تواجه زعيمة ميانمار إنتقادات حادة بسبب موقفها من أزمة الروهينجا. وجاءت تصريحات سو تشي في كلمة متلفزة أمام اجتماعات الجمعية العامة للأمم المتحدة في نيويورك فيما يعد أول ظهور رسمي لها منذ اندلاع أعمال العنف في ولاية راخين التي شهدت نزوح أكثر من 400 ألف مسلم نحو بنغلاديش. وألغت سو تشي رحلتها إلى نيويورك مع تصاعد الانتقادات الدولية بشأن تلك الأزمة. وأضافت سو تشي أن " معظم المسلمين لم يفروا من الولاية"، مشيرة إلى أن أعمال العنف قد توقفت. وتطالب الأمم المتحدة السلطات البورمية بالسماح لها بدخول البلاد "بالكامل وبلا قيود" للتحقيق في انتهاكات حقوق الروهينجا. لكن ميانمار قالت إن الطلب لا يساعد الوضع. وقد بدأ مجلس حقوق الإنسان في الأمم المتحدة تحقيقا في معاملة الروهينجا في مارس/آذار، لكن الحكومة البورمية رفضت السماح بدخول المحققين. وناشد المجلس السلطات مرة أخرى للسماح للمحققين بمشاهدة الوضع "بأعينهم". وجاءت مطالبة المنظمة الدولية في اجتماع عقده المجلس في جنيف بعد ساعات فقط من الخطاب الذي ألقته أونغ سان سو تشي، زعيمة ميانمار الفعلية. وتواجه سو تشي، الحائزة على جائزة نوبل للسلام التي قضت سنوات عدة قيد الإقامة الجبرية في منزلها بسبب مواقفها المؤيدة للديمقراطية، انتقادات على نطاق واسع بسبب قضية الروهينجا. وتسببت أعمال العنف التي اندلعت في ولاية راخين بهجرة جماعية لمسلمي الروهينجا وذلك بعد مزاعم اعتداءات مسلحة لمتمردي الروهينجا المسلحين على مراكز الشرطة في أغسطس /آب. وشن الجيش البورمي حملة أمنية لقمع أعمال العنف، مما دفع الأمم المتحدة لتصنيف الحملة بأنها "تطهير عرقي". وقالت سو تشي في كلمتها إنها "تريد المجتمع الدولي أن يعلم بماذا تقوم به حكومتها من أجل حل الوضع القائم". وأدانت سو تشي انتهاكات حقوق الإنسان، مشيرة إلى أن كل شخص مسؤول عن ذلك في ولاية راخين ستتم محاسبته. واتهم تقرير جديد صادر عن هيومان رايتس ووتش الجمعة الماضية جيش ميانمار بارتكاب جرائم "تطهير عرقي" بعد شن هجمات على عدد من القرى وإحراق المنازل فيها. في المقابل، يحمل المسؤولون في ميانمار "المتمردين" من الروهينجا مسؤولية أحداث العنف التي تشهدها البلاد وسط دعوات من زاو هاتي، المتحدث باسم الحكومة، لمن فقدوا منازلهم باللجوء إلى أماكن إيواء تعدها السلطات في ولاية راخين.

आँग साँग सू ची म्यानमारच्या नागरिकांना संबोधून केलेल्या भाषणात त्यांनी हे मत व्यक्त केलं आहे. राखिन प्रांताचा प्रश्न सोडवण्यासाठी संयुक्त राष्ट्राचं सहाय्य घेत असल्याचंही त्यांनी स्पष्ट केलं आहे. बांगलादेशात आश्रय घेतलेल्या नागरिकांना देशात परत घेण्यासाठी तयार असल्याचं सू ची यांनी सांगितलं. धर्म, वंशाच्या मुद्यावरून देशाची विभागणी होऊ नये यासाठी प्रयत्नशील असल्याचंही त्यांनी म्हंटलंय. रोहिंग्या मुस्लिम आणि म्यानमार संघर्ष म्यानमारच्या राखिन प्रांतातील चार लाखांहून अधिक रोहिंग्या मुस्लिमांनी बांगलादेशात आश्रय घेतला आहे. रोहिंग्या मुस्लिमांच्या प्रश्नावर आतापर्यंत आँग यांनी मौन बाळगलं होतं. मंगळवारी पहिल्यांदाच सू ची यांनी रोहिंग्याप्रकरणी म्यानमार सरकारची भूमिका स्पष्ट केली. सर्व मुस्लिमांनी म्यानमार सोडलेलं नाही. तसंच रोहिंग्याप्रकरणी देशात उसळलेला हिंसाचार आटोक्यात आला आहे असं सू चीा यांनी म्हंटलं आहे. रोहिंग्या मुस्लिमांचा प्रश्न चुकीच्या पद्धतीनं हाताळल्याप्रकरणी सू ची यांच्यावर जगभरातून टीका होत आहे. मला रोहिंग्या मुस्लिमांशी बोलायचं आहे. ते देश सोडून का जात आहेत यामागचं कारण समजून घ्यायचं आहे असं आँग यांनी स्पष्ट केलं आहे. सू ची यांच्या भाषणातील प्रमुख मुद्दे आँग साँग सू ची भाषणादरम्यान (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)


كانت نيكول بيتركين قلقة من سوء ظن الناس بها بسبب الحساب المزيف لها عندما تلقت نيكول بيتركين البالغة من العمر 20 عاماً، رسالة من صديقة قديمة لها عبر انستغرام تستفسر عن حسابها، ظنت أن خطأ ما قد وقع، لكن سرعان ما اكتشفت الشابة التي تعمل في محلات البيع بالتجزئة، من مدينة أبردينشير، أن صوراً لها منشورة على حساب لا تعرف عنه شيئاً، وكان ذلك الحساب يُعلن عن تقديم خدمات جنسية. وقالت لبرنامج "ذا ناين" لبي بي سي، في اسكتلندا: "خشيت من أن يكتشف أفراد اسرتي أو زملاء الدراسة أو حتى زملاء العمل ذلك... ماذا سيقولون عني؟". وجدت بيتركين أن الصور التي نشرتها على حسابها الشخصي على انستغرام، تُستخدم في ملف تعريفي مزيف على وسائل التواصل الاجتماعي ينتحل شخصيتها. وكانت الصفحة تعلن عن موقع إلكتروني احتيالي يعد بتقديم صور فاضحة للشابة بيتركين مقابل الحصول على المال والمعلومات الشخصية. مواضيع قد تهمك نهاية وقالت: "لا شأن لي بالأشخاص الذين يقدمون على فعل هكذا أفعال، لكنني لا أريد أن يظن الناس أنني حقاً أنا من قمت بذلك". مقاطع الفيديو الجنسية الزائفة "تسبب لي الكوابيس" الاغتصاب والابتزاز الجنسي: فتيات يتحدثن عن تجاربهن مع منصات التواصل الاجتماعي العار: الجنس والشرف والابتزاز في عالم الانترنت حسابات مزيفة قالت إدارة إنستغرام إنها لا تسمح بأي نشاطات أو حسابات غير حقيقية على موقعها وإنها تحظر "ملايين الحسابات المزيفة كل يوم". لكن عملية الاحتيال التي وقعت فيها بيتركين، كانت معدّة بطريقة تجعل من السهل الوقوع في حبائلها، من خلال استخدام وسائل التواصل الاجتماعي وخدمات المواقع الإلكترونية المجانية، وهذه تؤثر على المزيد من الشابات. تقول نيكول إنها صُدمت من مدى سهولة انتحال المحتالين لهويات مختلفة عبر الإنترنت ويبحث المحتالون في وسائل التواصل الاجتماعي عن الملفات الشخصية العامة التي يريدون نسخها، وتنزيل الصور منها لاستخدامها لاحقاً لتحقيق غاياتهم. فيُنشأون صفحات تدّعي بعرض العمل في مجال الجنس وتقديم الخدمات الجنسية، باستخدام مواقع الكترونية مجانية مثل "ويكس"، وتعد بعرض صور فاضحة على مواقع مثل "أدماير مي" و" أونلي فانز"، وبالطبع لن تكون هناك أي صور حسبما يعدون المشتركين. ويستخدم المحتالون منصات التواصل الاجتماعي مثل انستغرام للترويج لصفحتهم عن طريق انتحال هوية الحساب الأصلي. وكانت صفحة بيتركين صفحة عامة عندما تعرضت للاحتيال، وأزيلت الصفحة المزيفة لاحقاً، ولكن، رغم أنها الآن جعلت حسابها خاصاً، إلا أنها تطالب شركات التواصل الاجتماعي ببذل المزيد من الجهد لمنع أمثال عمليات احتيال هذه. وقالت: "أشعر بالارتياح لأن الأمر انتهى، لكنني مازلت أتلقى رسائل من غرباء حتى يومنا هذا، وهي رسائل من قبيل: "سأرسل لك مالا إذا أرسلت لي بعض الصور ومقاطع الفيديو الخاصة بك". وتتابع قولها: "ترك الأمر تأثيراً سيئاً علي، يجب أن تنظر هذه الشركات في الأمر وتقوم بفعل أي شيء حيال ذلك، لأنه ثمة عدد كبير من الأشخاص الذين يقومون بإنشاء ملفات تعريف مزيفة لفتيات صغيرات مستخدمين صورنا". وتضيف: "لا نستطيع التحكم بانتشار تلك الصور الخاصة بنا". مواقع إباحية شهيرة "تشكل تهديدا" لأجهزة متصفحيها تقدم جيس ماكبيث نصيحة لجيل الشباب عن كيفية البقاء آمنين على الإنترنت "لا سيطرة على الصور" قالت مستشارة الأمن والسلامة على الإنترنت جيس ماكبيث، التي تمثل مركز الإنترنت الآمن في اسكتلندا بالمملكة المتحدة، إنه غالباً ما يستجلب المحتوى الجنسي تقنيات وعمليات احتيال جديدة عبر الإنترنت. وأوضحت أنه: "إذا فكرنا بالشخص الذي سُرقت صوره وتأثير ذلك عليه، فقد يكون الأمر ذا تأثير عميق جداً على مثل هؤلاء الأشخاص من حيث شعورهم تجاه أنفسهم، وتفكيرهم بنظرة الآخرين إليهم، ناهيك عن حقيقة انتشار صور لهم ليس بمقدورهم التحكم بها وإزالتها". وتتابع ماكبيث قولها: على الرغم من تمكن هؤلاء النساء من الإبلاغ عن الحسابات المزيفة وإزالتها من المنصة، إلا أن إثبات النشاط غير القانوني على هذه المنصات مسألة صعبة للغاية. وقالت: "قد يكون تقديم شخص ما إلى العدالة مسألة أكثر تعقيداً". وتقول أنابيل ترنر، المحامية السابقة ومؤسِسة "سايبر سيف اسكوتلند"، إن القانون لا يحمي شابات تم انتحال هوياتهن أمثال نيكول. ما مدى انتشار المواقع الإباحية على شبكة الإنترنت؟ تقول أنابيل تيرنر: تترك هذه الجرائم تأثيراً على النساء أكثر من الرجال وقالت إن عمليات الاحتيال تُرتكب إذا قام شخص ما بدفع مبلغ نقدي أو معلومات شخصية إلى تلك الحسابات المزيفة، لكن ليس واضحاً ما هي الجرائم الأخرى المنضوية تحت هكذا عمليات احتيال. وقالت: "الأشخاص الذين يجب أن يهتم المجتمع بحمايتهم في هذه الحالة، هم الشابات اللواتي تم انتحال هوياتهن وأسيئ استخدامها، واللواتي في الواقع ليس لديهن أي خيار سوى محاولة إزالة تلك المواد المنشورة في أسرع وقت ممكن". وتقول: "في الواقع ليس حدوث هكذا أفعال ما يفاجئني بل عدد الحالات الهائل". تستخدم ماكفارلين حساباتها على وسائل التواصل الاجتماعي للعمل مع شركات مختلفة "إنه أمر مروع ولا ينبغي أن يحدث" قالت هيذر ماكفارلين، التي نشأت في منطقة إيست لوثيان في اسكتلندا، والتي تعمل الآن في شركة تكنولوجية في مدينة مانشستر، وتروج للعلامات التجارية على وسائل التواصل الاجتماعي، إنها لم تتوقع قط أن تكون هي ضحية لهكذا نوع من الاحتيال. لكن في أغسطس/آب من العام الماضي، بدأت الشابة البالغة من العمر 23 عاماً، تتلقى رسائل من أصدقائها تنبهها إلى وجود حساب مزيف يستخدم صورها الشخصية لعرض العمل في مجال تقديم خدمات جنسية. وقالت ماكفارلين: "في الواقع، ظن الناس أنني كنت فعلا أروج لذلك وأنني أنشأت حساباً منفصلاً لأنني لا أرغب أن يراه أحد من أفراد أسرتي". أزيل الحساب الذي انتحل هويتها بعد أن أبلغت هي وأصدقاؤها عنه، لكن ينتابها شعور مستمر بالقلق ما دامت الشركات لا تتخذ المزيد من الإجراءات التي تضمن حماية حسابات الشابات. وقالت "إنه لأمر مروع أن يحدث ذلك مرة أخرى، لا ينبغي أن يحدث، لكن هذا هو عالمنا الذي نعيش فيه". تطالب ماكفارلين الشركات باتخاذ المزيد من الإجراءات التي تضمن حماية حسابات ضحايا الاحتيال وقالت إن من يقفون وراء عملية الاحتيال "رأوا فرصة لاستغلالي أنا والشابات الأخريات كما حدث معهن بالضبط، وهو أمر محزن للغاية". وأضافت أن مواقع التواصل الاجتماعي مثل إنستغرام تحتاج إلى التحقق من إجبار المستخدمين على إثبات هوياتهم قبل أن يتمكنوا من إنشاء حساب على منصتهم. وقال متحدث باسم فيسبوك، الشركة المالكة لإنستغرام: "لا نسمح بأي حسابات غير حقيقية على انستغرام، ونحظر ملايين الحسابات المزيفة كل يوم". وأضاف: "إذا تم انتحال هوية شخص ما على منصتنا، نطلب منه ونحثه على الإبلاغ عن الحساب عن طريق استخدام أدواتنا الموجودة ضمن التطبيق أو بواسطة تعبئة الاستمارة المتوفرة على الإنترنت، حتى نتمكن من اتخاذ إجراء مناسب حيال ذلك". ولم تحصل بي بي سي على رد من موقع "ويكس" للتعليق على طلبها بالتعليق على الموضوع.

