وحظرت أكثر من 40 دولة دخول الوافدين من المملكة المتحدة، كما عقد الاتحاد الأوروبي محادثات تستهدف وضع سياسة مشتركة للتعامل مع الموقف الحالي. وحظرت السويد دخول الأجانب من الدنمارك عقب اكتشاف مصابين بالسلالة الجديدة من الفيروس هناك. وتتسم هذه السلالة الجديدة بسرعة الانتشار، لكن لا يوجد دليل على أنها أكثر فتكا من فيروس كورونا المتعارف عليه. وتزامنا مع تزايد الأسماء المدرجة في قائمة الدول التي حظرت السفر من وإلى المملكة المتحدة، ظهرت منظمة الصحة العالمية في المشهد بقوة أثناء محاولة وضع مخاطر السلالة الجديدة من الوباء في سياقها الطبيعي. مواضيع قد تهمك نهاية وقال مايك رايان، رئيس قسم الطوارئ في منظمة الصحة العالمية، إن ظهور نسخ جديدة من فيروس كورونا يُعد جزءا طبيعيا من تطور الوباء. وأكد رايان أيضا على أن النسخة المتحورة من فيروس كورونا "ليست خارج السيطرة"، وهو ما يتناقض مع تصريحات وزير الصحة البريطاني مات هانكوك الذي أكد خلاف ذلك الأحد الماضي. أعلنت الحكومة البريطانية أن السلالة الجديدة من فيروس كورونا "خرجت عن السيطرة" وفي تطور آخر على صعيد فيروس كورونا، يواجه المسافرون من جنوب أفريقيا حظرا لدخولهم بعض الدول عقب اكتشاف نسخة جديدة متحورة من العدوى ليس لها علاقة بالسلالة الجديدة المكتشفة في المملكة المتحدة. ماذا يحدث في أوروبا؟ حظرت أغلب دول القارة الأوروبية السفر من وإلى المملكة المتحدة في محاولة للحد من انتشار النوع الجديد من الفيروس. وحظرت فرنسا دخول الركاب والبضائع من المملكة المتحدة، مما تسبب في اضطرابات شهدتها ميناء دوفر البريطاني الرئيسي في جنوب المملكة المتحدة. وقال رئيس وزراء بريطانيا بوريس جونسون إنه يعمل مع الرئيس الفرنسي إيمانويل ماكرون من أجل استئناف التبادل التجاري، معربا عن أمله في أن تُحل هذه الأزمة "في أقرب وقت ممكن". قال وزير النقل الفرنسي كليمنت بون بلاده سوف تعلن الثلاثاء المقبل الإجراءات التي تحل محل حظر دخول الركاب والشاحنات من المملكة المتحدة الذي يستمر لـ 48 ساعة. وبدأت محادثات في بروكسل تستهدف التوصل إلى رد موحد يتم التنسيق له بين دول الاتحاد الأوروبي بخصوص الموقف الراهن على صعيد السلالة الجديدة من الفيروس. أغلقت السويد حدودها مع الدنمارك بسبب السلالة الجديدة من الوباء ولا يتوقع التوصل إلى اتفاق حتى الثلاثاء، لكن أحد الخيارات التي تناقشها دول أوروبا هو اشتراط أن تكون نتيجة اختبار فيروس كورونا سلبية قبل مغادرة المسافرين للمملكة المتحدة. وسط هذا الكم من السلبية الذي يجتاح أوروبا، ظهرت أخبار إيجابية تتمثل في اعتماد الهيئة الأوروبية للرقابة على الدواء لقاح فايزر - بيونتك المضاد لفيروس كورونا، مما يمهد الطريق أمام استخدام اللقاح بحلول الأحد المقبل. ماذا عن باقي دول العالم؟ حظرت دول أخرى من الهند إلى كندا دخول المسافرين من المملكة المتحدة إليها. ومن المتوقع أن تنضم الولايات المتحدة إلى تلك الدول، لكن شركتي "الخطوط الجوية البريطانية" و"دلتا للخطوط الجوية" أكدتا السماح للركاب الذين تأتي نتائجهم سلبية في اختبار فيروس كورونا بالسفر إلى الولايات المتحدة والدخول عبر مطار جون كينيدي في نيويورك. وأغلقت السعودية، والكويت، وعمان حدودها بالكامل أمام المسافرين الدوليين. كما اكتشفت السلالة الجديدة من فيروس كورونا في أستراليا، وإيطاليا وهولندا إضافة إلى الدنمارك. وكان اكتشاف عدد قليل من الحالات المصابة بالنسخة الجديدة من الوباء هو الدافع وراء حظر دخول المسافرين من الدنمارك إلى السويد التي تفعل ذلك للمرة الأولى مع دولة من دول الجوار. وقال مايكل دامبرغ، وزير الشؤون الداخلية السويدي: "هناك خطر محتمل يتمثل في إمكانية سفر الدنماركيين إلى السويد لتسوق هدايا عيد الميلاد". ويرجح خبراء أن السلالة الجديدة من فيروس كورونا ربما تجاوزت في انتشارها الأماكن التي تم الإبلاغ عنها فيها، مرجعين ذلك إلى استخدام المملكة المتحدة تكنولوجيا المراقبة الوراثية في تتبع السلالة المكتشفة حديثا. وقال مارك فام رانست، المتخصص في علم الفيروسات، لإذاعة في آر تي البلجيكية: "أعتقد أننا سوف نكتشف في الأيام المقبلة ظهور السلالة الجديدة من الوباء في دول أخرى".

लहान मुलांना कोरोनाच्या नव्या प्रकाराचा धोका आहे का? त्यातच या स्ट्रेनचा लहान मुलांवर काही वेगळा परिणाम होतोय का, याची चाचपणी करण्यास संशोधकांनी सुरुवात केली आहे. कारण जर यातून काही निष्पन्न झालं, तर कोरोनाचा प्रसार ज्या वेगाने युकेमध्ये होतोय, त्याचं एक मुख्य कारण म्हणून या नवीन स्ट्रेन किंवा कोरोना व्हायरसच्या बदललेल्या रूपाकडे पाहिलं जाईल. नुकतेच पंतप्रधान बोरिस जॉन्सन म्हणाले होते की त्यांची इच्छा आहे की जर शक्य असेल तर जानेवारीमध्ये ब्रिटनमधल्या शाळा खुल्या केल्या जाव्यात. पण युके सरकारच्या कोव्हिड सल्लागार समिती Nervtagने आता या नवीन प्रकाराबद्दल चिंता व्यक्ता केल्याने शाळा उघडण्याचा निर्णय घेणं आणखी अवघड होऊन बसेल. काही दिवसांपासून युकेमध्ये या नवीन कोरोना प्रकारावरून बरीच खळबळ माजली आहे. एवढी की भारतासह जगभरातल्या अनेक राष्ट्रांनी युकेतून येणाऱ्या फ्लाईट्स रद्द केल्या आहेत. तर काही देशांनी प्रवाशांवर विशेष निर्बंध लादले आहेत. आतापर्यंत तरी या नवीन व्हायरसचा लहान मुलांवर काही वेगळा परिणाम होतो, असं सांगणारे कुठलेही पुरावे आढळलेले नाहीत. मात्र जर तसं काही असेल, तर त्यामुळे आजवर कोरोनाच्या प्रसारात मुलं आणि शाळांची जी भूमिका राहिली आहे, त्यात बराच मोठा बदल होऊ शकतो. कोरोना टेस्ट सामान्यतः मुलांची प्रतिकारशक्ती पाहता ते अशा प्रकारच्या व्हायरसशी अधिक चांगल्या पद्धतीने सामना करताना दिसले आहेत. आणि यापूर्वीच्या कोरोना व्हायरसच्या इतर स्ट्रेन्सचासुद्धा लहान मुलांवर फारसा मोठा परिणाम झालेला दिसला नाही. मात्र शाळा खुल्या केल्यावर हे चित्र बदलू शकतं, यात दुमत नाही. Nervtag समितीच्या सद्स्या आणि इम्पिरिअल कॉलेज लंडनच्या प्राध्यापिका वेंडी बारक्ले सांगतात की आजवर या व्हायरसचा शाळकरी मुलांवर फारसा परिणाम दिसलेला नाही. पण हा नवीन प्रकार आधीच्या सर्व प्रकारांपेक्षा जास्त वेगाने पसरत असल्याने त्याचा मुलांनाही आता तितकाच धोका असू शकतो. त्यामुळे पूर्वीपेक्षा लहान मुलांना संसर्ग होण्याचं प्रमाणही आता वाढू शकतं. तापमान चाचणी मात्र त्याचा मुलांना अधिक धोका असल्याचे पुरावे अजूनही अस्पष्ट असल्याचं मत लिव्हरपूल विद्यापीठाचे प्रा. जुलियन हिस्कॉक्स व्यक्त करतात. येऊ घातलेल्या नाताळ सणामुळे यावर अधिक बारकाईने लक्ष ठेवलं जाईल, असंही ते म्हणाले. या नवीन व्हायरसबद्दल अजूनही बरंच काही ठाऊक नाही. एक मात्र आतापर्यंत स्पष्ट झालंय की हा नवीन स्ट्रेन सुमारे 50-70 टक्के अधिक वेगाने पसरतोय. जो R number कुठल्याही व्हायरसच्या प्रसाराचं प्रमाण सांगतो, तो पूर्वीच्या मूळ कोरोना व्हायरससाठी युकेमध्ये 0.8 होता, मात्र कडक निर्बंध लावलेले असतानासुद्धा या नवीन स्ट्रेनसाठी तो 1.2 असावा, असा तज्ज्ञांचा अंदाज आहे. त्यामुळे सध्या असलेले निर्बंध किती शिथिल करायचे, किंवा शाळा सुरू करायच्या की नाहीत, याबद्दलचे कठोर निर्णय जगभरातल्या सरकारांना येत्या काळात घ्यावे लागतील. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


قطعت الدبابات الشوارع إلى قلب بكين لتقتل المحتجين المعتصمين في ميدان تيانانمن، وتقتل معهم آمال جيل كامل بدأت رحلتي للبحث عن الشباب المثاليين الصينيين، الوارثين لروح تيانانمن، برحلة في السيارة استغرقت ثلاث ساعات وسط زحام الطرق. والمفارقة أن طريق رحلتي مر أولا عبر النهاية الشمالية لميدان تيانانمن، تحت نظرات الرئيس ماو في صورته على "بوابة السلام السماوي" (معنى تيانانمن بالصينية). واتجهت غربا إلى شارع الهدوء الأبدي (Chang'an Avenue)، وهو طريق صغير قطعته الدبابات عكس الاتجاه منذ 25 عاما، لتصل إلى قلب العاصمة، بكين، وتقتل عددا غير معروف من الشباب ومثالية جيل. لم تتغير هذه الأماكن العامة كثيرا، لكن بكين لم تعد نفس المدينة التي سار فيها الطلبة منذ ربع قرن. فلم تعد ثمة عربات تجرها البغال، ولا أسواق، ولا أزقة حجرية. لقد توسعت بكين، ففيها الآن ستة طرق دائرية، وناطحات من الزجاج والخرسانة. وهجر الشباب المثاليين،الذين التقيت بهم، حياة المدينة، واستقروا في الريف. وبعد رحلة طويلة على طريق مليئ بالمطبات، وجدنا لافتة تشير إلى "مزرعة الطريق القويم". مواضيع قد تهمك نهاية وداخل المزرعة، وجدت عدد من فلاحي الطريق القويم الممتلئين حماسا. ومن بينهم جو تشيتغتشينغ، التي ولدت في نفس عام حادث ميدان تيانانمن. وتقول أن والديها كانا متفائلين بشأن الإصلاح السياسي في الصين، إلا أن جيلهم عانى كثيرا بعد الرابع من يونيو/حزيران عام 1989. وعندما بلغت جو 18 عاما وأخبرت والديها أنها تريد دراسة العلوم السياسية في بكين، رفضا وقالا إن السياسة خطرة. وضغطا عليها لتدرس التمويل الدولي. لكنها كانت تعلم أن عليها واجبات. ففي الوقت الذي تخرج فيه زملاؤها وحصلوا على وظائف وبدأوا الإدخار لشراء شقة وسيارة، تطوعت هي لخدمة ضحايا الزلازل وإدارة مشروعات تعليمية في المناطق الريفية. قال أحد الشباب أن الرجوع للفلسفة الشرقية القديمة عن التناغم الكوني جعلته حرا أكثر من أصدقائه الجالسين أمام الحواسب في انتظار الحصول على ترقية. وقالت إن الشباب المتعلمين يجب أن يفكروا في المجتمع. فعندما يبذل الأفراد مجهودات لمساعدة الآخرين، يتغير المجتمع. وفي عام 1989، كان يمكنك أن تسمع نفس الكلام من اي شاب في ميدان تيانانمن، لكنه يبدو أكثر خفوتا هذه الايام. وقد لا نغالي إذا قلنا إن كلا من الحكومة والآباء لا يشجعون على التفكير في المجتمع. ولمحت في حقل خلف جو مجموعة من الأطفال يقهقهون وهم يحملون سلالا ممتلئة بالتفاح. وعند دخلنا في أحد البيوت البلاستيكية المستخدمة للزراعة المغطاة في الحقل، قابلت جي تشي، 29 عاما، الذي أخبرني نهض من بين نبتات الفراولة ليخبرني بأن بذورهم قد أرسلت إلى الفضاء. وهذه هي الرابطة الوحيدة بين حياته السابقة وحياته الآن. لآن هذا المزارع الذي يزرع الفراولة كان حتى قبل عامين، يعمل مصمما لمركبات الفضاء والأقمار الصناعية. وهو انحراف مفاجئ في المستقبل الوظيفي، في بلد مهمة كل عائلة فيه أن تضحي من أجل أن يحصل أبناؤها على التعليم وأن يكونوا من ذوي الياقات البيضاء في وظائفهم. وقال جي جي عن تحوله هذا إن الطبيعة فيها حكمة أكثر من العلم، وإن العودة إلى الفلسفة الشرقية القديمة عن التناغم الكوني جعلته أكثر حرية من أصدقائه الجالسين أمام الحواسب في انتظار الحصول على ترقية. وتضم هذه المزرعة العشرات من الشباب المثاليين، ويحرص شاب مثقف يُدعى وو يونلونغ، 26 عاما، على رفض أي مقارنة مع الحركة الشعبية المتعصبة للزعيم ماو، مشددا على أن كل شخص في مزرعة الطريق القويم جاء إليها باختيارهم. قد لا يواجه المزارعون الشباب الحكام الصينيين بطريقة مباشرة، لكن القيم التي يتبنونها تهدد القيم والنظام الاقتصادي الذي يتبناه هؤلاء الحكام ويضيف إن الفلسفة السياسية نفعية (براغماتية) بطبعها. ويجب أن نتعلم مما نجح في الشيوعية وكذلك مما لم ينجح. وأبلغني وو أن البعض يملأ الفراغ الذي خلفه انهيار القيم القديمة بالدين ويملأه الأحرون بالتسوق أو ألعاب الحاسوب أو مشاهدة المسلسلات الكورية. وتساءلتُ إن كانت هذه رسالة سياسية في بلد يملأ التلوث أرضه وماءه وهواءه. لكن كل من في المزرعة حريصون على تجنب انتقاد الحكومة. ويقولون إن البلد كبيرة، وكل شيئ فيها لابد أن يُنفّذ بحرص. وعندما سألت وو بشكل مباشر عن روح الاحتجاجات الطلابية التي وقعت قبل 25 عاما، فكر قليلا ثم قال: عام 1989، كانوا يريدون الحرية والديمقراطية والمساواة. لكن طريقتهم في التعبير عن ذلك كانت عن طريق التمرد والانتقاد، أما نحن فمواقفنا إيجابية وعملية، وهي أن نبني مجتمع أفضل، وليس إدانة الآخرين فقط. وفي رحلة العودة الطويلة، فكرت فيما قاله الشباب الذين التقيتهم. قد لا يناسب ما يقدمونه المستقبل ولا حتى مستقبلهم أنفسهم على المدى البعيد بالطبع، لكنهم كانوا ودودين ومخلصين واثقين من انفسهم وتبدو عليهم السعادة. وهذا هو ما جعلهم يصمدون في الحياة في الصين، حيث تبدو الحياة غير آمنة، ويحيا الناس في ما يبدو أنه صراع مستمر ومقلق ضد منغصات شاقة. وقد يحرص مزارعو "الطريق القويم" على عدم تهديد حكام الصين بشكل مباشر، لكن زراعتهم المستدامة وورفضهم للنزعة الاستهلاكية وتأكيدهم على المغزى الأخلاقي تمثل تهديدا للنموذج الاقتصادي والقيم التي يرعاها هؤلاء الحكام.

