تعد كاب داغد موطنا لأكبر منتجع للعراة في أوروبا، وتركز بشكل واضح على نشاط المتعة فقد شهدت فرنسا ارتفاعا في عدد الإصابات بالفيروس، وتأكد مؤخرا إصابة 7000 شخص في يوم واحد، كما شهدت المنطقة الجنوبية من إيرو وكاب داغد على وجه الخصوص، معدلات إصابة كبيرة. وتعد كاب داغد موطنا لأكبر منتجع للعراة في أوروبا. بيد أن السلطات الصحية حاليا، التي تجري اختبارات متنقلة لاكتشاف الإصابة بالفيروس خارج القرية، اكتشفت إصابة 30 في المئة من مجموع 800 شخص من محبي التعري أجروا اختبارا للكشف عن المرض. "نعلم جميعا سبب وجودنا هنا" يُعرف المنتجع باسم "قرية الطبيعيين"، وهو مجتمع منعزل يضم نحو عشرة أندية لممارسة الجنس الجماعي وصالات الاستحمام بالبخار فضلا عن الملاهي الليلية المثيرة للجنس، والتي تتيح ملاذات للأزواج الراغبين في إقامة علاقة حميمية أو بعيدا عن أعين الناس. مواضيع قد تهمك نهاية بالطبع ليس كل العراة من محبي ممارسة الجنس الجماعي، أي الذين يتبادلون الشركاء الجنسيين، كما يفضل البعض موقع التخييم الواسع الأكثر هدوءا عن الإقامة في القرية الرئيسية. بيد أنه في كاب داغد توجد الكثير من المخالفات، وقال زوجان من محبي تبادل الشريك لبي بي سي: "الجميع على اتصال وثيق طوال اليوم وعراة بالطبع". وأضاف: "نعلم جميعا سبب وجودنا هنا، توجد الكثير من مخيمات العراة التقليدية الأخرى القائمة على استقبال الأسر في أماكن أخرى على طول الساحل بدون نوادي الجنس". وتجتذب القرية في ذروة منتصف الصيف نحو 45 ألف شخص يوميا، يقيم معظمهم لمدة أسبوع في مسكن مستأجر يحمل أسماء مثل بابل أو كيوبيد أو عدن، كما توجد عطلات نهاية الأسبوع وزوار اليوم الواحد. لكن ذلك كان قبل انتشار فيروس كورونا. ملهى "بالنيو" في كاب داغد كيف بدأ التفشي؟ في أواخر أغسطس/آب ثبت إصابة اثنين من موظفي فندق فخم يقع في القرية بكوفيد-19. واعترف صاحب الفندق بإقامة حفلة جنسية على السطح دون الالتزام بقواعد التباعد الاجتماعي. وقال ديفيد ماسيلا، مدير القرية: "تعرضنا لضربة شديدة جدا. أربعون في المئة من زوارنا أجانب، معظمهم من هولندا وألمانيا، يليهم في الترتيب الإيطاليون والبريطانيون". وأضاف: "بسبب الفيروس عزف الكثير من المصطافين الأجانب المنتظمين عن زيارة القرية هذا العام. فتضررنا بالطبع بالفيروس، ولكن ربما كان ذلك أمرا لا مفر منه". وقال: "عليك أن تعرف أنه مع وجود 10 آلاف مساحة للتخييم و15 ألف سرير في القرية نفسها، تعد الكثافة السكانية هنا أكبر سبع مرات مما هي عليه في مدينة مونبلييه القريبة". كيف استجابت السلطات المحلية؟ تقول السلطات الصحية الفرنسية إن معدل الاختبارات الإيجابية، وفقا لمركز الاختبار المتنقل الذي أنشأته في كاب داغد، سجل أربع مرات ضعف المعدل في المنطقة المحيطة. وأكد الطاقم الطبي عدم احتياج أي من الحالات إلى علاج عاجل في المستشفيات. ويعد ارتداء الكمامات بالطبع إلزاميا داخل القرية، بيد أن الكمامات والتباعد الاجتماعي لا يتناسبان إطلاقا مع نشاط الجنس الجماعي. قابلت اثنين من الأزواج أثناء تناول مشروبات يعيشان في القرية طوال العام. التقى جيروم وناديج، وهما زوجان في منتصف الأربعينيات من العمر، في ناد للجنس الجماعي في مدينة بوردو الفرنسية قبل بضع سنوات وانتقلا للعيش معا. قالت ناديج: "تحولت القرية بين عشية وضحاها من موقع ساحر إلى موقع مأساوي. من المؤكد أننا جميعا نتعرض لخطر، لكن الإغلاق كان صعبا وطويلا نظرا لما يشكله ذلك من أهمية لرفاهيتنا". "الشباب هم أكثر من خاطروا" جلس ألين وزوجته أمامي عاريان باستثناء وضعهما قناع الوجه الوقائي الشفاف. كلاهما في الستينيات من العمر. قال ألين: "في سننا هذا بالطبع نكون أكثر حذرا بشأن المكان الذي نذهب إليه وعدد الأشخاص الذين نتواصل معهم، الأصغر سنا هم من يخاطرون أكثر، لكن ذلك ليس هنا فقط. يتفشى (الفيروس) في كل مكان في جميع أنحاء البلاد أينما يجتمع الشباب". كان المحافظ المحلي قد أمر بإغلاق العديد من أندية وحانات القرية، بعد تفشي المرض، نظرا لأنها تشهد الكثير من الاتصال الجسدي، من بينها منتجع "وايكي بيتش". بخلاف موسم الصيف يقصد الزائرون المنتجع لللاستمتاع بالسباحة التقليدية في عطلة رأس السنة وقال المدير كريم إيسارتل: "اضطررت على الفور إلى تسريح 22 موظفا، وانتهى الموسم. من المؤكد أن نادينا يشتهر بإقامة حفلات مزدحمة على حمامات السباحة، وقالت السلطات إن ذلك لا يمكن أن يستمر". وكان من بين الوجهات المحلية الشهيرة، التي أمرت السلطات بإغلاقها في مارس/آذار، ملهى "لو غلامور" الليلي، وهو مجتمع لنشاط الجنس الجماعي، المرتبط بإقامة حفلات عراة وسط الرغوة ويجتذب نحو ألف شخص. وتحث ملصقات الدعاية في شتى أرجاء مدينة أغد الزبائن على التحلي بالصبر، مع وعد بإعادة فتح "لو غلامور". "الحالة المزاجية لا تدعو للمرح" يدير فيليب بارو متاجر لبيع الملابس المثيرة جنسيا في القرية منذ 30 عاما، وبصفته رئيسا لرابطة الأعمال المكونة من 120 شخصا هنا، وهو يشعر الآن بكآبة شديدة. ويقول: "نحن في غاية الأهمية بالنسبة للاقتصاد المحلي، جرى تسريح 300 من مجموع 800 شخص من العاملين هنا، وخسرت 80 في المئة من عملي ولست الوحيد في ذلك". ويضيف: "يقيم في الوقت الراهن 5000 شخص، كان العدد يصل في هذا التوقيت من العام إلى 25 ألف شخص، الحالة المزاجية عند الجميع لا تدعو للمرح". بيد أن محبي نشاط الجنس الجماعي الذين التقيت بهم اعترفوا بأن فيروس كورونا لم يؤد إلى توقف النشاط الجنسي الجماعي تماما. وقال العديد منهم إنهم أصبحوا أكثر استعراضا، فعلى الشاطئ، ارتدت العديد من السيدات سلسلة الخصر، بينما كان الرجال يتجولون بأجسام خالية من الشعر. ويبدو أن العديد من أولئك الأشخاص، وهم في أواخر الخمسينيات وأوائل الستينيات من العمر، يفخرون بمظهرهم، وكان يوجد أيضا الأزواج الأصغر سنا. وفي المساء يرتدي معظمهم الملابس للذهاب إلى الحانات والمطاعم في الهواء الطلق على طول الشاطئ أو مرسى القرية الخاص. وتحث السلطات المصطافين، في الوقت الراهن، الذين يخططون لزيارة القرية على البقاء بعيدا. كما تحث أولئك الذين يغادرون في نهاية عطلتهم على إجراء اختبارات اكتشاف الإصابة بسرعة حتى لا ينشروا الفيروس عند عودتهم إلى بلادهم.

फ्रान्समध्ये पुन्हा एकदा कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत मोठी वाढ होताना दिसतेय. तिथे एकाच दिवसात तब्बल 7000 जण कोव्हिड पॉझिटिव्ह आढळले आहेत. विशेषतः फ्रान्सच्या दक्षिणेकडच्या हेरॉल्ट आणि केप दी'आगदे शहरांमध्ये कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत मोठी वाढ होत असल्याचं दिसून येत आहे. युरोपातल्या निसर्ग पर्यटनासाठीचे सर्वात मोठे रिसॉर्ट्स इथे आहेत. विलासवादावर त्यांचा मुख्य भर असतो. सेक्स, चंगळ, मौज-मजा यासाठी हे रिसॉर्ट प्रसिद्ध आहेत. मात्र, सध्या या मोठमोठ्या रिसोर्टबाहेर आरोग्य प्रशासनाने मोबाईल टेस्टिंग ऑपरेशन युनिट्स उभारले आहेत. या मोबाईल टेस्टिंग युनिट्सद्वारे कोरोना चाचणी करण्यात आलेल्या 800 पर्यटकांपैकी तब्बल 30% जण पॉझिटिव्ह आढळले आहेत. 'आम्ही इथे का आहोत, हे आम्हा सर्वांनाच ठाऊक आहे' इथल्याच मुख्य शहरापासून जरा दूर 'village naturiste' नावाचं एका मोठं रिसॉर्ट आहे. खरंतर एक गावच. या गावात डझनभर स्विंगर्स क्लब, सॉना आणि इरॉटिक नाईटक्लब्ज आहेत. जोडप्यांना त्यांचे खाजगी क्षण घालवण्यासाठीची ही गुप्त ठिकाणंच आहेत. बरेचदा हे सगळं खुलेआम सुरू असतं. अर्थातच सर्वच निसर्गप्रेमी स्विंगर्स नसतात. निवांत क्षण घालवण्यासाठी बरेचजण इथे येत असतात. एका स्विंगर कपलने बीबीसीला सांगितलं, "इथे दिवसभर सगळेच एकमेकांच्या खूप जवळ असतात आणि अर्थातच विवस्त्र असतात." "आम्हा सर्वांनाच ठाऊक आहे की आम्ही इथे का आलोय. याच समुद्रकिनाऱ्यावर इतरही अनेक पारंपरिक फॅमिली कॅम्प्स आहेत जिथे सेक्स क्लब्ज नाहीत." उन्हाळ्यात इथे दररोज जवळपास 45 हजार पर्यटक असतात. यातले बहुतांश पर्यटक आठवडाभरासाठी येतात. बेबीलोन, क्युपिड, एडेन अशा नावांनी जागा भाड्याने घेऊन राहतात. तर काही जण फक्त विकेंड्सना येतात. एक दिवस चैनीत घालवण्यासाठी येणाऱ्यांची संख्याही कमी नाही. मात्र, ही परिस्थिती कोव्हिडच्या आधीची आहे. कोरोनाचा उद्रेक कसा झाला? ऑगस्ट महिना संपत असताना 'Village naturiste'मधले दोन कर्मचारी कोव्हिड पॉझिटिव्ह आढळले होते. इथल्या एका हॉटेलच्या गच्चीवर पार्टी आयोजित केल्याचं, हॉटेल मालकानेच मान्य केलं आहे. त्या पार्टीत कुणीही सोशल डिस्टंसिंग पाळलं नाही, असंही त्यांनी सांगितलं. 'Village naturiste'चे मॅनेजर डेव्हिड मॅसेल्ला यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "आम्हाला दुहेरी फटका बसला. आमच्याकडे येणारे 40% पर्यटक परदेशी आहेत. त्यातले बहुतांश नेदरलँड आणि जर्मनीमधून येतात. त्यानंतर काहीजण इटली आणि ब्रिटनमधूनही येतात." "विषाणू संसर्गामुळे यातले बहुतांश पर्यटक यावर्षी फिरकलेच नाहीत. दुसरं म्हणजे आमच्याच रिसॉर्टमध्ये कोरोनाग्रस्त आढळले. मात्र, ते टाळता आलं नसतंच." "तुम्ही एक गोष्ट लक्षात घ्या की आमच्या या गावात दहा हजार कॅम्पसाईट पिचेस आहे. 15 हजार बेड्स आहेत. जवळच्याच मॉन्टपिलिअर शहरापेक्षा या गावाची लोकसंख्या जास्त आहे." स्थानिक प्रशासनाचा प्रतिसाद केप डी-आगदेमध्ये जवळपासच्या परिसरापेक्षा चारपट जास्त केसेस असल्याचं फ्रान्सच्या आरोग्य प्रशासनाचं म्हणणं आहे. मात्र, यापैकी कुणालाही हॉस्पिटलमध्ये तात्काळ दाखल करण्याची गरज भासली नसल्याचं इथल्या स्टाफचं म्हणणं आहे. इतर जगाप्रमाणेच केप डी-आगदेमध्ये प्रत्येक शहरात आणि गावात चेहऱ्यावर मास्क बांधणं बंधनकारक आहे. मात्र, स्विंगिंगसाठी 'Village naturiste'मध्ये येणारे स्वाभाविकच मास्क वापरत नाहीत. स्विंगींगमध्ये मास्क वापरणार तरी कसा? मी संध्याकाळी दोन जोडप्यांना भेटलो. ते इथेच राहतात. वयाच्या चाळीशीत असणारं यातलं एक जोडपं काही वर्षांपूर्वी फ्रान्समधल्याच बॉर्डोक्स शहरातल्या एका स्विंगर्स क्लबमध्ये एकमेकांना भेटले. त्यानंतर ते दोघंही एकत्रच या गावात आले. या हॉटेलच्या दोन कर्मचाऱ्यांना कोरोनाची लागण झाली आहे. नदेज सांगतात, "हे गाव एका रात्रीतून मॅजिक लोकेशनवरून ट्रॅजिक लोकशन बनलं. आम्ही सर्वच जोखीम पत्करत असलो तरीसुद्धा लॉकडाऊन खूप कठोर होता आणि दिर्घकाळही होता. त्यामुळे आमच्याच भल्यासाठी आम्हाला बाहेर पडणं भाग होतं." 'रिस्क घेणाऱ्यांमध्ये तरुण अधिक' अॅलेन आणि त्यांच्या पत्नी माझ्यासमोर बसले होते. दोघंही विवस्त्र होते. पण चेहऱ्यावर एक पारदर्शी शिल्ड घातली होती. दोघांनीही वयाची साठी पार केली आहे. त्यांचं म्हणणं आहे की कुठल्याही एका गावाला दोष देणं चुकीचं आहे. "आमच्या वयात निश्चितच आम्ही कुठे जातोय, कुणाच्या संपर्कात येतोय, याची आम्ही दक्षता घेतोच. तरुणच अधिक रिस्क घेत आहेत. पण हे काही इथेच घडतंय असं नाही. देशात सगळीकडेच जिथे-जिथे तरुण एकत्र आले तिथे संसर्ग पसरला आहे." कोरोनाचा संसर्ग वाढत असल्याचं लक्षात येताच इथले अनेक क्लब आणि बार जिथे शारीरिक संपर्क अधिक यायचे तातडीने बंद करण्यात आले. विकी बीच रिसॉर्टही बंद करण्यात आलं. या रिसॉर्टचे संचालक करीम इसारतेल यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "मला माझ्या 22 कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी करावं लागलं. हा सिजन तर संपला. पर्यटकांनी ओसंडून वाहणाऱ्या पूल पार्टी ही आमची ओळख आहे. मात्र, अशा पार्टी आम्ही यापुढे करू शकणार नसल्याचं प्रशासनाने सांगितलं." मॅनेजर डेव्हिड मासेला, नॅचरिस्ट व्हिलेजच्या दारामध्ये ले ग्लॅमोर नाईटक्लबसुद्धा पर्यटकांमध्ये बरंच लोकप्रिय आहे. 'नेक्ड फोम पार्टी'साठीचं हे खास ठिकाण. एका पार्टीत जवळपास हजार लोक एकत्र यायचे. मात्र, मार्चमध्येच या पार्ट्या बंद करण्याचे आदेश देण्यात आले होते. या पार्ट्या बंद झाल्याने अनेकांचा हिरमोड झाला. इतका की आगदेमध्ये ठिकठिकाणी पोस्टर्स लावून सांगावं लागलं की सर्वांना जरा धीर धरा, ले ग्लॅमोर नाईटक्लब लवकरच सुरू होईल. 'मौज-मजा करण्याचा कुणाचाच मूड नाही' फिलीप बॅरे गेल्या 30 वर्षांपासून कपड्यांचं दुकानं चालवतात. त्यांचे जवळपास 120 आउटलेट्स आहेत. त्यांचीही पार निराशा झाली आहे. बीबीसीशी बोलताना फिलीप म्हणाले, "स्थानिक अर्थव्यवस्थेसाठी आम्ही अत्यंत महत्त्वाचे आहोत. आमच्याकडे काम करणाऱ्या 800 पैकी 300 कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी करावं लागलं आहे. व्यवसायात मला 80% नुकसान झालं आहे आणि असा मी एकटा नाही." "आजमितीला इथे फक्त 5000 लोक आहेत. एरवी या सिझनमध्ये किमान 25 हजार पर्यटक असतात. पण यावर्षी मौज-मजा करण्याचा कुणाचाच मूड नाही." फिलीप सांगत असले तरी मी ज्या स्विंगर्सना भेटलो त्यांनी सांगितलं की कोरोनाचा उद्रेक झाला असला तरी स्विंगर्स अॅक्टिव्हिटी पूर्णपणे थांबलेली नाही. उलट या परिस्थितीत सगळेच अधिक आकर्षक दिसण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. बीचवर गेल्यावर याचा प्रत्ययही येतो. कमरेभोवती चेन घातलेल्या स्त्रिया तर संपूर्ण शरीर शेव्ह केलेले पुरूष बीचवर फिरताना दिसतात. यातले बरेचजण वयाची पन्नाशी, साठी उलटलेले आहेत. मात्र, तरीही आकर्षक दिसण्याची हौस तिळमात्र कमी झालेली नाही. काही तरुणही आहेत. संध्याकाळी बरेचजण कपडे घालून अर्थातच सेक्सी आउटफिटमध्ये बीचवरच्याच ओपन-एअर बारमध्ये दिसतात. सगळा मामला 'एका कटाक्षा'साठी असतो आणि काही क्षणातच त्यातलेच अनेक जण जोडप्यांनी टेबलावर गप्पा मारताना दिसतात. काही आपल्या पार्टनरसोबत आपल्या स्टुडिओ अपार्टमेंटमध्ये परततात. तर काही बीचवरच्या वाळूमध्ये बसून एकांताचे क्षण घालवतात. नॅचरिस्ट व्हिलेजच्या जवळचं प्राचिन गाव पूर्वीपेक्षा गर्दी खूप कमी झाली आहे. मात्र, तरीही काही पर्यटक आहेत. सुट्टीसाठी डी-आगदेला जाण्याचा विचार करणाऱ्या पर्यटकांना प्रशासनाने काही काळ तरी वाट बघण्याचं आवाहन केलं आहे. तर जे लोक घरी परतण्याच्या विचारात आहेत त्यांनी कोव्हिड टेस्ट करूनच परतावं, अशा सूचनाही प्रशासनाने केल्या आहेत. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


فاز كوبي براينت ببطولة الدوري الأمريكي لكرة السلة للمحترفين خمس مرات، كما فاز بجائزة أوسكار وكان براينت (41 عاما) مع ثمانية أشخاص آخرين، بينهم ابنته غيانا، على متن الطائرة الخاصة عندما هوت واشتعلت فيها النيران. وقالت الشرطة إنه لم يكن هناك ناجون في الحادث. وأفادت تقارير في وقت سابق بأن الطائرة كانت تقل خمسة أشخاص. وكان براينت، الذي فاز خمس مرات بدوري الرابطة الوطنية لكرة السلة (إن بي ايه)، يُعتبر على نطاق واسع من أعظم الرياضيين في تاريخ اللعبة. وانهالت التعازي في وفاة براينت من المشاهير واللاعبين، الذين أعرب كثير منهم عن الصدمة. مواضيع قد تهمك نهاية وفي مباريات كرة السلة في شتى أنحاء الولايات المتحدة، وقف الجميع دقيقة حدادا على روح براينت. كما خيمت وفاته على حفل توزيع جوائز غرامي الموسيقية، الذي أُقيم في ملعب فريقه السابق لوس أنجليس ليكرز، حيث أمضى مشواره الرياضي بالكامل. وقالت مقدمة الحفل أليشيا كيز "نشعر جميعا بحزن شديد في هذه اللحظة. ففي وقت سابق اليوم فقدت لوس أنجليس وأمريكا والعالم بطلا. نقف هنا مفطوري القلب حرفيا في البيت الذي بناه كوبي براينت". وأصدرت الرابطة الوطنية لكرة السلة بيانا نعت فيه براينت وابنته التي كانت تبلغ من العمر 13 عاما. ماذا نعرف عن الحادث؟ قالت الشرطة إن سجلات الطائرة تُظهر أنها كانت تقل تسعة أشخاص، وليس خمسة كما صرح مسؤولون في وقت سابق. وذكر بيان عن مدينة كالاباساس أنه "بحزن شديد علمنا بمقتل كوبي براينت". وأضاف البيان "سقطت الطائرة في حقل بعيد قبالة لاس فيرجنز، في حوالي الساعة 10:00 من صباح اليوم. لم يصب أحد على الأرض". وروى غيفين ماساك، الذي يعيش بالقرب من مكان الحادث، لشبكة سي بي إس نيوز عن اللحظة التي تحطمت فيها المروحية. وقال "لم يكن يشبه تماما صوت الانفجار، لكنه كان يشبه صوت دوي مرتفع. ذهبت إلى الداخل وأخبرت والدي بما كان يحدث، ثم رأيت دخانا على التل، لكن الأمر لم يكن مثل سحابة سوداء كبيرة من الدخان، لقد كان فقط رماديا". وقال شهود عيان آخرون إنهم سمعوا صوت محرك المروحية ينفجر قبل سقوطها. وبثت الشرطة صورا من مكان الحادث، تُظهر شاحنة إطفاء ودخانا يتصاعد فوق تلال. وحددت إدارة الطيران الفيدرالية الأمريكية هوية المروحية، التي تحطمت، بأنها من طراز Sikorsky S-76B. وقالت إنها تحقق في الحادث، إلى جانب المجلس الوطني لسلامة النقل. من هو براينت؟ لعب براينت طوال مسيرته، التي بلغت 20 عاما، مع فريق لوس أنجيليس ليكرز لعب براينت طوال مسيرته، التي بلغت 20 عاما، مع فريق لوس أنجليس ليكرز. وقد اعتزل اللعب في أبريل/ نيسان عام 2016. وتشمل إنجازاته الفوز بلقب أفضل لاعب في الدوري الأمريكي للمحترفين لعام 2008، وأفضل لاعب لمرتين في نهائيات الدوري، كما كان هداف الدوري لمرتين وبطلا أولمبيا مرتين. واشتهر كوبي بتسجيل 81 نقطة، أثناء مباراة أمام فريق تورونتو رابتورز في عام 2006، وهو ثاني أكبر عدد من النقاط يحرزه لاعب واحد في مباراة، في تاريخ الرابطة الوطنية لكرة السلة. وقد فاز بجائزة الأوسكار لأفضل فيلم رسوم متحركة قصير في عام 2018، عن فيلم (عزيزتي كرة السلة) Dear Basketball، وهو فيلم مدته خمس دقائق قائم على رسالة حب إلى الرياضة، كتبها في عام 2015. وبالإضافة إلى ابنته غيانا، لدى براينت من زوجته فانيسا ثلاث بنات أخريات، هن: ناتاليا، وبيانكا، وكابري. واتهم براينت بالاعتداء جنسي في عام 2003، من قبل امرأة تبلغ من العمر 19 عاما، تعمل في منتجع بولاية كولورادو. ونفى براينت هذا الادعاء، قائلا إن الاثنين مارسا الجنس بالتراضي، ثم سقطت القضية بعد رفض مقدمة البلاغ الإدلاء بشهادتها أمام المحكمة. واعتذر براينت في وقت لاحق، قائلا إنه أدرك أنها "لم ولا تنظر إلى هذا الحادث بنفس الطريقة التي رآه هو بها". وتم تسوية دعوى مدنية لاحقة خارج المحكمة. ماذا كانت ردود الفعل؟ توالت التعازي عبر وسائل التواصل الاجتماعي، بعد نبأ الحادث. وقال شاكيل أونيل، الذي لعب إلى جانب براينت في فريق ليكرز بين عامي 1996 و2004، إنه "لا توجد كلمات تعبر عن الألم الذي أشعر به". وكتب عبر تطبيق إنستغرام إلى جانب صورة للرجلين في زي فريق ليكرز: "أحبك وسوف أفتقدك". وقال ديرون ويليامز، الذي فاز بذهبية أولمبية إلى جانب براينت، إنه لا يجد الكلمات المناسبة للتعبير. ووصف براينت بأنه "أعظم منافس واجهته ولعبت معه". وقال لاعب كرة السلة السابق، توني باركر، إنه "مفطور القلب". وكتب الرئيس الأمريكي دونالد ترامب إنه "خبر مفزع". ووصف الرئيس الأمريكي السابق، باراك أوباما، براينت بأنه كان "أسطورة في الملعب"، معربا عن حزنه لوفاته. وكتب مهاجم مانشستر سيتي، رحيم سترلينغ "أرقد في سلام أيها الأسطورة"، وذلك في تغريدة مصحوبة بصورة بالأبيض والأسود للنجم الراحل. وقالت نجمة البوب، ماريا كاري، إنها في حالة صدمة. وتجمع مشجعون عند نصب تذكاري مؤقت لبراينت، أمام ساحة مركز ستابلز للرياضة والترفيه في لوس أنجليس، حيث وضعوا الزهور وكرات السلة تأبينا للنجم الراحل.

अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया प्रांतात झालेल्या या अपघातात नऊ जणांचा मृत्यू झाला. कोबी ब्रायंट हे आपल्या मुलीसोबत आणि कर्मचाऱ्यांसोबत खासगी हेलिकॉप्टरमधून प्रवास करत होते. जगातील महान खेळाडूंपैकी एक बास्केटबॉल जगतातील पाच महान खेळाडू कोण जर असा प्रश्न विचारला तर त्यात ब्रायंट यांचंही नाव यावं अशी त्यांची ख्याती होती. ब्रायंट यांच्या निधनावर जगभरातून हळहळ व्यक्त केली जात आहे. ब्रायंट यांच्या मृत्यूने फक्त अमेरिकेतीलच नाही तर इतर देशातील क्रीडाप्रेमींनी शोक व्यक्त केला आहे. प्रिती झिंटा, करण जोहर, जसप्रीत बुमराह, युवराज सिंह, सर विवियन रिचर्ड्स यांनी श्रद्धांजली अर्पण केली आहे. 'एका महान बास्केटबॉल खेळाडूच्या अशा मृत्युमुळे मला दुःख झालं आहे. काळ किती अनिश्चित असतो हेच या घटनेत दिसतं,' असं ट्वीट युवराज सिंहने केलं आहे. बराक ओबामांनी म्हटलं आहे, की ब्रायंट महान खेळाडू होता. त्यांची 13 वर्षांची मुलगी गियानाचा अपघात झाल्यामुळे तर मिशेल आणि मला अतीव दुःख झालं आहे. बास्केटबॉलचा जादूगर कोबी कोबी ब्रायंट पाच वेळा नॅशनल बास्केटबॉल असोसिएशन अर्थात NBA चे चॅम्पियन होते. बास्केटबॉलच्या इतिहासातील सर्वात महान खेळाडूंपैकी एक म्हणून कोबी ब्रायंट यांचं नाव घेतलं जातं. ब्रायंट यांच्या मृत्यूनंतर NBA नं निवेदन प्रसिद्ध केलं आहे. "कोबी ब्रायंट आणि त्यांची 13 वर्षांची मुलगी गियाना यांच्या दुःखद निधनामुळे आम्हाला सर्वांनाच प्रचंड धक्का बसला आहे. असामान्य प्रतिभा जेव्हा जिंकण्यासाठी समर्पित भावनेनं मैदानावर उतरते तेव्हा काय होतं, हे गेली 20 वर्षे कोबीने आपल्याला दाखवून दिलं," असं या निवेदनात म्हटलं आहे. आपल्या 20 वर्षांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत कोबी ब्रायंट नेहमीच लॉस एंजेल्स लाकेर्ससोबतच खेळले होते. एप्रिल 2016 मध्ये कोबीनं आपली निवृत्ती जाहीर केली होती. 2008 मध्ये त्यांनी कोबीनं NBA चा सर्वोत्तम खेळाडू हा किताब पटकावला होता. त्यासोबतच त्यांनी दोन वेळा NBA फायनल्समध्ये MVP चा किताबही मिळवला होता. कोबीच्या नावावर दोन वेळा NBA स्कोअरिंग चॅम्पियनचा किताब आणि दोन वेळा ऑलिंपिकमध्ये चँपियन बनण्याचीही कामगिरी आहे. कोबीनं 2006 या वर्षी टोरंटो रॅप्टर्स विरुद्धच्या मॅचमध्ये 81 पॉइंट्स मिळविले होते. हा त्यांच्या कारकिर्दीतला मैलाचा दगड होता. बास्केटबॉल ते ऑस्करपर्यंत ब्रायंट यांनी बास्केटबॉलमध्ये तर अनेक अॅवॉर्ड मिळवले होतेच, पण त्यासोबतच त्यांनी एक ऑस्कर पुरस्कारही मिळवला होता. कोबे यांनी 2015 साली बास्केटबॉलला एक प्रेमपत्र लिहिलं होतं. या पत्रावरच 'डिअर बास्केटबॉल' नावाची एक शॉर्ट अॅनिमिटेड फिल्मही बनविण्यात आली होती. या फिल्मला ऑस्कर पुरस्कारानं गौरविण्यात आलं होतं. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


دونالد ترامب "إيران اليوم ليست نفس الدولة التي كانت عليها قبل عامين ونصف عندما توليت منصبي" ويأتي هذا الإعلان بعد زيارة قصيرة لم يعلن عنها لوزير الخارجية الإيراني لقمة مجموعة السبع في فرنسا يوم الأحد. وكانت العلاقات قد تدهورت بين إيران والولايات المتحدة منذ انسحاب واشنطن العام الماضي من اتفاق عام 2015 للحد من أنشطة إيران النووية. ومع ذلك، قال ترامب يوم الاثنين إن لديه "مشاعر ايجابية" حول احتمال التوصل إلى اتفاق نووي جديد مع إيران. وأضاف في مؤتمر صحفي مشترك لمجموعة السبع مع الزعيم الفرنسي إيمانويل ماكرون أن "إيران اليوم ليست نفس الدولة التي كانت عليها قبل عامين ونصف عندما تولى منصبه". وقال "أعتقد حقًا أن إيران يمكن أن تكون أمة عظيمة، لكن لا يمكنهم امتلاك أسلحة نووية"، مضيفًا أن عليهم أن يكونوا "لاعبين جيدين" قبل أن يوافق على عقد اجتماع معهم. من جهته قال روحاني، في وقت سابق يوم الاثنين، إنه مستعد للقاء أي شخص إذا شعر أن ذلك سيفيد إيران. وأضاف "إذا كنتُ متأكدًا من أن حضور جلسة أو عقد اجتماع مع شخص ما سيساعد في تطوير بلدي وحل مشكلات الناس ، فلن أتردد في القيام بذلك". فرص عقد اتفاق تصاعد التوتر مع إيران منذ انسحاب الولايات المتحدة من اتفاق عام 2015 النووي، وتشديد العقوبات الاقتصادية على طهران. ظريف أجرى محادثات "بناءة" مع الرئيس ماكرون نظيره الفرنسي،على هامش محادثات مجموعة السبع في بياريتز. سعت الأطراف الأخرى في الاتفاقية (بريطانيا وفرنسا وألمانيا وروسيا والصين) إلى إنقاذ الصفقة وعملت على استمرارها. قال وزير الخارجية الإيراني محمد جواد ظريف إنه أجرى محادثات "بناءة" مع الرئيس ماكرون ونظيره الفرنسي، يوم الأحد، على هامش محادثات مجموعة السبع في بياريتز. وأكد الرئيس الفرنسي أنه أبلغ الرئيس ترامب بخطته دعوة وزير الخارجية الإيراني، بعد مناقشات مع المسؤولين الإيرانيين حول الحلول الممكنة. وقال إنه يعتقد أن "شروط عقد الاجتماع" بين ترامب وروحاني "في الأسابيع القليلة المقبلة" قد وضعت. وأضاف "لم يتم تحديد أي شيء بعد وما زالت الأمور هشة، لكن المناقشات الفنية أحرزت بعض التقدم الحقيقي". وأردف "لقد أبلغت روحاني بأنه إذا وافق على عقد اجتماع مع ترامب، فأنا مقتنع بأنه يمكن التوصل إلى اتفاق". كيف يمكن أن تبدو الصفقة الجديدة؟ تضمن اتفاق عام 2015 أن تحد إيران من أنشطتها النووية لمدة تتراوح بين 10 و 15 سنة، مقابل تخفيف العقوبات عليها. وقيد الاتفاق تخصيب إيران لليورانيوم وطالبها بالسماح بعمليات التفتيش الدولية. كما نص الاتفاق على أنه يتعين على إيران إعادة تصميم مفاعل يعمل بالماء الثقيل يجري بناؤه حتى لا تتمكن من إنتاج البلوتونيوم المستخدم في صنع الأسلحة. انسحبت الولايات المتحدة من الصفقة في مايو/ أيار 2018 ، وأصدرت قائمة من 12 متطلبا لإبرام صفقة نووية جديدة ورفع العقوبات الأمريكية، وشملت هذه المتطلبات وقف ايران لتطوير برنامج الصواريخ الباليستية، وإنهاء مشاركتها في النزاعات الإقليمية. وقد وصفت إيران ما تطلبه الولايات المتحدة بأنه غير مقبول. ترامب بدا منفتحا على مقترح ماكرون، تسهيل تزويد إيران بالنقد مقابل النفط، للحفاظ على اقتصادها من الانهيار. وقال ترامب في المؤتمر الصحفي الذي عقد يوم الاثنين، إنه "يرى أن أي صفقة جديدة، يجب أن تشمل عدم حصول إيران على أسلحة نووية أو صواريخ باليستية وأن تكون لفترة طويلة". وليس واضحا إذا ما كانت إيران ستقبل أي شروط جديدة. لكن وسائل اعلام رسمية إيرانية نقلت، عن مصادر لم تسمها، أن إيران رفضت المحادثات حول برنامجها الصاروخي وقالت إن الأمر "غير قابل للتفاوض". وفي الوقت نفسه، قال ماكرون "إننا بحاجة إلى التأكد من أن إيران لن تحصل أبدًا على أسلحة نووية"، لكنه أدرك أن الإيرانيين يريدون أيضًا "تعويضًا اقتصاديًا بشكل ما" لإقناعهم بالموافقة على مطالب أمنية إضافية. وقد بدا ترامب منفتحا على مقترح ماكرون، حيث قال إن المحادثات جارية بالفعل مع بعض الدول لتسهيل تزويد إيران بالنقد مقابل النفط، للحفاظ على اقتصادها من الانهيار. وأضاف ترامب أن الولايات المتحدة لن تزود ايران بالنقد، لكن هناك احتمالية أن تقوم بذلك دول أخرى".

अमरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि इराणचे राष्ट्राध्यक्ष हसन रुहानी अमेरिकेनं इराण अणु करारातून माघार घेतल्यानंतर या दोन्ही देशांचे संबंध दुरावले होते. दरम्यान ट्रंप यांनी पुढाकार घेत कोणत्याही अटींशिवाय कोणत्याही क्षणी रुहानी यांना भेटण्यास तयार असल्याचं म्हटलं आहे. व्हाइट हाऊसमध्ये इटलीच्या पंतप्रधानांच्या बरोबरीनं आयोजित पत्रकार परिषदेत बोलताना ट्रंप म्हणाले, "बैठकीवर माझा भरवसा आहे. मी कोणालाही भेटू शकतो. रुहानी भेटीला तयार असतील तर आम्ही भेटू शकतो." पूर्वीच्या अणुकराराऐवजी सोयीस्कर तोडगा काढण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत असं ट्रंप यांनी म्हटलं आहे. मात्र कोणत्याही चर्चेपूर्वी अमेरिकेनं अणुकराराचा भाग व्हायला हवं असं इराणचे राष्ट्राध्यक्ष रुहानी यांचे सल्लागार हामीद अबूतलेबी यांनी स्पष्ट केलं. ट्रंप यांनी रुहानी यांच्या भेटीच्या तयारीचं सुतोवाच करण्याच्या काही तास आधी इराणच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी अमेरिकेबरोबर कोणत्याही स्वरुपाच्या चर्चेचा इन्कार केला होता. अमेरिका विश्वासू साथीदार नसल्याचं त्यांनी आधी म्हटलं होतं. एकमेकांना धमक्या या महिन्याच्या सुरुवातीला रुहानी यांनी अमेरिकेला धमकीवजा इशारा दिला होता. "अमेरिकेनं इराणबरोबर शांततापूर्ण संबंध राखले तर संपूर्ण जगात शांतता राहील. इराणविरुद्ध युद्ध छेडलं तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर वातावरण पेटू शकतं," असं रुहानी म्हणाले होते. इराणमधील अणूप्रकल्पाचं एक दृश्य त्यावर अमेरिकेला कधीही धमकावण्याची चूक करू नका, असं ट्रंप यांनी रुहानी यांना सुनावलं. आततायीपणे निर्णय घेतल्यास इराणला भयंकर परिणाम भोगावे लागतील, असा इशाराही ट्रंप यांनी दिला होता. 2015 मध्ये करारावेळी इतर देशांनी आक्षेप घेतल्यानंतरही अमेरिकेनं इराणवर तेल, विमानांची निर्यात आणि मौल्यवान धातूंच्या व्यापारावर प्रतिबंध लागू केला होता. दोन्ही देशांदरम्यान वादाचं आणखी एक कारण आहे. आखाती परिसरात इराणकडून संदिग्ध हालचाली सुरू असल्याचा अमेरिकेला संशय आहे. म्हणून इराणचे शत्रू असलेल्या इस्रायल आणि सौदी अरेबियाशी अमेरिकेनं हातमिळवणी केली आहे. दुसरीकडे इराणनं मात्र आमचा अणूकार्यक्रम शांततापूर्ण असल्याचा दावा केला आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


