજ્ય સરકારોએ કુંભમાંથી આવેલા શ્રદ્ધાળુઓને 14 દિવસ ક્વૉરેન્ટીનમાં રહેવાનું જણાવ્યું અને પોતાની યાત્રા અંગે જાણકારી છુપાવનારાઓ પર કડક કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી પણ આપી. કેટલીક રાજ્ય સરકારોએ કુંભમાંથી આવનારા માટે આરટી-પીસીઆર ટેસ્ટ પણ અનિવાર્ય કરી દીધો. પણ કેટલાંક જ રાજ્યો પાસે આવા યાત્રાળુઓની સૂચિ છે. એટલું જ નહીં કોઈ રાજ્ય પાસે તેમની સીમાઓ પર પ્રવેશ કરનારા લોકો માટે ટેસ્ટિંગ અને ટ્રૅસિંગ માટે ફુલ-પ્રૂફ વ્યવસ્થા પણ નથી. ગત બે અઠવાડિયાંમાં આખા ભારતમાં કુંભમેળામાંથી આવેલા લોકોનો કોરોના રિપોર્ટ પૉઝિટિવ આવ્યાના સમાચારો મળી રહ્યા છે. - રાજસ્થાનમાં પ્રશાસને કોવિડ-19 સંક્રમણ (ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં) ઝડપથી ફેલાવવા માટે કુંભથી આવેલા શ્રદ્ધાળુઓને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે. - દેશના પૂર્વમાં આવેલા ઓડિશામાં કુંભમાંથી આવેલા કમસે કમ 24 લોકો કોરોના પૉઝિટિવ આવ્યા હતા. - ગુજરાતમાં એક ટ્રેનમાં મુસાફરી કરનારા 313 યાત્રાળુઓમાંથી કમસે કેમ 34 લોકો કોરોના પૉઝિટિવ મળ્યા હતા. - મધ્યપ્રદેશના એક ગામમાં કુંભમાંથી આવેલા 61માંથી 60 એટલે કે 99 ટકા શ્રદ્ધાળુઓ સંક્રમિત મળ્યા હતા. અહીં અધિકારી હવે એ શ્રદ્ધાળુઓને શોધી રહ્યા છે, જે લાપતા ગણાવાઈ રહ્યા છે. 'ચૂંટણી થઈ શકે તો કુંભ કેમ નહીં' કેટલીક રાજ્ય સરકારોએ કુંભમાંથી આવનારા માટે આરટી-પીસીઆર ટેસ્ટ પણ અનિવાર્ય કરી દીધો. ડૉક્ટર લલિત કાંત કહે છે, "આ વિનાશકારી છે. આ આંકડાઓ તો હાથીની પૂંછડી જેટલા છે. ભીડવાળી ટ્રેનો અને બસોમાં સફર કરનારા શ્રદ્ધાળુઓને કારણે સંક્રમણ ફેલાયાના કેસ અનેક ગણા વધુ હશે. હું ખચકાટ વિના કહું છું કે ભારતમાં કોરોના સંક્રમણના કેસ વધવા પાછળ એક મોટું કારણ કુંભમેળો છે." મેં મહંત દાસને પૂછ્યું કે શું એ યોગ્ય ન રહેત કે કુંભમેળાનું આયોજન રદ કરી નાખ્યું હોત? ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે દેશમાં કોરોના સંક્રમણનો ગ્રાફ દિવસેદિવસે વધી રહ્યો છે અને બેડ અને ઓક્સિજન અને જરૂર દવાઓની કમીને કારણે હૉસ્પિટલ દર્દીઓને ભરતી કરી શકતી નથી? આ સવાલના જવાબમાં મહંતદાસ બચાવની મુદ્રામાં આવી ગયા. તેમણે સવાલ કર્યો, "જો એવું હોય તો સરકાર માટે પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી કરાવવી અને ચૂંટણી રેલીઓ કરાવવી શું યોગ્ય હતું? એવું કેમ કે અમારા જેવા ભગવાનના ભક્તોને કહેવાય છે કે અમારું મેળામાં જવું ખોટું હતું?" વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ટીકાકારોનું કહેવું છે કે મહંત દાસ જેવા હિંદુ ધાર્મિક નેતાઓના સંભવિત વિરોધને કારણે મોદી આ મેળાનું આયોજન રદ કરવા માગતા નહોતા. સાધુ-સંત અને હિંદુ ધાર્મિક નેતા સત્તાધારી પાર્ટીના સૌથી મોટા સમર્થકોમાં આવે છે અને ચૂંટણી સમયે હિંદુ મત મેળવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ઝડપથી ફેલાતા સંક્રમણને રોકવામાં મોડું થયું 12 એપ્રિલે કુંભમેળાનો સૌથી મોટો દિવસ હતો, જ્યારે સોમવતી અમાસના દિવસે શાહીસ્નાન થવાનું હતું. આ દિવસે 30 લાખથી વધુ લોકોએ એ વિચારીને ગંગામાં ડૂબકી લગાવી કે તેનાથી તેમને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થશે. આ દિવસે ભારતમાં કોરોના સંક્રમણના 168,000 નવા કેસ નોંધાયા હતા. આ નવા આંકડાઓ સાથે ભારત બ્રાઝિલને પાછળ છોડીને કુલ કોરોના સંક્રમિતો મામલે દુનિયાનો બીજો દેશ બની ગયો હતો. તેના એક અઠવાડિયા બાદ કુંભમેળામાં ભાગ લેવા પહોંચેલા એક મોટા સાધુનું કોરોનાને કારણે મૃત્યુ થયું ત્યારે સરકારે તેના આયોજનના સ્તરને ઓછું કરવા અંગે નિર્ણય કર્યો. વડા પ્રધાને અખાડાઓ અને સાધુઓને અપીલ કરી કે તેઓ કુંભમેળાને પ્રતીકાત્મક કાર્યક્રમમાં બદલી નાખે. પણ જ્યારે આ અપીલ કરાઈ ત્યાં સુધી ઘણું મોડું થઈ ગયું હતું. ગત અઠવાડિયે કુંભમેળાના આયોજકોએ જણાવ્યું કે કુંભમેળામાં 91 લાખ લોકોએ ભાગ લીધો. તો ઉત્તરાખંડ હાઈકોર્ટે કહ્યું કે "કોરોના મહામારીના ઝડપથી વધતા કેસ વચ્ચે કુંભમેળાના આયોજનને મંજૂરી આપવાથી રાજ્યની હાંસી ઉડાવાઈ રહી છે." વાસ્તવમાં કુંભમેળાની શરૂઆતથી આંશકા વ્યક્ત કરાઈ હતી કે તેના કારણે જોખમ પેદા થઈ શકે છે. માર્ચના શરૂઆતમાં જ સ્વાસ્થ્ય વિશેષજ્ઞોએ સરકારને ચેતવણી આપી હતી કે "દેશમાં એક નવો અને વધુ સંક્રામક કોરોના વાઇરસ વૅરિએન્ટ ઝડપથી પગ ફેલાવી રહ્યો છે." તેમનું કહેવું હતું કે આવી સ્થિતિમાં માસ્ક વિના લાખો લોકોના એક સ્થળે ભેગા થવા જેવી ઘટનાઓ ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. ઉત્તરાખંડના મુખ્ય મંત્રી ત્રિવેન્દ્રસિંહ રાવતે મને જણાવ્યું કે શરૂઆતથી તેમની યોજના "સીમિત અને પ્રતીકાત્મક રૂપે કુંભમેળાના આયોજનની હતી", કેમ કે એક્સપર્ટે તેમને જણાવ્યું હતું કે કોરોના મહામારી હજુ ખતમ થવાની નથી." તેમણે જણાવ્યું, "કુંભમેળામાં દેશમાંથી જ નહીં પણ દેશની બહારથી પણ લોકો આવે છે. મને ચિંતા હતી કે કોઈ સ્વસ્થ વ્યક્તિ હરિદ્વાર પહોંચે તો ત્યાંથી સંક્રમણ લઈને પરત ન જાય." ભીડને નિયંત્રિત કરવાનું મુશ્કેલ બન્યું પણ કુંભમેળાના કેટલાક દિવસો પહેલાં જ ઉત્તરાખંડમાં ત્રિવેન્દ્રસિંહ રાવતની જગ્યાએ તીરથસિંહ રાવતને મુખ્ય મંત્રી બનાવી દેવાયા હતા. મુખ્ય મંત્રી બન્યાના કેટલાક દિવસો બાદ તેમણે કહ્યું, "કુંભમાં મા ગંગાની અવિરલ ધારા છે, તેમના આશીર્વાદ લઈને જશો તો તેનાથી કોરોના ન ફેલાવવો જોઈએ." નવા મુખ્ય મંત્રીએ કહ્યું, "કોઈને પણ કુંભમેળામાં આવતા રોકાશે નહીં" અને તેના માટે કોઈને કોવિડ-19 નૅગેટિવ રિપોર્ટની જરૂર નથી. તેમનું કહેવું હતું કે માત્ર સુરક્ષાના કારણસર લાગુ કરેલા નિયમોનું પાલન કરવું જ પૂરતું હશે. પણ લાખોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓની ભીડ શહેરમાં પહોંચવા લાગી અને સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં તહેનાત અધિકારીઓ માટે સુરક્ષાનિયમોનું પાલન કરાવવું લગભગ અશક્ય થઈ ગયું. હરિદ્વારના મુખ્ય મેડિકલ ઑફિસર ડૉક્ટર શંભુકુમાર ઝાએ મને જણાવ્યું કે લોકોની ભીડને નિયંત્રિત કરવા "બેહદ મુશ્કેલ" થઈ ગયું હતું, કેમ કે લોકો કોરોનાના નૅગેટિવ રિપોર્ટ સાથે આવ્યા નહોતા અને "જે શ્રદ્ધાળુ આસ્થાને નામે લાંબી સફ ખેડીને પહોંચ્યા હતા, એમને અમે પરત મોકલી શકતા નહોતા." તેઓ સવાલ કરે છે, "ધાર્મિક આયોજનમાં સામેલ થવા આવેલા લોકોને તમે ફાંસીએ તો ન ચડાવી શકો ને?" તેમણે કહ્યું કે તેમણે કેન્દ્ર સરકાર અને હાઇકોર્ટ દ્વારા જાહેર કરેલા દિશાનિર્દેશોનું પાલન કરવાની પૂરી કોશિશ કરી હતી. ઉત્તરાખંડમાં હાજર થિન્કટેન્કના સંસ્થાપક અનુપ નૌટિયાલે મને કહ્યું, "જ્યારે મોટી સંખ્યામાં લોકોની ભીડ જમા થવા લાગી તો દિશાનિર્દેશોનું પાલન કરાવવું અશક્ય થઈ ગયું. આ દિશાનિર્દેશો કાગળ પર તો સારા લાગે છે, પણ તેને લાગુ કરવા અશક્ય છે." શું હવે સ્થિતિ સુધારી શકાય તેમ છે? સાધુ-સંત અને હિંદુ ધાર્મિક નેતા સત્તાધારી પાર્ટીના સૌથી મોટા સમર્થકોમાં આવે છે અને ચૂંટણી સમયે હિન્દુ મત મેળવવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા નિભાવે છે. ઉત્તરાખંડમાં 15 માર્ચ, 2020થી કોરોના સંક્રમણનો પહેલો કેસ આવ્યા બાદ નૌટિયાલ સતત સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના જાહેર કરેલા આંકડાઓને એકત્ર કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે શ્રદ્ધાળુઓ આવવા શરૂ થયા બાદ 14થી 20 માર્ચ સુધી પ્રદેશમાં કોરોનાના 557 કેસ નોંધાયા હતા. બાદમાં સંક્રમણ ઝડપથી વધ્યું અને 25 એપ્રિલથી 1 મે વચ્ચે કુંભના આખરી કેટલાક દિવસોમાં પ્રદેશમાં સંક્રમણના 38,581 કેસ નોંધાયા. તેઓ કહે છે, "એ કહેવું ખોટું ગણાશે કે કોરોનાના બધા કેસ કુંભમેળાને કારણે આવ્યા હતા, પણ એ વાતનો ઇનકાર ન કરી શકાય કે કુંભ દરમિયાન કોરોનાના કેસમાં વધારો થયો." મેં ડૉક્ટર લલિત કાંતને પૂછ્યું કે કુંભને કારણે પેદા થયેલી સ્થિતિને નિવારવા માટે હવે શું કરી શકાય તેમ છે? આ સવાલના જવાબમાં તેમણે કહ્યું, "કોઈએ કહ્યું હતું કે શ્રદ્ધાળુઓથી અહીં જતી વખતે પ્રસાદ તરીકે કોરોના વાઇરસ લઈને જશે અને બધાને વહેંચશે. આ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે કે હવે શ્રદ્ધાળુઓ અલગઅલગ સ્થળોએ સંક્રમણ લઈને ગયા છે." "અત્યાર સુધીમાં જે થઈ ગયું છે અને તેને કારણે જે સ્થિતિ પેદા થઈ છે, તેને સુધારવા માટે મને કોઈ રસ્તો સૂઝતો નથી. તમે કહી શકો કે જહાજ લઈને આપણે દરિયામાં આવી ગયા છીએ. હવે આપણે કિનારા સુધી સુરક્ષિત પરત પણ ફરી શકતા નથી." "આ બહુ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. હું માત્ર એ પ્રાર્થના કરી શકું કે બધામાં કોરોનાનાં સામાન્ય લક્ષણો જ હોય અને તેઓ જલદી સ્વસ્થ થઈ જાય." તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો