فقد حصل دونالد ترامب على أكثر من 70 مليون صوت محققاً ثاني أكبر حصيلة للأصوات الانتخابية في التاريخ الأمريكي وهو ما ما يزيد عن 47% من الأصوات على المستوى الوطني، ويبدو أنه قد فاز بأربع وعشرين ولاية من بينهم الولايتان المفضلتنان لديه فلوريدا وتكساس. يتمتع ترامب يشعبية غير عادية في مساحات شاسعة من بلاده، واتصال عميق بالآلاف من أنصاره أوصلهم إلى شعور بالإخلاص يشبه العبادة. وبعد أربع سنوات في البيت الأبيض، درس أنصاره التفاصيل الدقيقة لفترة رئاسته ووافقوا بحماس على شروطه وأحكامه. وينبغي على أي تحليل لنقاط ضعفه السياسية في انتخابات 2020 أن يقر كذلك بعناصر قوته السياسية. مواضيع قد تهمك نهاية غير أنه مُني بالهزيمة، وأصبح واحداً من بين أربعة رؤساء سابقين فقط في العصر الحديث ممن لم يتم انتخابهم لولاية ثانية، فضلاً عن كونه أول رئيس يخسر التصويت الشعبي في جولتين انتخابيتين متعاقبتين. يرجع فوز دونالد ترامب بالرئاسة عام 2016 جزئياً إلى أنه كان مرشحاً مخالفاً للأعراف السائدة وغريباً عن المؤسسة السياسية، ومستعداً لقول ما لم يكن ممكناً قوله في السابق. لكن خسارته للرئاسة في 2020 ترجع جزئياً أيضاً إلى نفس الأسباب: أنه كان مرشحاً مخالفاً للأعراف السائدة وغريباً عن المؤسسة السياسية، ومستعداً لقول ما لم يكن ممكناً قوله في السابق. ورغم أن الكثيرين من قاعدة ترامب الانتخابية ربما كانوا ليصوتون لصالحه حتى وإن أطلق النار على شخص في شارع فيفث أفنيو بنيويورك- في إشارة إلى العبارة التي قالها ترامب قبل أربع سنوات متفاخراً بحجم أنصاره- فإن أخرين ممن أيدوه قبل أربع سنوات ابتعدوا عنه بسبب سلوكه العدواني. وكان هذا صحيحاً بشكل خاص في الضواحي. قدم بايدن أداءً أفضل مقارنة بهيلاري كلينتون المرشحة الديمقراطية في انتخابات 2016 في 373 مقاطعة من مقاطعات الضواحي، ما ساعده في استعادة السيطرة على ولايات حزام الصدأ الثلاث بنسلفانيا وميتشيغان وويسكونسن، ومكنه من الفوز بجورجيا وأريزونا. في حين يعاني ترامب من مشكلة مع نساء الضواحي على الأخص. وشاهدنا مجدداً في الانتخابات الرئاسية 2020 ما رأيناه في انتخابات التجديد النصفي للكونغرس عام 2018، حين أصبح عدد أكبر من الجمهوريين المتعلمين تعليماً عالياً - والذين صوت بعضهم لترامب قبل أربع سنوات مستعدين وقتها لإعطائه فرصة - يعتقدون أن فترة رئاسته كانت أبعد ما تكون عن الرئاسة. ومع أنهم تقبلوا كونه شخصاً غير تقليدي، فقد وجد كثيرون أن طريقته التي تحدى بها الكثير من العادات والأعراف السلوكية كانت غير مقبولة ومسيئة في الغالب. انزعج هؤلاء من عدوانيته، ومن تأجيجيه للتوترات العرقية، واستخدامه لغة عنصرية في التغريدات المسيئة للملونين، وفشله في بعض المناسبات في إدانة مزاعم تفوق العرق الأبيض وتخليه عن الحلفاء التقليديين لأمريكا وإعجابه بالرجال بالسلطويين مثل فلاديمير بوتين. أثار كذلك تفاخر ترامب بكونه "عبقرياً متوازناً للغاية" وما شابه ذلك من تعليقات إنزعاج هذه الفئة من مؤيديه، فضلاً عن ترويجه لنظريات المؤامرة، واستخدامه الفاظاً جارحة بحيث بدا كزعيم عصابة إجرامية، مثل وصفه لمحاميه السابق مايكل كوهين -الذي توصل لاتفاق مع المدعين الفيدراليين- بأنه "جرذ". كما أثارث سلطويته المتنامية، والتي تجلت في رفضه قبول نتيجة الانتخابات، سخرية معارضيه. ولعل أحدى اللقطات المعبرة بالنسبة لي كانت في مدينة بيتسبرغ، حين تحدثت إلى تشاك هاونستاين الذي كان مؤيداً لترامب عام 2016 ثم صوت لبايدن. وقال لي من أمام منزله "الناس تشعر بالإرهاق. يريدون أن يروا الحياة الطبيعية تعود للبلاد، يريدون أن يروا الالتزام، يريدون أن يروا الكراهية تتوقف، يريدون أن يروا هذا البلد موحدا. وكل هذا من شانه أن يأتي بجو بايدن إلى الرئاسة". تمثلت إحدى مشكلات ترامب السياسية في أنه لم يستطع توسيع نطاق تأييده خارج قاعدته المركزية، حتى أنه لم يحاول جاهداً أن يفعل ذلك. ففي عام 2016 فاز بثلاثين ولاية وحكم البلاد في أغلب الأوقات كما لو كان رئيساً لأمريكا الجمهورية الحمراء فقط. ولم يحاول الرئيس الأكثر إثارة للانقسام على مدى 100 عام أن يجتذب أمريكا الزرقاء، أي الولايات العشرون التي صوتت لصالح هيلاري كلينتون. أنصار ترامب خلال مظاهرة تأييد له وبعد أربع سنوات مرهقة، أراد الكثير من الناخبين رئاسة هادئة، شخصاً يشغل البيت الأبيض ويتصرف بطريقة اكثر تقليدية. فقد سئموا الشتائم الطفولية، واللغة القبيحة والمواجهة التي لا تتوقف، وأرادوا العودة إلى نوع من الحياة الطبيعية. ولم تكن انتخابات 2020 تكراراً لانتخابات 2016. فهذه المرة كان ترامب الرئيس الحالي وليس المتمرد. فقد كان عليه أن يدافع عن نفسه في مواقف عدة، بما في ذلك سوء إدارته لتفشي وباء كورونا الذي أودى بحياة أكثر من 230 ألف أمريكي بحلول يوم الانتخابات. وفي ظل عهد التحزب السلبي، حين تكون السياسة غالباً مدفوعة باحتقار المعارضة، لم يعد ترامب في مواجهة مرشح لم يتمتع بالشعبية مثل هيلاري كلينتون. كان من الصعب تشويه صورة جو بايدن، ولعل هذا هو السبب جزئياً وراء حرص مؤسسة الحزب الديمقراطي على جعله مرشحها الرئاسي. كما أنجز الرجل -الذي ينتمي لتيار الوسط داخل الحزب الديمقراطي والبالغ من العمر 77 عاماً - المهمة التي أوكلت إليه، وهي انتزاع أصوات الطبقة العاملة البيضاء في ولايات حزام الصدأ. ويقود السؤال حول سبب خسارة ترامب للرئاسة إلى سؤال آخر أكثر إثارة للاهتمام والنقاش، وهو متى خسر ترامب الرئاسة؟ هل حدث ذلك فور انتصاره عام 2016، حين ثارت شكوك هؤلاء الذين صوتوا له احتجاجاً على المؤسسة السياسية في واشنطن متمثلة في هيلاري كلينتون؟ فعلى أي حال، لم يكن الكثيرون منهم يتوقعون فوزه على الإطلاق. هل حدث ذلك في الساعات الأربع والعشرين الأولى من رئاسته، حينما أدلى بخطاب تنصيبه مشيراً إلى ما وصفه بـ"المذبحة الأمريكية" مصوراً البلاد بأنها تقترب من واقع مرير أغلقت فيه المصانع وشُرد العمال وسُرقت ثروات أبناء الطبقة الوسطى، قبل أن يتحدث عن حجم جمهوره ويتعهد بمواصلة استخدام موقع تويتر؟ فمع غياب شمس يومه الأول في السلطة، اتضح أكثر أن دونالد ترامب سيسعى لأن يغير في شكل الرئاسة أكثر مما غيرت هي في شكله. هل كان أمراً تراكميا، أي ككرة الثلج في ظل الكثير من الفضائح والاتهامات وتغيير الموظفين والفوضى؟ أم كان الأمر نتيجة لفيروس كورونا، وهي أكبر أزمة اجتاحت رئاسته؟ فقبل وصول الفيروس للبلاد، كانت المؤشرات الحيوية السياسية لترامب قوية. فقد نجا من المحاكمة تمهيداً لعزله. ووصلت نسب تأييده لأعلى مستوياتها وهو 49%. وكان يمكنه أن يتفاخر باقتصاد قوي وأفضلية شغله المنصب، وهما عاملان يضمنان لأي رئيس ولاية ثانية. فالانتخابات الرئاسية غالباً ما تثير تساؤلاً بسيطأً، هو هل البلاد الآن في وضع أفضل مما كانت عليه قبل أربع سنوات. لكن بعد تفشي وباء كورونا، وما تلا ذلك من أزمة اقتصادية، صار إثبات ذلك شبه مستحيل. لكن من الخطأ القول إن فيروس كورونا حكم على رئاسة ترامب بالفشل لا محالة. فالرؤساء غالباً ما يخرجون من الاضطرابات الوطنية أقوى. ويمكن للأزمات في كثير من الأحيان أن تبرز القدرات الهائلة. كان هذا صحيحاً بالنسبة لفرانكلين ديلانو روزفلت الذي أدى إنقاذه لأمريكا من الكساد العظيم إلى جعله محصناً سياسيا. كما أدى رد فعل جورج دبليو بوش على هجمات 11 سبتمبر/ أيلول إلى تعزيز شعبيته وساعده على الفوز بولاية ثانية. لذا فإنه لم يكن من المفترض بأي حال من الأحوال أن يقضي فيروس كورونا على دونالد ترامب. وإنما أسهمت معالجته الفاشلة للأزمة في سقوطه. ومع ذلك، فمن المهم أن نتذكر أن ترامب ظل قادراً على البقاء سياسياً حتى النهاية، رغم أن البلاد تواجه أسوأ أزمة صحية عامة منذ أكثر من 100 عام، وأكبر أزمة اقتصادية منذ ثلاثينيات القرن الماضي، وكذلك أوسع اضطرابات عرقية منذ أواخر ستينيات القرن الماضي. سيتوق إلى عودة دونالد ترامب الكثيرون في أمريكا الحمراء ومن أنصار تيار محافظ هيمن عليه. وسيظل ترامب شخصية مهيمنة على الحركة المحافظة لسنوات قادمة. ويمكن أن يصبح للترامبية تأثيرات عميقة على التيار الأمريكي المحافظ كالريغانية (في إشارة إلى الرئيس الأمريكي الأسبق رونالد ريغان). وسيظل ترامب رمزاً يثير الانقسام الحاد، وقد يخوض الانتخابات مجدداً عام 2024. فهذه الولايات غير المتحدة لم تصبح فجأة متحدة من جديد، وذلك لأسباب عدة منها أن الكثير من الأمريكييين يضمرون مشاعر متباينة لترامب بدءاً من الإخلاص له حتى الكراهية المقيتة. وبلاشك لن يكون هذا آخر ما تسمعه أو تراه أمريكا بشأن أكثر رئيس غير تقليدي في تاريخها.

ડોનાલ્ડ ટ્ર્મ્પ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને સાત કરોડથી વધારે મત મળ્યા છે. અમેરિકાના ઇતિહાસમાં તે બીજા ક્રમે સૌથી મોટી સંખ્યા છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેમનો વોટ શૅર 47 ટકા કરતા વધુ છે અને તેઓ 24 રાજ્યોમાં જીત્યા હોય તેમ જણાય છે, જેમાં તેમના મનપસંદ ફ્લૉરિડા અને ટૅક્સાસ પણ સામેલ છે. આ વિશાળ દેશ પર તેઓ અસામાન્ય પ્રભાવ ધરાવે છે, તેમના હજારો સમર્થકોમાં એક પ્રકારનું જોડાણ છે જેઓ ટ્રમ્પ માટે એક કલ્ટ કે પંથની જેમ આદરભાવ ધરાવે છે. વ્હાઈટ હાઉસમાં ચાર વર્ષ શાસન કર્યા બાદ તેમના સમર્થકોએ તેમની પ્રૅસિડેન્સીનો ઊંડાણથી અભ્યાસ કર્યો હતો અને તેમની પ્રૅસિડેન્સીના નિયમો અને શરતો પર ભારે ઉત્સાહિત થઈને પસંદગીની મહોર મારી હતી. 2020માં તેમની રાજકીય નબળાઈઓનું વિશ્લેષણ કરીએ ત્યારે તેમની રાજકીય શક્તિઓને પણ સ્વીકારવી પડે. જોકે, તેઓ હારી ગયા છે અને આધુનિક યુગમાં એવા માત્ર ચાર રાષ્ટ્રપતિઓ પૈકી એક બન્યા છે જેઓ બીજી ટર્મ માટે ચૂંટાઈ શક્યા નહોતા. આ ઉપરાંત તેઓ એવા પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા છે જેઓ સળંગ ચૂંટણીઓમાં પૉપ્યુલર વોટમાં હારી ગયા હતા. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 2016માં રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણી જીત્યા તેનું આંશિક કારણ એ હતું કે તેઓ પ્રચલિત રૂઢીથી અલગ પ્રકારના અને રાજનીતિ બહારની વ્યક્તિ હતા. કોનો મોહભંગ થયો? ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અગાઉ જે વાત બોલી શકાતી નહોતી તે વાતો તેઓ બોલતા હતા. પરંતુ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 2020ની ચૂંટણી હારી ગયા તેનું કારણ પણ આંશિક રીતે એ જ છે કે અગાઉ જે વાત બોલી શકાતી ન હતી તે વાતો તેઓ બોલતા હતા. ટ્રમ્પે ફિફ્થ ઍવન્યૂ (ન્યૂયૉર્કના મુખ્ય માર્ગ) પર જાહેરમાં કોઈને ગોળી મારી હોત તો પણ તેમનો જે ટેકેદાર વર્ગ છે તેમાંથી મોટા ભાગના લોકોએ તેમને જ મત આપ્યા હોત. ચાર વર્ષ અગાઉ તેમણે આવી ડંફાશ હાંકી હતી. બીજા કેટલાક મતદારો, જેમણે ચાર વર્ષ અગાઉ ટ્રમ્પને ટેકો આપ્યો હતો તેમણે ટ્રમ્પના આક્રમક વર્તનના કારણે આ વખતે મત નથી આપ્યા. પરા વિસ્તારોમાં આ વાત ખાસ સાચી ઠરે છે. જો બાઈડને હિલેરી ક્લિન્ટન કરતાં 373 સબર્બન કાઉન્ટીમાં સારો દેખાવ કર્યો છે જેથી તેઓ 'રસ્ટ બેલ્ટ' તરીકે ઓળખાતાં રાજ્યો પેન્સિલ્વેનિયા, મિશિગન અને વિસ્કૉન્સિનમાં આગેકૂચ કરવામાં સફળ થયા હતા અને જ્યૉર્જિયા અને ઍરિઝોનામાં પણ તેમને ફાયદો થયો હતો. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને સબર્બનાં મહિલા મતદારો સામે ચોક્કસ પ્રકારનો વાંધો છે. આપણે 2018ની મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં જે જોયું હતું તેવું જ 2020ની રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં પણ જોયું છે. વધુ સંખ્યામાં ઉચ્ચ શિક્ષિત રિપબ્લિકનો, જેમાંથી કેટલાકે ચાર વર્ષ અગાઉ ટ્રમ્પને મત આપ્યો હતો, તેઓ તેમને વધુ એક તક આપવા તૈયાર હતા. એક રાષ્ટ્રપતિ તરીકે અણછાજતી કામગીરી છતાં ટ્રમ્પને તક મળે તેમ હતી. તેઓ સમજતા હતા કે ટ્રમ્પ અસામાન્ય પ્રકારની વ્યક્તિ છે, છતાં ટ્રમ્પ જે રીતે બધા રિવાજોને તોડતા હતા અને જે પ્રકારનું વર્તન કરતા હતા તે ઘણાને અસહ્ય લાગ્યુ હતું. લોકો કંટાળી ગયા હતા? ટ્રમ્પની આક્રમકતાના કારણે તેઓ નિરુત્સાહી થયા હતા. તેમણે જે રીતે વંશીય તણાવ ભડકાવ્યો, વંશીય ભાષામાં ટ્વીટ કરીને તેમણે જે રીતે અશ્વેત લોકોને ઉતારી પાડ્યા, વ્હાઇટ સુપ્રીમસીની પૂરતા પ્રમાણમાં ટીકા કરવામાં તેમની નિષ્ફળતા, અમેરિકાના પરંપરાગત મિત્રદેશોની ટીકા કરવી, તથા વ્લાદીમીર પુતિન જેવા આપખુદ શાસકને તેમણે જે રીતે બિરદાવવા. તેમણે પોતાને 'અત્યંત સંતુલિત જિનયસ' ગણાવીને જે પ્રકારની ડંફાશ મારી એ બધું પણ કારણભૂત છે. તેમણે ષડ્યંત્રની થિયરીનો પ્રચાર કર્યો. તેમણે કોઈ અપરાધી ટોળકીના બૉસને છાજે તેવી બોલીનો ઉપયોગ કર્યો. જેમ કે તેમણે ફેડરલ પ્રૉસિક્યુટર્સ સાથે ડીલ કરનાર પોતાના ભૂતપૂર્વ વકીલ માઇકલ કૉહેનને 'ઉંદર' કહ્યા હતા. આ ઉપરાંત તેમણે ચૂંટણીનાં પરિણામો સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો ત્યારે વિવેચકો જેને ધીમેધીમે વધતું જતું આપખુદવલણ ગણાવતા હતા તે પણ જોવા મળ્યું. આ ચૂંટણીપ્રચાર વખતે મારા માટે સૌથી મહત્ત્વની ઘડી ત્યારે આવી જ્યારે પિટ્સબર્ગમાં હું ચક હૉવેન્સેટન સાથે તેમના ઘરમાં વાતો કરતો હતો. તેઓ 2016માં ટ્રમ્પના ટેકેદાર હતા અને આ વખતે બાઇડનને મત આપ્યો હતો. તેમણે મને કહ્યું, "લોકો કંટાળી ગયા છે. તેઓ આ દેશમાં સામાન્ય સ્થિતિ પાછી લાવવા માગે છે. તેઓ સભ્ય વર્તન ઇચ્છે છે." "તેઓ આ નફરત બંધ થાય તેમ ઇચ્છે છે. તેઓ આ દેશને સંગઠીત જોવા માગે છે અને આ બધાં કારણોથી જો બાઇડન રાષ્ટ્રપતિપદે આવવાના છે." ટ્રમ્પ ક્યાં ચૂક્યા? ટ્રમ્પ માટે એક રાજકીય સમસ્યા એ હતી કે તેઓ પોતાના ચુસ્ત ટેકેદારો સિવાયના વર્ગમાં પોતાના સમર્થકો પેદા કરી શક્યા નહીં. તેમણે આ માટે સખત પ્રયાસ પણ નહોતો કર્યો. 2016માં તેઓ 30 રાજ્યમાં જીત્યા હતા અને મોટા ભાગે એવું શાસન કર્યું જાણે તેઓ માત્ર 'કન્ઝર્વેટિવ રેડ અમેરિકા' (રિપબ્લિકન રાજ્યો)ના રાષ્ટ્રપતિ હોય. છેલ્લાં 100 વર્ષમાં તેઓ સૌથી વધારે વિભાજનવાદી રાષ્ટ્રપતિ રહ્યા છે. જે રાજ્યોએ હિલેરી ક્લિન્ટનને મત આપ્યા હતા તેવા 'બ્લૂ અમેરિકા' (ડેમૉક્રેટ રાજ્યો)ને આકર્ષવા માટે તેમણે ભાગ્યે જ કોઈ પ્રયાસ કર્યો હતો. ટ્રમ્પના થકવી નાખનારાં ચાર વર્ષ બાદ ઘણા મતદારો માત્ર એવા રાષ્ટ્રપતિ ઇચ્છતા હતા જે વ્હાઇટ હાઉસમાં રહેતી એવી વ્યક્તિ હોય જે થોડું વધારે પરંપરાગત રીતે વર્તન કરતી હોય. બાળક જેવું વર્તન કરીને બેફામ અપશબ્દો કહેવા, ગંદી ભાષાનો ઉપયોગ કરવો, સતત ઝઘડો કરવા તૈયાર રહેવું, વગેરે ચીજોથી મતદારો ત્રાસી ગયા હતા. તેઓ એક પ્રકારની સામાન્ય સ્થિતિ ઇચ્છતા હતા. પરંતુ 2020ની ચૂંટણી એ 2016ની ચૂંટણીનું પુનરાવર્તન નહોતું. આ વખતે તેઓ કોઈ બળવાખોર નહીં પર સત્તાધારી વ્યક્તિ હતી. તેમનો એક રૅકૉર્ડ હતો, જેમાં કોરોના વાઇરસ સામે કેટલી ખરાબ કામગીરી કરવામાં આવી એ પણ સામેલ છે. ચૂંટણીના દિવસ સુધીમાં આ રોગચાળાએ 2.30 લાખથી વધારે અમેરિકનોના જીવ લીધા હતા. નકારાત્મક પૂર્વગ્રહના આ યુગમાં, જ્યાં વિરોધીઓને ઉતારી પાડવાનું જ રાજકારણ રમવામાં આવે છે, ત્યાં તેમનો મુકાબલો હિલેરી ક્લિન્ટન જેવી અપ્રિય વ્યક્તિ સામે નહોતો. ટ્રમ્પ અને રાષ્ટ્રપતિપદ જો બાઈડનને દુષ્ટ ચીતરવા મુશ્કેલ હતા. આ કારણથી જ ડેમૉક્રેટિક પાર્ટી તેમને રાષ્ટ્રપતિપદના ઉમેદવાર તરીકે મેદાનમાં ઉતારવા માટે આટલી ઉત્સુક હતી. 77 વર્ષના મધ્યમાર્ગી નેતા બાઇડને જે કામ કરવાનું હતું તે કરી બતાવ્યું. તેમનું કામ 'રસ્ટ બેલ્ટ' (અમેરિકાનાં એવાં રાજ્યો જ્યાં ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ ઘટી છે)ના કામદાર વર્ગના મતદારોને આકર્ષવાનું હતું. ટ્રમ્પ શા માટે રાષ્ટ્રપતિપદ હારી ગયા તે સવાલ એક રસપ્રદ અને દલીલને પાત્ર સવાલ પણ પેદા કરે છે - તેમણે રાષ્ટ્રપતિપદ ક્યારે ગુમાવ્યું? શું તેમણે 2016માં પોતાની જીત પછી જ રાષ્ટ્રપતિપદ ગુમાવ્યું હતું જ્યારે અમેરિકાના રાજકીય તંત્ર સામે વિરોધ તરીકે ટ્રમ્પને મત આપનારા લોકોને પોતાના નિર્ણય અંગે શંકા થવા લાગી હતી? તેમાંથી ઘણા મતદારો તે ટ્રમ્પના વિજયની અપેક્ષા પણ નહોતા રાખતા. શું તેમની પ્રૅસિડેન્સીના 24 કલાકની અંદર જ આમ થયું હતું જ્યારે તેમણે પોતાનું પ્રથમ વક્તવ્ય 'અમેરિકન કાર્નેજ' આપ્યું હતું અને જેમાં દેશની ભયંકર હાલત ચીતરી હતી જ્યાં ફેકટરરીઓ બંધ હોય, કામદારો બહુ ખરાબ સ્થિતિમાં હોય અને મધ્યમ વર્ગનાં ઘરોમાંથી સંપત્તિ આંચકી લેવાઈ હોય? એ બાદ તેમણે હાજર લોકોની સંખ્યા વિશે બડાશ હાંકી અને ટ્વિટરનો ઉપયોગ ચાલુ રાખવાનું એલાન કર્યું હતું. તેમણે સત્તા સંભાળી તેના પ્રથમ દિવસની સાંજ સુધીમાં એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું હતું કે રાષ્ટ્રપતિપદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને બદલી નાખે તેના કરતા ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિપદને બદલવાનો વધુ પ્રયાસ કરશે. કટોકટી અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ શું આ ધીમેધીમે વધ્યું હતું, જેમાં અનેક કૌભાંડો, અનેક અપશબ્દો અને આટલી બધી અવ્યવસ્થાની સામુહિક અસર પડી હોય? કે પછી તે કોરોનાવાઇરસના કારણે હતું જે તેમના રાષ્ટ્રપતિપદ પર હાવી થઈ જનાર સૌથી મોટી કટોકટી હતી? અમેરિકામાં કોરોના વાઇરસ આવ્યો તે પહેલાં ટ્રમ્પના મહત્વનાં રાજકીય લક્ષણો મજબૂત હતાં. તેઓ ઇમ્પિચમેન્ટની કાર્યવાહીમાંથી બચી ગયા હતા. તેમનું ઍપ્રુવલ રેટિંગ 49 ટકાની ટોચ પર પહોંચી ગયું હતું. તેઓ મજબૂત અર્થતંત્ર અને પોતાના શાસનના ફાયદા ગણાવી શકે તેમ હતા. આ બે પરિબળોના આધારે જ સામાન્ય રીતે કોઈ રાષ્ટ્રપતિ બીજી ટર્મ માટે ચૂંટાતા હોય છે. રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણીમાં ઘણી વખત એક સરળ સવાલ પેદા થતો હોય છે: શું ચાર વર્ષ અગાઉની સરખામણીમાં દેશની હાલત અત્યારે વધુ સારી છે? કોરોના વાઇરસ અને ત્યાર પછી આર્થિક સંકટના કારણે આ મામલે વાત કરવી જ અશક્ય હતી. પરંતુ કોરોના વાઇરસના કારણે ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિપદ ગુમાવવાના જ હતા એવું કહેવું ખોટું છે. રાષ્ટ્રીય સંકટોમાંથી રાષ્ટ્રપતિઓ ઘણી વખત મજબૂત બનીને ઊભરી આવે છે. કટોકટીની સ્થિતિમાં જ ઘણી વખત મહાનતા બહાર આવે છે. ફ્રૅન્કલિન રૂઝવૅલ્ટ માટે આ વાત ખરી હતી જેમણે અમેરિકાને મહામંદીમાંથી ઉગાર્યું અને પોતે રાજકીય દૃષ્ટિએ અજેય બની ગયા. 11 સપ્ટેમ્બરના હુમલા બાદ જ્યૉર્જ ડબલ્યુ બુશના પ્રારંભિક પ્રતિભાવે તેમની લોકપ્રિયતા પણ વધારી હતી અને તેઓ બીજી ટર્મ માટે ચૂંટાઈ શક્યા હતા. તેથી કોવિડના કારણે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું પતન જ થાય તે જરૂરી નહોતું પરંતુ તેમણે આ કટોકટીનો ખરાબ રીતે સામનો કર્યો તેના કારણે તેમની પડતી થઈ. વાપસીની ઝંખના આમ છતાં એ યાદ રાખવું જોઈએ કે અમેરિકામાં 100 વર્ષ કરતાં વધુ સમયમાં સૌથી ગંભીર આરોગ્ય કટોકટી હતી. 1930ના દાયકા પછી સૌથી મોટું આર્થિક સંકટ હતું અને 1960ના દાયકા પછી સૌથી ખરાબ વંશીય હિંસા થઈ હોવા છતાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ છેલ્લે સુધી રાજકીય રીતે મજબૂત હતા. મોટા ભાગનું 'રેડ અમેરિકા' અને મોટા ભાગની 'કન્ઝર્વેટિવ મુવમેન્ટ' ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની વાપસીની ઝંખના કરશે. આગામી સમયમાં તેઓ 'કન્ઝર્વેટિવ મુવમેન્ટ' માટે એક પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ તરીકે જળવાઈ રહેશે. 'રૅગનિઝમ'ની જેમ 'ટ્રમ્પિઝમ' પણ અમેરિકન કન્ઝર્વેટિઝમ પર પરિવર્તનકારક અસર પાડી શકે છે. વિદાય લઈ રહેલા રાષ્ટ્રપતિ ધ્રુવીકરણ કરનાર વ્યક્તિ તરીકે ગણાવાનું ચાલુ રહેશે અને તેઓ કદાચ 2024માં ફરી ચૂંટણી લડી શકે છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનાં 'ડિસયુનાઇટેડ' રાજ્યો અચાનક યુનાઇટેડ નથી થઈ જવાના. ઘણા બધા અમેરિકનો ટ્રમ્પ માટે વિરોધાભાસી લાગણી ધરાવે છે જેમાં ઉત્કટ આદરથી લઈને તીવ્ર નફરત સામેલ છે. અમેરિકાએ ચોક્કસપણે હજુ સુધી પોતાના ઇતિહાસના સૌથી વધુ બિનપરંપરાગત રાષ્ટ્રપતિને નથી જોયા કે નથી સાંભળ્યા. તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


وأفادت دراسة جديدة بأن التغير المناخي أدى على مدار نصف القرن الماضي إلى تفاقم التفاوت بين دول العالم، إذ عرقل النمو في البلدان الأكثر فقرا، بينما أفضى على الأرجح إلى زيادة معدلات الرفاهية في بعضٍ من أكثر دول العالم ثراء. وأشار باحثون في جامعة ستانفورد في ولاية كاليفورنيا الأمريكية في هذه الدراسة إلى أن نسبة الفجوة بين الدول الأشد فقرا وتلك الأكثر ثراء، تزيد الآن بنسبة 25 في المئة عما كانت ستصبح عليه، إذا لم تشهد الأرض ظاهرة الاحتباس الحراري وما تؤدي إليه من ارتفاع لدرجة حرارة الكوكب. وتعد الدول الأفريقية الواقعة على خطوط العرض الاستوائية الأكثر تضررا؛ إذ أن نصيب الفرد من الناتج المحلي الإجمالي في دول مثل موريتانيا والنيجر، يقل بنسبة 40 في المئة مما كان يُفترض أن يصبح عليه، إذا لم تكن درجات الحرارة قد ارتفعت بمعدلاتها الحالية. وتضرب الدراسة مثالا كذلك بالهند - التي يقول صندوق النقد الدولي إنها ستصبح صاحبة خامس أكبر اقتصاد في العالم خلال العام الجاري - إذ تشير إلى أن نصيب الفرد في هذا البلد من الناتج المحلي الإجمالي في عام 2010 كان أقل من معدلاته المفترضة بنسبة 31 في المئة، بسبب ارتفاع درجة حرارة الأرض. وتصل النسبة إلى 25 في المئة في البرازيل، صاحبة تاسع أكبر اقتصاد على مستوى العالم. وأشارت الدراسة إلى أن الاحتباس الحراري يُسهم على الأرجح في زيادة نصيب الفرد من الناتج المحلي الإجمالي في الكثير من الدول الغنية، ومن بينها بعض من البلدان الأكثر تسببا في انبعاث ما يُعرف بالغازات الدفيئة المُسببة لهذه الظاهرة. تشكل نيجيريا واحدة من الدول التي تسعى للحصول على معونات دولية لمساعدتها على التكيف مع تأثيرات ما يحدث في البيئة من تغيرات عقوبة الاحترار ومن بين معدي الدراسة، مارشال برك من قسم علوم نظام الأرض في جامعة ستانفورد، وقد قضى أعواما طويلة يحلل العلاقة بين درجات الحرارة والتقلبات الاقتصادية، التي شهدتها 165 دولة من دول العالم، في الفترة ما بين عامي 1961 و2010. واستخدمت الدراسة أكثر من 20 نموذجا مناخيا لتحديد مقدار ارتفاع درجة الحرارة الذي شهدته كل دولة بسبب تغير المناخ. وقد خلصت إلى بلورة 20 ألف تصور لما كانت ستصبح عليه نسبة النمو السنوية في تلك الدول، إذا لم تكن قد شهدت ارتفاعا لدرجات الحرارة بمستوياتها الراهنة. وأظهر برك أن النمو تسارع في الدول ذات الطقس البارد في السنوات التي كانت فيها درجات الحرارة أعلى من المتوسط، بينما انخفض في البلدان التي يسودها طقس حار. ويقول إن البيانات المأخوذة على مدار فترات مختلفة من التاريخ تُظهر بوضوح أن الأراضي الزراعية تكون "أكثر إنتاجية، وأن الناس يصبحون أكثر صحة، وأن مستوى إنتاجيتنا يزيد بشكل عام في أماكن العمل"، عندما تتسم درجة الحرارة بالاعتدال في ارتفاعها أو انخفاضها، أي عندما لا تكون باردة بشدة أو حارة للغاية. ويشير إلى أن الدول التي يسودها طقس بارد جنت "فوائد ارتفاع درجة الحرارة" على وجه الأرض. أما نظيراتها ذات الطقس الحار، فقد أُنزِلَت بها "عقوبة الاحترار"، بفعل ما أدى إليه ارتفاع درجات الحرارة، من جعلها بعيدة عن أن تنعم بدرجة الحرارة المثلى بالنسبة لها. ويقول المعد الرئيسي للدراسة، نوا ديفينبو، إن هناك "عددا من المسارات التي تتأثر من خلالها الدعائم الرئيسية للنشاط الاقتصادي الكلي بمستوى درجة الحرارة". ويضيف: "في الزراعة على سبيل المثال، ليس لدى الدول ذات الطقس البارد سوى موسم قصير للغاية في فصل الشتاء لنمو المزروعات. وعلى الجانب الآخر، لدينا أدلة قوية تفيد بأن غلة المحاصيل تراجعت على نحو حاد في ظل درجات الحرارة المرتفعة". ويتابع: "هناك بالمثل دليل على أن مستوى إنتاجية العمال يتراجع في درجات الحرارة المرتفعة، وأن أداء المرء على صعيد القيام بالوظائف الإدراكية والمعرفية ينخفض في مثل هذا المناخ، الذي تزيد فيه أيضا معدلات الصراع والتناحر بين الناس". تشكل الناشطة في مجال مكافحة التغير المناخي غريتا تونبري، 16 عاما، مصدر الإلهام الذي أدى لنشوء حركة شبابية دولية في هذا الشأن هل يفيد الأمر الأغنياء والفقراء معا؟ ويقول الباحثون إنه في الوقت الذي تكتنف فيه بعض الشكوك مسألة استفادة الدول الأكثر ثراء وبرودة في درجات الحرارة من التغير المناخي وارتفاع درجة حرارة الأرض، فإنه ما من شك في التأثير الذي خلّفه ذلك على البلدان التي يسودها طقس أكثر دفئا. ويضيف هؤلاء أن هذا التأثير سيكون أكبر بكثير، إذا ما وُضع عامل الاحتباس الحراري في الحسبان، منذ أن بدأت الثورة الصناعية في العالم. ويقول هابي كامبول، خبير استشاري بارز لدى منظمة "غرين بيس أفريكا": "إن نتائج الدراسة تتماشى مع ما هو معروف منذ سنوات، من أن ظاهرة التغير المناخي تشكل عاملا يزيد التهديدات ويفاقم من مواطن الضعف القائمة بالفعل". ويضيف أن ذلك يعني أن "الدول الأكثر فقرا وتعرضا للتهديدات في الوقت نفسه، تقف على الجبهة الأمامية في معركة تغير المناخ، وأن على الدول النامية التعامل مع التأثيرات الناجمة عن التغير المتطرف في المناخ، على حساب معدلات نموها". قد تصبح موجات ارتفاع درجة الحرارة المميتة كتلك التي أدت عام 2015 إلى وفاة الآلاف في الهند وباكستان أمرا معتادا في القريب ويشير كامبول إلى أن عجز دولة مثل موزمبيق عن التكيف عن متغيرات مناخية مثل هذه، بدا واضحا بعد إعصار كينيث الذي أدى لمقتل أكثر من 40 شخصا على أراضيها، منذ اجتاحها في 25 أبريل/نيسان الماضي. وفي مارس/آذار، لقي أكثر من 900 شخص حتفهم في موزمبيق ومالاوي وزيمبابوي بسبب إعصار إيداي. وبحسب كامبول، لم تسلم دولة مثل جنوب أفريقيا من تأثيرات مثل هذه، رغم استفادتها مما تمتلكه من بنية تحتية أكثر تطورا. فهذا البلد عانى الأمرين في مواجهة أزمة الجفاف وشح الأمطار التي شهدها عام 2018، وكذلك عندما ضربت فيضانات مؤخرا إحدى مناطقه. ويشير كامبول إلى مفارقة تتمثل في أنه بالرغم من أن الدول الأفريقية لم تسهم سوى بالنذر اليسير في إحداث ظاهرة التغير المناخي، فإنها تواجه "تأثيرات عميقة ليس لديها سوى قدرة محدودة على التعامل معها". تريد حركة "إكستنيكشن ريبليون" أن تكشف الحكومات عن "الحقيقة" بشأن حجم ظاهرة التغير المناخي وأن تسن قوانين للحد من الانبعاثات الكربونية لتنعدم نسبتها تماما بحلول عام 2025 لا تقاسم للثروات وبحسب الدراسة، شهدت الفترة بين عامي 1961 و2010، معاناة كل الدول الـ 18 التي كانت الانبعاثات الكربونية منها تقل عن معدل 10 أطنان من ثاني أكسيد الكربون لكل فرد (9 أطنان تحديدا)، من التأثيرات السلبية الناجمة عن ارتفاع درجة حرارة الأرض، وذلك من خلال انخفاض نصيب الفرد فيها من الناتج المحلي الإجمالي بنسبة تصل في متوسطها إلى 27 في المئة مقارنة بما كان يفترض أن يكون عليه الحال، إذا لم تزد درجة الحرارة بالمعدلات السائدة في الوقت الراهن. وعلى النقيض من ذلك، فإن 14 من الدول الـ 19 التي زادت الانبعاثات الإجمالية التراكمية منها على 300 طن من ثاني أكسيد الكربون لكل فرد (272 طنا بالتحديد) استفادت من الاحتباس الحراري، بزيادة قدرها في المتوسط 13 في المئة في نصيب الفرد من الناتج المحلي الإجمالي. وتقول الدراسة إن الأمر لا يقتصر على عدم مشاركة الدول الفقيرة في اغتنام الفوائد الكاملة الناجمة عن استهلاك الطاقة فحسب، بل إن الكثير منها أصبحت أكثر فقرا - نسبياً - بفعل استهلاك البلدان الثرية للطاقة. لكن نتائج هذه الدراسة واجهت بعض الانتقادات أيضا. من بين هؤلاء، سولومون سيانغ الذي يعمل في الولايات المتحدة وتعاون من قبل مع كلا الباحثين اللذين أعدا الدراسة التي تحدثنا عنها في السطور السابقة، لكنه يختلف معهما في بعض النتائج التي خلصا إليها. فبالرغم من أنه يقول إنه لا يوجد شك في صحة ما توصلت إليه الدراسة، بشأن التأثير الذي خلّفه ارتفاع درجة حرارة الأرض على الدول الأكثر فقرا، والتي يسودها طقس أكثر حرارةً من غيرها، فإنه يشير في الوقت ذاته إلى أنه كان لهذه الظاهرة أثار محسوسة شعر بها سكان البلدان الأكثر ثراء كذلك. ويقول: "نرى أضرارا تتكشف بشكل متأخر في الدول الثرية، وذلك إذا ما استخدمنا الطرق التي اتبعها التحليل الذي تضمنته تلك الدراسة. لذا فإذا ما نظرت في الفترة التي تعقب العام الأول الذي ظهرت فيه التأثيرات السلبية للاحتباس الحراري، فسترى أن الأضرار تظهر بعد ذلك في الدول الأكثر ثراء والتي تسودها درجات حرارة أكثر برودة، تماما كما يحدث في الدول الفقيرة ذات الطقس الأكثر دفئا وحرارة". بالإضافة إلى ذلك، لم تقدم الدراسة صورة واضحة بما يكفي، بشأن التأثير الذي لحق بالنمو في الدول الواقعة على خطوط عرض متوسطة، مثل الولايات المتحدة والصين واليابان، وهي الدول صاحبة الاقتصادات الثلاثة الكبرى في العالم. ويقول كامبول إن تغير المناخ لا يفيد أحدا على المدى البعيد، مُحذرا من أن استمرار هذه الظاهرة بلا انقطاع وبكامل قوتها الحالية سيجعلنا نواجه "تغيرات جامحة في المناخ". ويقول إنه "من الضروري أن تتحرك دول العالم الأكثر تسببا في الانبعاثات الكربونية، لتقليص انبعاثاتها على وجه السرعة". ويضيف: "يتعين على صناع السياسة التعامل مع مسألة التغير المناخي على محمل الجد بشكل أكبر بكثير مما يفعلونه حاليا، وعليهم أن يتيقنوا من أن هناك وسيلة للتحول العاجل بعيدا عن استخدام الوقود الأحفوري، وباتجاه الانتفاع بالطاقة المتجددة". يمكنك قراءة الموضوع الأصلي على صفحة BBC Capital

ગ્લોબલ વૉર્મિંગે ગરમ તેમજ ગરીબ દેશોને વધારે અસર પહોંચાડી છે તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે ગ્લોબલ વૉર્મિંગના કારણે અમીર દેશો વધારે અમીર અને ગરીબ દેશો વધારે ગરીબ બની ગયા છે. એક સંશોધન પ્રમાણે છેલ્લી અડધી સદીમાં જળવાયુ પરિવર્તનના કારણે વિશ્વમાં અસમાનતા વધી છે. ગરીબ દેશોમાં વિકાસ પર અસર પડી છે, જ્યારે કેટલાક ધનિક દેશોની સમૃદ્ધિ તેના કારણે વધી છે. કેલિફોર્નિયાની સ્ટેનફૉર્ડ યુનિવર્સિટીના સંશોધકો જણાવે છે કે વૈશ્વિક તાપમાનમાં વધારો ન થયો હોત તો સૌથી ગરીબ અને સૌથી ધનિક દેશો વચ્ચે ઓછી અસમાનતા હોત. તેના બદલે અત્યારે આ બન્ને પ્રકારના દેશો વચ્ચે 25% જેટલી વધારે અસમાનતા ઊભી થઈ ગઈ છે. ઉષ્ણકટિબંધ પર આવેલા આફ્રિકન દેશો પર તેની સૌથી વધુ અસર થઈ છે. વૈશ્વિક તાપમાનમાં જો વધારો ન થયો હોત તો આજે મૌરિટાનિયા અને નાઇજર જેવા દેશોમાં વ્યક્તિદીઠ જીડીપી 40% કરતાં પણ વધારે હોત. આઈએમએફના અંદાજ પ્રમાણે આ વર્ષે જેનું અર્થતંત્ર દુનિયાના પાંચમાં નંબરનું થઈ જવાનું છે, તેવા ભારત દેશમાં પણ વધતા તાપમાનની અસર થઈ છે. અભ્યાસમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે વર્ષ 2010માં વ્યક્તિદીઠ જીડીપી જેટલો હોવો જરૂરી હતો તેના કરતાં 31% ઓછો રહ્યો હતો. વિશ્વના નવમા નંબરના અર્થતંત્ર બ્રાઝીલ માટે આંકડો છે 25% જેટલો છે. નેશનલ એકૅડેમી ઑફ સાયન્સ જર્નલના પ્રોસિડિંગ્સમાં જાહેર થયેલા અભ્યાસમાં જણાવ્યા અનુસાર ગ્લોબલ વૉર્મિંગને કારણે ઘણા સમૃદ્ધ દેશોને ફાયદો થયો છે. વિશ્વના સૌથી વધુ (તાપમાન વધારતા) ગ્રીનહાઉસ ગૅસ ઉત્પન્ન કરનારા ઘણા દેશોને પણ ફાયદો થયો છે. તમે આ વાંચ્યું કે નહીં? વધતા તાપમાનનો દંડ સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના ડિપોર્ટમેન્ટ ઑફ અર્થ સિસ્ટમ સાયન્સના પ્રોફેસર માર્શલ બર્ક આ અભ્યાસના સહલેખક છે. તેઓ છેલ્લાં ઘણા વર્ષોથી વધતા તાપમાન અને તેના કારણે અર્થતંત્ર પર થતી અસરોની તપાસ કરી રહ્યા છે. આ માટે તેમણે 1961થી 2010 સુધીના 165 દેશોના આંકડાની ચકાસણી કરી હતી. અભ્યાસમાં હવામાનના જુદા જુદા 20 મૉડલનો ઉપયોગ કરીને એ નક્કી કરવાની કોશિશ થઈ કે મનુષ્યો જેના માટે જવાબદાર હોય તેવા તાપમાનમાં કયા દેશોમાં કેટલો વધારો થયો છે. તે પછી જો તાપમાનમાં વધારો ના થયો હોત તો આવા દેશોનો વાર્ષિક વિકાસ દર કેટલો રહ્યો હોત તે જાણવા માટે જુદાંજુદાં 20,000 વર્ઝન પ્રમાણે ગણતરી કરવામાં આવી હતી. પ્રોફેસર બર્કે એવું દર્શાવ્યું છે કે શીત આબોહવા ધરાવતા દેશોમાં જે વર્ષે તાપમાન સરેરાશ કરતાં વધારે હતું ત્યારે વિકાસ દરમાં વધારો નોંધાયો હતો. તેની સામે ઉષ્ણ આબોહવા ધરાવતા દેશોમાં વિકાસ દર મંદ પડ્યો હતો. તેઓ કહે છે, "ઐતિહાસિક ડેટા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે તાપમાન જ્યારે બહુ ઠંડુ પણ નહીં, અને બહુ ગરમ પણ નહીં એવું હોય ત્યારે પાક વધારે ઊતરે છે, લોકોની તંદુરસ્તી સારી રહે છે અને કામકાજમાં આપણે વધારે કાર્યક્ષમ બનીએ છીએ" તેમનો તર્ક એવો છે કે શીત આબોહવા ધરાવતા દેશોને તાપમાન વધવાથી 'ઉષ્ણતાપમાનનો ફાયદો' થયો છે, જ્યારે ઉષ્ણ આબોહવા ધરાવતા દેશોને 'ઉષ્ણતાપમાનનો દંડ' ભોગવવો પડ્યો છે. મહત્તમ તાપમાનથી પણ વધારે ગરમીથી આવા દેશોને નુકસાન થયું છે. જળવાયુ પરિવર્તન મામલે દુનિયાના ઘણા દેશોમાં વિરોધ પ્રદર્શન પણ થયાં છે સંશોધન કરનારી ટીમના અગ્રણી નોઆ ડિફેનબૉએ બીબીસીને જણાવ્યું, "આર્થિક પ્રવૃત્તિઓના એવાં ઘણાં બધાં પરિબળો હોય છે, જેના પર તાપમાનની અસર થાય." તેઓ કહે છે, "દાખલા તરીકે કૃષિ. શિયાળાના કારણે શીત દેશોમાં પાક લેવાની મર્યાદિત સિઝન હોય છે. બીજી બાજુ ભારે ગરમીને કારણે પાકના ઉતારા પર અસર થાય છે તેવા પૂરતા પુરાવા આપણી પાસે છે." "એ જ રીતે, એવા પણ પુરાવા છે કે ભારે ગરમીને કારણે મજૂરોની કાર્યક્ષમતા ઘટે છે. ઊંચા તાપમાને માનસિક ક્ષમતા ઓછી થાય છે, લોકો વચ્ચે ઘર્ષણ પણ વધે છે." વધારે અમીર, વધારે ગરીબ IMFના અંદાજ પ્રમાણે ભારત દેશમાં પણ વધતા તાપમાનની અસર થઈ છે સંશોધકો કહે છે કે શીત અને સમૃદ્ધ રાષ્ટ્રોને ખરેખર કેટલો ફાયદો થયો હશે તેના વિશે થોડી અનિશ્ચિતતા છે, પણ આ વર્ષો દરમિયાન ઉષ્ણ દેશોને અસર થઈ છે તેમાં કોઈ શંકાને સ્થાન નથી. સંશોધકોનું માનવું છે કે ખરેખર ઔદ્યોગિક ક્રાંતિની શરૂઆત થઈ ત્યારથી વધી રહેલા તાપમાનની ગણતરી કરવામાં આવે તો અસર વધારે મોટી હોઈ શકે છે. ગ્રીનપીસ આફ્રિકાના સિનિયર પોલિટિકલ એડવાઇઝર હેપ્પી ખંભુલેએ બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે, "વર્ષોથી જે વાત આપણે જાણતા હતા તેની સાથે આ તારણો મળતા આવે છે. જળવાયુ પરિવર્તનનું જોખમ વધારે છે અને વર્તમાનની ઊણપો વધારે પ્રબળ બનાવે છે." "તેનો અર્થ એ કે જળવાયુ પરિવર્તનના કારણે ગરીબો અને જોખમ હેઠળ જીવતા લોકોને સીધી અસર થાય છે." "વિકાસશીલ દેશોએ પોતાના વિકાસના ભોગે જળવાયુ પરિવર્તનની આકરી અસરોનો સામનો કરવાનો રહેશે." છેલ્લા બે મહિનામાં દક્ષિણ આફ્રિકામાં આવેલા પૂરના કારણે અનેક લોકોનાં મૃત્યુ થયાં છે કેનેથ વાવાઝોડું આવ્યું ત્યારે જોખમનો સામનો કરવા માટે મોઝામ્બિક તૈયાર ન હતું તે દેખાઈ આવ્યું હતું. ખંભુલેએ જણાવ્યું હતું કે 25 એપ્રિલે કેનેથ વાવાઝોડું જમીન પર ત્રાટક્યું તે પછી 40 લોકોનાં મોત થયાં હતાં. માર્ચ મહિનામાં ઇડાઇ વાવાઝોડું આવ્યું ત્યારે પણ મોઝામ્બિક, મલાવી અને ઝિમ્બાબ્વેમાં 900થી વધુ લોકોનાં મોત થયાં હતાં. ખંભુલે કહે છે કે વધુ સારી માળખાકીય સુવિધાઓને કારણે ફાયદામાં રહેલા દક્ષિણ આફ્રિકા જેવા દેશે પણ આબોહવામાં ફેરફારોને કારણે સહન કરવું પડે છે. જેમ કે ભારે ગરમીના કારણે 2018માં જળસંકટ ઊભું થયું હતું. હાલમાં ક્વા-ઝૂલુ નાતાલ વિસ્તારમાં પૂર આવ્યું હતું. "વૈશ્વિક તાપમાન વધારામાં આફ્રિકન દેશોની ભાગ્યે જ કોઈ ભૂમિકા રહેલી છે, આમ છતાં તેની અસરોનો સામનો કરવો પડે છે, કેમ કે આવી સમસ્યાઓ સામે લડવા માટે આ દેશો સક્ષમ નથી." ગરીબ દેશોને અન્યાય વ્યક્તિ દીઠ CO2નું પ્રમાણ 10 ટનથી ઓછું (નવ ટન) હોય તેવા બધા જ 18 દેશોએ ગ્લોબલ વૉર્મિંગનું નુકસાન ભોગવવું પડ્યું છે આ અભ્યાસ અનુસાર 1961થી 2010 સુધીમાં વ્યક્તિ દીઠ CO2નું પ્રમાણ 10 ટનથી ઓછું (નવ ટન) હોય તેવા બધા જ 18 દેશોએ ગ્લોબલ વૉર્મિંગનું નુકસાન ભોગવવું પડ્યું છે. જો તાપમાન ન વધ્યું હોત તો કેવી સ્થિતિ હોત તેની સાથે સરખામણી કરીએ ત્યારે ખ્યાલ આવે છે કે આ દેશોની વ્યક્તિ દીઠ જીડીપીમાં મધ્યાંક પ્રમાણે 27%નો ઘટાડો થયો હતો. તેની સામે વ્યક્તિ દીઠ CO2નું પ્રમાણ 300 ટનથી પણ વધારે (272 ટન) સુધી પહોંચ્યું હોય તેવા 19 દેશોમાંથી 14 દેશોને ગ્લોબલ વૉર્મિંગથી ફાયદો થયો છે. આ દેશોની વ્યક્તિ દીઠ જીડીપીમાં મધ્યાંક પ્રમાણે 13%નો વધારો થયો છે. જોકે, આવા તારણની ટીકા પણ થઈ છે. સંશોધન પ્રમાણે ગ્લોબલ વૉર્મિંગના કારણે ભારતનું અર્થતંત્ર નબળું પડ્યું છે આ બે સંશોધકો સાથે ભૂતકાળમાં કામ કરનારા, યુસી બર્કલે ખાતેના પબ્લિક પૉલિસીના પ્રોફેસર સોલોમન હિસિયાંગ કહે છે કે ગ્લોબલ વૉર્મિંગના કારણે ગરીબ અને ઉષ્ણ દેશોને થયેલી અસરોની વાત એકદમ સાચી છે, પરંતુ તેની નકારાત્મક અસરો સમૃદ્ધ દેશોને પણ થઈ છે. તેઓ કહે છે, "આ વિશ્લેષણની મેથડ પ્રમાણે જોવા જઈએ તો પાછળથી સમૃદ્ધ દેશોને પણ નુકસાન થયેલું દેખાય છે. તેથી પ્રથમ વર્ષની અસરને છોડી દેશો તો તમે જોશો કે સમૃદ્ધ અને શીત દેશોને પણ અસર થઈ છે." અમેરિકા, ચીન અને જાપાન જેવા મધ્યના અક્ષાંશ પર રહેલા દેશો અને દુનિયાના ત્રણ સૌથી મોટા અર્થતંત્રના વિકાસને કેવી અસર થઈ છે તે પણ બહુ સ્પષ્ટ નથી. ખંભુલે કહે છે: "લાંબા ગાળે ક્લાઇમેટ ચેન્જથી કોઈને ફાયદો થવાનો નથી. ક્લાઇમેટ ચેન્જ આમ જ ચાલતું રહ્યું તો પછી કાબૂ બહારના આબોહવા પરિવર્તનો થઈ જશે." "એ જરૂરી છે કે દુનિયામાં સૌથી વધુ પ્રદૂષિત ગૅસ ફેંકતા દેશો તાકિદે તે બંધ કરે." "નીતિ નિર્ધારકોએ ક્લાઇમેટ ચેન્જને હાલમાં છે તેના કરતાં વધારે ગંભીરતાથી લેવાની જરૂર છે. તેમણે એવી વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ કે ધુમાડા છોડતા બળતણની જગ્યાએ રિન્યૂએબલ ઍનર્જી તરફ ઝડપથી આપણે વળીએ." તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


ويتعين عليها ألا توفر فقط احتياجاتها من اللقاح، بل وتفي كذلك بالتزاماتها بإنتاج حصة من الإمدادات العالمية. فهل تستطيع تلبية هذا الطلب؟ ما حجم انتاج الهند من اللقاحات؟ في الوقت الحالي، تمت الموافقة على استخدام لقاحين في الهند، هما كوفيدشيلد ( وهو الاسم المحلي للقاح أوكسفورد- أسترازينيكا التي طُور في المملكة المتحدة) ولقاح آخر يُسمى كوفاكسين. "صدمة" بسبب موافقة الهند "المتسرعة" على لقاح محلي لفيروس كورونا مواضيع قد تهمك نهاية لقاح أكسفورد-أسترا زينيكا يحظى بموافقة بريطانيا وتخضع لقاحات أخرى للتجارب ليجري إنتاجها كذلك في الهند. وقد أفادت الأنباء خلال الأشهر الأخيرة بأن شركات الأدوية الهندية تعمل على زيادة إنتاجها من خلال إضافة منشآت جديدة أو تحويل خطوط إنتاج حالية. ويقول المُنتِج الأكبر وهو معهد مصل الهند إنه يمكنه طرح ما بين 60 إلى 70 مليون جرعة من اللقاح شهريا. كما تقول شركة بهارات للتكنولوجيا الحيوية إنها تخطط لإنتاج 200 مليون جرعة من اللقاح في السنة، على الرغم من توفر 20 مليون جرعة فقط من كوفاكسين في الوقت الحالي. أما الشركات الأخرى التي تنتج لقاحات قيد التجارب فهي تجري محادثات مع السلطات في الهند وبلدان أخرى بشأن توفير هذه اللقاحات عندما تكون جاهزة. وحتى الآن لا يوجد الكثير من التفاصيل بشأن الكميات المنتظرة. الهند تصدر لقاحات فيروس كورونا "خلال أسابيع" لبلدان تنتظرها بفارغ الصبر ماهي احتياجات الهند من اللقاحات؟ قالت الحكومة الهندية إنها ستقوم بتلقيح 300 مليون شخص من المدرجين على قائمة الفئات ذات الأولوية بحلول نهاية يوليو/تموز، ضمن خطتها المبدئية لمواجهة الفيروس. ومن المقرر أن يبدأ برنامج التلقيح في 16 يناير/كانون الثاني، حيث سيكون عمال القطاع الصحي والخطوط الأمامية أول من يتلقى اللقاحات. الهند سجلت ثاني أكبر عدد من الإصابات المؤكدة بفيروس كورونا حول العالم ويهدف البرنامج إلى إعطاء 600 مليون جرعة في غضون سبعة أشهر، بواقع 85 مليون جرعة شهريا. ويقول أكبر المصنعين (معهد مصل الهند) إن لديه 50 مليون جرعة خضعت لاختبار الجودة وجاهزة لطرحها. وأخبرتنا الشركة بأن العمل ما زال جارياً لتحديد تفاصيل النسبة التي سيتم تصديرها أو الاحتفاظ بها للاستخدام المحلي. ماذا عن دور الهند عالميا؟ تعد شركة معهد مصل الهند جزءاً من خطة عالمية كبرى تُعرف باسم كوفاكس، وتدعمها منظمة الصحة العالمية وتهدف لمساعدة الدول ذات الدخل المنخفض والمتوسط في تأمين الوصول للقاحات خلال هذا العام، في ظل تسارع السباق العالمي للحصول عليها. وفي سبتمبر/ أيلول، وافقت الشركة على توفير 200 مليون جرعة ضمن الخطة خلال العام الجاري، إما من لقاح أوكسفورد- أسترازينيكا أو من لقاح آخر طُور في الولايات المتحدة يسمى نوفافاكس. ويقول أدار بوناوالا الرئيس التنفيذي للشركة لبي بي سي إنه من الممكن تمديد اتفاق كوفاكس ليشمل 900 مليون جرعة أخرى. ومن شأن ذلك رفع الالتزام الإجمالي للشركة بموجب الخطة العالمية إلى أكثر من مليار جرعة. وقالت الشركة لبي بي سي إنها تخطط الآن لزيادة انتاجها ليصل إلى 100 مليون جرعة شهرياً اعتباراً من مارس/أذار. ما هي الالتزامات الأخرى التي تتحملها الشركات الهندية؟ بخلاف خطة كوفاكس، عقد معهد مصل الهند صفقات تجارية ثنائية مع دول عدة لإمدادها بلقاح أوكسفورد-أسترازينيكا. وحدة لتخزين اللقاحات في مدينة بنغالور الهندية غير أن حالة من الالتباس أثارتها تصريحات لبونوالا مدير معهد مصل الهند في وقت سابق من الشهر الجاري عندما أشار إلى أن الموافقة على اللقاح جرت بشرط عدم تصديره. و في وقت لاحق، أوضحت الحكومة الهندية أنه سيتم السماح بتصدير اللقاح، بعدما عبرت بنغلاديش عن مخاوفها بشأن الأمر، إذ عقدت صفقة للحصول على 30 مليون جرعة مبدئية. وقال مسؤول في وزارة الخارجية لبي بي سي إن الهند "تدرك تماماً التزاماتها تجاه جيرانها وباقي بلدان العالم كأكبر دولة مصنعة للقاحات في العالم". ولدى معهد المصل الهندي اتفاقات كذلك مع السعودية وميانمار والمغرب، رغم أنه لم تتضح بعد كميات اللقاحات والموعد المحتمل للحصول عليها. وتفيد التقارير بأن نيبال والبرازيل وسريلانكا أيضاً ترغب في تأمين اللقاحات الهندية الصنع، سواء كان ذلك لقاح أوكسفورد-أسترازينيكا المنتج في الهند أو كوفاكسين الذي تنتجه شركة بهارات للتكنولوجيا الحيوية، وهو اللقاح الآخر الوحيد الذي تمت الموافقة عليه في الهند حتى الآن. غير أن بونوالا قال إن الأولوية بالنسبة لمعهد المصل الهندي مازالت هي تلبية الطلب المحلي. وأضاف "بمجرد أن نلبي المتطلبات الأولية في الهند، سنبدأ قريباً في تصدير اللقاح للدول الأخرى". وقال متحدث باسم التحالف الدولي للقاح "غافي" والذي يساعد في إدارة خطة كوفاكس لبي بي سي إنه على اتصال مستمر مع كل من السلطات الهندية ومعهد المصل الهندي. وأضاف أن تحالف غافي "واثق" من أنه لن يكون هناك تأخير في التزام الشركة تجاه كوفاكس. ويشير خبير الفيروسات الدكتور شهيد جميل إلى أن خطة كوفاكس التزام دولي، مضيفاً أنه كذلك لن يبدو أمراً جيداً إن تراجعت الشركات الهندية عن صفقات ثنائية أبرمتها مع دول أخرى. ويضيف أنه في الظروف الحالية "لست قلقاً من أن الهند ستعاني من نقص في اللقاحات. لكن عنق الزجاجة سيتمثل في مدى سرعتنا في تلقيح الناس". إسرائيل تتصدر السباق العالمي في التطعيم ضد فيروس كورونا وهناك أمر آخر يحتمل أن يكون بمثابة عنق زجاجة، وهو مدى توفر القوارير الزجاجية المستخدمة في تعبئة اللقاحات. إذ كانت هناك مخاوف من احتمال حدوث نقص عالمي فيها. إلا أن معهد المصل الهندي قال لبي بي سي إنه حتى الآن لم يواجه أي نقص في هذه العناصر.

ભારત વૅક્સિનનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક છે. ભારતે ન માત્ર પોતાના લોકોનું રસીકરણ કરવાનું છે બલકે વિશ્વના અન્ય દેશો પ્રત્યે પોતાની પ્રતિબદ્ધતા પણ નિભાવવાની છે. શું ભારત આ માગને પૂરી કરી શકશે? ભારત કેટલી વૅક્સિનનું ઉત્પાદન કરી શકે છે? કોરોના વાઇરસના રસીકરણ માટે પૂરતી સંખ્યામાં ઉત્પાદન થશે કે કેમ તે અંગે પ્રશ્નો છે. ભારતમાં હજુ બે વૅક્સિનોને મંજૂરી મળી છે – કોવિશીલ્ડ જે ઑક્સફર્ડ અને એસ્ટ્રાજેનેકા બનાવી રહ્યા છે અને બીજી છે કોવૅક્સિન. અમુક બીજી વૅક્સિનો જેમની અત્યારે ટ્રાયલ ચાલી રહી છે, તેમનું ઉત્પાદન પણ ભારતમાં થઈ રહ્યું છે. ભારતની દવા કંપનીઓએ હાલના મહિનાઓમાં ઉત્પાદનમાં ઝડપ આણી છે. સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇંડિયા, જે સૌથી મોટા ઉત્પાદક છે, તેમના પ્રમાણે હાલ તેઓ દર મહિને છ કરોડથી સાત કરોડ વૅક્સિનનું ઉત્પાદન કરી શકે છે. ભારત બાયોટૅક પ્રમાણે તેઓ વર્ષમાં 20 કરોડ વૅક્સિનનું ઉત્પાદન કરી શકે છે. જોકે, હાલ તેમની પાસે કોવૅક્સિનના માત્ર બે કરોડ ડોઝ જ હાજર છે. બીજી કંપનીઓ જેમની વૅક્સિનોની ટ્રાયલ હજુ ચાલી રહી છે, તેઓ પણ ભારતના અધિકારીઓ અને બીજા દેશો સાથે વાત કરી રહી છે. જેથી વૅક્સિન તૈયાર થાય ત્યારે તેની સપ્લાય કરી શકાય. જોકે, તેને લગતી વધુ જાણકારીઓ મોજૂદ નથી. અમદાવાદ : એ કૅન્સરગ્રસ્ત મહિલા જેઓ ઍમ્બુલન્સ ચલાવે છે ભારતની ખુદની જરૂરિયાત કેટલી છે? ભારત સરકારે કહ્યું કે તેઓ 30 કરોડ લોકોને જુલાઈ માસના અંત સુધીમાં રસી આપી દેશે. વૅક્સિનેશન પ્રોગ્રામ 16 જાન્યુઆરીથી શરૂ થશે અને સૌથી પહેલાં ફ્રંટલાઇન અને હેલ્થકૅર વર્કર્સને વૅક્સિન અપાશે. સાત મહિનામાં 60 કરોડ લોકોને રસી આપવાની યોજના છે, એટલે કે દર મહિને લગભગ 8.5 કરોડ ડોઝ. વિશ્વમાં ભારતની ભૂમિકા શું હશે? ભારતમાં કોરોના વાઇરસની બૅ રસીઓને મંજરૂી મળી ગઈ છે. સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇંડિયા વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન દ્વારા સમર્થિત કોવૅક્સ સ્કીમનો ભાગ છે. તેનો હેતુ મધ્યમ આવકવાળા દેશોને વૅક્સિન ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. પાછલા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટે આ સ્કીમ અંતર્ગત 20 કરોડ ડોઝ ઉપલબ્ધ કરાવવાની વાત કરી હતી. તે ઑક્સફર્ડ-એસ્ટ્રાઝેનેકાની વૅક્સિન કે પછી અમેરિકાની નોવૅક્સના ડોઝ હોઈ શકે છે. સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇંડિયાના ચીફ એક્ઝિક્યૂટિવ અદાર પૂનાવાલાએ બીબીસીને જણાવ્યું કે આ કરાર વધીને 90 કરોડ ડોઝનો થઈ શકે છે. જો આવું થયું તો સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયાની પ્રતિબદ્ધતા એક અબજ ડોઝની થઈ જશે. બીબીસી સાથે વાત કરતાં કંપનીએ જણાવ્યું કે તેમનો પ્રયત્ન છે કે પ્રોડ્ક્શન વધારીને એક કરોડ ડોઝ પ્રતિમાસ કરવામાં આવે. કોવૅક્સ સ્કીમ સિવાય, સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇંડિયાએ ઑક્સફર્ડ-એસ્ટ્રાઝેનેકા વૅક્સિનના પુરવઠા માટે ઘણા દેશો સાથે દ્વિપક્ષીય વાણિજ્યિક સોદા કર્યા છે. પૂનાવાલાએ આ મહિનાની શરૂઆતમાં કહ્યું હું કે રસી માટે એ શરતે મંજૂરી અપાઈ હતી કે તેની નિકાસ નહીં કરવામાં આવે, પરંતુ તેમના પ્રમાણે આ એક ભ્રમ હતો. બાંગ્લાદેશ દ્વારા ચિંતા વ્યક્ત કર્યા બાદ ભારત સરકારે બાદમાં સ્પષ્ટ કર્યું નિકાસની પરવાનગી અપાશે, નોંધનીય છે બાંગ્લાદેશ સાથે ત્રણ કરોડ પ્રારંભિક ડોઝ આપવાનો સોદો કરાયો છે. વિદેશ મંત્રાલયના એક અધિકારીએ બીબીસીને જણાવ્યું કે ભારત, “વિશ્વના સૌથી મોટા વૅક્સિન નિર્માતા તરીકે પાડોશીઓ અને વિશ્વના અન્ય ભાગો પ્રત્યે પોતાની પ્રતિબદ્ધતા માટે સંપૂર્ણપણે સચેત છે.” આ સિવાય કંપનીએ સાઉદી અરેબિયા, મ્યાનમાર અને મોરોક્કો સાથે પણ ડીલ કરી રાખી છે. જોકે તેમની કેટલી વૅક્સિન ક્યાં સુધી જોઈએ તે અંગે હજુ સ્પષ્ટતા નથી. એવા સમાચાર છે કે નેપાલ, બ્રાઝિલ અને શ્રીલંકા પણ ભારતમાં બનેલી વૅક્સિનમાં રસ દાખવી શકે છે. પરંતુ પૂનાવાલા જણાવે છે કે તેમની પ્રાથમિકતા ઘરેલુ માગ પૂરી કરવાની રહેશે. “એક વખત આપણે પ્રારંભિક આવશ્યકતાઓ પૂરી કરી લઈએ, પછી અમે જલદી જ તે અન્ય દેશોને નિકાસ કરવાનું શરૂ કરી દઈશું.” વૈશ્વિક વૅક્સિન ગઠબંધન ગાવીના પ્રવક્તા, જેઓ કોવૅક્સ યોજના ચલાવવામાં મદદ કરી રહ્યા છે, તેમણે બીબીસીને જણાવ્યું કે ભારતીય અધિકારીઓ અને સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇંડિયા, બંને સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે. તેમણે કહ્યું કે તેઓ, “આશ્વસ્ત” છે કે કોવૅક્સ માટે પ્રતિબદ્ધતામાં કોઈ મોડું નહીં થાય. વાઇરોલૉજિસ્ટ ડૉ. શાહીદ જમીલ જણાવે છે કે કોવૅક્સ યોજના એક આંતરરાષ્ટ્રીય જવાબદારી છે, તેથી ભારતીય કંપનીઓ અન્ય દેશો સાથે પહેલાં સંમતિથી દ્વિપક્ષીય સોદા પર રોક લગાવે છે તો તે પણ સારું નહીં કહેવાય. તેમણે કહ્યું કે વર્તમાન ઉપલબ્ધતાને જોતાં. “મને એ વાતની ચિંતા નથી કે ભારતમાં વૅક્સિનની અછત રહશે.” તેમના પ્રમાણે, “અડચણ એ હશે કે આપણે વાસ્તવમાં કેટલી ઝડપથી લોકોને રસી આપીએ છીએ.” એક અન્ય શક્ય અડચણ કાચની શીશીઓની ઉપલબ્ધતા છે જે રસી માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. સમગ્ર વિશ્વમાં એ વાતને લઈને ચિંતા છે કે શીશીઓની અછત થઈ શકે છે. જોકે, સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા પ્રમાણે અત્યાર સુધી તેમણે આવી કોઈ પણ વસ્તુની અછતનો સામનો નથી કરવો પડ્યો. તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


شوارع الهند خالية خلال فرض الإغلاق وقال رئيس مجلس مقاطعة دلهي إن رئيس الحكومة نارندرا مودي وافق على تمديد الإغلاق إلى يوم الثلاثاء دون إعطاء المزيد من التفاصيل. ويأتي القرار وسط نقاش حول تأثير إجراء إغلاق البلاد على السكان الأشدّ فقراً. وبعد ترك آلاف العمال المهاجرين من دون عمل. وكان مودي قد عقد اجتماعاً مع وزرائه عبر الفيديو يوم السبت وحثّ العديد من الوزراء خلال الاجتماع الحكومة على اتخاذ قرار تمديد الإغلاق الذي بدأ الشهر الماضي. وتختلف نسبة انتشار الفيروس بين المقاطعات الهندية حيث شهد بعضها ارتفاعاً كبيراً في عدد الحالات. مواضيع قد تهمك نهاية وسجّلت الهند نحو 8000 إصابة و288 حالة وفاة بحسب جامعة جونز هوبكنز الأمريكية التي تتابع انتشار الفيروس في أنحاء العالم. ويرجّح أن تكون الأرقام الحقيقية أعلى بكثير. ونُشر بيان على الإنترنت صادر عن مكتب رئيس الوزراء يوم السبت يشير إلى أنه تم الإجماع مع رؤساء وزراء المقاطعات على تمديد الإغلاق لأسبوعين مع التشديد على أهمية عدم خسارة الجهود التي بذلت حتى الآن. ووصف مودي الأسابيع الثلاثة أو الأربعة القادمة، بالـ"دقيقة" لرصد مدى فعالية التدابير المتخذة. ولم يصدر أي إعلان رسمي بعد عن تمديد الإغلاق، لكن بعض المقاطعات الكبيرة أعلنت تمديده. لم لا تتحمّل الهند رفع الحظر؟ تحليل لسوتيك بيسواس - مراسل بي بي سي مع دخولها في الإغلاق التام في 24 مارس/ آذار، أوقفت الهند عجلة اقتصادها الذي تبلغ ميزانيته 2.9 تريليون دولار. وطُلب من أكثر من مليار شحص البقاء في المنزل وأوقفت الأعمال التجارية وقُطعت جميع خطوط المواصلات البرية والجوية. وتظهر الفحوصات بداية انتشار الفيروس في المجتمعات المكتظة مع ورود تقارير يومية عن تسجيل إصابات. لذا يمكن لرفع الحظر أن يؤدي بسهولة إلى موجة عدوى جديدة. الحظر الكامل ضروري لكبح انتشار المرض. عالم الفيروسات الذي تحدثت إليه يعتقد أن الهند لا زالت في مراحل مبكرة من انتشار الفيروس. وليس هناك معلومات كافية في البلاد عن انتشار العدوى أو عن عدد الحالات التي أصيبت وتماثلت للشفاء لتستطيع أن تطوّر ما يعرف بمناعة القطيع. لا شكّ أن الإغلاق بدأ بالتأثير سلباً على الإقتصاد. وتعتبر العديد من المقاطعات بمثابة البؤر المحركة لعجلة الاقتصاد والمساهمة بإيرادات ضخمة في الخزينة. فمومباي هي العاصمة الاقتصادية للهند ومدينة مقاطعة مهارشترا الأساسية تؤمن أكثر من ثلث مدخول الضرائب. في وقت سابق ، تحدى المئات من العمال المهاجرين الغاضبين العالقين في مدينة سورات الغربية في مقاطعة غوجارات القيود المفروضة على السماح لهم بالعودة إلى منازلهم بعد سماع تقارير عن تمديد فترة الإغلاق. وأغلق العمال الطرقات وتعرّضوا للمتلكات وأحرقوا إطارات وآليات وقام بعضهم برمي الحجارة. وتوافدت أعداد كبيرة من الشرطة واعتقل نحو 80 عاملاً. وفرض رئيس الوزراء مودي الإغلاق في 25 مارس/ آذار عبر تحذير بسيط تاركاً الملايين محاصرين ومن دون طعام. ويحظّر على ما يقارب 1.3 مليار مقيم في الهند الخروج من منازلهم مع فرض الحظر على التجمعات العامة وإغلاق جميع الإعمال غير الضرورية. وهناك مخاوف من أن يؤدي انتشار الفيروس في واحدة من أكثر البلدان ازدحاماً بالسكان إلى كارثة إنسانية.

દિલ્હીમાં ડ્રાય રનની કામગીરી પર દેખરેખ રાખી રહેલા કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રી ડૉ. હર્ષવર્ધને કહ્યું છે કે કોરોના વૅક્સિન ફક્ત દિલ્હીમાં જ નહીં આખા દેશમાં મફતમાં અપાશે. વૅક્સિન ડ્રાયમાં આરોગ્યકર્મીઓ કઈ હદૈ તૈયાર છે અને કેવા પ્રકારની તાલીમની કમી છે એ પ્રાયોગિક ધોરણે તપાસ કરાશે. આની સાથે સુવિધાઓનું પણ આકલન કરાશે. એમાં તપાસવામાં આવશે કે વૅક્સિનને સ્ટોરેજથી રસીકેન્દ્ર સુધી પહોંચાડવામાં કેટલો સમય લાગશે. સમાચાર સંસ્થા રૉયટર્સ મુજબ સરકારે ઑક્સફર્ડ કોવિડ-19 વૅક્સિનને મંજૂરી આપી છે. આ વૅક્સિન પૂણેની સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયામાં બની છે. આ બીજા તબક્કાનું ડ્રાય રન છે અને આ અગાઉ 28 ડિસેમ્બરે અસમ, આંધ્ર પ્રદેશ, પંજાબ અને ગુજરાતમાં ડ્રાય રન કરવામાં આવ્યું હતું. સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે કહ્યું કે 96 હજાર લોકોને વૅક્સિન આપવાની તાલીમ આપવામાં આવી છે. બુધવારે બ્રિટને ઑક્સફોર્ડ-એસ્ટ્રાજેનેકાની વૅક્સિનને કટોકટી ઉપયોગ માટે મંજૂરી આપી દીધી છે. જે બાદ હવે ભારતમાં પણ આ રસીને મંજૂરી મળવાની આશા પ્રબળ બની છે. ભારતની સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ઇન્ડિયા આ વૅક્સિન (કોવિશિલ્ડ)નું ઉત્પાદન કરી રહી છે અને તેણે શરૂઆતમાં જ 50 ટકા રસી ભારતને આપવાનો વાયદો કર્યો હતો. ગુજરાતમાં કોરોનાની રસી માટે ડ્રાય રન કોરોના વાઇરસની વૅક્સિન મૂકવા માટેની તૈયારીના ભાગરૂપે ગુજરાત સરકાર દ્વારા ગાંધીનગર અને રાજકોટમાં વૅક્સિન ડ્રાય રન યોજવામાં આવી. કેન્દ્ર સરકાર ગુજરાત ઉપરાંત, આંધ્ર પ્રદેશ, આસામ અને પંજાબમાં ડ્રાય રનનું આયોજન કરાયું હતું. આરોગ્યવિભાગના કર્મચારીઓ રસીકરણના કાર્યક્રમ માટે સજ્જ થઈ શકે તે માટે રાજકોટમાં નવ અને ગાંધીનગરમાં 10 સ્થળે ડ્રાય રનનું આયોજન કરાયું હતું. કેન્દ્ર સરકારની ગાઈડલાઈન મુજબ આ ડ્રાય રનમાં વૅક્સિન આપવાની સાથે સાથે કૉલ્ડ સ્ટોરેજ અને વાહનવ્યવહારની વ્યવસ્થાની પણ સમીક્ષા કરાવામાં આવી. ડ્રાય રનમાં શું હોય? રસીકરણ-કાર્યક્રમનું યોગ્ય રીતે આયોજન થઈ શકે અને કોઈ પણ અગવડ વગર દરદીઓને રસી આપી શકાય તે માટે ડ્રાય રનનું આયોજન કરાય છે. દરદીને કોરોના વૅક્સિન કઈ રીતે આપવી, વૅક્સિનનો સંગ્રહ કઈ રીતે કરવો, દરદીઓ અને આરોગ્યકર્મચારીઓ માટે શું પ્રૉટોકોલ હોવા જોઇએ અને રસીકરણ માટે દરદીઓને કઈ રીતે લાવવામાં આવશે તેનું રિહર્સલ આ ડ્રાય રનમાં કરવામાં આવે છે. જો વૅક્સિનથી કોઈ દરદીને આડઅસર થાય તો શું કરવું તે અંગેનું પણ આકલન કરવામાં આવે. 'ઇન્ડિન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ પબ્લિક હેલ્થ, ગાંધીનગર'ના ઍસોસિએટ પ્રોફેસર, ડૉ. અનીશ સિન્હાએ બીબીસી ગુજરાતીને જણાવ્યું હતું, "દરદીને રસી સુરક્ષિત રીતે કઈ રીતે આપવી એની તપાસ કરવા માટે આ ડ્રાય રનનું આયોજન કરાયું હતું. આ એક પ્રકારની મૉક-ડ્રિલ છે, જેનો હેતુ એ તપાસવાનો છે કે શું અમારી વ્યવસ્થા રસીકરણના કાર્યક્રમ માટે તૈયાર છે કે નહીં?" ડેટા પ્રમાણે લાભાર્થીઓને હૉસ્પિટલ અથવા હેલ્થ સેન્ટરમાં બોલાવવામાં આવે છે, જ્યાં આરોગ્યકર્મચારીઓ રસી મૂકવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરે છે. પહેલાં લાભાર્થીના તમામ દસ્તાવેજો તપાસવામાં આવે અને ત્યારબાદ રસી આપવામાં આવે. ગુજરાતમાં યોજાયેલા ડ્રાય રન દરમિયાન ત્રણ રૂમની વ્યવસ્થા કરાઈ. - વેઈટિંગ રૂમ, વૅક્સિનેશન રૂમ અને ઑબ્ઝર્વેશન રૂમ. તેઓએ વધુમાં જણાવ્યું કે ડ્રાય રનમાં આરોગ્યકર્મચારીઓ દ્વારા 25 ડમી ઍન્ટ્રી કરવામાં આવી જે કૉ-વિન (Co-WIN)માં અપલૉડ કરવામાં આવશે. 'બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડબિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડ'ના અહેવાલ અનુસાર રાજ્યના રસીકરણ-અધિકારી નયન જાનીએ જણાવ્યું હતું કે, "ડ્રાય રન રાજકોટ શહેર, રાજકોટ જિલ્લા, ગાંધીનગર શહેર અને ગાંધીનગર જિલ્લામાં યોજવામાં આવ્યું. પ્રથમ દિવસે આરોગ્ય કર્મચારીઓ વહીવટી કામ પૂર્ણ કરાયું." મંગળવારે આરોગ્યકર્મચારીઓ ફિલ્ડ વિઝિટ કરી અને રસીકરણ-અભિયાન હાથ ધર્યું. ફરક માત્ર એટલો હતો કે રસી નહોતી. ડ્રાય રન મંગળવારે પૂર્ણ થયું અને જે પણ માહિતી ભેગી થઈ, તેને કૉ-વિન (Co-WIN) પૉર્ટલમાં અપલૉડ કરાઈ. 'કૉ-વિન'એ રસીકરણના કાર્યક્રમ માટે વિકસાવવમાં આવેલું સૉફ્ટવેર છે. ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકાના આરોગ્યઅધિકારી ડૉ. કલ્પેશ ગોસ્વામીએ જણાવ્યું છે કે ડ્રાય રનમાં ભાગ લેવા માટે મહાનગર પાલિકા દ્વારા 125 લાભાર્થીઓની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. 50 આરોગ્યકર્મચારીઓ પાંચ જગ્યાએ લાભાર્થીઓની મુલાકાત લીધી અને રસીકરણ કાર્યક્રમ માટેનો ડ્રાય રન કરી. ડ્રાય રનથી શો ફાયદો? ડૉ. અનીશ સિન્હા જણાવે છે કે, "ડ્રાય રનથી ફાયદો એ થાય કે રસીકરણ-અભિયાનમાં જો કોઈ ખામી દેખાય તો તે માટે આગોતરું આયોજન કરી શકાય. સૌથી મહત્વનું છે કૉલ્ડચેન અને ટ્રાન્સર્પોટેશન. કારણ કે વૅક્સિનને દેશમાં પહોંચાડવી એક મોટો પડકાર છે." રસીકરણ માટે આપણું આરોગ્ય-વ્યવસ્થાતંત્ર કેટલું મજબૂત છે, તે જાણવા માટે ડ્રાય રન બહુ અગત્યની છે. દરદીની નોંધણીથી લઈને વૅક્સિન ક્યારે આપવામાં આવી તે અંગની માહિતી એકત્ર અને સંગ્રહ કરવા માટે પણ આ સરવે જરૂરી છે. બીજાં ત્રણ રાજ્યોમાં પણ ડ્રાય રન યોજાઈ ગુજરાતની સાથેસાથે આંધ્ર પ્રદેશ, પંજાબ અને આસામમાં પણ ડ્રાય રનનું આયોજન કરાયું. ચારેય રાજ્યોમાં પસંદગી પામેલા જિલ્લામાં ડ્રાય રન કરવામાં આવી. આંધ્ર પ્રદેશમાં કૃષ્ણા જિલ્લામાં ડ્રાય રન કરવામાં આવી. પંજાબમાં લુધિયાણા અને ભગતસિંહનગર જિલ્લામાં ડ્રાય રનનું આયોજન કરાયું. આસામમાં સોનતીપુર અને નલબારી જિલ્લાઓમાં પણ ડ્રાય રન યોજાઈ. 'મિન્ટ' વેબસાઈટના એક અહેવાલ અનુસાર ડ્રાય રનમાં જિલ્લા હૉસ્પિટલો, પ્રાથમિક અને સામૂહિક આરોગ્યકેન્દ્રો, શહેરી અને ગ્રામ્ય વિસ્તારો અને ખાનગી હૉસ્પિટલોમાં કોરોના વૅક્સિન કઈ રીતે આપી શકાય તેનું પણ આકલન કરવામાં આવ્યું. અહેવાલ અનુસાર નેશનલ એક્સપર્ટ ગ્રૂપ ઑન વૅક્સિન ઍડમિનિસ્ટ્રેશન ઑફ કોરોના વાઇરસ (એનઈજીવીએસી) દ્વારા પ્રથમ તબક્કામાં વૅક્સિન આપવા માટે ત્રણ જૂથોની પસંદગી કરી છે. જેમાં આરોગ્યકર્મચારીઓ, ફ્રન્ટલાઈન વર્કરો અને પ્રાથમિકતા ધરાવનાર વયજૂથનો સમાવેશ થાય છે. પ્રથમ તબક્કામાં 30 કરોડ લોકોને કોરોના વૅક્સિન આપવામાં કોઈ કચાશ ન રહી જાય તે માટે ડ્રાય રનનું આયોજન કરાયું છે. (મૂળ આર્ટિકલ 28 ડિસેમ્બર 2020 એ પ્રકાશિત થયો હતો. જેમાં અપડેટ કરાઈ છે) તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


أثار الإعلان انتقادات بين المتشددين الهندوس وتدور قصة الإعلان حول استعدادات لحفل بمناسبة مولود جديد لزوجة هندوسية أعده أقارب زوجها المسلم. وقال منتقدو الإعلان إنه يشجع على "جهاد الحب" وهو مصطلح يستخدمه الهندوس بشكل واسع لوصف ما يقولون إنه قيام الشباب المسلم بتشجيع الفتيات على التحول إلى الإسلام عن طريق الزواج منهن. زيجات مرتبّة على يد أشهر خاطبة في الهند من جانبها، وصفت جماعات حقوقية ما جرى على أنه تهديد خطير للحرية الدينية والتسامح الديني خاصة بعد فترة من الهجمات التي شهدتها البلاد بسبب الزواج بين المسلمين والهندوس. وأطلق متشددون هندوس حملة على وسائل التواصل الاجتماعي للدعوة لمقاطعة الشركة ومنتجاتها بحيث أصبح وسم المقاطعة من أبرز الموضوعات المتداولة على تويتر. وكان الإعلان الذي يبلغ طوله 43 ثانية يروج لمجموعة مجوهرات تسمى "إكتافام" والتي تعني "الوحدة" ولم تقم الشركة بالاستجابة لطلب بي بي سي الحصول على تعليق من جانبها على سحب الإعلان. وفي البداية منعت الشركة التعليق أو الإعجاب بالإعلان على فيسبوك قبل أن تقوم بسحبه لاحقا. وغرًد عضو حزب المؤتمر الوطني المعارض شاشي ثارور قائلا " المتعصبون الهندوس يطالبون بالمقاطعة بسبب هذا الإعلان الجميل الذي يدعو للوحدة بين المسلمين والهندوس". وأضاف "إذا كانت الوحدة بين المسلمين والهندوس تضايقهم لهذا الحد فلما لا يقاطعون أعرق رمز لهذه الوحدة وهو الهند"؟. ويفضل الهنود ترتيب أعراسهم الخاصة وفق التقاليد الدينية ويتم الزواج من نفس الدين وبذلك تبقى الزيجات بين الأديان المختلفة عرضة للانتقاد بل وتؤدي إلى أعمال عنف من الأقارب في الكثير من الأحيان قد تصل إلى ارتكاب جرائم قتل. وأوضحت دراسة مسحية عام 2016 أجريت في العاصمة دلهي ومومباي وولايات منطقة أوتار براديش وراجاستان أن أغلب السكان يرفضون الزواج من ديانة مختلفة كما أشارت الإحصاءات إلى أن هذا النوع من الزيجات لا يتعدى 5 في المائة من إجمالي حالات الزواج التي تشهدها البلاد سنويا. ويقول النشطاء إن المجتمع ينظر للنساء على أنهن يدنسن شرف العائلة إذا تزوجن من ديانة مختلفة. وقبل عامين ألغى فيسبوك صفحة كانت تطالب بالثأر من 102من الشباب المسلم زعمت أنهم يحظون بعلاقات مع فتيات هندوسيات.

તનિષ્ક બ્રાન્ડની જાહેરાતનો સોશિયલ મીડિયામાં ભારે વિરોધ થઈ રહ્યો હતો. આ જાહેરાતમાં આંતરધર્મી દંપતીને દર્શાવવામાં આવ્યું છે અને હિંદુ વહુ તથા મુસ્લિમ સસરાપક્ષના સભ્યો બતાવવામાં આવ્યાં છે. સોશિયલ મીડિયા પર આ જાહેરાતની ટીકા કરનારા લોકોનો આરોપ છે કે આ જાહેરાત 'લવ-જેહાદને પ્રોત્સાહન' આપે છે. હિંદુ-મુસ્લિમ યુગલોનાં લગ્ન ભારતમાં વિવાદનો વિષય રહ્યાં છે. જમણેરી વિચારધારાવાળા સંગઠનો 'લવ-જેહાદ વિરુદ્ધ' અભિયાન ચલાવતાં આવ્યાં છે. સોશિયલ મીડિયા પર કેટલાટ યૂઝર્સ તનિષ્ક વિરુદ્ધ ટિપ્પણીઓ કરી રહ્યા હતા અને બ્રાન્ડનો બહિષ્કાર કરવાની હાકલ પણ કરી રહ્યા છે. આ મુદ્દો ટ્વિટર પર ટ્રૅન્ડ થઈ રહ્યો છે. બીજી તરફ કેટલાક ટ્વિટર યૂઝર્સ તનિષ્ક બ્રાન્ડની વિરુદ્ધમાં કૉમેન્ટ કરી રહેલા લોકોની ટીકા કરી રહ્યા છે. જાહેરાતમાં શું છે? યુટ્યૂબમાં આ જાહેરાતને પોસ્ટ કરવામાં આવી ત્યારે તેમાં લખ્યું હતું, "આ મહિલાનાં લગ્ન એ પરિવારમાં થયાં છે, જ્યાં તેમને પુત્રીની જેમ પ્રેમ કરે છે. તેમનાં માટે આ પરિવાર એવા અવસરની ઉજવણી કરે છે, જેની ઉજવણી સામાન્ય રીતે તેમની ત્યાં નથી થતી. બે અલગ-અલગ સંસ્કૃતિ, ધર્મ અને પરંપરાનું સુંદર જોડાણ." 43 સેકન્ડની આ જાહેરાતમાં તનિષ્કની 'એક્તવમ્' જ્વેલરી લાઇનનો પ્રચાર કરવામાં આવ્યો હતો પરંતુ હવે તનિષ્કે સોશિયલ મીડિયા ચેનલ્સ પરથી જાહેરાત હઠાવી લીઘી છે. બીબીસીએ તનિષ્કના અધિકારીઓનો સંપર્ક કર્યો હતો પરંતુ તેમણે કોઈ જવાબ આપ્યો ન હતો. તનિષ્ક બ્રાન્ડે પહેલાં સોશિયલ મીડિયા પર કૉમેન્ટ્સ ડિઝેબલ કરી હતી, પછી લાઇક્સ અને ડિસ્લાઇક્સને પણ ડિઝેબલ કર્યાં હતાં. પછી આ વીડિયો હઠાવી લેવાયો હતો. સોશિયલ મીડિયામાં ચર્ચા કૉંગ્રેસના સંસદસભ્ય શશિ થરૂરે આ વીડિયોને લઈને ટ્વીટ કર્યું છે. તેમણે કહ્યું, "હિંદુ-મુસ્લિમ એકત્વમથી તેમને કેટલી હેરાનગતિ થાય છે, એ લોકો સૌથી લાંબા સમયથી હિંદુ-મુસ્લિમ એકતાના પ્રતીક રહેલા ભારતનો બહિષ્કાર કેમ નથી કરી દેતા?" ત્યારે ભાજપના સભ્ય ખેમચંદ શર્માએ #Lovejihad અને #boycotttanishq હૅશટૅગ સાથે લખ્યું કે આ લોકો કેમ હિંદુ વહુને મુસ્લિમ સાસુ સાથે બતાવીને ગુણગાન ગાઈ રહ્યા છે. આ લોકો હિંદુ પરિવારમાં મુસ્લિમ વહુને કેમ નથી બતાવતાં. લાગે છે કે આ લોકો લવ-જેહાદને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. ત્યારે પારસ ઠક્કર નામના ટ્વિટર યૂઝરે લખ્યું કે 'આ જાહેરાત સીધેસીધી લવ-જેહાદને પ્રોત્સાહન આપે છે.' ત્યારે કાર્તિક નામના ટ્વિટર યૂઝરે લખ્યું, ક્રૂરતાપૂર્વક ટ્રોલિંગ પછી તનિષ્કે આ જાહેરાત હઠાવી દીધી. આ પરિસ્થિતિ દુખદ છે. લેખક ચેતન ભગતે લખ્યું છે કે જો તનિષ્કે કંઈ ખોટું ન કર્યું હોય તો તેમને આ જાહેરાત હઠાવવાની શું જરૂર? કૉંગ્રેસના નેતા અભિષેક મનુ સિંઘવીએ લખ્યું, "જાહેરાતનો વિરોધ કરનારા લોકો સાસુ સાથે વહુને ખુશ નથી જોઈ શકતા. આ લોકોએ ટીવીનાં સિરીયલ અને ધારાવાહિક ખૂબ જોયાં છે." ત્યારે સંદીપ સિંહ નામના ટ્વિટર યૂઝરે મજાક ઉડાવતાં લખ્યું કે લોકો એવી રીતે તનિષ્કના બૉયકૉટને ટ્રૅન્ડ કરી રહ્યા છે, જાણે રોજ તનિષ્કમાંથી જ્વેલરી ખરીદતા હોય. તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


والآن وقد خسر الانتخابات الرئاسية 2020، سيعود ترامب مواطناً أمريكياً عاديا. الأمر الذي يعني أنه سيفقد امتيازاته الرئاسية مما سيجعله في مرمى من يرومون مقاضاته وتحقيقات المدعين العامين. "بمجرد مغادرته المنصب، ستتغير الأجواء"، هذا ما يقوله دانيال أر ألونسو المدعي الفيدرالي ومدعي ولاية نيويورك السابق لبي بي سي. " ولا تعود لديه السلطة الرئاسية أو التهديد باستخدامها لإفشال التحقيقات" ويتمثل التخوف القانوني الأكبر لترامب وشركته العقارية "مؤسسة ترامب" في إمكانية إجراء تحقيق جنائي موسع في نيويورك. وعلاوة على ذلك، ثمة سلسلة من الدعاوى القضائية التي تتراوح بين مزاعم الفساد التي قدمها أحد أفراد عائلته إلى التحرش الجنسي الذي تتهمه به كاتبة مقالات صحفية. مواضيع قد تهمك نهاية وبالتالي فإن ثمة عاصفة قانونية في طور التشكيل. وخلال السطور التالية نبحث في الكيفية التي يمكن أن تتطور بها ست من أكبر هذه المعارك القانونية المنتظرة. 1. مزاعم دفع أموال مقابل السكوت ما نعرفه: تزعم كارين ماك دوغال عارضة مجلة بلاي بوي و ستورمي دانيلز ممثلة الأفلام الإباحية وجود مؤامرة لإسكاتهما. كان هذا محور ما سمي بفضيحة دفع الأموال مقابل السكوت. وتزعم المرأتان أنهما أقامتا علاقات جنسية مع ترامب وأنهما حصلتا على أموال مقابل سكوتهما قبيل الانتخابات الرئاسية 2016. وحين كشفتا في عام 2018 عما حدث، كان ذلك بمثابة قنبلة سياسية وشرارة لفتح تحقيقين جنائيين. ستورمي دانيلز تزعم أنها أقامت علاقة جنسية مع ترامب عام 2006 وركز التحقيق الأول على خرق القوانين الفيدرالية أو الوطنية، ودور مايكل كوهين محامي ترامب السابق والذي قام بمهمة "الوسيط". "رجل عصابات عنصري"، ماذا قال أيضا محامي ترامب السابق عن موكله؟ الإفراج عن محامي ترامب السابق بعد حبسه "بدافع الانتقام" وخلال التحقيقات أقر كوهين بدفعه أموالاً لامرأتين. وقد اعتبرت تلك المدفوعات انتهاكات لتمويل الحملة الانتخابية، وحُكم على كوهين بالسجن لثلاث سنوات عام 2018. وزعم كوهين أن ترامب "أمره" بدفع تلك الأموال، لكن لم يتم توجيه أي اتهامات للرئيس. لماذا؟ أولا، لكي يتم توجيه اتهام لترامب كان يتعين على المدعين إثبات أنه أمر كوهين بالفعل بدفع تلك الأموال. ثانيا، حتى إن كان لدى المدعين أدلة كافية، يُعد توجيه اتهامات جنائية فيدرالية لرئيس أثناء توليه المنصب مخالفاً لسياسة الحكومة الأمريكية، وفقاً لما يقول خبراء قانونيون. وهل أغلقت القضية؟ ليس تماما. ومازال هناك تحقيق جنائي آخر في نيويورك بشأن تلك الأموال. كارين ماك دوغال قدمت اعتذراً لميلانيا ترامب عن علاقة قالت إنها أقامتها مع زوجها نعلم أن المدعي العام لحي مانهاتن، سايروس فانس، يبحث فيما إذا كانت مؤسسة ترامب قامت بتزوير السجلات المتعلقة بتلك المدفوعات. لكن ما لا نعرفه هو ما إذا كان لدى فانس أي دليل لتوجيه اتهامات جنائية. وهذا هو المهم. ما قد يحدث بعد ذلك: يعد تزوير السجلات التجارية بمثابة جنحة وفقاً لقانون نيويورك. والجنحة هي جريمة صغيرة يمكن أن تصل عقوبتها للسجن لمدة عام. وهنا يأتي الجزء الصعب من مهمة فانس. إذ أن هناك حداً زمنياً مدته عامان لتوجيه اتهامات جنائية بارتكاب جنحة في نيويورك. "وبالتالي يبدو أن الحظ ليس حليفاً للمحققين، إذ أن هذه المدفوعات تمت قبل أكثر من عامين"، كما يقول ألونسو. ومع ذلك تبقى هناك احتمالات أخرى. سايرس فانس يقود تحقيقاً بشأن مؤسسة ترامب منذ عام 2018 ففي نيويورك يمكن اعتبار تزوير السجلات التجارية بمثابة جناية في حال وقوعه بغرض التستر على جرائم أخرى كالتهرب الضريبي. والجنايات هي جرائم أكثر خطورة يمكن ملاحقتها لفترة أطول ويُعاقب عليها بأحكام سجن أشد. ومع ذلك فالطريق للمحاكمة غير مؤكد. فمن من غير الواضح ما إذا كان ترامب يمكن أن يُحاكم بموجب قانون نيويورك بشأن انتهاكات لتمويل الحملة الانتخابية وهي الجريمة الفيدرالية التي سُجن كوهين بسببها. وعند هذه النقطة تتجمع الخيوط الأخرى لتحقيق فانس. 2. تحقيق التهرب الضريبي والاحتيال المصرفي ما نعرفه: "إنها مهمة سياسية ناجحة"، هكذا وصف محامي مؤسسة ترامب تحقيق فانس عام 2019. كان فانس قد أصدر طلباً بتقديم وثائق يُعرف باسم "مذكرة إحضار". وطلب المدعي العام الاطلاع على السجلات المالية على مدى سنوات، بما في ذلك الإقرارات الضريبية الخاصة بترامب خلال ثماني سنوات. ومنذ ذلك الحين، حاول ترامب إعاقة مذكرة الإحضار، بحجة أنها تعد بمثابة مضايقة سياسية. وهو ما اعترضت عليه محكمة استئناف فيدرالية في أكتوبر/ تشرين الأول الماضي، وسمحت للمدعين بالإطلاع على الإقرارات الضريبية. وبدوره شدد فانس في وثائق المحكمة على أهمية الإقرارات الضريبية لترامب. وفي طلبه الاطلاع على الإقرارات الضريبية في أغسطس/ آب الماضي، كان فانس قد أشار إلى " تقارير عامة عن سلوك إجرامي محتمل واسع النطاق وطويل الأمد في مؤسسة ترامب"، بما في ذلك ادعاءات احتيال تأميني ومصرفي. كما أشارت أوراق أخرى لدى المحكمة في سبتمبر/ أيلول الماضي إلى أن الاحتيال الضريبي جريمة افتراضية يمكن إثباتها في حال وجود أدلة تدعمها. ففي نيويورك، يمكن توجيه الاتهام في بعض حالات الاحتيال الضريبي باعتبارها جرائم يمكن أن تؤدي إلى عقوبات سجن طويلة. لكن حتى اللحظة تظل "التقارير العامة" بشأن الجرائم المحتملة التي أشار إليها مكتب فانس مجرد أسباب للتحقيق ليس أكثر. ما قد يحدث بعد ذلك: من المتوقع أن يقدم ترامب طعناً أمام المحكمة العليا ضد طلب تسليم إقراراته الضريبية. وهناك ربما تتم تسوية الأمر. وبالنسبة لترامب فالمخاطر كبيرة. وقال جوناثان تورلي أستاذ القانون في جامعة جورج واشنطن لبي بي سي." أهم التحقيقات الجنائية هي تلك التي تبحث في سجلاته الضريبية والمصرفية. ولكن ما إذا كانت هناك قضية جنائية، فهذا أمر لم يتضح بعد". وفي حال حصل فانس على إقرارات ترامب الضريبية الخاصة، ربما تكون هناك قضية جنائية واضحة أو لا تكون. وفي الحالتين يحتاج فانس تلك الإقرارات الضريبية لكي يمضي قدماً في تحقيقه. 3. تحقيق الاحتيال العقاري ما نعرفه: صارت مدعية نيويورك ليتيتيا جيمس شوكة أخرى في خاصرة ترامب. فمنذ مارس/ آذار 2019 تقود جيمس تحقيقاً مدنياً بشأن ما إذا كانت مؤسسة ترامب قد قامت باحتيال عقاري. وتعود جذور هذا التحقيق أيضاً إلى كوهين محامي ترامب السابق الذي أخبر الكونغرس في فبراير/ شباط 2019 بأن ترامب قام بتضخيم قيمة أصول ممتلكاته لتأمين قروض، وقلل من قيمتها لتخفيض ضرائبه. وقد أعطت شهادة كوهين أسباباً لجيمس كي تطلب الاطلاع على معلومات بشأن إمبراطورية العقارات التي يملكها ترامب. وعلى غرار فانس، صار يتعين على جيمس أن تحارب داخل المحاكم من أجل الحصول على تلك المعلومات. استدعي مايكل كوهين محامي ترامب السابق للإدلاء بشهادته أمام لجنة الرقابة في مجلس النواب الأمريكي في فبراير/ شباط 2019 واتهمها إريك ترامب نائب الرئيس التنفيذي لمؤسسة ترامب ونجل الرئيس بشن عملية "ثأر سياسي". غير أنه مع ذلك، امتثل لطلب بالإدلاء بشهادته أمام مكتبها في شهر أكتوبر/ تشرين الأول. ما قد يحدث بعد ذلك: تحتاج جيمس إلى المزيد من الإفادات والمعلومات للمضي قدماً في التحقيق. وكان ترامب يجادل أثناء توليه الرئاسة بأنه منشغل لدرجة أنه لا يستطيع التعامل مع الدعاوي القانونية. والآن لن يصبح بوسعه أن يستخدم عذر كهذا. ويمكن لجيمس أن تتعامل مع ترامب بقدر أقل من المراعاة، وتضغط من أجل حضوره للإدلاء بإفادته تحت القسم مثلما فعل نجله. ليتيتا جيمس مدعية نيويورك حصلت على إفادة إريك نجل ترامب ويقول ألونسو " معظم المحاكم تتسامح للغاية مع الرئيس في أمور مثل جدول الأعمال. لكن الأمر ليس كذلك مع المواطن العادي". ويمكن لذلك النوع من التحقيقات المدنية أن يسفر عن عقوبات مادية، في حال ثبت حدوث مخالفات. وفي هذه الحالة، لا يمكن استبعاد فتح تحقيق جنائي آخر. 4. دعاوى الهبات والهدايا ما نعرفه: تعد emoluments باللغة الإنجليزية (وهو مصطلح يشمل المكافآت والهدايا والهبات) مصطلحاً قديماً قلما يستخدم الآن إلا في السياقات القانونية. ويعد تعريفه أمراً خلافيا، غير أنه بصورة عامة يُفهم أنه يعني منفعة أو مكسباً أو ميزة من وظيفة معينة أو منصب عام. ما علاقة هذا بترامب؟ يُتهم ترامب بمخالفة القواعد التي تمنع تلقي الهدايا والهبات خلال فترة رئاسته. وهناك قواعد معروفة باسم "شروط الهبات"منصوص عليها في الدستور الأمريكي. المنطقة التي يقع فيها فندق ترامب في واشنطن غالباً ما كانت مسرحاً للاحتجاجات خلال فترة رئاسته ويُلزم أحد الشروط كل المسؤولين الفيدراليين بمن فيهم الرئيس بطلب موافقة الكونغرس قبل قبول أي مزايا من دول أجنبية. وتزعم ثلاث دعاوى مدنية منفصلة أن ترامب لم يتقدم للحصول على هذه الموافقة. وتشير إحدى الدعاوى إلى استضافة مسؤولين أجانب داخل فندق ترامب الدولي في العاصمة الأمريكية واشنطن باعتباره خرقاً محتملا. وكان ترامب قد سخر مما وصفه بـ"المادة القانونية عن الهبات الزائفة"، قائلاً إن رؤساء آخرين حققوا مكاسب خلال وجودهم في المنصب. ما قد يحدث فيما بعد: يقول خبراء قانونيون إن دعاوى الهدايا والهبات من المحتمل أن يتم رفضها و إسقاطها. وكانت المحكمة العليا قد رفضت بالفعل دعوى قضائية تقدم بها ديمقراطيون بالكونغرس. ويقول تورلي وهو خبير في القانون الدستوري إن "قضايا الهبات تتصل بكون ترامب في المنصب، بالتالي حين يغادره سيصبح الجدل أكاديمياً إلى حد كبير". 5. دعاوى سوء السلوك الجنسي ما نعرفه: وجهت لترامب اتهامات بسوء السلوك الجنسي من قبل نساء تعود مزاعمهن لعقود مضت. وقد نفى ترامب كافة الادعاءات ووصفها بأنها "أخبار زائفة" وتشهير ومؤامرات. وكان العديد من النساء قد وجهن اتهاماتهن قبيل فوز ترامب في انتخابات 2016. وتعهد ترامب بمقاضاتهن جميعاً لكنه لم يفعل حتى الآن. وفي المقابل، قام عدد منهن برفع دعاوى قضائية ضد ترامب. ورفعت اثنتان دعاوى تشهير ضده لقيامه بوصفهما بأنهما كاذبتان. إيه جين كارول تتهم ترامب باغتصابها في تسعينيات القرن الماضي وتعد إي جين كارول وهي كاتبة مقال في مجلة آل واحدة منهما. وتتهم ترامب باغتصابها داخل غرفة لخلع الملابس في متجر فاخر بحي مانهاتن خلال تسعينيات القرن الماضي. ونفي ترامب بدوره تلك الاتهامات وتقدم بطعن في دعوى التشهير. وتقول كارول في الدعوى إن ترامب شوه سمعتها بقوله إنه لم يقم باغتصابها لأنها "ليست من النوع المفضل لديه". وتسعى الدعوى إلى الحصول على تعويضات لم يتم تحديدها، فضلاً عن تراجع ترامب عن تصريحاته. وكانت قضية كارول ضد ترامب تسير بصورة سلسة حتى سبتمبر/ أيلول الماضي حين كانت وزارة العدل الأمريكية تنظر في الأمر. ثم اتخذت الوزارة خطوة غير معتادة بمحاولتها وضع الولايات المتحدة محل ترامب في موقع المدعى عليه. غير أن قاضياً فيدرالياً رفض محاولة الوزارة، قائلاً إن "المزاعم لا علاقة لها بالعمل الرسمي (لترامب بوصفه رئيسا) للولايات المتحدة." ما قد يحدث بعد ذلك: يمكن الآن استكمال الدعوى القضائية، والسماح لمحاميي كارول بجمع الأدلة. على سبيل المثال، يمكنهم الضغط باتجاه التحقق من وجود الحمض النووي لترامب على الثوب الذي تقول كارول إنها كانت ترتديه وقت الاعتداء المزعوم. وبالتالي سيحتاجون إلى عينة من الحمض النووي لترامب. وهناك أيضاً دعوى تشهير مشابهة لكنها منفصلة تقدمت بها سَمر زيرفوس، وهي متنافسة سابقة في برنامج ترامب التلفزيوني "المتدرب"، وربما تأخذ نفس منحى الدعوى السابقة. سَمر زيفوس (إلى اليسار) واحدة من عدة نساء يتهمن ترامب بسوء السلوك الجنسي وتزعم زيرفوس أن ترامب اعتدى عليها جنسياً خلال اجتماع لمناقشة فرص للعمل في فندق ببيفرلي هيلز عام 2007. وقد وصف ترامب هذه الادعاءات بالزائفة واتهم زيرفوس بفبركتها سعياً وراء الشهرة. وبدورها قدمت زيرفوس دعوى تشهير عام 2017 مطالبة بتعويض قدرة ثلاثة آلاف دولار على الأقل. وقد حاول ترامب إسقاط الدعوى خلال فترة رئاسته. وقال محاموه إن الرئيس يجب أن يكون محصناً من الدعاوى القضائية في محاكم الولايات. وتقول باربرا إل ماك كويد أستاذة القانون في جامعة مشيغان لبي بي سي "هذه الحجة ستنتفي تماماً يوم 20 يناير/ كانون الثاني (وهو يوم انتهاء ولاية الرئيس)". وبمجرد أن يتم ذلك، يمكننا أن ننتقل إلى مرحلة الاكتشاف داخل القضية، وهنا يمكن أن يحدث نوع من الحركة". 6. دعوى ماري ترامب القضائية ما نعرفه: "الاحتيال ليس مسألة عائلية إنما هو أسلوب حياة"، هكذا كان السطر الأول من دعوى ماري ترامب ضد عمها دونالد. وهي كجملة افتتاحية، لا يمكن وصفها سوى بأنها بالغة الازدراء. إذ تعكس عداءً داخل مذكرات ماري ترامب الصادرة حديثا، والتي تهاجم فيها عمها بوصفه "نرجسياً" يهدد حياة كل أمريكي. مقتطفات صادمة من كتاب ماري ترامب عن عمها الرئيس الأمريكي في كتابها تصف ماري ترامب عمها بأنه " أخطر رجل في العالم" يتحدث الكتاب عن خلافات عائلية شديدة الخصوصية، ويتجلى قدر حدتها في الدعوى القضائية التي قدمتها ماري ترامب في سبتمبر/ أيلول الماضي. وتتهم ماري ترامب عمها واثنين من أخوته بخداعها فيما يخص الإرث، والضغط عليها للتخلي عن نصيبها في شركات العائلة. وكانت ماري ترامب قد ورثت أسهماً قيمة في شركة العائلة حين توفي والدها فريد ترامب جونيور الشقيق الأكبر للرئيس عام 1981 عن عمر 42 عاما، وكان عمرها حينها ستة عشر عاما. وتقول الدعوى إن ترامب واثنين من إخوته "تعهدوا بحراسة" أسهم ماري ترامب. "لكنهم كذبوا، وبدلاً من حماية مصالح ماري، صمموا ونفذوا مخططاً معقداً لاختلاس الأموال من أسهمها وإخفاء احتيالهم، وخداعها بشأن القيمة الحقيقية لميراثها". وتسعى الدعوى للحصول على تعويضات لا تقل عن 500 ألف دولار. ما قد يحدث بعد ذلك: قال البيت الأبيض إن كتاب ماري ترامب مليء بـ" الأكاذيب"، غير أن ترامب لم يرد على الدعوى القضائية بعد. وفي حال أصدرت المحكمة طلبات بتقديم وثائق والمثول للشهادة، فإنه لن يكون بوسع ترامب رفض ذلك بحجة مهامه الرئاسية. فلا يوجد مواطن أمريكي ولا حتى الرئيس فوق القانون.