محتجون إيرانيون يحرقون علمي إسرائيل والولايات المتحدة بعد اغتيال سليماني وقد يعني هذا أنه كان هناك شيء من تخفيف التوتر. ولكن العوامل الأساسية التي أفضت بالبلدين إلى بلوغ حافة الحرب لم تتغير. وفيما يلي أهم الأسباب التي تشير إلى أن الأزمة لم تنته بعد. 1- تخفيف التوتر مؤقت ما يراه بعض المحللين تخفيفا للتوتر، ليس في الحقيقة كذلك. مواضيع قد تهمك نهاية فقد فعل قادة إيران، الذين صدمهم قتل سليماني في الصميم، ما استطاعوا فعله، وهو أن يردوا بقصف صاروخي. أرادت إيران أن ترد بضرب أهداف أمريكية، وأرادت أن يكون هذا واضحا. ولذلك أطلقت الصواريخ من أراضيها. ولكن كانت هناك قيود عملية وسياسية على تصرف إيران. فقد أرادت أن تفعل شيئا بسرعة، لإعادة التوازن، ولم تسع إلى بدء حرب شاملة. وما بدأته إيران - بحسب ما أوضحه كثير من المتحدثين الإيرانيين - لم ينته. وقيل أيضا إن تحمل إيران لمسؤولية إسقاط طائرة ركاب أوكرانية هو مسعى آخر لتخفيف التوتر. لكن هذا غير صحيح. كان رد إيران الطبيعي هو أن تنفي ضلوعها. ولكن عندما قالت الولايات المتحدة إن استخباراتها تؤكد العكس، وحينما عثر محققون أوكرانيون على دليل على ضرب صاروخ للطائرة، وعندما أثبت محققون مستقلون صدق مقطع فيديو يظهر إسقاط الطائرة، لم يكن أمام إيران أي مجال إلا التراجع. وكان من الواضح بعد بدء الجرافات تنظيف المكان من بقايا حطام الطائرة، أن إيران أدركت تماما ما حدث. وإذا كان هناك أي شيء يشير إلى تعرض الطائرة لحادثة، لتركت السلطات الحطام في مكانه. ويرجع إقرار طهران بالمسؤولية أكثر إلى مشكلاتها الداخلية. فقد شهدت البلاد قبل أشهر قليلة موجة احتجاجات على الفساد، والمعاناة من الاقتصاد المنهار. وهكذا استؤنفت الاحتجاجات مرة أخرى من جديد. وهذا يعني أن الهدف هو الحد من مدى الأضرار في الداخل، وليس تخفيف التوتر مع الأمريكيين. 2- السياسة الأمريكية لم تتغير لماذا اغتالت الولايات المتحدة سليماني، وحاولت أن تقتل مسؤولا إيرانيا كبيرا آخر في اليمن؟ قيل إنها فعلت ذلك، وربما يكون ذلك لأسباب قانونية، للحيلولة دون وقوع هجوم وشيك على المصالح الأمريكية. ولكن هذا التبرير لم يقنع كثيرا من المحللين، أو حتى منتقدي الرئيس في واشنطن. قتل في إسقاط الطائرة الأوكرانية 176 شخصا من الركاب والطاقم ومن المحتمل أكثر أن هجمات واشنطن كانت محاولة لإعادة رسم خط واضح للردع. وقد يفيد ذلك على المدى القصير. إذ إن على إيران أن تقيس بدقة وبعناية ما ستقدم عليه من أفعال في المستقبل. وفي الوقت نفسه، وبينما كان الرئيس دونالد ترامب يهدد بدمار إيران، فإنه لا يزال يشير أيضا إلى رغبته في الخروج من الشرق الأوسط. فهو يرى فيه مشكلة لا تهمه، بل قد تهم طرفا آخر. ولكن قد يؤدي هذا، لا محالة، إلى إضعاف قوة أي رسالة ردع. وستواصل الولايات المتحدة شل الاقتصاد الإيراني. ولكن هذا لم ينجح في إجبار طهران على قبول التفاوض مذعنة. بل منحها الجرأة على رد الضربة، وبدء حملة لممارسة أقصى ضغط من جانبها. وتسعى الولايات المتحدة إلى زيادة الضغط على طهران، وتقليص الموارد التي تنشرها في المنطقة إلى حد كبير. ولكن لا يحتمل أن تنجح في الأمرين معا. 3- أهداف إيران الاستراتيجية لا تزال كما هي قد يكون الاقتصاد الإيراني يعاني من وطأة العقوبات، ويزداد شعور كثير من الإيرانيين بالضيق، ولكن يجب ألا ننسى أن النظام في طهران "نظام ثوري". ولن يتخلى عن السلطة فجأة. إذ إن جماعات مثل الحرس الثوري الإيراني تتمتع بقوة ونفوذ كبيرين. وردها على أي معارضة في الداخل هو القمع، والمقاومة بشدة لأي ضغط من واشنطن في الخارج. وسوف يستمر هذا. وهدف إيران الاستراتيجي هو إزاحة الولايات المتحدة من المنطقة، على الأقل من العراق، وقد يكون هذا قريبا من التحقق الآن أكثر بعد قتل سليماني. وحققت سياسة طهران، من وجهة نظر السلطات الإيرانية على الأقل، كثيرا من النجاح الملحوظ. فقد أنقذت حكومة الرئيس بشار الأسد في سوريا، ومكنتها من فتح جبهة جديدة في مواجهة إسرائيل. كما أنها تتمتع بنفوذ كبير في العراق. وبسبب تناقض سياسة الرئيس ترامب، يزداد شعور حلفاء الولايات المتحدة في المنطقة بأنهم أصبحوا وحدهم. وأخذ السعوديون يجرون، على مستوى منخفض، حوارا مع طهران، وبدأت تركيا تتخذ مسارا خاصا بها وتؤسس علاقة جديدة مع روسيا. ويبدو أن حكومة إسرائيل هي الوحيدة التي تفكر في أن قتل سليماني هو بداية مرحلة انخراط متجدد لترامب في المنطقة. ولكن آمالهم قد تخيب. وربما تدفع المعارضة الداخلية في إيران، والاقتصاد المتداعي، الحرس الثوري الإيراني إلى زيادة الضغط على الولايات المتحدة مع مرور الوقت. فقد تعرض لضربتين مدمرتين، وعليه أن يفكر بذكاء في الانتقام. 4- هناك تناقضات في موقف العراق تبدو المؤشرات إلى خروج قوات الولايات المتحدة من العراق الآن أكثر جرأة وصراحة من ذي قبل. واشنطن عززت وجودها في المنطقة في الفترة الأخيرة وتعاني الحكومة العراقية المؤقتة من أزمة بعد تعرضها لموجة احتجاج شعبي عليها. ويشعر كثير من الناس بالضيق من الوجود الأمريكي والنفوذ الإيراني في البلاد على حد سواء. ووضعت موافقة البرلمان العراقي، غير الملزمة، على خروج القوات الأمريكية القضية بثبات على الأجندة السياسية. ولا يعني هذا أن القوات الأمريكية تتهيأ للانسحاب غدا، لكن إبقاءها سيحتاج إلى بعض المهارة الدبلوماسية. وبدلا من ذلك هدد الرئيس ترامب بتجميد أموال الحكومة العراقية في البنوك الأمريكية، إذا أجبرت القوات الأمريكية على الخروج. ودور الولايات المتحدة وانخراطها في العراق أمر مهم. وعندما بدأت قواتها مع الحلفاء قتال مسلحي تنظيم الدولة الإسلامية في العراق كان ينظر إلى وجودها هناك على أنه وجود طويل الأمد. وحتى بعد انهيار خلافة تنظيم الدولة، كان التوقع استمرار بقاء القوات الأمريكية لسنوات. وإذا انسحبت تلك القوات، فسوف تكون مواجهة أي تمرد من قبل تنظيم الدولة أصعب. وسوف يجعل هذا من الوجود الأمريكي في شرق سوريا أمرا غير مبرر، لأن ذلك الوجود تسانده قواعد الولايات المتحدة في العراق. وما الجدل بشأن وجود القوات الأمريكية إلا بداية، وإذا خسرت الولايات المتحدة تلك الجولة، فإن هذا يعني فوز إيران فيها. 5- الاتفاق النووي الإيراني مهدد ترجع جذور الأزمة الأخيرة إلى شهر مايو/أيار 2018 عندما انسحبت إدارة ترامب من الاتفاق النووي الإيراني. ومنذ ذلك الوقت بدأت واشنطن تمارس أقصى ضغط على الاقتصاد الإيراني، وشرعت طهران من جانبها في شن حملة ضغط إقليمية، متخلية فيها بالتدريج عن قيود كان يفرضها الاتفاق عليها. وإن لم يكن الاتفاق قد مات، فإن السبب الوحيد لبقائه حيا هو أنه لا يوجد شخص آخر سوى الرئيس ترامب يريد رؤية انهيار الاتفاق. وإن بقيت الأمور على حالها، فهذه بداية النهاية. لكن الاتفاق مهم. فقبله كان خطر اندلاع الحرب ماثلا، مع احتمال هجوم إسرائيل، أو ربما إسرائيل والولايات المتحدة جنبا إلى جنب، على المنشآت النووية. وستسعى إيران إلى إبقاء الموقعين الآخرين على الاتفاق على موقفهم قدر الإمكان. لكن الأزمة شديدة، ولا يبدو هناك سبيل إلى تخفيف الضغط الاقتصادي على طهران، بالرغم من جهود الأوربيين. وقد ينهار الاتفاق في نهاية المطاف، وقد تقترب إيران بسرعة من الوصول إلى القنبلة النووية. إن سياسة الرئيس ترامب، بالرغم مما قد يحدث للاتفاق نفسه، جرت الولايات المتحدة مرة أخرى إلى الشرق الأوسط، في وقت تحاول فيه سياسة الأمن القومي الأمريكي إبعادها عنه.

इराणमध्ये अमेरिकेविरोधातील आंदोलन हा तणाव आता निवळतोय, मात्र ज्या मूलभूत कारणांसाठी दोन्ही देश युद्धाच्या उंबरठ्यावर पोहोचले होते, त्या कारणांमध्ये कोणताही बदल झालेला नाही, म्हणूनच युद्धाचे ढग केव्हाही गहिरे होऊ शकतात. 1. तणाव खरंच कमी झाला आहे का? अनेक जाणकारांच्या मते तणाव कमी झालेला नाही. सुलेमानी यांच्या हत्येने इराणी नेते आतून हादरले आहेत. सुलेमानी यांच्या हत्येचा बदला घेण्यासाठी जे करता येईल ते त्यांनी केलं. अमेरिकेच्या तळांना लक्ष्य करण्याचा इराणचा प्रयत्न होता. याद्वारे इराण अमेरिकाला संदेश देऊ इच्छित होता. म्हणूनच इराणने आपल्या जमिनीवरून क्षेपणास्त्रं दागली. या कारवाईचे व्यावहारिक आणि राजकीय परिणामही होते. इराणला लवकरात लवकर कृतीतून संदेश द्यायचा होता. त्याचवेळी त्यांना युद्ध होऊ द्यायचं नव्हतं. युक्रेनचं विमान क्षेपणास्त्रांनी चुकीने पाडल्याचं इराणने मान्य करण्यामागे तणाव कमी करण्याचा प्रयत्न होता, असं सांगितलं जात आहे. मात्र हे खरं नाही. युक्रेनचं विमान चुकून पाडल्याचं इराणने मान्य केलं. विमान पाडण्यात आमची काहीही भूमिका नाही, अशी इराणची स्वाभाविक प्रतिक्रिया होती. मात्र अमेरिकेने आमच्या गुप्तचर यंत्रणेकडे वेगळीच माहिती असल्याचं स्पष्ट केलं, विमान पाडल्याचं पुरावे मिळाले, असं युक्रेनने सांगितलं आणि स्वतंत्र तपासकर्त्यांनी विमान पाडल्यावर शिक्कामोर्तब केलं, तेव्हा इराणकडे चूक कबूल करण्यावाचून पर्याय उरला नाही. बुलडोझरच्या मदतीने घटनास्थळावरचा विमानाचे अवशेष दूर केले जात असताना इराणला नक्की काय घडलं याचा अंदाज आला होता. अपघात घडली आहे अशी पुसटशी शंका आली असती तर अधिकाऱ्यांनी ढिगारा दूर करण्याचं काम सुरूच केलं नसतं. युक्रेनचं विमान क्षेपणास्त्राने चुकीने पाडल्याचं मान्य करण्यामागे इराणमधील अंतर्गत समस्यांशी निगडीत होतं. काही महिन्यांपूर्वी इराणमध्ये भ्रष्टाचार आणि ढासळणाऱ्या अर्थव्यवस्थेविरोधात मोठ्या प्रमाणावर आंदोलनं झालं होती. इराणला घरच्या आघाडीवर बसलेला फटका कमी करायचा होता, मुळात अमेरिकेबरोबरचा तणाव कमी करणं हा त्यांचा उद्देशच नव्हता. 2. अमेरिकेची रणनीती कायम अमेरिकेने सुलेमानीला का मारलं? येमेनमध्ये इराणच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याला मारण्याचा प्रयत्न का केला? कायदेशीर आणि औपचारिकदृष्ट्या अमेरिकेचं उत्तर असं- संभाव्य हल्ला रोखण्यासाठी आम्ही असं केलं. मात्र अमेरिकेचा तर्कवाद अनेक तज्ज्ञांना पटणारा नाही. अमेरिकेतील डोनाल्ड ट्रंपविरोधी गटालाही हा युक्तिवाद मान्य नाही. हल्ले करण्यामागे बचाव म्हणजेच स्वसंरक्षण हेच कारण पुढे केलं जात आहे. थोड्या कालावधीसाठी हे कारण समर्थनीय ठरू शकतं. अमेरिकेने इराणचे लष्करप्रमुख सुलेमानी यांना ठार केलं. इराणला पुढची कारवाई काळजीपूर्वक आणि सगळया गोष्टींची पडताळणी करूनच करावी लागेल. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी इराणला बेचिराख करू अशी धमकी दिली आहे. मध्यपूर्वेतील प्रश्नांपासून दूर राहण्याचे संकेत त्यांनी दिले आहेत. ही अन्य देशांची समस्या असल्याचं ट्रंप यांचं म्हणणं आहे. अमेरिकेकडून इराणची अर्थव्यवस्था खिळखिळी करण्याचे सगळे प्रयत्न सुरू राहतील. अमेरिकेने इराणसमोर वाटाघाटींचा, चर्चेचा मार्ग ठेवलेला नाही. अमेरिकेने इराणवर बदल्याच्या कारवाईसाठी दडपण आणलं. अमेरिकेला इराणवर पुन्हा जोरदार आक्रमण करायचं आहे. मध्य पूर्वेतील आपली संसाधनं कमी व्हावीत असं त्यांना वाटत नाही. मात्र अमेरिकेला दोन्ही गोष्टी एकत्र करायच्या नाहीत. 3. इराणचं डावपेचात्मक लक्ष्य बदललेलं नाही इराणची अर्थव्यवस्था डळमळीत असली, नागरिकांमध्ये असंतोष वाढतो आहे. मात्र तरीही इराण क्रांतिकारी साम्राज्य आहे. सध्याचं सरकार सहजासहजी सत्ता सोडण्यासाठी तयार नाही. इराणचं इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प (IRGC) अत्यंत मजबूत आहे. देशांतर्गत दबाव कमी करताना अमेरिकेचं दडपण कमी करणं ही त्यांची मोहीम आहे. अमेरिकेला या क्षेत्रातून कमीतकमी इराकमधून बाहेर काढणं हे इराणचं लक्ष्य आहे. सुलेमानीच्या मृत्यूनंतर इराण या लक्ष्याच्या दिशेने आगेकूच करताना दिसत आहे. इराणमधली स्थिती इराणच्या दृष्टिकोनातून त्यांचे डावपेच यशस्वी होताना दिसत आहे. यातूनच सीरियात बशर अल असद यांचं सरकार टिकलं आहे. इराणने इस्राइलच्या बरोबरीने एकत्रित आघाडी उघडली आहे. इराकमध्ये इराणचा प्रभाव आहे. राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या धोरणातील विरोधामुळे अमेरिकेच्या सहकारी देशांना या प्रदेशात एकटं असल्याची भावना आहे. सौदी अरेबियाने इराणशी छोट्या पातळीवर का होईना चर्चेचा मार्ग स्वीकारण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे. टर्कीने स्वत:चा मार्ग आखला आहे आणि रशियाशी नव्याने संबंध प्रस्थापित करू पाहत आहे. फक्त इस्राइलला असं वाटत आहे की सुलेमानीच्या मृत्यूने या प्रदेशात ट्रंप यांनी नव्याने देशांशी सहकार्य वाढवावे. मात्र त्यांच्या पदरी निराशा पडण्याची शक्यता आहे. देशांतर्गत दबाब वाढू लागल्याने तसंच अर्थव्यवस्थेची स्थिती डळमळीत असल्याने IRGC येत्या काळात अमेरिकेवर दडपण आणण्याची शक्यता आहे. दोन धक्के बसल्यानंतर त्यांच्यात बदला घेण्याची क्षमता शाबूत आहे. 4. इराकच्या स्थितीमध्ये परस्परविरोध इराकमधून अमेरिकन सैनिकांनी माघार घेण्याचं दृश्य आधीपेक्षा प्रबळपणे दिसू लागलं आहे. इराकमधलं हंगामी सरकार संकटात आहे. काही दिवसांपूर्वीच त्यांना आंदोलकांचा सामना करावा लागला. देशात अमेरिकेचं लष्कर असतानाच इराणच्या अमलामुळे इराकचे नागरिक नाराज आहेत. इराणचे नागरिक इराण सरकारवरच का आहेत नाराज? काही दिवसांपूर्वी इराकच्या संसदेने एक प्रस्ताव पारित करत अमेरिकेच्या लष्कराला देश सोडून जाण्यास सांगितलं. मात्र हा प्रस्ताव ?? नाही. यातून हे स्पष्ट झालं की अमेरिकेच्या सैनिकांनी इराक सोडून जावं हे इराक सरकारच्या अजेंड्यावर आहे. मात्र याचा अर्थ अमेरिकेचे सैनिक लगेचच इराक सोडून जातील असं नाही. अमेरिकेच्या सैनिकांनी इराकमध्ये राहण्याकरता चातुर्यपूर्ण डावपेचांची आवश्यकता आहे. अमेरिकेचं लष्कर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी त्यांच्या सैनिकांना इराकमध्ये पाठवण्याऐवजी अमेरिकेतील बँकांमधील इराक सरकारची खाती फ्रीज करण्याची धमकी दिली आहे. इराकमध्ये अमेरिकेच्या सैन्याच्या उपस्थितीचा गर्भितार्थ आहे. अमेरिका आणि त्यांच्या सहकारी देशांनी इराकमध्ये इस्लामिक स्टेटच्या बंडखोरांविरुद्ध मोहीम हाती घेतली, तेव्हा ही दीर्घकालीन मोहीम असेल असं वाटलं होतं. आयसिसचे प्रमुख बगदादी यांच्या हत्येनंतर अमेरिकेचे सैनिक इराकमध्ये अनेक वर्ष असतील असंही बोललं जात होतं. इराकमधून अमेरिकेचं लष्कर परत गेलं तर आयसिसच्या प्रसाराला रोखणं कठीण होईल. सीरियातील पूर्व भागातील अमेरिकेच्या लष्कराची स्थिती बिकट होईल. सीरियातल्या अमेरिकेच्या लष्कराला इराकस्थित अमेरिकेच्या लष्कराकडून कुमक मिळते. अमेरिकेच्या सैनिकांच्या उपस्थितीवरून वादविवादाला सुरुवात ही फक्त सुरुवात आहे. यात अमेरिकेची हार झाली तर इराकसाठी विजयी क्षण असेल. 4. अणुकरार खरी समस्या सध्याच्या समस्येचं मूळ मे 2018 मधल्या एका घटनेत आहे. त्यावेळी ट्रंप सरकारने इराणसह केलेल्या अणुकरारकडे दुर्लक्ष केलं. तेव्हापासून अमेरिका इराणच्या अर्थव्यवस्थेवर दडपण आणण्याचा प्रयत्न करत आहे. दुसरीकडे इराण स्वत:च्या बळावर या प्रदेशात दबाव टाकण्याचा प्रयत्न करत आहेत. याअंतर्गत इराण कराराच्या कलमांचं उल्लंघन करत आहे. करार संपुष्टात आला नसेल तर त्याचं कारण राष्ट्राध्यक्ष ट्रंपव्यतिरिक्त कोणालाही हा करार मोडावा असं वाटत नाही. यापुढे जोपर्यंत काही बदल होत नाही तोपर्यंत ही शेवटाची सुरुवात असेल. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप या अणुकराराचं महत्त्व आहे. अणुकरारापूर्वी युद्धाचे ढग जमा होऊ लागले होते. इस्राइल इराणच्या अणुनिर्मिती तळांवर हल्ला करण्याची शक्यता होती. या अणुकरारात सामील देशांना जेवढं होईल तोपर्यंत बरोबर घेऊन जाण्याचा इराणचा प्रयत्न असेल. मात्र हे वेगाने मोठं होत जाणारं संकट आहे. अनेक युरोपियन देशांच्या प्रयत्नांनंतरही इराणची आर्थिक दबावातून सुटका होण्याची चिन्हं दिसत नाहीत. हा अणुकरार संपुष्टात येऊ शकतो आणि इराण अणुबाँबच्या निर्मितीच्या दिशेने जवळ जाऊ शकतो. अणुकराराचं काहीही होवो, राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या ध्येयधोरणांमुळे अमेरिका मध्य पूर्व आखातात संकटात अडकण्याची लक्षणं आहेत. दुसरीकडे अमेरिकेचं राष्ट्रीय धोरण यापासून वेगळं होण्याचा प्रयत्न करत आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


الحكومة في بكين لم تحدد موعدا للحوار مع الطلبة وأفادت تقارير بوقوع اشتباكات بين الشرطة والمتظاهرين في حي مونغ كوك. وقد حاول المتظاهرون احتلال موقع كانت السلطات أخلته جزئيا في وقت مبكر الجمعة. ودعا الطلبة الذين يقودون المظاهرات الأربعاء الحكومة إلى الحوار معهم. وأعلنت الحكومة موافقتها على الحوار لكنها لم تحدد موعدا لذلك. مواضيع قد تهمك نهاية ويطالب المتظاهرون بديمقراطية كاملة في هونغ كونغ، بينما تصر بكين على الكلمة الأخيرة بخصوص من يترشح لأول انتخابات مباشرة مقررة عام 2017. وقال حاكم الإقليم، سي واي ليونغ، الخميس إن المسؤولين يتفاوضون مع زعماء الطلبة عن طريق وسطاء، وإن الحكومة مستعدة لإجراء محادثات الأسبوع المقبل. ولكن مراسلة بي بي سي جوليانا ليو، في هونغ كونغ، تقول إنه من الصعب معرفة ما الذي سيعيد الطلبة إلى المفاوضات، بما أن ليونغ أكد أنه من المستبعد أن تتنازل الحكومة في بكين عن قرارها بالموافقة على المرشحين. وقد انخفض عدد المحتجين مقارنة بالشهر الماضي، عندما خرج عشرات الآلاف إلى الشوارع، ولكن التوتر اشتد هذا الأسبوع، بوقوع اشتباكات عنيفة بين الشرطة والمتظاهرين. وأثارت صور فيديو تظهر أعوان شرطة يضربون متظاهرا، سخطا واسعا في البلاد. وقالت الشرطة إنها أوقفت سبعة من أفرادها، للتحقيق معهم. التوتر يشتد بين الطرفين أعمال عنف أثارت سخطا واسعا

आंदोलकांनी सरकारी इमारतींच्या आसपासचे महत्त्वाचे रस्ते रोखून धरले असून पोलिसांवर विटा आणि इतर गोष्टी भिरकावण्यात आल्या आहेत. सरकार अजूनही हे विधेयक पास करण्याच्या प्रयत्नात आहे. या विधेयकामुळे चीनच्या मुख्य भूमीकडे लोकांचं प्रत्यार्पण करणं शक्य होईल. 20 जून रोजी या विधेयकाला अंतिम दुजोरा मिळण्याचा अंदाज आहे. पण आता विधीमंडळाने (लेजिस्लेटिव्ह काऊन्सिल) आता या विधेयकावरची दुसरी चर्चा पुढे ढकलली आहे. बुधवारी होऊ घातलेली ही चर्चा आता ''नंतर कधीतरी'' होणार असल्याचं विधीमंडळाने सांगितलं आहे. हे विधीमंडळ बीजिंग धार्जिणं असल्याचा आरोप होतोय. काय घडतंय? हजारो आंदोलक रस्त्यावर उतरूनही हे आंदोलन बहुतांशरित्या शांततेत पार पडत होतं. या विधेयकावर होणाऱ्या चर्चेआधी या आंदोलकांनी सरकारी इमारतींकडे जाणारे रस्ते रोखून धरण्याचा प्रयत्न केला. पण बुधवारी आंदोलन अधिक तीव्र झालं. या आंदोलकांनी सरकारी इमारतींमध्ये घुसण्याचा प्रयत्न केल्यावर त्यांच्यावर अश्रुधूर आणि कमी तीव्रतेच्या "बीनबॅग राऊंड्स" (रबर बुलेट्स)चा मारा करण्यात आला. बीबीसीचे गॅब्रियल गेटहाऊस या लेजिस्लेटिव्ह काऊन्सिल म्हणजेच विधीमंडळाच्या इमारतीमध्ये आहेत जिथे पोलिसांनी बॅरीकेड्स लावलेले आहेत. एक अधिकारी जखमी झाला असून त्याला दवाखान्यात नेण्यात आल्याचं वृत्त त्यांनी दिलंय. या इमारतीचे दरवाजे आतून लावून घेण्यात आलेले आहेत. पाण्याच्या माऱ्यापासून स्वतःचा छत्र्यांनी बचाव करणारे आंदोलक सोशल मीडियावर शेअर करण्यात आलेल्या फोटोंमध्ये पाहायला मिळतात. तर रबर बुलेट्सनी भरलेली बंदूक घेऊन सज्ज असलेल्या पोलिस अधिकाऱ्यांची दृश्यं टीव्हीवर पहायला मिळाली आहेत. आंदोलकांना रोखून धरण्यासाठी पोलिसांकडे हत्यारं वापरण्याखेरीज पर्याय नव्हता, असं पोलिस कमिश्नर स्टीफन लो वाय-चुंग यांनी म्हटलं आहे. "या बेजबाबदार वर्तनाचा आम्ही निषेध करतो. स्वतःचं मत मांडण्यासाठी निरपराध लोकांना इजा पोहोचवण्याची गरज नाही." हा कायदा रद्द करेपर्यंत आम्ही इथून हलणार नाही, असं काळा मुखवटा आणि ग्लोव्ह्ज घातलेल्या एका तरूण आंदोलकांने एएफपी वृत्तसंस्थेला सांगितलं. चीनच्या न्याय व्यवस्थेमध्ये छळाचा वापर, स्वैर धरपकड आणि जबरदस्तीने कबुलीजबाब घेतला जात असल्याचं प्रत्यापर्ण कायद्यामधल्या सुधारणांना विरोध करणाऱ्यांचं म्हणणं आहे. लोकांच्या या भीतीचं निरसन करण्यासाठी कायद्यानुसार मानवी हक्कांचं संरक्षण करण्याचं आणि इतर गोष्टींचं वचन सरकारने दिलं आहे. पण असं असलं तरी या मुद्दयावरून काढण्यात आलेला मोर्चा हा ब्रिटीशांनी 1997मध्ये हाँगकाँगचं चीनकडे हस्तांतरण केल्यापासूनचा सगळ्यांत मोठा मोर्चा आहे. या विधेयकावरून हाँगकाँगच्या चीफ एक्झिक्युटिव्ह कॅरी लाम यांना देण्यात आलेल्या जीवे मारण्याच्या धमक्यांचाही तपास करण्यात येत असल्याचं पोलिसांनी म्हटलं आहे. 'इच्छाशक्तीची परीक्षा' रुपर्ट विंगफिल्ड-हेयज, बीबीसी न्यूज, हाँगकाँग मध्य हाँगकाँगमधल्या हारकोर्ट रोडवर पोलिसांच्या पेपर स्प्रेपासून बचाव करण्यासाठी गॉगल आणि छत्र्या घेत पुढे पळणाऱ्या कार्यकर्त्यांना हजारो आंदोलक ओरडून समर्थन देत होते. यातले बहुतेक जण तरूण असून त्यांनी चेहऱ्यावर मुखवटा चढवलाय. या आंदोलनाला मान्यता मिळालेली नाही. त्यामुळे या मोर्चावर प्रतिहल्ला होण्याची वा कारवाई होण्याची त्यांना भीती आहे. आतापुरता तरी आंदोलकांचा विजय झाल्यासारखा वाटतोय. पण ही त्यांच्या इच्छाशक्तीची परीक्षा आहे. आतापर्यंत पोलिसांनी बघ्याची भूमिका घेत मध्य हाँगकाँगमधलं बहुतेक कामकाज ठप्प होऊ दिलेलं आहे. पण ही निदर्शनं अशीच सुरू राहिली आणि हे विधेयक मंजूर करण्यावर सरकार ठाम राहिलं तर गोष्टी हाताबाहेर जाण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात येत आहे. कोण सहभागी आहे? चीनमध्ये प्रत्यार्पणाच्या विरोधामध्ये विविध गटांनी आपलं मत मांडलेलं आहे. यामध्ये शाळा, वकील आणि बिझनेसमन यांचा समावेश आहे. यासोबतच शेकडो याचिकाही दाखल करण्यात आल्या आहेत. या आंदोलनात कर्मचाऱ्यांना सहभागी होता यावं यासाठी आपण कामकाज बंद ठेवणार असल्याचं 100 पेक्षा जास्त उद्योजकांनी म्हटलं आहे. तर आपण संपावर जात असल्याचं जवळपास 4000 शिक्षकांनी जाहीर केलंय. या विधेयकाचा हाँगकाँगच्या उद्योगांचं केंद्रस्थान म्हणून असणाऱ्या दर्जाला फटका बसणारं असल्याचं उद्योगजगताचं म्हणणं आहे. आयोजकांच्या मते रविवारी दहा लाखांपेक्षा जास्त लोकांनी रस्त्यांवर उतरत सरकारकडे कायद्यातील हा बदल रद्द करण्याची मागणी केली. पण या मोर्चामध्ये जास्तीत जास्त 2,40,000 लोक सहभागी झाल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे. A broad range of groups oppose the proposed laws काय बदल सुचवण्यात आले आहेत? नव्या कायद्यानुसार चीनची मुख्यभूमी, तैवान आणि मकाऊ येथील अधिकाऱ्यांना खून आणि बलात्काराचे आरोप असणाऱ्या संशयितांच्या प्रत्यापर्णाची मागणी करता येईल. त्या त्या प्रकरणानुसार नंतर या मागणीविषयी निर्णय घेण्यात येईल. 19 वर्षांच्या हाँगकाँगमधील तरुणाने त्याच्या 20 वर्षांच्या प्रेग्नंट गर्लफ्रेंडचा तैवानमध्ये सुटीवर गेलेले असताना खून केल्यानंतर ही मागणी करण्यात आली. गेल्यावर्षी फेब्रुवारीत ही घटना घडली. हा इसम पळून हाँगकाँगला आला कारण तैवानसोबत अशाप्रकारचा प्रत्यापर्ण करार नसल्याने त्याचं हस्तांतरण करण्यात येणार नव्हतं. अशा प्रकारे प्रत्यार्पणाची मागणी करण्यात आल्यास, तिची पूर्तता करायची की नाही याचा निर्णिय हाँगकाँगमधील कोर्ट घेणार असल्याचं अधिकाऱ्यांनी सांगितलंय. याशिवाय राजकीय आणि धार्मिक गुन्ह्यांच्या आरोपातील संशयितांचं प्रत्यार्पण करण्यात येणार नाही. लोकांना दिलासा देण्यासाठी सरकारने काही घोषणा केल्या आहेत. ज्या गुन्ह्यांसाठीची शिक्षा 7 वर्षं किंवा त्यापेक्षा जास्त असेल, त्याच आरोपींचं प्रत्यापर्ण करण्यात येणार असल्याचं सरकारने म्हटलंय. अमेरिका आणि युनाटडेट किंग्डमसह एकूण 20 देशांसोबत हाँगकाँगने प्रत्यार्पण करार केलेला आहे. इतक्यात इतर कोणती आंदोलनं झाली आहेत का? 2014मध्ये बीजिंग सरकारने असा निर्णय जाहीर केला की हाँगकाँगमधील मतदारांना 2017मध्ये आधीच ठरवण्यात आलेल्या उमेदवारांच्या यादीतून त्यांचा चीफ एक्झिक्युटिव्ह - मुख्य अधिकारी निवडता येईल. यामध्ये बदल करण्याची मागणी करत हजारो कार्यकर्त्यांनी 79 दिवस निदर्शनं केली. या मोर्चाला 'अम्ब्रेला मूव्हमेंट' म्हणून ओळखलं जाऊ लागलं. कारण गर्दी पांगवण्यासाठी पोलीस वापरत असलेल्या पेपर स्प्रेपासून स्वतःचा बचाव करण्यासाठी आंदोलक छत्र्यांचा वापर करत होते. शांततेत हे आंदोलन होऊनही यातून काही साध्य झालं नाही. पण सार्वजनिक उपद्रव निर्माण केल्याच्या आरोपाखाली अजूनही अनेक आंदोलक तुरुंगात आहेत. हाँगकाँगचे चीनशी नेमके संबंध कसे आहेत? 1841पासून हाँगकाँग हे ब्रिटीशांच्या अधिपत्याखाली होतं. 1997 मध्ये हाँगकाँगचं हस्तांतरण चीनला करण्यात आलं. हे हस्तांतरण करताना 'बेसिक लॉ' मान्य करण्यात आला. ज्यानुसार हाँगकाँगची स्वतःची लहानशी घटना (कॉनस्टिट्यूशन) आहे. या घटनेनुसार हाँगकाँगला स्वायतत्ता आणि काही हक्क मिळतात. 'एक देश, दोन प्रणाली' या तत्त्वानुसार हाँगकाँगने आपली न्यायव्यस्था, विधीमंडळ, अर्थव्यवस्था आणि हाँगकाँग डॉलर स्वतंत्र ठेवलेलं आहेत. इथल्या रहिवाशांच्या काही मानवी हक्क आणि स्वातंत्र्याचं संरक्षण मान्य करण्यात आलंय. यानुसार त्यांना मत व्यक्त करण्याचं आणि एकत्र येण्याचं स्वातंत्र्य आहे. परराष्ट्र आणि संरक्षण विषयक बाबींचे अधिकार बीजिंगकडे आहेत. शिवाय हाँगकाँगमधून चीनच्या मुख्य भूमीकडे जाण्यासाठी व्हिसा किंवा इतर परवानग्या लागतात. पण हा मूलभूत कायदा - बेसिक लॉ 2047मध्ये संपुष्टात येईल. आणि त्यानंतर हाँगकाँगच्या स्वायत्ततेचं काय होणार हे नक्की सांगता येत नाही. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


ذهب بيتر، شريك جولي غينتر، معها إلى المستشفى بالدراجة. وكانت الوزيرة جولي غينتر في الأسبوع 42 من الحمل، وقالت إنها استقلت الدراجة بسبب "عدم وجود مساحة كافية في السيارة." ونشرت الوزيرة صورا لها مع زوجها على موقع انستغرام وكتبت إنها مستمتعة بركوب الدراجة في "صباح يوم الأحد الجميل". وكانت رئيسة الوزراء النيوزيلندية، جاسيندا أردرن، ثاني زعيمة سياسية في العالم تضع مولدها أثناء شغلها منصبها. ووضعت مولدها وكذا غينتر في مستشفى"أوكلاند سيتي" العام. ويُعرف عن الوزيرة، البالغة من العمر 38 عاما وتشغل أيضا منصب مساعد وزير النقل في البلاد، تشجيعها لركوب الدراجات. وكتبت غينتر لمتابعيها على موقع تويتر :"تمنياتكم لنا، أنا وشريك حياتي ذهبنا بالدراجة لأنه لم توجد مساحة كافية في السيارة لفريق الدعم، لكنه شيء جعلني في حالة مزاجية أفضل". وقالت مازحة إن القيام بالرحلة باستخدام دراجة كهربائية كان "سلسا جدا"، وأضافت :"ربما ينبغي لنا ركوب الدراجات كثيرا في الأسابيع الأخيرة قبل الولادة لتسهيل عملية الوضع". وكانت غينتر، وهي مولودة في الولايات المتحدة، قد أعلنت عن حملها على موقع انستغرام وقالت :"سيتعين علينا إضافة مقعد للدراجات". وانضمت الوزيرة، التي حصلت على إجازة وضع مدتها ثلاثة أشهر، إلى ركب السياسيات اللواتي وضعن أطفالا أثناء شغلهن مناصبهن. وكانت أول برلمانية في نيوزيلندا تضع مولودها أثناء أداء مهامها في عام 1970، وسياسية أخرى كانت ترضع طفلها أثناء العمل في عام 1983. سويدية عضوة في البرلمان الأوروبي أثناء عملية تصويت ومعها طفلها كما غيرت استراليا اللوائح في عام 2016 للسماح للبرلمانيات بإرضاع أطفالهن أثناء وجودهن في قاعة مجلس النواب. كما جذبت صور عضوتين من السويد وإيطاليا في البرلمان الأوروبي أثناء عملية تصويت ومعهما أطفالهما اهتماما كبيرا. --------------------------------------- يمكنكم تسلم إشعارات بأهم الموضوعات بعد تحميل أحدث نسخة من تطبيق بي بي سي عربي على هاتفكم المحمول.

