تلقى بعض العاملين الروس في المجال الصحي اللقاح في شهر أكتوبر الماضي وتستخدم روسيا لقاح سبوتنك في الخاص بها، والذي سُجل في أغسطس/ آب الماضي. يقول مطورو اللقاح إنه فعال بنسبة 95 في المئة، وليس له أي آثار جانبية كبيرة، لكنه لا يزال يخضع لاختبارات جماعية. وقد سجل آلاف الأشخاص للحصول على الجرعة الأولى من جرعتي اللقاح خلال عطلة نهاية الأسبوع، لكن لايزال من غير الواضح مقدار الكمية التي تستطيع روسيا تصنيعها. ومن المتوقع أن ينتج المصنعون مليوني جرعة فقط من اللقاح بحلول نهاية العام الحالي. مواضيع قد تهمك نهاية وقال عمدة موسكو، سيرغي سوبيانين، الذي أعلن عن البرنامج في وقت سابق من هذا الأسبوع، إن اللقاح سيعطي لسكان المدينة، البالغ عددهم 13 مليونا، الذين يعملون في المدارس والخدمات الصحية والأخصائيين الاجتماعيين. وأضاف أن القائمة ستزداد كلما توفر المزيد من اللقاح. تتيح خدمة التسجيل، عبر الإنترنت، لسكان المدينة، الذين يعملون في المهن المذكورة أعلاه، والذين تتراوح أعمارهم بين 18 و 60 عاما، حجز مواعيد مجانية في 70 مركزا موزعة في جميع أنحاء المدينة. وستعمل المراكز من الساعة 8 صباحا حتى 8 مساء بالتوقيت المحلي. تمتلئ المستشفيات في جميع أنحاء روسيا بقوائم الانتظار كما في مدينة أومسك في سيبيريا وسيتم استبعاد الأشخاص الذين تلقوا اللقاح أو أصيبوا بأمراض الجهاز التنفسي خلال الثلاثين يوما الماضية، وكذلك أولئك الذين يعانون من أمراض مزمنة، إضافة إلى النساء الحوامل والمرضعات. "دع الجميع يحصلون على التطعيم" ومع ذلك، كانت ردود الفعل بين المواطنين على طرح اللقاح متباينة. قال إيغور كريفوبوكوف، أحد سكان العاصمة، "الأمر يعجبني لأنه فرصة لتغيير الاتجاه وتقليل معدل الإصابة". لكن مواطنه سيرغي غريشين، قال إنه لا يخطط لأخذ اللقاح. وأضاف "هذه العملية ستستغرق وقتا طويلا. وقد أُنتجت كمية صغيرة فقط من اللقاح ... دع الجميع يحصلون على اللقاح، وإذا بقوا على قيد الحياة، فسأبقى أنا أيضا". وسجلت روسيا حتى الآن أكثر من 2,3 مليون حالة إصابة بالفيروس، وأثر من 41 ألف حالة وفاة. وتعد موسكو مركز الوباء في روسيا، حيث تسجل آلاف الحالات وعشرات الوفيات يوميا. وتستقبل المستشفيات في جميع أنحاء البلاد مافوق طاقتها من المرضى. وتجنبت الحكومة الروسية الإغلاق التام، لكن في نوفمبر/ تشرين الثاني، فرض العمدة قيودا في موسكو على ساعات عمل الحانات والنوادي، وحول طلاب التعليم العالي إلى التعلم عن بعد وقلل من الأحداث الثقافية والرياضية.

ही लस 95% पर्यंत संरक्षण देते आणि याचे कोणतेही मोठे दुष्परिणाम नसल्याचं ही लस विकसित करणाऱ्या संशोधकांनी म्हटलं होतं. पण तरीही या लशीच्या अजूनही मोठ्या प्रमाणात चाचण्या सुरू आहेत. शनिवार-रविवारच्या दोन दिवसांमध्ये या लशीच्या दोन डोसपैकी पहिला डोस घेण्यासाठी हजारो लोकांनी नावं नोंदवली आहेत. पण रशिया या लशीचं नेमकं किती उत्पादन करू शकेल, हे अद्याप स्पष्ट नाही. या लशीचे निर्माते 2020च्या अखेरपर्यंत लशीचे फक्त 20 लाख डोस तयार करू शकतील अशी शक्यता आहे. रशियात काही आरोग्यसेवकांना ऑक्टोबरमध्येच लस देण्यात आलेली आहे. मॉस्कोचे महापौर सर्गेई सोबयनिन यांनी या आठवड्याच्या सुरुवातीला ही लसीकरण मोहीम जाहीर केली. मॉस्को शहरातल्या शाळा आणि आरोग्य सेवांमध्ये काम करणाऱ्या आणि समाजकार्य करणाऱ्या 1.3 कोटी लोकांना ही लस देण्यात येणार असल्याचं त्यांनी सांगितलं होतं. जसजशी लशीच्या डोसेसची उपलब्धता वाढेल तशी ही लस देण्यात येणाऱ्यांची यादी वाढवण्यात येणार असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. कोव्हिडवरचे उपचार घेण्यासाठीची रांग रशियातल्या अनेक हॉस्पिटल्समध्ये पहायला मिळते. मॉस्कोमधील तीन पेशांमध्ये काम करणाऱ्या 18 ते 60 वयोगटातल्या लोकांना ऑनलाईन नोंदणी करून शहरातल्या 70 क्लिनिक्समध्ये ही लस घेता येणार आहे. मात्र ज्यांनी गेल्या 30 दिवसांत एखादं इंजेक्शन घेतलं असेल, वा ज्यांना श्वसनाचा विकार किंवा इतर व्याधी असणाऱ्या व्यक्तींना आणि गर्भवती, स्तनपान देणाऱ्या महिलांना ही लस दिली जाणार नाही. प्रत्येक व्यक्तीला या लशीचे दोन डोस 21 दिवसांच्या अंतराने दिले जातील. पण या लशीमध्ये लोकांच्या मनात संमिश्र भावना आहे. "मला लस घ्यायला आवडेल. कारण त्यामुळे ही साथ आटोक्यात येत संसर्गाचं प्रमाण कमी होण्याची शक्यता आहे," असं मॉस्कोतले रहिवासी आयगॉर क्रिवोबोकोव्ह यांनी रॉयटर्स वृत्तसंस्थेला सांगितलं. पण त्याचवेळी लस घेण्याचा आपला इरादा नसल्याचं दुसरे रहिवासी सर्गेई ग्रिशिन सांगतात. "या प्रक्रियेला खूप वेळ लागेल. आतापर्यंत कमी प्रमाणत लस उत्पादन झालेलं आहे. बाकीच्यांना लस घेऊ देत, जर ते जगले, तर मीही जगेन," ते सांगतात. रशियामध्ये आतापर्यंत कोव्हिडचे 24 लाख 31 हजार 731 रुग्ण नोंदवण्यात आले आहेत. तर यामुळे 42 हजार 684 बळी गेले आहेत. शनिवारी रशियामध्ये 28,782 नवीन रुग्णांची नोंद झाली. मॉस्को शहरामध्ये आतापर्यंत सर्वाधिक रुग्ण आढळून आले आहे. त्यामुळे मॉस्कोतले बार आणि क्लब्सच्या वेळांवर निर्बंध घालण्यात आले आहेत आणि उच्चशिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना दूरस्थ शिक्षण देण्यात येतंय. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


ويتعين عليها ألا توفر فقط احتياجاتها من اللقاح، بل وتفي كذلك بالتزاماتها بإنتاج حصة من الإمدادات العالمية. فهل تستطيع تلبية هذا الطلب؟ ما حجم انتاج الهند من اللقاحات؟ في الوقت الحالي، تمت الموافقة على استخدام لقاحين في الهند، هما كوفيدشيلد ( وهو الاسم المحلي للقاح أوكسفورد- أسترازينيكا التي طُور في المملكة المتحدة) ولقاح آخر يُسمى كوفاكسين. "صدمة" بسبب موافقة الهند "المتسرعة" على لقاح محلي لفيروس كورونا مواضيع قد تهمك نهاية لقاح أكسفورد-أسترا زينيكا يحظى بموافقة بريطانيا وتخضع لقاحات أخرى للتجارب ليجري إنتاجها كذلك في الهند. وقد أفادت الأنباء خلال الأشهر الأخيرة بأن شركات الأدوية الهندية تعمل على زيادة إنتاجها من خلال إضافة منشآت جديدة أو تحويل خطوط إنتاج حالية. ويقول المُنتِج الأكبر وهو معهد مصل الهند إنه يمكنه طرح ما بين 60 إلى 70 مليون جرعة من اللقاح شهريا. كما تقول شركة بهارات للتكنولوجيا الحيوية إنها تخطط لإنتاج 200 مليون جرعة من اللقاح في السنة، على الرغم من توفر 20 مليون جرعة فقط من كوفاكسين في الوقت الحالي. أما الشركات الأخرى التي تنتج لقاحات قيد التجارب فهي تجري محادثات مع السلطات في الهند وبلدان أخرى بشأن توفير هذه اللقاحات عندما تكون جاهزة. وحتى الآن لا يوجد الكثير من التفاصيل بشأن الكميات المنتظرة. الهند تصدر لقاحات فيروس كورونا "خلال أسابيع" لبلدان تنتظرها بفارغ الصبر ماهي احتياجات الهند من اللقاحات؟ قالت الحكومة الهندية إنها ستقوم بتلقيح 300 مليون شخص من المدرجين على قائمة الفئات ذات الأولوية بحلول نهاية يوليو/تموز، ضمن خطتها المبدئية لمواجهة الفيروس. ومن المقرر أن يبدأ برنامج التلقيح في 16 يناير/كانون الثاني، حيث سيكون عمال القطاع الصحي والخطوط الأمامية أول من يتلقى اللقاحات. الهند سجلت ثاني أكبر عدد من الإصابات المؤكدة بفيروس كورونا حول العالم ويهدف البرنامج إلى إعطاء 600 مليون جرعة في غضون سبعة أشهر، بواقع 85 مليون جرعة شهريا. ويقول أكبر المصنعين (معهد مصل الهند) إن لديه 50 مليون جرعة خضعت لاختبار الجودة وجاهزة لطرحها. وأخبرتنا الشركة بأن العمل ما زال جارياً لتحديد تفاصيل النسبة التي سيتم تصديرها أو الاحتفاظ بها للاستخدام المحلي. ماذا عن دور الهند عالميا؟ تعد شركة معهد مصل الهند جزءاً من خطة عالمية كبرى تُعرف باسم كوفاكس، وتدعمها منظمة الصحة العالمية وتهدف لمساعدة الدول ذات الدخل المنخفض والمتوسط في تأمين الوصول للقاحات خلال هذا العام، في ظل تسارع السباق العالمي للحصول عليها. وفي سبتمبر/ أيلول، وافقت الشركة على توفير 200 مليون جرعة ضمن الخطة خلال العام الجاري، إما من لقاح أوكسفورد- أسترازينيكا أو من لقاح آخر طُور في الولايات المتحدة يسمى نوفافاكس. ويقول أدار بوناوالا الرئيس التنفيذي للشركة لبي بي سي إنه من الممكن تمديد اتفاق كوفاكس ليشمل 900 مليون جرعة أخرى. ومن شأن ذلك رفع الالتزام الإجمالي للشركة بموجب الخطة العالمية إلى أكثر من مليار جرعة. وقالت الشركة لبي بي سي إنها تخطط الآن لزيادة انتاجها ليصل إلى 100 مليون جرعة شهرياً اعتباراً من مارس/أذار. ما هي الالتزامات الأخرى التي تتحملها الشركات الهندية؟ بخلاف خطة كوفاكس، عقد معهد مصل الهند صفقات تجارية ثنائية مع دول عدة لإمدادها بلقاح أوكسفورد-أسترازينيكا. وحدة لتخزين اللقاحات في مدينة بنغالور الهندية غير أن حالة من الالتباس أثارتها تصريحات لبونوالا مدير معهد مصل الهند في وقت سابق من الشهر الجاري عندما أشار إلى أن الموافقة على اللقاح جرت بشرط عدم تصديره. و في وقت لاحق، أوضحت الحكومة الهندية أنه سيتم السماح بتصدير اللقاح، بعدما عبرت بنغلاديش عن مخاوفها بشأن الأمر، إذ عقدت صفقة للحصول على 30 مليون جرعة مبدئية. وقال مسؤول في وزارة الخارجية لبي بي سي إن الهند "تدرك تماماً التزاماتها تجاه جيرانها وباقي بلدان العالم كأكبر دولة مصنعة للقاحات في العالم". ولدى معهد المصل الهندي اتفاقات كذلك مع السعودية وميانمار والمغرب، رغم أنه لم تتضح بعد كميات اللقاحات والموعد المحتمل للحصول عليها. وتفيد التقارير بأن نيبال والبرازيل وسريلانكا أيضاً ترغب في تأمين اللقاحات الهندية الصنع، سواء كان ذلك لقاح أوكسفورد-أسترازينيكا المنتج في الهند أو كوفاكسين الذي تنتجه شركة بهارات للتكنولوجيا الحيوية، وهو اللقاح الآخر الوحيد الذي تمت الموافقة عليه في الهند حتى الآن. غير أن بونوالا قال إن الأولوية بالنسبة لمعهد المصل الهندي مازالت هي تلبية الطلب المحلي. وأضاف "بمجرد أن نلبي المتطلبات الأولية في الهند، سنبدأ قريباً في تصدير اللقاح للدول الأخرى". وقال متحدث باسم التحالف الدولي للقاح "غافي" والذي يساعد في إدارة خطة كوفاكس لبي بي سي إنه على اتصال مستمر مع كل من السلطات الهندية ومعهد المصل الهندي. وأضاف أن تحالف غافي "واثق" من أنه لن يكون هناك تأخير في التزام الشركة تجاه كوفاكس. ويشير خبير الفيروسات الدكتور شهيد جميل إلى أن خطة كوفاكس التزام دولي، مضيفاً أنه كذلك لن يبدو أمراً جيداً إن تراجعت الشركات الهندية عن صفقات ثنائية أبرمتها مع دول أخرى. ويضيف أنه في الظروف الحالية "لست قلقاً من أن الهند ستعاني من نقص في اللقاحات. لكن عنق الزجاجة سيتمثل في مدى سرعتنا في تلقيح الناس". إسرائيل تتصدر السباق العالمي في التطعيم ضد فيروس كورونا وهناك أمر آخر يحتمل أن يكون بمثابة عنق زجاجة، وهو مدى توفر القوارير الزجاجية المستخدمة في تعبئة اللقاحات. إذ كانت هناك مخاوف من احتمال حدوث نقص عالمي فيها. إلا أن معهد المصل الهندي قال لبي بي سي إنه حتى الآن لم يواجه أي نقص في هذه العناصر.