चीन सरकारने त्यांच्या या भूमिकेचं आता समर्थन केलं आहे. याबाबत आपली भूमिका सार्वजनिकरित्या जाहीर करण्याची चीन सरकारची ही पहिलीच वेळ आहे. तियानानमेन चौकात केलेल्या कारवाईला तीस वर्षं पूर्ण होत आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर चीनचे संरक्षण मंत्री वी फेंघे यांनी त्यावेळी वाढत्या अशांततेला आळा घालण्यासाठी हे पाऊल उचलावं लागलं होते, असं वक्तव्य केलं आहे. 1989 मध्ये तियानानमेन चौकात विद्यार्थी आणि मजूर एकत्र आले होते. हे लोक स्वातंत्र्याची मागणी करत होते. मात्र चीनच्या डाव्या विचारसरणीच्या सरकारने हे आंदोलन दडपलं होतं. या घटनेच्या वार्तांकनावरही मोठ्या प्रमाणावर बंधनं घालण्यात आली होती. या घटनेवर फारसं कोणी बोलतही नाही. सहा आठवडे चाललेल्या या आंदोलनाला तीस वर्षं पूर्ण झाली. एप्रिलमध्ये सुरू झालेल्या या आंदोलनाचा शेवट 3-4 जूनला बीजिंगला झालेल्या नरसंहाराने झाला. मंत्री काय म्हणाले? सिंगापूरमध्ये व्यापार आणि सुरक्षेशी निगडीत एका कार्यक्रमात चीनचे संरक्षण मंत्री वी फेंघे यांना या प्रकरणाच्या संदर्भात एक प्रश्न विचारला. तेव्हा ते म्हणाले, "गेल्या 30 वर्षांत कम्युनिस्ट पक्षाच्या प्रशासनकाळात अनेक महत्त्वाचे बदल झाले आहेत. चार जूनची घटना हाताळण्यात सरकार अपयशी ठरलं असं लोकांना का वाटत असावं? ती घटना म्हणजे एक राजकीय वादळ होतं. ते वादळ शमवण्यासाठी केंद्र सरकारने काही पावलं उचलली. ते योग्य धोरण होतं." तियानानमेन घटनेला 30 वर्षं होत असल्यानं चीनच्या अनेक ट्वीटर हॅंडलवरून ट्वीट करण्यात आले होतं. ट्वीटरने ते ट्वीट काढून टाकले आणि त्यासंदर्भात माफीही मागितली. त्यानंतर चीनच्या मंत्र्यांनी हे वक्तव्य केलं आहे. ट्वीटर वापरकर्त्यांनी या प्रकरणी कंपनीवर टीका केली आहे. 1989 ला काय झालं होतं? एप्रिल 1989 मध्ये 10 लाखांपेक्षा अधिक आंदोलक स्वातंत्र्याची मागणी करत बिजिंगमधल्या प्रसिद्ध तियानमेन चौकात एकत्र आले. चीनच्या कम्युनिस्ट प्रशासनाच्या इतिहासातलं हे सगळ्यांत मोठं आंदोलन होतं. हे आंदोलन सहा आठवडे सुरू होतं. या आंदोलनाचं लोण शहरं आणि विद्यापीठातही पोहोचलं होतं. कथित हुकुमशाही संपवून लोकशाहीची मागणी आंदोलक करत होते. काही लोकांनी वाढती महागाई, कमी पगार आणि घरांसंबंधित मागण्या केल्या. तीन जूनच्या रात्री सैन्याचे रणगाडे तियानमेन चौकात पोहोचले आणि तिथं उपस्थित लोकांवर गोळीबार करण्यात आला. त्यात अनेक लोकांचा मृत्यू झाला. या हल्ल्यात कोणत्याही आंदोलकांचा मृत्यू झाला नसल्याचं प्रशासनातर्फे त्यावेळी सांगण्यात आलं होतं. इंटरनेटवरून व्हीडिओ काढून टाकले बीबीसी प्रतिनिधी जॉन सूडवर्थ या संपूर्ण प्रकरणाचं विश्लेषण करताना सांगतात, " या घटनेच्या स्मृतीप्रित्यर्थ एकही कार्यक्रम आयोजित केला जात नाही. जेव्हाही चार जून ही तारीख जवळ येते तेव्हा या घटनेशी संबंधित व्हीडिओ इंटरनेटवरून काढून टाकण्यासाठी हजारो माणसं नेमली जातात. सेन्सॅरशिप प्रचंड प्रमाणात वाढते." जे लोक या प्रकाराला विरोध करतात त्यांच्यावर कडक कारवाई करण्यात येते. या घटनेच्या स्मरणार्थ कार्यक्रम आयोजित करणाऱ्या लोकांना तीन ते साडेतीन वर्षं तुरुंगवासाची शिक्षा देण्यात येते असंही ते पुढे म्हणाले. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


شنت السلطات المصرية حملة ضد أعضاء جماعة الإخوان المسلمين وأنصارها منذ عزل مرسي ففي القضية التي عرفت بأحداث كفر الشيخ قضت محكمة بالسجن لمدة 15 عاما على 73 متهما غيابيا، ولعام على أربعة أحداث مع إيقاف التنفيذ، و 10 سنوات على 9 حضوريا. وكانت النيابة العامة قد وجهت للمتهمين، وعددهم 86، تهما بالاشتراك فى تجمهر من شأنه أن يعرض السلم العام للخطر، واستعراض القوة والتلويح بالعنف، والشروع فى القتل العمد، وتخريب عمدى لأملاك عامة وحيازة أسلحة بدون ترخيص في أحداث قسم أول كفر الشيخ. وفي قضية أخرى مرتبطة باحدث شغب في قسم ثان شبرا، أفاد التليفزيون المصري أن حكما بالسجن لمدة 10 سنوات صدر على 4 متهمين، و7 سنوات لستة آخرين، وسنة مع إيقاف التنفيذ لحدث. كا قضت محكمة بالسجن المؤبد على متهمين اثنين لمدة 25 عاما وغرامة 20 ألف جنيه والعزل من الوظيفة في قضية قطع طريق قليوب. مواضيع قد تهمك نهاية وكان المتهمان قد حكم عليها بالإعدام غيابيا من قبل في نفس القضية في يوليو/تموز الماضي، وجرت إعادة محاكمتهما والنطق بالحكم في جلسة الاربعاء. يذكر أن محكمة مصرية كانت قد قضت بإعدام عشرة أشخاص غيابيا، والمؤبد على 37 آخرين، من بينهم مرشد جماعة الإخوان محمد بديع، والقياديين محمد البلتاجي وصفوت حجازي، وغرامة 20 ألف جنيه في يوليو/تموز الماضي. وخرجت احتجاجات حاشدة ضد مرسي في 30 يونيو/ حزيران 2013. وعقب الاحتجاجات، أعلن وزير الدفاع آنذاك، عبد الفتاح السيسي، عزل مرسي، قائلا إن الأخير "فشل في تحقيق مطالب الشعب". ومنذ ذلك الحين، شنت السلطات المصرية حملة ضد أعضاء جماعة الإخوان المسلمين وأنصارها الذين يعتبرون عزل مرسي بمثابة "انقلاب" على الشرعية التي اكتسبها باعتباره أول رئيس مصري يصل إلى منصبه في انتخابات حرة. وتتهم الحكومة جماعة الإخوان المسلمين بمحاولة اشاعة الفوضى وعدم الأمان ودعم الهجمات على قوات الجيش والشرطة، وهو الاتهام الذي دأبت الجماعة على نفيه منذ اطاحة مرسي.

शिक्षा सुनावण्यात आलेल्यांमध्ये बंदी घालण्यात आलेल्या मुस्लीम ब्रदरहूडच्या नेत्यांचाही समावेश आहे. एकूण 700 जणांवर हा सामूहिक खटला सुरू आहे. मानवी हक्कांसाठी काम करणाऱ्या अम्नेस्टी इंटरनॅशनल संस्थेने या शिक्षेवर टीका केली आहे. हा "अन्याय्यकारक खटला" इजिप्तच्या राज्यघटनेविरोधात असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. आता हा खटला इजिप्तच्या प्रमुख मुफ्तींकडे पाठवला जाईल. इजिप्तमध्ये मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावण्यात आल्यानंतर त्याविषयी देशातील मुस्लीम कायदे प्रमुख असलेल्या या मुफ्तींबरोबर सल्लामसलत केली जाते. मुफ्तींचा सल्ला बंधनकारक नसला तरी तो सहसा दुर्लक्षित केला जात नाही. 2013मध्ये इजिप्तमध्ये झालेल्या हिंसाचार प्रकरणी ही फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आली. लोकशाही मार्गाने निवडून आलेले मोरसी यांना पदावरून हटवण्यात आल्याच्या महिन्याभरानंतर, म्हणजेच ऑगस्ट 2013मध्ये हा हिंसाचार उफाळला होता. याची ठिणगी पडली कैरोमध्ये, जेव्हा धरणे आंदोलन करणाऱ्या आंदोलकांना हटवण्याचा सुरक्षारक्षकांनी प्रयत्न केला. त्यानंतर या हिंसाचारात अनेक आंदोलक आणि सुरक्षारक्षक मारले गेले होते. यावेळी ज्यांना अटक झाली त्यात मानांकित छायाचित्रकार महमूद झैद यांचाही समावेश होता. आंदोलकांना हटवतानाचे फोटो घेताना त्यांना अटक झाली होती. तेव्हापासून ते तुरुंगात असून त्यांच्यावर अनेक गंभीर आरोप लावण्यात आले आहेत. शनिवारी त्यांच्यावरील खटल्याचा निर्णय कोर्टाने पुढे ढकलला आहे. महामूद झैद यांच्यावरील खटल्याचा निकाल स्थगित ठेवण्यात आला आहे. या हिंसाचारानंतरच्या महिन्यांमध्ये मोरसी यांचे समर्थक आणि मुस्लीम ब्रदरहूडवर कारवाई करण्यात आली. मोरसी यांच्या मुस्लीम ब्रदरहूड गटाला पुढे चालून इजिप्तमध्ये दहशतवादी संघटना म्हणून घोषित करण्यात आलं. अम्नेस्टी इंटरनॅशनलने म्हटलं आहे की, "या हिंसाचारानंतर शेकडो आंदोलकांना अटक झाली आहे. पण या हिंसाचारात सहभागी असलेल्या कोणत्याही सुरक्षारक्षकांना इजिप्त प्रशासनाने ना कोणते प्रश्न विचारले ना कुणावर कारवाई केली." हे वाचलं का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


فيروز خان وعندما عرضت وظيفة تدريس الأدب السنسكريتي لأول مرة على فيروز خان في جامعة بارانارس هندو العريقة، لم يستطع إخفاء سعادته. ولكن مرت ثلاثة أسابيع دون أن يقدم درسا واحدا. فعقب تعيينه في 6 نوفمبر/تشرين ثاني الماضي اعتصم نحو 30 طالبا خارج مبنى نائب رئيس الجامعة احتجاجا على القرار. وما هي قضيتهم؟ ولماذا يظنون أنه ليس صوابا أن يقوم بروفيسور مسلم بتعليمهم السنسكريتية؟ مواضيع قد تهمك نهاية اعتصم الطلبة ضد تعيين فيروز خان تعد علاقة البروفيسور خان مع هذه اللغة الكلاسيكية، التي تنتمي إلى المجموعة الهندوآرية وهي أصل العديد من اللغات الهندية، شخصية تماما. ويقول خان: "عندما قرر أبي إرسالي للمدرسة اختار مدرسة تعلم اللغة السنسكريتية لأنه درسها وأحبها هو الآخر، فحبي وعلاقتي باللغة السنسكريتية بدأت منذ كنت طفلا صغيرا في المدرسة". وفي الهند القديمة كانت السنسكريتية هي اللغة التي استخدمها الدارسون، وكان يشار إليها أحيانا باسم الديفابهاشا، أي لغة الآلهة. واليوم يتحدث بها أقل من 1 في المئة من الهنود ويستخدمها رجال الدين الهندوس في طقوسهم الدينية. ويعد إحياء هذه اللغة، المرتبطة بالديانة الهندوسية والنصوص الدينية الهندوسية، هدفا لحزب بهاراتيا جاناتا الحاكم. ويقول شاكراباني أوجها، وهو طالب جامعي ينتمي للجناح الطلابي لحزب بهاراتيا جاناتا، إن تعيين البروفيسور خان ينتهك قوانين الجامعة. ولكن مسؤولين بالجامعة يرفضون هذا الاتهام، ويقولون إن تعيين خان لا ينتهك أية قوانين. وقال أحد المسؤولين بالجامعة:" إن الجامعة اختارت بالإجماع أفضل مرشح للوظيفة". كما انبرى بعض أعضاء هيئة التدريس في الجامعة للدفاع عن خان. السنسكريتية أساس العديد من اللغات في الهند ويقول البروفيسور أفتاب أحمد أفاكي رئيس قسم الأوردو بالجامعة :" إن أستاذا هندوسيا تولى رئاسة قسم يغطي لغات الأوردو والفارسي والعربي لمدة 30 عاما، كما يوجد بقسم الأوردو أساتذة هندوس، فالدين واللغة أمران مختلفان تماما". وتوقف الطلاب عن الاحتجاج في الحرم الجامعي، ولكنهم قالوا إنهم سيواصلون مقاطعة الدراسة حتى إقالة خان. ولكن خان يقول إنه مازال لا يفهم ما دخل دينه في خبراته اللغوية. حقائق ومعلومات اساسية عن الهند مسجد بابري أم معبد الإله راما؟ محكمة هندية تحسم النزاع مودي: القومي الهندوسي البراغماتي ما هي الديانة التي يتمسك أتباعها بـ "العمامة"؟ ويتساءل : "لماذا تعد مشكلة إذا قام شخص من دين معين بتعلم وتدريس لغة مرتبطة بدين آخر؟ ويقال إن للهند وجهين: الأول هو السنسكريتية كلغة، والثاني هو السنسكريتي (اي الثقافة التي ارتبطت بها) فإذا أردت فهم الهند فلن يمكنك ذلك دون قراءة السنسكريتية". وأعرب العديد من الطلاب عن دعمهم للبروفيسور خان، وفي مسيرة نظموها مؤخرا تأييدا له رفعوا لافتة مكتوب عليها "نحن معك بروفيسور فيروز خان". وقال الطالب راسمي سينغ: "إن الاحتجاجات ضده غبية ومتعمدة، فالهند بلد ديموقراطي وعلماني واختيار بروفيسور لا يجب أن يكون على أساس ديني أو طائفي".

औरंगजेब आजोबा गफूर खान आणि वडील रमजान खान यांची परंपरा पुढे चालवत डॉ. फिरोज खान नावाच्या या संस्कृत विद्वानाने लहानपणापासूनच संस्कृतचा अभ्यास केला. आपले आजोबा संस्कृतमधली भजनं गायला लागल्यावर शेकडो लोक भक्तिभावाने डोलायला लागत, असं एका वृत्तपत्राशी बोलताना फिरोज यांनी म्हटलंय. फिरोज यांचे वडील रमजान खान हे अनेकदा जयपूरच्या बागरू गावातल्या गोशाळेत प्रवचन करत. जयपूरच्या राष्ट्रीय संस्कृत संस्थेत येण्यापूर्वी फिरोज यांनी बागरूमधल्या ज्या संस्कृत पाठशाळेत शिक्षण घेतलं, ती शाळा अगदी एका मशीदीला लागून आहे. आणि आजही तिथे अनेक मुस्लिम विद्यार्थी शिक्षण घेतात. भारताची एकात्मता अशाच उदाहरणांतून दिसते. तसंही कोणताही धार्मिक पंथ वा संप्रदाय अस्तित्त्वात येण्याआधी भाषा अस्तित्त्वात आल्या होत्या. पण कालागणिक अनेक भाषा काही समुदायांची ओळख म्हणून रूढ झाल्या, हे कटू सत्य आहे. विविध संप्रदायांचा विकास ज्या क्षेत्रात झाला आणि या धर्मांचे प्रचारक किंवा महत्त्वाचे मानले जाणारे लोक जी भाषा वापरायचे, त्याच भाषांमध्ये धर्मग्रंथ लिहीण्यात आले आणि म्हणूनच या भाषा समुदायांची सांस्कृतिक ओळख झाल्या, हे यामागचं एक कारण असू शकतं. समाजाची भाषा म्हणूनच अरबी - फारसीला इस्लामशी जोडलं जातं. याच प्रकारे पाली आणि प्राकृत या भाषा बौद्ध आणि जैन धर्माची ओळख बनल्या. आणि गुरुमुखीमध्ये लिहिण्यात येणारी पंजाबी भाषा शीख समुदायाशी जोडण्यात आली. पण याचा दोष ना भाषांना देता येईल वा आपल्या पूर्वजांना. पण त्यांच्या नावावर धर्म चालवणाऱ्या आणि या एकाच भाषेशी या धर्माचा संबंध रूढ करणाऱ्या नंतरच्या पिढीच्या अनुयायांची ही चूक असल्याचं म्हटलं जाऊ शकतं. भारतामधल्या भाषांच्या विकासाबद्दल बोलायचं झालं तर आज आपण ज्या हिंदी भाषेमध्ये बोलतो, तिचा विकास ज्या बोलीतून झाला आहे त्यामध्ये संस्कृतसोबतच अरबी आणि फारसी भाषांचंही योगदान आहे. मुसलमान शासकांसोबत अमीर खुसरो, सुफी कवी आणि संतांनीदेखील धर्मावर आधारित हा भाषाभेद कधीही स्वीकारला नाही. यासाठी काही अपवाद नक्कीच असतील. पण सुरुवातीला सगळ्यांनीच अगदी खुल्या मनाने सगळ्या भाषा शिकल्या आणि स्वीकारल्या होत्या. अनेक धर्मग्रंथांचेही एका भाषेतून दुसऱ्या भाषेत अनुवाद झाले. 'संस्कृति के चार अध्याय' या प्रसिद्ध पुस्तकात रामधारी सिंह ऊर्फ 'दिनकर' यांनी ताजक शास्त्रांमध्ये वर्णन केलेल्या श्लोकांची काही रंजक उदाहरणं दिली आहेत. अरबी आणि संस्कृतचा मिलाप या ग्रंथात करण्यात आला आहे. उदाहरणार्थ - 'स्यादिक्कबालः इशराफयोगः, ....खल्लासरम् रद्दमुथोदुफालिः कुत्थम् तदुत्थोथदिवीरनामा.' ज्येष्ठ भाषा तज्ज्ञ डॉ. सुनीतीकुमार चटर्जी लिहितात, '16व्या शतकाच्या अखेरपर्यंत सर्व भारतीय मुसलमान (परदेशी, देशी किंवा मिश्र उगम असणारे) फारसीला एका परदेशी भाषेसारखे मानू लागले आणि देशांतर्गत भाषा त्यांनी पूर्णपणे स्वीकारल्या होत्या.' औरंगजेबाचं संस्कृत प्रेम दिनकर लिहितात, मुस्लिम बादशहांना व्यवहारांमध्येही संस्कृत शब्द वापरायला आवडायचं कारण या देशात संस्कृत शब्दच अधिक समजले जात. याबाबत एक रंजक किस्सा सांगितला जातो. एकदा औरंगजेबाचा मुलगा मोहम्मद आजमशाह याने त्याला काही आंबे पाठवले आणि त्यांचं नामकरण करावं असा आग्रह धरला. त्यावेळी औरंगजेबाने त्यांची नावं ठेवली - 'सुधारस' आणि 'रसनाविलास' औरंगजेब कदाचित अमीर खुसरो ( 1253-1325)च्या काळापासूनच दोन भाषांचा मिलाफ करत खिचडीप्रमाणे छंद रचण्याची पद्धत निर्माण झाली असावी. त्यांनी अनेकदा आपल्या रचनेमध्ये छंदाचा एक उतारा फारसीत तर दुसरा ब्रजभाषेत रचलेला आहे. उदाहरणार्थ 'ज़े-हाल-ए-मिस्कीं मकुन तग़ाफ़ुल दुराय नैनांबनाए बतियां कि ताब-ए-हिज्रां नदारम ऐ जांन लेहू काहे लगाए छतियां' पण जेव्हा रहीम (अब्दुल रहीम ख़ान-ए-ख़ानां, 1556-1627) यांनी असा भाषा मिलाफाचा प्रयोग केला तेव्हा त्यांनी खडी बोली आणि संस्कृतचा मेळ घातला. याचं लोकप्रिय उदाहरण म्हणजे - दृष्टा तत्र विचित्रिता तरुलता, मैं था गया बाग में। काचितत्र कुरंगशावनयना, गुल तोड़ती थी खड़ी।। उन्मद्भ्रूधनुषा कटाक्षविशि, घायल किया था मुझे। तत्सीदामि सदैव मोहजलधौ, हे दिल गुजारो शुकर।। एकस्मिन्दिवसावसानसमये, मैं था गया बाग मे। काचितत्र कुरंगबालनयना, गुल तोड़ती थी खड़ी।। तां द्वष्ट्वा नवयौवनांशशिमुखीं, मैं मोह में जा पड़ा। नो जीवामि त्वया विना श्रृणु प्रिये, तू यार कैसे मिले।। रहीम हे मोठे संस्कृत विद्यवान होते. त्यांनी कृष्ण भक्तीचे श्लोक शुद्ध संस्कृतमध्ये रचले. सोबतच वैदिक ज्योतिषावर संस्कृतमध्ये दोन ग्रंथही त्यांनी लिहिले. पहिला आहे 'खेटकौतुकम्' आणि दुसरा 'द्वात्रिंशदयोगावली.' या काळातल्या कवींच्या या खिचडी भाषेबद्दल 18व्या शतकातील कवी भिखारीदास यांनी लिहिलं होतं - ब्रजभाषा भाषा रुचिर, कहै सुमति सब कोय। मिलै संस्कृक-पारस्यो, पै अति सुगम जो होय।। पण संस्कृतची शुद्धता आणि श्रेष्ठता कायम ठेवण्याची काळजी गेल्या दीर्घ काळापासून संस्कृत विद्वानांना लागून राहिली आहे आणि ही भाषा एका वर्गापर्यंतच मर्यादित ठेवण्याचा प्रयत्नही झाला होता. आधी दलितांना (ज्यांना त्याकाळी 'पंचम' वा 'अंत्यज' म्हटलं जाई) आणि त्यानंतर मुसलमानांना या भाषेपासून दूर ठेवण्याचे प्रयत्न झाले. म्हणूनच ही भाषा समाजापासून दूर गेली आणि बदलत्या काळानुसार या भाषेचा तितकासा विकासही झाला नाही. म्हणूनच कबीराने म्हटलं होतं - 'संसकिरत है कूप जल, भाखा बहता नीर।' त्याच काळातलचे आणखी एक संत रज्जब म्हणतात - 'पराकरित मधि ऊपजै, संसकिरत सब बेद, अब समझावै कौन करि पाया भाषा भेद।' मलिक मोहम्मद जायसी यांनी म्हटलं होतं - 'अरबी तुरकी हिन्दुई, भाषा जेती आहि। जेहि मह मारग प्रेम का, सबै सराहे ताहि।' कबीराचं संस्कृतविषयीचं मत संस्कृतचे विद्वान असणाऱ्या तुलसीदास यांनीही अरबी-फारसी शब्दांचा वापर सढळहस्ते केलाय. म्हणूनच त्यांचं आणि कवी गंग यांचं कौतुक करताना भिखारीदास यांनी लिहिलंय - 'तुलसी गंग दोऊ भये सुकविन को सरदार, जिनके काव्यन में मिली भाषा विविध प्रकार।' ज्या कवि गंग यांचं भिखारीदास कौतुक करत आहेत त्या कवि गंग यांनी संस्कृत-फारसीत लिहिलेली एक कविता पहा - 'कौन घरी करिहै विधना जब रु-ए-अयां दिलदार मुवीनम्। आनंद होय तबै सजनी, दर वस्ल्ये चार निगार नशीनम्।' आणखी एक प्रसिद्ध कवी रसखान (मूळ नाव - सैय्यद इब्राहिम खान) हे पठाण होते. पुष्टीमार्गी वल्लभ संप्रदायाचे प्रवर्तक वल्लभाचार्य यांचा मुलगा विठ्ठलनाथ यांचे ते शिष्य होते. रसखान यांची कृष्ण भक्ती प्रसिद्ध आहे आणि त्यांनी आपल्या आयुष्याचा मोठा काळ मथुरा आणि वृंदावनात घालवला. त्यांच्याबाबत असंही मानलं जातं की ते संस्कृत विद्वान होते आणि त्यांनी भागवताचा फारसीत अनुवाद केला होता. असंही म्हटलं जातं की रसखान यांच्यासारख्या मुस्लिम भक्तांनाच उद्देश्यून भारतेंदु हरिश्चंद्र यांनी म्हटलं होतं की 'इन मुसलमान हरिजनन पर कोटिन हिंदू वारिए.' नजरूल इस्लाम आणि हिंदू देवता आज हिंदी भाषकांना बांगला भाषेतील रविंद्रनाथ टागोरांनंतरचं सर्वाधित ओळखीचं नाव म्हणजे काजी नजरूल इस्लाम. प्रसिद्ध समीक्षक रामविलास शर्मा म्हणतात की नजरूल इस्लाम यांनी आपल्या साहित्यिक कलाकृतींमध्ये कुठेही आपल्या मुसलमान असण्याशी तडजोड केली नाही. पण त्यांनी हिंदू, मुसलमान आणि ख्रिश्चन अशा सगळ्या धर्माच्या ग्रंथांमधून आपले दाखले घेतले. त्यातही हिंदू गाथांमधून सगळ्यांत जास्त दाखले त्यांनी घेतले आहेत. भारतात दलित आणि मुसलमानांनी संस्कृत शिकण्याचं-शिकवण्याचं समर्थन महात्मा गांधींनीही केलं होतं. 20 मार्च 1927 ला हरिद्वारमधील गुरुकुल कांगडीमध्ये राष्ट्रीय शिक्षण परिषदेत केलेल्या अध्यक्षीय भाषणामध्ये गांधीजींनी या गोष्टीवर विशेष भर दिला होता. संस्कृतचं शिक्षण घेणं हे फक्त भारतातल्या हिंदुंचंच नाही तर मुसलमानांचंही कर्तव्य असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं. 1 सप्टेंबर 1927ला मद्रासच्या पचैयप्पा कॉलेजमधल्या आपल्या भाषणातही त्यांनी याच गोष्टीचा पुनरुच्चार केला होता. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


يقع المقر الرئيسي لفولكس فاغن في ألمانيا وأمرت وكالة حماية البيئة الأمريكية الشركة بسحب السيارات. ويسمح الجهاز الذي أطلق عليه "defeat device" للسيارات اجتياز اختبارات قياس التلوث رغم أنها تصدر انبعاثات تفوق معايير القانونية بـ 40 ضعفا. وتتخذ هيئة حماية البيئة الأمريكية موقفا أكثر صرامة من التلوث الذي تسببه السيارات ومن انتهاك قانون الهواء النظيف الذي يطبق في الولايات المتحدة. ويتوقع أن تتكبد فولكس فاغن خسائر تصل إلى 18 مليار دولار (11.5 مليار جنيه إسترليني). مواضيع قد تهمك نهاية ويطال القرار سيارات جيتا في عامي 2009 و2014، وبيتل، المعروفة بالخنفساء، وأودي إية ثري، وغولف، وباسات في عامي 2014 و2015. وقالت المديرة المساعدة في مكتب تنفيذ احترام القانون، سينثيا غايلز: "استخدام جهاز الإخفاء في السيارات للتهرب من اختبار معايير الهواء النظيف غير قانوني، وتهديد للصحة العامة". ويسمح الجهاز للسيارات باكتشاف وقت مرورها باختبارات انبعاث الدخان، وتقليل نسبة التلوث فيه. وتنطفئ تلك الأجهزة أثناء الاستخدام الطبيعي للسيارة. وأصدرت ولاية كاليفورنيا، الذي ساهمت في التحقيقات، كذلك مذكرة بانتهاك فولكس فاغن للقانون. وفي عام 2014، فرضت وكالة حماية البيئة الأمريكية غرامة على شركتي إنتاج السيارات الكوريتين هيونداي وكيا موتورز بلغت 300 مليون دولار بسبب تقديم معلومات خاطئة عن اقتصاد الوقود في 1.2 سيارة. وتعد هذه أكبر غرامة تفرض على شركة في أمريكا حتى الآن.

या कार माघारी घेण्यासाठी कंपनीने 7.4 अब्ज डॉलर एवढी किंमत मोजली आहे. या कार ठेवण्यासाठी फोक्सवॅगनकडे एकूण 37 'कार पार्क' आहेत. हे भलंथोरलं कार पार्क नेमकं कुठे आहे? जाणून घेण्यासाठी पाहा व्हीडिओ. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


وكان مستشفى كازيميرو أويوا في العاصمة ليما قد أعلن أن غارسيا خضع لعملية جراحية إثر إصابته "بطلق ناري في رأسه". ولكن رئيس البلاد مارتين بيثكارا أعلن وفاة الرئيس السابق. ووجهت الاتهامات إلى غارسيا بقبول رشى من شركة أوديبريشت البرازيلية للبناء، وهي اتهامات عكف على نفيها مرارا. وقال وزير الداخلية كارلوس موران إن الرئيس السابق طلب من رجال الشرطة عند وصولهم لإلقاء القبض عليه إجراء مكالمة هاتفية وذهب إلى غرفة أخرى. وأضاف الوزير "بعد دقائق، سمع ضباط الشرطة صوت طلق ناري فاقتحموا الغرفة ووجدوه ممدا على الأرض مضرجا في دمائه". وتولى غارسيا رئاسة البلاد في الفترتين بين 1985 وحتى 1990، وبين 2006 وحتى 2011. ويقول المحققون إنه حصل على رشى من الشركة خلال الفترة الثانية من شغله المنصب، وكان الأمر يتعلق بمشروع بناء خط للمترو في العاصمة. واعترفت شركة اوديبريشت بدفعها رشى بقيمة 30 مليون دولار أمريكي (أي نحو 23 مليون جنيه استرليني) في بيرو منذ عام 2004. نقل غارسيا إلى مستشفى كازيميرو أويوا في ليما بعد إطلاقه النار على نفسه إلا أن غارسيا قال إنه ضحية اضطهاد سياسي، وكتب في تغريدة على تويتر يوم الثلاثاء إنه "ما من قرينة أو دليل" ضده. وشركة أوديبريشت هي شركة برازيلية عملاقة للبناء تقف خلف مشاريع كبرى للبنية التحتية في جميع أنحاء العالم، بما فيها أماكن استضافت الألعاب الأولمبية في 2016 ومباريات كأس العالم في البرازيل عام 2014. إلا أنه وفي خضم تحقيقات لمكافحة الفساد، اعترفت الشركة بدفع رشى في أكثر من نصف دول أمريكا اللاتينية، بالإضافة إلى أنغولا وموزمبيق في أفريقيا. ويقول المحققون إن أوديبريشت دفعوا رشى إلى مسؤولين أو مرشحين في الانتخابات مقابل عقود بناء مغرية. وتسببت فضيحة الفساد هذه في الإيقاع بسياسيين من دول أمريكا اللاتينية. ويخضع آخر أربعة رؤساء في بيرو للتحقيقات بمزاعم الفساد هذه، فيما يقضي ألبيرتو فوجيموري، عقوبة بالسجن لإدانته بالفساد وانتهاكات لحقوق الإنسان.

गार्सिया यांना जखमी अवस्थेत राजधानी लिमातील रुग्णालयात हलवण्यात आलं. मात्र तिथं त्यांना मृत घोषित करण्यात आलं. सध्याचे राष्ट्राध्यक्ष विजकार यांनी गार्सिया यांच्या मृत्यूच्या बातमीला दुजोरा दिला आहे. गार्सिया यांच्या मृत्यूची बातमी समजताच त्यांच्या समर्थकांनी रूग्णालयातबाहेर मोठी गर्दी केली. मात्र पोलिसांनी बळाचा वापर करून त्यांना पांगवण्यात यश मिळवलं. गार्सिया यांच्यावर ब्राझीलची कन्स्ट्रक्शन कंपनी ओदेब्रक्तकडून लाच घेतल्याचा आरोप होता. मात्र त्यांनी हे आरोप आधीच फेटाळून लावले होते. गार्सिया यांनी 1985 ते 1990 आणि 2006 ते 2011 या काळात पेरूचं राष्ट्राध्यक्षपद भूषवलं होतं. गार्सिया यांच्या घरी नेमकं काय झालं? लाचखोरीच्या आरोपानंतर गार्सिया यांना अटक करण्यासाठी पोलीस अधिकारी त्यांच्या मिराफ्लोर्सचया घरी पोहोचले होते. यावेळी आपल्याला एक फोन करायचा आहे असं सांगून गार्सिया आपल्या खोलीत गेले आणि त्यांनी दरवाजा बंद करून घेतला. त्यानंतर काहीच मिनिटात गोळीबाराचा आवाज आला. पोलिसांनी बळाचा वापर करून दरवाजा उघडला. तेव्हा गार्सिया खुर्चीत पडले होते. आणि त्यांनी डोक्यात गोळी झाडून घेतल्याचं दिसत होतं, असं पेरूचे अंतर्गत सुरक्षा मंत्री कार्लोस मोरान यांनी सांगितलं. गार्सिया यांच्याकडे चार ते पाच शस्त्रं होती. ती त्यांना लष्कराकडून भेट म्हणून मिळाली होती. त्यातीलच एका शस्त्रानं त्यांनी स्वत:वर गोळी झाडून घेतल्याचं गार्सिया यांच्या स्वीय सहाय्यक रिकार्डो पिनेडो यांनी सांगितलं. या घटनेनंतर विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष विजकार यांनी ट्वि करून शोक व्यक्त केला. ते म्हणाले, "माजी राष्ट्राध्यक्षांच्या मृत्यूची बातमी ऐकून मला धक्का बसला आहे. या कठीण प्रसंगात त्यांच्या कुटुंबाशी माझी सहवेदना आहे." गार्सिया यांच्यावर काय आरोप होते? 2006 ते 2011 या आपल्या दुसऱ्या राष्ट्रध्यक्षदाच्या काळात गार्सिया यांनी राजधानी लिमामध्ये उभारल्या जात असलेल्या मेट्रो प्रकल्पासाठी ब्राझीलची कंपनी ओदेब्रक्तकडून लाच घेतल्याचा आरोप होता. मात्र हे आरोप केवळ राजकीय हेतूने प्रेरित असल्याचं गार्सिया यांनी म्हटलं होतं. तसंच गेल्या वर्षीच्या नोव्हेंबरमध्ये त्यांनी उरूग्वेकडे आश्रय मागितला होता. मात्र त्यात यश आलं नाही. अॅलन गार्सिया.. लॅटिन अमेरिकेचे केनेडी हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


عرض بايدن بشكل جيد التحديات الهائلة التي تنتظره والأمة خلال ما أسماه "شتاء الخطر". تواجه أمريكا وباءً مدمرا تسبب بخسائر هائلة في الوظائف وإغلاق أعمال والبيئة، وصيحات عاجلة من أجل تحقيق العدالة العرقية، وعودة ظهور "التطرف السياسي، ودعاة تفوق البيض، والإرهاب الداخلي". ولم يكن خطاب بايدن قائمة من المقترحات والحلول، بل كرس يومه الأولى لإصدار قرارات رئاسية بلغ عددها 17 وتتعلق بالهجرة وتغير المناخ وحقوق العابرين جنسيا والصحة العامة وغيرها. كما جمدت إدارة بايدن أيضا جميع القوانين التي أصدرها ترامب في اللحظة الأخيرة من حكمه في انتظار مزيد من التدقيق. مواضيع قد تهمك نهاية وبدلا من ذلك، استخدم بايدن خطابه لتقديم الأمل، وجادل بقوة، في بعض الأحيان، بأن الأمة يجب أن تتحد في مواجهة التحديات المقبلة، وأنه يتعين عليها تجاوز "الحرب الهمجية" الحالية في إشارة الى الإنقسام السياسي الشديد التي تمر به أمريكا. وقال بايدن: "بدون الوحدة لن يكون هناك سلام بل مرارة وغضب فقط، ولا تقدم بل الغضب المرهق فقط، ولا أمة بل حالة من الفوضى فقط". وتابع قائلا: "نحن نواجه لحظة تاريخية، أمامنا أزمة وتحديات، الوحدة هي فقط المخرج". بايدن عقب أداء اليمين رئيسا: "انتصرت الديمقراطية" بايدن يستهل رئاسته بإلغاء عدد من سياسات ترامب عمره 127 عاما.. قصة الكتاب المقدّس الذي اختاره بايدن لأداء اليمين هل يستطيع بايدن أن يوحد "الأمتين الأمريكيتين"؟ وفي بعض الأحيان، بدا خطابه رداً مباشراً على إدارة سلفه ترامب، على الرغم من أنه لم يذكره بالاسم. ففيما دأب ترامب على الحديث مرارا وتكرارا عن العظمة الأمريكية وتمجيد مؤسسيها، أشار بايدن إلى أن تاريخ الأمة كان "صراعا دائما" بين مُثلها العليا والحقائق القاسية أحيانا. وبينما تحدثت كيليان كونواي مستشارة ترامب منذ ما يقرب من 4 سنوات عن "حقائق بديلة"، قال بايدن: "هناك حقيقة وهناك أكاذيب، أكاذيب قيلت بهدف كسب النفوذ والربح". وأنهى بايدن خطاب التنصيب بالتحذير من أن أمريكا يجب ألا "تتقوقع على ذاتها"، كأفراد لا يجب أن نتحول إلى "جماعات متناحرة" وكدولة يجب ألا نغيب عن المسرح العالمي. وقال بايدن: "سنعيد إصلاح تحالفاتنا وننخرط مع العالم مرة أخرى". ممكن هذا يوم أمريكا، هذا يوم الديمقراطية وهكذا طوى بايدن، من الناحية الخطابية، صفحة ترامب التي حملت شعار "أمريكا أولا". وتعد أول 100 يوم في حياة أي إدارة مهمة دائما للرئيس الجديد، فما هي أولوياته؟ وما الذي سيحاول تحقيقه عندما يكون رأسماله السياسي في ذروته؟ كان أمام بايدن وفريقه الرئاسي ما يقرب من 3 أشهر للتخطيط لخطواته الأولى عند أداء قسم المنصب، والقرارات الرئاسية هي الجانب الأسهل من المهمة التي تنتظره. وقد عكس خطاب بايدن حقيقة أنه يتسلم منصبه مع تحديد أهم أولوياته بالفعل. تتحمل حكومته مسؤولة توزيع لقاح فيروس كورونا بطريقة فعالة ومنصفة، وبعد ذلك يتعين عليه التركيز على الاضطرابات الاجتماعية والاقتصادية التي يسببها الوباء. معلومات اساسية عن الولايات المتحدة الأمريكية من هو جو بايدن الرئيس الـ 46 للولايات المتحدة؟ حكايات التنصيب الرئاسي في أمريكا منذ جورج واشنطن وحتى بايدن حكاية البيت الذي تصدر منه أهم القرارات في العالم فقد أدى الفيروس إلى تفاقم عدم المساواة في الدخل ودفع العديد من الأسر إلى حافة الانهيار الاقتصادي، كما دمر صناعات السفر والضيافة وفرض ضغطا لا يُصدق على الموارد المالية لحكومات الولايات والحكومات المحلية. وسيتم اختبار تعهد بايدن بالسعي إلى الوحدة قريباً حين يصوت الكونغرس المنقسم بشدة على حزمة جديدة ضخمة من مساعدات التحفيز لمواجهة الوباء، وإذا أراد بايدن تفعيل ذلك بسرعة فسيحتاج إلى دعم جمهوري في مجلس الشيوخ وهناك بالفعل دلائل على أن بعض الجمهوريين من الجناح اليميني يتهيأون لمعارضة المزيد من الإنفاق. ثم هناك محاولة عزل ترامب في مجلس الشيوخ والتي ستشكل تحديا آخر للوحدة الوطنية، وستُبقي تلك المحاولة اسم ترامب في الأخبار لأسابيع حيث سيقف المدافعون عنه إلى جانبه فيما سيدعو خصومه إلى مواجهة عواقب أفعاله. وبعد ذلك، تتنوع المسارات السياسية المحتملة لبايدن، حيث قال الرئيس الجديد إنه يريد تحسين الرعاية الصحية في الولايات المتحدة، ومعالجة الديون الجامعية المتزايدة، وتوفير استثمارات جديدة في البنية التحتية ومعالجة تغير المناخ. وقد تعهد بدفع تشريع إصلاح الهجرة الذي يتضمن مسارا لمنح الجنسية للمهاجرين غير المسجلين، وكانت معارضة ترامب للمهاجرين ومنحهم الجنسية الأمريكية أحد أهم عوامل فوزه في انتخابات 2016. ويتوقف نجاح إدارته على عدة عوامل، أهمها الملفات التي سيعطيها بايدن الأولوية، ومدى نجاحه فيها، ولإحداث تغيير دائم، وتطبيق السياسات التي لا يستطيع الرؤساء في المستقبل التراجع عنها، يتعين عليه العمل مع الكونغرس. لقد انتهى حفل التنصيب، ولكن كما أشار بايدن في خطابه، يواجه الشعب الأمريكي أحد أكثر الأوقات صعوبة في تاريخ أمته. وقال بايدن: "سيتم الحكم علينا من خلال كيفية تغلبنا على هذه الأزمات المتشابكة". وكان بايدن قد شن حملته الانتخابية في مواجهة كي تتسثنى له الفرصة لمواجهة تلك الأزمات، وها قد واتته الفرصة.

जो बायडन केवळ वॉशिंग्टनच नव्हे तर देशातील 50 राज्यांच्या राजधान्या देखील कडक सुरक्षेत आहेत. कॅपिटल हॉलवर जशी हिंसा झाली तशा हिंसेची पुनरावृत्ती ट्रंप समर्थक करणार तर नाहीत अशी भीती अनेकांना सतावत आहे. राजधानीकडे जाणाऱ्या रस्त्यांवर कडक पहारा देण्यात येत आहे. त्या ठिकाणी हजारो सैनिक पेट्रोलिंग करत आहेत. जागोजागी नाकेबंदी करण्यात आली आहे. चेहऱ्याला झाकलेले सुरक्षा रक्षक जाणाऱ्या येणाऱ्या गाड्यांची चेकिंग करत आहेत. किमान 25 हजार नॅशनल गार्ड्स शहरात तैनात करण्यात आल्याचं माध्यमांनी सांगितलं आहे. इतकंच नाही तर सुरक्षा रक्षकांचीही तपासणी केली जात आहे कारण 6 जानेवारी रोजी झालेल्या हिंसाचारात त्यांनी देखील सहभाग घेतला होता अशा संशय आहे. शपथ समारोहाच्या दिवशी सशस्त्र हल्ला होऊ शकतो अशी भीती काही माध्यमांनी व्यक्त केली आहे. पोलिसांच्या कार रस्त्यावर पेट्रोलिंगच काम करत आहेत तसेच हेलिकॉप्टरने देखील आकाशातून पाहणी केली जात आहे. रस्त्यावर जागोजागी पांढऱ्या रंगाचे टेंट दिसत आहेत. ज्यामध्ये गेल्या काही दिवसांपासून सुरक्षा रक्षकांनी तळ ठोकला आहे. कित्येक मेट्रो स्टेशन बंद करण्यात आले आहेत. कॅपिटल कॉम्प्लेक्स जनतेसाठी बंद करण्यात आलं आहे. 20 जानेवारीला जनता कॅपिटल ग्राउंडला भेट देऊ शकणार नाही. पोलिसांनी आपल्या प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले आहे की जर कुणी देखील कॅपिटल ग्राउंडचे कंपाउंड बेकायदेशीररीत्या ओलांडण्याचा प्रयत्न केला तर त्या व्यक्तीला अटक करण्यात येईल. वॉशिंग्टनला इतर शहरांपासून जोडणारा व्हर्जिनिया पूलदेखील या काळात बंद ठेवण्यात येणार आहे. ओसाड वॉशिंग्टन नेहमी गजबजलेले वॉशिंग्टन शहर अगदी ओसाड पडले आहे. काही लोकांसाठी तर हा अनुभव रोमांचक ठरत आहे. क्रिस अकोस्टा नावाचे स्थानिक गृहस्थ सांगतात की असं वाटतं आहे की एखादा चित्रपट सुरू आहे. सर्वजण नव्या राष्ट्राध्यक्षांच्या शपथविधीच्या तयारीत आहे आणि सर्व रस्ते मात्र ओसाड पडलेले आहेत. जर्मन ब्रायंट म्हणतात की मला असं वाटतं की पहिला व्हर्च्युअल शपथविधी ठरेल. साधारणतः जेव्हा शपथविधी होतो तेव्हा वॉशिंग्टनमध्ये उत्साहाचे वातावरण असते पण आता तर असं वाटतं आहे की शहराला भुताची बाधा झाली आहे. ब्रायंट यांच्या म्हणण्यात बऱ्याच अंशी तथ्य आहे. जेव्हा शपथविधी होतो तेव्हा समर्थक आणि विरोधक समोरासमोर येऊन नारेबाजी करताना दिसतात. हा प्रसंग देखील उत्सवासारखाच असतो. हार्ट ऑफ सिटी मानलं जाणारं कॅपिटल हिल क्षेत्र तर निर्जन झालं आहे. याचा अर्थ स्पष्ट आहे की यावेळी नेहमीसारखी गर्दी दिसणार नाही. देशाच्या राजधानीमध्ये तर कडक सुरक्षा व्यवस्था आहे पण देशातील सर्व राज्यांमध्ये काय होईल याची चिंता तज्ज्ञांना सतावत आहे. एकही हल्ला झाला तर घरात बसलेल्या ट्रंप समर्थकांना प्रक्षोभित करण्यासाठी पुरेसा ठरू शकतो असं त्यांना वाटतं. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.)


وقال عبدالغني مصمم، الناطق باسم حاكم الولاية إن الهجوم وقع في صباح الاحد الباكر في منطقة غازي آباد الجبلية النائية في الولاية قرب الحدود مع باكستان. وقال مصمم إن القوات الافغانية شرعت بعملية تهدف الى اطلاق سراح الجنود الأسرى. واكدت وزارة الدفاع الافغانية وقوع هجوم على موقع للجيش في المنطقة، ولكنها لم تدل بتفاصيل عن الخسائر. وقد اعترفت حركة طالبان بمسؤوليتها عن الهجوم. مواضيع قد تهمك نهاية "وضع معقد" من جانب آخر، اعلنت حركة طالبان الاحد انها قررت تعليق المفاوضات الخاصة بتبادل محتمل للاسرى مع الامريكيين نظرا "للوضع المعقد" في افغانستان. استهدف الهجوم موقعا للجيش في كونار وقال ذبيح الله مجاهد، الناطق باسم الحركة في رسالة الكترونية بعث بها الى عدد من المؤسسات الاعلامية "نظرا للوضع السياسي المعقد في البلاد، قررت قيادة الامارة الاسلامية تعليق الموضوع لفترة من الوقت." واضاف "لذلك، تم تأجيل البحث في موضوع تبادل الاسرى حتى اشعار آخر."

कलात शहरामधील हॉस्पिटलमध्ये झालेल्या या हल्ल्यात मृतांमध्ये रूग्णांसह डॉक्टरांचाही समावेश असल्याचं स्थानिक माध्यमांमध्ये प्रसिद्ध झालं आहे. देशाच्या पूर्व भागामध्येही झालेल्या एका हल्ल्यात 15 नागरिकांचा मृत्यू झाल्याचे वृत्त येत आहे. अफगाणिस्तानात ऑगस्ट महिन्यात दररोज सरासरी 74 जणांचा बळी गेल्याचं बीबीसीच्या खास पडताळणीत आढळून आलं होतं. यामध्ये महिला आणि लहान मुलांचाही समावेश आहे. गेल्या 18 वर्षांपासून युद्धग्रस्त असलेल्या अफगाणिस्तानमधून अमेरिका आपल्या सैनिकांना परत बोलावण्याच्या तयारीत आहे. त्यासाठी अफगाणिस्तान, तालिबानच्या प्रतिनिधींसोबत अमेरिकेची शांतता चर्चा सुरू असतानादेखील जवळपास संपूर्ण अफगाणिस्तानमध्ये क्रूर हिंसाचार सुरू होता. हिंसाचारात होणाऱ्या जीवितहानीचा आढावा घेण्यासाठी बीबीसीने ऑगस्ट महिन्यात झालेल्या हिंसाचाराच्या प्रत्येक घटनेची नोंद घेण्याचा प्रयत्न केला. ऑगस्ट महिन्यात घातपाताच्या 611 घटना घडल्या ज्यामध्ये 2307 जणांचा बळी गेल्याचं बीबीसीला आढळून आलं. या हिंसाचारात 1948 लोक जखमी झाले. पण तालिबान आणि अफगाणिस्तान सरकार या दोन्हींनी बीबीसीने मांडलेल्या आकडेवारीच्या खरेपणाविषयी शंका घेतली आहे. पाहा हा व्हीडिओ रिपोर्ट अफगाणिस्तानात 31 दिवसांत हिंसाचाराचे 2 हजार 307 बळी हे फक्त आकडे आहेत. पण यातून हे दिसून आलं, की मारल्या गेलेल्यांमध्ये सामान्य लोक आणि तालिबानी योद्ध्यांची संख्या जास्त आहे. तालिबान आणि अफगाणिस्तान सरकारनं मात्र बीबीसीच्या या आकड्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं आहे. अफगाणिस्तानमधून सैन्य माघारी बोलावणं हा अमेरिकेसाठी परराष्ट्र धोरणाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. आठवड्याभरापूर्वीच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनल्ड ट्रंप यांनी तालिबान आणि अमेरिकेदरम्यान गेल्या वर्षभरापासून सुरू असलेली शांतता चर्चा रद्द केली. अर्थात, याविषयी भविष्यात चर्चाच होणार नाही, असं काही नाहीये. पण या चर्चेदरम्यान अधिकृत युद्धबंदी जाहीर करण्यात आली नसल्यानं अफगाणिस्तानमध्ये दर आठवड्याला शेकडो लोक मृत्युमुखी पडत आहेत. या महिन्याच्या अखेरीला अफगाणिस्तानात राष्ट्रपतीपदासाठी निवडणुका होणार आहेत. त्यावेळी हा हिंसाचार आणखी वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. बीबीसीने ऑगस्ट महिन्यातील हिंसाचाराची ही आकडेवारी कशी गोळा केली हे जाणून घेण्यासाठी हा लेख शेवटपर्यंत वाचा. रक्तरंजित 31 दिवस ऑगस्टच्या पहिल्या आठवड्यात झालेल्या हिंसाचारानंतर तालिबान आणि अफगाणिस्तान सरकारच्या फौजांनी ईद अल्-अदाहच्या तीन दिवसांमध्ये अघोषित युद्धबंदी पाळली. मात्र सुटीच्या या काळातही 10 ऑगस्टच्या संध्याकाळपासून 13 ऑगस्टच्या संध्याकाळपर्यंत हिंसाचार झाला आणि यामध्ये 90 जणांचा मृत्यू झाल्याची खात्रीलायक आकडेवारी बीबीसीकडे आहे. 27 ऑगस्टला सर्वात जास्त लोकांचा बळी गेला. या दिवशी झालेल्या हवाई हल्ल्यांमध्ये 162 जणांचा मृत्यू झाला तर 47 जण जखमी झाले. यामध्ये प्रामुख्याने तालिबानी योद्ध्यांचा समावेश आहे. 18 ऑगस्टचा दिवस हा सामान्य नागरिकांसाठी सर्वात वाईट होता. या दिवशी झालेल्या हल्ल्यांत 112 जणांनी प्राण गमावले. यातील बहुतेक जण एकाच घटनेत ठार झाले. काबुलमधल्या एका लग्नादरम्यान झालेल्या आत्मघातकी हल्ल्यामध्ये 92 जण ठार झाले तर 142 जण जखमी झाले. या लग्नातील नवरा मुलगा मीरवाईज शिवणकाम करायचा. हा आपल्या आयुष्यातला सर्वात आनंदाचा क्षण असेल, असं त्यांना वाटलं होतं. या दिवसासाठी त्यांनी मोठ्या कष्टाने पैसे साठवले होते. मात्र लग्नात झालेल्या आत्मघातकी हल्ल्यात त्यांचे अनेक जीवलग त्यादिवशी मारले गेले. त्यांच्या नववधूचा भाऊ आणि मीरवाईजची चुलत भावंडंही ठार झाली. आपल्या नववधूला लग्नाचा पोशाख आणि फोटो आल्बम जाळावासा वाटत असल्याचं मीरवाईज सांगतात. त्यांनी बीबीसीला सांगितलं, "माझ्या सगळ्या आशा-आकांक्षा आणि आनंद एका क्षणात नष्ट झाला." या हल्ल्याची जबाबदारी इस्लामिक स्टेटने स्वीकारली होती. हिंसाचाराचा सर्वाधिक परिणाम कोणावर? 2001 नंतर तालिबानकडे पुन्हा तितकं सामर्थ्य कधीच आलं नाही. पण ऑगस्टमधल्या ज्या मृत्यूंविषयी बीबीसीने खातरजमा केली त्यातल्या जवळपास अर्ध्या मृत्युंसाठी तालिबान जबाबदार आहे. हा आकडाही मोठा आहे. यामागे अनेक कारणं असू शकतात. शांतता चर्चेदरम्यान तालिबानचा पवित्रा आक्रमक होता आणि याला प्रतिसाद म्हणून अमेरिकेच्या नेतृत्वाखाली फौजांनी हवाई हल्ले आणि रात्रीच्या छाप्यांमध्ये वाढ केली. यामध्ये अनेक तालिबानींचा आणि त्याबरोबरीने सामान्यांचाही बळी गेला. गेल्या काही वर्षांमध्ये एकूण किती तालिबानींचा बळी गेला याची आकेडवारी उपलब्ध नाही. असं म्हटलं जातं, की आजही त्यांच्याकडे साधारण 30,000 सशस्त्र बंडखोर आहेत. गेल्या महिन्याभरामध्ये 1000 सशस्त्र बंडखोर मारले गेल्याचे 'निराधार आरोप' तालिबाने एका जाहीरनाम्याद्वारे फेटाळून लावले असून 'इतक्या मोठ्या प्रमाणात बळी गेल्याचं' सिद्ध करणारी कोणतीही कागदपत्रं नसल्याचं त्यांनी म्हटलंय. बीबीसीचं वृत्त 'काबुल प्रशासनाच्या अंतर्गत आणि सुरक्षा मंत्रालयांकडून रोज जाहीर करण्यात येणाऱ्या प्रचार साहित्यावर आधारित' असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. अफगाणिस्तानी लष्कराचे नेमके किती सैनिक हिंसाचारात मारले गेले, याबद्दलचे आकडे कमालीचे गुप्त ठेवण्यात आले आहेत. याच कारणामुळे बीबीसीने गोळा केलेली आकडेवारी प्रत्यक्ष बळींच्या संख्येपेक्षा कमी असू शकते. यावर्षी जानेवारी महिन्यात अफगाणिस्तानचे अध्यक्ष अश्रफ घनी यांनी 2014 पासून सुरक्षा दलांमधील 45,000 सैनिक ठार झाल्याचं म्हटलं होतं. ऑगस्ट महिन्यात अफगाणिस्तानमध्ये 473 सामान्य नागरिक ठार झाले तर 786 नागरिक जखमी झाल्याची खात्रीशीर माहिती बीबीसीकडे आहे. "या युद्धाचा सामान्यांच्या आयुष्यावर भयंकर परिणाम होत आहे," असं मत संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या अफगाणिस्तानातील मिशनच्या मानवी हक्क प्रमुख फिओना फ्रेझर यांनी व्यक्त केलं आहे. "जगभरातल्या इतर कोणत्याही देशाच्या तुलनेत अफगाणिस्तानमधल्या सशस्त्र संघर्षात सामान्य नागरिकांचा सर्वाधिक बळी जात असल्याचं संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या आकडेवारीतून समोर आलंय. ठार झालेल्या सामान्य नागरिकांच्या मृत्यूची नोंदवण्यात आलेली आकडेवारी ही मोठी असली तरी याची खात्री करण्यासाठी वापरण्यात येणाऱ्या पद्धती कठोर असल्याने छापण्यात येणारी आकडेवारी वेगळी असते. होणाऱ्या प्रत्यक्ष विनाशाचं भयंकर चित्र यातून उभं राहत नाही," असं फ्रेझर यांनी म्हटलं. हिंसाचारात बळी पडलेल्या सामान्यांची आकडेवारी सांगण्यास अमेरिकन आणि अफगाण फौजा नेहमीच नकार देतात किंवा याची योग्य ती आकडेवारी जाहीर केली जात नाही. युद्ध परिस्थिती कशी आहे? उत्तरेकडच्या कुंदूज शहरातील युद्ध वा काबुलमध्ये लग्नादरम्यान झालेला बॉम्बहल्ला यासारख्या मोठ्या घटनांच्या आंतरराष्ट्रीय बातम्या होतात. तरीही अफगाणिस्तान सतत होणारे लहान हल्ले, अफगाण सैन्य आणि तालिबानमधल्या चकमकी या सर्वात जास्त प्राणघातक ठरताहेत. अफगाणिस्तानातल्या एकूण 34 प्रांतापैकी 3 प्रांतामध्ये ऑगस्ट महिन्यात किती बळी गेले याविषयीच्या आकडेवारीची बीबीसीला खातरजमा करता आली नाही. दर 10 मृत्यूंमधील एक मृत्यू हा गझनी प्रांतामध्ये झाला होता. हा भाग तालिबानच्या ताब्यात असून तिथे अफगाण सेनेकडून मोठ्या प्रमाणावर कारवाई केली जाते. गझनीमध्ये झालेल्या एकूण 66 हल्ल्यांपैकी एक तृतीयांश हल्ले हे तालिबानच्या संशयित स्थळांवर करण्यात आलेले हवाई हल्ले होते. या अशा अनिश्चिततेच्या वातावरणात राहणं कसं असं याचं वर्णन अफगाण नागरिक करतात. उरुझगान प्रांतातल्या मोहिबुल्लांनी कंदाहारच्या मुख्य हॉस्पिटलमध्ये बीबीसीशी बातचित केली. डॉक्टर त्यांच्या भावाच्या खांद्यात घुसलेली गोळी काढत होते. "आमच्या परिसरात जेव्हा एखादी कारवाई होते तेव्हा सामान्यांना हालचाल करणंही मुश्कील होतं. ते जर बाहेर पडलेच तर अमेरिकन किंवा अफगाण सैनिक त्यांना गोळी घालतात," त्यांनी संतापून सांगितलं. "ते त्यांना हवं तिथे बॉम्ब टाकतात. आमच्या आजूबाजूची सर्व घरं उद्ध्वस्त झाली आहेत." हा जगातला सर्वात भयंकर संघर्ष आहे का ? अफगाणिस्तानातलं हे युद्ध गेली 4 दशकं सुरू आहे आणि गेली अनेक वर्षं यावर कोणताही तोडगा निघू शकलेला नाही. युद्धामुळे होणाऱ्या मृत्यूंच्या आकडेवारीवरून अफगाणिस्तानामध्ये जगातला सर्वात भयंकर संघर्ष सुरू असल्याचं 'आर्म्ड कॉन्फ्लिक्ट लोकेशन अँड इव्हेंट डेटा प्रोजेक्ट' नं (ACLED) गेल्या वर्षी जाहीर केलं होतं. 2019 मधील त्यांची अफगाणिस्तानातल्या मृत्यूची आकडेवारीही हेच सांगते. अफगाणिस्तानमध्ये ऑगस्ट महिन्यात गेलेल्या बळींची संख्या ही येमेन किंवा सीरियातल्या बळींच्या संख्येच्या तिप्पट असल्याचं ACLEDची आकडेवारी सांगते अफगाणिस्तान हा जगातला सर्वात अशांत देश असल्याचं 'ग्लोबल पीस इंडेक्स रिपोर्ट' (Global Peace Index Report) ने जून 2019 मध्ये म्हटलंय. बीबीसीने आकडेवारी कशी गोळा केली? 1 ते 31 ऑगस्ट 2019 दरम्यान झालेल्या 1200 हल्ल्यांची माहिती बीबीसीने गोळा केली. नोंदवण्यात आलेल्या प्रत्येक घटनेचा तपशील अफगाणिस्तानमधल्या बीबीसीच्या पत्रकारांनी जमवला. यात अनेक हल्ले असे होते जे फारसे मोठे नसल्याने त्यांच्याविषयीच्या बातम्या छापून आल्या नव्हत्या. या वृत्तांची आणि मिळणाऱ्या गुप्त माहितीची खात्री करण्यासाठी बीबीसीने त्यांच्या प्रत्यक्ष घटनास्थळावरच्या व्यापक टीमच्या माध्यमातून संपूर्ण अफगाणिस्तानातल्या सूत्रांशी संपर्क साधला. यामध्ये सरकारी अधिकारी, आरोग्य सेवक, आदिवासी नेते, स्थानिक नागरिक, घटनेचे साक्षीदार, हॉस्पिटलचे रेकॉर्डस आणि तालिबानमधील सूत्र या सर्वांचा समावेश होता. एखाद्या घटनेची खात्री किमान दोन विश्वासू सूत्रांकडूनच करण्यात आली आहे. हॉस्पिटलच्या कागदपत्रांमध्ये ज्या मृत्यूंचा उल्लेख करण्यात आला होता, त्यावर विश्वास ठेवण्यात आला. त्याची परत पडताळणी करण्यात आली नाही. मृत्यूच्या ज्या आकडेवारीची खात्री झाली तितक्याच मृत्यूंची नोंद करण्यात आली. जिथे बळींची ढोबळ आकडेवारी देण्यात आली होती- उदा 10 ते 12, तिथे बळींचा किमान आकडा मोजदादीसाठी घेण्यात आला. एकाच घटनेविषयी विविध सूत्रांनी वेगवेगळी आकडेवारी दिल्यास त्यातली किमान संख्या मोजदाद करण्यासाठी वापरण्यात आली. परिणामी शेकडो अहवालांचा समावेश या आकडेवारी करण्यात आलेला नाही. म्हणूनच प्रत्यक्षातला हल्ल्यांचा आणि बळींचा आकडा बराच मोठा असू शकतो. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


مشاهد ما بعد الانفجار في ناشفيل وأُصيب ثلاثة أشخاص ونقلوا إلى المستشفى، لكن إصاباتهم ليست خطيرة، بحسب مسؤولين. وقطع الانفجار الاتصالات في أنحاء الولاية. وقبل الانفجار، توجه ضباط إلى الموقع بعد ورود تقارير عن إطلاق نار في حدود الساعة السادسة بالتوقيت المحلي (منتصف الليل بتوقيت غرينتش). وحينها كانت رسائل صوتية تصدر عن الشاحنة، تحذر من أنها ستنفجر. وبعد فترة وجيزة، انفجرت بالفعل. ونشرت الشرطة هذه الصورة للمركبة التي وصلت إلى مكان الحادث في وقت مبكر من يوم الجمعة. مواضيع قد تهمك نهاية وانفجرت الشاحنة خارج مبنى تابع لشركة الاتصالات العملاقة ايه تي اند تي AT&T، والتي لديها أيضاً برجاً للمكاتب في مكان قريب. وتعرضت المباني لأضرار وتحطمت النوافذ ووقعت الأشجار. وأظهرت مقاطع فيديو نُشرت على وسائل التواصل الاجتماعي خروج المياه من الأنابيب بعد تلفها وانطلاق أجهزة الإنذار. وتمّ تدمير أنظمة الطوارئ التابعة للشرطة في معظم أنحاء ولاية تينيسي. وتوقفت الرحلات الجوية من مطار ناشفيل الدولي لفترة وجيزة نتيجة الأضرار التي سببها الانفجار لكنها استؤنفت لاحقا. "وكأنها قنبلة" لم يتم تحديد دافع الهجوم حتى الآن، ولا تعرف الشرطة من كان وراءه. وقال متحدث لوكالة أسوشيتيد برس الأمريكية، إنّ عدداً من الأشخاص نقلوا إلى مركز الشرطة بهدف استجوابهم. ولم يتضح على الفور ما إذا كان هناك أي شخص داخل الشاحنة حين انفجرت، بحسب الشرطة. ويقود مكتب التحقيقات الفيدرالي (إف بي اي) التحقيق في الحادث. وهناك محققون من "مكتب الكحول والتبغ والأسلحة النارية والمتفجرات" في موقع الحادث أيضاً. وقال باك مكوي وهو يسكن في مكان قريب من مكان الحادثة، إن الانفجار أيقظه. ونشر مقطع فيديو على موقع فيسبوك، يظهر بعض الأضرار التي حدثت مع أصوات الإنذار في الخلفية. وقال مكوي لوكالة أسوشييتد برس: "كل النوافذ، كل نافذة منهم تحطمت في الغرفة المجاورة. لو كنت أقف هناك، لكان الأمر مروعاً". وأضاف: "شعرت وكأنها قنبلة. كان الأمر بهذا الحجم". وتسبب الانفجار في أضرار بالمنطقة الشهيرة بالمطاعم والحياة الليلية. وشوهدت أعمدة الدخان ترتفع في سماء وسط المدينة. وقال المتحدث باسم الشرطة، دون آرون، للصحفيين: "حتى هذه اللحظة نعتقد أن الانفجار كان متعمداً". وأظهرت لقطات كاميرات المراقبة التي نشرت على موقع يوتيوب اللحظات التي سبقت الانفجار، عندما تم بث تحذير يقول: "إذا كان بإمكانك سماع هذه الرسالة، قم بإخلاء المكان الآن". تبع ذلك دوي انفجار ضخم وملأ الدخان واللهب الشاشة. وقال جون كوبر، عمدة ناشفيل، بعد حدوث الانفجار: "يبدو أن قنبلة انفجرت" وحث الناس على الابتعاد عن المنطقة. وفي تغريدة على تويتر، تعهد حاكم ولاية تينيسي، بيل لي، بتوفير "جميع الموارد اللازمة" للتحقيق في ما حدث ومن وراءه. وأُطلع الرئيس الأمريكي دونالد ترامب على تفاصيل ما حدث.

या बॉम्बस्फोटाचा संबंध एका वाहनाशी असून हा स्फोट हेतूपुरस्सरपणे करण्यात आल्याचं पोलिसांनी म्हटलं आहे. स्थानिक वेळेनुसार सकाळी सहा वाजण्याच्या सुमारास हा स्फोट झाला. यानंतर सिटी सेंटर परिसरात धुराचे लोळ उठले होते. या स्फोटात तीन जण किरकोळ जखमी झाले असल्याची माहिती अग्निशमन दलाने दिली आहे. स्फोटामुळे एका पोलीस अधिकाऱ्याच्या पायाला जखम झाली आहे. पोलिसांनी एका संशयित वाहनाचा फोटो प्रसिद्ध केला आहे. घटनास्थळी हे वाहन संशयास्पदरित्या फिरताना आढळून आलं होतं. हेतूपुरस्सरपणे केलेला स्फोट पोलिसांचे प्रवक्ते डॉन आरॉन यांनी पत्रकारांना या स्फोटाबाबत माहिती दिली. सध्यातरी हा स्फोट हेतूपुरस्सरपणे केला आहे, एवढं आपण सांगू शकतो. अल्कोहोल, टोबॅको आणि फायरआर्म्स ब्युरोचे तपासकर्ते आणि FBI चं पथक घटनास्थळी उपस्थित आहे. पण या स्फोटाचं नेमकं कारण अद्याप कळू शकलेलं नाही. सकाळी सहा वाजता गोळीबाराची तक्रारही आल्याचं प्रवक्त्यांनी सांगितलं. "बॉम्बनाशक पथक घटनास्थळी पोहोचलं, त्यावेळी तिथं एक वाहन संशयास्पदरित्या उभं होतं. काही वेळात या वाहनात स्फोट झाला. त्यावेळी वाहनात कुणी बसलेलं होतं किंवा नाही, याबाबत स्पष्ट माहिती उपलब्ध नाही," असंही पोलिसांनी म्हटलं आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


يعمل الباحثون في المجال الطبّي بجهد كبير لتغيير ذلك. ما أهمية لقاح كورونا؟ ينتشر الفيروس بسهولة، ولا يزال أغلب سكان العالم معرّضون للإصابة به. يمكن للقاح أن يوفّر بعض الوقاية، من خلال تدريب أجهزة مناعة البشر، لمحاربة الفيروس إن التقطوا العدوى، فلا يمرضون. سيسمح هذا للدول حول العالم بتخفيف قيود التباعد الاجتماعي، وبوقف عمليات الاقفال. ما التقدّم الذي تحقّق حتى الآن؟ تتواصل الأبحاث بسرعة فائقة، وتعمل أكثر من 80 مجموعة حول العالم للتوصّل إلى لقاح، وبعضها دخل مرحلة الاختبارات السريرية. مواضيع قد تهمك نهاية الشهر الماضي، أعلن علماء في مدينة سياتل الأمريكية عن اجراء التجربة الأولى للقاح كورونا على انسان. على غير المعتاد، تخطوا مراحل اختبار اللقاح على الحيوانات للتأكد من سلامته وفعاليته قبل تجريبه على البشر. شركتا تصنيع الأدوية العملاقتان "سانوفي" و"جي أس كاي" تتعاونان لتطوير لقاح. كما بدأ علماء أستراليون باختبار لقاحين مفترضين على حيوانات النمس. انها أوّل تجربة متكاملة العناصر ما قبل المرحلة السريرية، تشمل حيوانات، ويأمل الباحثون اختبار اللقاح على البشر نهاية أبريل/نيسان الحالي. ويطمح الباحثون في جامعة أكسفورد لإنتاج مليون جرعة من لقاح ضدّ كورونا في سبتمبر/أيلول، وقد بدأوا التجارب على البشر. ولكن، حتى الآن، لا أحد يعرف مدى فعالية هذه اللقاحات. متى سنحصل على لقاح كورونا؟ في العادة، يتطلّب تطوير أي لقاح، سنوات، وأحياناً عقوداً من الزمن. يأمل الباحثون أن يتمكنوا من تحقيق ذات القدر من العمل المطلوب، في بضعة أشهر فقط. يعتقد معظم الخبراء أن اللقاح قد يصبح متوفراً في منتصف عام 2021، أي بعد ما يقارب 12 أو 18 شهراً من أوّل انتشار للفيروس المستجدّ، المعروف رسمياً باسم Sars-CoV-2. سيكون ذلك إنجازاً علمياً بطولياً، ولكن لا توجد ضمانات أنّه سيحقّق النتائج المطلوبة. حتى الآن، يصاب البشر بأربعة أنواع مختلفة من الفيروسات التاجية (كورونا). تتسبّب تلك الفيروسات بأعراض نزلات البرد المعتادة، وليس لدينا لقاح مضاد لأي منها. فيروس كورونا: هل تسرب الفيروس من مختبر صيني؟ ترامب يجيب ما الخطوات التي ما زال علينا القيام بها؟ صحيح أنّ مجموعات بحثيّة عدّة صمّمت لقاحات محتملة، لكن ما زال أمامنا الكثير من العمل. يفترض بالتجارب أن تظهر أنّ اللقاح آمن. لن يكون مفيداً إن تسبّب بمشاكل أكثر من الوباء نفسه. يتعيّن على التجارب السريرية أن تظهر أنّ اللقاح قادر على تحفيز استجابة الجهاز المناعي، ليصبح قادراً على حماية الجسم من المرض. كما يجب التوصّل إلى طريقة لإنتاج اللقاح على نطاق واسع، لتوفير مليارات الجرعات اللازمة. يجب على الوكالات والإدارات الناظمة للأدوية أن توافق على اللقاح قبل السماح باستخدامه. وفي النهاية، سيكون هناك تحدٍّ لوجيستي كبير لتلقيح معظم سكان الأرض. الاقفال التام قد يجعل كلّ هذه العمليّة تسير ببطء. ان قلّت أعداد الناس الذين يلتقطون العدوى، سيتطلّب الأمر وقتاً أطول لمعرفة إن كان اللقاح سينفع فعلاً. فكرة تلقيح الناس، ثمّ نقل العدوى إليهم بشكل متعمّد (ما يعرف بدارسة التحدّي)، قد تعطينا إجابة أسرع، لكنّها أخطر من أن تجرّب في وقت لا علاج معروف للمرض حتى الآن. ما هو عدد الأشخاص الواجب تلقيحهم؟ من الصعب أن نعرف الإجابة من دون التأكد من فعالية اللقاح المفترض. يعتقد أنّ نسبة 60 إلى 70 بالمئة من الناس، يجب أن يكتسبوا المناعة اللازمة ضدّ الفيروس، لوقف انتشاره بسهولة (أو ما يعرف بمناعة القطيع). هذا يبلغ مليارات البشر حول العالم، إن ثبتت فعالية اللقاح. كيف تصنع لقاحاً؟ تهدف اللقاحات إلى تعريف جهاز المناعة بشكل آمن، على الفيروسات أو البكتيريا، أو حتى أجزاء صغيرة منها. تتعرّف دفاعاتنا المناعيّة عليها كأجسام غريبة دخيلة، وتتعلّم كيف تحاربها. إذا تعرّض الجسم للفيروس الحقيقي، سيكون عندها على معرفة بما يجب فعله. الطريقة الأساسية المعتمدة في التلقيح منذ عقود، تقوم على استخدام الفيروس الأصلي. اللقاح الثلاثي (الحصبة، النكاف، والحصبة الألمانية)، مصنوع باستخدام فيروسات ضعيفة، لا تستطيع التسبّب بالعدوى. لقاح الإنفلونزا الموسمية، يستخدم سلالات الإنفلونزا الرئيسية المنتشرة، ويعطّلها بالكامل. العمل على لقاح جديد للكورونا، يستخدم طريقة جديدة، وغير مختبرة بكثرة، وتسمّى لقاحات "توصيل وتشغيل". لأننا نعرف الخريطة الوراثية للفيروس المستجدّ، Sars-CoV-2، لدينا القدرة على تصنيعه. وضع الباحثون في جامعة أكسفورد أجزاء صغيرة من خريطته الجينية في فيروس غير مؤذٍ يصيب قردة الشمبانزي. يأملون أنّ يكون اللقاح الذي طوّروه، فيروساً آمناً، يشبه كورونا بما يكفي لخلق ردّة الفعل المناعية المرجوّة. تلجأ مجموعات بحثيّة أخرى لإنتاج أجزاء من الشيفرة الوراثية الخام، وبمجرّد حقنها في الجسم، يفترض أن تنتج بروتينات فيروسية بمقدور جهاز مناعتنا تعلّم محاربتها. هل بمكن للفيروس حماية البشر من كافة الأعمار؟ من المؤكد أن اللقاح سيكون أقلّ نجاحاً مع كبار السنّ، لأنّ جهاز المناعة لا يستجيب خلال الشيخوخة للقاحات كما يجب. نرى ذلك في اللقاحات الموسمية لمكافحة الانفلونزا مثلاً. يمكن تخطّي هذه المشكلة عبر اعطائهم جرعات صغيرة من اللقاح، إلى جانب مادّة كيمائية مساعدة، تعزّز جهاز المناعة. من يستطيع الحصول على اللقاح؟ إذا نجح العلماء بتطوير اللقاح، عندها سيكون انتاجه محدوداً، على الأقّل في المراحل الأولى، ما يعني ضرورة تحديد الأولويات. العاملون في القطاع الصحّي الذين يحتكّون بمرضى كوفيد - 19 يجب أن يكونوا على رأس القائمة. ولأن المرض يفتك بشكل رئيسي بكبار السنّ، يجب أن تعطى الأولوية لهم، إن ثبتت نجاعة اللقاح في هذه الفئة العمرية. ولكن، قد يكون من الأفضل تلقيح من يعيشون مع كبار السنّ، أو يعتنون بهم.