ग्रीन पार्टीशी संबंधित असलेल्या जेंटर यांनी सायकल वापरण्याचं समर्थन करताना सांगितलं की, "माझ्या गाडीमध्ये पुरेशी जागा नसल्यानं मी सायकलचा पर्याय निवडला." ३८ वर्षीय ज्युली यांनी त्यांचा आणि त्यांच्या पतीचा फोटो काढून इन्स्टाग्रामवर टाकला आहे. हा फोटो टाकताना, "रविवारची सुंदर सकाळ एका छान राईडनं पूर्ण केली." अशी पोस्ट लिहिली आहे. 2018च्या जून महिन्यात न्यूझीलंडच्या पंतप्रधान जॅसिंडा आर्डर्न यांनी पदावर असतानाच मुलीला जन्म दिला. असं करणाऱ्या आर्डर्न जगातल्या दुसऱ्या नेत्या ठरल्या आहेत. आर्डर्न आणि जेंटर या दोघींनी बाळाला जन्म देण्यासाठी इथल्या पब्लिक ऑकलंड हॉस्पिटलची निवड केली. जेंटर या सध्या न्यूझीलंडच्या परिवहन मंत्री सुद्धा आहेत. त्या सायकलवापराच्या पुरस्कर्त्या म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी आपल्या पाठीराख्यांना प्रतिसाद देताना लिहिलं की, "आम्हाला सगळ्यांच्या शुभेच्छांची आवश्यकता आहे." त्या पुढे लिहितात, "माझ्या पतीनं आणि मी सायकल चालवत हॉस्पिटल गाठलं. कारण, आमच्या सहकाऱ्यांना एकत्र बसण्यासाठी गाडीत विशेष जागा नव्हती. पण, यामुळे मला आनंदच झाला आहे." उतारावरून इलेक्ट्रिक सायकल चालवण्याचा आनंदच वेगळा आहे. प्रसूती कळा लवकर याव्यात यासाठी मी याआधीचे काही आठवडे सायकल चालवायला हवी होती, असं त्या गमतीनं म्हणाल्या. न्यूझीलंडमध्या मंत्री ज्युली जेंटर आपल्या पतीसमवेत सायकलवरून हॉस्पिटलमध्ये गेल्या. अमेरिकेत जन्माला आलेल्या जेंटर यांनी काही दिवसांपूर्वी त्या गरोदर असल्याचं इन्स्टाग्रामवरून जाहीर केलं होतं. त्यावेळच्या पोस्टमध्ये त्या म्हणाल्या होत्या, "आम्हाला आमच्या सायकलमध्ये अजून एक सीट वाढवावी लागणार आहे." जेंटर यांनी ३ महिन्यांची प्रसूती रजा घेतली असून त्यानंतर त्या आपल्या कार्यालयात रूजू होणार आहे. त्यांच्या कार्यालयात बाळ असलेल्या अनेक महिला सहकाऱ्यांमध्ये आता त्यांचंही नाव घेतलं जाईल. न्यूझीलंडमध्ये १९७०मध्ये एका संसद सदस्य महिलेनं बाळाला जन्म दिला होता. तर, याच देशात १९८३मध्ये एका महिलेनं कार्यालयात आपल्या मुलाला सोबत आणत त्याला स्तनपान दिलं होतं. ऑस्ट्रेलियानं २०१६मध्ये आपल्या संसद सदस्यांना संसद भवनात मुलांना स्तनपान देण्यास परवानगी दिली आहे. नुकतंच युरोपमधल्या स्वीडन आणि इटालियन संसद सदस्यांनी आपल्या लहान मुलांना त्यांच्या संसद भवनातील मतदानावेळी सोबत आणलं होतं. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


وفي أول تصريحات لآبي بعد هذه الاستطلاعات، قال إنه سيتعامل بحزم مع كوريا الشمالية. وتظهر الاستطلاعات أن الحزب الليبرالي الديموقراطي بزعامة آبي والذي يقود الائتلاف، قد فاز بـ 311 مقعداًفي البرلمان، ما يسمح له بالاحتفاظ "بالأغلبية العظمى" أي بنسبة ثلثي المقاعد. لكن استطلاعات رأي أخرى أشارت إلى أن الائتلاف الذي يقوده حزب آبي مازال دون نسبة الثلثين بمقدار ضئيل. ويعد تحقيق الأغلبية أمراً حيوياً بالنسبة لآبي من شأنه أن يمكنه من مراجعة دستور ما بعد الحرب "السلمي" لليابان، وتعديله. وتنص المادة التاسعة من الدستور الياباني الذي سنه الاحتلال الأمريكي عام 1947، على منع القوات اليابانية من الانخراط في أي حرب. ولطالما التفت اليابان على هذه المادة من الدستور، إذ استمرت بالتأكيد على أن جيشها موجود لأغراض الدفاع فقط، الأمر الذي أوضح آبي منذ فترة طويلة أنه يرغب في تغييره. والفوز في هذه الانتخابات من شأنه أيضاً، زيادة فرص آبي في الحصول على ولاية ثالثة كزعيم للحزب الديموقراطي الليبرالي، مدتها ثلاث سنوات، في الانتخابات الحزبية المرتقبة في سبتمبر / أيلول المقبل. وبذلك يصبح آبي رئيس الوزراء الياباني الذي يبقى في المنصب لأطول فترة، بعد أن انتخب لأول مرة عام 2012. ووصف أحد المراقبين التصويت لحزب آبي الليبرالي الديموقراطي بأنه "TINA" أو "لا يوجد بديل عنه". وتوجه الناخبون اليابانيون إلى صناديق الاقتراع صباح الأحد في وقت ضرب فيه إعصار "لان" أجزاء من البلاد. و جلب الإعصار أمطاراً غزيرة في جنوب البلاد مما أدى الى إلغاء الرحلات الجوية وانقطاع خدمات السكك الحديدية. وكان آبي دعا لانتخابات مبكرة قائلا إنه يحتاج إلى ولاية جديدة للتعامل مع "الأزمات الوطنية" التي تواجه اليابان. وتشمل هذه الازمات كوريا الشمالية التي هددت ب "إغراق" اليابان في البحر، وأطلقت مؤخراً صاروخين فوق جزيرة هوكايدو شمالي اليابان. اضغط هنا لتنزيل تطبيق بي بي سي عربي الخاص بمستخدمي نظام أندرويد

जपानचे पंतप्रधान शिंजो आबे दोन तृतीयांश बहुमत निश्चित असल्याचं मतदानोत्तर चाचाणीत स्पष्ट झाल्यानंतर माध्यमांशी बोलताना आबे म्हणाले, "मी माझ्या वचननाम्यात म्हटल्याप्रमाणे पहिलं महत्त्वाचं काम उत्तर कोरियाला रोखणं हे असेल." आबे यांच्या लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टी आणि मित्र पक्षांना 311 जागा मिळतील असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. आबे यांना स्पष्ट बहुमत मिळेल असं आणखी एका संस्थेनं म्हटलं आहे. जपानमध्ये रविवारी मतदान झालं. त्यानंतर घेण्यात आलेल्या मतदानोत्तर चाचण्यांमध्ये शिंजो आबे यांना स्पष्ट बहुमत मिळेल असा अंदाज बहुसंख्य संस्थांनी वर्तवला आहे. रविवारी जपानमध्ये मतदान झालं. उत्तर कोरियाविरोधात त्यांनी घेतलेल्या कठोर भूमिकेमुळे त्यांना बहुमत मिळेल असं म्हटलं जात आहे. त्याचबरोबर जपानच्या अर्थव्यवस्थेला संजीवनी देण्याच्या त्यांच्या प्रयत्नांना जनतेचा पाठिंबा आहे की नाही हे निवडणुकांच्या निकालानंतर स्पष्ट होईल. रविवारी सकाळी मतदानाआधी 'लान' नावाचं चक्रीवादळ आलं होतं. 25 सप्टेंबर रोजी आबे यांनी 22 ऑक्टोबरच्या या निवडणुकीची घोषणा केली होती. राष्ट्रासमोर उद्भवलेल्या प्रश्नांना सामोरं जाण्यासाठी आपणास जनतेचा नव्यानं पाठिंबा हवा आहे. असं आवाहन त्यांनी जनतेला त्यावेळी केलं होतं. (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


أسقطت المثلية الجنسية من لائحة الأمراض العقلية في الولايات المتحدة منذ 45 عاما ورفعت الولايات المتحدة الأمريكية المثلية الجنسية من لائحة الأمراض العقلية سنة 1973 وتبعتها في ذلك منظمة الصحة العالمية عام 1990. ومنذ ذلك الوقت حظي رهاب المثلية الجنسية بمزيد من البحث والتحقيق في أسبابه. "خوف غير منطقي" صاحب مصطلح "هوموفوبيا" أي رهاب المثلية الجنسية وهو عالم النفس الأمريكي جورج فينبورغ، عرف المصطلح الجديد الذي أطلقه في ستينات القرن الماضي بـ" الخوف من الوجود بالقرب من مثليين" أصل مصطلح "فوبيا" من الإغريقية ويعني الخوف غير المنطقي من شيء ما. في كتابه المجتمع و المثلي السليمالصادرعام 1972قال الدكتور فينبورغ: لا يمكنني الحكم على أي مريض بأنه أصبح سليما إلا إذا تخطى حكمه المسبق تجاه المثلية الجنسية . حاولت بعض الدراسات تفسير رهاب الجنسية المثلية من منظور علم النفس والثقافة والدين يقول إيمانويل أ. جانيني أستاذ علم الغدد وعلم الجنس الطبي في جامعة روما تور فيرغاتا إن رهاب المثلية الجنسية ما هو إلا مؤشر(علامة) مرتبط ببعض خصائص الشخصية وإذا اقترن بالعنف يمكن تشخيصه كمرض نفسي. وأثار دكتور جانيني جدلا كبيرا بسبب دراسة نشرها في دورية الطب الجنسي عام 2015 ربط فيها رهاب المثلية الجنسية بالذهانية (وهي حالة نفسية تسيطر فيها أحاسيس الغضب والكراهية) وآليات الدفاع غير الناضجة (والتي قد تطغى عليها المشاعر) بالإضافة إلى التعلق بالوالدين النابع من الخوف ( والذي يرسخ إحساسا بعدم الاستقرار في العقل الباطن). وتعرضت الدراسة لانتقاد لاذع من المحافظين الذين قالوا إنها تدعم "هراء المثلية". لكن الدكتور جانيني دافع عن دراسته في لقاء لبي بي سي ووصف شخصية المصاب برهاب المثلية بـ"الضعيفة" رغم ان هذا الوصف غير علمي لكنه يستخدمه لتقريب الفكرة التي يريد إيصالها للمتلقي حسب قوله. مقياس رهاب المثلية استخدمت الدراسة ما أطلق عليه إسم "مقياس رهاب المثلية" وطبقت على طلبة 551 جامعة إيطالية وخلص منها الدكتور جانيني إلى أنه "بعد مناقشة ما إذا كانت المثلية الجنسية مرضا لقرون" أثبتت الدراسة "للمرة الأولى أن المرض الحقيقي الذي يجب ان يعالج هو رهاب المثلية الجنسية". أسقطت منظمة الصحة العالمية المثلية الجنسية من لائحة الأمراض العقلية عام 1990 تأثير الثقافات يساهم المحيط الاجتماعي والثقافي بشكل كبير في نحت شخصيات الأفراد. دراسة أخرى لفريق الدكتور جانيني استكشفت العلاقة بين رهاب المثلية الجنسية والبيئة الثقافية التي تهيمن عليها المبالغة في مدح الصفات الذكورية بالإضافة إلى معاداة النساء والأحكام الأخلاقوية. والدراسة اعتمدت على مقارنة نتائج الاستطلاع شارك فيه 1048 طالب في ثلاثة بلدان ذات ثقافات وأديان مختلفة هي إيطاليا ذات الأغلبية المسيحية الكاثوليكية و ألبانيا ذات الأغلبية المسلمة و أوكرانيا ذات الأغلبية الأرثودوكسية. قال الدكتور جانيني إن الملفت في نتائج هذه الدراسة هو ما أثر في معدلات انتشار رهاب المثلية لم يكن أيا من الأديان في حد ذاته ولكن المعتقدات الدينية المتطرفة في كل بلد. بعض الدراسات تقترح المزيد من حملات التوعية والتثقيف تأثير الأنماط السائدة وتقول دراسة أجراها الدكتور باتريك ر. غرزانكا الأستاذ المساعد في علم النفس في جامعة تينيسي عام 2016 إن الهوموفوبيا مرتبطة بعامل آخر وهو الأنماط السائدة. ويقول الدكتور غرزنكا إن "الانحياز الضمني" الراسخ في عقول الناس هو الذي يجعلهم جاهزين لقبول أحكاما مسبقة معينة. ويؤكد اعتقاده بأن الطريقة المثلى لمجابهة رهاب المثلية الجنسية هي تثقيف الناس حول "الآخرين" كما يرونهم. ويعتقد الدكتور غرزنكا أنه ليس هناك دافع فطري للخوف غير العقلاني من الأقليات الجنسية حيث أن المثلية كانت مقبولة ومشروعة وممجدة حتى في بعض الفترات من التاريخ البشري. عام 1999 عارض نحو ثلثي الأمريكيين الزواج المثلي وفي عام 1999 عارض نحو ثلثي الأمريكيين الزواج المثلي، بعد عشرين عاما وجدت استطلاعات رأي أن أقل من الثلث فقط يرفضون المثلية بينما يدعمها أكثر من ثلثي المجتمع الأمريكي. ويقول الباحثون إن أكثر من 10 بالمائة من المثليين البالغين متزوجون من نفس جنسهم وإن ظهورهم للعموم يساعد في تغيير موقف بعض الناس المعترض على وضعهم القانوني وبالتالي ظهورهم أكثر بشكل اعتيادي يساعد على تغير المواقف المعادية للمثلية. وليس هناك تأكيد إن كان علاج الهوموفوبيا ممكنا، لكن الباحثين يؤكدون أنهم يسيرون على الطريق الصحيح ويقتربون أكثر من فهمها.

अमेरिकेत मानसिक रोगांच्या यादीतून समलैंगिकतेला 45 वर्षांपूर्वी हटविण्यात आले. "जो आजारच नाही त्याला बरं कसं करता येईल?" यावर शास्त्रज्ञांचं एकमत झालेलं आहे. 1973 साली अमेरिकेत मानसिक आजारांच्या यादीतून समलैंगिकतेला वगळण्यात आलं आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेनंही 1990 साली तेच केलं. त्यानंतर होमोफोबियावर (समलैंगिकतेबद्दल वाटणारे भय किंवा समलैंगिकतेला होणारा विरोध) अधिकाधिक लक्ष केंद्रीत झालं आणि संशोधकांनी त्याची विविध कारणं समजून घेण्यास प्रयत्न सुरू केला. 'अकारण भीती' अमेरिकेतील जॉर्ज वाइनबर्ग यांनी 1960च्या दशकात होमोफोबिया ही संज्ञा प्रथम वापरली. त्यांनी त्याचा 'समलैंगिक व्यक्तींच्या सानिध्यात येण्याची भीती' असा अर्थ स्पष्ट केला होता. ग्रीक भाषेतून आलेल्या फोबिया प्रत्ययाचा अर्थ एखाद्या गोष्टीची वाटणारी अकारण भीती असा आहे. 1972 साली लिहिलेल्या सोसायटी अँड हेल्दी होमोसेक्शुअल पुस्तकात डॉ. वाइनबर्ग म्हणतात, "समलैंगितकेबद्दलचे पूर्वग्रह जोपर्यंत जात नाहीत तोपर्यंत मी रूग्ण आजारातून पूर्ण बरा झाला असं म्हणणार नाही." होमोफोबियाचा संस्कृती, धर्म, मानसिक आरोग्य अशा विविध अंगांनी विचार करण्यात आलेला आहे. रोम टोर वर्गाटा विद्यापीठातील एंड्रोक्रायोनॉलॉजीचे आणि मेडिकल सेक्सोलॉजीचे प्रोफेसर इमॅन्युएल ए. जानीनी यांना होमोफोबिया हे तर हिमनगाचं टोक वाटतं. "होमोफोबिया काही व्यक्तीमतत्वासंदर्भातील गुणधर्माशी संबंधित आहेत. त्याचा हिंसेशीसुद्धा संबंध आहे. त्याला मानसिक आजार म्हणता येईल," असं ते म्हणतात. डॉ. जानीनी यांनी जर्नल ऑफ सेक्शुअल मेडिसिनमध्ये 2015 साली लिहिलेल्या शोधनिबंधात होमोफोबियाला सायकोटिझम (संताप आणि शत्रूत्वाशी संबंधित), संरक्षण करण्याचा अपरिपक्व प्रकार तसंच पालकांच्या असुरक्षिततेच्या भावनेशी जोडल्यामुळे वाद निर्माण झाला होता. एलजीबीटी समुदायाच्या बाजूने केलेला अभ्यास असा त्याच्यावर शिक्का मारला. पण बीबीसीशी बोलताना डॉ. जानीनी आपल्या अभ्यासावर ठाम राहिले. "होमोफोबिक व्यक्ती कमकुवत असतात", असे ते म्हणाले. "ही काही वैज्ञानिक संज्ञा नाही, पण योग्यप्रकारे समजावं म्हणून मी ती संज्ञा वापरतो", असे ते म्हणाले. 1990मध्ये जागतिक आरोग्य संघटनेने समलैंगिकतेला मानसिक आजारांच्या यादीतून वगळले. होमोफोबियाचं प्रमाण त्यांनी होमोफोबियाची पातळी शोधून काढण्यासाठी एक प्रमाण शोधून काढलं आहे. इटालियन विद्यापीठांमधील 551 विद्यार्थ्यांचा अभ्यास करून त्यांच्या मानसिक गुणधर्मांनुसार हे प्रमाण शोधण्यात आलं आहे. ज्या लोकांमध्ये जास्त तीव्र होमोफोबिक गुणधर्म होते त्यांच्यामध्ये सायकोटीझमसारखे वरचे गुणधर्मही दिसून येतात. तर कमी तीव्रतेच्या होमोफोबियामध्ये सिक्युअर पॅरेंटल अटॅचमेंटसारखे कल दिसून येतात. उपचारांनी सर्व मानसिक आजार बरे होऊ शकतात असं ते म्हणतात. कदाचित तुम्हाला समलैंगिक वर्तन आवडणार नाही. पण मी समलैंगिक नाही, मी समलैंगिकांचा तिरस्कार करतो, समलैंगिक माझ्या घरात आलेलं आवडत नाही, समलैंगिक शिक्षक माझ्या शाळेत असू नये असं सारखं म्हणत राहाण्याची गरज नाही, असं डॉ. जानिनी म्हणाले. "गेली अनेक शतकं समलैंगिकतेकडे आजार म्हणून पाहिलं गेलं, पण आता पहिल्यांदाच होमोफोबिया हा खरा आजार असून तो बरा करण्याची गरज असल्याचं आम्ही सांगितलं आहे." संस्कृतीचा परिणाम पण लोकांच्या व्यक्तीमत्त्वावर त्यांच्या आजूबाजूच्या पर्यावरणाचाही परिणाम होत असतो. अतिरेकी मर्दपणा, स्रियांचा द्वेष, होमोफोबियाला नैतिकतेचं स्वरूप देणं हे अनेक संस्कृतींमध्ये असल्याचं डॉ. जानिनी यांना वाटतं. 2017 साली त्यांनी 3 वेगवेगळ्या धर्मांचा प्रभाव असणाऱ्या देशांमधील 1048 विद्यार्थ्यांचा अभ्यास केला. इटली (कॅथलिक देश), अल्बानिया (मुस्लीम बहुसंख्य), युक्रेन (ऑर्थोडॉक्स लोकांचे अधिक प्रमाण) या तीन देशांचा त्यात समावेश होता. डॉ. जानिनी सांगतात, "कोणत्याही धर्माने स्वतःला होमोफोबियाशी जोडून घेतलं नसल्याचं दिसून आलं, पण तिन्ही धर्मांतील कट्टर धार्मिक श्रद्धांमुळे होमोफोबियाच्या तीव्रतेवर परिणाम होतो." मध्यम तीव्रतेचे धार्मिक गट किंवा धर्म होमोफोबियाला मान्यता देत नाहीत असं सांगतील. आम्ही पापाचा तिरस्कार करतो, पण जे पाप करतात त्यांचा तिरस्कार करत नाही असं वाहतांग किप्शीद्झी यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. ते रशियन ख्रिश्चन ऑर्थोडॉक्स चर्चचे प्रवक्ते आहेत. समलैंगिकता हे पाप असल्याची शिकवण देवाची आहे, चर्चची नाही, त्यामुळे त्यात चर्च बदल करू शकत नाही असं ते म्हणाले. "जे लोक समलैंगिक संबंध ठेवतात ते त्यांचं पाप आहे असं आम्ही मानतो" मात्र काही गट याहून कठोर भूमिका घेतात. पुराणमतवादी लोकांना हे समलैंगिकता पाप वाटतं. मॉस्कोमधील गे क्लबवर 2012 साली हल्ला करून त्याची नासधूस करण्यात आली होती. त्यावेळेस रशियन धर्मपुजारी सर्जे र्योब्को म्हणाले, "अपारंपरिक लैंगिक वर्तनाविरोधात वर्तन करणाऱ्यांना दगडांनी ठेचून मारावं असं आमच्या पवित्र साहित्यात लिहून ठेवलं आहे." "आमचा देश स्वच्छ करणाऱ्या सर्व लोकांच्या प्रयत्नांना मी पूर्ण अनुमोदन देतो." किप्शीद्झी म्हणाले, "पाप करणाऱ्यांना दगडाने ठेचून मारण्याला पाठिंबा देणारा कोणताही पुरावा नव्या करारात सापडत नाही." तसंच व्यभिचारालाही कोणतंही गुन्ह्याचं स्वरूप नाही. असं सांगत ते म्हणाले, चर्च समलैंगिक संबंधांना गुन्ह्याचं स्वरूप देण्याबाबत काहीही प्रयत्न करत नाही. मात्र काही लोक पवित्र ग्रंथांचा चुकीचा अर्थ काढतात आणि त्याचा वापर हिंसेसाठी करतात. भाषेचं बळ पण चर्चचे अनेक नेते लोकांच्या मनात समलैंगिकांबद्दल भीती आणि संताप वाढीस लागेल अशी भाषा नक्कीच वापरतात, असं तिएर्नान ब्राडी म्हणतात. ते कॅथलिक चर्चमध्ये एलजीबीटी लोकांना स्थान मिळावं यासाठी काम करतात. आजवरच्या पोप पेक्षा पोप फ्रान्सीस यांनी समलैंगिकांबद्दल सैम्य भाषेचा वापर केला आहे. होमोफोबिया हा शिकून घेतला जातो. कोणीही जन्मजात होमोफोब नसतं. होमोफोबिया कुठून तरी स्वीकारला जातो, असं ते सांगतात. दक्षिण आणि मध्य अमेरिका, दक्षिण आशिया, पूर्व युरोप, भारत आणि चीन सर्व जगभरात एलजीबीटी समुदायाप्रती दृष्टीकोन बदलत आहे. पण शतकानुशतकं चालत आलेली शत्रूत्वाची भावना एका रात्रीत संपणार नाही, असं ते म्हणतात. "परंतु चर्च हा लोकांच्या आयुष्यातील केवळ एक भाग झाला. लोक होमोफोबिया खेळ, राजकारण, समाजातून शिकत असतात." त्यामुळे रूढीवादी देश धर्मातील कठोर गोष्टींना अधिक बळ देतात असं ते म्हणाले. ज्या देशांमध्ये जास्त होमोफोबिया आहे तिथं एलजीबीटी जास्तीत जास्त अदृश्य असल्याचं दिसून येतं. कारण तिथं भीती आणि अविश्वास तयार करणं सोपं असतं. होमोफोबियामुळे काही देशांमध्ये समलैंगिक लोकांना 'अदृश्य' व्हावं लागतं. पॅट्रिक आर. ग्रझान्का हे टेनेसी विद्यापीठातील मानसशास्त्राचे सहायक प्राध्यापक आहेत. तसंच जर्नल कौन्सेलींग सायकॉलॉजीचे असोसिएट एडिटर आहेत. होमोफोबिया हा रुढ धारणांशीही संबंधित असल्याचं दिसून येतं. 2016 साली त्यांनी अमेरिकेतील 645 महाविद्यालयीन तरूणांचा अभ्यास करून त्यांच्यातील होमोफोबियाची तीव्रता तपासली. त्यानंतर त्यांनी चार धारणांवर आधारीत त्यांचे चार गट केले. 1) समान लैंगिक अल्पसंख्य गटातील लोक जन्माला येतानाच तसे आलेले असतात. 2) समलैंगिक गटातील सर्व लोक समान असतात. 3) एक व्यक्ती केवळ एकाच लैंगिक गटाचा असू शकतो. 4) एखाद्या गटातील एका व्यक्तीला तुम्ही भेटलात की तुम्हाला सगळ्या गटाची माहिती होते. यातल्या पहिल्या गटातील धारणा मान्य असणारे अमेरिकन विद्यार्थी भरपूर असल्याचं संशोधकांना दिसून आलं. लैंगिक अल्पसंख्याप्रती अत्यंत तीव्र नकारात्मक भाव असणाऱ्यांमध्ये इतर तीन भावना जास्त असल्याचं दिसून आलं. लोकांच्या मनात असलेले छुपे पूर्वग्रहच त्यांना काही पूर्वग्रह स्वीकारायला लावतात, असं डॉ. ग्रझांका म्हणतात. इतरांना पाहातो तसंच यांच्याकडेही पाहायला हवं असं सांगूनच होमोफोबिया कमी करता येइल, असं त्यांना वाटतं. "होमोफोबियाविरोधी योजनांचा पुरस्कार तसंच लोकांचं शिक्षण आणि सर्वांना योग्य माहिती मिळेल, अशा मोहिमांमुळे होमोफोबिया कमी होईल", असं ते सांगतात. एकेकाळी मानवी इतिहासात समलैंगिक वर्तन स्वीकारलं जात होतं आणि त्याला वैधता होती तसंच सन्मानही मिळत असे ते सांगतात. जरा दीर्घदृष्टी बाळगली तर लोकांचे पूर्वग्रह बदलतील आणि एलजीबीटी समुदायाच्या हक्कांसाठी उपयोग होईल. 1999 साली दोन तृतियांश अमेरिकन लोकांनी समलैंगिक विवाहाला विरोध केला होता फक्त एक-तृतीयांश लोकांना त्याला कायदेशीर स्वरुप मिळावं असं वाटत होतं, असं गॅलुप म्हणतात. हे फक्त 20 वर्षांपूर्वी होतं. पण आता बरोबर उलट आहे. दोन-तृतियांशपेक्षा जास्त लोक समलैंगिक विवाहाला पाठिंबा देतात आणि एक-तृतियांश लोक विरोध करत आहेत. एलजीबीटी समुदायातील 10 टक्के प्रौढांनी समलैंगिक जोडीदाराची निवड केली आहे. त्यांच्यामुळे समलैंगिक विवाहाच्या कायदेशीर स्वरुपाला विरोध करणाऱ्या लोकांचं मत बदलण्यास सुरूवात झाली असून त्यांच्या होमोफोबिक दृष्टीमध्ये बदल होत आहे. होमोफोबिया पूर्ण बरा होऊ शकतो की नाही हे आम्हाला माहिती नाही. पण तो समजून घेण्याच्या अगदी जवळ पोहोचलो आहोत असं संशोधकांना वाटतं. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