म्हणूनच आता भारतातल्या लस उत्पादकांना देशातल्या लस पुरवठ्याबाबतची आपली भूमिका बजावत असतानाच जागतिक लस पुरवठादार म्हणूनही भूमिका पार पाडायची आहे. अशा परिस्थितीत भारतीय लस उत्पादक कंपन्या ही मागणी पूर्ण करू शकतील का? भारतात किती लस निर्मिती केली जाऊ शकते? सध्याच्या घडीला भारतामध्ये दोन लशींना परवानगी देण्यात आलेली आहे. युकेमध्ये विकसित करण्यात येणाऱ्या ऑक्सफर्ड - अॅस्ट्राझेनकाच्या लशीची भारतीय आवृत्ती - कोव्हिशील्ड आणि भारत बायोटेक - आयसीएमआरची लस - कोव्हॅक्सिन. भारतामध्ये निर्मिती करण्यात येत असलेल्या इतर लशींच्या चाचण्या सुरू आहेत. गेल्या काही महिन्यांमध्ये भारतातल्या औषध उत्पादक कंपन्यांनी नवीन कारखाने घेत किंवा सध्या इतर औषधांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या कारखान्यांचं रूपांतर कोव्हिडची लस तयार करणाऱ्या युनिट्समध्ये करत आपली उत्पादन क्षमता वाढवल्याच्या बातम्या आल्या होत्या. सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया ही सर्वांत मोठी लस उत्पादक कंपनी आहे आणि आता आपण दरमहा लशीचे 6 ते 7 कोटी डोसेस तयार करत असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. तर वर्षाला लशीचे 20 कोटी डोसेस तयार करण्याचं आपलं उद्दिष्टं असल्याचं भारत बायोटेक कंपनीने म्हटलंय. पण सध्यातरी त्यांच्याकडे कोव्हॅक्सिनचे फक्त 2 कोटी डोस उपलब्ध आहेत. भारतात लस निर्मिती करणाऱ्या आणि सध्या चाचण्या करणाऱ्या कंपन्यांचीही लस तयार झाल्यानंतरच्या पुरवठ्यासाठी भारतासोबतच इतर देशांतल्या नियामकांसोबत बोलणी सुरू आहेत. पण यामधले आर्थिक तपशील सध्या फारसे उपलब्ध नाहीत. भारतात किती लसपुरवठ्याची गरज आहे? जुलै 2021च्या अखेरपर्यंत लसीकरण मोहीमेद्वारे 30 कोटी लोकांना प्राधान्याने लस देण्याचं आपलं उद्दिष्ट असल्याचं भारत सरकारने म्हटलंय. ही लसीकरण मोहीम 16 जानेवारीपासून सुरू होणार आहे आणि यामध्ये आरोग्यसेवा कर्मचारी आणि फ्रंटलाईन वर्कर्सना सर्वात आधी लस देण्यात येईल. म्हणजे दरमहा 8.5 कोटी डोसेस या दराने सात महिन्यांच्या कालावधीमध्ये एकूण 60 कोटी डोसेस देण्याचं उद्दिष्टं आहे. सध्याच्या घडीला लशीच्या 5 कोटी डोसेसचा 'क्वालिटी-चेक' झाला असून हे डोस पुरवठा करण्यासाठी तयार असल्याचं सीरम इन्स्टिट्यूट या सर्वात मोठ्या लस उत्पादक कंपनीने म्हटलंय. यापैकी किती साठा देशांतर्गत वापरासाठी ठेवायचा आणि किती निर्यात करायचा, हे अजून ठरलं नसल्याचं कंपनीने आम्हाला सांगितलं. भारताच्या जागतिक स्तरावरील भूमिकेचं काय? भारतातली सीरम इन्स्टिट्यूट ही WHO ने आंतरराष्ट्रीय पातळीवर तयार केलेल्या Covax - कोव्हॅक्स या गटाचा हिस्सा आहे. जगभरातले देश लशीचे जास्तीत जास्त डोस मिळवण्यासाठी सरसावले असताना, लघु आणि मध्यम उत्पन्न गटातल्या कंपन्यांनाही या वर्षात लस मिळावी यासाठी हा गट प्रयत्न करणार आहे. यानुसार या वर्षभरामध्ये ऑक्सफर्ड-अॅस्ट्राझेनका किंवा मग अमेरिकेत विकसित करण्यात आलेल्या नोवाव्हॅक्सच्या 20 कोटी डोसेसचा पुरवठा करण्याचं सीरम इन्स्टिट्यूटने सप्टेंबर 2020मध्ये मान्य केलंय. कोव्हॅक्सचा हा करार वाढवून आणखीन 90 कोटी डोसेससाठी करण्याची शक्यता असल्याचं सीरम इन्स्टिट्यूटचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह अदर पूनावाला यांनी बीबीसीला सांगितलं. असं झाल्यास सीरम इन्स्टिट्यूट जगाला एका अब्जापेक्षा जास्त डोसेस देण्यासाठी बांधील राहील. लस उत्पादन क्षमता वाढवून मार्च महिन्यापासून दर महा 10 कोटी डोसेसची निर्मिती करण्याचं आपलं उद्दिष्टं असल्याचं सिरम इन्स्टिट्यूटने बीबीसीला सांगितलं. या कोव्हॅक्स योजनेखेरीज सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाने ऑक्सफर्ड - अॅस्ट्राझेनकाची लस पुरवण्यासाठी अनेक देशांसोबतच द्विपक्षीय व्यापारी करार केलेले आहेत. पण निर्यात न करण्याच्या अटीसह लशीला भारतात परवानगी देण्यात आल्याचं सीरम इन्स्टिट्यूटच्या अदर पूनावाला यांनी म्हटल्याने काही काळ गोंधळ निर्माण झाला होता. पण बांगलादेशाने याविषयीची विचारणा केल्यानंतर निर्यात करण्यास परवानगी असल्याचं भारत सरकारने स्पष्ट केलं. लशीचे 3 कोटी डोसेस सुरुवातीच्या टप्प्यात मिळण्यासाठी बांगलादेशाने करार केलाय. परराष्ट्र मंत्रालयातल्या एका अधिकाऱ्यानं बीबीसीला सांगितलं, "जगातील सर्वांत मोठा लस उत्पादक म्हणून भारताला शेजारी देश आणि इतर जगासाठीच्या दायित्वाची जाणीव आहे." सौदी अरेबिया, म्यानमार आणि मोरोक्कोसोबत सध्या सिरम इन्स्टिट्यूटने करार केलेले आहेत. पण या देशांना लस नेमकी कधी देण्यात येणार वा किती डोसेस देण्यात येणार, हे अजून स्पष्ट नाही. भारतात तयार करण्यात येत असलेल्या ऑक्सफर्ड-अॅस्ट्राझेनका किंवा भारत बायोटेकच्या कोव्हॅक्सिन या लशींमध्ये नेपाळ, ब्राझील आणि श्रीलंकेंनेही स्वारस्य दाखवल्याचं समजतंय. पण भारतातली मागणी हेच सीरम इन्स्टिट्यूटचं प्राधान्य असणार असल्याचं पूनावाला यांनी म्हटलंय. "भारतातली सुरुवातीची मागणी पूर्ण केल्यावर आम्ही इतर देशांना निर्यात करायला सुरुवात करू." आपण भारतीय अधिकारी आणि सिरम इन्स्टिट्यूटच्या नियमित संपर्कात असल्याचं कोव्हॅक्स योजना चालवण्यासाठी मदत करणारा लस पुरवठ्यासाठीचा जागतिक गट - गॅवी (Gavi)च्या प्रवक्त्यांनी बीबीसीला सांगितलं. कोव्हॅक्ससाठीच्या जबाबदाऱ्यांमध्ये दिरंगाई होणार नसल्याची आपल्याला खात्री असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. कोव्हॅक्स योजना हे एक आंतरराष्ट्रीय दायित्वं असून भारतीय कंपन्यांनी इतर देशांसोबत आधीच मान्य केलेल्या द्विपक्षीय करारावरून हटणं चांगलं दिसणार नाही, असं साथीच्या विकारांचे तज्ज्ञ डॉ. शाहीद जमील म्हणतात. देशातल्या लस पुरवठ्याबद्दलही ते म्हणतात, "भारताला लशीचा तुटवडा भासेल का, याची चिंता मला वाटत नाही. आपण प्रत्यक्षात किती वेगाने लोकांना लस देऊ शकतो, हे महत्त्वाचं ठरणार आहे." या लशीच्या डोसेससाठी वापरण्यात येणाऱ्या काचेच्या कुप्यांची उपलब्धताही महत्त्वाची असेल आणि या तुटवड्याबाबत जगभरातून काळजी व्यक्त करण्यात येतेय. पण आतापर्यंत तरी आपल्याला काचेच्या कुप्यांचा तुटवडा जाणवला नसल्याचं सीरम इन्स्टिट्यूटने बीबीसीला सांगितलं. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


وقال الدكتور نيال ماكان من جمعية "ناشيونال ريسكيو بارك" الخيرية لحماية البيئة إن الزملاء في بوتسوانا التي تقع في الجزء الجنوبي من أفريقيا رصدوا أكثر من 350 جثة فيل في دلتا أوكافانغو منذ بداية شهر مايو/ أيار. وقالت الحكومة إن لا أحد يعرف لماذا تموت هذه الحيوانات، علما بأن العينات التي تفحصها المختبرات قد تستغرق أسابيع قبل أن تكون جاهزة. ويستوطن ثلث الفيلة الموجودة في أفريقيا في بوتسوانا علما بأن فيلة القارة تشهد تراجعا في أعدادها. وقال الدكتور ماكان للبي بي سي إن أنصار حماية البيئة المحليين نبهوا الحكومة، لأول مرة، في أوائل شهر مايو/ أيار، في أعقاب رحلة جوية فوق منطقة الدلتا. مواضيع قد تهمك نهاية وأضاف "رصدوا 169 جثة في رحلتهم التي استمرت ثلاث ساعات. إن رؤية وإحصاء هذا العدد الكبير من الجثث في ثلاث ساعات أمر خارق للعادة". ومضى قائلا "بعد مرور شهر، كشفت تحقيقات إضافية عن العثور على أعداد أخرى لجثث الفيلة؛ إذ تجاوز المجموع 350 . هذا رقم غير مسبوق فيما يخص أعداد الفيلة التي نفقت في حادث واحد لا علاقة له بالجفاف". ويقول موقع ( Phys.org) إنه عندما نعود إلى شهر مايو/أيار ، نجد أن حكومة بوتسوانا استبعدت الصيد غير المشروع كسبب - مع ملاحظة أن الأنياب لم تنتزع. وهناك أشياء أخرى تشير إلى استنتاجات أخرى ما عدا الصيد الجائر. وقال الدكتور ماكين "الفيلة فقط هي التي تموت وليس شيئا آخر. إذا كان الصيادون الجائرون قد استخدموا مادة السيانيد وهي مادة كيميائية شديدة السمية، فمن المتوقع مشاهدة حالات وفيات أخرى". واستبعد الدكتور ماكين أيضا من حيث المبدأ التسمم عن طريق الجمرة الخبيثة الطبيعية، والتي تسببت في موت ما لا يقل عن 100 فيل في بوتسوانا السنة الماضية. وقال الدكتور ماكان إنهم في الجمعية لم يستطيعوا استبعاد التسمم أو الإصابة بالوباء. الطريقة التي يبدو أن الحيوانات تموت بها- مع وجود عدة ترهلات على وجوهها- ورؤية فيلة أخرى وهي تسير في مجموعات تشير إلى أنه يُحتمل أن يكون ثمة أشياء أخرى تهاجم أجهزتها العصبية. ومهما كان الأمر، وبدون معرفة المصدر، فإن من المستحيل استبعاد إمكانية انتقال الوباء إلى البشر - و لا سيما إذا كان السبب كامنا في مصدر المياه أو التربة. ويشير الدكتور ماكان إلى وباء كوفيد-19 والذي يعتقد أنه بدأ يصيب الحيوانات. وقال الدكتور سيريل تايلو ، المدير بالإنابة في دائرة الحياة البرية والمتنزهات الوطنية، لصحيفة الغارديان إنهم أكدوا حتى الآن نفوق ما يقل عن 280 فيلا. بيد أنهم لم يعرفوا ما الذي أدى إلى نفوق الحيوانات. وقال "أرسلنا (عينات) من أجل اختبارها ونتوقع النتائج خلال الأسبوعين المقبلين أو نحو ذلك".

डॉ. नियाल मॅकेन यांनी म्हटलं, "आमच्या टीमनं दक्षिण आफ्रिकेच्या बोटस्वाना देशातल्या ओकावांगो डेल्टा या भागात प्रवास केला. मे महिन्याच्या सुरुवातीपासून ते आतापर्यंत या भागात 350हून अधिक हत्ती मृतावस्थेत आढळले आहेत." या हत्तींचा मृत्यू नेमका कशामुळे झाला, हे अद्याप स्पष्ट नाही. सरकारनं प्रयोगशाळेत काही चाचण्या केल्या आहेत, पण अजूनही त्यांचा निकाल आलेला नाही. आफ्रिकेतील हत्तींची संख्या दिवसेंदिवस कमी होत आहे. आफ्रिकेतील हत्तींच्या एकूण संख्येपैकी एक तृतीयांश हत्ती बोटस्वाना आहेत. ब्रिटनस्थित नॅशनल पार्क रेक्स्यूचे डॉ. मॅकेन यांनी बीबीसीला सांगितलं, "वन्यजीव संरक्षण विभागाशी संबंधित कर्मचाऱ्यांनी मे महिन्याच्या सुरुवातीलाच सरकारला याविषयी माहिती दिली होती. या भागातून पुढे जाताना परिसरातील परिस्थिती चिंताजनक असल्याचं निदर्शनास आलं होतं." या परिसरातील 3 तासांच्या प्रवासादरम्यान 169 हत्तींचे मृतदेह दिसून आले. एका महिन्यानंतर पुन्हा चौकशी केली तेव्हा त्यांच्या लक्षात आलं की, ही संख्या 350 वर पोहोचली आहे. या हत्तींचा मृत्यू भुकेमुळे झाल्याचं समजलं. हे भयानक चित्र आहे, असंही मॅकेन सांगतात. दुसऱ्या कोणत्याही प्राण्याचा नाही, तर फक्त हत्तींचाच मृत्यू झाला आहे, असंही ते पुढे सांगतात. हे बेकायदेशीर शिकारीचं प्रकरण असतं, तर इतर प्राण्यांचेही मृतदेह आढळले असते, असं ते म्हणतात. या हत्तींच्या मृत्यूमागे दुसरं कारण असू शकतं का, या प्रश्नाला डॉ. मॅकेन अँथ्रेक्स फेटाळून लावतात. गेल्या वर्षी बोटस्वानामध्ये 100 हत्तींचा मृत्यू झाला होता. हत्तींचा मृत्यू हा एखाद्या विषारी पदार्थामुळे अथवा आजारामुळे झाल्याची शक्यता नाकारता येत नाही, असंही ते म्हणतात. "मात्र जोपर्यंत प्रयोगशाळेतील चाचण्यांचे निकाल येत नाही, तोपर्यंत काहीही बोलणं चुकीचं ठरेल." माणसांपासून प्राण्यांमध्ये शिरकाव केलेल्या एखाद्या साथीमुळे या हत्तींचा मृत्यू झाला असू शकतो, असाही कयास लावला जात आहे. बोटस्वानाच्या वन्यजीव आणि राष्ट्रीय उद्यान विभागाचे कार्यकारी निर्देशक डॉ. साइरिल टोलो यांच्या मते, आतापर्यंत जवळपास 280 हत्तींचा मृत्यू झाला आहे. आता दुसऱ्या प्राण्यांविषयीही माहिती एकत्र केली जात आहे आणि चाचण्यांचा निकाल आल्यानंतर सगळं चित्र स्पष्ट होईल. हेही नक्की वाचा (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


اندلعت اشتباكات جديدة بين الشرطة والمتظاهرين في يانغون يوم السبت وقال مسؤولون هنود إن الضباط وعائلاتهم عبروا الحدود في الأيام الماضية. وطلبت سلطات ميانمار في رسالة عودتهم "من أجل الحفاظ على علاقات الصداقة". وشهدت ميانمار احتجاجات وإضرابات حاشدة في أعقاب انقلاب عسكري الشهر الماضي. واتخذت قوات الأمن موقفا متشددا ضد المظاهرات، وجرى الإبلاغ عن نحو 55 حالة وفاة. مواضيع قد تهمك نهاية وواصل المتظاهرون تحدي الجيش يوم السبت، وتجمعوا في شتى أرجاء البلاد، وذكرت تقارير أن قوات الشرطة استخدمت الغاز المسيل للدموع والرصاص المطاطي وقنابل الصوت لتفريق الجموع في يانغون، كبرى المدن في البلاد. ولم ترد أي تقارير عن وقوع إصابات جديدة. وقالت ماريا سي تي زوالي، نائبة مفوض الشرطة في منطقة تشامفاي بولاية ميزورام الهندية، لوكالة رويترز للأنباء إنها تلقت رسالة من نظيرتها في منطقة فالام في ميانمار تطلب إعادة ضباط الشرطة. وجاء في الرسالة أن ميانمار لديها معلومات عن ثمانية ضباط شرطة عبروا الحدود إلى الهند. يطالب المتظاهرون بالإفراج عن الزعيمة المنتخبة ديمقراطيا أونغ سان سو تشي وأضافت الرسالة: "من أجل تعزيز علاقات الصداقة بين البلدين الجارين، برجاء اعتقال ثمانية من أفراد شرطة ميانمار وصلوا إلى الأراضي الهندية وتسليمهم إلى ميانمار". وقالت زوالي إنها تنتظر توجيهات من وزارة الشؤون الداخلية الهندية في دلهي. وبحسب وكالة رويترز للأنباء، عبر نحو 30 من ضباط الشرطة وأفراد أسرهم الحدود إلى الهند طلبا للجوء خلال الأيام الماضية. وذكرت وكالة فرانس برس للأنباء، نقلا عن مسؤولين هنود، أن عشرات من مواطني ميانمار كانوا ينتظرون يوم السبت على الحدود أملا في الفرار من الاضطرابات. كيف بدأت الاضطرابات؟ استولى الجيش في ميانمار على السلطة في بداية فبراير/شباط الماضي، واعتقل زعيمة البلاد المنتخبة ديمقراطيا، أونغ سان سو تشي. وبدأت حركة عصيان مدني، بعد أيام، ورفض كثيرون الذهاب إلى العمل، بينما شارك البعض في احتجاجات حاشدة في الشوارع. وردت قوات الأمن في ميانمار بقمع اتسم بالعنف، وأطلقت الذخيرة الحية على المتظاهرين العزل، ولم يدل الجيش بتعليق بشأن سقوط قتلى. وقالت ميشيل باشليه، مفوضة الأمم المتحدة لحقوق الإنسان، إن السلطات اعتقلت ما يربو على 1700 شخص منذ بدء الانقلاب، بما في ذلك نواب في البرلمان ومتظاهرون، فضلا عن نحو 29 صحفيا. وأضافت أن الأرقام قد تكون أعلى بكثير نظرا لاتساع نطاق الاحتجاجات وصعوبة مراقبة تطورات الأحداث.

इतरही डझनभर पोलिसांचंही हेच म्हणणं आहे. म्यानमारच्या नागरिकांना गोळ्या घालून ठार करण्याचा दबाव येईल, या भीतीमुळेच म्यानमारमधून पलायन केल्याचं ते सांगतात. बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "आंदोलकांवर गोळ्या झाडण्याचे आदेश मला देण्यात आले होते. पण, मी हे करू शकत नसल्याचं मी त्यांना सांगितलं." नाइंग (बदललेलं नाव) यांनी 9 वर्ष म्यानमारच्या पोलीस खात्यात सेवा बजावली. मात्र, 27 वर्षांचे नाइंग यांनी आज ईशान्य भारतातल्या मिझोरममध्ये शरण घेतली आहे. मी नाइंग, इतर काही पोलीस अधिकारी आणि विशीतल्या काही तरुण महिलांची भेट घेतली. लष्कराचे आदेश मान्य करण्यास नकार दिल्यानंतर आहे ती नोकरी सोडून पलायन केल्याचं ते सांगतात. एक अधिकारी म्हणाले, "लष्कराविरोधात आंदोलन करणाऱ्या निष्पाप नागरिकांना ठार करण्यासाठी किंवा त्यांना इजा पोहोचवण्यासाठी माझ्यावर दबाव टाकला जाईल, अशी भीती मला वाटत होती." "लष्कराने बंड करत लोकांनी निवडून दिलेलं सरकार पाडणं चुकीचं असल्याचं आम्हालाही वाटतं." म्यानमारच्या लष्कराला 'तातमादोव्ह' नावाने ओळखतात. तातमादोव्हने 1 फेब्रुवारी 2021 रोजी उठाव केला आणि सत्ता काबीज केली. तेव्हापासून म्यानमारमध्ये लोकशाहीच्या पुनर्स्थापनेसाठी निदर्शनं सुरू आहेत. 50 हून जास्त लोकांना ठार केल्याचा आरोप तिथल्या सुरक्षा दलांवर करण्यात येतोय. नाइंग पश्चिम म्यानमारमधल्या एका शहरात कनिष्ठपदावर कार्यरत होते. फेब्रुवारीच्या शेवटी त्यांच्या शहरात आंदोलनांनी वेग धरल्याचं ते सांगतात. आंदोलकांवर गोळीबार करण्यास दोन वेळा नकार दिल्यानं पलायन केल्याचं नाइंग सांगतात. बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "मी हे करू शकत नाही आणि मी लोकांच्या बाजूने असल्याचं मी माझ्या बॉसला सांगितलं. लष्कर खूप शक्तिशाली आहे आणि ते दिवसेंदिवस अधिकाधिक निष्ठूर होत आहेत." आमच्याशी बोलताना नाइंग यांनी मोबाईल काढून फोटो दाखवले. पत्नी आणि पाच वर्ष आणि सहा महिन्यांच्या पोरींना म्यानमारमध्ये सोडून ते भारतात आलेत. ते म्हणाले, "त्यांना यानंतर परत कधीही भेटता येणार नाही, अशी काळजी मला वाटते." मी नाइंग आणि इतर पोलीस अधिकाऱ्यांना मिझोरममधल्या एका अज्ञात स्थळी भेटले. जिथे आम्ही बोलत होतो तिथून त्या सर्वांचं घर म्हणजेच म्यानमार अगदी 16 किमी अंतरावर आहे. आम्ही ज्या पोलिसांशी बोललो ते म्यानमारमधून भारतात पळून आलेल्या अगदी सुरुवातीच्या काही लोकांपैकी आहेत आणि म्यानमारमध्ये जे सुरू आहे त्याचे प्रत्यक्षदर्शी आहेत. म्यानमारमध्ये लोकशाहीला समर्थन करणाऱ्या आणि लष्कराविरोधात असहकार करणाऱ्या अधिकाऱ्यांची संख्या वाढत असल्याचं त्यांनी सांगितलं. आमच्याशी बातचीत करणाऱ्या पोलिसांनी जे दावे केले त्याची सत्यता बीबीसी तपासू शकत नाही. यूएन, अमेरिकेसह अनेक देशांनी म्यानमारमध्ये लष्करी कारवाईत झालेल्या नागरिकांच्या मृत्यूचा निषेध करत अधिकाऱ्यांनी संयम बाळगण्याचं आवाहन केलं आहे. मात्र, लष्कराने त्यांच्यावर होत असलेल्या टीकेचं खंडन करत त्यांच्यावर लादण्यात आलेल्या निर्बंधांना सामोरं जायला तयार असल्याचं म्हटलं आहे. लष्करी उठावानंतर म्यानमारमधून जवळपास 100 हून जास्त लोकांनी पलायन करत मिझोरममध्ये आश्रय घेतल्याचं एका स्थानिक अधिकाऱ्याने सांगितलं. टूट (नाव बदललेलं आहे) यांना ज्या दिवशी लष्करी उठाव झाला तो दिवस जसाच्या तसा आठवतो. ते म्हणतात इंटरनेट सेवा बंद करण्यात आली होती आणि त्यांच्या पोलीस ठाण्याजवळच लष्कराची एक चौकी उभारण्यात आली होती. "आणि काही तासातच लष्कराने उठाव करत सरकार उलथवून सत्ता काबीज केल्याचं कळलं," असं ते सांगतात. मला आणि माझ्या काही सहकारी पोलिसांना लष्कराच्या जवानांसोबत रस्त्यावर गस्त घालण्याचं काम देण्यात आल्याचं टूट यांनी सांगितलं. शांततेच्या मार्गाने थाळीनाद करत लोकशाहीच्या पुनर्स्थापनेसाठी निदर्शनं करणाऱ्या नागरिकांना अटक करण्याच्या धमक्या देण्यात येत असल्याचं ते म्हणाले. टूटसुद्धा म्यानमारमधल्या एका मोठ्या शहरात पोलीस खात्यात काम करत होते. त्यांनाही निदर्शकांवर गोळीबार करण्याचे आदेश देण्यात आले होते. मात्र, त्यांनी नकार दिला. ते सांगतात, "पाच पेक्षा जास्त लोक गटाने एकत्र येताना दिसले तर त्यांच्यावर गोळ्या झाडा, असे आदेश आमचे इन्चार्ज असलेल्या लष्करी अधिकाऱ्याने दिले होते. लोकांना मारहाण करण्यात येत होती. हे सगळं बघून मला रात्री झोप येत नव्हती." "रक्तबंबाळ झालेले निष्पाप नागरिक बघितल्यावर माझी सद्सद्विवेकबुद्धी मला अशा राक्षसी कृत्यापासून दूर रहायला बजावत होती." टूट त्यांच्या पोलीस ठाण्यातून पलायन करणारे एकमेव पोलीस कर्मचारी आहेत. ते मोटरबाईकवरून मिझोरमला आले. भारतात येण्यासाठी एका गावातून दुसऱ्या गावात येताना प्रचंड भीती वाटत होती, असंही ते सांगतात. तिआऊ नदी ओलांडून हे लोक भारतात आले आहेत. ज्यांच्याशी आम्ही बोललो त्यांच्या मते येणाऱ्या काही दिवसात आणखीही बरेच पोलीस भारतात येतील. ग्रॅस (नाव बदललेलं आहे) आम्ही भेटलेल्या दोन महिला पोलीस अधिकाऱ्यांपैकी एक आहेत. आंदोलकांना पांगवण्यासाठी लष्करी जवान काठ्या आणि रबर बुलेटचा वापर करत असल्याचं त्या सांगतात. इतकंच नाही तर एका जमावावर, ज्यात लहान मुलंही होती, जवानांनी अश्रूधुराच्या नळकांड्या फेकल्याचंही त्या सांगतात. त्या म्हणाल्या, "आम्ही जमाव पांगवावा आणि आमच्याच सग्यासोयऱ्यांना अटक करावी, अशी त्यांची इच्छा होती. पण, आम्हाला ते शक्य नव्हतं." "आम्हाला तिथली पोलीस यंत्रणा आवडते. पण, आता सगळंच बदललंय. आम्ही यापुढे ती नोकरी करू शकत नाही." 24 वर्षांच्या ग्रॅस सांगतात घर सोडताना घरच्यांशी वादही झाला. विशेषतः त्यांच्या आईला हृदयाचा आजार आहे. त्यामुळे ग्रॅस यांनी घर सोडून जावू नये, असं त्यांना वाटत होतं. त्या सांगतात, "माझे आई-वडील म्हातारे आहेत. त्यांनाही हे सगळं आवडत नाहीय. पण, आमच्यासारख्या तरुणांकडे त्यांना घरी एकटं सोडून पलायन करण्याशिवाय दुसरा पर्याय नाही." म्यानमार प्रशासनाने भारताला 'मैत्रीपूर्ण संबंध कायम ठेवण्यासाठी' भारतात आश्रय घेतलेल्या म्यानमारच्या नागरिकांना सुपूर्द करण्याचं आवाहन केलं आहे. तर मिझोरममध्ये आलेल्या लोकांना तात्पुरता निवारा देण्यात येईल आणि पुढे काय करायचं हे केंद्राने ठरवावं, असं मिझोरमचे मुख्यमंत्री झोरामथांगा यांनी म्हटलं आहे. येणाऱ्या दिवसात म्यानमारमधून आणखीही बरेच लोक मिझोरममध्ये येतील, असं स्थानिकांनाही वाटतंय. म्यानमारमधून केवळ पोलीस पलायन करून आलेत, अशातला भाग नाही. म्यानमारमधून आलेल्या एका दुकानदारालाही आम्ही भेटलो. लोकशाहीवादी चळवळीला ऑनलाईन पाठिंबा दिला म्हणून त्यांना प्रशासनाने वॉरंट बजावलं होतं. याविषयी सांगताना ते म्हणाले, "मी स्वार्थामुळे पळून आलेलो नाही. देशातला प्रत्येकजण घाबरलेला आहे. मी इथे आलोय कारण मला सुरक्षित ठिकाण हवं आणि चळवळीला पाठिंबा देण्यासाठी इथे राहून जे करता येईल ते सर्व मी करेन." हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


مالذي نعرفه عن زلزال إيران والعراق وتسابق فرق الإنقاذ الوقت للعثور على ناجين تحت أنقاض المنازل والبنايات التي تهدمت. وقالت إحدى وكالات الإغاثة في إيران إن 70 ألف شخص باتوا في حاجة إلى مأوى. وسجل أكبر عدد للقتلى في إيران بمدينة سربل ذهاب، على بعد 15 كيلومترا من الحدود، حسب مسؤول مصلحة الطوارئ الإيرانية، حسين كوليفاند. كما سقط قتلى في مناطق أخرى من إقليم كيرمان شاه غربي إيران. وأورد التلفزيون الإيراني أن مستشفى البلدة تضرر من الزلزال ويجد صعوبة في التكفل بمئات المصابين. وصرح مرتضى سالمي، رئيس جمعية الهلال الأحمر الإيرانية، بأن "الزلزال تسبب في أضرار في 8 قرى"، مضيفا أن "بعض القرى انقطعت فيها الكهرباء ووسائل الاتصال". وأضاف كوليفاند أن فرق الإنقاذ واجهت صعوبة في الوصول إلى المناطق المتضررة بسبب الانهيارات الأرضية. وتمكن عمال الإنقاذ من انتشال امرأة ورضيعها أحياء من تحت الأنقاض. وفي العراق، قال مسؤولون إن الزلزال أدى إلى مقتل 9 أشخاص. وصرح الهلال الأحمر العراقي لبي بي سي أن 500 شخص أصيبوا جراء الزلزال الذي شعر به سكان اربيل والسليمانية وكركوك والبصرة والعاصمة بغداد. تضرر الآلاف في إيران جراء الزلزال وووقعت أكبر الأضرار في بلدة درباندي خان شرقي مدينة السليمانية في إقليم كردستان. ويسكن حوالي 1.8 مليون شخص ضمن المنطقة الواقعة على مسافة 100 كم من مركز الهزة الأرضية. وقال وزير الصحة في الإقليم، ريكوت حمه رشيد، إن "الأوضاع سيئة جدا". وأعلنت هيئة المسح الجيولوجي الأمريكية أن "زلزالا بقوة 7.3 درجات ضرب العراق على مسافة 103 كيلومترات جنوب شرق مدينة السليمانية". وقالت الهيئة إن مركز الزلزال يقع على بعد 32 كيلومترا جنوب محافظة حلبجة شرقي العراق. معظم القتلى وقعوا في إقليم كرمان شاه الإيران وأكد وزير الصحة في إقليم كردستان ريكاويت حما رشيد أن الوضع بالغ الخطورة في المنطقة التي ضربها الزلزال. وقالت وزارة الصحة العراقية إن 321 شخصا قد جرحوا في إقليم كردستان العراق، حيث وصلت مواد إغاثة من تركيا. وقال مراسل بي بي سي رامي رحيم الموجود حاليا في إربيل إن الاهتزاز هناك استمر لدقيقة كاملة، وأضاف "في الثواني الأولى لم أشعر بشيء، ولم أكن واثقا إن كانت هزة ضعيفة أو شيئا من خيالي، لكن ما لبث أن أصبح الأمر واضحا، فقد بدأت البناية تتأرجح". وكانت هزة أرضية شدتها 6.6 درجة قد دمرت مدينة بام التاريخية شمال شرقي إيران وقتلت 26 ألف شخص عام 2003. وتعتبر الهزة الأخيرة هي الأقوى منذ عام 2012. يذكر أن السكان في تركيا وإسرائيل شعروا بالزلزال. سكان بغداد شعروا بالزلزال

भूकंपाचा केंद्रबिंदू असणाऱ्या हलाज्बा शहरातील एका दुकानाचे झालेले नुकसान. अमेरिकेच्या जिऑलॉजिकल सर्व्हेनुसार या भूकंपाचा केंद्रबिंदू इराक-इराण सीमेजवळच्या हलाज्बापासून 30 किलोमीटर दूर तर जमिनीखाली 33.9 किलोमीटर खोलवर होता. संयुक्त राष्ट्रानुसार या केंद्रबिंदूभोवतालच्या 100 किमी परिघात जवळजवळ 18 लाख लोक राहतात. तुर्कस्तान, इस्राईल आणि कुवैत या शेजारी देशांमध्येही भूकंपाचे धक्के जाणवले. मृतांपैकी बहुतांश जण ईराणच्या कर्मनशाह प्रदेशातले होते. एका आपातकालीन सेवा अधिकाऱ्यानुसार फक्त ईराणमध्येच 5,346 लोक जखमी झाले आहेत. ईराकच्या राजधानी बगदादमध्येही सात बळी गेले आहेत. ईराकच्या आरोग्य मंत्रालयाने 321 लोक जखमी असल्याचं म्हटलं आहे. बगदादमध्ये मृत आणि जखमींसाठी मशिदीत जाहीर प्रार्थना करण्यात येत आहे. या भूकंपामुळे नागरिकांमध्ये गोंधळाचं आणि भीतीचं वातावरण आहे. अनेकांनी घरातून पळ काढून मोकळ्या जागी आश्रय घेतला आहे. भूकंपानंतर बगदाद शहरात नागरिकांनी मोकळ्या जागेत आश्रय घेतला. इराण-इराकची सीमेपासून 15 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या सरपोल-इ-झाहेब या परिसरात सर्वाधिक बळी गेल्याचं इराणच्या आपात्कालीन सेवा विभागाचे प्रमुख पीर होसेन कोलीवांद यांनी सांगितलं. या शहराच्या मुख्य रुग्णालयालाही या भूकंपाने मोठं नुकसान झाल्याने जखमींवर उपचार करण्यात अडचणी येत आहेत. प्रदेशाची राजधानी इरबिल इथून बीबीसीच्या रामी रुहायम यांनी सांगितलं, "थोड्या वेळासाठी काय होत आहे, कळलंच नाही. मला वाटलं, खरंच काहीतरी हलत आहे की मला भास होत आहे." "पण मग थोड्याच वेळात नक्की कळलं... भिंती हलत होत्या, इमारतींना हादरू लागल्या." एकूण आठ गावांना भूकंपाच्या धक्क्याचा फटका बसल्याचं इराणच्या रेड क्रेसेंट संघटनेचे प्रमुख मोर्तझा सलीम यांनी सांगितलं. या दुर्घटनेमुळं काही गावांमध्ये वीजपुरवठा, दूरध्वनी आणि इंटरनेट यंत्रणा ठप्प झाल्या आहेत. दरड कोसळण्याच्या घटनांमुळे मदत पुरवणाऱ्या यंत्रणेच्या कामात अडथळा येत आहेत, असं कोलीवांद यांनी सांगितलं. 2003 साली 6.6 तीव्रतेच्या एका भूकंपाने ईराणच्या बाम शहराला बसलेल्या धक्क्यात 26,000हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला होता. सोमवारी झालेला हा भूकंप ईराणमधला 2012 नंतरचा सर्वांत विध्वसंक भूकंप होता. (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


هفرين خلف: مقتل صانعة سلام سورية لكن الأدلة تكشف رواية أخرى. وعلى الرغم من أن هفرين خلف كان عمرها 34 عاماً فقط عندما توفيت، لكنها دافعت عن المساواة بين جميع الأعراق في سوريا واتخذت موقفاً قويا ضد عملية "نبع السلام" التركية في الجزء الذي يسيطر عليه الأكراد في شمال سوريا، والتي يعرّفها الأكراد باسم روجآفا. ولم تكن هفرين تدافع فقط عن حقوق الأكراد، فقد أراد حزب "مستقبل سوريا"، الذي ساهمت هفرين في تأسيسه، أن يعمل المسيحيون والأكراد والعرب جنبا إلى جنب في مواجهة تحديات إعادة بناء المنطقة. تقول صديقتها وزميلتها التي سكنت معها، نوبهار مصطفى: "لقد فقدت أختا ورفيقة وقائدة لي ولرفاقي في العمل"، سيكون من الصعب العثور على شخص يحل محلها. "لقد فقدنا امرأة أرادت رفع أصوات النساء الأخريات وتمكينهن، وكانت تعمل من أجل السلام ". مواضيع قد تهمك نهاية لمشاهدة الوثائقي كاملاً انقر هنا: هفرين في حفل تدشين حزب المستقبل في حوالي الساعة 5:30 من صباح يوم 12 أكتوبر 2019، انطلقت هفرين خلف بالسيارة من الحسكة متجهة غربا على الطريق السريع (إم 4) ولمدة 3 ساعات إلى مقر الحزب في الرقة. كان ذلك بعد ثلاثة أيام فقط من انسحاب القوات الأمريكية من المنطقة، وبدء أردوغان عملية نبع السلام هناك. ويعتبر الطريق السريع (إم 4) ممرا آمنًا، لكن في صباح ذلك اليوم، ذكر شهود العيان أنهم شاهدوا قافلة عسكرية تعبر سوريا قادمة من تركيا متجهة جنوبا باتجاه الطريق السريع (إم 4). كانت القافلة جزءا من الجيش السوري الحر (إس إن إي)، الذي يعتبر مظلة تضم 41 فصيلا وأكثر من 70000 جندي شكلتهم تركيا عام 2019. وتشرف تركيا على تدرب وتسليح هذه الفصائل، التي كانت تقاتل القوات الكردية في شمال شرق سوريا منذ انسحاب القوات الأمريكية، وبدء تركيا عمليتها العسكرية هناك في أكتوبر / تشرين الأول عام 2019. محبو وأصدقاء هفرين احتشدوا في تشييع جثمانها في مقاطع الفيديو التي نشرت في ذلك اليوم على تطبيق الرسائل تلغرام، عرّف الفصيل نفسه باسم أحرار الشرقية. وأخبروا أتباعهم أن هذه هي "اللحظات الأولى لوصول مجاهدي أحرار الشرقية إلى الحسكة وإلى طريق منبج السريع". في أحد مقاطع الفيديو، يمكنك رؤية الشمس وهي تشرق هناك بين الساعة 6.30 و 7 صباحا. وفي خلفية مقطع فيديو آخر، يمكننا رؤية حاجز خرساني، عمود كبير لنقل خطوط الاتصالات وطريق ترابي. وبمقارنة مواقع هذه الأجزاء مع صور الأقمار الصناعية، يمكننا تحديد الموقع الجغرافي للفيديو وهو نقطة تفتيش التروازية، نفس نقطة التفتيش التي كانت هفرين خلف متجهة نحوها ذلك الصباح. أفاد تقرير طبي وزع في ذلك الوقت أن هفرين خلف قد أصيبت بأكثر من 20 طلق ناري ثم تأخذ مقاطع الفيديو منعطفا مظلما، فتُظهر اعتقال ثلاثة رجال، يقولون إنهم من مقاتلي حزب العمال الكردستاني. ثم بعد ذلك يطلب أحد جنود أحرار الشرقية من زميله تصويره وهو يطلق النار على رجل آخر ممدد على الأرض، ويبدو أنه قتل بالرصاص. وقد أُعدم الرجال الثلاثة في نفس نقطة التفتيش ذلك اليوم. وأنكر فصيل أحرار الشرقية تماما، بادئ الأمر، أنهم كانوا في ذلك المكان، لكن في بيان لاحق لهم لبي بي سي قالوا إن "المجموعة التي كانت في نقطة التفتيش على الطريق السريع في ذلك اليوم تصرفوا دون إذن ... وأن أولئك الذين انتهكوا أوامر القيادة قد أرسلوا للمحاكمة ". والدة هفرين بجوار جثمان ابنتها قبل دفنها وقالوا أيضا إنهم فتحوا النار على سيارة "زعموا أنها لم تتوقف". وأضاف البيان أنهم لم يستهدفوا هيفرين خلف على وجه التحديد ولا يعرفون كيف قُتلت. لكن مقاطع الفيديو الخاصة بهم والمنشورة على وسائل التواصل الاجتماعي وشاهد العيان الذي تحدث حصريا لبي بي سي، جميعهم يشيرون إلى أنها أُعدمت من قبل هذه المجموعة. ويظهر محدد المواقع الجغرافي سيارة هفرين على جانب الطريق، والتي قامت بتصويرها شبكة آسو المحلية الإخبارية، على جانب الطريق بجانب نقطة تفتيش التروازية. وفي الفيديو الأخير الذي نشره فصيل أحرار الشرقية في ذلك اليوم، يمكنك رؤية مقاتليهم يحيطون بسيارة هفرين. وهناك جثة على الأرض يعتقد أنها لسائقها فرهاد رمضان. وفي هذا الجزء من الفيديو، نسمع صوتا نسائيا خافتا قادما من داخل السيارة. سعاد محمد، والدة هفرين، تتفحص الصور ومقاطع الفيديو التي جمعتها بي بي سي قالت سعاد محمد، والدة هفرين، عندما أطلعتها بي بي سي على مقاطع الفيديو "إنه صوت هفرين، يمكنني تمييزها من بين 5000 صوت" وأضافت "عندما سمعت صوتها رأيت وحشية العالم، وأنه لا توجد إنسانية في هذا العالم على الإطلاق". ويبدو أن هفرين خلف كانت على قيد الحياة وقادرة على تحديد هوية المقاتلين عندما تم إيقاف سيارتها. وهناك أدلة أخرى تشير إلى أنها لم تمت داخل السيارة. قال مزارع محلي كان يمر بالقرب من نقطة التفتيش عندما استولى الفصيل في لقاء خاص لبي بي سي، وطلب إخفاء هويته: عندما انسحب المقاتلون في الساعة 7.30 صباحا ذهبت إلى الموقع، "لقد كان مشهدا مروعا وكان أول شخص رأيته هو الفتاة. كان جسدها على بعد حوالي خمسة أمتار من السيارة ... وكان وجهها مشوها تماما، وأصيبت ساقها بأضرار بالغة، ومن المحتمل أن تكون مكسورة". وأضاف المزارع "لقد عثرت على تسع جثث عند حاجز الطروازية"، و"رفض السكان المحليون مساعدتي في وضع الجثث في السيارة. كانوا خائفين من أن يتم إعدامهم أيضا ". السيارة التي كانت تستقلها هفرين قبل مقتلها وفي نفس اليوم الساعة 12 ظهرا، سلمت جثة هفرين إلى جانب جثث ثلاثة أشخاص آخرين إلى مشفى المالكية العسكري. ويشير تقرير طبي وزع في ذلك الوقت إلى أن هفرين خلف قد أصيبت بأكثر من 20 طلقا ناريا، وأن ساقيها قد كسرتا وأنها قد تعرضت لاعتداء بدني شديد. وقد قادت كل تلك الأدلة مجتمعة بي بي سي إلى استنتاج أن مقاتلي فصيل أحرار الشرقية سحبوا هفرين من داخل السيارة وهي لاتزال على قيد الحياة، ثم اعتدوا عليها جسديا قبل أن يقتلوها خارج السيارة. والدة هفرين تزور قبر ابنتها وقد حث مفوض الأمم المتحدة لحقوق الإنسان تركيا على إجراء تحقيق محايد في قتل هفرين خلف. وللأسف مضت عدة أشهر على إعدامها ولم يحدث شيء بعد في موضوع التحقيق في مقتلها. منذ بدء العملية العسكرية التركية في شمال سوريا، أكد الرئيس التركي رجب طيب أردوغان أنها ضرورية لوقف الإرهاب ولضمان السلام. هفرين، واحدة من مئات الأشخاص الذين قُتلوا منذ انسحاب القوات الأمريكية في أكتوبر/ تشرين الأول، تاركين فراغا يمكن فيه للجيش السوري الحر المدعوم من تركيا والفصائل المكونة له، مثل أحرار الشرقية، أن يفعلوا ماشاؤوا دونما عقاب. هفرين مع زميلاتها في حزب المستقبل وقد قالت منظمة العفو الدولية لبي بي سي "يجب أن يتم التحقيق في قتل أحرار الشرقية لهفرين خلف وآخرين بشكل مستقل وتقديم الجناة إلى العدالة ... ما لم تكبح تركيا جماح الفصائل التي تقاتل بالوكالة عنها في سوريا وتضع حداً للإفلات من العقاب على الانتهاكات، فإن ذلك سيشجع الفصائل على ارتكاب المزيد من الفظائع". وكان أحرار الشرقية قد قالوا في تصريح لبي بي سي إن "المجموعة التي كانت في نقطة التفتيش على الطريق السريع في ذلك اليوم تصرفوا دون إذن ... لقد أرسلنا أولئك الذين انتهكوا أوامر القيادة للمحاكمة، ولا علاقة لنا بمقتل هفرين خلف". ولم ترد الحكومة التركية، التي تدعم مجموعات الجيش السوري الحر، على طلب بي بي سي التعليق على ما حدث.