सायनोवॅक या चीनच्या बायोफार्मा कंपनीने तयार केलेली 'कोरोनावॅक' ही लस वापरासाठी इंडोनेशियाला निर्यात करण्यात आली आहे. जानेवारीपर्यंत अतिरिक्त 18 लाख डोस देण्यात येतील. मात्र, या लशीच्या शेवटच्या टप्प्यातली चाचणी अजून झालेली नाही. त्यामुळे ही लस किती परिणामकारक असेल, यावर प्रश्नचिन्हं उपस्थित होत आहेत. कोरोनावॅक इतर लशींपेक्षा किती वेगळी आहे? कोरोनावॅक लस शरीरात मृत कोरोना विषाणूचे काही अंश सोडते आणि शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणा त्या विषाणूचा सामना करण्यासाठी जागृत होते. शरीर स्वतःच विषाणूचा सामना कसा करायचा ते शिकतं. शिवाय शरीरात सोडलेले विषाणू मृत म्हणजेच निष्क्रीय असल्यामुळे कुठलेही साईड इफेक्ट होत नाही. मोडर्ना आणि फायझर या लशी एमआरएनए प्रकारातल्या आहेत. याचा अर्थ कोरोना विषाणूचे जेनेटिक कोड शरीरात इंजेक्ट केले जातात. यामुळे शरीर स्वतःच व्हायरल प्रोटीन तयार करतो. मात्र, संपूर्ण व्हायरस तयार करत नाही. शरीरात व्हायरल प्रोटीन तयार झाल्यामुळे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती विषाणूचा मुकाबला करते. ननयांग टेक्नॉलॉजिकल युनिव्हर्सिटीत सहप्राध्यापक असलेले लुओ दहाई सांगतात, "कोरोनावॅक पारंपरिक पद्धतीने तयार करण्यात आलेली लस आहे. यापूर्वीसुद्धा अनेक लशी बनवण्यासाठी याच पद्धतीचा वापर करण्यात आला आहे." रेबीजच्या लशीचं उदाहरण देत ते सांगतात, "एमआरएनए लस नव्या पद्धतीची लस आहे आणि अशा प्रकारच्या लशीमुळे रोगाला आळा बसल्याचं इतर कुठलं उदाहरण आज तरी नाही." ऑक्सफोर्डच्या लशीप्रमाणेच सायनोवॅक कंपनीची लसदेखील साध्या रेफ्रिजरेटरमध्ये 2 ते 8 अंश सेल्सिअसवर साठवून ठेवता येते. मोडर्नाच्या लशीला उणे 20 अंश सेल्सिअस तर फायझरच्या लशीला उणे 70 अंश सेल्सिअस तापमानाची गरज असते. याचाच अर्थ अतिशीतपेट्यांची व्यवस्था नसणाऱ्या विकसनशील देशांमध्ये ऑक्सफोर्ड आणि सायनोवॅक या लशी अधिक सोयीच्या ठरू शकतात. कोरोनावॅक किती परिणामकारक आहे? सध्या यावर ठामपणे सांगता येणार नाही. लॅन्सेट या वैद्यकीय जर्नलनुसार कोरोनावॅकच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या टप्प्याच्या चाचण्यांचीच माहिती सध्या उपलब्ध आहे. लॅन्सेटमध्ये प्रकाशित करण्यात आलेल्या या पेपरचे लेखक झू फेंगकी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार या लशीच्या पहिल्या चाचणीमध्ये 144 लोकांनी भाग घेतला, तर दुसऱ्या टप्प्यात 600 लोकांनी. या चाचण्यांच्या परिणांवरून आणीबाणीच्या परिस्थितीत ही लस वापरली जाऊ शकते, असा निष्कर्ष काढण्यात आला आहे. सप्टेंबर महिन्यात सायनोवॅक कंपनीचे यिन म्हणाले होते, "हजारांहून अधिक लोकांवर या लशीची चाचणी करण्यात आली आहे. यापैकी अगदी मोजक्या लोकांमध्येच थकवा आणि इतर त्रास दिसून आले. अशांची संख्या 5 टक्क्यांहून जास्त नव्हती." कोरोनावॅकच्या शेवटच्या टप्प्यातील चाचणी ऑक्टोबर महिन्यात ब्राझिलमध्ये सुरू झाली. कोरोना संसर्गाच्या बाबतीत ब्राझिल जगात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. मात्र, एका वॉलेंटिअरच्या मृत्यूची बातमी आल्यानंतर नोव्हेंबर महिन्यात चाचणी थांबवण्यात आली. मात्र, मृत्यूचं कारण लस नसल्याचं स्पष्ट झाल्यावर चाचणी पुन्हा सुरू करण्यात आली. ब्राझिलमध्ये बुटेनटेन ही संस्था सायनोवॅक कंपनीची पार्टनर आहे. सायनोवॅक आपल्या चाचण्यांचे निकाल 15 डिसेंबरपूर्वी प्रकाशित करेल, असं बुटेनटेनचं म्हणणं आहे. सध्या फारशी माहिती उपलब्ध नसल्यामुळे लशीच्या परिणामाविषयी फार सांगता येणार नाही, असं प्रा. लुओ यांचं म्हणणं आहे. ते म्हणतात, "प्राथमिक डेटावरून कोरोनावॅक परिणामकारक लस आहे, असं म्हणता येईल. मात्र, तिसऱ्या टप्प्यातील चाचण्यांच्या परिणामांची वाट बघायला हवी." कंपनी एका वर्षात किती डोस बनवू शकते? याविषयी सायनोवॅक कंपनीच्या प्रमुखांनी चीनच्या सीजीटीएन टीव्ही नेटवर्कशी बातचीत केली. 20 हजार चौरस मीटरवर पसरलेल्या प्रकल्पातून वर्षभरात 30 कोटी डोस तयार होऊ शकतील, असं त्यांनी या मुलाखतीत सांगितलं. प्रत्येक लशीचे दोन डोस दिले जातात. याचाच अर्थ वर्षभरात केवळ 15 कोटी लोकांनाच ही लस मिळू शकते. ही संख्या चीनच्या लोकसंख्येच्या एक दशमांश इतकी आहे. असं असलं तरी इंडोनेशियात या लशीची पहिली खेप पोहोचली आहे. शिवाय, तुर्की, ब्राझिल आणि चिलीसोबतही चीनने या लशीचा करार केला आहे. नुकतीच एक बातमी आली होती. त्यानुसार चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी लस खरेदीसाठी आफ्रिकन देशांसाठी 2 अब्ज डॉलर्स, लॅटिन अमेरिका आणि कॅरेबियन राष्ट्रांसाठी एक अब्ज डॉलर्सचा निधी कर्ज देण्यासाठी राखून ठेवला आहे. मात्र, कर्जासाठीच्या अटी काय असतील, याची फारशी माहिती सध्यातरी उपलब्ध नाही. मॅरिक्सचे विश्लेषक जेकब मार्डेल यांनी एबीसी न्यूजला सांगितलं, "या लाईफ सेव्हिंग तंत्रज्ञानाचा वापर चीन स्वतःच्या व्यावसायिक आणि कूटनितीक फायद्यासाठी करेल." या लशीची किंमत किती असेल, हे अजून सांगण्यात आलेली नाही. मात्र, बीबीसीने यावर्षीच्या सुरुवातीला चीनच्या यीवू शहरात पाहिलं, त्यावेळी तिथल्या नर्स 400 यूआन म्हणजेच 60 डॉलर्सना इंजेक्शन घेत होत्या. इंडोनेशियामध्ये या लशीची किंमत 2 लाख रुपिया म्हणजे जवळपास 13.60 डॉलर्स असेल, असं बायो फार्मा या इंडोनेशियाच्या सरकारी कंपनीने सांगितलं आहे. याचाच अर्थ ऑक्सफर्डच्या लशीपेक्षा कोरोनावॅक महाग आहे. ऑक्सफर्डच्या लशीच्या एका डोसची किंमत 4 डॉलर्स आहे. मात्र, मोडर्ना लशीपेक्षा ही लस बरीच स्वस्त आहे. मोडर्ना लशीच्या एका डोसची किंमत 33 डॉलर्स आहे. 2021 साली 50 कोटी डोस तयार करणार असल्याचं मोडर्नाने म्हटलं आहे. तर 2021 सालच्या पहिल्या तिमाहित 70 कोटी डोस तयार करू, असं ऑक्सफर्डचं म्हणणं आहे. चीनमधल्या इतर लसींचं काम कुठल्या टप्प्यावर आहे? चीनमध्ये इतर चार लशींवर काम सुरू आहे. या लशींचं कामही अंतिम टप्प्यावर आलं आहे. यापैकी सायनोफार्म नावाची लस आतापर्यंत 10 लाख लोकांना देण्यात आली आहे. सायनोफार्मनेही तिसऱ्या टप्प्याच्या चाचणी निष्कर्ष अजून सार्वजनिक केलेले नाहीत. नॅशनल यूनिव्हर्सिटी ऑफ सिंगापूरचे प्राध्यापक डेल फिशर यांनी सीएनबीसीशी बोलताना सांगितलं, "लस विकसित करण्याचा कार्यक्रम पुढे नेण्यासाठी आणीबाणीच्या परिस्थितीत अधिकृत करण्याचा मार्ग अवलंबिला जाऊ शकतो. मात्र, त्याआधी तिसऱ्या टप्प्याच्या चाचण्यांच्या परिणामांचा अभ्यास करणं सामान्य बाब आहे." मात्र, अशा प्रकारचं पाऊल उचलणं, 'पारंपरिक नाही' आणि पाश्चिमात्य राष्ट्रांमध्ये ते स्वाकार्हदेखील नाही, असं प्रा. फिशर म्हणतात. चीनमधली परिस्थिती पाहिल्यास विषाणू संसर्गाचं बहुतांश प्रमाण हे मर्यादितच होतं आणि जनजीवन नव्या पद्धतीने का होईना मात्र हळूहळू सामान्य होताना दिसतंय. सायनोफार्मची 9 डिसेंबर रोजी यूएईमध्ये नोंदणी करण्यात आली होती. त्यावेळी बोलताना जुलैमध्ये सुरू झालेल्या तिसऱ्या टप्प्याच्या अंतिम निकालांमध्ये लस 86% परिणामकारक असल्याचं दिसून आल्याचं अधिकाऱ्यांनी सांगितलं होतं. लशीचा वापर कसा करण्यात येईल, हे मात्र अधिकाऱ्यांनी सांगितलेलं नाही. लसीच्या शर्यतीतील इतर स्पर्धक कोणते? ऑक्सफर्ड-एस्ट्राजेनकाची लस : ही व्हायरल व्हेक्टर प्रकारातली लस आहे. यात जेनेटिकली मॉडिफाईड (जनुकीयरित्या सुधारित) विषाणूचा वापर करण्यात आला आहे. फ्रिजमध्ये सामान्य तापमानाला ही लस साठवून ठेवता येते. या लसीचे दोन डोस घ्यावे लागतात. क्लिनिकल ट्रायलमध्ये ही लस 62 ते 90% यशस्वी ठरल्याचं दिसून आलं आहे. या लशीचा प्रत्येक डोस 4 डॉलर असेल. मॉडर्नाची लस : ही एमआरएनए प्रकारातली कोरोना लस आहे. विषाणूच्या जेनेटिक कोडचे काही अंश वापरून ही लस तयार करण्यात आली आहे. ही लस साठवण्यासाठी उणे 20 अंश सेल्सिअस तापमानाची गरज असेल. शिवाय, ही लस जास्तीत जास्त 6 महिन्यांपर्यंतच साठवून ठेवता येते. या लशीचेही दोन डोस घ्यावे लागतील. क्लिनिकल ट्रायलमध्ये ही लस 95% यशस्वी ठरल्याचं दिसून आलं आहे. 33 डॉलर्स प्रति डोस, अशी या लशीची किंमत असणार आहे. फायझरची लस : मोडर्ना लशीप्रमाणेच फायझरची लसही एमआरएनए प्रकारातली आहे. आतापर्यंतच्या क्लिनिकल ट्रायलमध्ये ही लस 95% यशस्वी ठरली आहे. ही लस उणे 70 अंश सेल्सिअसवर स्टोअर करावी लागते. या लशीचेही दोन डोस घ्यावे लागतील आणि प्रत्येक डोसची किंमत जवळपास 15 डॉलर्स एवढी असणार आहे. गोमालेयाची स्पुतनिक-व्ही लस : ऑक्सफोर्डप्रमाणे ही व्हायरल व्हेक्टर प्रकारातील लस आहे. आतापर्यंतच्या क्लिनिकल ट्रायलमध्ये ही लस 92% यशस्वी ठरल्याचं दिसून आलं आहे. फ्रिजमध्ये सामान्य तापमानावर ही लस साठवता येते. या लशीचेही दोन डोस घ्यावे लागतील. या लसीचा प्रत्येक डोस 7.50 डॉलर असणार आहे. याशिवाय रशियाने स्पुतनिक नावाची लस वापरायला सुरुवात केली आहे. तर चीनच्या सैन्याने कॅनसायनो बायोलॉजिक्स या कंपनीने विकसित केलेल्या लसीला मंजुरी दिली आहे. या दोन्ही लशी ऑक्सफोर्डच्या लसीप्रमाणे व्हायरल व्हेक्टर प्रकारातील आहेत. (स्रोत : लस विकसित करणारी कंपनी आणि जागतिक आरोग्य संघटनेने प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार) (इवेट टॅनच्या मदतीने रिपोर्ट तयार करण्यात आला आहे.) हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


لذا سنناقش هنا إلى أين وصلت الجهود لتوفير هذه العلاجات الطبية لإنقاذ أرواح الملايين من البشر. متى سيتوفر لقاح مضاد لفيروس كورونا؟ تتواصل الأبحاث في هذا الصدد بسرعة فائقة. وثمة أكثر من 20 لقاحا في طور العمل على تطويرها، وقد وصل أحد هذه اللقاحات إلى مرحلة الاختبار على البشر بعد أن اجتاز مرحلة التجارب على الحيوان، حيث تُجرى عمليات اختبار مدى كفاءته وتأثيره على البشر فضلا عن مدى سلامة استخدامه بالنسبة إليهم. ويعمل علماء آخرون في بحوث على لقاحات ما زالت ضمن مرحلة اختبارها باستخدام الحيوانات، ويأملون في اختبار نتائجها على البشر في وقت لاحق هذا العام. مواضيع قد تهمك نهاية بيد أنه حتى لو احتفل العلماء بتطوير لقاح هذا العام، سيظل هناك عمل هائل من أجل إنتاج كميات كبيرة منه. ويعني هذا الأمر من الناحية الواقعية أنه لن يكون ثمة لقاح جاهز للاستخدام حتى منتصف العام المقبل على الأقل. يضاف إلى ذلك، أن كل ذلك يحدث بسرعة ضمن سقف زمني غير مسبوق وباستخدام طرق جديدة للتوصل إلى لقاح للفيروس، لذا ليس ثمة ضمانات في أن يسير كل شيء على ما يرام وبسلاسة. و لاننسى هنا أن ثمة أربعة أنواع من فيروس كورونا تنتشر حاليا بين البشر، وتتسبب بأعراض نزلة البرد المعتادة وليس لدينا أي لقاحات ضدها. هل ستحمي الناس في كل الأعمار؟ ستكون أقل نجاحا لدى كبار السن. وهذا أمر يتعذر تجنبه في الغالب، و لا يرجع ذلك إلى اللقاح نفسه بل إلى نظام المناعة لدى كبار السن الذي لا يستجيب أيضا لعملية التحصين. ونرى ذلك كل عام عند استخدام حقنة لقاح الإنفلونزا. هل ستكون هناك أعراض جانبية؟ لكل الأدوية، بما فيها مسكنات الألم العادية، أضرار جانبية، بيد أنه من الاستحالة بمكان معرفة ما قد تكون عليه أضرار اللقاح التجريبي الجانبية من دون إجراء تجارب سريرية في المستشفيات والعيادات لاختباره. وهذا موضوع تحرص الجهات الرقابية الصحية على متابعته عن قرب. من سيحصل على اللقاح؟ إذا نجحت عملية تطوير اللقاح فسيكون هناك تجهيز محدود له في المراحل الأولية على الأقل، لذا من المهم أن يكون هناك جدول أولويات في توزيعه. وسيكون العاملون في حقل الرعاية الصحية المعرضون للاتصال المباشر مع المرضى المصابين بفيروس كوفيد- 19 في مقدمة القائمة. ويتسبب المرض بأكبر وفيات بين كبار السن لذا ستعطى أولوية لهم أيضا في الحصول على اللقاح إذا كان مؤثرا في تحفيز أنظمة المناعة لديهم بعد اختباره على جماعات المسنين. على الرغم من أنه سيكون من الأفضل تلقيح أولئك الذين يعيشون مع كبار السن ويعتنون بهم بدلا من ذلك. ماذا بشأن الأدوية؟ يحاول الأطباء إجراء اختبارات على الأدوية المضادة للفيروسات لاكتشاف مدى قدرتها على التأثير على فيروس كورونا. ويتسارع العمل في هذا النوع من التجارب والبحوث لأننا نعرف أنها آمنة الاستخدام بالنسبة للبشر وسبق اختبارها عليهم. وتجرى هذه التجارب في مستشفيات بلدان تضررت من تفشي الفيروس، ولكن في فبراير/شباط قال الدكتور بروس أيلوارد من منظمة الصحة العالمية " ثمة دواء واحد حتى الآن نعتقد أنه ربما يكون له تأثير حقيقي وهو 'remdesivir'". وقد طُور هذا الدواء في الأصل كعلاج لمرض إيبولا، ولكن يبدو أن له قدرة على القضاء على عدد كبير من الفيروسات الأخرى. ولكننا ما زلنا ننتظر نتائج الاختبارات في هذا الصدد. وكان هناك الكثير من الآمال في أن يكون اثنان من أدوية علاج مرض الإيدز "opinavir L" و "itonavir R" فعّالين في علاج فيروس كورونا، لكن نتائج الاختبارات جاءت مخيبة للآمال. إذ لم يُعززا عمليات التشافي من المرض أو تقليل الوفيات أو تخفيض مستويات الإصابة بالمرض لدى المرضى المصابين بفيروس كوفيد - 19، مع الأخذ بالاعتبار أن التجارب أُجريت على مرضى في حالات متقدمة من المرض (توفي ربعهم) وربما كانوا في مراحل متأخرة جدا من الإصابة يصعب أن يؤثر فيها العلاج. فيروس كورونا: طريقة مبتكرة لحث المواطنين على البقاء في المنازل وثمة المزيد من الاهتمام باستخدام الدواء القديم والرخيص المضاد للملاريا المسمى "hloroquine C". وأظهرت تجارب مختبرية أنه قادر على قتل الفيروس، لكننا أيضا ننتظر النتائج بعد إعطائه للمصابين. وتجري هذه التجارب العلاجية في الولايات المتحدة وبلدان أخرى. ما الذي نفعله حتى توفر لقاح أو علاج للفيروس؟ يقي اللقاح من الإصابة بالمرض، لكن أفضل طريقة وقاية في الوقت الراهن هي النظافة والتعقيم. وإذا أُصبت بفيروس كورونا، وهذه الإصابة تكون معتدلة بالنسبة لمعظم الناس ويمكن علاجها في المنزل بالتزام الراحة التامة في السرير والباراسيتمول وشرب الكثير من السوائل. ولكن قد تتطور لدى بعض المصابين حالات أكثر شدة من المرض عندها يصبح لزاما علاجهم في المستشفى. كيف نصنع اللقاح؟ تُصنع اللقاحات من فيروسات أو بكتريا (مُضعّفة) أو أجزاء صغيرة منها. يُعرّض الجهاز المناعي للجسم لها، فتتعرف أنظمته الدفاعية عليها بوصفها أجساما غريبة تغزو الجسم وتتعلم كيفية مقاومتها والقضاء عليها. اختبارات في مختبر روسي للكشف عن إصابات بفيروس كورونا المستجد (كوفيد- 19) وفي أعقاب ذلك، إذا تعرض الجسم إلى إصابة حقيقية من النوع نفسه، فهو يعرف كيفية التصدي لها والقضاء عليها. وكانت الطريقة الأساسية لإنتاج اللقاحات لعقود هي باستخدام فيروسات أصلية. فاللقاح الفيروسي الثلاثي ضد أمراض الحصبة والحصبة الألمانية والنكاف (أم أم أر) صُنع باستخدام نسخ مضعفة من هذه الفيروسات لا يمكن أن تتسبب في إصابة كبيرة. أما في لقاح الإنفلونزا الموسمية فتؤخذ العترات الرئيسية من الفيروسات المسببة للإنفلونزا ويُعطل عملها تماما قبل حقنها في الجسم لتحفيز مناعته ضدها. ويعتمد العمل على إنتاج لقاح لفيروس كورونا المستجد على طرق جديدة، لم تُختبر بشكل واسع، وتُعرف بلقاحات "التوصيل والتشغيل"، ولأننا نعرف الشفرة الوراثية لفيروس كورونا المستجد أو سارس- كوف- 2 ، نمتلك المخطط الكامل لبناء هذا الفيروس. وقام بعض العلماء برفع أجزاء صغيرة من الشفرة الوراثية لفيروس كورونا ووضعها في فيروسات أخرى غير مضرة تماما. ويُمكننا الآن أن نتسبب في "إصابة" شخص ما بهذا النوع من الفيروسات غير المضرة، وهذا ما سيمنحه، نظريا، مناعة ضد عدوى الإصابة. وتستخدم جماعات أخرى قطع من شفرة وراثية خام، إمّا حمض نووي ريبوزي (أر أن أيه) أو حمض نووي ريبوزي منقوص الأوكسجين (دي أن أيه)، والتي حالما تحقن في الجسم ينبغي أن تبدأ في إنتاج جزيئات من بروتينات فيروسية سيتعلم الجهاز المناعي للجسم كيفية مكافحتها والقضاء عليها.