निकोल पिटरकीनच्या एका मैत्रिणीने तिला इन्स्टाग्रामवरच्या तिच्या एका वेगळ्या सोशल मीडिया अकाउंटविषयी विचारणा केली आणि निकोलच्या पायाखालची जमीनच सरकली. स्कॉटलँडच्या अॅबर्डिनशायरमध्ये राहणारी 20 वर्षांची निकोल रिटेल वर्कर आहे. तिला तिच्या मैत्रिणीने एका सोशल मीडिया अकाउंटची माहिती दिली. या अकाउंटवर निकोलचे फोटो होतो आणि सेक्ससाठी मुली पुरवण्याची जाहिरात त्यावरून सुरू होती. बीबीसी स्कॉटलँडच्या The Nine Programme या कार्यक्रमात बोलताना निकोल म्हणाली, "मी ते बनावट अकाउंट बघितलं आणि हादरलेच. माझ्या घरच्यांना कळलं तर काय होईल, माझ्या शाळेतल्या मैत्रिणींना, मी ज्या ठिकाणी काम करते तिथल्या माझ्या सहकाऱ्यांना कळलं तर काय होईल, हा पहिला विचार माझ्या मनात आला." निकोलने तिच्या खाजगी इन्स्टाग्राम अकाउंटवर पोस्ट केलेले तिचे फोटो एका बनावट सोशल मीडिया प्रोफाईलमध्ये वापरले जात होते. या तोतया अकाउंटवर एका बनावट वेबसाईटची जाहिरात करण्यात आली होती आणि पैशाच्या बदल्यात निकोल यांचे खाजगी फोटो देण्यात येतील, असंही म्हटलं होतं. निकोल सांगते, "अशा प्रकारचा व्यवसाय करणाऱ्यांविरोधात मी नाही. पण, मी स्वतः असं काही करते, असं लोकांना वाटू नये." बनावट प्रोफाईल आपण आपल्या साईटवर खोट्या खात्यांना परवानगी देत नाही आणि दररोज लाखो बनावट खाती ब्लॉक करत असल्याचं इन्स्टाग्रामचं म्हणणं आहे. मात्र निकोलच्या बाबतीत जे घडलं त्यासाठी केवळ सोशल मीडिया आणि मोफत वेबसाईट सर्व्हिसचा वापर झाला. एकटी निकोलच नाही तर अनेक तरुण मुली आज अशा प्रकारच्या स्कॅमला बळी पडत आहेत. यात स्कॅम करणारे सोशल मीडियावर सहज उपलब्ध होणारे तरुणींचे फोटो शोधत असतात. मग असे फोटो डाऊनलोड करून बनावट प्रोफाईल तयार करून त्यावर पोस्ट करतात. Wix सारख्या फ्री बेवसाईट सर्व्हिसेसच्या मदतीने एक पेज तयार केलं जातं आणि ते OnlyFans, AdmireMe अशा नावांनी सेक्स वर्क साईट म्हणून लोकांपुढे आणलं जातं. निकोलसारखे चोरलेले फोटो या वेबसाईटवर टाकून पैसे आणि यूजरची खाजगी माहिती देण्याच्या मोबदल्यात तरुणींचे अश्लील फोटो देण्याचं आश्वासन दिलं जातं. खरं तर असे अश्लील फोटो मुळात अस्तित्वातच नसतात. हे घोटाळेबाज इन्स्टाग्रामसारख्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सचा वापर करून खऱ्या अकाउंटवरून फोटोंची अशी तोतयागिरी करून स्वतःच्या पेजची जाहिरात करतात. ज्यावेळी निकोल यांच्या अकाउंटवरून त्यांचे फोटो चोरून असा सगळा प्रकार करण्यात आला त्यावेळी त्यांचं इन्स्टाग्राम अकाउंट 'पब्लिक' होतं. या स्कॅमनंतर त्यांनी स्वतःचं अकाउंट 'प्रायव्हेट' केलं असलं तरी अशाप्रकारच्या घोटाळ्यांना आळा घालण्यासाठी सोशल मीडिया कंपन्यांनी अधिकाधिक प्रयत्न करायला हवे, असं तिला वाटतं. निकोल म्हणते, "माझी या सगळ्यातून सुटका झाल्याचा आनंद आहेच. पण, आजही मला अनोळखी लोकांचे मेसेज येतात. ते म्हणतात, मला तुझे फोटो आणि व्हिडियो पाठवलेस तर मी तुला पैसे देईन." "याचा माझ्या मनावर वाईट परिणाम झाला आहे. तरुण मुलींचे फोटो वापरून त्यांचे बनावट प्रोफाईल बनवणारे अनेक जण आहेत. त्यामुळे कंपन्यांनी याकडे लक्ष देऊन या सगळ्या प्रकाराला आळा घातला पाहिजे." 'फोटोवर कुणाचंही नियंत्रण नाही' स्कॉटलँडमध्ये यूके सेफर इंटरनेट सेंटरच्या ऑनलाईन सेफ्टी कन्सलटंट जेस मॅकबिथ यांच्या मते नवीन ऑनलाईन तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून कायमच सेक्श्युअल कन्टेटसंबंधीचे घोटाळे होत असतात. त्या म्हणतात, "ज्यांचे फोटो अशा कन्टेंटसाठी वापरले जातात त्यांच्या मनावर या सगळ्या गोष्टींचा खोलवर परिणाम होत असतो. त्यांच्या फोटोचा वापर झालेला असतो आणि स्वतःच्याच फोटोंवर त्यांचं कुठलंही नियंत्रण नसतं." अशा बनावट अकाउंटविरोधात तक्रार देऊन संबंधित खात डिलीट करण्याची सोय असली तरी ही बेकायदेशीर बाब आहे, हे सिद्ध करणं कठीण असतं, असं मॅकबिथ यांचं म्हणणं आहे. त्या सांगतात, "एखाद्याला खऱ्या अर्थाने न्याय मिळवून देणं अतिशय क्लिष्ट प्रक्रिया असते." सायबर गुन्ह्यांविरोधात कायदे असूनही हे कायदे निकोलसारख्या तरुण मुलींचं रक्षण करण्यास अपुरे पडतात, असं इंग्लंडमधल्या माजी वकील आणि सायबरसेफ स्कॉटलँड संस्थेच्या संस्थापिका अॅनाबेल टर्नर यांचं म्हणणं आहे. एखादा यूजर अशा बनावट वेबसाईटला पैसे किंवा स्वतःची खाजगी माहिती देत असेल तर याचा अर्थ घोटाळा झाला. मात्र, यात इतरही काही गुन्हे घडले का, हे स्पष्ट नव्हतं. त्या म्हणतात, "अशा प्रकारच्या फ्रॉडमध्ये जे पीडित असतात, उदा. या प्रकरणात निकोल नावाची तरुण मुलगी, असे पीडित बनावट प्रोफाईल ताबडतोब डिलीट करून घेतात. मात्र, त्यापुढे त्या काहीच करू शकत नाही." "अशा प्रकारचे गुन्हे घडतात, याचं मला आश्चर्य वाटत नाही. पण, ज्या प्रमाणात ते घडतात ते काळजीत टाकणारं आहे." 'हे भंयकर आहे आणि असं कुणाबरोबरही घडू नये' स्कॉटलँडमधल्या लुथियानच्या राहणाऱ्या 23 वर्षांच्या हिथर मॅकफारलेन सध्या मॅन्चेस्टरमधल्या एका टेक्नॉलॉजी कंपनीत नोकरी करतात. आपल्या ब्रँडची सोशल मीडियावर जाहिरात करणं, हे त्यांचं काम आहे. आपण स्वतः कधी अशा प्रकारच्या स्कॅमला बळी पडू, असं कधी वाटलंही नव्हतं, असं हिथर सांगतात. मात्र, गेल्यावर्षी ऑगस्ट महिन्यात हिथर यांना त्यांच्या मित्रांकडून अशाच एका बनावट वेबसाईटची माहिती मिळाली. त्या वेबसाईटवरही सेक्स ऑफर करण्यासाठी हिथर यांच्या फोटोचा वापर करण्यात आला होता. त्या सांगतात, "लोकांना खरंच असं वाटलं की मीच ती वेबसाईट प्रमोट करते आणि माझ्या कुटुंबाला यातलं काहीही कळू नये, यासाठी मी वेगळं अकाउंट उघडलं असावं." अखेर हिथर आणि त्यांच्या मित्रांनी तक्रार केल्यानंतर ते तोतया अकाउंट डिलीट करण्यात आलं. मात्र, सायबर जगात पुरेशी सुरक्षितता नसल्यामुळे असं पुन्हा कधीही घडू शकतं, अशी भीती त्यांना वाटते. त्या म्हणतात, "मी आणि माझ्यासारख्या इतर मुलींचं शोषण करण्याची संधी या घोटाळेबाजांनी हेरली. हे खूप त्रासदायक आहे." असे घोटाळे रोखण्यासाठी इन्स्टाग्रामसारख्या सोशल मीडिया कंपन्यांनी कुठलंही नवीन अकाउंट उघडण्यापूर्वी प्रयत्नपूर्वक यूजरकडून त्याची खरी ओळख, खरी माहिती मिळवायला हवी, असं हिथर यांना वाटतं. इन्स्टाग्रामची पॅरेंट कंपनी असणाऱ्या फेसबुकच्या प्रवक्त्यांनी सांगितलं, "आम्ही इन्स्टाग्रामवर ज्याची सत्यता पडताळण्यात आलेली नाही, अशा कुठल्याही अॅक्टिव्हिटीला परवानगी देत नाही आणि रोज लाखो बनावट खाती ब्लॉक करतो." ते पुढे म्हणाले, "आमच्या प्लॅटफॉर्मवरून एखाद्याची फसवणूक होत असेल तर त्या बनावट खात्याविरोधात कारवाई करण्यासाठी संबंधितांनी आमच्या in-app टूल किंवा ऑनलाईन फॉर्मच्या माध्यमातून तक्रार करावी, असं आवाहनही आम्ही करतो." याविषयी आम्ही Wix ची प्रतिक्रिया जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्यांनी आमच्या प्रश्नाला उत्तरं दिली नाही. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


أفرج بكفالة عن زكي الرحمن لخفي من سجنه في راولبندي صباح الجمعة. وقال مسؤول حكومي في دلهي إن السفير الهندي في إسلام آباد التقى وزير الخارجية الباكستاني لتسجيل "قلقنا الشديد" بشأن إطلاق سراح زكي الرحمن لخفي. وعبرت الولايات المتحدة وفرنسا أيضا عن قلقهما بهذا الشأن. وردت باكستان بلوم الهند على ماسمته "تأخير مبالغ به في توسيع نطاق التعاون" في هذه القضية. وقد أفرج بكفالة عن زكي الرحمن لخفي من سجنه في راولبندي صباح الجمعة. مواضيع قد تهمك نهاية وكان لخفي حصل على حكم بالإفراج عنه بكفالة في ديسمبر/كانون الأول، إلا أنه ظل قيد الاعتقال على وفق قانون حماية الأمن العام. وقضت المحكمة العليا الباكستانية ببطلان اعتقاله، وأمرت بإطلاق سراحه. وعلى لخوي أن يمثل أمام المحكمة إلى جانب ستة مشتبه بهم آخرين، في هجمات مومباي التي قتل فيها 166 شخصا، وقوضت جهود السلام بين باكستان والهند. وتلقي الحكومة الهندية على جماعة عسكر طيبة المسؤولية عن هجمات مومباي، حيث تسلل 10 مسلحين إلى المدينة بزوارق وظلوا يطلقون الرصاص ويرمون القنابل اليدوية على الناس في مرافقها الرئيسية.

पाहा व्हीडिओ : २६/११ हल्ल्यातील पुराव्यांवरून भारत-पाकिस्तानचे आरोप प्रत्यारोप बीबीसी उर्दूच्या इस्लामाबाद प्रतिनिधी शुमाइला जाफरी यांनी या खटल्याशी संबंधित वकिलांशी चर्चा केली. या प्रकरणाची सुनावणी शेवटच्या टप्प्यात आहे, असं वकिलांचं म्हणणं आहे. 26 नोव्हेंबर 2008 रोजी भारताची आर्थिक राजधानी मुंबईमध्ये हल्ला झाला होता. या हल्ल्याला नऊ वर्ष पूर्ण झाली आहेत. पाकिस्तानातल्या बचाव पक्षाचे वकील रिजवान अब्बासी यांनी बीबीसीला मुलाखत दिली. रावळपिंडीच्या अदियाला तुरुंगात या खटल्याची सुनावणी सुरू आहे. याच तुरुंगात सात आरोपी आहेत. या प्रकरणात 72 साक्षीदारांची साक्ष तपासण्यात आल्याची माहिती अब्बासी यांनी दिली. "अद्यापही काही आणखी साक्षीदारांची साक्ष आम्हाला हवी आहे. सध्या या प्रकरणाची सुनावणी अंतिम टप्प्यात आहे," असं अब्बासी म्हणाले. "या खटल्याला इतका वेळ का लागत आहे?" असं बीबीसीनं विचारलं. या खटल्यामध्ये येणाऱ्या अडचणींना अब्बासी यांनी भारतालाच जबाबदार ठरवलं आहे. "सुरुवातीला बराच वेळ वाया गेला. भारताच्या अधिकाऱ्यांनी आम्हाला सहकार्य केलं नाही. पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांना भारतात पुरावे गोळा करण्यासाठी येऊ दिलं नाही," असं अब्बासी म्हणाले. "यानंतर एका चौकशी समितीची स्थापना करण्यात आली. पण भारतानं पुराव्यांची तपासणी करू दिली नाही," असं अब्बासी यांचं म्हणणं आहे. "पाकिस्ताननं भारताला 24 साक्षीदार पाठवण्याची विनंती केली होती. पण भारतानं त्यांना पाठवलं नाही," असं अब्बासी यांनी सांगितलं. विशेष सरकारी वकील उज्ज्वल निकम यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये अब्बासी यांच्या म्हणण्याचं खंडन केलं आहे. "भारतानं चौकशीसाठी पूर्ण सहकार्य केलं आहे. पाकिस्तानमध्ये भारतातून साक्षीदार पाठवता येणार नाहीत," असं निकम यांनी स्पष्ट केलं आहे. "भारताच्या साक्षीदारांच्या सुरक्षेचा प्रश्न आहे. त्यामुळं आम्हाला त्यांना पाकिस्तानला पाठवता येणार नाही. आवश्यक असल्यास पाकिस्तानचे अधिकारी भारतात येऊन साक्षीदारांची साक्ष घेऊ शकतात," असं निकम यांनी म्हटलं. "या प्रकरणाशी संबंधित आम्ही जी निवेदनं दिली आहेत त्यांचं उत्तर भारताकडून आलं नाही," असं अब्बासी म्हणाले. भारत कधीच त्यांच्या साक्षीदारांना पाठवणार नाही असं पाकिस्तानच्या वकिलांना वाटतं. "या प्रकरणाचा भारताला मुत्सद्देगिरीसाठी फायदा करून घ्यायचा आहे," असं अब्बासी यांचं म्हणणं आहे. मार्च 2012मध्ये आणि ऑक्टोबर 2013मध्ये पाकिस्तानचं एक शिष्टमंडळ भारतात पुरावे गोळा करण्यासाठी गेलं होतं. "पहिला दौरा तर निष्फळ झाला होता आणि दुसऱ्या दौऱ्यामध्ये साक्षीदारांशी बोलण्याची परवानगी भारतानं दिली नव्हती," असं अब्बासी यांनी म्हटलं. या शिष्टमंडळात वकील, तपास करणारे अधिकारी आणि न्यायालयीन अधिकारी होते. "भारतानं पुराव्यांच्या नावाखाली काही फाइल्स दिल्या आहेत. त्यामध्ये केवळ आरोप आहेत. भारतानं ठोस असे काही पुरावे दिले नाहीत. त्या कागदपत्रांचं कोर्टात काही महत्त्व नाही," असं अब्बासी म्हणाले. या फाइल्स कोर्टात सादर करू शकत नाही असं अब्बासी यांनी म्हटलं. दरम्यान भारताने पाकिस्तानचे दावे फेटाळून लावले आहेत. बचाव पक्षांची जी भूमिका आहे. पण याबाबत सरकारी पक्षाच्या वकिलांचं काय म्हणणं आहे? "भारतानं निष्काळजीपणा केल्यामुळं हा खटला तेवढा सशक्त झाला नाही," असं सरकारी पक्षाचे वकील अक्रम कुरेशी यांचं म्हणणं आहे. "भारतानं महत्त्वाचे पुरावे आमच्याकडं सोपवलेच नाहीत." "भारतानं आम्हाला हत्यारं, गोळ्या आणि मोबाइल फोन तपासण्यासाठी पाठवलेच नाहीत," असं त्यांचं म्हणणं आहे. या केसच्या सुनावणीला वेळ लागण्याचं आणखी एक कारण आहे. ते म्हणजे आतापर्यंत आठ न्यायाधीशांच्या बदल्या करण्यात आल्या आहेत. न्यायाधीशांच्या सततच्या बदल्यांमुळं प्रकरणाचा निकाल लागायला वेळ तर लागत नाही ना? असा प्रश्न बीबीसीनं बचाव पक्षाच्या वकिलांना विचारला. त्यावर बचाव पक्षाच्या वकिलांचं म्हणणं आहे, की या बदल्या नियमित कामकाजाचा भाग आहेत. त्यामुळं कामावर काही फरक पडत नाही. दुसरा प्रश्न हा आहे, की या हल्ल्यातील आरोपी झकी-उर-रेहमान लखवी याला जामीन देण्यात आला आहे. त्याला जामीन का मिळाला? "बाकीच्या आरोपींनी जामीन मागितला नाही. त्यामुळं त्यांना जामीन मिळाला नाही," असं स्पष्टीकरण बचाव पक्षाच्या वकिलांनी दिलं आहे. सहा महिन्यांच्या आत या प्रकरणाचा निकाल लावा असा आदेश हायकोर्टानं दिला आहे. त्यामुळं उरलेल्या आरोपींना आता जामीन मिळण्याची शक्यता नाही. आता लवकरच या प्रकरणाचा निकाल लागेल असं अब्बासी म्हणतात. "जर भारतानं असहकार्य केलं आणि प्रकरणाच्या निकालाला वेळ लागला तर आरोपी जामीनाचा अर्ज करू शकतात. त्यावेळी त्यांना नियमानुसार जामीन द्यावा लागेल," असं वकिलांचं म्हणणं आहे. "झकी-उर-रेहमान लखवीला न्यायालयात येण्यास सुरक्षेच्या कारणास्तव सूट देण्यात आली आहे. त्याऐवजी त्याचे वकील न्यायालयात हजर राहतात," असं अब्बासी यांनी म्हटलं. "हे प्रकरण आता अंतिम टप्प्यात आलं आहे, त्यामुळं भारताच्या म्हणण्यानुसार पुन्हा तपास करणं आता शक्य नाही," असं अब्बासी यांनी स्पष्ट केलं. "आता या प्रकरणाचा निकाल लागेपर्यंत आम्ही मागे हटणार नाही असं त्यांनी स्पष्ट केलं." मुंबई हल्ल्यात भारतानं हाफिज सईदला अटक करण्याची मागणी केली आहे. या संदर्भात बचाव पक्षाच्या वकिलांनी म्हटलं, "हाफिज सईदला याआधीच आरोपातून मुक्त करण्यात आलं आहे. सईदविरोधात कुठलाही सबळ पुरावा नाही. मुंबई हल्ल्यात त्याचा हात होता की नाही हे सिद्ध देखील करता येऊ शकत नाही." तुम्ही हे वाचलं का ? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