सीरियन नेत्या हेफरीन खलफ 34 वर्षीय हेफरीन खलफ सीरियात विविध समाजांमध्ये समानतेसाठी लढा देत होत्या. सीरियाच्या उत्तर भागात टर्कीच्या हल्ल्याचा त्यांनी तीव्र विरोध केला होता. उत्तर सीरियाला कुर्दिश भाषेत रोजावा म्हटलं जातं आणि या भागाचं नियंत्रण कुर्दांच्या हाती होतं. अहरार अल-शर्किया नावाच्या गटाने खलफ यांच्या हत्येची जबाबदारी नाकारली असली तरी, पुरावे आणि समोर असलेले तथ्य वेगळंच चित्र मांडतात. अहरार अल-शर्किया हा गट टर्की-पुरस्कृत सीरियन राष्ट्रीय सैन्यासाठी (SNA) लढतो. टर्की सरकारनेही यावर प्रतिक्रिया देण्यास नकार दिला आहे. सर्व समाजात बरोबरी हेफरीन खलफ यांनी फ्युचर सीरिया पक्षाच्या स्थापनेत महत्त्वाची भूमिका बजावली. कुर्द, सीरियन अरब आणि ख्रिश्चनांबरोबर काम करत सीरियाची पुनउर्भारणी करणं, हे फ्युचर सीरिया पक्षाचं लक्ष्य आहे. खलफ यांची मैत्रीण आणि माजी सहकारी नुबाहर मुस्तफा म्हणाल्या, "मी माझी बहीण, कॉम्रेड आणि माझ्यासाठी एक नेता असलेली व्यक्ती गमावली आहे. "ती इतर महिलांसाठी काम करणारी महिला होती, तिला लोकांना सक्षम करायचं होतं. सीरियात शांतता नांदावी यासाठी ती प्रयत्नशील होती." फ्युचर सीरिया पार्टीच्या स्थापनेत हेफरीन यांची भूमिका मोलाची होती. 12 ऑक्टोबर 2019च्या सकाळी साडेपाच वाजता खलफ उत्तर सीरियातील अल-हसाकाह शहराच्या दिशेने निघाल्या होत्या. रक्कामध्ये त्यांच्या पक्षाच्या मुख्यालयापासून तीन तासांच्या अंतरावर त्या MH4 हायवेवरून जात होत्या. या भागातून अमेरिकेच्या लष्कराने माघार घेऊन फक्त तीन दिवस झाले होते. अमेरिकेच्या लष्कराने माघार घेतल्यानंतर टर्कीचे राष्ट्राध्यक्ष रसिप अर्दोआन यांना सीरियात घुसून लष्करी मोहीम राबवण्याची परवानगी मिळाली. हा हायवे सीरियाच्या सीमेजवळ नाही. मात्र प्रत्यक्षदर्शींचं म्हणणं आहे की टर्कीहून सीरियात आलेल्या सैन्याची एक तुकडी हायवेवरून दक्षिणेकडे जात होती. ही तुकडी राष्ट्राध्यक्ष बशर अल-असद यांच्या केंद्र सरकारच्या लष्करातील नसून टर्की-पुरस्कृत SNAचा भाग होती. SNA काय आहे? SNAची स्थापना 2019मध्ये स्थापना झाली होती. 41 गट मिळून स्थापन झालेल्या SNAमध्ये एकूण 70,000हून अधिक सैनिक आहेत. टर्कीने या गटांना प्रशिक्षित केलं असून त्यांना हत्यारंही पुरवली आहेत. अमेरिकेच्या लष्कराने माघार घेतल्यानंतर ही तुकडी उत्तर पूर्व सीरियात कुर्द फौजांशी लढत आहेत. 12 ऑक्टोबर 2019 रोजी एक गट अहरार अल-शर्कियाने एन्क्रिप्टेड मेसेजिंग अॅप टेलिग्रामवर काही व्हीडिओ अपलोड केले. एका व्हीडिओत बंडखोर समूह MH4 हायवेवर येण्यासंदर्भात घोषणा करत होते. व्हीडिओत उगवता सूर्य दिसतोय. त्यांच्या येण्याची वेळ सकाळी साडेसहा-सातच्या सुमारासची आहे. व्हीडिओत मागे क्राँकीटचं बॅरियर, टेलिफोनचा खांब आणि धूळ भरलेला रस्ता दिसतोय. या भागाच्या सॅटेलाईट फोटोंद्वारे बीबीसीने ही जागी नक्की कुठली याचा शोध घेतला. ही जागा तिरवाजिया चेक पॉइंट आहे. हा तोच चेकपॉइंट जिथून हेफरीन खलफ यांची गाडी 12 ऑक्टोबरच्या सकाळी जात होती. PKK कोण आहे? या व्हीडिओत तीन लोकांना अटक होताना दिसत आहे. PKK बंडखोर असल्याचं सांगितलं जात आहे. PKK कुर्दांचा सशस्त्र समूह आहे, जो गेल्या अनेक वर्षांपासून टर्कीविरोधात लढत आहेत. एका व्हीडिओत अहरार अल-शर्किया संघटनेची माणसं आपल्या माणसाला म्हणताना दिसत आहेत की जमिनीवर पडताना गोळी लागतानाचा व्हीडिओ बनवा. या हत्येचा व्हीडिओ तिरवाजिया चेक पॉइंट या ठिकाणी बनवण्यात आला होता. टेलिग्रामवर टाकण्यात आलेला व्हीडिओ अहरार अल-शर्कियाने सुरुवातीला तिथे असल्याचा इन्कार केला होता. मात्र त्यानंतर एका गटाने बीबीसीला सांगितलं की, ज्या लोकांनी MH4 बंद केला होता. त्यादिवशी परवानगीविना बंद करण्यात आला होता. ज्यांनी नेतृत्वाच्या आदेशाचं उल्लंघन केलं आहे त्यांची तुरुंगात रवानगी करण्यात आलं आहे. अहरार अल-शर्कियाने हेही म्हटलं आहे की त्यांनी एका गाडीवर गोळीबार केला कारण त्यांनी गाडी थांबवण्यास नकार दिला होता. मात्र त्या गटाने सांगितलं की त्यांनी हेफरीन खलफ यांना लक्ष्य केलं नव्हतं. त्यांचा मृत्यू कसा झाला हे माहिती नसल्याचं त्यांनी सांगितलं. सोशल मीडियावर अपलोड करण्यात आलेल्या व्हीडिओवर आणि बीबीसी न्यूज अरबीशी बातचीत करणाऱ्या प्रत्यक्षदर्शींच्या मते खलफ यांना कुर्द फौजांनीच मारलं. बीबीसीच्या जियोलोकेशन विश्लेषणानुसार हेफरीन खलफ यांची गाडी तिरवाजिया चेकपॉइंटहून खाली आली होती. त्यादिवशी अहरार अल-शर्कियाने अपलोड केलेल्या व्हीडिओत बंडखोर हफरीन यांच्या गाडीच्या आसपास दिसत आहेत. गाडीमध्ये एक मृतदेह होता आणि असं मानलं जात आहे की तो त्यांचे चालक फरहाद रमादान यांचा होता. व्हीडिओत एका ठिकाणी महिलेचा आवाज गाडीच्या आतून येताना दिसत आहे. 'या जगात मानवता नाही' हेफरीन यांची आई सुआद मोहम्मद यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की "हा हेफरीन यांचा आवाज आहे. 5,000 वेगवेगळ्या आवाजांमधूनही मी तिचा आवाज ओळखू शकतो." "मी जेव्हा तिचा आवाज ऐकला तेव्हा मला जगातली क्रूरता कळली. जगात मानवता शिल्लक राहिलेली नाही." असं वाटतं की हेफरीन खलफ त्यावेळी जिवंत होत्या आणि जेव्हा गाडी थांबली तेव्हा बंडखोरांना त्यांनी आपली ओळख सांगितली. पुराव्यानिशी हे सिद्ध झालं की त्यांचा मृत्यू गाडीत झाला नाही. हेफरीन खलफ यांच्या अंत्ययात्रेला जमलेली गर्दी बीबीसीशी बोलताना एका शेतकऱ्याने नाव गुप्त ठेवण्याच्या अटीवर सांगितलं की अहरार अल-शर्कियाचे बंडखोर चेक पॉइंटपाशी पोहोचले त्यावेळी त्या तिथून जात होत्या. "जेव्हा बंडखोर सकाळी साडेसात वाजता तिथून निघाले तेव्हा त्या तिथे पोहोचल्या. ते दृश्य अतिशय भीतीदायक होतं. मी सगळ्यात आधी एका मुलीला पाहिलं. त्यांचा मृतदेह गाडीपासून जेमतेम पाच मीटर अंतरावर होता. त्यांचा चेहरा ओळखण्यापलीकडे गेला होता. त्यांच्या पायाला प्रचंड मार लागला होता. बहुतेक पाय तुटले होते." तिरवाजिया चेक पॉइंटवर शेतकऱ्यांना नऊ मृतदेह आढळले. ते सांगतात, "मृतदेह गाडीत ठेवताना मदत करण्यासाठी स्थानिक लोकांनी मला नकार दिला. त्यांनाही मारलं जाईल अशी भीती वाटली." 20 गोळ्या लागल्या होत्या 12 ऑक्टोबर 2019 रोजी दुपारी 12 वाजेपर्यंत हेफरीन यांचा मृतदेह तीन विभिन्न मृतदेहासंह मलीकिया लष्कराच्या हॉस्पिटलमध्ये पाठवण्यात आलं. हेफरीन खलफ यांना 20 गोळ्या मारण्यात आल्या होत्या. त्यांचे दोन्ही पाय तुटले होते. त्यांच्यावर अतिशय भीषण पद्धतीने अत्याचार करण्यात आला होता. हेफरीन खलफ यांची आई पुरावे दाखवताना बीबीसी अरबीच्या नुसार हेफरीन यांना गाडीतून जिवंत बाहेर खेचण्यात आलं. त्यानंतर अहरार अल-शर्कियाच्या बंडखोरांनी त्यांना निर्घूण पद्धतीने मारलं आणि त्यांची हल्ला केली. अहरार अल-शर्कियाने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की हेफरीन खलफ यांच्या हत्येसंदर्भात आम्ही अनेकदा इन्कार केला आहे. हेफरीन खलफ यांच्या हत्येसंदर्भात निष्पक्ष तपास व्हावा असं संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार आयुक्तांनी टर्कीला म्हटलं आहे. मात्र हा तपास अद्याप सुरू झालेला नाही. उत्तर सीरियात जेव्हा टर्की सैन्याची कारवाई सुरू झाली तेव्हापासून टर्कीच्या राष्ट्राध्यक्षांनी रसिप तैयप अर्दोआन यांचं म्हणणं असं की सैन्याची मोहीम दहशतवाद रोखण्यासाठी आणि शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी व्हावा. टर्कीची प्रतिक्रिया नाही ऑक्टोबर महिन्यात या भागातून अमेरिकेच्या लष्कराने माघार घेतल्यानंतर शेकडो लोकांचा मृत्यू झाला आहे. यामध्ये हेफरीन यांचाही समावेश आहे. यादरम्यान टर्कीचं समर्थन असलेल्या एसएनए तुकडीचं तिथे आगमन झालं. अहरार अल-शर्किया यापैकीच एक. अॅम्नेन्स्टी इंटरनॅशनलने बीबीसीला सांगितलं की, "अहरार अल-शर्कियाने हेफरीन खलफ आणि अन्य लोकांच्या हत्येची स्वतंत्ररीत्या चौकशी व्हायला हवी. मारेकऱ्यांना कठोरात कठोर शिक्षा व्हायला हवी. टर्की जोवर त्यांच्या सशस्त्र गटांना आळा नाही घालत आणि तोवर हे अत्याचार वाढतच राहतील." यासंदर्भात प्रतिक्रियेसाठी बीबीसीने टर्की सरकारशी संपर्क साधला, मात्र त्यांनी त्यांच्याकडून कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


وكانت الأقراص بحالة سيئة، ولكن تم معالجتها واسترجاع الصور منها. وحمّل أخصائيوا التوثيق الصور في موقع فليكر. وتشمل الألبومات الرقمية صورا لموقع الهجمات التقطت من الأرض ومن أعلى، وتظهر عمال البناء وهم منهمكون في عملهم والدمار الذي أصاب المباني القريبة من مكان برجي مركز التجارة العالمي. وكانت هجمات سبتمبر - التي استخدم فيها انتحاريون طائرات مدنية قادوها لترتطم بأهداف في نيويورك وواشنطن، كما تحطت احداها في حقل بولاية بنسلفانيا - قد أودت بحياة نحو 3000 انسان. يقول الدكتور جوناثان برجيس، وهو أحد أخصائيي التوثيق "في العادة يتجاهل الناس مواد كهذه في مبيعات التصفية، وكان من المرجح أن تجد هذه الأقراص طريقها إلى القمامة لو لم نكن هناك في الوقت المناسب." وكان زميل برجيس، جيسون سكوت، هو الذي حضر عملية البيع. وأضاف برجيس "كانت معجزة أننا تمكنا من استعادة محتويات هذه الأقراص، فالأقراص المدمجة المنتجة في تلك الفترة لم تكن عالية الجودة." ولجأ الوثائقيون إلى شركة متخصصة باستعادة المعلومات من الأقراص المدمجة لانقاذ بعض من الصور. ويقول برجيس إنه وسكوت لم يفلحا إلى الآن في تعقب المصور الذي التقط الصور أو أي من أقاربه. يذكر أن كثيرا من الذين شاركوا في عمليات الانقاذ في الفترة التي تلت الهجمات مباشرة أصيبوا بأمراض شتى. ويعتقد أن نحو 400 ألف من سكان المنطقة وزائريها تعرضوا لمواد سامة أو أصيبوا بجروح وأضرار في الهجمات حسب مركز الوقاية والسيطرة على الأمراض في الولايات المتحدة. وقال الدكتور برجيس إن نشر هذه الصور "عمل يصب في مصلحة الإنسانية"، وقال إن على الذين تؤثر فيهم أن يتبرعوا لأي جمعية خيرية يختارونها. وهذه مجموعة منتقاة من الصور التي نشرت في موقع فليكر .

वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या कोसळलेल्या टॉवर्सचा ढिगारा साफ करण्यासाठी मदत करणाऱ्या एका कामगाराने हे फोटो क्लिक केलेले आहेत. पण या व्यक्तीची नेमकी ओळख आतापर्यंत पटू शकलेली नाही. या सीडीजची दुर्दशा झाली होती पण त्याला डेटा मिळवणं अखेरीस शक्य झालं. या संग्राहकाने हे सगळे फोटो फ्लिकरवर अपलोड केले आहेत. या डिजिटल अल्बममध्ये ग्राऊंड झिरोचे प्रत्यक्ष घटनास्थळावरून काढलेले फोटो आहेत आणि उंचीवरून काढलेले फोटोही आहेत. याशिवाय ढिगारा साफ करणारे कामगार, या टॉवर्सच्या आजूबाजूच्या इमारतींमध्ये आतमधून झालेली नासधूस याचेही फोटो आहेत. हायजॅक करण्यात आलेल्या 4 विमानांपैकी दोन वर्ल्ड ट्रेड सेंटरला धडकली, एक पेंटागॉनजवळ तर एक पेन्सलव्हेनियामधल्या शेतात कोसळलं. यामध्ये जवळपास 3000 जणांचा मृत्यू झाला. "सेलदरम्यान सहसा या गोष्टींकडे दुर्लक्ष होतं. आम्ही जर या सीडीज घेतल्या नसत्या तर त्या कचऱ्यात टाकून देण्यात आल्या असत्या, "डॉ. जोनाथन बर्गेस सांगतात. त्यांचा सहकारी जेसन स्कॉटने या सेलमधून सीडीज विकत घेतल्या होत्या." "या सीडीज मधून डेटा मिळवता आला, हेच आश्चर्यकारक आहे. त्या काळच्या सीडीज आता खूपच खराब झालेल्या असतात. " यातले काही फोटो रिकव्हर करण्यासाठी त्यांनी 'सीडी रिकव्हरी सर्व्हिस'ची मदत घेतली. पण या फोटोग्राफरला किंवा त्याच्या नातेवाईकांना शोधून काढण्यात आपल्याला किंवा स्कॉट यांना यश आलं नसल्याचं डॉ. बर्गेस सांगतात. 9/11च्या नंतरच्या हाहाःकारादरम्यान ज्यांनी काम केलं त्या सर्वांना नंतर व्याधींनी ग्रासलं. 'सेंटर फॉर डिसिज कंट्रोल अॅंड प्रिव्हेंशननुसार (सीडीसी) तब्बल 4 लाख लोक हे विषारी गोष्टींच्या संपर्कात आले किंवा त्यांना इजा झाली किंवा त्यांना या सर्व गोष्टींचा मानसिक त्रास झाला. हे सगळे फोटो शेअर करणं हे मानवतेच्या दृष्टीने योग्य असल्याचं डॉ बर्गेस म्हणतात. हे फोटो पाहून एखाद्या व्यक्तीला मानवतेसाठी काही काम करण्याची प्रेरणा मिळाली तर नक्कीच चांगली गोष्ट ठरेल असं बर्गेस म्हणतात. फ्लिकरवरील त्यांच्या कलेक्शनमधले हे काही फोटो. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


قال ترامب لأنصاره إنه في طريقه لضمان ترشيح الحزب الجمهوري في الانتخابات الرئاسية المقبلة. وتظهر نتائج جزئية أنه حصل على أكثر من 40 في المئة من أصوات الناخبين بولاية نيفادا. وهذا ثالث فوز على التوالي يحققه ترامب في انتخابات الحزب الجمهوري التمهيدية بعد فوزه في نيو هامبشاير وساوث كارولينا. وقال ترامب لأنصاره إنه في طريقه لضمان ترشيح الحزب في الانتخابات المقبلة. ويتنافس السيناتور تيد كروز والسيناتور ماركو روبيو على المركز الثاني في نيفادا. مواضيع قد تهمك نهاية وتتسم الحملة الانتخابية لترامب بالتصريحات المثيرة للجدل، فقد قال إنه ينوي طرد 11 مليون مهاجر غير رسمي، وتشييد جدار على طول الحدود بين بلاده والمكسيك، ومنع المسلمين مؤقتا من دخول الولايات المتحدة. وانسحب جيب بوش، الحاكم السابق لولاية فلوريدا، من السعي للفوز بترشيح الحزب الجمهوري بعد حصوله في المركز الرابع في انتخابات ساوث كارولينا.

आठ वर्षांनंतर कनिष्ठ सभागृहात डेमोक्रॅट्सच्या वर्चस्वामुळे ट्रंप यांच्या काँग्रेसच्या माध्यमातून आपला अजेंडा राबवण्याच्या मोहिमेला खीळ बसणार आहे. मात्र सिनेटमध्ये ट्रंप यांच्या रिपब्लिक पक्षाने आपलं स्थान मजबूत केलं आहे. त्यामुळे ट्रंप यांना न्याधीशांच्या आणि इतर महत्त्वाच्या नेमणूका त्यांच्या मता प्रमाणे करता येणार आहेत. मंगळवारी झालेल्या मध्यवर्ती निवडणुका म्हणजे ट्रंप प्रशासनाबाबत जनमताचा कौलचाचणी सारख्या होत्या. पण अजून 2020च्या निवडणुकांबाबत ट्रंप यांनी कुठलंही वक्तव्य केलंलं नाही. अमेरिकेतल्या मध्यावधी निवडणुकांचा डोनाल्ड ट्रंप यांना फायदा की फटका? निवडणुकांचे निकाल विरोधी पक्षांसाठी आश्वासक चित्र निर्माण करणारे आहेत. नॅन्सी पेलोसी हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हमध्ये सभापती असणार आहेत. त्यांनी 2007 ते 2011 या कालावधीत सभापतीपद भूषवलं होतं. वॉशिंग्टन शहरात जमलेल्या उत्साही गर्दीला त्यांनी संबोधित केलं. 'तुम्हा सगळ्यांचे मन:पूर्वक आभार. अमेरिकेच्या नागरिकांसाठी उद्याचा दिवस नवी उमेद घेऊन येणारी असेल', असं पेलोसी यांनी सांगितलं. रिपब्लिकन पक्षानं इंडियाना, टेक्सास आणि उत्तर डाकोटा या सिनेटच्या जागा जिंकल्या आहेत. आठ वर्षांत प्रथमच काँग्रेसच्या खालच्या सभागृहात डेमॉक्रॅटिक पक्षाला बहुमत मिळालं आहे. त्यामुळे त्यांना आता ट्रंप यांचा अजेंडा रोखणं शक्य होणार आहे. व्हाईट हाऊसमध्ये सत्तेत असलेल्या पक्षाच्या विरोधात मध्यावधी निवडणुकांचा कौल जाणं हा ऐतिहासिक कल पुन्हा परतल्याचं मानलं जात आहे. आतापर्यंत काय घडलं? ट्रंप यांना कौतुक ट्रंप यांनी सेनेटमधील विजयाबद्दल आनंद व्यक्त करताना त्यांचं कौतुक करणारं एक ट्वीवटही केलं आहे. "105 वर्षांत केवळ पाचव्यांदाच विद्यमान अध्यक्षांना सेनेटमधलं स्थान राखता आलं आहे...." असं राजकीय समालोचकाचं निरिक्षण ट्रंप यांनी दिलं आहे. सर्वांत तरुण प्रतिनिधी अलेक्झांड्रिया अकॉसिओ-कोर्टझ आणि अॅबी फिंकेनॉवर या दोन्ही 29 वर्षांच्या सर्वांत तरुण प्रतिनिधी हाऊसमध्ये निवडून आल्या आहेत. दोघीही डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या आहेत. अलेक्झांड्रिया न्यूयॉर्क-13 डिस्ट्रिक्टमधून तर अॅबी या आयोवा - फर्स्ट डिस्ट्रिक्टमधून निवडून आल्या आहेत. महिलांचा विक्रम आतापर्यंत जाहीर झालेल्या निकालानुसार, हाऊसमध्ये एकूण 89 महिला प्रतिनिधी निवडून आल्या आहेत. हा आतापर्यंतचा विक्रम आहे. यापूर्वी महिला प्रतिनिधींचा आकडा 84पर्यंत गेला होता. डेमोक्रॅटिक पक्षाकडून इल्हान उमर आणि रशिदा तालिब या दोन मुस्लिम महिलाही प्रथमच निवडून आल्या आहेत. इल्हान उमर आणि रशिदा तालिब हाऊसमधल्या विजयाकडे वाटचाल करत असलेल्या डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या नेत्या नॅन्सी पेलोसी यांनी समर्थकांशी संवाद साधला. त्या म्हणाल्या, "आजचा दिवस हा हारजितीपेक्षा नियंत्रण आणि समन्वय साधण्यासाठी जास्त महत्त्वाचा आहे." ट्रंप यांनी मानले आभार! निकाल जाहीर होऊ लागल्यानंतर डोनाल्ड ट्रंप ट्वीटद्वारे मतदारांचे आभार मानले. इंडियानाच्या जागेवर डेमॉक्रॅटिक पक्षाचा पराभव झाला आहे. हा डेमॉक्रॅटिक पक्षासाठी मोठाच धक्का मानला जात आहे. "आम्हाला सध्याच्या परिस्थितीत काहीही धोका नाही," असं व्हाईट हाऊसच्या प्रवक्त्या सारा सॅण्डर्स यांनी स्पष्ट केलं. "निकाल आले की त्याचं श्रेय मोठ्या प्रमाणात राष्ट्राध्यक्षांनाचा दिलं जाईल," असा दावाही त्यांनी केला. दरम्यान, बीबीसीचे उत्तर अमेरिका प्रतिनिधी अॅंथनी झुकर सांगतात, "ट्रंप यांनी निवडणूक प्रचाराच्या अखेरच्या काळात सगळा फोकस स्वत:वरच राहील, अशा दृष्टीनं प्रचार मोहीम राबवली. त्याचा त्यांना इंडियाना आणि टेनसी या प्रातांत फायदा होत असल्याचं चित्र आहे." मध्यावधी निवडणुका अमेरिकन कॉंग्रेसच्या सर्व 435 जागा, सीनेटच्या 100पैकी 35 जागा आणि 50 राज्यांपैकी 36 राज्यांचे गर्व्हनर यांची निवड करण्यासाठी या निवडणुका होत आहेत. डोनाल्ड ट्रंप यांच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या कार्यकाळाच्या मध्यावर होत असलेल्या या निवडणुकांना मध्यावधी निवडणुका असं म्हटलं जातं. ट्रंप थेट निवडणुकीत उभे नसले तरी या निवडणुकीचा चेहरा तेच आहेत. त्यामुळेच गेल्या काही वर्षांच्या इतिहासात मध्यावधी निवडणुकांची मोठी चर्चा प्रथमच होत आहे. आपल्याकडे जशी राज्यसभा असते तसं तिथं सिनेट हे सभागृह आहे. रिपब्लिकन पक्षाकडे 51 तर डेमोक्रॅटिक पक्षाकडे 49 जागा होत्या. सिनेटच्या एक तृतीयांश जागांसाठी मध्यावधी निवडणुका झाल्या. अमेरिकेच्या दुसऱ्या सभागृहाला हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह म्हणतात. या सभागृहात 240 सदस्य रिपब्लिकन तर 195 डेमोक्रॅटिक पक्षाचे होते. मतदान केंद्रावरील रांग विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांना पायउतार करण्यासाठी विरोधी पक्ष सरसावला आहे. मात्र त्यासाठी सभागृहातल्या सदस्यांची मंजुरी लागते. अमेरिकेच्या इतिहासात आतापर्यंत असं घडलेले नाही. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


يتوقع أن يطرح الديمقراطيون لائحة اتهام لعزل الرئيس ترامب، في مجلس النواب يوم الإثنين المقبل وقالت رئيسة مجلس النواب، الديمقراطية نانسي بيلوسي، إنها ستمضي قدما في إجراءات المحاسبة البرلمانية إذا لم يستقل ترامب على الفور. ومن المقرر أن يوجه الأعضاء الديمقراطيون في مجلس النواب تهمة "التحريض على العصيان" إلى ترامب بعد غد الاثنين. ويتهم الديمقراطيون الرئيس بتشجيع أعمال شغب في الكونغرس، قتل فيها خمسة أشخاص. وقال الرئيس الأمريكي المنتخب، جو بايدن، إن قرار العزل يعود إلى الكونغرس، لكنه قال إنه كان يعتقد "منذ فترة طويلة أن الرئيس ترامب ليس لائقا لتولي المنصب". مواضيع قد تهمك نهاية ورفض البيت الأبيض المحاكمة ووصفها بأنها خطوة "ذات دوافع سياسية"، من شأنها "أن تؤدي فقط إلى مزيد من الانقسام في بلدنا العظيم". ووقع ما يقرب من 160 من أعضاء مجلس النواب الديمقراطيين على مسودة لائحة الاتهام، التي بدأ في صياغتها عضوا الكونغرس - تيد ليو عن كاليفورنيا وديفيد سيسلين عن رود آيلاند - بينما كانا يختبئان خلال الفوضى التي حدثت الأربعاء في مبنى الكابيتول، مقر الكونغرس. وإذا مضى هذا التحرك قدما، فستكون هذه هي المرة الثانية التي يلجأ فيها مجلس النواب إلى إجراءات العزل ضد الرئيس ترامب. وفي ديسمبر/ كانون الأول من عام 2019، اتهم مجلس النواب ترامب بإساءة استخدام السلطة وعرقلة عمل الكونغرس. لكن مجلس الشيوخ، ذا الأغلبية الجمهورية، برأه من التهمتين في فبراير/ شباط 2020. ولم يواجه أي رئيس أمريكي من قبل إجراءات عزل مرتين. ومع ذلك، فإن احتمالية إتمام الإدانة والعزل تبدو بعيدة، بسبب الدعم الجمهوري الواسع لترامب في مجلس الشيوخ. قتل خمسة اشخاص خلال أعمال الشغب داخل الكونغرس وقالت السيناتور التي تنتمي للحزب الجمهوري، ليزا موركوفسكي من ألاسكا، لصحيفة محلية الجمعة إن ترامب "يحتاج ببساطة إلى الخروج". وقال السيناتور الجمهوري بن ساسي، عن نبراسكا، وهو من المنتقدين الدائمين لترامب، إنه سيفكر "بالتأكيد" في عزله. لكن لا يوجد حتى الآن ما يشير إلى أن عددا كافيا من أعضاء حزب الرئيس سيوافق على إدانته. وهذا يعني أن المساءلة في مجلس النواب قد تكون مجرد إجراء رمزي، لمحاسبة ترامب على حادث اقتحام الكونغرس. وتقول مذكرة داخلية لمجلس الشيوخ، إن أقرب وقت يمكن فيه أن ينظر في أي لائحة اتهام من مجلس النواب سيكون في 19 من يناير/ كانون الثاني، وهو اليوم السابق لانتهاء ولاية ترامب، وبذلك لا يمكن أن تبدأ محاكمة إلا بعد أن يكون قد تركه لمنصبه. وينقسم الخبراء الدستوريون بشأن إمكانية استمرار المحاكمة في مجلس الشيوخ في هذه الحالة. وفي حال إدانته، سيخسر ترامب المزايا الممنوحة للرؤساء السابقين، ويمكن لأعضاء مجلس الشيوخ التصويت لمنعه بشكل دائم من تولي المناصب العامة. وتأتي هذه الخطوة غير المسبوقة، في الوقت الذي تحصن فيه ترامب في البيت الأبيض يوم الجمعة، ومنعه تويتر، موقع التواصل الرئيسي مع العالم الخارجي، بشكل دائم من التغريد. قال ترامب إنه لن يحضر حفل تنصيب خليفته، جو بايدن، في 20 من يناير/ كانون الثاني الجاري. وتسبب حصار مبنى الكابيتول في توتر كبار السياسيين، ما دفع نانسي بيلوسي، إلى التحدث إلى أعلى قائد عسكري في البلاد، حول طرق منع ترامب من الوصول إلى الشفرة النووية. في يوم مثير في واشنطن العاصمة الجمعة، تضمنت التطورات الأخرى ما يلي: ماذا تقول مسودة قرار الاتهام؟ يتكون مشروع القرار، الذي اطلعت عليه شبكة سي بي إس نيوز الشريكة لهيئة الاذاعة البريطانية من مادة واحدة: "التحريض على العصيان". وجاء في المسودة: "شارك دونالد جون ترامب في جرائم كبيرة وجنح، من خلال التحريض المتعمد على العنف ضد حكومة الولايات المتحدة". واتهم المشرعون، في مسودة قرار الاتهام، الرئيس بالإدلاء بتصريحات، شجعت وأدت إلى "عمل غير قانوني في مبنى الكابيتول". وتقول المسودة أيضا إن هذا "يتسق مع جهوده السابقة، لتخريب وعرقلة" المصادقة على فوز الرئيس المنتخب، جو بايدن، في الانتخابات الرئاسية التي جرت في نوفمبر/ تشرين الثاني الماضي. وتقول المسودة: "لقد خان بذلك الثقة فيه كرئيس، ما ألحق ضررا واضحا بشعب الولايات المتحدة". وحث الرئيس ترامب أنصاره على الزحف إلى مبنى الكابيتول، في اليوم الذي كان من المقرر أن يصادق فيه الكونغرس على فوز بايدن في الانتخابات، والذي أعلنه سابقا المجمع الانتخابي. ونظم ترامب مسيرة شكك فيها مرارا في شرعية الانتخابات الرئاسية، زاعما دون دليل أنها "سُرقت" منه. ليس هناك ما يشير إلى أن مايك بنس نائب الرئيس (يسار) مستعد لاستخدام التعديل الخامس والعشرين لعزل ترامب وقال ترامب للجمهور: "سوف نسير إلى مبنى الكابيتول، وسنشجع أعضاء مجلس الشيوخ الشجعان وأعضاء وعضوات الكونغرس"، وحث مؤيديه على "القتال". ويرى الديمقراطيون وبعض الجمهوريين أن هذه الكلمات تصل إلى حد التحريض. ما هي إجراءات الإقالة؟ تسمح إجراءات الإقالة للكونغرس - أحد أفرع الحكومة الأمريكية المختص بتشريع القوانين - بمحاكمة الرؤساء. لائحة الاتهام هي التهم الموجهة إلى رئيس من قبل مجلس النواب. وإذا صوت المجلس لتمريرها، تنتقل الإجراءات إلى مجلس الشيوخ، الذي يقرر، عن طريق التصويت، ما إذا كان ستتم الإدانة أم لا. وهذا حدث نادر وعملية سياسية وليست جنائية. وترامب هو ثالث رئيس أمريكي يتعرض لإجراءات العزل. ولم تسفر الإجراءات عن إقالة أي من الاثنين الآخرين - بيل كلينتون عام 1999 وأندرو جونسون عام 1868 -وأبقاهما مجلس الشيوخ في المنصب. أما الرئيس ريتشارد نيكسون فقد استقال قبل أن يتم عزله. كيف وصلنا إلى هذه النقطة؟ يوم الأربعاء، مع استمرار تأثر واشنطن بأحداث الشغب التي جرت في مبنى الكابيتول، عقد الديموقراطيون مؤتمرا عبر الهاتف تحدثوا فيه لمدة ثلاث ساعات، حول إمكانية إقالة الرئيس من منصبه. وذكرت شبكة سي بي إس نيوز أن الديمقراطيين يدعمون بأغلبية ساحقة هذه الجهود، باستثناء واحد فقط - وهو "كورت شريدر" ممثل ولاية أوريغون - الذي قال إن مثل هذه الخطوة ستكون مثيرة للانقسام في البلاد. وأخبرت بيلوسي أعضاء حزبها بأنها تفضل أن تتم إقالة ترامب، استنادا إلى التعديل الخامس والعشرين للدستور، والذي يسمح لنائب الرئيس بالقيام بمهام الرئيس، إذا كان الأخير غير قادر على أداء واجباته بسبب مرض عقلي أو جسدي. وقالت إنه إذا لم يحدث ذلك، فستكون المحاكمة مطروحة على الطاولة. وذكرت تقارير إعلامية أمريكية أن وزير الخزانة، ستيفن منوشين، شارك شخصيا في مناقشات حول تطبيق التعديل الخامس والعشرين. ومع ذلك، يرى البعض أن نجاح مثل هذا الإجراء غير مرجح إلى حد كبير، وليس هناك ما يشير إلى أن مايك بنس، نائب الرئيس، مستعد لاستخدام التعديل. ووصفت بيلوسي الرئيس ترامب أمس الجمعة بأنه "مختل"، وقالت إن على الكونغرس بذل كل ما في وسعه، لحماية الأمريكيين أثناء توليه منصبه. وفي بيان لاحق، قالت رئيسة مجلس النواب إن الكتلة الديمقراطية في مجلس النواب أجرت نقاشا "حزينا ومؤثرا ووطنيا"، حول إمكانية عزل الرئيس.