જોકે, 2020ની રાષ્ટ્રપતિ પદની ચૂંટણી હાર્યા પછી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે સામાન્ય નાગરિક બની જશે. તેનો અર્થ છે કે ટ્રમ્પ તેમને રાષ્ટ્રપતિ તરીકે મળેલા વિશેષાધિકાર પણ ગુમાવી દેશે, અને તેમને દાવો માંડનારાઓ અને વકીલોનો સામનો કરવાનો રહેશે. યુએસ ફેડરલ અને ન્યૂ યૉર્ક સ્ટેટ પ્રૉસિક્યૂટર ડેનિયલ આર ઑલોન્સોએ બીબીસીને કહ્યું, "તેઓ વ્હાઇટ હાઉસમાંથી બહાર થશે અને તેમના માટે માહોલ બદલાઈ જશે. તેમની પાસે તપાસને રોકવા માટેની રાષ્ટ્રપતિની શક્તિઓ નહીં હોય. " ટ્રમ્પ અને તેમની રિયલ –ઍસ્ટેટ કંપની ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇઝેશની વિરુદ્ધ સૌથી મોટી અને ગંભીર કાયદાકીય ચિંતા ન્યૂ યૉર્કમાં ગુનાહિત તપાસની રહેશે. એ સિવાય તેમની વિરુદ્ધ પરિવારના એક સભ્ય દ્વારા લગાવવામાં આવેલ ફ્રૉડના આરોપ અને કૉલમિસ્ટની જાતીય સતામણીના આરોપ સિવાય સંખ્યાબંધ ખટલા દાખલ કરવામાં આવ્યા છે. તેમના માટે 'કાયદાકીય તોફાન' રાહ જોઈ રહ્યું છે. તેમની સામે ઊભી થનાર પાંચ સંભાવિત કાયદાકીય લડતની વાત કરીએ. 1. મોઢું બંધ રાખવા માટે પૈસા આપવાનો આરોપ અત્યાર સુધી શું ખબર છે : પ્લૅબૉય મૅગેઝિનનાં મૉડલ કૅરેન મૅક ડગલસ અને ઍડલ્ટ ફિલ્મોનાં અભિનેત્રી સ્ટૉર્મી ડેનિયલ્સે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર તેમને ચૂપ કરાવવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. આ સ્કૅન્ડલમાં બંને મહિલાઓએ કહ્યું હતું કે તેમનાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે યૌન સંબંધ હતા અને 2016ની ચૂંટણી પહેલાં તેમને ચૂપ રહેવા માટે પૈસા આપવામાં આવ્યાં હતાં. 2018માં જ્યારે તેમણે આ મહિલાઓએ જાહેરમાં નિવેદનો કર્યા ત્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે જાણે રાજકીય ડાઇનેમાઇટ ફૂટ્યો હોય તેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી. તેમની વિરુદ્ધ બે કેસમાં ગુનાહિત તપાસ શરૂ થઈ હતી. પ્રથમ કેસમાં ફેડરલ અથવા રાષ્ટ્રીય કાયદાઓના ઉલ્લંઘનનો આરોપ હતો અને બીજા કેસમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પૂર્વ ખાનગી વકીલ માઇકલ કોહેન પર "ફિક્સર" તરીકે કામ કરવાનો આરોપ લાગ્યો હતો. તપાસ હેઠળ કોહેને બંને મહિલાઓને નાણાં આપવાની વ્યવસ્થા કરવાની વાત સ્વીકારી હતી. આ પેમેન્ટને ચૂંટણૃપ્રચાર અંગેના ખર્ચના કાયદાનું ઉલ્લંઘન માનીને ખટલો ચલાવવામાં આવ્યો હતો અને માઇકલ કોહેનને 2018માં ત્રણ વર્ષની જેલની સજા આપવામાં આવી હતી. કોહેને કહ્યું હતું કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમને આ પેમેન્ટ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો પરંતુ ટ્રમ્પ સામે આ અંગે કોઈ આરોપ મૂકવામાં નહોતા આવ્યા. કેમ? પ્રથમ, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સામે કોઈ આરોપ લગાવવા માટે વકીલોએ પહેલાં એ પુરવાર કરવું પડ્યું હોત કે તેમણે જ કોહેનને આ પેમેન્ટ કરવા કહ્યું હતું. બીજું, વકીલો પાસે ટ્રમ્પની સામે પૂરતાં પુરાવા હોત તો પણ કાયદાકીય નિષ્ણાતો પ્રમાણે વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિની વિરુદ્ધ ગુનાહિત કેસમાં આરોપ લગાવવો અમેરિકાની સરકારી નીતિની વિરુદ્ધ છે. તો શું કેસ બંધ થઈ ગયો? ના. અહીં ટેકનિકલ પેચ છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો પેમેન્ટ્સ અંગેના બીજા ગુનાહિત મામલાની તપાસ ન્યૂ યૉર્કમાં ચાલી રહી છે. શું ખબર છે?: મૅનહૅટનના ડિસ્ટ્રિક્ટ ઍટર્ની સાઇરસ વૅન્સ ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇશનની વિરુદ્ધ પેમેન્ટ્સ અંગે ખોટાં બિઝનસ રૅકર્ડ રાખવાના મામલાની તપાસ કરી રહ્યા છે. શું ખબર નથી: સાઇરસ વૅન્સ પાસે ગુનાના આરોપ લગાવવાના કોઈ પુરાવા છે કે નહીં. કારણકે પુરાવા હોવા મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આગળ શું થશે : ન્યૂ યૉર્કના કાયદા હેઠળ ખોટાં બિઝનસના રૅકર્ડ રાખવા એ 'દુષ્કૃત્ય' માનવામાં આવ્યું છે અને તેના માટે એક વર્ષની જેલ સુધીની સજા પણ થઈ શકે છે. હવે અહીં સાઇરસ વૅન્સ માટે મુશ્કેલી થોડીક વધી શકે છે. ન્યૂ યૉર્કમાં દુષ્કૃત્યના ગુનાના આરોપ દાખલ કરવા માટે બે વર્ષની સમયસીમા નક્કી કરેલી છે. ઑલોન્સો કહે છે, “આ પેમેન્ટ્સ કર્યાને બે વર્ષથી વધારે સમય વીતી ગયો છે એટલે સરકારી વકીલ વૅન્સ પાસે બહુ વિકલ્પ રહેતા નથી.” તો શું વિકલ્પ રહેશે? ન્યૂ યૉર્કમાં, ખોટાં બિઝનસ રૅકર્ડ રાખવા એ ગંભીર અપરાધની શ્રેણીમાં મૂકી શકાય છે, પણ ક્યારે? જ્યારે એ અન્ય ગુનાને છુપાવવા માટે કરવામાં આવ્યું હોય. જેમકે કરવેરા એટલે કે ટૅક્સ ફ્રૉડમાં. 'ફૅલની' એટલે કે ગંભીર ગુનામાં આરોપ લગાવવા માટે સમયગાળો લાંબો હોય છે અને તેમાં લાંબાગાળાની જેલની સજા પણ થઈ શકે છે. તો પણ, આરોપ દાખલ કરીને ખટલો ચલાવવાનો રસ્તો આસાન નથી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર ચૂંટણી પ્રચારના ખર્ચના કાયદાના ઉલ્લંનના કેસમાં ન્યૂ યૉર્કમાં ખટલો ચલાવી શકાય કે નહીં, એ હજી સ્પષ્ટ નથી. આ કેસમાં કોહેનને ત્રણ વર્ષની જેલની સજા આપવામાં આવી હતી. ત્યારે અહીં સાઇરસ વૅન્સની તપાસનો બીજો રસ્તો સામે આવે છે. 2. ટૅક્સ અને બૅન્ક ફ્રૉડની તપાસ જે ખબર છે : ઑગસ્ટ 2019માં ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇઝેશનના વકીલે કહ્યું હતું કે તેમને રાજકીય નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. ટ્રમ્પના વકીલનું નિવેદન ખૂબ આકરું હતું. સાઇરસ વૅન્સે દસ્તાવેજો જોવાની માગ કરી હતી જેને સબપીના કહેવાય છે. તેમણે કેટલાક વર્ષોના નાણાકીય રૅકર્ડ અને સૌથી અગત્યના ટ્રમ્પના આઠ વર્ષોના ટૅક્સ રિટર્ન જોવાની માગ કરી હતી. ત્યારથી, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ સબપીનાને રોકવાના પ્રયત્નો કર્યા છે, તેમણે અદાલતમાં કહ્યું છે કે આ રાજકીય સતામણી છે. ઑક્ટોબરમાં ફેડરલ અપીલ અદાલતે ટ્રમ્પ સાથે અસહમત થઈ અને તેમના ટૅક્સ રિટર્નને વકીલોની પહોંચ સુધી આવ્યા. સાઇરસ વૅન્સે ટ્રમ્પના ટૅક્સ રિટર્ન્સને અદાલતમાં રજૂ થનાર દસ્તાવેજોમાં સામેલ કરવા પર બહુ ભાર મૂક્યો હતો. ઑગસ્ટ મહિનામાં ટ્રમ્પના ટૅક્સ રિટર્ન માગતા સાઇરસ વૅન્સે ‘ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇઝેશનના સંભાવિત વિશાળ અને વ્યાપક ગુનાહિત આચરણ’ના જાહેર રિપોર્ટ્સ, જેમાં ઇન્શ્યોરન્સ અને બૅન્ક ફ્રૉડ પણ સામેલ છે, તેનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. સપ્ટેમ્બરમાં અદાલતમાં એક અન્ય અરજીમાં કહેવાયું કે કરવેરાનું કૌભાંડ એવો સંભાવિત ગુનો છે, જેને પુરાવા મળવા પર સાબિત કરી શકાય છે. ન્યૂ યૉર્કમાં, અમુક પ્રકારના ટૅક્સ ફ્રૉડને ફેલની એટલે કે ગંભીર ગુનાની શ્રેણીમાં મૂકી શકાય છે જેમાં જેલની લાંબી સજા ભોગવવી પડી શકે છે. હાલ સાઇરસ વૅન્સ દ્વારા ટૅક્સ ફ્રૉડ અંગેના જે જાહેર રિપોર્ટ્સનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે તે માત્ર તપાસનો આધાર છે, બીજું કંઈ નહીં. આગળ શું થઈ શકે છે : ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેમના ટૅક્સ રિટર્ન્સ સોંપવાની માગ સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ કેસનો નિવેડો આવી શકે છે. જોકે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે આ ગંભીર મામલો છે. જ્યૉર્જ વૉશિંગટન યુનિવર્સિટીમાં કાયદાના પ્રોફેસર જૉનાથન ટર્લીએ બીબીસીને કહ્યું, “ટ્રમ્પની વિરુદ્ધ સૌથી અગત્યનો ગુનાહિત મામલો છે તેમના ટૅક્સ અને બૅન્કની વિગતોની તપાસ. પરંતુ તેમાં કંઈ ગુનાહિત છે કે કેમ એ હજી સ્પષ્ટ થયું નથી.” સાઇરસ વૅન્સને જો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ટૅક્સ રિટર્ન્સની વિગતો ન મળે તો આ ગુનાહિત કેસ બની પણ શકે અને નહીં પણ. પણ મૂળત: સાઇરસ વૅન્સને તપાસ માટે ટૅક્સ રિટર્ન્સની વિગતોની જરૂર છે. 3. રિયલ ઍસ્ટેટ ફ્રૉડની તપાસ અત્યાર સુધી શું ખબર છે : ન્યૂ યૉર્કનાં ઍટર્ની જનરલ લેટિશિયા જેમ્સ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે એક અન્ય મુસીબત છે. માર્ચ 2019થી લેટિશિયા જેમ્સ ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇઝેશનનાં એક સંભાવિત રિયલ-ઍસ્ટેટ ફ્રૉડની તપાસ કરી રહ્યાં છે. આના તાર પણ કોહેન સાથે જોડાયેલા છે, જેમણે ફેબ્રુઆરી 2019માં કૉંગ્રેસને કહ્યું હતું કે ટ્રમ્પે લોન લેવા માટે પોતાની પ્રૉપર્ટીના ભાવ વધારે બતાવ્યા અને ટૅક્સ ઘટાડવા માટે તેમણે પ્રૉપર્ટીના ભાવ ઓછાં બતાવ્યા. કોહેનના નિવેદનથી લેટિશિયા જેમ્સને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના રિયલ ઍસ્ટેટ સામ્રાજ્ય વિશે વધારે માહિતી મેળવવાનો આધાર આપ્યો હતો. સાઇરસ વૅન્સની જેમ લેટિશિયા જેમ્સને પણ માહિતી મેળવવા માટે અદાલતનો સહારો લેવો પડ્યો. ટ્રમ્પ ઑર્ગનાઇઝેશનના ઉપપ્રમુખ અને રાષ્ટ્રપતિના પુત્ર ઍરિક ટ્રમ્પે લેટિશિયા જેમ્સ પર રાજકીય દ્વેષને રાખવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. છતાં તેઓ ઑક્ટોબરમાં લેટિશિયા જેમ્સના ઑફિસમાં નિવેદન આપવા માટે હાજર રહ્યા હતા. આગળ શું થશે: લેટિશિયા જેમ્સને તપાસ આગળ વધારવા માટે વધારે માહિતી અને અન્ય નિવેદનોની જરૂર છે. ટ્રમ્પ જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ હતા ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે તેઓ આ કાયદાકીય બાબતોમાં ભાગ લઈ શકે તેમ નથી કારણકે તેઓ ખૂબ વ્યસ્ત છે. જોકે હવે તેઓ આ બહાનું નહીં આપી શકે. લેટિશિયા જેમ્સ, જેવું તેમણે ટ્રમ્પના પુત્ર સાથે કર્યું હતું તે રીતે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર શપથ હેઠળ પૂછપરછ માટે આવવાનું દબાણ કરી શકે છે. ઑલોન્સો કહે છે, “રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે બીજી વખત ચૂંટણી લડી રહેલા ઉમેદવાર માટે અદાલતો થોડી ઉદાર હોઈ શકે છે..પણ કોઈ સામાન્ય નાગરિક માટે નહીં.” જો ટ્રમ્પે કંઈ ખોટું કર્યા હોવાનું સામે આવે તો નાગરિક મામલાની તપાસ પછી નાણાકીય દંડ ભરવાનો આવી શકે છે. અને પછી અન્ય ગુનાહિત મામલાની તપાસ શરૂ થઈ શકે છે. 4. પગારના નિયમોનો કેસ ટ્રમ્પની વિરુદ્ધ રાષ્ટ્રપતિ રહેતા પગાર અંગે અમેરિકાના બંધારણમાં બનાવેલા નિયમોને તોડવાનો આરોપ છે. અત્યાર સુધી શું ખબર છે: અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિ સહિત ફેડરલ (સરકારી) અધિકારીઓએ વિદેશની સરકારો પાસેથી કોઈ પણ લાભ લેતાં પહેલાં કૉંગ્રેસની પરવાનગી લેવી પડતી હોય છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સામે ત્રણ નાગરિક કાયદાકીય મામલા દાખલ કરવામાં આવ્યા છે જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તેમણે કૉંગ્રેસ પાસેથી મંજૂરી નહોતી લીધી. એક મામલામાં વૉશિંગટન ડીસીમાં ટ્રમ્પ ઇન્ટરનેશનલ હોટલમાં વિદેશી અધિકારીઓને રોકાવાની વ્યવસ્થા કરવાને સંભવિત ઉલ્લંઘન ગણાવવામાં આવ્યું છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ પગાર અંગેના ધારા (‘ઢોંગી ઇમૉલ્યુમેન્ટ ક્લૉઝ’)ની ટીકા કરતાં કહ્યું હતું કે પૂર્વમાં રાષ્ટ્રપતિઓ પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન કમાણી કરી છે. આગળ શું થઈ શકે છે : કાયદાકીય નિષ્ણાતો કહે છે, પગાર અંગેનો આ મામલો રદ થઈ શકે છે. કૉંગ્રેસના ડેમૉક્રેટિક સભ્યો દ્વારા દાખલ એક મામલાને સુપ્રીમ કોર્ટે પહેલાં જ રદ કર્યો છે. બંધારણીય કાયદાના નિષ્ણાત ટર્લી કહે છે, “પગાર અંગેના મામલામાં ગુનાહિત કાયદાના આધારે કાર્યવાહી નથી થતી.” “આ મામલા ટ્રમ્પના રાષ્ટ્રપતિ કાર્યકાળ દરમિયાનના છે પરંતુ તેઓ વ્હાઇટ હાઉસથી બહાર થશે એટલે આ વિવાદ માત્ર શૈક્ષણિક મામલો રહી જશે. આ મુદ્દો વાદ-વિવાદનો વિષય બની રહેશે.” 5. જાતીય સતામણીના આરોપ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર અનેક મહિલાઓએ યૌન ગેરરીતિના આરોપ લગાવ્યા છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બધા આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે, તેમણે આ આરોપોને ફેક ન્યૂઝ, રાજકીય કાવતરાંના ભાગ અને બદનામ કરવાના પ્રયાસો તરીકે ઠેરવ્યાં છે. 2016માં જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિપદની ચૂંટણીમાં ઉતર્યા ત્યારે તેમની વિરુદ્ધ યૌન ગેરરીતિના અનેક આરોપ લગાવવામાં આવ્યા. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આરોપ લગાવનારાં મહિલાઓ સામે કેસ કરવાની ચીમકી આપી હતી. જોકે અત્યાર સુધી તેમણે એક પણ મહિલાની વિરુદ્ધ કેસ કર્યો નથી. ત્યારે આરોપ લગાવનારાં મહિલાઓમાંથી અમુકે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સામે કેસ કર્યાં છે. બે મહિલાઓ ટ્રમ્પ પર તેમને 'જૂઠ્ઠી' કહેવા બદલ માનહાનિના કેસ કર્યા છે. ઈ જીન કૅરલ ઍલ મૅગેઝિનમાં લાંબા સમયથી કૉલમ લખનારાં ઈ જીન કૅરલ એ મહિલાઓમાંથી એક છે જેમણે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર જાતીય સતામણીનાં ગંભીર આરોપ લગાવ્યાં છે. તેમણે ટ્રમ્પ પર 1990ના દાયકામાં મૅનહૅટનના એક લકઝરી સ્ટોરના ડ્રેસિંગ રૂમમાં તેમના પર બળાત્કારનો આરોપ મૂક્યો હતો. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આરોપને નકારી કાઢ્યો હતો અને હવે માનહાનિનો કેસ ચાલી રહ્યો છે. કૅરલે કેસમાં કહ્યું છે કે ટ્રમ્પ તેમને એમ કહીને બદનામ કર્યા છે કે તેઓ તેમનો બળાત્કાર એટલે ન કરી શકે કારણકે તેઓ ‘ટ્રમ્પનાં ટાઇપનાં નથી’. માનહાનિના કેસમાં તેમણે ટ્રમ્પને નિવેદન પાછું લેવા અને નુકસાની ભરવાની માગ કરી છે પરંતુ નુકસાની અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા નથી કરવામાં આવી. કૅરલનો કેસ સપ્ટેમ્બર સુધી એકદમ સીધોસપાટ ચાલી રહ્યો હતો પરંતુ ત્યારે ચિત્રમાં આવ્યું યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ જસ્ટિસ એટલે ન્યાય વિભાગ. આ વિભાગે આ કેસમાં એક અનોખું પગલું લીધું, તેમણે આ કેસમાં બચાવ કરનારમાં ટ્રમ્પની જગ્યાએ અમેરિકાને મૂકવાનો પ્રયત્ન કર્યો. જોકે ફેડરલ જજે વિભાગની દખલગીરીને રદ કરતા કહ્યું કે આ આરોપનો ‘અમેરિકાના આધિકારિક કામકાજ સાથે કોઈ સંબંધ નથી.’ આગળ શું થઈ શકે છે : આ કેસ આગળ વધી શકે છે અને કૅરલનાં વકીલને પુરાવા એકઠા કરવાની મંજૂરી મળશે. દાખલા તરીકે, તેઓ કૅરલનાં એ ડ્રેસ પર ટ્રમ્પના ડીએનએ હોવાની ખરાઈ કરવાની માગ કરી શકે છે, જે તેમણે એ સમયે પહેરવાનો દાવો કર્યો હતો જ્યારે કથિત રીતે ટ્રમ્પે તેમનાં પર બળજબરી કરી હતી. તેના માટે તેમને ટ્રમ્પના ડીએનએ સૅમ્પલની જરૂર હશે. સમર ઝેરવૉસ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા આવા જ કેસમાં પણ આગળ આ જ રસ્તો છે. સમર ઝેરવૉસ ટ્રમ્પના ટીવી શો ધ ઍપરેન્ટીસનાં પ્રતિસ્પર્ધી હતાં. સમર ઝેરવૉસે (ડાબે) સમર ઝેરવૉસે દાવો કર્યો હતો કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 2007માં બેવરલી હિલ્સની એક હોટલમાં નોકરી અંગે મુલાકાત દરમિયાન તેમની જાતીય સતામણી કરી હતી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આરોપને નકારી કાઢ્યો હતો અને સમર ઝેરવૉસ પર ખ્યાતિ મેળવવા માટે નકલી આરોપ લગાવવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. સમર ઝેરવૉસે ટ્રમ્પની વિરુદ્ધ 2017માં માનહાનિનો કેસ કર્યો હતો અને 3,000 ડૉલરનો દાવો કર્યો હતો. ટ્રમ્પે પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન આ કેસને રદબાતલ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમના વકીલોએ કહ્યું કે એક રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ટ્રમ્પને રાજ્યની અદાલતોમાં ચાલતા કેસોમાં ઇમ્યુનિટી એટલે કે રક્ષણ મળેલું છે. યુનિવર્સિટી ઑફ મિશિગનમાં કાયદાના પ્રોફેસર બારબરા એલ મૅકક્વેડે બીબીસી સાથે વાત કરતાં કહ્યું, “આ દલીલ પણ 20 જાન્યુઆરીએ છૂમંતર થઈ જશે. અને પછી આ કેસમાં કંઈક હલચલ થઈ શકે છે.” 6. મૅરી ટ્રમ્પ કેસ મેરી ટ્રમ્પે પોતાના પુસ્તકમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને વિશ્વના સૌથી ખતરનાક માણસ ગણાવ્યા હતા શું ખબર છે: " ફ્રૉડ એ માત્ર પારિવારિક ધંધો નહોતો- એ જીવવાની એક રીત હતી" આ વાક્ય ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનાં ભત્રીજી મૅરી ટ્રમ્પ દ્વારા દાખલ કેસનું પ્રથમ વાક્ય છે. કોઈ પણ કેસ દાખલ કરતી વખતે લખાવવામાં આવેલું આ પ્રકારનાં પ્રથમ વાક્યથી વધારે આકરું વાક્ય કોઈ અન્ય હોઈ શકે નહીં. મૅરી ટ્રમ્પના સંસ્મરણોમાં તેમના કાકા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સામેની ઘૃણાની સ્પષ્ટ ઝલક દેખાય છે. પોતાનાં પુસ્તકમાં તેમણે પોતાના કાકા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને એક "આત્મશ્લાઘા ધરાવતી વ્યક્તિ" કહ્યાં જે દરેક અમેરિકનનાં જીવન માટે ખતરો છે. આ પારિવારિક વિવાદ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં એક કાયદાકીય લડતમાં ફેરવાઈ ગયો. આ મામલામાં મૅરીએ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને તેમના બે ભાઈ-બહેન પર વારસો મેળવવા માટે તેમની સાથે છેતરપિંડી કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમનો આરોપ છે કે તેમનાં પર પારિવારિક ધંધાના હિતમાં પોતાના હિતોનો ત્યાગ કરવાનું દબાણ કરવામાં આવ્યું. મૅરી ટ્રમ્પનાં પિતા અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના મોટા ભાઈ ફ્રેડ ટ્રમ્પ જૂનિયરનું 1981માં 42 વર્ષની ઉંમરમાં મૃત્યુ થયું હતું-ત્યારે મૅરી 16 વર્ષનાં હતાં. તેમને પિતાનાં મૃત્યુ પછી મોટી સંપત્તિ વારસામાં મળી હતી. આ કેસમા કહેવાયું છે કે ટ્રમ્પ અને તેમના ભાઈ-બહેને મૅરી ટ્રમ્પનાં હિતોનું ધ્યાન રાખવાનો વાયદો કર્યો હતો. "તેઓ ખોટું બોલ્યા, મૅરીનાં હિતોનું રક્ષણ કરવાને બદલે, તેમણે તેમની સંપત્તિમાંથી નાણા ચોરવાની જટિલ સ્કીમ તૈયાર કરી હતી, તેમનું ફ્રૉડ છુપાવ્યું અને તેમને વારસામાં ખરેખર મળેલી સંપત્તિથી તેમને વંચિત કર્યાં.." આ કેસમાં મૅરીએ પાંચ લાખ ડૉલરનો દાવો કર્યો છે. આગળ શું થશે : વ્હાઇટ હાઉસે કહ્યું કે મૅરી ટ્રમ્પનું પુસ્તક અસત્યથી ભરેલું છે, જોકે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તરફથી આ કેસમાં કંઈ કહેવાયું નથી. જો દસ્તાવેજ અને નિવેદનની માગ કરવામાં આવશે તો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે પોતાની ફરજની બહાનું આપી શકે તેમ નથી. કોઈ પણ અમેરિકન નાગરિક, રાષ્ટ્રપતિ પણ કાયદાથી ઉપર નથી. તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