تؤوي مخيمات اللاجئين الروهينجا في بنغلاديش مئات الآلاف، ما يضاهي عدد سكان مدينة كاملة ونزح إلى بنغلاديش عبر الحدود مع ميانمار حوالي 700 ألف من الروهينجا هربا من الحملة العسكرية الوحشية التي بدأت ضدهم في شهر أغسطس/آب الماضي. واعتبرت الولايات المتحدة والأمم المتحدة ما جرى لمسلمي الروهينجا في ميانمار تطهيرا عرقيا يشمل حرق القرى، وهو ما تنفيه سلطات ميانمار، التي تقول إنها تقاتل متطرفين إسلاميين. وحسب السلطات، فإن أسرة مكونة من خمسة أفراد وصلت إلى "مخيم العودة إلى الوطن" السبت الماضي ووفرت لها الحكومة الإمدادات المعيشية الضرورية وبطاقات الهوية. ولو تأكد خبر عودة هذه الأسرة، فإن أفرادها سيكونون أول مجموعة من مسلمي الروهينجا تعود إلى ميانمار منذ بداية الأزمة. تحقيق لبي بي سي: كيف خذلت الأمم المتحدة مسلمي الروهينجا في ميانمار؟ من هو قائد "جيش إنقاذ روهينجا أراكان"؟ ونشرت السلطات في ميانمار السبت الماضي صورا لأشخاص وصفتهم بأنهم أسرة "مسلمة" يتسلمون بطاقات التحقق الوطنية، إذ لا تستخدم الدولة وصف "روهينجا" في الإشارة إلى هذه الأقلية. وتجدر الإشارة إلى أن تلك البطاقات لا تمنح الجنسية، ورفضها زعماء الروهينجا في معسكرات اللجوء في بنغلاديش في وقت سابق. وقبل يوم من إعلان ميانمار عودة "الأسرة المسلمة"، حذرت مفوضية الأمم المتحدة لشؤون اللاجئين من أن الأوضاع في ميانمار لا تضمن عودة أسر الروهينجا في بيئة آمنة تضمن كرامتهم واستدامة واستقرار معيشتهم في البلاد. كيف يرى بوذيو ميانمار أزمة مسلمي الروهينجا؟ وقالت المفوضية إن "لاجئين في بنغلاديش أكدوا ذلك قبل التفكير في العودة إلى ميانمار. بحاجة لأن يروا يروا تقدما على مستوى وضعهم القانوني، وجنسيتهم، وأمنهم، ومدى قدرتهم على التمتع بحقوقهم الأساسية في موطنهم بولاية راخين". وقضت محكمة في ميانمار في وقت سابق من هذا الشهر بسجن سبعة جنود من الجيش لضلوعهم في قتل عشرة من مسلمي الروهينجا. ويعتنق أغلب الروهينجا الإسلام، ولا تعترف الدولة بحق هذه الأقلية في المواطنة وتعتبرهم مهاجرين من بنغلاديش غير شرعيين.

संयुक्त राष्ट्र महासंघाने म्यानमार रोहिंग्यांसाठी अजूनही सुरक्षित नसल्याचा इशारा दिला आहे. गेल्या वर्षी ऑगस्टमध्ये म्यानमारमध्ये सैन्याची घातक मोहीम सुरू झाल्यावर जवळजवळ 7 लाख रोहिंग्यांनी सीमेपार पलायन केलं होतं. संयुक्त राष्ट्राने म्यानमारवर 'वंशसंहार' करत असल्याचा आरोप ठेवला आहे. म्यानमारने हा आरोप फेटाळून लावला आहे पाच जणाचं एक कुटुंब निर्वासितांच्या शिबिरात परतल्याचं म्यानमारने सांगितलं. त्यांना आवश्यक वस्तू आणि ओळखपत्र देण्यात आलं आहे. जर या प्रक्रियेला दुजोरा मिळाला तर हा संघर्ष सुरू झाल्यापासून मायदेशी परतणारं हे पहिलंच कुटुंब ठरणार आहे. Watch: Drone footage from the DEC shows the extent of sprawling camps on the Bangladesh border पण राखीन प्रांतात आपण रोहिंग्या कट्टरवाद्यांच्या विरोधात करत असलेली कारवाई योग्य असल्याचं म्यानमारचं ठाम मत आहे. या महिन्याच्या सुरुवातीला 10 रोहिंग्यांची हत्या करण्याच्या आरोपांखाली म्यानमारने सात सैनिकांना तुरुंगवासाची शिक्षा ठोठावली. शेजारच्या बांगलादेशात आश्रय घेणाऱ्या अनेक निर्वासितांनी मात्र म्यानमारच्या सैन्याने नरसंहार, बलात्कार आणि गावंच्या गावं जाळण्यासारखी कृत्यं अनेकदा केल्याचं सांगितलं आहे. म्यानमारमध्ये रोहिंग्या मुस्लीम अल्पसंख्याक समुदायात मोडतात. ते बांगलादेशातून बेकायदेशीरपणे आलेले निर्वासित आहेत, असं म्हणून म्यानमार त्यांना नागरिकत्व नाकारत आलं आहे. म्यानमार प्रशासनाने शनिवारी एका "मुस्लीम कुटुंबाला" ओळखपत्रं देतानाची काही छायाचित्रं प्रसिद्ध केली आहेत. हे कार्ड म्हणजे ओळखपत्रासारखं आहे आणि त्यामुळे नागरिकत्व मिळत नाही. बांगलादेशातील आश्रय शिबिरांमध्ये राहणाऱ्या रोहिंग्या नेत्यांनी हे ओळखपत्र स्वीकारण्यास नकार दिला आहे. म्यानमारने हे कुटुंब मायदेशी परतल्याची घोषणा करण्याच्या आदल्या दिवशीच संयुक्त राष्ट्रमहासंघाने म्यानमारमधील परिस्थिती कोणत्याही रोहिंग्यांसाठी परतण्यासाठी योग्य नसल्याचं जाहीर केलं होतं. "बांगलादेशातल्या स्थलांतरितांनी म्यानमारमध्ये परतण्याआधी त्यांच्या राखीनमधली कायदेशीर परिस्थिती, त्यांचं नागरिकत्व, सुरक्षा आणि मूलभूत हक्कांशी निगडीत कामांमध्ये पुरेशी प्रगती झाल्याचं तपासून घ्यावं," असं संयुक्त राष्ट्र महासंघानं म्हटलं आहे. अनेक प्रश्नांची मालिका या परिस्थितीचं विश्लेषण करताना बीबीसीचे म्यानमारमधील प्रतिनिधी निक बेक सांगतात - पहिलं कुटुंब म्यानमारमध्ये परतणं एक सुचिन्ह आहे. पण या लोकांचे आतापर्यंत फक्त फोटो समोर आले आहेत. त्यामुळे त्यांची नक्की परिस्थिती काय आहे, याची सध्या कुणालाच कल्पना नाही. बांगलादेशातील कॉक्स बाझारमधील मुस्लिमांनी म्यानमारच्या सैनिकांच्या कृत्याचं ज्या प्रकारे वर्णन केलं त्यावरून तिथे परत जाण्याची कुणाची किती इच्छा असेल, याबाबत त्यांनी साशंकता व्यक्त केली. हे कोणतं कुटुंब आहे? ते का परतले? त्यांच्या सुरक्षेची हमी काय? अशा अनेक प्रश्नांची मालिका आ वासून उभी आहे. हेही पाहिलंत का? रोहिंग्या मुस्लीम आहेत तरी कोण? म्यानमार सोडून ते का जात आहेत? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