या प्रस्तावात ट्रंप यांनी आंदोलकांना हिंसा करण्यासाठी प्रोत्साहित केल्याचा आरोप ठेवण्यात आला आहे. रिपब्लिकन पक्षातले अनेक सिनेटरही आता ट्रंप यांची साथ द्यायला तयार नाहीत. इतकंच नाही तर ट्रंप यांनी प्रशासकीय पातळीवर ज्या काही नियुक्त्या केल्या होत्या त्यातल्या काही जणांनीही कॅपिटल हिलच्या घटनेनंतर राजीनामा दिला आहे. नियोजित कार्यक्रमानुसार मावळते राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांना 20 जानेवारी रोजी व्हाईट हाऊस सोडायचं आहे आणि त्याच दिवशी नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन पदभार स्वीकारतील. मात्र, कॅपिटल हिलवरच्या हिंसाचारानंतर डेमोक्रेटिक पक्षाचे नेते आता 20 जानेवारपर्यंत प्रतीक्षा करायला तयार नाहीत. ट्रंप यांनी तात्काळ पदभार सोडावा, असं त्यांचं म्हणणं आहे. तसंच त्यांना पुन्हा अध्यक्षीय निवडणुकीला उभं राहण्यावर बंदी घालावी, अशीही त्यांची मागणी आहे. ट्रंप यांनी लवकरात लवकर व्हाईट हाऊस सोडण्याची घोषणा केली नाही तर त्यांच्याविरोधात महाभियोग सुरू करू, असं अमेरिकेची संसद असलेल्या काँग्रेसच्या स्पीकर नॅन्सी पेलोसी यांनी म्हटलं आहे. ट्रंप यांच्या बेजबाबदार वक्तव्यांमुळेच हिंसाचार उफाळला आणि एका पोलीस अधिकाऱ्यासह पाच जणांचा मृत्यू झाल्याचंही पेलोसी म्हणाल्या. ट्रंप यांच्यावर याआधीही एकदा महाभियोगाचा खटला दाखल करण्यात आला होता. त्यावेळी जे रिपब्लिकन सिनेटर ट्रंप यांच्या बाजूने होते त्यातले बहुतेक सिनेटर यावेळी मात्र ट्रंप यांची साथ द्यायला तयार नाहीत. याचा अर्थ ते ट्रंपविरोधात भूमिका घेणार, असं नाही. मात्र, यावरून ट्रंप यांनी आपल्या लाखो समर्थकांची सहानुभूती गमावल्याचं स्पष्ट होतं. दरम्यान, संसदेत अध्यक्षीय निवडणुकीच्या निकालाला आव्हान देऊन जो बायडन यांचा विजय न रोखणाऱ्या सर्वच रिपब्लिक सिनेटर्सच्या समानांतर नवीन उमेदवार देणार असल्याचा विडा ट्रंप यांनी उचलला आहे. राजीनामा आणि शंका-कुशंका कॅपिटल हिलवर ट्रंप समर्थकांनी केलेल्या हिंसाचारवर चहुबााजूंनी टीका झाली. ट्रंप यांच्या विश्वासातल्या अनेक रिपब्लिकन नेत्यांनीही या घटनेचा जाहीरपणे निषेध केला. टीका करणाऱ्यांमध्ये ट्रंप प्रशासनातील अनेक माजी मंत्री आणि ज्येष्ठ अमेरिकन राजनयिकांचा समावेश आहे. कॅपिटल हिलवरील हिंसाचारानंतर संसदेच्या कामकाजात दोन्ही पक्षांच्या नेत्यांनी राष्ट्राध्यक्षांच्या वर्तणुकीचा निषेध केला. ट्रंप यांनी तात्काळ ऑफिस सोडावं, अशी मागणी डेमोक्रेटिक पक्षाच्या नेत्यांनी केली. त्यांच्या मते, "ट्रंप देशासाठी मोठा धोका आहेत. त्यांचा अंदाज लावता येत नाही आणि म्हणूनच व्हाईट हाऊसमध्ये त्यांना आणखी 11 दिवस देण्याचं काहीच औचित्य नाही." ट्रंप यांना वेळेआधीच पदावरून काढण्यात आलं तर ते पुढे कधीच राष्ट्राध्यक्ष पदाची निवडणूक लढवू शकणार नाहीत. मात्र, त्यासाठी अमेरिकेचे उपाध्यक्ष आणि अध्यक्षीय निवडणुकीत त्यांचे पार्टनर असलेले माइक पेन्स आणि इतर मंत्र्यांना राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांना निवृत्त करण्याची कार्यवाही सुरू करावी लागेल. अमेरिकन राज्यघटनेच्या कलम-25 अंतर्गत ही कार्यवाही होऊ शकते. संसदेच्या सभापती नॅन्सी पेलोसी आणि सिनेटमधले डेमोक्रेटिक पक्षाचे खासदार चक शूमर यांनीही पेन्स यांना ही कारवाई करण्याचं आवाहन केलं आहे. पेन्स यांनी अजूनतरी या आवाहनावर कुठलीच प्रतिक्रिया दिलेली नाही. मात्र, पेन्स अशी कार्यवाही करू शकतात, असं काहींना वाटतं. याचं कारण म्हणजे कॅपिटल हिलवरच्या घटनेचं ट्रंप प्रशासनातल्या अनेक वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी विरोध केला होता. यापूर्वी डेमोक्रेटिक पक्षाने ट्रंप यांच्याविरोधात महाभियोगाची कारवाई करण्याचा प्रयत्न केला त्यावेळी ट्रंप मंत्रिमंडळाचा पाठिंबा न मिळाल्याने त्यांना त्यात यश मिळालं नाही. मात्र, यावेळी स्वतः सभापती नॅन्सी पेलोसी ट्रंप यांच्या सहकाऱ्यांशी चर्चा करत आहेत. अण्वस्त्र हल्ल्याची भीती मावळते राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी एखाद्या युद्धाचा किंवा अण्वस्त्र हल्ल्याचा आदेश दिला तर काय होईल, याविषयी आपण अमेरिकेचे जनरल ऑफ स्टाफ जनरल मार्क मिली यांच्याशी चर्चा केल्याचं नॅन्सी पेलोसी यांनी एका पत्रात सांगितलं आहे. मात्र, त्यावर जनरल मार्क मिली यांनी काय उत्तर दिलं, हे सार्वजनिक करण्यात आलेलं नाही. ट्रंप यांनी याच आठवड्यात व्हाईट हाऊस सोडलं नाही तर पुढच्या काही दिवसात त्यांच्याविरोधात महाभियोगाचा खटला दाखल होऊ शकतो, असा इशारा नॅन्सी पेलोसी यांनी दिला आहे. अमेरिकेच्या संसदेला काँग्रेस म्हणतात. काँग्रेसची दोन सभागृहं आहेत - हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह्‌ज (कनिष्ठ सभागृह) आणि सिनेट (वरिष्ठ सभागृह). यातल्या कनिष्ठ सभागृहात डेमोक्रेटिक पक्षाला बहुमत आहे. या बहुमताच्या आधारे ट्रंप यांच्याविरोधात महाभियोगाचा खटला दाखल करता येऊ शकतो. तसं झाल्यास दोनवेळा महाभियोगाला सामोरे गेलेले ट्रंप अमेरिकेच्या इतिहासातले पहिलेच राष्ट्राध्यक्ष ठरतील. मात्र, सिनेटमध्ये रिपब्लिकन नेत्यांच्या समर्थनाशिवाय ट्रंप यांच्याविरोधात कारवाई करण्यासाठी लागणारं संख्याबळ डेमोक्रेटिक पक्षाकडे नाही. सिनेटमधलेही अनेक रिपब्लिकन नेते ट्रंप यांच्या नाराज आहेत. मात्र, त्यांना ट्रंप यांच्याविरोधात महाभियोग सुरू करण्याची घाई नाही. 2019 साली ज्यावेळी डेमोक्रेटिक पक्षाने ट्रंप यांच्याविरोधात महाभियोग दाखल करण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा रिपब्लिकन सिनेटर्सनी त्याला विरोध केला होता. त्यातले बहुतेक सिनेटर यावेळी गप्प आहेत. काही सिनेटर्स मात्र कॅपिटल हिलच्या घटनेत ट्रंप यांची काहीच चूक नव्हती, असं जाहीरपणे म्हणत आहेत. ट्रंप यांची उचलबांगडी केल्याने फायदा कमी, तोटा जास्त साउथ कॅरोलिनाचे रिपब्लिकन सिनेटर लिंडसे ग्रॅहम यांनी म्हटलं, "कार्यकाळाच्या अखेरच्या दिवसात ट्रंप यांच्यावर कारवाई केल्यास त्याने फायदा कमी आणि तोटाच अधिक होईल. जो बायडन या कारवाईमुळे किती नुकसान होईल याचा हिशेब करतील, अशी आशा मला आहे." इतरही काही रिपब्लिकन नेत्यांचं हेच म्हणणं आहे. कार्यकाळाच्या अखेरच्या दिवसात ट्रंप यांच्याविरोधात कारवाई केल्याने देशात आणखी फूट पडेल, असं रिपब्लिकन नेत्यांचं वाटतं. राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी सातत्याने आपणच विजयी झाल्याचं आणि निवडणुकीत घोटाळा झाल्याचं म्हटलं आहे. मात्र, यासंदर्भातला कुठलाही ठोस पुरावा ते सादर करू शकलेले नाहीत. मात्र, ट्रंप समर्थकांचा ट्रंप यांच्या म्हणण्यावर विश्वास आहे आणि त्यांनी 'लोकशाही वाचवा' अशी घोषणाबाजी करत अनेक राज्यांमध्ये निदर्शनंही केली. एकूणच अमेरिकेच्या संसदेने नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांना निवडणुकीतील विजयाचं प्रमाणपत्र दिलं असलं तरी ट्रंप यांना व्हाईट हाऊसमधून कसा निरोप मिळतो, हे येत्या काही दिवसात ठरणार आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


ماكدوغال زعمت أنها كانت على علاقة بترامب وذكرت التقارير أن التسجيلات عثر عليها في مداهمة مكتب التحقيقات الفيدرالي (إف بي آي) لمنزل كوهين في وقت سابق من هذا العام في نيويورك. وقالت صحيفة "نيويورك تايمز" إن ترامب وكوهين ناقشا في التسجيل دفع أموال لعارضة بلاي بوي، كارين مكدوغال، التي تقول إنها أقامت علاقة مع ترامب. "تسجيل سري لترامب" حول دفع أموال لعارضة في بلاي بوي وذكرت التقارير أن الشريط سُجل قبل شهرين من الانتخابات. لكن من هي كارين مكدوغال؟ عملت كارين ماكدوغال البالغة من العمر 46 عاما مدرسة بحضانة قبل "اكتشافها" في مسابقة لأزياء البحر وتحولت إلى إحدى أشهر عارضات مجلة بلاي بوي في تسعينيات القرن الماضي. وقالت كارين ماكدوغال، العارضة السابقة في مجلة بلاي بوي،إن الرئيس الأمريكي دونالد ترامب كان على علاقة جنسية معها. ترامب "مارس الجنس" مع عارضة بمجلة بلاي بوي الإفراج عن النجمة الإباحية ستورمي دانيلز من هي راقصة التعري ستورمي دانييلز التي قبض عليها؟ وقالت في مقابلة مع محطة سي إن إن إنها بكت في طريق عودتها إلى المنزل بعد أن حاول ترامب أن يدفع لها مبلغا من المال بعد أول لقاء. واعتذرت ماكدوغال لزوجة ترامب، ميلانيا، وقالت إنها لا تود أن يحصل شيء شبيه معها. ونفى ترامب ما قالته ماكدوغال. الرئيس الأمريكي قال إن كوهين لم يعد محاميه الشخصي وقبيل انتخابات 2016 الرئاسية، باعت مكدوغال قصتها إلى صحيفة "ناشونال إنكويرر" الأمريكية، الذي يمتلكها صديق شخصي لترامب. وتقول العارضة إن الاتفاق البالغ قيمته 150 ألف دولار منح الصحيفة حقوق حصرية وحظر عليها الحديث علانية عن علاقتها الجنسية المزعومة. لكن الصحيفة لم تنشر قصتها علاقتها الغرامية، وتقول مكدوغال إنها تعرضت للخداع. وقد رفعت دعوى قضائية لكسر اتفاقية الصمت ولكنها حصلت على تسوية في 19 ابريل/نيسان الماضي قيمتها 130 ألف دولار للتراجع عن دعواها مع الاحتفاظ بحقها في قصتها دون تسريبها لطرف ثالث خلال 12 شهرا وإلا تتعرض لغرامة قدرها 70 ألف دولار. وتقول ماكدوغال التي أزالت حشو السليكون بالثدي عام 2017 :" لقد أصابني الحشو بالحساسية والمرض، وشعرت أنني أموت، فقررت أن أعيش حياة سوية وأن أتصرف في حياتي بشكل سوي وأعترف بأخطائي."

ट्रंप यांच्याशी संबंध असण्याचा दावा करणारी प्लेबॉयची पूर्वीची मॉडेल कॅरेन मॅकडॉगल या वर्षाच्या सुरुवातीला न्यूयॉर्कमध्ये FBIनं कोहेन यांच्या मालमत्तेवर छापा टाकला होता. या छाप्यात या रेकॉर्ड केलेल्या टेप्स आढळल्या आहेत. प्लेबॉय मॉडेलला पैसे देण्याचं प्रकरण द न्यूयॉर्क टाइम्सच्या रिपोर्टनुसार, कोहेन यांनी रेकॉर्ड केलेल्या टेप्समध्ये ट्रंप आणि कोहेन हे दोघं कॅरेन मॅकडॉगल या मॉडेलला पैसे देण्यासंदर्भात चर्चा करत आहेत. मॉडेल मॅकडॉगल हिनं ट्रंप यांच्यासोबत पूर्वी प्रेमसंबंध असल्याचा दावा केला होता. तसंच, या टेप्स अमेरिकन अध्यक्षीय निवडणुकीच्या दोन महिने आधीच रेकॉर्ड झाल्याचेही स्पष्ट होत आहे. गप्प राहण्यासाठी ही रक्कम मॅकडॉगलला दिली गेली आहे का याचा तपास अमेरिकेतील डीपार्टमेंट ऑफ जस्टिस करत आहे. सध्या कोहेन यांच्यावर कोणतीही कलमं लावण्यात आलेली नसली तरी बँक आणि कर घोटाळ्यासंदर्भात त्यांची चौकशी सुरूच आहे. तसंच, निवडणुकीच्या कायद्याचं उल्लंघन केल्याच्या आरोपांचीही चौकशी सुरू आहे. कोहेन यांचे वकील लॅनी जे. डेविस यांनी या प्रकरणाबाबत त्यांची बाजू मांडली. गेल्या शुक्रवारी डेविस यांनी सांगितल्याप्रमाणे, कोहेन हे या तपासाबाबत संवेदनशील असून ते सहकार्य करत आहेत. डेविस सांगतात, "हे रेकॉर्डिंग ऐकल्यावर त्यातून एक कळतं की कोहेन यांना कोणताही धोका नाही. बाहेर याबाबत कोणतीही वक्तव्य झाली तरी जे टेपमध्ये आहे ते बदलू शकत नाही." 'मेलेनियाआधी माझे ट्रंप यांच्याशी संबंध' 2016च्या अध्यक्षीय निवडणुकांवेळी मॅकडॉगल यांनी त्यांची ही कथित 'प्रेम कथा' नॅशनल एन्क्वायर नावाच्या टॅबोलाईडला विकली होती. हे वृत्तपत्र ट्रंप यांच्या जवळच्या मित्राच्या मालकीचं आहे. मॅकडॉगल यांनी सांगितल्यानुसार, ही कथा छापण्यासाठी त्यांच्यात आणि नॅशनल एन्क्वायरमध्ये 150,000 अमेरिकी डॉलर म्हणजे जवळपास 1 कोटी रुपयांचा करार झाला होता. या करारानुसार, मॅकडॉगल यांनी याविषयी बाहेर कुठेही वाच्यता न करण्याचेही ठरले होते. परंतु, एन्क्वायरने ही कथित 'प्रेम कथा' छापलीच नाही. त्यामुळे आपल्याला हुषारीनं फसवण्यात आल्याचं मॅकडॉगल यांना वाटतं आहे. तसंच, गेल्या शुक्रवारी, ट्रंप यांचे आणखी एक वकील रुडी गियुलियानी यांनी द न्यूयॉर्क टाइम्ससोबत बोलताना सांगितलं की, अध्यक्ष ट्रंप आणि कोहेन यांच्यात मॅकडॉगल यांना पैसे देण्याबाबत चर्चा झाली होती. परंतु, असे पैसे कधीचे दिले गेले नाहीत. याचे पुरावे ही टेप नीट ऐकली तर त्यातून सिद्ध होतात. कॅरेन मॅकडॉगल यांच्यामते, ट्रंप यांचा मेलेनिया यांच्याशी विवाह होण्याआधी त्यांचे ट्रंप यांच्याशी 2006मध्ये 10 महिने प्रेमसंबंध होते. याबाबत, ट्रंप यांना विचारलं असता त्यांनी असे कोणतेही प्रेमसंबंध असल्याचा इन्कार केला होता. तसंच, असे कुठले पैसे दिले गेले नसल्याचंही त्यांनी म्हटलं होतं. पॉर्नस्टार स्टॉर्मी डॅनियल्स प्रकरणाशी साधर्म्य? मात्र, मे महिन्यात ट्रंप यांनी मान्य केलं होतं की, कोहेन यांनी एका महिलेला गप्प राहण्यासाठी पैसे दिले म्हणून मी कोहेन यांना ते पैसे देऊन टाकले होते. यापूर्वीही ट्रंप यांच्याबाबतीत असं घडलं आहे. स्टॉर्मी डॅनियल्स नावाच्या पॉर्नस्टारला पैसे दिल्याचाही त्यांनी इन्कार केला होता. स्टॉर्मी डॅनियल्स हिच्यासोबत झालेल्या कराराबाबत कुठेही वाच्यता न करण्यासाठी 130,000 अमेरिकी डॉलर म्हणजे जवळपास कोटी रुपये तिला दिल्याचा त्यांच्यावर आरोप होता. ज्याबाबत आपल्याला कोणतीही माहिती नसल्याचा ट्रंप यांनी म्हटलं आहे. 2006मध्ये कॅलिफोर्निया आणि नेवाडा यांच्यादरम्यान असलेल्या लेक टाहो नावाच्या रिसॉर्टमध्ये ट्रंप यांनी स्टॉर्मी डॅनियल्स यांच्यासोबत शरीरसंबंध ठेवले होते. असा दावाच डॅनियल्स हिनं केला होता. याबाबत कुठेही वाच्यता न करण्यासाठी ट्रंप यांनी डॅनियल्स आणि मॅकडॉगल यांच्यासोबत केलेले करार हे बेकायदेशीर नाहीत. मात्र, या सगळ्यातून ट्रंप यांना त्रास होऊ शकतो. कारण, महिलांशी संबंध असलेल्या गोष्टी दाबण्यासाठी आर्थिक व्यवहार जर झाला असेल तर तो US कँपेन फायनान्स लॉ म्हणजेच अमेरिकी अध्यक्षीय निवडणुकीच्या संदर्भातील कायद्याचं उल्लंघन मानलं जाऊ शकतो. दरम्यान, या सगळ्यामुळे ट्रंप आणि त्यांचे कोणेएकेकाळी निकटवर्ती असलेले कोहेन यांच्यातले संबंध ताणले गेले आहेत. ट्रंप यांनी नुकतंच सांगितल्याप्रमाणे कोहेन हे त्यांचे खाजगी वकील नाहीत. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