أفرد ترامب كوريا الشمالية بالحديث عند ذكره الدول المارقة ووصف ترامب إيران بأنها "دكتاتورية فاسدة" تعتزم زعزعة الشرق الأوسط. ودعا حكومة طهران إلى وقف دعمها "للإرهاب"، وانتقد مرة أخرى الاتفاق الذي توصلت إليه إدارة الرئيس الأمريكي السابق باراك أوباما بشأن برنامج إيران النووي، واصفا إياه بأنه مخجل. وقال إن حكومة إيران تجنح إلى "الموت والدمار"، في حين يرغب شعبها في التغيير. ترامب أثناء إلقاء كلمته في اجتماع الجمعية العامة للأمم المتحدة وأضاف :" يخشى الشعب الإيراني قادته أكثر من القدرة العسكرية الكبيرة للولايات المتحدة". وقال :"آفة كوكبنا اليوم هي مجموعة صغيرة من الأنظمة المارقة التي تنتهك كل مبدأ تقوم عليه الأمم المتحدة". وأضاف :"إنهم لا يحترمون مواطنيهم ولا الحقوق السيادية لدولهم، وإذا لم يواجه الأخيار القلة الشريرة، فسوف ينتصر الشر". وقال محذرا، في أول خطاب له أمام المنظمة الدولية في نيويورك، إن الولايات المتحدة ستدمر كوريا الشمالية، إذا اضطرت، للدفاع عن نفسها وعن حلفائها. كيم جونغ أون يشاهد تجربة صاروخية وسخر من زعيم كوريا الشمالية، كيم جونغ-أون، قائلا: "رجل الصواريخ في مهمة انتحارية". وكانت بيونغيانغ قد أجرت اختبارات نووية وصاروخية متحدية الأمم المتحدة. ودأبت واشنطن على تحذير كوريا الشمالية جراء ما تجريه من اختبارات لأسحلتها التي تنتهك لوائح مجلس الأمن الدولي. وتفاقمت الأزمة الشهر الماضي عندما أعلنت كوريا الشمالية عن خطط لاختبار صواريخ حول جزيرة غوام الأمريكية في المحيط الهادي. وقال ترامب :"إذا اضطرت الولايات المتحدة للدفاع عن نفسها أو حلفائها، لن يكون لدينا أي خيار سوى تدمير كوريا الشمالية". وقال ستيوارت باتريك، زميل بارز في مجلس العلاقات الخارجية الأمريكية، إن تهديد ترامب "بتدمير كامل" لكوريا الشمالية غير محتمل. وأضاف لبي بي سي :"أشك في ذلك جدا". كما تطرق ترامب خلال كلمته إلى الأزمة في فنزويلا، التي تقودها حكومة يسارية معادية للولايات المتحدة، قائلا إنها "غير مقبولة"، وإن أمريكا لا يمكنها أن "تقف وهي تشاهد مكتوفة الأيدي". وندد بالاشتراكية كأيديولوجية، قائلا إنها لم تجلب إلا "المعاناة والدمار والفشل".

डोनाल्ड ट्रंप यांनी आपल्या भाषणात उत्तर कोरियाचा हुकुमशहा किम जोंग-ऊन यांचा 'रॉकेट मॅन' असा उल्लेख केला होता. त्यांच्या या भाषणावर उत्तर कोरियाकडून पहिली प्रतिक्रिया आली आहे. उत्तर कोरियाचे परराष्ट्र मंत्री री यांग हो यांनी त्यांच्या देशाच्या वतीने ही प्रतिक्रिया दिली. उत्तर कोरियाचे परराष्ट्र मंत्री री यांग हो संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेत सहभागी होण्यासाठी न्यूयॉर्कला गेले आहेत. तिथे त्यांना पत्रकारांनी ट्रंप यांच्या वक्तव्यावर प्रतिक्रिया विचारली. ''कुत्रे भुंकत असतात पण त्याकडे लक्ष न देता हत्ती चालत राहतो", या म्हणीचा त्यांनी वापर केला. संयुक्त राष्ट्राने निर्बंध घालूनही उत्तर कोरियाने अण्वस्त्र आणि क्षेपणास्त्रांची चाचणी केली. "कुत्र्याच्या भुंकण्याने जर आम्ही घाबरू असं त्यांना वाटत असेल तर ते स्वप्न पाहात आहेत", असं री यांग हो म्हणाले. डोनाल्ड ट्रंप यांनी आपल्या भाषणात उत्तर कोरियाचा हुकूमशहा किम जोंग-उन यांचा 'रॉकेट मॅन' असा उल्लेख केला होता. त्याबाबत विचारलं असता री यांग हो यांनी डोनाल्ड ट्रंप यांच्या सहकाऱ्यांची दया येते असं म्हटलं. अमेरिकेकडून पूर्णपणे बेचिराख करण्याची धमकी मिळाल्यानंतरही उत्तर कोरियाकडून आलेलं हे पहिलं विधान आहे. री यांग हो संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेत येत्या शुक्रवारी भाषण करणार आहेत. डोनाल्ड ट्रंप यांनी क्षेपणास्त्र चाचणी करणाऱ्या उत्तर कोरियावर जोरदार टीका केली. दुसरीकडे, दोन वर्षांत पहिल्यांदाच दक्षिण कोरियानं आपण उत्तर कोरियाला मदत पाठवणार असल्याचं गुरुवारी जाहीर केलं आहे. सियोलच्या एकीकरण मंत्रालयाने लहान मुलं, गर्भवती महिला आणि आरोग्य सेवा सुधारण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या अंतर्गत 80 लाख डॉलरच्या मदतीची योजना आखली आहे. संयुक्त राष्ट्राने नुकतेच उत्तर कोरियावर नवीन निर्बंध घातले होते. तेलाच्या आयातीवर आणि कापडाच्या निर्यातीवर निर्बंध घालण्यात आले आहे. याद्वारे उत्तर कोरियाच्या अण्वस्त्र कार्यक्रमाची कोंडी करण्याचा संयुक्त राष्ट्रांचा प्रयत्न आहे. हे प्रतिबंध उत्तर कोरियाने 3 सप्टेंबरला केलेल्या अण्वस्त्र चाचणीनंतर लावले गेले आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, उत्तर कोरियाने कमालीच्या वेगाने आघात करणारी लांब पल्ल्याची मिसाईल्स आणि आण्विक शस्त्रं यशस्वीपणे तयार केली आहेत.


كان يُعتقد في البداية أن الفيروس نشأ في ما يسمى بـ"السوق الرطب" في ووهان وكانت بكين مترددة في الموافقة على تحقيق مستقل، واستغرق الأمر أشهر عدة من المفاوضات للسماح لمنظمة الصحة العالمية بالوصول إلى المدينة. ويُعتقد أن الفيروس جاء من سوق في المدينة لبيع الحيوانات. ولكن البحث عن المصدر أدى إلى حالات توتر، لا سيما مع الولايات المتحدة. واتهمت إدارة الرئيس دونالد ترامب الصين بمحاولة إخفاء الحالة الأولى للتفشي. مواضيع قد تهمك نهاية ما هو الهدف من التحقيق؟ وقال عالم أحياء في الفريق الذي يسافر إلى ووهان إن منظمة الصحة العالمية "لا تسعى إلى توجيه اللوم لأحد، بل إلى منع تفشي الأمراض في المستقبل". وقال فابيان ليندرتس من معهد "روبرت كوخ" في ألمانيا: "الأمر لا يتعلق حقا بإيجاد دولة مذنبة". "يتعلق الأمر بمحاولة فهم ما حدث ثم معرفة ما إذا كان بإمكاننا، بناء على تلك البيانات، محاولة تقليل المخاطر في المستقبل". وقال الدكتور ليندرتس إن الهدف هو معرفة متى بدأ الفيروس في الانتشار وما إذا كان قد نشأ في ووهان أم لا. وأضاف أنه من المتوقع أن تستمر المهمة أربعة أو خمسة أسابيع. أين ومتى اكتُشف الفيروس لأول مرة؟ في الأيام الأولى للفيروس، جرى تتبعه إلى ما يسمى بـ"السوق الرطب" في ووهان في مقاطعة هوبي، ورجح أن يكون هذا هو المكان الذي انتقل فيه من الحيوانات إلى البشر. لكن الخبراء يعتقدون الآن أنه ربما جرى اتساع دائرة انتشاره هناك. وتشير الأبحاث إلى أن فيروسات كورونا القادرة على إصابة البشر ربما كانت تنتشر في الخفافيش منذ عقود من دون أن تُكتشف. في ديسمبر/ كانون الأول الماضي، حاول طبيب صيني في مستشفى ووهان المركزي - لي وين ليانغ - تحذير زملائه الأطباء من احتمال تفشي مرض جديد، لكن الشرطة طلبت منه "التوقف عن الإدلاء بتعليقات كاذبة" وحُقق معه بسبب "نشر شائعات"قالت منظمة الصحة العالمية إن فريقا من عشرة علماء دوليين سيسافر إلى مدينة ووهان الصينية الشهر المقبل للتحقيق في الطروف المحيطة بنشأة فيروس كورونا. من المتوقع أن تستمر مهمة فريق المنظمة أربعة أو خمسة أسابيع وتوفي الدكتور لي في فبراير/ شباط الماضي بعد إصابته بالفيروس أثناء علاج المرضى في المدينة. في إبريل/ نيسان، ظهرت شكوك ومزاعم بأن الفيروس ربما يكون قد تسرب من مختبر في ووهان. وظهرت برقيات وزارة الخارجية الأمريكية إلى النور، مشيرة إلى أن مسؤولي السفارة قلقون بشأن الأمن البيولوجي هناك. وقال مكتب مدير المخابرات الوطنية الأمريكية في ذلك الوقت إنه على الرغم من أن الفيروس ليس من صنع الإنسان أو معدل وراثيا، فإن المسؤولين يحققون فيما إذا كان تفشي المرض قد بدأ من خلال الاتصال بالحيوانات أو من خلال حادث في مختبر. وأشارت التقارير الأخيرة في وسائل الإعلام الصينية إلى أن فيروس كورونا ربما قد انتشر في البداية خارج الصين. لكن المحللين يقولون إن تلك التقارير لا أساس لها، وتعكس الحملة القلق داخل القيادة في بكين بشأن الإضرار بسمعة البلاد الدولية من الوباء. ماذا كان رد الفعل على تعاطي الصين مع الفيروس؟ وأشاد رئيس برنامج الطوارئ الصحية في منظمة الصحة العالمية، الدكتور مايك رايان، بمعالجة الصين للأزمة النامية في يناير/ كانون الثاني، وقال إن "التحدي كبير لكن الاستجابة كانت هائلة". وقالت منظمة الصحة العالمية إن بكين ساعدت في إبطاء انتشار الفيروس من خلال التطوع بسرعة لمشاركة معرفتها بالشفرة الجينية للفيروس. ومع ذلك، أثارت الولايات المتحدة - من بين عدد من البلدان الأخرى - تساؤلات حول ما إذا كانت التعاطي الصيني مع الأزمة يستم بالشفافية الكاملة عندما ظهر الفيروس لأول مرة هناك. ففي مارس/ آذار، قال رئيس منظمة الصحة العالمية في الصين، الدكتور غودين غاليا، لبي بي سي إنه كان هناك "أوجه قصور" في معالجة تفشي المرض في الأيام الأولى، لكن الخبراء سينظرون في كيفية تجنب المشكلات في المستقبل. وفي وقت لاحق، هاجم ترامب منظمة الصحة العالمية نفسها لكونها شديدة "التعاطف مع الصين" بإشادتها ببكين، قائلا إن المنظمة " تسببت في ازمة كبيرة" عبر التوجيهات التي أصدرتها في بداية تفشي المرض. وأعلن أن الولايات المتحدة ستنسحب من المنظمة، وقال إنه سيُعاد توجيه التمويل إلى مكان آخر. ومع ذلك، فإن الرئيس الأمريكي المنتخب جو بايدن، الذي من المقرر أن يؤدي اليمين في 20 يناير/ كانون الثاني، أنشأ منذ ذلك الحين فريقا للسياسة الخارجية مكلفا بإبقاء أمريكا في منظمة الصحة العالمية.