غادر مئات الآلف من السياح من مدينة شرم الشيخ، وتحتاج السياحة إلى بعض الوقت للتعافي. في نوفمبر/تشرين الثاني، عادة ما تمتلئ الأرائك بالسياح الذين يتمددون تحت المظلات بطول شواطئ شرم الشيخ. ويكون أغلب الزوار من الروسيين والبريطانيين، الذي يهربون من البرد في بلادهم. لكن أغلب السياح اختفوا الآن. ويقول ريتشارد بورني، أحد السياح البريطانيين: "الشاطئ خاوٍ. كان ممتليء منذ عدة أيام، لكن كل الروسيين رحلوا. أشعر بالأسى للعاملين هنا. لا أعلم كيف سيستمر العمل في الفنادق خلال الأسابيع القادمة". وفي مكان غير بعيد، وهو خليج نعمة، تضج المطاعم والمقاهي بالموسيقى الصاخبة، لعدد الزبائن يتضائل بشكل مستمر. وجلس بائعو التذكارات ومدربو الغطس وتبدو عليهم ملامح القلق. مواضيع قد تهمك نهاية وقال صاحب أحد المحال التجارية التي تبيع الهدايا الفرعونية "لا يوجد عمل". مخاوف متكررة ويتزايد تراجع أعداد السياح في منتجع شرم الشيخ منذ حادث تحطم الطائرة الروسية في سيناء، والذي أدى إلى وقف الرحلات من بريطانيا وروسيا ودول عدة أخرى إلى شرم الشيخ. وقتل كل من كان على متن الطائرة الروسية، وعددهم 224 شخصا، بعد سقوطها في سيناء يوم 31 أكتوبر/تشرين الأول. وثمة شكوك في أن قنبلة تسببت في تفجير الطائرة، مما يزيد من المخاوف بشأن الإجراءات الأمنية في مطار شرم الشيخ. وفي الأيام الأخيرة، أجرت شركات الطيران بعض الترتيبات لإجلاء عشرات الآلاف من الركاب، بدون إحضار أي وافدين. وقال عمرو درويش، مالك أحد الأندية الشاطئية: "في المعتاد، تصل نسبة الإشغال في هذا الوقت من العام حوالي 90 في المئة، بحيث يعمل الجميع. والآن، لا نعرف متى سيعود السياح. وليست لدينا خطة عمل للأسبوع القادم، فما بالك بالشهر أو العام القادمين". وبحسب وزارة السياحة المصرية، من المتوقع أن تخسر مصر 280 مليون دولار شهريا من دخل السياحة بعد إلغاء رحلات السياح من روسيا وبريطانيا. ويأتي ثلثا سياح شرم الشيخ من كلا الدولتين. كما أن شرم الشيخ هي وجهة ثلث السياح الوافدين إلى مصر. أبدى كثيرون تخوفهم بشأن الإجراءات الأمنية والتفتيش في مطار شرم الشيخ. تأثير اقتصادي واستطاعت السياحة المصرية التعافي من صدمات سابقة، تضمنت سلسلة من التفجيرات بطول شاطئ البحر الأحمر بين عامي 2004 و2006، وهجوم سمكة قرش مميتة. وبعد قيام ثورة 25 يناير/كانون الثاني عام 2011، تماسكت السياحة في المدينة رغم تأثرها في أماكن أخرى مثل أهرامات الجيزة ومدينة الأقصر. إلا أن الاقتصاد المصري ما زال في حالة هشة، وسيظهر تأثير الهجوم الأخير بشدة. وترجع أصول العاملين في شرم الشيخ إلى كل أنحاء مصر، ويرسلون رواتبهم لذويهم وأسرهم. والسياحة مصدر رئيسي للعملة الأجنبية. وبحسب أنغس بلير، من مركز سيغنيت للأبحاث الاقتصادية بالقاهرة: "هذا أسوأ توقيت لوقوع حادث كهذا، فمصر تحتاج هذا (المنتجع) اقتصاديا، من حيث البطالة والعملة الأجنبية. كما سيؤدي إلى مشاكل في البنك المركزي، الذي يتعرض لضغوط في محاولة لتوفير العملة الأجنبية من أجل التجارة". وحذر مسؤول روسي هذا الأسبوع من أن عودة الرحلات الجوية الروسية إلى شرم الشيخ سيستغرق "عدة أشهر على الأقل"، وذلك في الوقت الذي تستمر فيه التحقيقات لمعرفة أسباب حادث الطائرة. وأضاف أنه من المستحيل مراجعة النظام الأمني المصري بسرعة. آمال في التعافي وظهرت مخاوف بشأن إجراءات المسح الضوئي للحقائب، والتفتيش عند بوابات الدخول بخصوص الأطعمة والوقود في مطار شرم الشيخ. وهناك آمال بإمكانية جذب أعداد كبيرة من السياح العرب، ومن وسط أوروبا، للقدوم إلى شرم الشيخ. إلا أن أصحاب المزارات السياحية يهيئون أنفسهم لفترة عصيبة قادمة. ويقول درويش: "سيتطلب التعافي بعض الوقت. لكن مكانا مثل هذا لا يموت. إنه منتجع جميل، والطقس فيه رائع. لدينا البحر، والشعاب المرجانية، والصحراء. إنه مكان ساحر". كما ترى أسرة بروني، وهي من بريطانيا، أنه شرم الشيخ له سحر خاص، وذلك رغم ظلال الحادث التي أثرت على عطلتهم. كما تأجلت عودتهم إلى بلدهم لمدة يوم على الأقل. وقالت جيني بروني: "نفس الحادث قد يقع في أي مكان آخر". كما قال زوجها ريتشارد: "قد أحضر إلى شرم الشيخ في العام القادم. هناك فقط حاجة للتعامل مع مشكلات المطار". وتأمل مصر أن يتبنى سياح آخرون نفس وجهة النظر.