ترامب التقى كيم جونغ أون في سنغافورة في يونيو/حزيران الماضي وأعلن عن ذلك بعد اجتماع ترامب مع كبير مفاوضي كوريا الشمالية، كيم يونغ-تشول. ويعتقد أن المسؤول الكوري قدم خطابا من كيم جونغ أون إلى الرئيس الأمريكي. ولم يظهر أي تقدم ملحوظ على صعيد جهود نزع السلاح النووي من شبه الجزيرة الكورية منذ اللقاء التاريخي بين ترامب وكيم في سنغافورة في يونيو/ حزيران الماضي. ولم يُحدد حتى الآن المكان الذي قد تنعقد فيه القمة الثانية، لكن ثمة تكهنات تشير إلى أن الزعيمين ربما يلتقيان في فيتنام. ولم تظهر أية تفاصيل حتى الآن عن محتوى الخطاب الذي حمله كبير المفاوضين إلى ترامب. وأكد ترامب أنه يتطلع إلى جولة جديدة من المحادثات مع نظيره الكوري الشمالي. وقالت سارة ساندرز، المتحدثة باسم البيت الأبيض، إن التقدم مستمر على صعيد محادثات نزع السلاح النووي، لكنها أضافت أن "الولايات المتحدة مستمرة في ممارسة الضغوط وفرض عقوبات على كوريا الشمالية". ماذا حدث منذ القمة الأولى؟ لم يتم الاتفاق على الكثير من الأمور في قمة سنغافورة، لذلك لا تتوافر معلومات كافية لتقييم مدى نجاحها حتى الآن. وتعثرت مفاوضات نووية بين واشنطن وبيونغيانغ. ولم تُقدم تفاصيل بشأن المنشآت النووية في كوريا الشمالية. ولا تزال العقوبات الأمريكية على كوريا الشمالية قائمة. لا يزال الغموض يحيط تفاصيل البرنامج النووي الكوري الشمالي وبدا كيم جونغ أون مشغولا منذ القمة التاريخية بتحسين صورته أمام العالم، فقد عمد إلى تحسين العلاقات مع جارته الجنوبية. كما تطورت العلاقات بين الصين وكوريا الشمالية، وهو ما اتضح من خلال عدة زيارات قام بها إلى بكين للقاء الرئيس شي جين بينغ. ما الذي حققته القمة التاريخية؟ كانت القمة الأولى بين الزعيمين تاريخية بسبب انعقادها بالأساس. لكن من الناحية العملية، فإن كل ما حققته هو اتفاق عام بشأن العمل على نزع السلاح النووي في شبه الجزيرة الكورية. ولم تعلن أي تفاصيل حول نزع السلاح النووي، كما لم يتضمن الاتفاق إطارا زمنيا، ولا آليات للتحقق من سير عملية نزع السلاح. وإذا التقى ترامب وكيم جونغ أون مرة ثانية، يتوقع مراقبون أن يتوصل الجانبان إلى شيء ملموس. ولم تنفذ بيونغيانغ أي تجارب صاروخية منذ قمة يونيو/ حزيران الماضي. كما فككت موقعا لإجراء التجارب النووية. لكن كوريا الشمالية أجرت اختبارا لسلاح تكتيكي "يعمل بتكنولوجيا متقدمة" في نوفمبر/تشرين الثاني. ويبدو أن الولايات المتحدة لا تعتبر هذا السلاح "خطرا كبيرا". ولا يزال الغموض يحيط تفاصيل البرنامج النووي وبرامج تطوير الصواريخ الباليستية العابرة للقارات، إذ لا تتوافر معلومات عن عدد المنشآت النووية في كوريا الشمالية.

या घोषणेच्या आधी किम जाँग यांच्या एक निकटवर्तीयाने राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांची भेट घेतली होती. यावेळी दोन्ही नेते व्हिएतनामला भेटतील असा अंदाज बांधला जात आहे. व्हाईट हाऊसमध्ये ट्रंप यांची भेट घेणाऱ्या खास व्यक्तीचं नाव किम याँग छोल आहे. ते उत्तर कोरियाचे मुख्य मध्यस्थ आहेत. ट्रंप आणि किम जाँग उन यांची ऐतिहासिक भेट मागच्या वर्षी जूनमध्ये सिंगापूरला झाली होती. तेव्हा उत्तर कोरियाच्या अण्वस्त्र नि:शस्त्रीकरणावर चर्चा झाली होती. मात्र तेव्हापासून या क्षेत्रात फारशी प्रगती झालेली नाही. बीबीसी प्रतिनिधी बार्बरा प्लेट अशर यांचं म्हणणं आहे की किम याँग छोल यांचं वाँशिग्टनला येणं ही एक चांगली गोष्ट आहे. आण्विक मुत्त्सद्देगिरीच्या दृष्टीने हा महत्त्वाचा इशारा आहे. जनरल किम याँग छोल एक माजी गुप्तचर अधिकारी आहेत आणि ते किम जाँग उन यांचे विश्वासू असल्याचंही सांगण्यात येतं. अमेरिकेबरोबर उत्तर कोरियाची जी चर्चा झाली त्यातही ते मुख्य मध्यस्थाच्या रूपात समोर आले होते. असं असलं तरी ते अनेकदा वादात सापडले आहेत. 2010 मध्ये जेव्हा ते लष्करात गुप्तचर प्रमुख होते तेव्हा दक्षिण कोरियाच्या नौकांवर झालेल्या हल्ल्यात किम यांचा हात असल्याचं मानलं जातं. भेट खरंच होईल का? ही भेट होऊ शकते. कारण दोन्ही देशांना ही भेट व्हायला हवी असं वाटतं. मागची भेट अनेक घडामोडींमुळे चर्चेत होती. आधी ती रद्द झाली मग जेव्हा किम जाँग उन यांनी हाताने लिहिलेलं पत्र ट्रंप यांना दिलं तेव्हा ही भेट पुन्हा निश्चित करण्यात आली. असं काहीतरी पुन्हा होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. पुढे काय घडामोडी होतील हे पाहणं औत्सुक्याचं ठरेल. यावेळी हे पत्र लवकर आलंय हे मात्र नक्की. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


كيم وترامب فقد شاهد العالم الشهر الماضي زعيم كوريا الشمالية، كيم جونغ-أون، وهو يزرع شجرة للسلام، ويجري محادثات مع رئيس كوريا الجنوبية، مون جي-إن. وتعهد كيم في ذلك الوقت ببدء "تاريخ جديد" في العلاقات مع جارته، قائلا إن هذا كان "نقطة بداية" للسلام بين الكوريتين. وقال كيم أيضا، قبل اجتماع سنغافورة المرتقب، إن كوريا الشمالية ستوقف فورا الاختبارات النووية واختبارات الصواريخ. وتسعى الولايات المتحدة إلى تخلي بيونغيانغ عن برنامج أسلحتها النووية بالكامل، وبلا رجعة. وربما لا يحدث هذا الآن. ولكن ذلك التطور - مع أخذ طبيعة زعيم كوريا الشمالية التي لا يمكن التنبؤ بها في الاعتبار - لا يمكن وصفه بالمدهش. إذ إن اجتماع سنغافورة هو لقاء عمل بالنسبة إلى واشنطن وبيونغيانغ، ولذلك فإن كوريا الشمالية ببساطة تطرح شروط الصفقة التي تريدها، قبل وقت انعقاد الاجتماع بفترة. دور الاقتصاد ولا يشعر كيم جونغ-أون بالخجل من تركيزه على اقتصاد كوريا. فقد قال غير مرة إنه ملتزم بما يعرف بالاستراتيجية الثنائية لبيوغجين - التي يطور من خلالها الاقتصاد والأسلحة النووية معا. وكان كيم قد قال في أبريل/نيسان، وبعد نحو خمس سنوات من إعلان سياسة بيوغجين، إن كوريا الشمالية حققت ما تحتاجه على الصعيد النووي، وتستطيع الآن تحويل الاهتمام إلى الاقتصاد. ولذلك فلا داعي للدهشة أن تقول الولايات المتحدة إن أي استثمار خاص في كوريا الشمالية مشروط بالتزام البلاد بالنزع الكامل لأسلحتها النووية. وتشعر بيونغيانغ بأن التركيز على الاقتصاد هو حاجة ضرورية بالنسبة إليها. فقد بدأ تطبيق عقوبات الأمم المتحدة، والولايات المتحدة يوجع اقتصاد كوريا الشمالية. وفي ضوء هذا أيضا نفهم خطوات الولايات المتحدة بإجبار بلدان أخرى، منها الصين، على قطع التجارة مع تلك الدولة التي تصفها بالمارقة. وتظهر البيانات أن اقتصاد كوريا الشمالية تضرر نتيجة العقوبات. اقتصاد كوريا الشمالية يعتمد جزئيا على التجارة الخارجية وربما تكون صادرات كوريا الشمالية قد انخفضت بنحو 30 في المئة في 2017. إذ إن الصادرات، خاصة إلى الصين، أكبر شريك تجاري لبيونغيانغ، انخفضت بنسبة 35 في المئة. وأدى هذا إلى قطع كمية كبيرة من عوائد النظام. ولن ترضى طبقة الصفوة، التي يحتاج كيم جونغ-أون إلى الحفاظ عليها بجانبه، عن ذلك. ولكن ما يثير الأعصاب أكثر بالنسبة إلى بيونغيانغ هو أن الأمور قد تتدهور أكثر. تخفيف العقوبات ولا يعتقد أن تقدم بيونغيانغ على التخلي عن شيء بلا مقابل. إذ إن كوريا الشمالية - بحسب ما قاله محرر في الشؤون الدبلوماسية - "لديها هي والولايات المتحدة فهم مختلف لما يعنيه نزع الأسلحة النووية". وأضاف أنكيت باندا أن ما تريده كوريا الشمالية بالفعل هو تخفيف العقوبات. وأشار إلى أنه توجد حاليا حوالي تسعة قرارات مختلفة خاصة بالعقوبات المفروضة على كوريا الشمالية. ويقول إن "هذا يجعل تخفيف العقوبات مستحيلا. وحتى إن كان لكوريا الجنوبية موقف إيجابي نحو الشمال، فإنه لا يمكن أن يحدث شيء بدون الأمم المتحدة والولايات المتحدة. وقد يكون تهديد كوريا الشمالية اختبارا لاستعداد الولايات المتحدة لتقديم تنازلات، بحسب ما يقوله وليام نيوكوم، أحد خبراء الأمم المتحدة السابقين. ونجاح الاختبار أمر محل تساؤل لكن كثيرا من الدبلوماسيين يقولون إنه يجب على مجلس الأمن أن يتصرف، إما بإلغاء العقوبات، أو بتعديلها، أو بتعليقها. وما تريده بيونغيانغ هو أن تعرف واشنطن قدر المخاطرة الموجود، وأن تضمن كوريا الشمالية بقاء اقتصادها على قيد الحياة.

किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांना लिहिलेल्या पत्रात ट्रंप यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली. व्हाईट हाऊसने प्रसिद्ध केलेल्या या पत्रात ट्रंप म्हणाले, "आण्विक नि:शस्त्रीकरणासंदर्भात तुमची लवकरात लवकर भेट घ्यायची होती. मात्र तुम्ही प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात प्रचंड राग आणि द्वेष खुलेपणाने दिसत होता. आताच्या घडीला भविष्याचा विचार करून तुमची भेट घेणं रास्त ठरणार नाही." अगदी काही तासांपूर्वीच उत्तर कोरियाने अणुचाचण्यांसाठी वापरण्यात येणारे बोगदे उद्धवस्त केल्याचं म्हटलं होतं. अमेरिकेच्या आग्रहानुसार उत्तर कोरियाच्या आण्विक निःशस्त्रीकरणाच्या दिशेने हे एक मोठं पाऊल मानलं जात होतं. अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्याशी डावपेचात्मक चर्चा सुफळ होण्यासाठी उत्तर कोरियाने यंदाच्या वर्षीच पुंगे-रीचा अण्वस्त्र प्रकल्प बंद करण्याची तयारी दर्शवली होती. क्षणाक्षणाचे अपडेट्स (भारतीय वेळेनुसार) रात्री 11.15 वाजता : ट्रंप यांनी किमना फसवलंय का? काही तासांपूर्वी किम यांनी आपली अणुचाचणीची ठिकाणं उद्ध्वस्त केली आणि आता ट्रंप यांनी ही घोषणा केली. मग ट्रंप यांनी किम यांना फसवलंय का? ग्लोबल टाइम्स या चीनच्या इंग्लिश भाषेतील वृत्तपत्राच्या संपादकांना तरी असंच वाटतं. "आपण फसलो असं किम यांना वाटत असेल, आणि अनेकांना तसंच वाटत असावं," असं ते ट्विटरवरून सांगतात. रात्री 10.15 वाजता : दक्षिण कोरियाची प्रतिक्रिया अमेरिका आणि उत्तर कोरियाने थेट चर्चेसाठी प्रयत्न करावा, असं आवाहन दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष मून जे-इन यांनी केल्याचं वृत्त योनहाप या वृत्तसंस्थेनं दिलं आहे. मून यांच्या निवासस्थानी सुरक्षाविषयक उच्चपदस्थांच्या बैठकीत ते बोलत होते. पाहा व्हीडिओ : कॅमेरांचा क्लिकक्लिकाट, स्मितहास्य आणि थोडाचा विनोद... "कोरियन द्विपकल्पातून अण्वस्त्रांचा नायनाट करून, या प्रदेशात कायमस्वरूपी शांतता प्रस्थापित करणं, हा एक असा ऐतिहासिक कार्यक्रम आहे, जो रद्द करता येत नाही किंवा लांबणीवर टाकला जाऊ शकत नाही," असं मून यांनी सांगितलं. कोरियन द्विपकल्प आण्विक नि:शस्त्रीकरणाच्या प्रक्रियेत कोणताही उशीर व्हायला नको, असंही ते म्हणाले. रात्री 9.50 वाजता : 'किम यांनी योग्य मार्ग निवडावा' "मला आशा आहे की किम जाँग-उन हे योग्य मार्ग निवडतील, फक्त त्यांच्यासाठी नाही तर त्यांच्या लोकांसाठीही, ज्यांना यामुळे विनाकारण त्रास होतोय. आणि मला माहितीये की किम यांनाही तोच योग्य मार्ग निवडायचा आहे," असं ट्रंप म्हणाले. रात्री 9.50 वाजता : '...तर आम्ही तयार आहोत' "मी संरक्षण मंत्री जिम मॅटिस यांच्याशी बोललो. आम्ही अमेरिकेची सुरक्षितता कधीही धोक्यात येऊ देणार नाही. त्यासाठी आम्ही उत्तर कोरियावर पूर्णवेळ दबाव राखून ठेवूच. आणि जर उत्तर कोरियाने काहीही मूर्खपणाचं कृत्य केलं तर आम्ही तयार आहोत," असं राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप म्हणाले. रात्री 8.40 वाजता : ट्रंप थोड्या वेळात बोलणार ट्रंप थोड्याच वेळात पत्रकार परिषद घेणार असल्याची माहिती व्हाईट हाऊसमधून येत आहे. मात्र ते पत्रकारांचे प्रश्न घेतील का, हे अजून स्पष्ट नाही. रात्री 8.20 वाजता : उत्तर कोरियाला 'मोठा धक्का' काही तासांपूर्वीच उत्तर कोरियाने काही आंततराष्ट्रीय पत्रकारांना अणुचाचण्याचे बोगदे उडवण्याची प्रत्यक्ष साईट दाखवली होती. त्यामुळे अचानक झालेल्या या घोषणेमुळे ते अडचणीत सापडले आहेत. CNNच्या एका पत्रकाराने ट्रंप यांचं वरील पत्र उत्तर कोरियाच्या अधिकाऱ्यांना वाचून दाखवलं. त्यांनंतर त्या अधिकाऱ्यांना मोठा धक्का बसला आहे, असं त्या पत्रकाराने सांगितलं आहे. रात्री 8.15 वाजता : सेओलमध्ये खळबळ दक्षिण कोरियाच्या अधिकाऱ्यांनीही सावधगिरीची भूमिका घेत, "आम्ही सध्या ट्रंप यांना नेमकं काय म्हणायचं आहे, हे समजण्याचा प्रयत्न करतोय," असं म्हटलं आहे. सेओलच्या एका अधिकाऱ्याने वॉशिंगटन पोस्टच्या अॅना फिफील्ड यांना ही प्रतिक्रिया दिली आहे. रात्री 8 वाजता : ट्रंप यांची सिंगापूर चर्चेतून माघार उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांना लिहिलेल्या पत्रात ट्रंप म्हणाले, "आण्विक अस्त्रांच्या क्षमतेविषयी तुम्ही बोललात. मात्र आमच्याकडे तुमच्या तुलनेत आणखी मोठे आणि अधिक शक्तिशाली अशी आण्विक अस्त्रं आहेत. या अण्वस्त्रांचा वापर करण्याची वेळ देवाने आणू नये, यासाठी मी प्रार्थना करतो." "पण कोरियाने शांतता, समृद्धी आणि वैभव मिळवण्याची एक मोठी संधी गमावली आहे. हा खरंच इतिहासात एक दुःखद क्षण आहे," असं ट्रंप या पत्रात म्हणाले. "आशा करतो की भविष्यात कधीतरी ही भेट होईल," असंही ते म्हणाले. ट्रंप यांचं किम यांना पत्र सांयकाळी 5 वाजता : उत्तर कोरियाने केले अणुचाचण्यांचे बोगदे उद्ध्वस्त उत्तर कोरियाने अणुचाचण्यांसाठी वापरण्यात येणारे बोगदे उद्धवस्त केल्याचं म्हटलं आहे. पुंगे-री या ठिकाणचे अणुचाचण्यांसाठी उपयोगात आणले जाणारे बोगदे मोठ्या धमाक्याद्वारे उद्धवस्त करण्यात आल्याचं तिथे उपस्थित विदेशी पत्रकारांनी सांगितलं. "आम्ही डोंगरावर चढून गेलो आणि साधारण 500 मीटर अंतरावरून हे बोगदे नष्ट होताना पाहिले," असं स्काय न्यूजचे पत्रकार टॉम चेशायर यांनी सांगितलं. नेमकं कठे बिनसलं? काही दिवसांपूर्वी अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष माइक पेन्स यांनी म्हटलं होतं की उत्तर कोरियाचा शेवट लिबियासारखा होऊ शकतो. पण लिबियाने अण्वस्त्रांचा त्याग केल्याच्या आठ वर्षांनंतर 2011 मध्ये बंडखोरांनी लिबियाचे नेते मुअम्मर गदाफी यांची हत्या केली होती. उत्तर कोरियाचे अधिकारी च्वे सन-ही यांनी पेन्स यांच्या या वक्तव्याला मूर्खपणा म्हटलं होतं. गेल्या काही वर्षांमध्ये अमेरिकेशी होणाऱ्या चर्चेच्या फेऱ्यांमध्ये च्वे सन-ही यांचा सक्रिय सहभाग आहे. उत्तर कोरिया अमेरिकेपुढे चर्चेची भीक मागणार नाही, आणि गरज भासल्यास आण्विक ताकद दाखवून देऊ, असा इशाराही च्वे यांनी दिला. तुम्ही हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