تتبادل الهند وباكستان الاتهامات بشكل منتظم منذ بداية العام بخرق وقف اطلاق النار وقال مسؤولون إن جنديا قتل وأصيب ثلاثة آخرون في اطلاق للنار مساء الثلاثاء. وأضاف المسؤولون إن اطلاق النار استمر صباح الاربعاء. ولم يصدر أي تعليق من باكستان على اطلاق النار الاخير. وفي وقت سابق من الشهر الجاري قال الجيش الهندي انه تبادل اطلاق النيران مع "ما بين 30 و40 مسلحا مدعومين من باكستان" حاولوا التسلل الى الهند. وقال مسؤولون إن المسلحين حالوا دخول منطقة كيران وإن ثمانية منهم على الاقل قتلوا في الاشتباكات في الاسبوعين الاخيرين. مواضيع قد تهمك نهاية وقالت باكستان إن التقارير عن محاولة تسلل الحدود الى الهند "لا أساس لها من الصحة". وقال رياض مسرور مراسل بي بي سي في سريناغار إن الهند اتسمت باكستان مجددا يوم الاربعاء بشن هجمات على طول الحدود مع كشمير، المنطقة المتنازع عليها بين البلدين. وقالت السلطات إنه وقعت على الاقل 50 حادثة لاطلاق النار في اقليم جامو. وجاء اطلاق النار بعد ساعات اختتام وزير الداخلية الهندي سوشيل كومار شيند زيارة دامت يوما الى بعض القرى في كشمير. وأثناء الزيارة قال شيند إن القرويين يفرون من منازلهم بسبب اطلاق النار المتكرر من باكستان. وتأتي الاضطرابات المتزايدة في المنطقة الحدودية بعد عشر سنوات من اتفاق البلدين على وقف النار على خط الحدود الذي يقسم كشمير بين الدولتين. وتتبادل الهند وباكستان الاتهامات بشكل منتظم منذ بداية العام بخرق وقف اطلاق النار، حيث تقول الهند إنها سجلت نحو 200 خرق من باكستان. وفي سبتمبر التقى رئيسا وزاراء البلدين في نيويورك واتفقا على الحفاظ على السلام على الحدود ولكن المراسلين يقولون إن التعهد لم يغير الكثير على الارض. وتعهد رئيس الوزراء الباكستاني نواز الشريف يوم الثلاثاء بأن يبذل المزيد من الجهد لتحقيق السلام مع الهند، وقال إن الدولتين يمكنهما حل جميع القضايا العالقة بما في ذلك كشمير عن طريق التفاوض.

પાકિસ્તાની સેનાના પ્રવક્તા મેજર જનરલ આસિફ ગફૂરે ટ્વીટ કરી કહ્યું હતું કે 'ભારતના ફાઇટર પ્લૅન મુઝફ્ફરાબાદ સૅક્ટરની અંદર 3 થી 4 કિલોમીટર ઘૂસી ગયા હતા, પણ પાકિસ્તાને તાત્કાલિક જવાબ આપ્યો એટલે તેમને પાછળ ખસવું પડ્યું હતું.' પાકિસ્તાની આર્મીના આ ટ્વીટ બાદ ભારતમાં હલચલ મચી ગઈ હતી. જોત-જોતામાં લોકો કહેવા લાગ્યા કે ભારતે પાકિસ્તાનથી પુલવામા હુમલાનો બદલો લીધો. Twitter કન્ટેન્ટ પૂર્ણ, 1 જોકે ભારત તરફથી ઔપચારિક પુષ્ટિમાં ઘણો સમય લાગી ગયો હતો. ભારત સરકાર તરફથી સૌ પ્રથમ પ્રકાશ જાવડેકર સામે આવ્યા અને કહ્યું કે તેઓ વાયુસેનાને અભિનંદન આપે છે. તેમણે કહ્યું કે વડાપ્રધાન મોદીએ સેનાને ખુલ્લી છૂટ આપી છે અને વાયુસેનાએ બહાદુરી બતાવી છે. ત્યાર બાદ સવારે 11.30 વાગ્યે ભારતના વિદેશ સચિવ વિજય ગોખલે કહ્યું કે વાયુસેનાએ બાલાકોટમાં આંતકિયોના કૅમ્પોને હુમલો કરીને ધ્વસ્ત કરી દીધા છે. તમે આ વાંચ્યું કે નહીં? પાકિસ્તાનના ટ્વિટર પર હલચલ આને લઈને પાકિસ્તાનમાં ખૂબ હલચલ મચી ગઈ હતી. પાકિસ્તાની નાગરિક સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની ઍરફોર્સના એમ કહીને વખાણ કરી રહ્યા હતાં કે તાત્કાલિક જવાબ આપવાને કારણે ભારતે પાછળ હટવું પડ્યું હતું. પાકિસ્તાનમાં ટ્વિટર પર બાલાકોટ, પાકિસ્તાની સેના અને પાકિસ્તાની ઍરફોર્સ ટ્વિટર ઉપર ટ્રૅન્ડ કરી રહ્યા હતા. નય્યાબ કયાનીએ લખ્યું, ''અમે સૂતા હતાં, પણ અમારા જવાન જાગી રહ્યા હતા, અલ્લાહ તેમનો સાથ આપે.'' યાસિર મલિકે ટ્વીટ કર્યું છે કે ભારતે હજુ એક વાર એલઓસીનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને પોતાની સેનાના ઍરક્રાફ્ટે તેને સીમા પાર મોકલ્યા છે. પરંતુ માશાઅલ્લાહ અમારી ઍરફોર્સે તેમને જડબાતોડ જવાબ આપ્યો અને પરત ફરવા મજબૂર કર્યા હતા. અરસલન યાકૂબે લખ્યું હતું, ''100 કરોડ હિંદુ અમારા પર હુમલા કરવા માટે તૈયાર છે અને અમે 20 કરોડ પાકિસ્તાની વગર કોઈ ચિંતાએ પીએસએલ જોઈ રહ્યા છે, કારણ કે આ જે સંતોષ ( શાંતિ- इत्मिनान) છે તેની પાછળ સૈનિકો છે.'' ખુર્રમ કેટીએસ નામના ટ્વિટર હૅન્ડલ પર લખાયું છે, '' ભારતની તરફથી હવાઈ હુમલાની પ્રથમ જાણકારી ભારતના કૃષિ મંત્રીએ આપી, જુઓ ક્યાંક ટામેટા તો નથી માર્યા ને.'' આ દરમ્યાન પાકિસ્તાનના અમુક લોકોએ પોતાની સરકાર અને સેનાને સવાલો કર્યા છે. પાકિસ્તાનના ફવાદ જાવેદે પાકિસ્તાની સેનાને સવાલ કર્યો છે કે ભારતીય વિમાન સીમા પાર ઘૂસ્યા કેવી રીતે? જાવેદે ટ્વીટ કરી પૂછ્યું, '' તેઓ આપણા હવાઈક્ષેત્રમાં ઘૂસી ગયા તથા આપણી સેનાએ તેમને કેમ મારી ન પાડ્યા. હવે તમે માત્ર ટ્વિટર ઉપર ફાયર કરી રહ્યા છો.'' અમુક લોકોએ ભારતીય વડા પ્રધાન નરેન્દ મોદીની સંરક્ષણ બાબતે કૅબિનેટ બેઠક અને આરામ કરતા પાકિસ્તાની વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાનની તસવીરને એક સાથે ટ્વીટ કરી છે. પાકિસ્તાનના એક પત્રકાર અહમદ નિરાનીએ લખ્યું છે, ''કાલે રાત્રે ભારતે પાકિસ્તાન વિરુદ્ધ જે કર્યું તેની હું નિંદા કરૂં છું.'' ''આમ તો હું યુદ્ધની વિરુદ્ધ છું, પણ મને પાકિસ્તાની સેના પર પૂરો ભરોસો છે કે તેઓ ભારતની કાર્યવાહીનો પૂરી તાકાતથી જવાબ આપશે.'' ''આ પાકિસ્તાનના સન્માનનો સવાલ છે.'' તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