श्रीवर्धन म्हटलं की एरवी डोळ्यासमोर हेच चित्र उभं राहतं. पण गेल्या वर्षी आलेल्या निसर्ग चक्रीवादळानं या परिसराचा चेहरामोहरा बराच बदलला आहे. इथल्या बागायतींचं त्या वादळात इतकं नुकसान झालं, की प्रसिद्ध श्रीवर्धनी रोठा सुपारीची प्रजातीच नामशेष होण्याची भीती निर्माण झाली. वर्षभरानंतर अजूनही रोठा सुपारी वाचवण्याचे आणि त्यासाठी नव्या रोपांची लागवड करण्याचे प्रयत्न सुरूच आहेत. काय आहे रोठा सुपारी? भारतात सुपारीचा वापर प्रामुख्यानं मुखवास म्हणून केला जातो. काही आयुर्वेदिक औषधांत आणि धार्मिक कार्यातही सुपारीचा वापर केला जातो. त्यात कोकणातील सुपारीचा मोठा वाटा आहे. कोकणात जवळपास सगळीकडे सुपारीची लागवड होते. पण अलिबागपासून खाली तळकोकणापर्यंत नारळ आणि सुपारी हीच किनारी प्रदेशातली मुख्य नगदी पिकं आहेत. त्यातही श्रीवर्धन परिसरात मोठ्या प्रमाणात बागायतदार सुपारीवर अवलंबून आहेत. इथली 'श्रीवर्धनी' नावाची प्रजाती सर्वांत प्रसिद्ध आहे. दापोलीच्या डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठानं स्थानिक श्रीवर्धनच्या स्थानिक रोठा प्रजातीपासून ती विकसित केली होती. श्रीवर्धनच्या सुपारी संशोधन केंद्राचे प्रभारी अधिकारी सलीम महालदार त्याविषयी आणखी माहिती देतात. "एरवी सुपारी फोडली, की आत पांढऱ्या भागावर तपकीरी रंगाच्या रेषा दिसतात. श्रीवर्धनी सुपारीत पांढऱ्या गराचं प्रमाण जास्त असतं. या सुपारीचा गर मऊ असतो आणि त्यात साखरेचं प्रमाण 2-3 टक्के असल्यानं ती चवीला गोड लागते." श्रीवर्धनी सुपारीमध्ये आर्कोलिन या कॅन्सरकारक रसायनाचं प्रमाण कमी असल्यानं ती तुलनेनं कमी घातक मानली जाते. तसंच सुपारीचा आकारही जास्त आकर्षक असल्यानं तिला दर चांगला मिळतो, असंही महालदार नमूद करतात. विशेषतः गुजरात आणि बंगालमध्ये या सुपारीला मोठी मागणी आहे. तसंच परदेशातही तिची निर्यात होते. पण या सुपारीची लागवड सोपी नाही. रोठा सुपारीच्या लागवडीतील अडचणी एकतर सुपारीचं बी पेरल्यापासून रोप तयार होईपर्यंतच वर्षभराचा काळ जातो. त्यानंतर पुढे चार पाच वर्षांनीच उत्पन्न सुरू होतं आणि पुढची तीस पस्तीस वर्ष उत्पन्न सुरू राहू शकतं. सलीम महालदार सांगतात, "सुपारींचं म्हणजे पोफळीचं झाड परागीभवनावर अवलंबून असतं. त्यामुळे दर्जा टिकवून ठेवायचा, तर सगळी झाडं एकाच प्रजातीची असणं गरजेचं असतं. नाहीतर प्रजातींची सरमिसळ होऊन उत्पन्नावरही परिणाम होऊ शकतो." श्रीवर्धनची सुपारी इतकी वर्ष म्हणूनच आपला दर्जा टिकवून होती आणि इथल्या शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाचा महत्त्वाचा आधार बनली होती. या प्रजातीला जीआय मानांकन मिळवण्याचेही प्रयत्न सुरू होते. पण वादळानंतर बागाच्या बागा उद्ध्वस्त झाल्या आणि ही सुपारीची प्रजातीच नष्ट होते की काय अशी भीती निर्माण झाली. सुपारीवर संकट आणि रोपांची कमतरता 3 जून 2020 च्या दुपारी निसर्ग चक्रीवादळ श्रीवर्धन तालुक्यातल्या दिवे आगरजवळच किनाऱ्याला धडकलं. ताशी 110 किलोमीटर वेगानं वाहणाऱ्या वाऱ्यांनी अख्ख्या तालुक्यातच नाही तर अगदी अलिबागपासून खाली दापोलीपर्यंत सुपारीच्या बागा भुईसपाट झाल्या. वादळानं इथे 343 हेक्टरवरील सुपारीच्या फळभागांचं नुकसान झालं, अशी माहिती श्रीवर्धनचे तालुका कृषी अधिकारी सुनील निंबाळकर देतात. वादळानं उद्धवस्त झालेली बाग "तेवढ्या बागा पुन्हा लावायच्या, तर किमान दोन लाख रोपांची गरज आहे. सुपारी संशोधन केद्रात नव्या रोपांची निर्मिती करण्यात आली, पण ते पंधरा हजारच रोपं देऊ शकतात." सुपारी संशोधन केंद्रालाही फटका बसला आणि त्यांच्या रोपवाटिकेतली जवळपास नव्वद टक्के झाडं नष्ट झाली. त्यामुळे नवी रोपं तयार करणंही मोठं आव्हान बनलं होतं. फारशी रोपंही शिल्लक नव्हती आणि स्थानिक प्रजाती सोडून दुसरीकडून रोपं आणण्याचा प्रश्नच नव्हता. "बागायतदारांना आम्ही सल्ला दिला, दुसरीकडची रोपं आणण्यानं या प्रजातीवर परिणाम होऊ शकतो. त्यांनीही ऐकलं. ज्यांच्याकडे स्वतःची रोपं होती, त्यांनी थोडीफार लागवड केली. पण बाकी अनेक बागांमध्ये अजूनही नवी लागवड करता आलली नाही," असं निंबाळकर सांगतात. कृषी विभागानं आता काही शेतकऱ्यांना रोपवाटिकेसाठी परवाने दिले आहेत आणि सत्तर हजार रोपं यंदा सप्टेंबरपर्यंत लागवडीसाठी उपलब्ध होतील अशी आशा आहे. पण लगेचच सगळं पूर्वीसारखं होणार नाही, याकडे निंबाळकर लक्ष वेधून घेतात. "सगळ्या बागांमध्ये पुन्हा लागवड करायची तर दोन ते अडीच वर्षं जातील. त्यानंतर चार पाच वर्षांनी उत्पन्न सुरू होऊ शकतं." म्हणजेच पुढची सहा ते आठ वर्षं इथल्या रोठा सुपारी बागायतदारांना उत्पन्नाची खात्री देता येणार नाही. कोकणातला बागायतदार वादळामुळे आर्थिक बाबतीत आठ-दहा वर्ष मागे गेला आहे, असं म्हणतात ते याचसाठी. रोठा सुपारीच्या नव्या रोपांची निर्मिती करतानाच श्रीवर्धनमध्ये पुन्हा संशोधनही सुरू झालं आहे. इथलं सुपारी संशोधन केंद्र कमी उंचीच्या आणि लवकर उत्पन्न देणाऱ्या प्रजाती विकसित करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे. कोकणात बागायतींवर वाढती संकटं वादळ येतं, नुकसान करून जातं, पण त्याच्या जखमा बागांवर आणि शेतकऱ्यांच्या मनावर बराच काळ टिकून राहतात. 2009 सालच्या फयान वादळाच्या तडाख्यातून कोकण सावरत होतं, तोच निसर्ग चक्रीवादळ थेट किनाऱ्यावरच येऊन धडकलं. पाठोपाठ यंदा तौक्ते चक्रीवादळाचा फटका बसला. गेल्या वर्षी निसर्ग चक्रीवादळानंतर सुपारीची रोपं लगेच मिळत नसल्यानं काही बागायतदारांनी मधल्या काळात केळी, अननस अशा लगेच उत्पन्न देणाऱ्या झाडांची लागवड केली होती. पण यंदाच्या वादळात त्यांचंही नुकसान झालं आहे. त्यामुळेच काही बागायतदार पुन्हा सुपारीची लागवडच न करण्याच्या विचारात असल्याचं निरीक्षण हरेश्वरचे कृषी सहाय्यक सचिन जाधव नोंदवतात. तसं कोकणात जवळपास प्रत्येक बागायतदार काही ना काही जोडधंदा करत असतो. श्रीवर्धनमध्ये हरिहरेश्वर, दिवे आगरचे किनारे प्रसिद्ध असल्यानं पर्यटकांची इथे वर्दळ असायची. त्यामुळं अनेक सुपारी बागायतदार संबंधित व्यवसायात उतरले होते. मात्र कोव्हिडच्या साथीमुळे पर्यटन व्यवसाय बंद आहे आणि बागायतदारांना दुहेरी फटका बसला आहे. हरेश्वरचे रहिवासी किरण वाकणकर त्यापैकीच एक आहेत. वाकणकर यांच्या पाच एकरांच्या वाडीत सुपारीची साडेचार हजार झाडं होती. गेल्या वर्षी त्यातली तीन हजारांहून अधिक झाडं पडली. त्यांच्या 271 माडांपैकी केवळ 91 उभे आहेत. "आधी या बागेतून आठ दे दहा लाखांपर्यंत उत्पन्न मिळायचं. पुन्हा तेवढी लागवड करून, ती मोठी होऊन फळं येईपर्यंत सुपारीला पाच-सहा आणि नारळाला दहा-पंधरा वर्ष जातील. तोवरचं उत्पन्न गेलंच शिवाय लागवडीचा, मशागतीचा खर्च आहेच." तरीही पुन्हा आपल्या बागा उभ्या करण्याचा निर्धार वाकणकर व्यक्त करतात. "निसर्ग वादळानंतर केंद्राच्या निकषांनुसार आधी मिळालेली मदत कमी होती. पण नंतर स्थानिक नेत्यांच्या प्रयत्नांनंतर वाढीव मदत मिळाली. ती मिळण्याआधीच लोक कामाला लागले होते. वादळानंतर दुसऱ्या दिवशीच वाड्या साफ करायाला सुरुवात झाली होती. आम्हीही पुन्हा वाडी उभी करूच. कोकणातला माणूस मदतीची वाट पाहात नाही आणि सहज हार मानत नाही." हे वाचलंत का? (बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि Twitter वर नक्की फॉलो करा. बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता. 'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


اللصوص سرقوا المرحاض الذهبي من معرض فني في قصر بلينهايم وقالت شرطة تايمز فالي، إن عصابة غير معروفة نجحت في سرقة العمل الفني من القصر الفخم في وودستوك بعد اقتحامه فجرا حوالي الساعة 4:50 بتوقيت غرينتش. وكان المرحاض جزءا من معرض فني للفنان التصويري الإيطالي موريزيو كاتيلان، والذي تم افتتاحه يوم الخميس. ولم يعثر على المرحاض، الذي يحمل اسم أمريكا، كما لم يصب أحد بأذى، لكن الشرطة اعتقلت رجلا يبلغ من العمر 66 عاما، يُعتقد أنه على علاقة بالسرقة. وقالت الشرطة إن عملية السطو تسببت في "أضرار فادحة وفيضان من المياه داخل القصر" لأن المرحاض كان تم توصيله بالفعل بشبكة المياه في المبنى. ترامب "طلب من متحف أمريكي لوحة لفان جوخ فعرض عليه قاعدة مرحاض" طلاق بسبب مرحاض أوراق مرحاض نازية للبيع في مزاد ويعود تاريخ قصر بلينهايم إلى القرن الثامن عشر، وهو أحد المواقع المصنفة ضمن التراث العالمي ومسقط رأس رئيس وزراء بريطانيا السابق ونستون تشرشل. وتم إغلاقه حاليا بينما تستمر التحقيقات. وقال المحقق جيس ميلن: "إن القطعة الفنية المسروقة عبارة عن مرحاض ذو قيمة عالية مصنوع من الذهب كان معروضا في القصر". وأضاف: "نعتقد أن مجموعة من الجناة استخدموا سيارتين على الأقل أثناء ارتكاب الجريمة". وأكد "لم نتمكن من استرداد العمل الفني في هذا الوقت ولكننا نجري تحقيقا شاملا للعثور عليه وتقديم المسؤولين عنه إلى العدالة". ونشر قصر بلينهايم تغريدة قال فيها إنه سيغلق حتى الساعة الثانية ظهرا بتوقيت غرينتش على الأقل بسبب "حادث غير متوقع". وقد عرض المرحاض الذهبي الشهير على الرئيس الأمريكي دونالد ترامب، في عام 2017.