3 أجيال منذ انفجار قنبلة في إقليم بلخ، الكثير من الأفغان لم يعرفوا السلام ووصف وزير الخارجية الأمريكي مايك بومبيو الاجتماع بأنه "تاريخي" أثناء توجهه إلى الدوحة لحضور مراسم بدء المحادثات. وكان من المقرر أن تبدأ هذه المحادثات بعد اتفاق أمني بين الولايات المتحدة وطالبان في فبراير/شباط الماضي. لكن الخلافات حول عملية تبادل الأسرى المثيرة للجدل أوقفت المرحلة التالية، وهو الأمر الذي أسهم فيه أيضا استمرار أعمال العنف في أفغانستان، حيث ظل مأزق الحرب المتواصلة لنحو أربعة عقود قائما من دول حل. وقد غادر وفد من كبار المسؤولين الأفغان كابول متوجها إلى الدوحة يوم الجمعة 11 سبتمبر/أيلول، وهو اليوم الذي شهد قبل 19 عاما هجمات مميتة على الولايات المتحدة، وهي الهجمات التي أدت إلى نهاية حكم طالبان. مواضيع قد تهمك نهاية وقال رئيس الوفد عبد الله عبد الله إنهم يسعون إلى "سلام عادل وكريم". ومن جانبها، أكدت طالبان يوم الخميس أنها ستحضر بعد إطلاق سراح مجموعة أخيرة من الأسرى وعددهم 6. ما هو المتوقع من المحادثات؟ هذه هي المحادثات المباشرة الأولى بين طالبان وممثلي الحكومة الأفغانية، وكان المسلحون يرفضون حتى الآن اللقاء بممثلين من الحكومة، التي وصفوها بأنها "دمى" أمريكية عاجزة. ويهدف الجانبان إلى تحقيق مصالحة سياسية وإنهاء عقود من العنف بدأت مع الغزو السوفيتي عام 1979. وفود حضرت اجتماع لويا جيرغا لبحث إطلاق سراح أسرى طالبان وكان من المقرر أن تبدأ المحادثات في مارس/ آذار الماضي، لكنها تأجلت مرارا بسبب الخلاف بشأن عملية تبادل الأسرى التي تمت الموافقة عليها في اتفاق فبراير/ شباط بين الولايات المتحدة وطالبان، فضلا عن استمرار العنف في البلاد. ويحدد اتفاق آخر ، منفصل ولكنه ذي الصلة، بين الولايات المتحدة وطالبان جدولا زمنيا لانسحاب القوات الأجنبية مقابل ضمانات لمكافحة الإرهاب. واستغرق الانتهاء من هذا الاتفاق أكثر من عام، ومن المتوقع أن تكون المحادثات بين الحكومة وطالبان أكثر تعقيدا. ويشعر الكثيرون بالقلق من أن التقدم الهش الذي تم تحقيقه في مجال حقوق المرأة يمكن التضحية به في هذه العملية. وتمثل المحادثات أيضا تحديا لطالبان التي سيتعين عليها طرح رؤية سياسية ملموسة لأفغانستان. لقد كانوا غامضين حتى الآن حيث قالوا إنهم يرغبون في رؤية حكومة "إسلامية" ولكنها "شاملة" أيضا. وقد تقدم المحادثات المزيد من الأدلة على كيفية تغير هذه الجماعة المسلحة منذ تسعينيات القرن الماضي عندما حكمت البلاد مستخدمة تفسيرا متشددا للشريعة الإسلامية. أجواء عاطفية وقلق داخل قاعة المؤتمر في الدوحة ليز دوسيت كبيرة المراسلين الدوليين في بي بي سي تغمرني العواطف، متوتر، متفائل بحذر، وقلق، هذه فقط بعض الكلمات التي قالها الأفغان للتعبير عن مشاعرهم في هذه اللحظة. ففي بلد تحولت فيه نقاط التحول في الماضي إلى مزيد من العنف يتحدث الجميع عن توق عميق للسلام. لكن الجميع يعرف أيضا العقبات التي تنتظره. فبعد الكلمات الافتتاحية، قال أحد قادة طالبان: "أليس من الأفضل أن نتحدث سويا بدلا من قتال بعضنا البعض؟". وكان دبلوماسي أفغاني يشعر بألم شديد وهو يشير إلى أن كل من تحدث في مراسم الافتتاح دعا إلى وقف إطلاق النار، باستثناء طالبان. لكن سياسيا أفغانيا أشار بشكل إيجابي إلى بيان زعيم طالبان الملا بارادار الذي لم يشر فيه إلى وجود صعوبات فحسب، ولكن أيضا إلى الاستعداد لحلها. وستأتي الكلمات الأكثر أهمية عندما يجلس الأفغان في أول محادثات رسمية وجها لوجه، وما يهم بنفس القدر هو أن ساحة المعركة مازالت مشتعلة في أفغانستان. ماذا يتضمن اتفاق فبراير/شباط؟ وافقت الولايات المتحدة وحلفاؤها في الناتو على سحب جميع القوات في غضون 14 شهرا، بينما التزمت طالبان بعدم السماح للقاعدة أو أي جماعة متطرفة أخرى بالعمل في المناطق التي يسيطرون عليها. اتفاق امريكا وطالبان:"أخشى ألا تسمح لي حركة طالبان بالعمل" ووافقت الولايات المتحدة أيضا على رفع العقوبات المفروضة على طالبان والعمل مع الأمم المتحدة على رفع العقوبات المنفصلة ضد الحركة، فضلا عن خفض عديد قواتها في البلاد من حوالي 12 ألفا إلى 8600 وإغلاق العديد من القواعد. وتنتشر القوات التي تقودها الولايات المتحدة في أفغانستان منذ ما يقرب من عقدين بعد شن ضربات جوية للإطاحة بحركة طالبان في عام 2001 في أعقاب هجمات 11 سبتمبر/أيلول المميتة التي شنتها القاعدة في نيويورك، وكانت حركة طالبان، التي قامت بحماية زعيم القاعدة أسامة بن لادن، قد رفضت تسليمه حينها. ولم تشارك الحكومة الأفغانية في اتفاق فبراير/ شباط، لكنها توقعت أن تبدأ محادثات سلام مع طالبان في مارس /آذار الماضي. كما نص الاتفاق على الانتهاء من عملية تبادل الأسرى لنحو 5 آلاف سجين من طالبان و ألف من أفراد الأمن الأفغان المحتجزين لدى الحركة، قبل البدء المزمع لمحادثات مارس/ آذار الماضي. ماذا حدث منذ ذلك الحين؟ اختلف مفاوضو الحكومة وممثلو طالبان حول عدد السجناء الذين سيتم إطلاق سراحهم ومن سيكونون. كما أدى استمرار العنف إلى توقف الأمور. ويعتقد أن بعض الرجال الذين أرادت طالبان الإفراج عنهم، هم قادة متورطون في هجمات كبيرة. عناصر من طالبان بصدد مغادرة سجن حكومي وقال أحد المفاوضين الحكوميين في ذلك الوقت: "لا يمكننا إطلاق سراح قتلة شعبنا". وبحسب تقرير نشرته صحيفة واشنطن بوست الشهر الماضي، فإن ثلاثة أفغان متهمين بالتورط في مقتل جنود أمريكيين كانوا أيضا محل خلاف. وكان التقدم بطيئا، لكن في أغسطس / آب الماضي بدأت الحكومة الأفغانية في إطلاق سراح آخر 400 سجين من طالبان، بعد أن تمت الموافقة على هذه الخطوة من قبل المجلس الكبير، وهو مجلس لويا جيرغا لشيوخ القبائل الأفغانية. إبرام اتفاق سلام في أفغانستان لانهاء حرب مستمرة منذ 18 عاماً مباحثات أمريكا وطالبان: هل هي مقدمة لاتفاق سلام شامل في أفغانستان؟ هل انتصرت حركة طالبان في أفغانستان؟ تفجير دام يستهدف نائب الرئيس الأفغاني 11 سبتمبر: ماذا حدث لتنظيم القاعدة؟ قصة الفتاة التي حملت البندقية "للدفاع عن أسرتها" في أفغانستان ولم يتم إطلاق سراح كل أفراد المجموعة الـ 400 على الفور، بعد أن اعترضت كل من فرنسا وأستراليا على إطلاق سراح 6 سجناء متهمين بارتكاب هجمات قاتلة ضد رعايا البلدين،ومن بينهم عمال إغاثة. وقد أزال العقبة الأخيرة أمام المفاوضات إطلاق سراحه هولاء ونقلهم إلى الدوحة عشية بدء المحادثات. أطول حرب أمريكية كان الصراع في أفغانستان المتواصل منذ نحو 19 عاما، والذي أطلق عليه اسم عملية الحرية الدائمة وفيما بعد عملية حارس الحرية، هو الأطول في تاريخ الولايات المتحدة. في البداية في عام 2001، انضم تحالف دولي إلى الولايات المتحدة في حربها وسرعان ما تمت الإطاحة بطالبان من السلطة. لكن الجماعة المتشددة تحولت إلى قوة متمردة تتوغل وتشن هجمات مميتة ضد القوات التي تقودها الولايات المتحدة والجيش الأفغاني وكذلك مسؤولين بالحكومة الأفغانية. وقد أنهى التحالف الدولي مهمته القتالية في عام 2014. وبلغ إجمالي عدد قتلى قوات التحالف في تلك المرحلة حوالي 3500، وقد قتل أكثر من 2400 جندي أمريكي بينما فقدت بريطانيا أكثر من 450 من جنودها. تصاعدت هجمات طالبان منذ أنهت القوات التي تقودها الولايات المتحدة مهمتها القتالية وقدر معهد واطسون بجامعة براون في نوفمبر/تشرين الثاني عام 2019 مقتل أكثر من 43 ألف مدني و64 ألفا من أفراد الأمن الأفغان و 42 ألفا من المقاتلين المناهضين للحكومة، ولن تعرف الأرقام الحقيقية أبدا. وواصلت الولايات المتحدة عملياتها القتالية المحدودة بعد 2014 بما في ذلك الضربات الجوية. وفي غضون ذلك واصلت طالبان اكتساب الزخم، وهي تسيطر الآن على مساحة من الأراضي هي الأكبر على الإطلاق منذ هزيمتها في عام 2001.

"युद्धामुळे कुणाचंच भलं होत नाही," असं सरकारच्या प्रतिनिधी मंडळाचं नेतृत्व करत असलेल्या अब्दुल्ला यांनी म्हटलं आहे. मात्र तालिबान इस्लामिक कायदा लागू करण्याच्या भूमिकेवर ठाम असून त्यांनी युद्धविरामाचा उल्लेखसुद्धा केला नाही. अमेरिकेने दोन्ही पक्षांना समेट घडवून आणण्यासाठी प्रात्साहित केलं. "संपूर्ण जगाला तुमच्यात समेट घडावी, असं वाटतं," असं अमेरिकेनं म्हटलं आहे. अफगाणिस्तानात गेली 40 वर्षे संघर्ष सुरू असून यात हजारो नागरिकांचा बळी गेला आहे. सरकार आणि तालिबानमधील या ऐतिहासिक चर्चेला शनिवारी (12 सप्टेंबर) सुरुवात झाली. हा संवाद अमेरिकेवर झालेल्या 9/11 हल्ल्याच्या स्मृतिदिनाच्या दुसऱ्या दिवशी सुरू करण्यात आला. याच हल्ल्यानंतर अमेरिकेने अफगाणिस्तानात लष्करी कारवाई सुरू केली होती. अमेरिकेच्या इतिहासात अफगाणिस्तानचाच संघर्ष सर्वात मोठा राहिला आहे. ही चर्चा महत्त्वाची का? तालिबान आणि अफगाणिस्तान सरकारच्या प्रतिनिधींमध्ये ही पहिलीच थेट चर्चा आहे. तालिबान कट्टरवादी संघटना आतापर्यंत सरकारसोबत चर्चा करण्याचा प्रस्ताव फेटाळून लावत होते. सरकार कमकुवत तसंच अमेरिकेच्या हातचं बाहुलं असल्याची टीका त्यांच्याकडून केला जात होती. अफगाणिस्तानातील संघर्ष अजूनही सुरूच आहे. सरकारने दिलेल्या माहितीनुसार फेब्रुवारीपासून आतापर्यंत 12 हजार नागरिकांचा या संघर्षात बळी गेला आहे. शनिवारी चर्चेच्या सुरुवातीला अफगाणिस्तान पीस काऊंसिलचे प्रमुख अब्दुल्ला यांनी युद्धविराम लागू करण्याचं आवाहन केलं. रॉयटर्स वृत्तसंस्थेशी बोलताना अब्दुल्ला म्हणाले, "सध्या सुरू असलेली हिंसा तातडीने थांबली पाहिजे, हाच लोकांच्या मनातील विचार आहे." आमचं शिष्टमंडळ देशाच्या सांस्कृतिक, सामाजिक आणि अनुसूचित वर्गाचं प्रतिनिधित्व करतं, या लोकांना हा संघर्ष कायमचाच बंद करायचा आहे, असं अब्दुल्ला म्हणाले. दरम्यान, चर्चा योग्य दिशेने पुढे जाईल, अशी प्रतिक्रिया तालिबानचे नेते मुल्ला बरादर अखुंद यांनी दिली. अफगाणिस्तान स्वतंत्र आणि एकजूट राहावं, तिथं इस्लामिक कायदेव्यवस्था असेल. या देशात सर्व जाती-जमाती कोणत्याही भेदभावाशिवाय एकत्र राहतील, असंच आम्हाला वाटतं, असं ते म्हणाले. अमेरिकन सरकारने यावर्षी फेब्रुवारी महिन्यात तालिबानसोबत एक करार केला होता. ती चर्चा अत्यंत महत्त्वाची असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं. त्यावेळी बोलताना अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माईक पॉम्पिओ म्हणाले होते, "आज याठिकाणी बसलेल्या प्रत्येक व्यक्तीला माहिती आहे की हा दिवस येण्यासाठी आपल्याला कठोर मेहनत आणि त्याग करावा लागला आहे. सगळ्या जगाला आपण यशस्वी व्हावं, असं वाटतं. आपण यामध्ये यशस्वी होऊ, असा विश्वास त्यांना आहे." प्रतिनिधींसाठी एक भावनिक क्षण चर्चेसाठी पोहोचलेल्या अनेक अफगाण नागरिकांनी हा एक भावनिक क्षण असल्याचं म्हटलं. अफगाणिस्तानातील प्रत्येक भागाला आणि प्रत्येक कुटुंबाला झळ पोहोचलेल्या युद्धाची ही शेवट असेल, या दृष्टिकोनातून चर्चेकडे पाहिलं जात आहे. सदर चर्चा अपेक्षेपेक्षाही चांगली राहिली. पण इतर काही मुद्द्यांविषयी मतभेद कायम असल्याचं दोन्ही पक्षांनी म्हटलं. यामध्ये युद्धविरामाची वेळ, राजकीय यंत्रणेचं स्वरूप आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याची सीमा या मुद्द्यांचा समावेश आहे. पण इतर मुद्द्यांपेक्षा जगात सर्वात मोठा संघर्ष म्हणून ओळखलं जाणारं हे युद्ध कशा प्रकारे संपवण्यात येईल, हा सर्वात मोठा प्रश्न आहे. समेट घडणं किती अवघड? ही चर्चा आव्हानात्मक असेल, असं यामध्ये सहभागी होणाऱ्या प्रत्येकाला वाटतं. महिलांच्या हक्कांबाबत जी काही प्रगती झाली, ती गमवावी लागू शकते, अशी काळजी लोकांच्या मनात आहे. या शिष्टमंडळात एकही महिला नाही, याकडेही एका महिला हक्क कार्यकर्त्याने लक्ष वेधलं. या चर्चेत तालिबानला अफगाणिस्तानसाठी एक ठोस राजकीय धोरण पुढे आणणं आवश्यक आहे. याबाबत त्यांनी अद्याप काहीच स्पष्ट केलेलं नाही. 'इस्लामिक' परंतु 'सर्वसमावेशक' सरकार त्यांना हवं आहे, असंच ते आतापर्यंत सांगत आले आहेत. तालिबान संघटना नव्वदच्या दशकात शरिया कायद्याप्रमाणे राज्य करत होते. आता त्यांची भूमिका कितपत बदलली आहे, हे या चर्चेदरम्यानच कळून येईल. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)