قال دونالد ترامب إنه تجاوب بشكل "جيد للغاية" مع العلاج وقال الدكتور شون كونلي إن الرئيس تجاوب بشكل "جيّد للغاية" مع العلاج و"ظلت حالته مستقرة". وقال ترامب لاحقاً إنه قد يجري فحص كشف آخر للفيروس يوم الجمعة وتمنى المشاركة في فعالية انتخابية في عطلة نهاية الأسبوع. وكان قد أعلن في وقت سابق انسحابه من المناظرة التلفزيونية مع المرشح الديمقراطي جو بايدن الخميس المقبل. وقال ترامب إنه "لن يضيع وقتي في مناظرة افتراضية". وأثارت الخطوة خلافاً حول كيف ومتى ستعقد مثل هذه المناقشات في المستقبل. ما الجديد في وضع ترامب الصحي؟ وقال الدكتور كونلي في مذكرة أصدرها البيت الأبيض مساء الخميس إن ترامب لم يظهر أي علامات "تشير إلى تطوّر المرض". وجاء في المذكرة إن "يوم السبت سيكون اليوم العاشر منذ تشخيص الفيروس وأتوقع عودة الرئيس بشكل آمن للمشاركة في المناسبات العامة حينها". وكان الطبيب كونلي صرّح في وقت سابق قائلاً إنه إذا استمرت حالة الرئيس ترامب على حالها أو تحسنت خلال نهاية عطلة الاسبوع وحتى يوم الإثنين، "سنتنفس جميعاً الصعداء". وفي حديث لقناة فوكس نيوز الخميس، قال ترامب إن حالته الصحية "جيدة بالفعل" معربا عن أمله في المشاركة في فعالية انتخابية مساء السبت، في فلوريدا. جو بايدن الخلاف حول المناظرة وأعلنت اللجنة المنظمة للمناظرات الرئاسية عن إجراء مناظرة ميامي في 15 تشرين الأول/أكتوبر عن بعد "لحماية صحة وسلامة المشاركين". وأثار هذا القرار الرئيس الذي قال في اتصال هاتفي مع قناة "فوكس بيزنس إنه "غير مهيئ للجلوس خلف كمبيوتر، فالأمر سخيف". بينما قال بايدن إن الرئيس "يبدّل رأيه في كلّ ثانية" وصدر عن فريق حملته الانتخابية أن ترامب "لا يريد وبوضوح مواجهة أسئلة الناخبين". وردّ فريق ترامب على لسان مدير حملته بيل ستيبيان قائلاً إن قرار اللجنة "الإسراع في الدفاع عن جو بايدن، مثير للشفقة"، وأضاف أن ترامب سيشارك في مهرجان انتخابي شعبي في اليوم ذاته. ثم اقترح فريق بايدن تأجيل المناظرة المفترض عقدها في ميامي إلى 22 تشرين الأول/أكتوبر بدلاً من 15. ولاقى الاقتراح موافقة الغريمين. ومع ذلك قال فريق ترامب إنه يجب إجراء مناظرة ثالثة وجهاً لوجه في 29 تشرين الأول/أكتوبر، قبل موعد الاقتراع بخمسة أيام فقط. لكن فريق بايدن قال إنه لا يمكن جدولة المناظرات إلا ضمن التواريخ المتفق عليها سابقاً. وسيكون من الصعب الآن تحديد الشكل الذي سيتخذه أي نقاش بين بايدن وترامب. وشهدت جلسة المناظرة الأولى في 29 أيلول/سبتمبر إهانات ومقاطعات، بينما كانت المناظرة بين المرشحين لمنصب نائب الرئيس، مايك بنس وكامالا هاريس، مدروسة بشكل أفضل. وستجري الانتخابات في 3 تشرين الثاني/نوفمبر. وأشارت الاستطلاعات الأخيرة إلى تقدّم طفيف لبايدن في الولايات الرئيسية التي ستحدد المرشح الفائز. وقد أدلى 6 ملايين شخص بأصواتهم في التصويت المبكر. ماذا عن البيت الأبيض بعد إصابة الرئيس؟ وبالحديث عن صحته، قال ترامب لقناة فوكس "لقد عدت لأنني أتمتع بجسد مثالي". وقال إنه توقف عن تناول معظم العلاجات لكنه مستمر في أخذ ستيرويد وإنه سيخضع قريباً لاختبار كشف آخر. ورغم كلام طبيبه عن عدم إصابته بأعراض، لا تزال الأسئلة تطرح حول مصدر الفيروس الذي أصيب به الرئيس وحول إمكانية نقله للعدوى. وعلى الرغم من أن أسماء العديد من الأشخاص الذين تفاعلوا مع الرئيس وتبين إصابتهم بالفيروس، أصبحت معروفة الآن، لا يزال من غير واضح عدد الأشخاص الذين أجروا اختبار الكشف في البيت الأبيض حيث اتخذت تدابير سلامة جديدة للوقاية من الفيروس. وقال ترامب الخميس إن "شخصاً ما دخل وأصيب الناس بالعدوى" لكنه لم يفصح عن المزيد من التفاصيل. وجرى الحديث عن مناسبة عامة أقيمت في 26 أيلول/سبتمبر لاختيار ترامب مرشحه لمنصب المحكمة العليا، على أنها احتمال كبير لانتشار العدوى بعد ثبوت إصابة العديد من الحاضرين.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ડૉ. સીન કૉન્લેયએ કહ્યું કે સારવાર સામે ટ્રમ્પે સારી પ્રતિક્રિયા દાખવી અને તેમનું સ્વાસ્થ્ય પણ સ્થાયી રહ્યું. ટ્ર્મ્પે બાદમાં કહ્યું કે કદાચ તેઓ શુક્રવારે ફરીથી કોવિડ-19નો ટેસ્ટ કરાવશે અને સપ્તાહના અંતે એક રેલી પણ યોજી શકે છે. અત્રે નોંધવું કે ટ્રમ્પે આગામી ગુરુવારે જો બાઇડન સાથેની ટીવી ચર્ચા કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. ટ્રમ્પ કોવિડ-19 પોઝિટિવ આવ્યા બાદ ચર્ચાના આયોજકોએ કહ્યું હતું કે, ચર્ચા વર્ચ્યુઅલી યોજાશે પરંતુ ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેઓ ચર્ચામા ભાગ નહીં લે અને બાઈડન તેમનો સમય બરબાદ નહીં કરી શકે. બીજી તરફ ગૃહ અધ્યક્ષ નેન્સી પેલોસીએ ટ્રમ્પના સ્વાસ્થ્ય મામલે કેટલાક સવાલોના જવાબો હજુ પણ નથી મળ્યા. તેમણે કહ્યું કે તેઓ ટ્રમ્પના સ્વાસ્થ્યના મૂલ્યાંકન માટે પંચ નિમવા માટે કાયદો રજૂ કરશે જેથી અસરકાર નેતૃત્વ મળી રહે. નિવેદનમાં કહેવાયું કે પંચ જો રાષ્ટ્રપતિ તેમનું કામકાજ કરવા સક્ષમ નથી એવી ભલામણ કરે તો તેમને સત્તામાંથી દૂર કરી શકાય છે. જોકે ટ્રમ્પે આ જાહેરાતને પગલે પેલોસીને ક્રૅઝી કહ્યા હતા. ટ્રમ્પના સ્વાસ્થ્યનું શું સ્ટેટસ છે? સુરક્ષા ગાર્ડ વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા જાહેર કરાયેલ મેમો અનુસાર ડૉ. કૉન્લૅયએ કહ્યું કે ડોનાન્ડ ટ્રમ્પમાં બીમારી વધી રહી હોય એવા કોઈ સંકેતો નથી. મેમોમાં કહેવાયું છે કે, "જ્યારે તેમનું નિદાન થયું હતું તે દિવસથી ગણીને આ શનિવારે કુલ 10 દિવસ પૂરા થશે. અને નિદાનના મૂલ્યાંકન અનુસાર તેઓ આ સમયે જાહેર કામકાજમાં પરત ફરી જશે." જોકે અગાઉ ડૉ. કૉન્લૅયે કહ્યું હતું કે જો ટ્રમ્પની હાલત સ્થિર રહે છે અથવા તબિયત વધુ સુધરે છે તો તેમના માટે તે રાહતનો શ્વાસ લેવાની બાબત રહેશે. કોરોનાની સારવાર બાદ વ્હાઇટ હાઉસ પાછા ફર્યા આ પૂર્વે ત્રણ દિવસ વૉલ્ટર રિડ મિલિટરી હૉસ્પિટલમાં કોવિડ-19ની સારવાર કરાવ્યા બાદ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વાઇટ હાઉસ પરત ફર્યા હતા. પરંતુ તેમની આ ઘરવાપસી પણ ઘણી નાટ્યાત્મક રહી. માસ્ક પહેરીને કોઈની પણ મદદ વગર ટ્રમ્પ હૉસ્પિટલમાંથી નીકળ્યા અને તેમના પ્રેસિડેન્શિયલ હેલિકૉપ્ટરમાં સવાર થયા. વ્હાઇટ હાઉસ પહોંચ્યાની થોડી જ ક્ષણોમાં તેઓ બાલ્કનીમાં આવ્યા અને પત્રકારો માટે ફોટો-સેશન કરાવ્યું અને તે પણ માસ્ક કાઢીને. 2જી ઑક્ટબરે ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી હતી કે તે અને તેમના પત્ની મેલિનાયા ટ્રમ્પ કોવિડ પોઝિટિવ આવ્યા છે. તમે અમનેફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો


قاسم سليماني وقال المرشد الأعلى الإيراني آية الله علي خامنئي إن "الانتقام الشديد ينتظر المجرمين" وراء الهجوم. وأعلن أيضا الحداد الوطنيلمدة ثلاثة أيام. ودعت السفارة الأمريكية في بغداد كافة رعاياها لمغادرة العراق "على الفور". وقال مسؤولون أمريكيون إن العملية استهدفت موقعين مرتبطين بإيران في بغداد. وقتل إلى جانب سليماني نائب رئيس هيئة الحشد الشعبي العراقي، أبو مهدي المهندس وشخصيات أخرى من الميليشيات التي تدعمها إيران، في ساعة مبكرة من صباح الجمعة في ضربة عسكرية أمر بها الرئيس الأمريكي دونالد ترامب. مواضيع قد تهمك نهاية وقال مصدر أمني عراقي إن مسؤول العلاقات في الحشد الشعبي محمد الجابري قتل إثر استهداف سيارتين في الضربة الأمريكية. وقال المتحدث باسم الحشد الشعبي، أحمد الأسدي، "إن الأعداء الأمريكيين والإسرائيليين يتحملون مسؤولية مقتل المجاهدين أبو مهدي المهندس وقاسم سليماني". وأمر رجل الدين الشيعي مقتدى الصدر جيش المهدي "بالاستعداد للدفاع عن العراق"، ووصف الضربة بأنها "تستهدف الجهاد والمعارضة والروح الثورية الدولية". وقال في تغريدة على موقع تويتر"أنا كمسؤول عن المقاومة الوطنية العراقية، أدعو جميع المجاهدين، لا سيما (جيش المهدي) و (لواء اليوم الموعود)، وكذلك الفصائل (الوطنية) و (المنضبطة) الأخرى تحت قيادتنا، أن تكون مستعدة للدفاع عن العراق " وقاد سليماني، البالغ من العمر 62 عاما، والذي يقود فيلق القدس التابع للحرس الثوري الإيراني، العمليات العسكرية الإيرانية في الشرق الأوسط. بما في ذلك سوريا والعراق. وقد عززت إيران، تحت قيادته، من نفوذها في المنطقة عبر حلفائها كحزب الله في لبنان و المليشيات الشيعية في العراق، كما وسعت إيران من تواجدها العسكري في العراق وسوريا، ونفذت هجمات لدعم النظام في سوريا على قوات المعارضة السورية خلال الحرب الأهلية في البلاد. ويمثل مقتل سليماني تصعيدًا كبيرًا في التوترات بين واشنطن وطهران. من هو قائد فيلق القدس قاسم سليماني؟ ردود الفعل ندد رئيس الوزراء العراقي المستقيل عادل عبد المهدي بـ"اغتيال" سليماني والمهندس. وقال عبد المهدي في بيان "إن استهداف مطار بغداد يعد عدوانا على العراق دولة وحكومة وشعبا". وقالت ماريا زاخاروفا، المتحدثة باسم وزارة الخارجية الروسية، إن الولايات المتحدة "تريد تغيير توازن القوى في المنطقة" بقتل الجنرال قاسم سليماني. وأضافت، قائلة في حسابها على موقع التواصل الاجتماعي فيسبوك:" إن هذه العملية ستؤدي إلى تصعيد التوتر في المنطقة وتؤثر على الملايين من البشر". ومن جانبه، قال ليونيد سلوتسكي، رئيس لجنة العلاقات الخارجية في مجلس الدوما الروسي:" إن الأمريكيين تجاوزوا الخط الأحمر، وقد يؤدي ذلك هذه المرة إلى عواقب وخيمة". وأعرب رئيس لجنة الشؤون الخارجية في مجلس النواب الأمريكي عن أسفه لأنّ الرئيس دونالد ترامب لم يُخطر الكونغرس مسبقاً بالغارة التي شنّتها القوات الأمريكية في بغداد. وقال النائب الديموقراطي إليوت إنجل في بيان إنّ "هذه الضربة تمت بدون إخطار الكونغرس أو التشاور معه". وأضاف النائب عن ولاية نيويورك إنّ "تنفيذ عمل بمثل هذه الخطورة من دون إشراك الكونغرس ينطوي على مشاكل قانونية خطرة ويشكّل إهانة لصلاحيات الكونغرس". وقال الأمين العام لجماعة حزب الله اللبنانية حسن نصر الله إن جماعته "ستواصل السير على نهج سليماني بعد مقتله"، مضيفا أن القصاص العادل سيكون مسؤولية كل المقاومين. ايران "ستنتقم" وحذّر وزير الخارجية الإيراني محمد جواد ظريف من أنّ مقتل قائد فيلق القدس يمثّل "تصعيداً خطيراً للغاية ومتهوّراً". وقال ظريف، في تغريدة على تويتر، إنّ "عمل الإرهاب الدولي الذي قامت به الولايات المتحدة باستهداف واغتيال الجنرال سليماني - القوة الأكثر فعالية في محاربة داعش (تنظيم الدولة الإسلامية) ، وجبهة النصرة، وتنظيم القاعدة وسواها - هو تصعيد خطير للغاية وطائش". وتوعد مرشد الثورة الإسلامية في إيران علي خامنئي "بانتقام شديد" بعد مقتل قاسم سليماني. وقال في بيان رسمي إن "السنوات التي قضاها أملا في الشهادة في سبيل الله، قد ارتقت في نهاية المطاف بقاسم سليماني العزيز إلى هذه الدرجة الرفيعة"، مؤكدا "إن شاء الله لن يتوقف عمله وطريقه هنا وانتقام شديد ينتظر المجرمين الذين لطخت أيديهم بدمائه ودماء الشهداء الآخرين". وأضاف أنّ "الولايات المتحدة تتحمّل مسؤولية كل عواقب مغامرتها المارقة". ماذا يعني مقتل سليماني؟ تحليل، ليز دوسيت، مراسلة الشؤون الدولية في بي بي سي يعد قاسم سليماني أقوى شخصية عسكرية في إيران والعقل الاستراتيجي وراء طموحاتها في الشرق الأوسط ووزير خارجيتها الحقيقي في ما يتعلق بشؤون الحرب والسلام. فبوصفه قائدا لفيلق القدس التابع للحرس الثوري الإيراني، أدار سليماني عمليات سرية شملت شبكة من الميليشيا العاملة بالوكالة في أنحاء المنطقة، كما مثل مركز نفوذ سياسي في إيران حيث اعتبر الرجل الثاني بعد المرشد الأعلى للثورة الإيرانية نفسه. كان سليماني يعتبر مهندسا لحرب الرئيس السوري بشار الأسد في سوريا، والنزاع المستمر في العراق، والحرب ضد تنظيم الدولة، والعديد من المعارك الأخرى. لقد كان الجنرال ذو الشعر الفضي واللحية الخفيفة بطلا في أعين مقاتليه وعنوان الشر في نظر أعدائه. ولسنوات كانت الولايات المتحدة تدرس قتل هذه الشخصية التي أمرت بشن هجمات ضد قواتها. ورغم العداء، قام تحالفا قام بين واشنطن وسليماني لبعض الوقت في مواجهة تنظيم الدولة، ولكنهما ظلا عدوين. وقد اعتبر المسؤولون الإيرانيون مقتل سليماني من أعمال الحرب التي تتطلب "انتقاما شديدا". وهناك سبل ووسائل عديدة في يد إيران للرد على الفصل الجديد في هذه الأزمة، وهو فصل خطير. أبو مهدي المهندس وتجمّع عشرات العراقيين، الذين يشاركون منذ أكثر من ثلاثة أشهر في حركة الاحتجاج ضد السلطات العراقية والنفوذ الإيراني في بلادهم، صباح الجمعة في ساحة التحرير في وسط بغداد، وهم يغنون ويرقصون بعد انتشار خبر مقتل القائد العسكري الإيراني قاسم سليماني. وقال أحدهم لوكالة فرانس برس "يا قاسم سليماني، هذا نصر رباني". وهاجم مؤيدون للميليشيات العراقية المدعومة من إيران السفارة الأمريكية في بغداد الثلاثاء، إثر هجوم جوي أمريكي على قاعدة لميليشيا كتائب حزب الله العراقي ردا على هجوم صاروخي أدى إلى مقتل مواطن أمريكي شمالي العراق في وقت سابق. وتزايد التوتر بين الولايات المتحدة وإيران في المنطقة إثر فرض واشنطن عقوبات اقتصادية على طهران عقب انسحاب الولايات المتحدة من الاتفاق النووي بين إيران والدول الكبرى.

આ હુમલાની જવાબદારી અમેરિકાએ લીધી છે. હુમલામાં કતાઇબ હિઝબુલ્લાહના કમાન્ડર અબુ મહદી અલ-મુહાંદિસ પણ માર્યા ગયા છે. અમેરિકાના સંરક્ષણ વિભાગ તરફથી કહેવાયું કે "અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિના નિર્દેશ પર વિદેશમાં રહેતા અમેરિકાના સૈન્યકર્મીઓની રક્ષા માટે કાસિમ સુલેમાનીને મારવાનું પગલું ભરવું પડ્યું છે. અમેરિકાએ તેમને આતંકવાદી જાહેર કર્યા હતા." આ નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું કે "સુલેમાની ગત 27 ડિસેમ્બર સહિત ઘણા મહિનાઓથી ઇરાકસ્થિત અમેરિકાનાં સૈન્ય ઠેકાણાંઓ પર હુમલાને અંજામ આપવામાં સામેલ હતા. આ સિવાય ગત અઠવાડિયે અમેરિકાના દૂતાવાસ પર થયેલા હુમલામાં તેઓએ તેમની સ્વીકૃતિ આપી હતી." નિવેદનમાં અંતે કહેવાયું કે "આ હવાઈ હુમલો ભવિષ્યમાં ઈરાની હુમલાની યોજનાઓને રોકવાના હેતુથી કરવામાં આવ્યો હતો. અમેરિકા ગમે ત્યાં હોય, તે પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષા માટે જરૂરી તમામ કાર્યવાહી ચાલુ રાખશે." તેમનું મૃત્યુ મધ્ય-પૂર્વ સાથે જોડાયેલી બાબતોમાં એક મોટી ઘટના માનવામાં આવે છે અને એવી પણ આશંકા છે કે ઈરાન અને તેમની સમર્થિત મિડલ ઇસ્ટ તાકતો હવે ઇઝરાયલ અને અમેરિકા સામે જોરદાર જવાબી કાર્યવાહી કરશે. ગત રવિવારે જ અમેરિકાએ પૂર્વી સીરિયા અને પશ્ચિમ ઇરાકમાં આવેલા કતાઇબ હિઝબુલ્લાહ સંગઠનનાં ઠેકાણાંઓને નિશાન બનાવ્યાં હતાં. આ હુમલામાં ઓછામાં ઓછા 25 લડાકુઓ માર્યા ગયા હતા. બાદમાં સોમવારે ઇરાકી વડા પ્રધાન આદિલ અબ્દુલ મહદીએ કહ્યું હતું કે અમેરિકાનો હવાઈ હુમલો તેમના દેશની સંપ્રભુતાનું ઉલ્લંઘન છે અને હવે તેઓ અમેરિકા સાથેના પોતાના સંબંધોની સમીક્ષા કરશે. તો કતાઇબ હિઝબુલ્લાહના કમાન્ડર અબુ મહદી અલ-મુહાંદિસે પણ કહ્યું હતું કે તેઓ ઇરાકમાં સ્થિત અમેરિકનદળોને જડબાતોડ જવાબ આપશે. આ બાદ મંગળવારે બગદાદસ્થિત અમેરિકન દૂતાવાસ પર પ્રદર્શનકારીઓએ હુમલો કર્યો અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેના માટે ઈરાનને જવાબદાર ઠેરવ્યું. સુલેમાનીને પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાની ગતિવિધિઓ ચલાવનારા મુખ્ય રણનીતિકાર માનવામાં આવે છે. કુદ્સ સેના કુદ્સ ફોર્સ ઈરાનની રિવૉલ્યુશનરી ગાર્ડ્સની એક શાખા છે, જે દેશની બહાર અભિયાનોને પાર પાડે છે. અને તેના પ્રમુખ તરીકે મેજર જનરલ કાસિમ સુલેમાની સીધી રીતે દેશના સર્વોચ્ચ નેતા આયતોલ્લાહ અલી ખામેનેઈ પરત્વે જવાબદાર હતા. 2003માં અમેરિકાના નેતૃત્વમાં થયેલા સૈન્ય હુમલાઓમાં ઇરાકમાં સદ્દામ હુસૈનની સત્તા ખતમ થઈ ગઈ. બાદમાં મધ્ય-પૂર્વમાં કુદ્સ સેનાએ પોતાનું અભિયાન તેજ કર્યું હતું. ઈરાનનું સમર્થન કરનારા અન્ય દેશોનાં સરકારવિરોધી દળોએ કુદ્સને હથિયાર, પૈસા અને ટ્રેનિંગ આપવાનું શરૂ કર્યું. સાથે જ તેઓએ યુદ્ધની બિનપરંપરાગત રીતો અપનાવી જેનું પરિણામ એ આવ્યું કે પારંપરિક હથિયારો પર નિર્ભર તેમના વિરોધીઓ પર ઈરાન હાવી થઈ ગયું. આ તકનીકોમાં સ્વાર્મ તકનીક (મોટી સૈન્યટુકડી સાથે અલગઅલગ જગ્યાએથી લડવું), ડ્રોનનો ઉપયોગ અને સાયબર હુમલા મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આ વર્ષે એપ્રિલમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન રિવૉલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ સમેત કુદ્સ ફોર્સને "વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન" જાહેર કર્યું હતું. પહેલી વાર અમેરિકાએ કોઈ અન્ય સરકાર સાથે જોડાયેલા એક સંગઠનને ચરમપંથી ગણાવ્યું હતું. અમેરિકાએ આ નિર્ણય પર ઈરાનને વાતવાતમાં એમ કહેતા પ્રતિક્રિયા આપી હતી કે ખાડી ક્ષેત્રોમાં "અમેરિકન સેના ખુદ આતંકવાદી જૂથથી કમ નથી." 2001થી 2006 વચ્ચે બ્રિટનના વિદેશમંત્રી રહી ચૂકેલા જૈક સ્ટ્રૉએ ઘણી વાર ઈરાનની મુલાકાત લીધી અને તેમનું માનવું હતું કે જનરલ કાસિમ સુલેમાનીની ભૂમિકા એક સૈન્ય કમાન્ડરથી ઘણી વધુ છે. તેમનું કહેવું હતું કે "સેનાની તાકત સાથે સુલેમાની મિત્રદેશો માટે ઈરાનની વિદેશ નીતિ ચલાવી રહ્યા છે." કતાઇબ હિઝબુલ્લાહ અમેરિકાના નિશાને કેમ? અમેરિકાનું કહેવું છે કે હિઝબુલ્લાહ ઇરાકમાં તેમનાં સૈન્ય ઠેકાણાંઓ પર સતત હુમલા કરતું રહે છે. 2009થી જ અમેરિકાએ કતાઇબ હિઝબુલ્લાહને આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કર્યું હતું. તેના કમાન્ડર અબુ મહદી અલ-મુહાંદિસને વૈશ્વિક આતંકવાદી પણ જાહેર કર્યા હતા. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ સંગઠન ઇરાકની સ્થિરતા અને શાંતિ માટે ખતરો છે. અમેરિકાના ડિફેન્સ ડિપાર્ટમેન્ટનું કહેવું છે કે કતાઇબ હિઝબુલ્લાહનો સંબંધ ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવૉલ્યુશન ગાર્ડ્સ કોર એટલે કે આઈઆરજીસીના વૈશ્વિક ઑપરેશન આર્મ કુદ્સ ફોર્સ સાથે છે અને તેને ઈરાન તરફથી ઘણી મદદ મળે છે. તમે અમને ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યૂટ્યૂબ અને ટ્વિટર પર ફોલો કરી શકો છો