इंग्लंडच्या दक्षिण भागातील ऑक्सफर्डशायर शहरात हे ब्लेनिम पॅलेस आहे. ब्लेनहेम पॅलेस आठराव्या शतकातील ऐतिहासिक स्थळ आहे. ब्रिटनचे माजी पंतप्रधान विन्टन चर्चिल यांचा जन्म ब्लेनहेम पॅलेसमध्येच झाला होता. स्थानिक वेळेनुसार 04.50 पीएम बीएसटी वाजता (म्हणजे भारतीय वेळेनुसार रात्री 9 ते 9.30 वाजण्याच्या दरम्यान) चोरांच्या टोळक्यानं हे सोन्याचं कमोड लांबवलं, अशी माहिती थेम्स व्हॅली पोलिसांनी दिली. हे सोन्याचं कमोड इटलीतल्या मॉरिझिओ कॅटेलन यांनी बनवलं होतं. गुरुवारपासून या पॅलेसमध्ये प्रदर्शन सुरू झालं होतं. तिथं हे सोन्याचं कमोड प्रदर्शनसाठी ठेवण्यात आलं होतं. चोरीला गेलेलं सोन्याचं कमोड अद्याप साडपलं नसलं, तरी याप्रकरणी एका 66 वर्षीय व्यक्तीला या प्रकरणी अटक करण्यात आलीय. तसेच, चोरीप्रकरणानंतर तपास सुरू झाल्यानं हे पॅलेसही काही दिवसांसाठी बंद करण्यात आलं आहे. ब्लेनहेम पॅलेसकडून ट्विटरवरून माहिती देण्यात आलीय की, पॅलेस बंद करण्यात आला असून, आता रविवारीच उघडेल. या कमोडचा वापर केला जात होता आणि प्रदर्शन पाहण्यासाठी आलेल्यांना याचा वापर करण्यासही सांगितलं जात होतं. सोन्याचं कमोड चोरीच्या घटनेमुळं इमारतीलाही मोठं नुकसान झालंय. कारण कमोड उखडून काढताना त्या ठिकाणची पाईपलाईन तुटली आणि सगळीकडे पाणी भरलं गेलंय. ड्युक ऑफ मार्लबॉरोचे सावत्र भाऊ एडवर्ल स्पेन्सर चर्चिल यांनी गेल्या महिन्यातच म्हटलं होतं की, ब्लेनहेम पॅलेसमधील कलाकृतींच्या सुरक्षेसंदर्भात निश्चिंत असून, या कलाकृती चोरणं अशक्य आहे. ब्लेनहेम पॅलेस चोरीला गेलेल्या सोन्याच्या कमोडची किंमत खूप आहे. ते कमोड पूर्णपणे सोन्यापासून बनवून प्रदर्शनासाठी ठेवण्यात आलं होतं, असं तपास अधिकारी जेस मिलन यांनी सांगितलं. या कमोडची अंदाजे किंमत 88 कोटी रुपये असावी असं द इंडेपेंडटनं म्हटलं आहे. "चोरांनी या चोरीसाठी दोन गाड्यांचा वापर केल्याचा आमचा अंदाज आहे. चोरीला गेलेलं सोन्याचं कमोड अद्याप सापडलं नसलं, तरी आम्ही शोध घेत आहोत," असंही मिलन यांनी सांगितलं. कमोडच्या चोरीमुळं आम्हाला धक्का बसलाय, मात्र या घटनेदरम्यान कुणालाही दुखापत झाली नाही, त्यामुळं थोडा दिलासा आहेच, असं ब्लेनहेम पॅलेसचे मुख्य अधिकाऱ्यानं सांगितलं. विशेष म्हणजे, जे लोक ब्लेनहेम पॅलेसमध्ये येत, त्यांना इथल्या सिंहासनावर सुद्धा बसता यायचं. मात्र, त्यासाठी मोठी रांग असायची, त्यामुळं सिंहासनावर बसण्याचा अवधी तीन मिनिटं केवळ ठेवण्यात आला होता. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


محمد بن سلمان : اشتعال حرب بين السعودية وإيران كفيل بتدمير الاقتصاد العالمي وقال بن سلمان إن اشتعال حرب بين السعودية وإيران كفيل بتدمير الاقتصاد العالمي. يأتي ذلك بعد أسبوعين من هجوم استهدف منشأتين نفطيتين سعوديتين، تتهم المملكة طهران بالوقوف وراءه. وفي حديث لشبكة سي بي إس الأمريكية، قال بن سلمان إنه يتحمل المسؤولية الكاملة عن حادث مقتل الصحفي السعودي جمال خاشقجي. لكنه أنكر إعطاء أوامر بنفسه لقتله. تحقيق لبي بي سي: شهادات عن انتهاكات في فندق ريتز بالسعودية ويُشتبه أن يكون الأمير الشاب، الذي يعتبر حاكما فعليا للسعودية، قد استهدف بشكل شخصي الصحفي السعودي خاشقجي الذي كان ينتقد الحكومة السعودية. مواضيع قد تهمك نهاية وقُتل خاشقجي في قنصلية بلاده في تركيا في الثاني من أكتوبر/تشرين الأول 2018. وفي حوار مع برنامج إخباري تبثه شبكة سي بي إس أذيع يوم أمس الأحد، قال بن سلمان: "أتحمل المسؤولية كاملة بصفتي قائدا في السعودية، خاصة وأنها (عملية القتل) تمت على أيدي أفراد يعملون في الحكومة السعودية". لكنه استدرك منكرا إعطاء الأوامر بقتل خاشقجي بشكل مباشر، أو حتى أنه كان على علم بالأمر في حينه. ووصفت السلطات السعودية عملية القتل بـ "المارقة"، وأحالت أحد عشر شخصا إلى المحاكمة. محمد بن سلمان: مقتل خاشقجي جريمة بشعة واتحمل مسؤوليتها بالكامل كما أظهر ولي العهد رغبة في إجراء محادثات من أجل حلّ سياسي للحرب الأهلية المشتعلة في اليمن، حيث تنخرط قوات حكومية مدعومة من ائتلاف تقوده السعودية في قتال ضد مسلحي جماعة الحوثي المدعومة من إيران. ماذا عن تحذير بن سلمان بشأن النفط؟ أنكرت إيران أي دور لها في الهجمات على منشآت نفطية سعودية، والتي أثرت على نحو خمسة في المئة من مخزون النفط العالمي، وتسببت في ارتفاع أسعاره. لكن بن سلمان قال: "إذا لم يتحرك العالم بشكل قوي وحازم لردع طهران، فسنرى مزيدا من عمليات التصعيد كفيلة بتهديد مصالح عالمية". وأضاف: "إمدادات النفط ستتعطل، وستقفز أسعاره إلى أرقام لا يمكن تخيلها، وكما ما لم نرَ من قبل". وقال بن سلمان إن منطقة الشرق الأوسط "تقدّم نحو 30 في المئة من إمدادات الطاقة عالميا، ونحو 20 في المئة من التجارة العالمية تمرّ عبر المنطقة، وتمثل نحو أربعة في المئة من إجمالي الناتج المحلي العالمي". وتساءل ولي العهد السعودي: "تخيلوا لو أن هذه الأمور الثلاثة توقفت. إن ذلك يعني انهيارا تاما للاقتصاد العالمي، وليس فقط اقتصاد السعودية أو بلدان الشرق الأوسط". وأنحى بن سلمان باللائمة على ما وصفه بـ "الغباء" الإيراني في الهجمات. ماذا قال في الشأن اليمني؟ حثّ بن سلمان إيران على وقف دعمها للحوثيين، قائلا إن ذلك كفيل بـ"تسهيل" وضع نهاية للحرب. وقال بن سلمان: "اليوم نفتح الباب لكل المبادرات من أجل حل سياسي في اليمن. ونأمل أن يحدث ذلك اليوم وليس غدا". ورحب بن سلمان بوقف لإطلاق النار من جانب الحوثيين، والمعلن قبل عدة أيام، واصفا إياه بأنه "خطوة إيجابية" نحو حوار سياسي. وتسببت الحرب الأهلية في اليمن في كارثة إنسانية هي الأسوأ في العالم، وخلفت 80 في المئة من اليمنيين في حاجة لمساعدة إنسانية أو حماية. وتشير تقديرات الأمم المتحدة إلى سقوط نحو 70 ألف قتيل منذ عام 2016 جراء الصراع في اليمن.