कोरोना विषाणू आजवर चीनने कुठल्याही प्रकारच्या स्वतंत्र तपासासाठी नकारच दिला होता. मात्र, गेल्या अनेक महिन्यांपासून वुहानला पथक पाठवण्यासंदर्भात चीनशी चर्चा सुरू होती, असं जागतिक आरोग्य संघटनेने म्हटलं आहे. वुहानमधल्याच मांस विक्री करणाऱ्या एका मार्केटमधून कोरोना विषाणूचा फैलाव झाल्याचं बोललं गेलं. मात्र, याविषयीच्या अधिकृत तपासाच्या मुद्द्यावरून चीन आणि अमेरिका यांच्यात तणाव निर्माण झाला होता. चीनने कोरोना विषाणूची साथ पसरत असल्याचं लपवण्याचा प्रयत्न केला, असा आरोप अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी केला होता. तपास पथकाचा उद्देश जागतिक आरोग्य संघटनेचं पथक कोरोनासाठी कोण जबाबदार आहे, हे शोधण्यासाठी नव्हे तर भविष्यात अशा प्रकारची जागतिक साथ येऊ नये, यासाठी वुहानचा दौरा करणार असल्याचं या पथकातील एक बायोलॉजिस्टने असोसिएट प्रेस या वृत्तसंस्थेशी बोलताना सांगितलं. जर्मनीच्या रॉबर्ट कोच इन्स्टिट्युटचे डॉ. फेबियन लीनडर्टज म्हणाले, "दोष कुणाचा, हे शोधून काढणं, हा या दौऱ्याचा उद्देश नाही. तर नेमकं काय झालं होतं आणि या अभ्यासाच्या आधारे भविष्यात अशाप्रकारचे धोके कमी करण्याचे प्रयत्न करता येतील का, याचा अभ्यास करण्यासाठी हा दौरा आयोजित करण्यात येत आहे." वुहान कोरोना विषाणू पसरण्याला सुरुवात कधी झाली आणि त्याचा प्रसार वुहानमधूनच झाला की नाही, हे जाणून घेणं या दौऱ्यामागचा उद्देश असल्याचंही डॉ. लीनडर्टज यांनी सांगितलं आहे. हे पथक जवळपास 4 ते 5 आठवडे वुहानमध्ये असेल. विषाणू सर्वप्रथम कुठे आणि कधी आढळला? अगदी सुरुवातीच्या दिवसात चीनमधल्या हुबेई प्रांतातल्या वुहान शहरातल्या एका मांस मार्केटमध्ये हा विषाणू आढळून आला आणि याच मार्केटमधून हा विषाणू प्राण्यातून माणसाच्या शरीरात संक्रमित झाल्याचं बोललं गेलं. मात्र, कोरोना विषाणू वुहानमधल्या मांस मार्केटमधून मानवात संक्रमित झाला नसून तिथे त्याचा फैलाव झाला, असं आता तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. वुहानमधल्या वेट मार्केट्समधून कोरोना व्हायरसचं पहिलं संक्रमण झालं असं सुरुवातीला मानलं जात होतं. मानवाला संक्रमित करण्याची क्षमता असणारे कोरोना विषाणू अनेक दशकांपासून वटवाघुळांमध्ये असावे, असं संशोधनात दिसून आलं आहे. गेल्या डिसेंबर महिन्यात वुहान सेंट्रल हॉस्पिटलमधले डॉ. ली वेनलियँग यांनी आपल्या सहकारी डॉक्टरांना एका नवीन आजाराचा संभाव्य उद्रेक होणार असल्याचा इशारा देण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र, पोलिसांनीच त्यांना 'चुकीची माहिती पसरवू नका', असा दम देत त्यांच्यावरच 'अफवा पसरवल्याचा' आरोप ठेवला. फेब्रुवारी महिन्यात डॉ. ली यांचा कोरोनाग्रस्तांवर उपचारादरम्यान कोरोनाची लागण होऊन मृत्यू झाला. पुढे एप्रिल महिन्यात हा विषाणू वुहानमधल्या एका प्रयोगशाळेतून लीक झाला, असाही संशय व्यक्त करण्यात आला आणि तसे आरोपही होऊ लागले. अमेरिकेच्या गृहमंत्रालयाच्या माहितीवरूनही चीनमधील त्यांच्या दुतावासातील अधिकाऱ्यांना तिथल्या जैवसुरक्षेविषयी काळजी वाटत असल्याचं दिसून आलं. मात्र, हा विषाणू मानवनिर्मित किंवा जनेटिकली मॉडिफाईड नसला तरी त्याची लागण प्राण्यापासून झाली की प्रयोगशाळेतल्या एखाद्या अपघातातून तो पसरला, याचा तपास सुरू असल्यचं त्यावेळी अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सुरक्षा संचालकांनी सांगितलं होतं. दरम्यान, कोरोना विषाणूचा फैलाव चीनबाहेर झाला असावा, असा दावा अलिकडेच चीनमधल्या काही प्रसार माध्यमांनी केला आहे. मात्र, या वृत्तांना काहीच आधार नसल्याचं आणि यातून आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चीनच्या प्रतिष्ठेला बाधा पोहोचल्याबद्दल चीनच्या नेतृत्त्वाला लागलेली चिंता दिसून येत असल्याचं विश्लेषकांना वाटतं. वुहानमधून या प्रश्नाचं उत्तर मिळेल का? बीबीसी आरोग्य प्रतिनिधी नाओमी ग्रिमले यांचं विश्लेषण विषाणूच्या उत्पत्तीची स्वतंत्र चौकशी करण्याचा प्रश्न आंतरराष्ट्रीय राजकारण आणि जागतिक आरोग्य संघटनेवरून उठलेला वाद यात गुंतला आहे. याबाबत ट्रंप प्रशासनाने कायमच कठोर भूमिका घेतली होती. चीन सरकारने वुहानमध्ये लावलेला लॉकडाऊन, मास टेस्टिंग आणि विषाणूचा जेनेटिक कोड जगासमोर आणणे, अशा अनेक बाबतीत जागतिक आरोग्य संघटनेने चीनचं कौतुक केलं होतं. ही उदाहरणं देत राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी वेळोवेळी जागतिक आरोग्य संघटना चीनबाबत नरमाईची भूमिक घेत असल्याचे आरोप केले होते. अमेरिकेसोबतच ऑस्ट्रेलिया आणि यूकेनेही याप्रकरणी योग्य चौकशी व्हायला हवी, अशी मागणी केली होती. असोसिएट प्रेस या वृत्तसंस्थेने जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अधिकाऱ्यांच्या व्हीडिओ कॉलचे काही ट्रान्सक्रिप्टही उघड केले होते. यात हे अधिकारी चीनी अधिकाऱ्यांकडून अपेक्षित माहिती पुरवली जात नसल्याची तक्रार करत होते. यावर्षी एप्रिल महिन्यात चीनच्या दौऱ्यावर गेलेल्या जागितक आरोग्य संघटनेच्या दोन अधिकाऱ्यांच्या पथकाला वुहानला भेट देण्यासाठी बरेच कष्ट घ्यावे लागले होते. जागतिक आरोग्य संघटनेचं नवं पथक आता वुहानला भेट देणार आहे. या दौऱ्यातून काही मूलभूत जैविक प्रश्नांची उत्तरं मिळतील अशी अपेक्षा आहे. - हा विषाणू वटवाघुळातून पसरला का? वटवाघुळ आणि मानव यांना जोडणारा 'मधला दुवा' (intermediate host) होता का? आणि विषाणूच्या सुरुवातीच्या उद्रेकाच्या केंद्रस्थानी वुहानमधील मांस मार्केटच होतं का? चीनभोवती संशयाचं धुकं जानेवारी महिन्यात जागतिक आरोग्य संघटनेच्या हेल्थ इमरजन्सी प्रोग्रामचे प्रमुख डॉ. माईक रायन यांनी कोरोना विषाणूच्या संकटाला दिलेल्या प्रतिसादाबद्दल चीनचं कौतुक करताना म्हटलं होतं, "आव्हान मोठं असलं तरी त्याला मिळालेला प्रतिसाद प्रचंड आहे." विषाणूच्या जेनेटिक कोडची माहिती तात्काळ सार्वजनिक करत चीनने विषाणूच्या फैलावाचा वेग मंदावण्यात मोलाची कामगिरी बजवली, असंही जागतिक आरोग्य संघटनेने म्हटलं होतं. मात्र, अमेरिका आणि इतर अनेक देशांनी आक्षेप घेत विषाणूचा फैलाव नेमका कधी सुरू झाला, याची पारदर्शक माहिती चीनने दिली आहे का, असा सवाल विचारला होता. आरोग्यरक्षकांची फौज मार्च महिन्यात जागतिक आरोग्य संघटनेचे चीनमधील प्रमुख डॉ. गॉडेन गॅली बीबीसीशी बोलताना म्हणाले होते, 'सुरुवातीच्या काळात संसर्गाच्या उद्रेकावर नियंत्रण ठेवण्यात काही उणिवा होत्या. मात्र, भविष्यात समस्या कशा टाळता येतील, याकडे तज्ज्ञ लक्ष देतील.' यानंतर मात्र अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी जागतिक आरोग्य संघटनेवर 'चीनकेंद्री' असल्याच थेट आरोप करत सुरुवातीच्या दिवसांमध्ये जागतिक आरोग्य संघटनेने केलेल्या मार्गदर्शनामुळेच विषाणू नियंत्रणाची संधी गमावल्याचं म्हटलं होतं. ट्रंप एवढ्यावरच थांबले नाही तर अमेरिका जागतिक आरोग्य संघटनेमधून बाहेर पडत असून जागतिक आरोग्य संघटनेला अमेरिकेकडून देण्यात येणारा निधी इतरत्र वळवणार असल्याची घोषणाही त्यांनी केली होती. मात्र, लवकरच अमेरिकेला नवे अध्यक्ष मिळणार आहेत. 20 जानेवारी रोजी जो बायडन अमेरिकेच्या अध्यक्षपदाची धुरा सांभाळतील. जो बायडन यांनी परराष्ट्र धोरणविषयक समिती स्थापन केली आहे. अमेरिकेचं जागतिक आरोग्य संघटनेतलं स्थान कायम ठेवण्याचं टास्क या समितीला देण्यात आलं आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


أصبحت ليبيا خلال السنوات الأخيرة طريق العبور الرئيسي للساعين، خاصة من أفريقيا، للهجرة إلى أوروبا. وقال ثلاثة من الناجين من القارب إن معظم الغرقى باكستانيون. وقالت المنظمة الدولية في بيان رسمي إن "تقارير أشارت إلى أن المياه جرفت عشرة جثث إلى الساحل الليبي". وقالت متحدثة باسمها إن عددا متزايدا من الباكستانيين يحاولون في الآونة الأخيرة العبور إلى إيطاليا عبر ليبيا، التي باتت طريق عبور شائعا بين الراغبين في الهجرة إلى جنوب أوروبا.

लिबियाच्या किनाऱ्यावर वाहून आलेले कपडे बोटीत असलेल्यांपैकी तीन जण वाचले असून बुडणाऱ्यांपैकी बहुतांश जण पाकिस्तानी तर काही लिबियन नागरिकही आहेत. "दहा मृतदेह लिबियाच्या किनाऱ्यावर वाहून आले आहेत," असं स्थलांतरितांसाठी काम करणाऱ्या International Organization for Migration (IOM) ने म्हटलं आहे. आश्चर्य म्हणजे बुडलेल्यापैकी अनेक लिबियाचे नागरिकही आहेत, असं बीबीसीच्या उत्तर आफ्रिका प्रतिनिधी राणा जावेद म्हणाल्या. गेल्या काही वर्षांपासून लिबियाजवळील समुद्रातून अनेक स्थलांतरित दक्षिण युरोप गाठत आहेत. स्थलांतरितांची संख्या कमी होण्यासाठी तसेच त्यांच्या आगमनाला कोणते देश जबाबदार आहेत, यावरून युरोपीय महासंघात वाद सुरू आहेत. गेल्या वर्षी लिबियाच्या तटरक्षक दलासोबत युरोपीयन महासंघानं एक करार केला होता. या करारान्वये देश सोडणाऱ्या स्थलांतरितांना अडवून त्यांना तत्काळ देशात आणून सोडण्याची जबाबदारी लिबियाच्या तटरक्षक दलाची आहे. मात्र काही संस्थांनी आणि संयुक्त राष्ट्रांनी यावरून युरोपीयन महासंघावर अमानवी भूमिका घेतल्याबद्दल टीका केली आहे. हे पाहिलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


ماري بونابرت كانت تجمع بين الملكية والثورية الحقيقة هي أن ماري بونابرت (1882-1962) حفيدة شقيق إمبراطور فرنسا بونابرت الأول وعمة الأمير فيليب، دوق أدنبرة )زوج ملكة بريطانيا الحالية اليزابيث) لم تمر في التاريخ مرور الكرام. تمثلت اهتماماتها الرئيسية في الحياة في النشوة الجنسية لدى المرأة والتحليل النفسي. لذا صقلت اهتماماتها بالدراسة. حتى أنها ساعدت سيغموند فرويد في الهرب من النازية. لكن ماري بونابرت وقبل كل شي كانت "امرأة حرة". وفقاً لكتاب سيرتها الذاتية كانت ماري بونابرت شخصية رائعة استطاعت أن تبرز في الدوائر العلمية وفي عالم الملوك على السواء، وكانت كذلك تبحث دوما عن إجابات لأسئلة حول المتعة الجنسية للمرأة. البريطانيون أصبحوا "أقل ممارسة للجنس" في السنوات الأخيرة مواضيع قد تهمك نهاية ماذا عن الجنس والمواعدة في زمن الإغلاق؟ الأميرة ولدت ماري بونابرت في باريس لعائلة شهيرة ثرية. هي ابنه ماري فيلكس (نيه بلان) والأمير رولاند نابليون بونابرت. جدها فرانسوا بلان الذي اشتهر بثروته الهائلة ومؤسس كازينو مونت كارلو. لكن حياتها ارتبطت بأحداث تراجيدية منذ بدايتها، فقد شارفت على الموت أثناء ولادتها وتوفيت أمها بعد ذلك بشهر واحد. عاشت طفولة مضطربة ووحيدة. وبينما كانت طفلة وحيدة، تعلقت بوالدها - الذي كان عالم آثار وجغرافيا- وكانت ترتعد خوفاً من جدتها لأبيها. كان لديها فضول شديد منذ البداية، بشأن العلوم والأدب والكتابة، وكذلك بشأن جسدها. كانت ماري بونابرت طفلة وحيدة ومراهقة متمردة ذات يوم، رأتها إحدى النساء اللاتي كن يقمن برعايتها وتدعى "ميماو" وهي تمارس العادة السرية. "إنها خطيئة! إنها رذيلة! إذا فعلت ذلك فسوف تموتين!" هكذا قالت لها، وفقاً لما كتبته ماري في مذكراتها عام 1952. "تقول بونابرت إنها توقفت عن ممارسة العادة السرية في سن الثامنة أو التاسعة خوفاً من تحذير ميماو الذي جعل الموت ثمناً لمتعة الإثارة"، بحسب ما كتبته نيللي تومسون في مقال بعنوان نظرية الجنسية الأنثوية لماري بونابرت: الخيال وعلم الأحياء. منذ سن مبكرة، كانت متمردة ولم تتقبل فكرة الخضوع الأنثوي. وفي سني مراهقتها، نجحت في دراسة اللغات خاصة الانغليزية والألمانية، لكن جدتها ووالدها قاما فجأة بمنعها من خوض المزيد من الاختبارات. "قالت هي ورولاند إن الأعداء الجمهوريين لعائلة بونابرت قد يقومون بالتدخل في الاختبارات في محاولة لإذلال العائلة."، كما تقول تومسون نقلاً عن مذكرات ماري. دفع ذلك ماري لأن تصرخ "اللعنة على اسمي، على مكانتي، على ثروتي! اللعنة على جنسي! لأنني لو كنت ذكراً، ما منعوني من المحاولة!"، وفقاً لما ذكرته تومسون. وقبل أن تبلغ العشرين من عمرها، وفي ذروة فورتها الجنسية، أقامت ماري علاقة مع رجل متزوج، كان أحد مساعدي والدها. انتهى الأمر بفضيحة وابتزاز وإهانة لها. قرر الأب تزويج ماري لرجل كان يراه صهراً مناسبا، وهو الأمير جورج أمير اليونان والدنمارك (1869-1957) والذي كان يكبرها بـ13 عاما. وافقت ماري، وتزوجا في 12 ديسمبر / كانون الأول عام 1907 في اثينا. وأنجبا طفلين هما الأميرة أوجيني والأمير بيتر، لكن زواجهما لم يكن سعيدا. ورغم أن زواجهما استمر 50 عاماً إلا أن ماري سرعان ما اكتشفت أن مشاعر زوجها الحقيقية كانت مع عمه فلاديمار، أمير الدنمارك. وفي ظل حياتها المضطربة وجدت ماري عزاءها في دراستها. ماري بونابرت وزوجها جورج أمير اليونان والدنمارك استكشاف الطبيعة الجنسية الأنثوية استمر شغف ماري بالعلم وحاجتها لفهم الطبيعة الجنسية والمتعة الأنثوية. دورها كأميرة لم يمنعها من دراسة الطبيعة الجنسية في عام 1924 نشرت مقالاً بعنوان " ملاحظات حول الأسباب التشريحية للبرود الجنسي عند النساء"، تحت اسم مستعار هو إيه إي نارجاني. يقول كيم والين أستاذ علم الغدد الصماء السلوكي في جامعة إيموري بولاية جوروجيا الأمريكية " كانت محبطة بسبب حقيقة أنها لم تصل قط إلى النشوة خلال الاتصال الجنسي". وأضاف لبي بي سي " لم تتقبل الاعتقاد بأن النساء يمكنهن فقط أن يبلغن إلى النشوة من خلال الاتصال الجنسي الفعلي". كانت ماري تعتقد أن عدم وصول المرأة للنشوة خلال الاتصال الجنسي يكشف عن وجود مشكلة تشريحية. تتلمذت ماري بونابرت على يد فرويد ثم توصلت إلى نظرية: كلما قصرت المسافة بين بظر المرأة ومهبلها، زادت فرص وصولها للنشوة خلال ممارسة الجنس الفعلي. وحتى تدعم نظريتها، جمعت بيانات لأكثر من 240 سيدة في باريس خلال عشرينيات القرن الماضي. وبحسب منشوراتها " لم يتم جمع البيانات بصورة منهجية، وإنما من خلال زيارات النساء لأطبائهن"، وذلك وفقاً للبروفيسور والين الذي عكف بالتعاون مع الدكتورة إليزابيث لويد على دراسة أعمال ماري. ووفقاً لهذين الخبيرين " صنفت ماري العينات إلى مجموعات ثلاث، بحسب طول المسافة بين البظر والمهبل، رغم أنه لا يوجد توصيف لكيفية تحديد هذه المسافة". قالت الدكتورة لويد لبي بي سي " كانت لدى بونابرت فرضية مثيرة للاهتمام. كانت صاحبة النظرية القائلة بأن النساء صُممن بشكل مختلف، ولهذا تختلف ردود أفعالهن خلال الاتصال الجنسي". "لكن نظريتها صبت كل التركيز على الجانب التشريحي لدى المرأة، متجاهلة جوانب أخرى، كالنضج النفسي، أو ما إذا كانت تشعر سيعدة في حياتها، أو مصابة بالعُصاب أو البرود الجنسي، وهي مصطلحات سلبية كانت ترتبط بالنساء في تلك الفترة"، كما تقول لويد. دفع ذلك ماري بونابرت إلى الاعتقاد بأن النساء إن خضعن لعملية جراحية لتقريب البظر من المهبلن، سيكن قادرات على الوصول إلى النشوة خلال العلاقة الحميمة. لكنها للأسف كانت مخطئة إلى أبعد درجة. ويمضي البروفيسور والين قائلا " كانت الجراحة بمثابة كارثة. فقدت بعض النساء الإحساس بالكامل. لكن ماري بونابرت ظلت مؤمنة بالنتائج التي توصلت إليها، وخضعت نفسها لهذه الجراحة، دون نجاح". ولم تكتف بذلك، بل خضعت لها ثلاث مرات. تشرح الدكتورة لويد وهي أستاذة تاريخ وفلسفة العلوم بقسم الأحياء في جامعة إنديانا الأمريكية قائلة " حين تقطع الكثير من الأعصاب المحيطة بالبظر لن تزيد الاستجابة الحسية، بل يحدث العكس، لأنك تقطع أعصاباً بالغة الأهمية". وتضيف " كانت تعتقد أن هذه الجراحة هي السبيل الوحيد لوصول النساء للنشوة خلال الاتصال الجنسي". صداقة حميمة جمعت فرويد بمريضته وتلميذته ماري بونابرت صداقة حميمة مع فرويد رغم ذلك، لم تيأس ماري بونابرت. واصلت البحث عن إجابات لإحباطها الجنسي وصعوباتها في الحياة. في عام 1925، سافرت إلى فيينا لاستشارة محلل نفسي صاعد آنذاك وكان حديث الدوائر الطبية الباريسية، هو سيغموند فرويد. تقول تومسون في مقالها "وجدت في فرويد ضالتها، أب جديد تحبه وتخدمه", صارت ماري بونابرت مريضته، لكنهما مالبثا أن أصبحا أصدقاء، ومع نمو اهتمامها بالتحليل النفسي صارت تلميذته. يقول البروفيسور ريمى أمورو أستاذ علم النفس في جامعة لوزان السويسرية لبي بي سي " كانت واحدة من أوائل النساء في فرنسا اللاتي يدرسن التحليل النفسي، خاصة لدى فرويد". ويضيف "استمتع فرويد بصحبتها لأنها لم تكن امرأة خطرة ولا أكاديمية. كان في السبعين من عمره حين التقاها، وكانت هي إمراة ممتعة، ذكية، غنية تتجادل معه". أصبحت ماري بونابرت اسماً بارزاً في عالم التحليل النفسي في باريس. وفي لحظة قدرية، أنقذت ماري حياة فرويد حين احتلت ألمانيا النازية النمسا. ومن خلال ثروتها ونفوذها ساعدت فرويد وأسرته على الهرب من فيينا إلى لندن حيث قضى أيامه الأخيرة. "في عمر الثانية والثمانين تركت بيتي في فيينا نتيجة الغزو الألماني وجئت لانكلترا حيث آمل في أن تنتهي حياتي في سلام وحرية" هكذا قال فرويد في حديث لبي بي سي عام 1938. ساعدت ماري بونابرت فرويد وأسرته على الهرب من النازية امراة حرة قاد النضج المهني ماري بونابرت إلى التراجع عن نظريتها بشأن الطبيعة الجنسية الأنثوية. يقول البروفيسور والين " رفضت ماري بونابرت أفكارها الأصلية بالكامل" ويضيف " في عام 1950 أصدرت كتاباً جديدا بعنوان الطبيعة الجنسية الأنثوية تراجعت فيه عن كل ماورد في دراستها السابقة. قالت في كتابها إن الصفات التشريحية لا علاقة لها بالأمر، وإن الأمر برمته نفسي. وكانت وقتها قد أمضت 25 عاما في مجال التحليل النفسي". ورغم تغيير موقفها "لازلت أعتقد أن دراستها الأصلية كانت لافتة للنظر" كما يقول البروفيسور والين الذي يرى أن ماري بونابرت كانت امراة ثورية. وبالنسبة للدكتورة لويد تعد ماري بونابرت "رمزاً رائعا". وتضيف " إنها واحدة من بطلاتي رغم أنها كانت شخصية مأساوية". تقول الدكتورة لويد إنه فيما يتعلق بالطبيعة الجنسية للمرأة "كانت ماري بونابرت سابقة لعصرها في المعرفة والفهم، رغم حقيقة أنها كانت غير راضية عن جسدها". أدركت ماري بونابرت أن الطبيعة الجنسية للمرأة أسيء فهمها لأنها دُرست من منظور ذكوري ويعتقد البروفيسور أمورو الذي امضى سنوات عدة في دراسة انجازات ماري بونابرت في باريس أنها " كانت امراة رائعة" وثيقة الصلة بشكل لا يصدق بجميع الدوائر الأدبية والسياسية والملكية في عصرها. كانت ببساطة تعرف كل مشاهير النصف الأول من القرن العشرين. ويضيف "كانت رمزاً مثيرا للاهتمام بالنسبة للحركات النسوية كذلك". وصلت ماري بونابرت في النهاية إلى خلاصة مفادها أن رؤيتها السابقة للطبيعة الجنسية كانت ذات طابع أبوي، لأنها كانت مقتنعة بوجود طريقة وحيدة للوصول إلى النشوة، كما يقول أموررو. ويضيف " لكنها في الوقت نفسه، كانت شديدة التحرر في تفكيرها، لقد كانت امراة مركبة لم تخشى أن تتحدى فرويد".