लसून खाऊन खरंच कोरोना व्हायरस टाळता येतो का? लसूण खाल्ल्याने कोरोना व्हायरसचा संसर्ग होणार नाही, असं फेसबुकवरच्या अनेक पोस्टमध्ये म्हटलंय. लसूण हा एक 'आरोग्याला पोषक पदार्थ असून त्यामध्ये सूक्ष्म विषाणूंचा प्रतिरोध' करण्याचे गुण काही प्रमाणात असले तरी लसूण खाल्याने कोरोना व्हायरसपासून संरक्षण मिळत असल्याचा कोणताही पुरावा नाही. अनेकदा या अशा उपचारांमुळे अपाय होत नाही. पण हे उपचार करत असल्याने जाणवणाऱ्या आरोग्यविषयक तक्रारींसाठी वैद्यकीय सल्ला घेणं टाळू नये. दक्षिण चीनमध्ये एका महिलेने तब्बल दीड किलो कच्चा लसूण खाल्याने तिच्या घशाला सूज आली आणि तिच्यावर हॉस्पिटलमध्ये उपचार करण्याची पाळी आल्याची बातमी साऊथ चायना मॉर्निंग पोस्टने दिली आहे. फळं आणि भाज्यांचा आहारात समावेश आणि भरपूर पाणी पिण्याचा एकूण निरोगी आरोग्यासाठी फायदा होतो, हे आपल्या सर्वांनाच माहीत आहे. पण एखादी विशिष्ट गोष्ट खाल्याने कोरोना व्हायरसशी लढा देतो याचा कोणताही पुरावा अद्याप मिळालेला नाही. 2.मिरॅकल मिनरल्स कोरोना व्हायरस निपटून काढण्यासाठी MMS म्हणजेच मिरॅकल मिनरल सप्लीमेंट उपयुक्त असल्याचं युट्यूबर जॉर्डन सेथर याने म्हटलंय. विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर जोनाथनचे हजारो फॉलोअर्स आहेत. या मिरॅकल मिनरल सप्लिमेंटमध्ये - क्लोरीन डायऑक्साईड हा एक ब्लीचिंग घटक आहे. सेथर आणि इतरांनी कोरोनाव्हायरसचा उद्रेक होण्यापूर्वीच या उत्पादनाची जाहिरात करणं सुरू केलं होतं. जानेवारीत सेथरने ट्वीट केलं होतं, "क्लोरीन डायऑक्साईड (MMS)मुळे कॅन्सरच्या पेशी तर नष्ट होतातच, पण कोरोनाव्हायरस नष्ट करण्याची क्षमताही यात आहे." कोरोना व्हायरस MMSच्या सेवनाचे धोके काय असू शकतात याविषयी अमेरिकेच्या फूड अँड ड्रग अॅण्ड ड्रग अॅडमिनिस्ट्रेशनने गेल्यावर्षी इशारा दिला होता. इतर देशांतल्या आरोग्य मंत्रालयांनीही याविषयी धोक्याची सूचना दिलेली आहे. "या उत्पादनामध्ये कोणताही आजार बरा करण्याची क्षमता आहे किंवा ही उत्पादनं सुरक्षित आहेत का, याविषयीच्या कोणत्याही पाहणीची आपल्याला कल्पना नसल्याचं" एफडीएने म्हटलंय. MMSच्या सेवनाने मळमळणं,उलट्या, जुलाब आणि मोठ्या प्रमाणात डीहायड्रेशन (शरीरातलं पाणी कमी होणं) असे त्रास होऊ शकतात. 3.घरगुती हँड सॅनिटायजर कोरोना व्हायरसचा संसर्ग टाळण्यासाठीचा एक प्रभावी उपाय म्हणजे हात स्वच्छ ठेवणं. पण यामुळे हँड सॅनिटायजरचा तुटवडा निर्माण झाल्याच्या अनेक बातम्या आलेल्या आहेत. या बातम्या आल्याबरोबर घरच्या घरी सॅनिटायजर कसं तयार करता येईल यासाठीच्या रेसिपीजही फिरायला लागल्या. पण अशा प्रकारे घरी तयार करण्यात येणारं सॅनिटायजर हे हात वा त्वचा निर्जुंतक करण्यासाठी उपयुक्त नाही, याने फक्त वस्तू पुसून निर्जंतुक करता येऊ शकतात असं संशोधकांनी म्हटलंय. 60 ते 70% अल्कोहोल असणाऱ्या हँड सॅनिटायजर्समध्ये त्वचा मऊ ठेवणारे घटकही असतात. यामुळे हे सॅनिटायजर वापरल्यानंतरही त्वचेला अपाय होत नाही. घरच्या घरी प्रभावी हँड सॅनिटायजर बनवता येणं शक्य नसल्याचं लंडन स्कूल ऑफ हायजिन अँड ट्रॉपिकल मेडिसिनच्या सॅली ब्लूमफिल्ड म्हणतात. कारण यासाठी अगदी व्होडका वापरली तरी त्यातही अल्कोहोलचं प्रमाण 40% असतं. 4. दर 15 मिनिटांनी पाणी पिणं तोंडाद्वारे शिरलेले विषाणू शरीराबाहेर काढून टाकण्यासाठी दर 15 मिनिटांनी पाणी पिण्याचा सल्ला 'एका जपानी डॉक्टरने' दिल्याचं सोशल मीडियावर अनेक ठिकाणी वाचायला मिळतंय. हे मेसेजेस अनेकदा शेअर करण्यात आलेले आहेत. पण असं केल्याने त्याचा फायदा होईल याचा कोणताही पुरावा नसल्याचं प्राध्यापक ब्लूमफिल्ड म्हणतात. गरम पाणी पिऊन कोरोना टाळता येतो का? हवेतून पसरणारे विषाणू हे श्वसनमार्गाद्वारे शरीरात प्रवेश करतात. आपल्या श्वासासोबत हे विषाणू शरीरात जातात. यातले काही तोंडात जाण्याची शक्यताही असते. पण सतत पाणी प्यायल्याने विषाणूचा संसर्ग रोखला जाणार नाही. पण असं असलं तरी सतत पाणी पिणं आणि शरीरातलं पाण्याचं प्रमाण कायम ठेवणं हे आरोग्यासाठी नेहमीच चांगलं असतं. 5. आईस्क्रीम टाळा, गरम पाणी प्या. कोरोना व्हायरसला दूर ठेवण्यासाठी गरम पाणी पिणं, गरम पाण्याने आंघोळ करणं किंवा हेअर ड्रायरचा वापर करणं फायद्याचं असल्याचं अनेक पोस्ट्समध्ये म्हटलंय. विविध देशांतल्या वेगवेगळ्या सोशल मीडियावरून कॉपी-पेस्ट करण्यात आलेल्या या पोस्टमध्ये युनिसेफचा खोटा दाखला देण्यात आलेला आहे. गरम पाणी प्यायल्याने आणि उन्हात गेल्याने या व्हायरसचा नायनाट होतो, शिवाय आईस्क्रीम खाणं टाळावं असं युनिसेफचा खोटा दाखला देत यामध्ये सांगण्यात आलंय. कोरोना व्हायरसबद्दल पसरणारी चुकीची माहिती रोखण्यासाठी युनिसेफसाठी काम कऱणाऱ्या शार्लट गोर्नित्झ्का सांगतात, "युनिसेफचं नाव सांगत पसरणाऱ्या या मेसेजमध्ये हा कोरोना व्हायरस टाळण्यासाठी आईस्क्रीम आणि इतर थंड पदार्थ खाणं टाळावं असं सांगण्यात आलंय. अर्थातच हे पूर्णपणे खोटं आहे." आईस्क्रीम हा व्हायरस उन्हाळ्याच्या काळात शरीराबाहेर फारसा टिकू शकत नसल्याचं आपल्याला माहीत आहे, पण उष्णतेचा यावर नेमका काय परिणाम होतो, हे अजून माहीत नाही. शरीराचं तापमान वाढवण्याचा प्रयत्न केल्याने किंवा उन्हात गेल्याने हा व्हायरस शरीरात टिकू शकत नसल्याचं या मेसेजमध्ये सांगण्यात आलंय. पण हा कोरोना विषाणू एकदा शरीरात शिरल्यानंतर तो मारण्याचा कोणताही उपाय नसून शरीराला त्याच्याशी मुकाबला करावाच लागणार आहे. पण शरीराबाहेर असताना हा विषाणू मारण्यासाठी तापमान 60 डिग्री सेल्सिअसपर्यंत असणं गरजेचं असल्याचं प्राध्यापक ब्लूमफिलड सांगतात. आंघोळीच्या पाण्यापेक्षा वा सॉनापेक्षा हे तापमान अतिशय जास्त आहे. झोपण्यासाठी वापरतो ती बेडशीट्स वा टॉवेल्स हे 60 डिग्री तापमानाच्या पाण्यात धुणं हा चांगला पर्याय ठरू शकता. यामुळे कपड्यावर असणारे कोणतेही विषाणू मरू शकतात. पण त्वचा साफ करण्यासाठी हा पर्याय योग्य नाही. शिवाय गरम पाण्याने आंघोळ केल्याने वा गरम पाणी प्यायल्याने तुमच्या शरीराच्या तापमानात बदल होत नाही. एखादी व्यक्ती आजारी पडली तरच तिच्या शरीराचं तापमान बदलतं. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


وكانت القمة ستتناول إزالة الأسلحة النووية في شبه الجزيرة الكورية، في أول لقاء بين رئيس أمريكي وزعيم من كوريا الشمالية. وقال ترامب بخصوص إلغاء القمة: "إن العالم خسر فرصة للسلام الدائم". وأضاف ترامب "نظرا للغضب العارم والعدوانية في بيانكم الأخير، أشعر أنه من غير المناسب في هذا الوقت عقد أي لقاء مخطط له". وقال ترامب "إنك تتحدث عن قدراتكم النووية، لكن قدراتنا أضخم وأقوى، وأدعو الله ألا نضطر إلى استخدامها أبدا". وأنهى ترامب خطابه بالقول إن على كيم أن يطلبه إذا غير رأيه. وجاء قرار ترامب بعد ساعات من إعلان كوريا الشمالية أنها دمرت الأنفاق في موقع التجارب النووية بحضور إعلامي أجنبي. تلفزيون في كوريا الجنوبية في سيول يبث نبأ تدمير أنفاق في موقع إجراء التجارب ما الذي قاله ترامب؟ قال ترامب إنها كان متشوقا للقمة التي كانت مقررة في سنغافورة يوم 12 يونيو/ حزيران. "كنت متشوقا للقائك هناك، ولكن للأسف، ونظرا لموجة الغضب العارمة والعدائية التي انطوت عليها التصريحات الأخيرة، أشعر أنه من غير المناسب في الوقت الراهن عقد هذا الاجتماع". "تتحدث عن قدرات نووية، ولكن قدراتنا ضخمة وقوية إلى درجة أنني أدعو الله ألا نستعملها أبدا". ولكنه وصف الاجتماع بأنه "فرصة ضائعة"، قائلا: "آمل أن يأتي يوم ألتقيك فيه". وقال ترامب في تصريحات لاحقة بالبيت الأبيض إن قرار الإلغاء "خيبة كبيرة لكوريا الشمالية والعالم"، مضيفا أن الجيش الأمريكي "مستعد إذا تطلب الأمر" للرد على أي "مجازفة" من كوريا الشمالية. ما الذي كان يشير إليه؟ يبدو أن ترامب كان يرد على تصريحات لكوريا الشمالية تهاجم الولايات المتحدة وتشكك في احتمال عقد الاجتماع. وكانت مسؤولة من كوريا الشمالية، هي تشوي سون-هوي قد رفضت في وقت مبكر من اليوم الخميس التعليقات التي أدلى بها نائب الرئيس الأمريكي، مايك بنس، واصفة إياها "بالحمقاء". وكان بنس قد قال إن كوريا الشمالية "قد تنتهي نهاية ليبيا". وقال تشوي، التي كانت ضالعة في عدد من الاتصالات الدبلوماسية مع الولايات المتحدة على مدى عقدين، إن كوريا الشمالية لن "تتوسل" من أجل الحوار، وحذرت من أي "مواجهة نووية" إذا فشلت الدبلوماسية. ونقلت وكالة رويترز عن مسؤول في البيت الأبيض قوله إن التصريحات بشأن بنس كانت "القشة التي قصمت ظهر البعير". ولكنه إن هناك فرصة للعودة إلى الحوار. كيف كانت ردود الفعل؟ يجتمع رئيس كوريا الجنوبية، مون جاي إن، الذي التقى كيم الشهر الماضي، مع المسؤولين الأمنيين في بلاده لدراسة إعلان ترامب. ونقلت وكالة أنباء يونهاب عن المتحدث باسم الحكومة قوله: "نحاول أن نتبين ما يعتزم الرئيس ترامب فعله، والمعنى الحقيقي لإعلانه". وقال الأمين العام للأمم المتحدة، أنطونيو غوتيريش، إنه "قلق جدا" من إلغاء المحادثات. "أدعو جميع الأطراف إلى مواصلة الجوار من أجل نزع الأسلحة النووية من شبه الجزيرة الكورية بطريقة سلمية وموثوقة". وفي الولايات المتحدة، أشاد عضو مجلس الشيوخ، توم كوتون، بالرئيس ترامب لأنه "تفطن لحيلة كيم". ولكن العضو الديمقراطي في المجلس، براين شاتز، قال إن ما حدث هو عندما "يجمع شخص بين انعدام الاحترافية والتحريض على الحرب".

डोनाल्ड ट्रंप आणि किम जाँग-उन हे 12 जूनला सिंगापूरमध्ये भेटणार होती 12 जूनला उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन आणि ट्रंप यांची सिंगापूर येथे बैठक होणार होती. या बैठकीकडे साऱ्या जगाचं लक्ष होतं. किम जाँग-उन यांनी आपल्या प्रसिद्धिपत्रकात वापरलेली भाषा ही द्वेषपूर्ण आणि रागाने भरलेली होती असं ट्रंप यांनी म्हटलं आहे. उत्तर कोरियाचे मंत्री च्वे सन-ही यांनी अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष माइक पेन्स यांच्यावर निशाणा साधला आहे. "जे ट्रंप बोलतात अगदी तीच भाषा पेन्स यांची असते ते ट्रंप यांचे पॉलिटिकल डमी आहेत," असं त्यांनी म्हटलं. असं म्हटलं जातं की, ही शिखर परिषद फिसकटण्याची सुरुवात राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार जॉन बॉल्टन यांच्याकडे या चर्चेची सूत्रं दिल्यापासूनच झाली. उत्तर कोरियाच्या चर्चेतून काय अपेक्षित आहे याची आखणी करण्याची जबाबदारी बोल्टन यांना देण्यात आली होती. उत्तर कोरियाचं संपूर्ण अण्वस्त्र निशस्त्रीकरण हे बोल्टन यांचं लक्ष्य होतं. उत्तर कोरियानं आपली अण्वस्त्रं आणि रासायनिक अस्त्रं नष्ट करावीत असं वचन सिंगापूर बैठकीत मिळावं अशी बोल्टन यांची इच्छा होती. उत्तर कोरियासोबत होणाऱ्या मुत्सद्देगिरीबाबत बोल्टन हे गंभीर नव्हते अशी पण एक शक्यता आहे. राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागारपदी नियुक्ती होण्याआधीपासूनच बोल्टन यांचा किम आणि ट्रंप भेटीला विरोध होता. 2003मध्ये ज्याप्रमाणे लीबियाचं निशस्त्रीकरण करण्यात आलं होतं त्याच धर्तीवर उत्तर कोरियाचं निशस्त्रीकरण करण्यात यावं, असं बोल्टन यांना वाटत होतं. या निशस्त्रीकरणानंतर लीबियाचे तत्कालीन हुकूमशहा मुआमार गडाफी यांना आपला अणुकार्यक्रम थांबवावा लागला होता. लीबियाचं भूत लीबियाबरोबरची तुलना उत्तर कोरियाला आवडली नाही आणि त्यांनी याबाबत थेट उल्लेख देखील केला होता. उत्तर कोरियाचे मंत्री च्वे सन-ही म्हणतात, "लीबियाची आणि आमची तुलना होऊच शकत नाही. आम्ही पूर्णपणे अण्वस्त्रधारी देश आहोत. आमच्याकडे इंटरकाँटिनेंटल बॅलिस्टिक मिसाइल आहेत. त्यांना थर्मोन्युक्लियर अस्त्रं देखील फिट करता येतात. आमच्या तुलनेत लीबियाची शक्ती काहीच नव्हती. त्यांच्याकडे थोडीफारच उपकरणं होती." लीबियाच्या अनुभवावरून किम यांनी एक धडा घेतला आहे. तो म्हणजे जर निशस्त्रीकरण केलं तर आपली गत देखील गडाफीप्रमाणे होईल हे निश्चित आहे, असं त्यांना वाटतं. ट्रंप यांच्या सूचनेला, उत्तर कोरियाने एखाद्या धमकीप्रमाणे घेतलं आहे. एका मुलाखतीदरम्यान उप-राष्ट्राध्यक्ष माइक पेन्स यांनी ट्रंप यांच्या निर्णयाचं समर्थन केलं होतं. पण या गोष्टीकडे उत्तर कोरियानं अगदी वेगळ्या दृष्टीनं पाहिलं. उत्तर कोरियानं सिंगापूरला यावं आणि अमेरिकेच्या अटी मान्य कराव्या अन्यथा लष्करी कारवाईला सामोरं जावं असा त्याचा अर्थ घेतला गेला. या परिषदेबाबत उत्तर कोरियाच्या मनात अनेक संभ्रम आहेत ही गोष्ट समजून घेण्यास अमेरिका अयशस्वी ठरली. दक्षिण कोरियासोबत अमेरिकेने केलेल्या लष्करी सरावाला उत्तर कोरियाचा विरोध होता. कारण, या सरावादरम्यान अण्वस्त्र वाहून नेता येतील अशा विमानांचा वापर दक्षिण कोरियानं केला होता. याच विमानांच्या जोरावर दक्षिण कोरियानं उत्तर कोरियावर जरब बसवण्याचा प्रयत्न केला, असं उत्तर कोरियाला वाटतं. दक्षिण कोरियालाही माहीत नाही काय झालं? उत्तर कोरियाबरोबरची चर्चा फिसकटल्याची माहिती दक्षिण कोरियाला देखील नव्हती. अमेरिकेनं उत्तर कोरियाबाबत कठोर असावं अशी भूमिका दक्षिण कोरियाची होती आणि त्यांनी या गोष्टीला सर्वतोपरी सहकार्य केलं. दुसरी गोष्ट अशी की जिथं अण्वस्त्र परीक्षण केलं जातं ती साइट उत्तर कोरियानं नष्ट केली. त्यानंतर थोड्याच वेळात अमेरिकेनं चर्चा रद्द करण्यात आल्याची घोषणा केली. त्यामुळं आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चुकीचा संदेश गेल्याचं म्हटलं जात आहे. अमेरिका आणि दक्षिण कोरियाच्या संयुक्त लष्करी सरावाला उत्तर कोरियाचा विरोध होता. अमेरिकेच्या या निर्णयावर उत्तर कोरियानं कठोर शब्दांत टीका केली आहे. पण त्यांनी हे देखील स्पष्ट केलं आहे की अमेरिकेबरोबर चर्चा करण्यासाठी आपण अजूनही उत्सुक आहोत. असं देखील होऊ शकतं की, येत्या काळात ट्रंप हे उत्तर कोरियाच्या दुटप्पी भूमिकेवरून टीका करतील. जर ही चर्चा सुफळ झाली असती तर ट्रंप यांना शांततेचा नोबल पुरस्कार मिळण्याची शक्यता होती. ही संधी वाया गेल्याचं खापर ते उत्तर कोरियावर फोडतील अशी शक्यता आहे. ही गोष्ट खरी आहे की उत्तर कोरियानं चर्चा न करण्यासाठी कधीच नकार दिला नाही. जेव्हा किम यांनी चीन, दक्षिण कोरियाला भेट दिली तेव्हा आणि त्यांनंतर देखील त्यांनी अमेरिकेबरोबर चर्चा करण्याची तयारी ठेवली होती. ट्रंप आणि किम यांच्यात भविष्यात चर्चा होऊ शकते. ट्रंप यांनी चर्चेची संधी पूर्णपणे गमावली असं नाही. त्यांनी किम जाँग-उन यांना 'हिज एक्सलेन्सी' असं आदरपूर्वक संबोधित केलं आहे. तसेच तुम्ही मला केव्हाही पत्र पाठवू शकता किंवा फोन करू शकता असं देखील म्हटलं आहे. निकालाबाबत संभ्रम ट्रंप यांच्या प्रस्तावाबाबत किम जाँग उन हे फारसे उत्सुक नव्हते. अर्थात याबाबत काही संशय नाही की या चर्चेतून जास्त फायदा हा उत्तर कोरियाचाच होता. अमेरिकेबरोबर चर्चा व्हावी हे त्यांना वाटत होतं पण हाती काय लागेल याचा त्यांना अंदाज नव्हता. अमेरिकेच्या प्रशासनाला देखील याबाबत संभ्रम होता की, 'उत्तर कोरियासोबत आपण चर्चा तर करत आहोत पण याचं फलित काय मिळणार?' हे वाचलं का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


خلال النظر في القضية وصف القضاة المخصيين بأنهم عاهرات غير طبيعيات كانت بهورا تعيش مع عشيق وترقص في حفلات باذخة مثل ولادة الأطفال وحفلات الزواج وتغدق عليها الهدايا، لكنها تركت عشيقها الأول من أجل آخر قبل أن تقتل بفترة قصيرة. كان القضاة البريطانيون الذين نظروا في الجريمة شبه مقتنعين بأن العشيق السابق هو الجاني. وخلال التحقيق في الجريمة تبين أن بهوار كان رجلا مخصيا. وصف القضاة بهورا وأمثاله من المخصيين بأنهم "يمارسون التسول ويتشبهون بالنساء". ذعر أخلاقي وقال أحد القضاة إن وجود المخصيين "عار على الحكم الاستعماري"، وزعم آخر أن وجودهم يستوجب التنديد بالحكومة البريطانية. وكانت ردود الفعل غريبة إذا أخذنا في الاعتبار أن أحدهم ذهب ضحية جريمة. "تحولت جنسيا بعد أن أصيبت زوجتي بالخرف" حبس فتاة وشاب متحولين جنسيا في مصر للإخلال بالنظام العام المحكمة العليا بأمريكا تصدق على سياسة ترامب بحظر خدمة المتحولين جنسيا في الجيش وبحسب المؤرخة جسيكا هينشي فإن حادث القتل فجر ذعراً أخلاقياً من المخصيين أو "الهيجراس" كما يطلق عليهم في جنوب آسيا. وقالت الدكتورة هينشي: "إن القتيلة ذهبت ضحية جريمة، لكن جرى تفسير ذلك باعتباره دليلاً على إجرام وانعدام أخلاق المخصيين". الهجرس يصفون أنفسهم بأنهم تعرضوا للإخصاء أو ولدوا هكذا وكان المسؤولون البريطانيون حينذاك يرون بأن المخصيين تصعب السيطرة عليهم والتحكم بهم. كما كان آخرون يرون أن لهؤلاء علاقة مباشرة بأمور مثل "الرجس، والمرض، والعدوى، والتلوث"، وراج اعتقاد بأنهم مدمنو جنس. وكان مسؤولو السلطات الاستعمارية في الهند يقولون إن هذه الفئة لا تمثل خطراً على الأخلاق العامة فقط، بل أيضا على السلطة السياسية الاستعمارية. وعلى مدار نحو عقد درست الدكتورة هينشي، المدرس المساعد للتاريخ في جامعة نانيانغ للتكنولوجيا في سنغافورة، السياسات الاستعمارية البريطانية في الهند تجاه المخصيين. وكان هؤلاء يرتدون عادة ملابس نسائية، ويقولون إنهم تعرضوا للإخصاء أو ولدوا هكذا، وكان لهم دور مهم في العديد من الثقافات حيث كانوا حراساً للحريم أحيانا، أو مغنين وراقصين أحيانا أخرى. وفي ثقافات جنوب آسيا يعتقد أن لهم قدرة على زيادة الخصوبة أو قطع النسل، ولهم أطفال عن طريق التبني وشركاء ذكور. ويعتبر الكثيرون هؤلاء متحولين جنيساً في الوقت الراهن، رغم أن هذا الوصف يشمل ثنائيي الجنس. كان للمخصيين دور مهم في العديد من ثقافات المنطقة وفي عام 2014 اعترفت المحكمة العليا في الهند رسميا بالجنس الثالث، ويندرج المخصيون أو الهيجراس ضمن هذه الفئة. كانت بهورا واحدة من بين 2500 من المخصيين في شمال غربي البلاد أو ولاية أوتار براديش الحالية وجارتها أوتاراخاند حينذاك، وبعد سنوات من مقتلها، اتبعت تلك المنطقة سياسة هدفت إلى تقليص عددهم حتى يتم القضاء عليهم بشكل نهائي. قانون مثير للجدل بمقتضى قانون مثير للجدل صدر عام 1871 جرى تصنيف هذه الفئة باعتبارها "جماعة إجرامية"، ومنح القانون الشرطة سلطة مراقبتهم وضبطهم، وكانوا يوصفون عادة بـ "المجرمين والشاذين جنسياً". وتقول الدكتورة هينشي إن الهدف الأساسي من المراقبة كان ضمان عدم زيادة أعدادهم. وبموجب ذلك القانون لم يسمح لهم بارتداء ملابس نسائية أو مجوهرات، أو تقديم عروض عامة، وكانوا عرضة لغرامات مالية أو الزج بالسجون إذا لم يلتزموا بذلك. وكانت الشرطة تقص شعرهم الطويل وتجردهم من ملابسهم إذا ما ارتدوا ملابس نسائية أو مجوهرات، وبحسب الدكتورة هينشي فإنهم عانوا من بطش الشرطة. وسعى هؤلاء إلى رفع الحظر عن تقديم التماسات طالبين فيها منحهم حق الرقص وتقديم العروض العامة. وتقول الدكتورة هينشي إن ذلك يكشف عن حجم الضرر الاقتصادي الذي ألحقه بهم هذا الحظر، لدرجة أن بعضهم قالوا أنهم يتضورون جوعاً. كما جرى انتزاع الأطفال منهم بحجة إنقاذهم وخاصة الذكور. وكان المسؤولون البريطانيون ينظرون إلى هؤلاء الأطفال باعتبارهم "مصدراً للأمراض المعدية والخطر الأخلاقي". وتقول الدكتورة هينشي: "إن السلطات الاستعمارية بالغت في خطر الهيجراس وعدد الأطفال الذين كانوا يعيشون ضمن هذه الفئة"، مشيرة إلى أن عدد الأطفال الذكور الذين كانوا يعيشون بينهم تراوح ما بين 90 و100 طفل بين عامي 1860 و1880. وتضيف قائلة: "إن الهدف المباشر للقانون كان إنهاء وجودهم العلني أما الهدف النهائي فكان يتمثل في تحجيمهم قبل القضاء التام عليهم، فقد كان العديد من المسؤولين الاستعماريين يرون فيهم خطراً على المصالح والسلطات الاستعمارية". وتقول المتخصصة في الشؤون الهندية ويندي دونيغر إن الدين لم يلعب دوراً في تحديد موقف السلطات البريطانية من هذه الفئة، وإنما كان ذلك مدفوعاً باعتقاد المسؤولين البريطانيين وقتها بأن هؤلاء مصدر "التلوث" و"القذارة" و"الانفلات الجنسي" لوجودهم العلني. اعترفت المحكمة العليا في الهند بالجنس الثالث عام 2014 ورغم هذا التاريخ المظلم فقد نجحت هذه الفئة في الإفلات من محاولات الإبادة التي تعرضت لها عن طريق تجنب الشرطة والاستمرار في النشاط بشكل أو بآخر. وتقول الدكتورة هينشي إنهم صاروا ماهرين في التحايل على القانون، وحافظوا على ثقافتهم حية داخل مجتمعهم الصغير وهو أمر كان مسموحاً به، كما أصبحوا ماهرين في إخفاء ممتلكاتهم لتفادي مصادرتها من قبل الشرطة. وهكذا استمر وجودهم في الهند، يكسبون رزقهم من الرقص في حفلات الزفاف والمناسبات الأخرى رغم التمييز ضدهم والتهميش الذي يعانون منه.

लग्न, बाळाचा जन्म अशा शुभप्रसंगी ती नाचगाणं करून बक्षीस मिळवून आपला उदरनिर्वाह चालवायची. तिच्या मृत्यूच्या काही दिवस आधीच ती प्रियकराला सोडून दुसऱ्या पुरुषासोबत रहायला गेली होती. तिच्या पहिल्या प्रियकरानेच सूडाच्या भावनेने तिचा खून केल्याचा निर्वाळा तत्कालीन ब्रिटिश न्यायाधीशांनी दिला. या खटल्यादरम्यान न्यायाधीशांनी तृतीयपंथीयांचा उल्लेख 'भिन्नलिंगी वस्त्र परिधान करणारे', 'भिकारी' आणि 'अनैसर्गिक वेश्या' असं संबोधून केला होता. एका न्यायाधीशाने आपल्या निकालात तृतीयपंथीयांना या 'ब्रिटिश वसाहतीवरचं ओझं' म्हटलं होतं. तर एकाने त्यांचं अस्तित्व ब्रिटिश सरकारसाठी ठपका असल्याचं म्हटलं. एका तृतीयपंथीयाविषयी न्यायाधीशांकडून आलेल्या या प्रतिक्रिया आश्चर्यचकित करणाऱ्या होत्या. कारण या खटल्यात तीच पीडित होती. इतिहासकार डॉ. जेसिका हिंची यांच्या मते या हत्याकांडाने ब्रिटिशांमध्ये तृतियापंथीयांविषयी असलेली 'नैतिक दहशत' उघड झाली. डॉ. हिंची म्हणतात, "खरंतर ती या गुन्ह्यात पीडित होती. मात्र, तृतीयपंथीय गुन्हेगार आणि अनैतिक असतात, असा त्यातून अर्थ काढण्यात आला." तृतीयपंथीय सांभाळ करण्यायोग्यच नसल्याचं ब्रिटिश अधिकाऱ्यांना वाटू लागलं होतं. तृतीयपंथीय म्हणजे 'घाण, आजार, संसर्ग, डाग' आहेत, अशीच त्यांची ओळख तयार करण्यात येत होती. 'पुरूषांशी शरीरसंबंध ठेवण्याचं व्यसन असलेल्या' व्यक्ती, अशीच त्यांची प्रतिमा तयार करण्यात येत होती. तृतीयपंथीय केवळ 'सामाजिक नैतिकेतला' धोका आहेत, असं नाही तर 'वसाहतवादी राजकीय सत्तेलाही धोका' असल्याचा तत्कालीन अधिकाऱ्यांचा समज होता. सिंगापूरच्या नानयांग टेक्नॉलॉजिकल इन्स्टिट्यूटमध्ये इतिहासाच्या सहप्राध्यापक असलेल्या डॉ. हिंची यांनी जवळपास एक दशक भारतातील ब्रिटिश सरकारच्या काळातील तृतीयपंथीयांसंबंधीच्या ऐतिहासिक दस्तावेजांचा अभ्यास केला. या दस्तावेजातून त्यांना त्या काळात भारतात तृतियपंथीयांवर ब्रिटिश सरकारच्या कायद्यांचा काय परिणाम झाला, याचा सखोल अभ्यास करता आला. या अभ्यासाचं सार त्यांनी 'Governing Gender and Sexuality in Colonial India' या पुस्तकात दिलंय. तृतीयपंथीय हे स्त्रियांसारखा वेश परिधान करतात. त्यांचे अंडकोष काढलेले असतात किंवा ते तसेच जन्माला आलेले असतात. त्यांच्यात गुरू-शिष्य परंपरा असते. वेगवेगळ्या संस्कृतींमध्ये त्यांना फार महत्त्व आहे. राजा-महाराजांच्या काळात जनानखान्याची राखण करण्याचं काम तृतीयपंथीय करायचे. तर काही संस्कृतींमध्ये तृतीयपंथीय नाच-गाणे करून लोकांचं मनोरंजन करायचे. दक्षिण आशियामधल्या अनेक देशांमध्ये असा समज आहे की तृतीयपंथीयांच्या आशीर्वादाने निपुत्रिकालाही अपत्यप्राप्ती होऊ शकते आणि तृतीयपंथीयाने निपुत्रिक राहण्याचा शाप दिल्यास त्या व्यक्तीला कधीही अपत्यप्राप्ती होत नाही. अनेक तृतीयपंथीय मुलं दत्तक घेतात. त्यांचे प्रियकरही असतात. आजकाल अनेकजण तृतीयपंथीयांना ट्रान्सजेंडर समजतात. मात्र, तसं नाही. 2014 साली भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने हिजड्यांना अधिकृतपणे तृतीयपंथीय म्हणून ओळख दिली. बुरा त्या काळी भारतातल्या उत्तर प्रांतात राहणाऱ्या अडीच हजार नोंदणीकृत हिजड्यांपैकी एक होती. बुराच्या मृत्यूच्या अनेक वर्षांनंतर तृतीयपंथीयांची संख्या कमी करण्यासाठी मोहीम हाती घेण्यात आली. 1871च्या कायद्याअंतर्गत तृतीयपंथीयांना गुन्हेगार मानण्यात आलं. या कायद्यामुळे तृतीयपंथीयांवर पाळत ठेवण्यासाठी पोलिसांना अधिकार मिळाले. यानंतर पोलीस तृतीयपंथीयांची सर्व माहिती एका रजिस्टरमध्ये गोळा करू लागले. डॉ. हिंची सांगतात, "अशा प्रकारचं रजिस्टर तयार करण्यामागचा उद्देश तृतीयपंथीयांवर पाळत ठेवण्याचा मार्ग होता. शिवाय, अंडाशय काढण्याची पद्धत बंद करून तृतीयपंथीय तयारच होणार नाही, यासाठीही प्रयत्न केला जायचा." त्याकाळी तृतीयपंथीयांना स्त्रियांसारखे कपडे घालणे, दागिने घालणे आणि सार्वजनिक ठिकाणी कार्यक्रम करण्यावर बंदी घालण्यात आली आणि हे नियम न पाळणाऱ्याला दंड किंवा तुरुंगवास व्हायचा. इतकंच नाही तर पोलीस त्यांचे लांब केसही कापत आणि कुणी स्त्रियांसारखे कपडे किंवा दागिने घातल्यास तेही काढून घेत. डॉ. हिंची सांगतात, "पोलीस नेमके काय शिक्षा करत हे स्पष्ट नसलं तरी तृतीयपंथीयांना त्यांच्या जाचाला सामोरं जावं लागायचं." तृतीयपंथीयांनी आपल्याला सार्वजनिक ठिकाणी आणि जत्रांमध्ये नाचण्याची आणि नाटक सादर करण्याची परवानगी मिळावी, यासाठी न्यायालयात याचिकाही दाखल केल्या होत्या. डॉ. हिंची सांगतात की नाच आणि नाटक हेच त्यांच्या रोजगाराचं साधन होतं. 1870च्या दशकाच्या मध्यात गाझीपूरच्या तृतीयपंथीयांनी आपल्यावर उपासमारीची वेळ आल्याची तक्रार दाखल केली होती. अधिकाऱ्यांनी आणखीही एक धक्कादायक पाऊल उचललं होतं. त्यांनी या तृतीयपंथीयांकडे राहणारी लहान मुलं बळजबरीने ताब्यात घेतली. एखादा हिजडा लहान मुलाचा सांभाळ करत असेल तर त्याला दंड किंवा तुरुंगवासही व्हायचा. यापैकी अनेक मुलं खरंतर त्यांचे शिष्य असायचे. काही मुलं अनाथ, दत्तक घेतलेली आणि काही बालमजूर म्हणून असायची. तर काही मुलं ही संगीतकारांची असायची. ही मुलं तृतीयपंथीयांसोबत कला सादर करत. तर काही तृतीयपंथीय मुलं असलेल्या विधवांसोबत राहायचे. मात्र, पोलिसांच्या मते ही मुलं म्हणजे, "नैतिक अधःपतनाचे स्रोत होते." डॉ. हिंची सांगतात, "तृतीयपंथीय भारतीय मुलांसाठी धोका असल्याचं तत्कालीन सरकारला वाटायचं. खरंतर त्या तुलनेत हिजड्यांकडे खूप कमी मुलं असायची." सरकारी माहितीनुसार 1860 ते 1880 दरम्यान तृतीयपंथीयांसोबत राहणाऱ्या मुलांची संख्या 90 ते 100 इतकीच होती. यातल्या खूपच कमी मुलांना हिजडा करण्यात आलं होतं आणि त्यातले अनेकजण आपल्या पालकांसोबतच राहायचे. डॉ. हिंची सांगतात, "तृतीयपंथीयांना सार्वजनिक जीवनात हद्दपार करून त्यांचं सांस्कृतिक अस्तित्व संपवणं, हा या कायद्याचा अल्पकालीन उद्देश होता आणि दीर्घकालीन उद्देश होता तृतीयपंथीयांची संख्या कमी करत नामशेष करणं. वरिष्ठ पदावर असणाऱ्या अनेक अधिकाऱ्यांना तृतीयपंथीय म्हणजे राजसत्ता आणि वसाहतवादी अधिकाराला धोका वाटायचे." ज्या व्यक्तींच्या लैंगिकतेविषयी शंका असायची, त्यांच्यावरही पाळत ठेवली जायची. बायकांसारखे दिसरणारे, स्त्रियांसारखे कपडे घालणारे, नाटकांमध्ये काम करणारे आणि नातेवाईकांसोबत राहणाऱ्यांचा यात समावेश होता. इतकंच नाही तर नाटकांमध्ये स्त्री पात्र वठवणारे पुरूष आणि महिलांसारखा वेश असलेल्या भाविकांवरही पाळत ठेवली जायची. हिंदू धर्मात जो श्रद्धेचा विषय होता त्या तृतीयपंथीयांविषयी ब्रिटिश आणि इंग्रजी बोलणाऱ्या तथाकथित उच्चभ्रू भारतीयांना तिरस्कार वाटायचा. हिंदू धर्मातल्या काम भावनेला ब्रिटिशांनी हीन लेखल्याचं भारतीय संस्कृतीविषयीचे अभ्यासक वेंडी डॉनिगर म्हणतात. मात्र, तृतीयपंथीयांना नाकारण्यामागे धर्म हे कारण नसल्याचंही ते सांगतात. त्यांच्या मते ब्रिटिशांना त्यांचा सार्वजनिक जीवनातला वावर, त्यांची लैंगिकता यावर आक्षेप होता. त्यांची घृणा वाटायची. इतका भीषण इतिहास असूनही तृतीयपंथीयांनी त्यांना नामशेष करण्याचे पोलिसांचे सर्व प्रयत्न हाणून पाडत जगण्याची स्वतःची रणनीती तयार केली आणि आज सार्वजनिक स्थळी ते सहज नजरेस पडतात. डॉ. हिंची सांगतात, कायदा मोडण्यात, पोलिसांना गुंगारा देण्यात आणि पुढे जात राहण्यात ते तरबेज झाले. इतकंच नाही तर आपल्या गोतावळ्यात आणि आपल्या समाजात स्वतःच्या सांस्कृतिक प्रथाही त्यांनी जिवंत ठेवल्या. पोलिसांना थांगपत्ता लागू नये, म्हणून ते आपली मालमत्ताही लपवून ठेवू लागले. डॉ. हिंची सांगतात, त्यांना गुन्हेगार म्हटलं गेलं. अनैसर्गिक म्हटलं गेलं. त्यांना नामशेष करण्याचे कायदेशीर प्रयत्नही झाले. मात्र, तरीही आज दक्षिण आशियातल्या सार्वजनिक जीवनात, संस्कृतीत, चळवळींमध्ये आणि राजकारणात त्यांचं अस्तित्व दिसतं, यातूनच त्यांचं यश स्पष्ट होतं. भारतात त्यांना आजही सापत्न वागणूक मिळते, त्यांना गरिबीचं जीवन जगावं लागतं. तरी देखील लग्न, बारसं अशा शुभकार्यांमध्ये नाचून ते आपला उदरनिर्वाह करत आहेत. ही जगण्यासाठीच्या संघर्षाची रोमांच उभी करणारी कहाणी आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)