पण काही का असेना मारी बोनापार्ट (1882 - 1962) यांची इतिहासाने दखल घेतलीच. फ्रेंच सम्राट नेपोलियन बोनापार्ट यांची ही चुलत नात आणि आताचे ड्यूक ऑफ एडिंबरा - प्रिन्स फिलिप यांची ही आत्या. मारी बोनापार्ट स्वतः एक राजकन्या. राजघराण्यात जन्म झालेल्या या महिलेला मनोविश्लेषण आणि महिलांची लैंगिकता - ऑरगॅझम यामध्ये विशेष रस होता. या विषयांचा त्यांनी सखोल अभ्यास केला. पण या सगळ्यापेक्षा महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे मारी बोनापार्ट या एक 'फ्री वुमन' - खुल्या विचारांच्या होत्या. त्यांचं चरित्र लिहिणाऱ्यांच्या मते त्यांचं व्यक्तिमत्त्वं इतकं अनोखं होतं की, त्या राजघराण्यात जितक्या उठून दिसत तितक्याच विज्ञान वर्तुळातही आपली छाप उमटवत. महिलांच्या लैंगिक सुखाविषयीच्या प्रश्नांची उत्तरं शोधणं त्यांच्या आयुष्याचं ध्येय होतं. राजघराण्यात जन्म पॅरिसमधल्या प्रसिद्ध आणि श्रीमंत कुटुंबात मारी बोनापार्ट यांचा जन्म झाला. मारी - फेलिक्स (ने ब्लाँ) आणि फ्रान्सचे राजकुमार रोलाँ नेपोलियन बोनापार्ट यांची ही कन्या. फ्रँकॉईज ब्लाँ हे त्यांचे आजोबा. माँटे कार्लो हा प्रसिद्ध कॅसिनो त्यांनी सुरू केला होता आणि प्रचंड संपत्ती मिळवणारे उद्योजक म्हणून ते ओळखले जात. पण मारीच्या आयुष्यात कायमच दुःखद घटना घडत राहिल्या. जन्माच्या वेळीच त्यांच्या जवळपास जीवावर बेतलं होतं. त्या बचावल्या, पण महिनाभरातच त्यांच्या आईचं निधन झालं. मारीचं बालपण तसं एकटेपणात आणि अडचणीतच गेलं. आजूबाजूला इतर लहान मुलं नसल्याने त्या कायम वडिलांच्या सोबत असत. त्यांचे वडील मानववंश शास्त्रज्ञ (Anthropologist) आणि भूगोलतज्ज्ञ (Geographer) होते. आजीची - वडिलांच्या आईची लहानग्या मारीला प्रचंड भीती वाटे. सुरुवातीपासूनच मारी अतिशय चिकित्सक. विज्ञान, साहित्य, लेखन...अगदी स्वतःच्या शरीराबद्दलही त्यांना प्रचंड कुतुहल होतं. एकदिवस त्यांची देखभाल करणाऱ्या 'मिमो' या महिलेला मारी मास्टरबेट म्हणजे हस्तमैथुन करताना आढळल्या. "हे पाप आहे! अतिशय चुकीची गोष्ट आहे! तू असं केलंस तर मरशील!" त्या महिलेने मारींना सांगितल्याची नोंद मारींनी त्यांच्या 1952मध्ये लिहिलेल्या डायरीत केलेली आहे. द थिअरी ऑफ फिमेल सेक्शुआलिटी ऑफ मारी बोनापार्ट : फँटसी अँड बायोलॉजी या लेखात लेखिका नेली थॉम्पसन लिहीतात, "लैंगिक सुख मिळवलं तर मरण येईल, या मिमोच्या इशाऱ्यामुळे घाबरून वयाच्या आठव्या वा नव्या वर्षी मास्टरबेशन करणं सोडून दिल्याचा दावा बोनापार्ट करतात." पण मारी लहान असल्यापासून बंडखोर वृत्तीच्या होत्या. महिलांनी दुसऱ्याचं ऐकणं, दबून राहणं त्यांना पटत नसे. कुमारवयात असताना त्यांनी इंग्लिश आणि जर्मन भाषांचा अभ्यास सुरू केला. पण अचानक त्यांच्या आजीने आणि वडीलांनी त्यांना पुढच्या परीक्षा द्यायला मनाई केली. "कुटुंबावर चिखलफेक करण्यासाठी बोनापार्टचे राजकीय शत्रू परीक्षेमध्ये अफरातफर करण्याची शक्यता असल्याचा दावा तिने (आजीने) आणि रोलाँने केला," मारींच्या डायरीतला उल्लेख थॉम्प्सन सांगतात. थॉम्प्सन यांच्यानुसार यावर मारी म्हणाल्या, "धिक्कार असो माझ्या नावाचा, पदाचा आणि माझ्या श्रीमंतीचा! विशेषतः माझ्या लिंगाचा! कारण मी जर मुलगा असते, तर त्यांनी मला प्रयत्न करण्यापासून थांबवलं नसतं." 20 वर्षांच्या होण्याआधीच मारी बोनापार्ट यांचं एका विवाहित पुरुषासोबत अफेअर झालं. तो त्यांच्या वडिलांच्या मदनीसांपैकी एक होता. या सगळ्याची परिणीती स्कँडल, ब्लॅकमेल आणि त्यांच्या बदनामीत झाली. यानंतर मारींच्या वडिलांनी मारीची अशा पुरुषाशी ओळख करून द्यायचं ठरवलं, जो त्यांना जावई म्हणून पसंत होता. ग्रीस आणि डेन्मार्कचे राजकुमार - प्रिन्स जॉर्ज (1869-1957) ते मारीपेक्षा 13 वर्षं मोठे होते. मारी या लग्नासाठी तयार झाल्या आणि 12 डिसेंबर 1907ला अथेन्समध्ये त्यांचं लग्न झालं. या जोडप्याला दोन मुलं झाली - राजकुमारी युजिनी आणि राजकुमार पीटर. पण या दोघांचा संसार मात्र सुखी नव्हता. त्यांचं लग्न 50 वर्षं टिकलं खरं, पण आपल्या नवऱ्याचं खरं भावनिक नातं त्याच्या काकांशी - डेन्मार्कचे राजकुमार वाल्डेमर यांच्याशी असल्याचं मारी यांच्या लक्षात आलं, तर मारी यांनी एकीकडे स्वतःच्या प्रेमिकांना जवळ केलं तर दुसऱीकडे संसारातल्या या अडचणींतून वेगळं होण्यासाठी अभ्सासाचा आसरा घेतला. स्री लैंगिकतेचा अभ्यास लैंगिकता आणि त्यातून स्त्रीला मिळणारं सुख याविषयी मारींना कुतुहल होतं. त्याविषयी त्यांना जाणून घ्यायचं होतं. 1942मध्ये त्यांनी ए. ई. नर्जानी या टोपणनावाने याविषयीचा एक लेख प्रसिद्ध केला. नाव होतं, "महिलांना ऑरगॅझम न येण्यामागची पडण्यामागची शारीरिक कारणं" (Notes on the anatomical causes of frigidity in women) मारी बोनापार्ट आणि त्यांचे पती ग्रीस आणि डेन्मार्कचे राजकुमार जॉर्ज "लैंगिक संबंधांदरम्यान संभोग करताना त्यांना कधीही ऑरगॅझम आला नसल्याने त्या व्यथित होत्या," अमेरिकेतल्या जॉर्जियामधल्या एमरी विद्यापीठातले बिहेवियरल न्यूरोएन्डोक्रिनॉलॉजी विभागाचे प्राध्यापक किम वॉलेन सांगतात. "महिलांना फक्त थेट योनी उत्तेजनामुळेच ऑरगॅझम येऊ शकतो, यावर त्यांचा विश्वास नव्हता," प्राध्यापक वॉलन यांनी बीबीसीला सांगितलं. जर संभोग करताना महिलांना ऑरगॅझम येऊ शकत नसेल, तर यामागे शरीर रचनेतली अडचण असणार असा मारी यांचा विचार होता. यामागचा एक सिद्धांत त्यांनी मांडला - स्त्रीच्या क्लिटरीज (Clitoris) आणि योनीमार्ग यातलं अंतर जितकं कमी, तितका तिला संभोगादरम्यान ऑरगॅजम येण्याची शक्यता जास्त. या हे सिद्ध करण्यासाठी त्यांनी 1920च्या दशकात पॅरिसमधल्या 240 पेक्षा जास्त महिलांची शरीराची मापं घेतली. त्यांनी प्रसिद्ध केलेल्या माहितीनुसार, "ही आकडेवारी पद्धतशीररीत्या गोळा करण्यात आली नाही. एखादी महिला जेव्हा तिच्या डॉक्टरकडे तपासणीसाठी जाई, तेव्हा त्यांच्यामार्फत माहिती घेण्यात आली," डॉ. एलिझाबेथ लॉईड यांच्यासोबत मारी बोनापार्ट यांच्या कामाचा अभ्यास करणारे प्राध्यापक वॉलन सांगतात. या तज्ज्ञांच्या मते, "क्लिटरीज आणि योनी मार्गाचे मुख यातल्या अंतरानुसार या माहितीची त्यांनी तीन गटांत विभागणी केली, पण हे नेमकं कसं ठरवलं हे मात्र नमूद करण्यात आलेलं नाही." "बोनापार्ट यांनी मांडलेला विचार अनोखा आहे. त्यांच्यामते प्रत्येक स्त्री ही वेगळी असते, म्हणून संभोगादरम्यान प्रत्येकीला येणारा अनुभव आणि प्रतिक्रिया वेगवेगळी असते," डॉ. लॉईड यांनी बीबीसीला सांगितलं. पण मारी यांच्या या सिद्धांतामध्ये, "सगळा भर हा महिलेच्या शरीररचनेवर आहे. यात वैचारिक प्रगल्भता, त्या महिलेच्या आयुष्यातले टप्पे यांचा विचार करण्यात आलेला नाही," तज्ज्ञ सांगतात. मारी बोनापार्ट या सिग्मंड फ्रॉईड यांच्या शिष्या होत्या. यावरून मारी बोनापार्ट यांनी एक निष्कर्ष काढला. जर महिलांनी क्लिटरीज आणि योनीमधलं अंतर कमी करण्यासाठी शस्त्रक्रिया केली, तर त्यांना संभोगाच्या वेळी ऑरगॅजम येईल. पण दुर्दैवाने हे चूक होतं. "य़ा शस्त्रक्रिया दुर्घटना ठरल्या. काही महिलांच्या तर सगळ्या संवेदनाच गेल्या. पण मारी बोनापार्ट यांचा त्यांच्या निष्कर्षांवर ठाम विश्वास होता. त्यांनी स्वतः ही शस्त्रक्रिया करून घेतली, पण काही उपयोग झाला नाही," प्राध्यापक वॉलन सांगतात. एकदा नाही, तर तब्बल तीन वेळा त्यांनी ही शस्त्रक्रिया करून घेतली. "क्लिटरीजजवळच्या नसा जास्त कापल्या गेल्या, तर तुमच्या संवेदना वाढण्याऐवजी कमी होतीस कारण तुम्ही अतिशय महत्त्वाच्या अशा नसा कापत आहात," डॉ. लॉर्ईड समजावून सांगतात. इंडियाना युनिव्हर्सिटीच्या जीवशास्त्र विभागात ते प्राध्यापक आहेत. "संभोगादरम्यान स्त्रीला ऑरगॅजम यावा यासाठी शस्त्रक्रिया हा एकमेव पर्याय असल्याचं त्यांना वाटत होतं," डॉ. लॉईड सांगतात. सिग्मंड फ्रॉईडसोबतची मैत्री इतकं होऊनही मारी बोनापार्ट यांनी ध्यास सोडला नाही. लैंगिक आयुष्यातल्या अडचणींवरची उत्तरं शोधणं त्यांनी सुरूच ठेवलं. 1925च्या सुमारास पॅरिसच्या वैद्यकीय वर्तुळात एका मनोवैद्यानिकाची अतिशय चर्चा होती. मारी बोनापार्ट त्यांना भेटायला व्हिएन्नाला गेल्या. त्यांचं नाव - सिग्मंड फ्रॉईड. "फ्राईडच्या रूपात त्यांना अशी व्यक्ती भेटली जिची त्यांना अतिशय गरज होती," थॉम्प्सन त्यांच्या लेखात म्हणतात. मारी बोनापार्ट या सिग्मंड फ्रॉईड यांच्या पेशंट, शिष्य आणि मित्र होत्या. मारी बोनापार्ट फ्रॉईड यांच्या पेशंट होत्या. पण लवकरच त्यांची मैत्री झाली. मारीचा मनोविज्ञानातला रस वाढत गेल्यावर त्या फ्रॉईड यांच्या शिष्य झाल्या. "फ्रॉईडसोबत मनोविज्ञानाचा अभ्यास करणाऱ्या फ्रान्समधल्या सुरुवातीच्या महिलांपैकी त्या एक होत्या," स्वित्झर्लंडमधल्या लॉसेन विद्यपीठामध्ये मानसशास्त्राच्या प्राध्यापक असणारे रेमी अमॉरॉक्स यांनी बीबीसीला सांगितलं. "फ्रॉईडना त्यांची सोबत आवडायची कारण त्या ना धोकादायक महिला होत्या ना शिक्षण तज्ज्ञ होत्या. त्या दोघांची भेट झाली तेव्हा फ्रॉईड 70 वर्षांचे होते. आणि मारी त्यांच्याशी वाद घालणारी एक अतिशय विलक्षण, हुशार आणि श्रीमंत महिला होती," प्रा. अमॉरॉक्स पुढे सांगतात. पुढे पॅरिसच्या मनोविश्लेषकांच्या वर्तुळात मारी बोनापार्ट यांचं नाव आदराने घेतलं जाऊ लागलं आणि राजकुमारी म्हणून त्यांनी केलेल्या डायरीतल्या नोंदींमध्ये त्यांच्या काही रुग्णांचे उल्लेखही आहेत. योगायोगाची गोष्ट म्हणजे ऑस्ट्रियावर नाझी जर्मनीने ताबा मिळवल्यानंतर त्यांनी फ्रॉईड यांचा जीव वाचवला. आपली संपत्ती आणि ओळख याचा वापर करत मारी यांनी फ्रॉईड आणि त्यांच्या कुटुंबाला व्हिएन्नामधून निसटून लंडनला जायला मदत केली. इथेच फ्रॉईड यांचं निधन झालं. मारी बोनापार्ट यांनी सिग्मंड फ्रॉईड यांना नाझींच्या कचाट्यातून निसटायला मदत केली. "जर्मनीने ताबा मिळवल्यामुळे वयाच्या 82व्या वर्षी मी माझं व्हिएन्नातलं घर सोडून इंग्लंडमध्ये आलो. माझ्या आयुष्याचा शेवट स्वातंत्र्यात होईल, अशी मला आशा आहे," 1938मध्ये बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत फ्रॉईड यांनी सांगितलं होतं. मुक्त विचारांची महिला व्यावसायिक प्रगल्भता दाखवत मारी बोनापार्ट यांनी स्वतःच मांडलेल्या स्रीच्या लैंगिक सुखाविषयीच्या सिद्धांतांवर सवाल केले. "मारी बोनापार्ट यांनी स्वतःच्याच मूळ संकल्पना पूर्णपणे फेटाळून लावल्या. 1950मध्ये त्यांनी 'स्त्रियांची लैंगिकता' (Female Sexuality) नावाचं नवीन पुस्तक प्रसिद्ध केलं. यामध्ये त्यांनी त्यांच्या पूर्वीच्या विचारांपासून फारकत घेतली," प्राध्यापक वॉलन सांगतात. "या सगळ्याशी स्त्रीच्या शरीररचनेचा काहीही संबंध नसून सगळं मानसिक असल्याचं त्या सांगतात. त्या वेळी त्यांनी जवळपास 25 वर्षं मनोविश्लेषणाचं काम केलं होतं," प्रा. वॉलन सांगतात. पण स्वतःच्याच विचारांशी फारकत घेऊनही त्यांचा सुरुवातीचा अभ्यास उल्लेखनीय असल्याचं प्राध्यापक वॉलन सांगतात. बोनापार्ट या क्रांतिकारी महिला असल्याचं ते मानतात. डॉ. लॉईड म्हणतात, "मारी बोनापार्ट या विलक्षण होत्या. त्या माझ्या आदर्शांपैकी एक आहेत. स्त्रीच्या लैंगिकतेविषयी बोलायचं झालं तर स्वतःच्या शरीराविषयी नाखूष असूनही त्या ज्ञान आणि समज यांबाबत त्या काळाच्या पुढे होत्या." प्राध्यापक आमॉरॉक्स यांनी पॅरिसच्या ऐतिहासिक संदर्भ विभागामध्ये मारी बोनापार्ट यांच्या कामाविषयीची माहिती गोळा करण्याचं काम काही वर्षं केलेलं आहे. मारी बोनापार्ट यांचे त्या काळातल्या साहित्यिक, राजकीय आणि राजघराण्यातल्या सगळ्यांशीच चांगले संबंध असल्याचं अमॉरॉक्स सांगतात. 20व्या शतकाच्या पूर्वार्धातल्या जवळपास सगळ्या प्रसिद्ध व्यक्तींना मारी बोनापार्ट ओळखत होत्या. "महिलांच्या चळवळीतलं हे एक विलक्षण व्यक्तिमत्त्वं आहे," ते सांगतात. "आपला महिलांच्या लैंगिकतेकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन पुरुषप्रधान होता असा निष्कर्ष शेवटी मारी बोनापार्ट यांनी काढला. कारण ऑरगॅझम फक्त एकाच पद्धतीद्वारे य़ेऊ शकतो, असं त्यांनी मानलं होतं," अमॉरॉक्स सांगतात. "पण त्याच वेळी त्या अतिशय खुल्या विचाऱ्यांच्या होत्या. विविध पैलू असणारी ही एक अशी महिला होती जिच्यात फ्रॉईडना आव्हान देण्यची हिंमत होती." हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)