सौदी अरेबिया आणि इराणमध्ये युद्ध झाल्यास त्याचा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होईल, असं सलमान यांनी म्हटलंय. दोन आठवड्यांपूर्वी सौदी अराम्कोच्या तेलसाठ्यांवर ड्रोन हल्ला झाला होता आणि सौदी अरेबियाने यामागे इराण असल्याचं म्हटलं होतं. त्यानंतर सलमान यांनी पुन्हा म्हटलं, की जर इराणला आवर घातला नाही, तर त्यांना आंतरराष्ट्रीय पटलावर अभय मिळत असल्याचा भास होईल. यातून युद्धजन्य परिस्थिती उद्भवू शकते. CBS न्यूजला दिलेल्या मुलाखतीत सलमान यांनी इराणसोबतच्या संबंधांव्यतिरिक्त अन्य विषयांवरही भाष्य केलं. "पत्रकार जमाल खाशोग्जी यांच्या हत्येची जबाबदारी काही प्रमाणात आपण स्वीकारत असलो, तरी या हत्येचे आदेश आपण व्यक्तिशः दिले नव्हते," असंही त्यांनी CBS न्यूजशी बोलताना सांगितलं. मोहम्मद बिन सलमान युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांच्या हाती सध्या प्रत्यक्षरित्या सत्ता नसली तरी सगळी सूत्रं तेच हलवत असल्याचं म्हटलं जातं. रियाधमधल्या सरकारवर टीका करणारे सौदी पत्रकार जमाल खाशोग्जी यांच्यावर युवराज सलमान यांनीच हल्ला घडवून आणल्याचा संशय आहे. टर्कीमधल्या सौदी अरेबियाच्या दूतावासामध्ये 2 ऑक्टोबर 2018 मध्ये खाशोग्जी यांची हत्या करण्यात आली होती. CBSच्या '60 मिनिट्स न्यूज' कार्यक्रमात रविवारी (29 सप्टेंबर) युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांनी मुलाखत दिली. त्यांनी म्हटलं, "सौदी सरकारसाठी काम करणाऱ्या व्यक्तींनी हत्या केल्याने सौदी अरेबियाचा नेता म्हणून मी याची पूर्ण जबाबदारी घेतो." पत्रकार जमाल खाशोग्जी पण खाशोग्जीच्या हत्येचे आदेश आपण दिले नाहीत किंवा अशा प्रकारे त्यांची हत्या करण्यात येणार असल्याचंही आपल्याला माहीत नव्हतं, असं त्यांनी म्हटलं. खाशोग्जींच्या खुनाचा 'कट' रचण्यात आल्याचं सौदी अधिकाऱ्यांचं म्हणणं असून याविषयी 11 जणांची तपासणी सुरू आहे. 'कच्च्या तेलाच्या किमती भडकतील' सौदी अरेबियाच्या तेलसाठ्यांवर झालेल्या हल्ल्यामागे आपला कोणताही सहभाग नसल्याचं इराणने म्हटलंय. पण सौदीच्या राजवटीचे उत्तराधिकारी असलेले युवराज मोहम्मद बिन सलमान म्हणतात, "इराणला रोखण्यासाठी जगाने कठोर आणि ठाम पावलं उचलणं गरजेचं आहे, नाही तर जगाच्याच अडचणी वाढतील." "कच्च्या तेलाचा पुरवठा विस्कळीत होईल आणि कच्च्या तेलाच्या तेलाच्या किमतीचा भडका उडेल. अशी दरवाढ आतापर्यंत कधीही पाहण्यात येणार नाही." "जगभरातल्या इंधन पुरवठ्यापैकी 30% पुरवठा, जगभरातल्या एकूण व्यापार मार्गांपैकी 20% मार्ग आणि जगाच्या वृद्धिदरापैकी (GDP) 4% वाटा हा मिडल ईस्ट भागातून येतो. या तीनही गोष्टी थांबल्या तर काय होईल, याची कल्पना करा. फक्त सौदी अरेबिया वा मध्य पूर्वेतले देशच नाहीत तर संपूर्ण जागतिक अर्थव्यवस्था यामुळे कोलमडेल." ड्रोन हल्ले अबकैद आणि अराम्कोच्या मधल्या दोन तेल प्रकल्पांवर 14 सप्टेंबर रोजी 18 ड्रोन्स आणि 7 क्रूझ क्षेपणास्त्रांद्वारे हल्ला करण्यात आल्याचं सौदी अरेबियाचं म्हणणं आहे. येमेनमधल्या इराणधार्जिण्या हुथी बंडखोरांनी या हल्ल्यांची जबाबदारी स्वीकारली आहे. पण सौदी अरेबियासोबतच त्यांचा मोठा आणि महत्त्वाचा मित्र देश असणाऱ्या अमेरिकेने इराणला याचा दोष दिलाय. या हल्ल्यामुळे जगभराला होणारा कच्च्या तेलाचा पुरवठा 5 टक्क्यांनी घटला आणि कच्च्या तेलाच्या किमती वधारल्या. याला प्रत्युत्तर देण्यासाठी वॉशिंग्टनकडे 'बरेच पर्याय' उपलब्ध असून यामध्ये 'टोकाचे पर्यायही' असल्याचं अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी म्हटलंय. नेमकं प्रकरण काय? इराण हा सौदी अरेबियाचा शत्रू तर अमेरिकेचा विरोधक आहे. डोनाल्ड ट्रंप सत्तेत आल्यानंतर इराणने तेहरानच्या आण्विक कार्यक्रमांवर निर्बंध घालणाऱ्या करारातून माघार घेतली होती. या वर्षात इराण-अमेरिकेतील तणाव लक्षात येण्याजोगा वाढलेला आहे. आखातामध्ये जून आणि जुलैमध्ये झालेल्या ऑईल टँकर्सवरच्या दोन हल्ल्यांमागे आणि मे महिन्यांत झालेल्या चार हल्ल्यांमागे इराणच असल्याचं अमेरिकेने म्हटलं होतं. पण तेहरानने हे सगळे आरोप फेटाळून लावले होते. हे नक्की वाचा (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


شباب في العاصمة الأمريكية يتظاهرون مطالبين بالمزيد من الخطوات لمحاربة التغير المناخي ويرفعون شعارا يقول "لا يوجد أي كوكب بديل" فمن الجانب الإيجابي، أعلنت أكثر من 60 دولة عن عزمها العمل على البحث في سبل لخفض إنبعاثات الغازات المسببة للاحتباس الحراري إلى الصفر. وقالت دول أخرى لا يقل عددها عن تلك إنها ستصعد من طموحاتها فيما يخص التغير المناخي بحلول العام المقبل. ولكن على الجانب السلبي، هاجمت الناشطة السويدية الشابة غريتا ثونبيرغ زعماء دول العالم لما قالت إنه طموحهم المحدود وغير الكافي في هذا المجال والذي يهدد مستقبل الأجيال القادمة. فالتعهد الذي تقدمت به ألمانيا على سبيل المثال وصفه ناقدون بأنه غير كاف بالمرة للوفاء بوعود خفض الانبعاثات الكربونية التي سبق أن تعهدت بها الحكومة الألمانية. ومن المقرر أن يحذر علماء يوم الثلاثاء من إمكانية حصول تغيرات مخيفة للبيئة الطبيعية، ومنها زيادة وتيرة انصهار الجليد وارتفاع مناسيب المياه في البحار بدرجات أكبر مما كان متوقعا في الماضي. ولذا، يمكن وصف قمة المناخ بأنها كأس ملآن للنصف، أو كأس ثلاثة أرباعه فارغة. لم يعر ترامب ثونبيرغ أي اهتمام مع ذلك، ظهرت اشارات واضحة إلى أن البشر في شتى أنحاء العالم بدأوا يعون التهديد الخطير الذي يشكله ارتفاع درجات الحرارة. فقد تعهدت الصين والهند ودول الاتحاد الأوروبي بأنها ستعتمد قواعد مشددة فيما يخص الحد من الانبعاثات الكربونية في عام 2020. كما أشارت الموانئ الكبرى والمصارف وخطوط الشحن البحري إلى أنها ستعتمد خطة تهدف إلى جعل النقل البحري خاليا من الانبعاثات الكربونية بحلول عام 2030. وتهدف فنلندا إلى أن تصبح أول دولة متقدمة تمتص أكثر مما تطلق من الانبعاثات الكربونية. أما باكستان، التي غرست أكثر من مليار شجرة في السنوات الخمس الأخيرة، فتعهدت بغرس عشر مليارات شجرة أخرى في السنوات الخمس المقبلة. تعهد رئيس الحكومة الباكستانية عمران خان بغرس 10 مليارات شجرة جديدة في السنوات الخمس المقبلة وقالت اليونان إنها بصدد حظر المواد البلاستيكية أحادية الاستخدام بحلول عام 2021، والتخلص من استخدام الفحم بحلول عام 2028. وبينما أشاد الناقدون بهذه الخطوات، قالوا إن التعهدات التي قطعتها الدول الكبرى على نفسها لا ترقى أبدا لما هو مطلوب وضروري من أجل معالجة مشكلة تغير المناخ. فكان ممثل الولايات المتحدة على سبيل المثال الرئيس دونالد ترامب. فقد دخل ترامب فجأة إلى قاعة انعقاد القمة في وسط انعقادها، وجلس لبرهة وجيزة، ثم نظر إلى ساعته وخرج لحضور اجتماع آخر موضوعه الحريات الدينية، كل ذلك تحت نظرات ثونبيرغ الغاضبة. وأعلنت ثونبيرغ وخمسة من زملائها أنهم سيقيمون دعاوى قضائية ضد خمس دول يتهمونها بانتهاك حقوق الأطفال بسبب إضرارها بالمناخ. مقارنة الأعوام مع متوسط القرن العشرين* 2019 أدفأ 10 أعوام أبرد 10 أعوام * الأسخن الأبرد أشهر المصدر: الإدارة الوطنية للمحيطات والغلاف الجوي وقال هارجيت سينغ، الذي يعمل في منظمة ActionAid الخيرية، "كان من المفروض أن تمثل هذه القمة نقطة تحول، ولكن بدل ذلك لم نر إلا غيابا ملحوظا للالتزام من جانب الدول الكبرى والأغنى والأكثر تلويثا، وهي الدول التي تستمر في اتخاذ خطوات تافهة وهزيلة لحل أزمة خطيرة تهدد الحياة على كوكب الأرض. أما كيت هامبتون، من مؤسسة صندوق الاستثمار للأطفال، فقالت "إذا كنا عاجزين عن الاسراع في تنفيذ الحلول المتوفرة لنا الآن، ما الذي نعمله إذن؟" وقالت جنيفر مورغان، مديرة منظمة غرينبيس العالمية، إنه "عموما لم ينجح الزعماء في التوصل إلى الحلول المطلوبة في نيويورك هذا اليوم". وستتحول الأنظار الآن إلى موناكو، حيث ستعقد الهيئة الحكومية الدولية المعنية بتغير المناخ مؤتمرا تحذر فيه من أن ارتفاع درجات الحرارة يتسبب في كارثة في المحيطات.

ग्रेटा थुनबर्ग हरितवायूंचं उत्सर्जन शून्यावर आणण्याच्या योजनेवर काम करत आहोत, असं 60हून अधिक राष्ट्रांनी या परिषदेत घोषित केलं. आणि इतक्याच देशांनी ते पुढील वर्षीपर्यंत हवामान बदलाच्या महत्त्वाकांक्षांना बळ देतील, असं म्हटलं आहे. पण, ही एक अपुरी महत्त्वाकांक्षा आहे, जिनं तरुणांचं भविष्य धोक्यात आल्याचं निदर्शक ग्रेटा थुनबर्ग यांनी म्हटलंय. हरितवायू उत्सर्जन कमी करण्याचं दिलेलं वचन पूर्ण करण्यात जर्मनी अयशस्वी ठरली आहे, असं टीकाकारांनी म्हटलं आहे. वितळणारा बर्फ आणि समुद्राच्या पातळीतील वाढ यासह नैसर्गिक जगात भयंकर बदल होत आहेत, अशी माहिती शास्त्रज्ञांनी दिली आहे. त्यामुळेच हवामान परिषदेचं वर्णन म्हणजे अर्धा कप रिकामा आणि अर्धा कप भरलेला, असंच करावं लागेल. अतिउष्ण वातावरणाच्या धोक्यांविषयी जगभरातील लोकांमध्ये जागरुकता पसरत असल्याचं दिसून येत आहे. भारत, चीन आणि युरोपियन यूनियन 2020पर्यंत कार्बन कमी करण्यासाठीची योजना आखणार आहे. या देशांतील प्रमुख बंदरं, बँका आणि शिपिंग लाईन्स 2030पर्यंत कार्बन उत्सर्जन संपुष्टात आणण्यासाठी वचनबद्ध आहेत. कार्बनचं जास्त शोषण, पण कमी उत्सर्जन करणारं जगातील पहिलं औद्योगिक राष्ट्र बनण्याचं फिनलँड ध्येय आहे. गेल्या 5 वर्षांत 1 अब्ज झाडं लावणाऱ्या पाकिस्ताननं पुढील 5 वर्षांत 10 अब्ज झाडं लावण्याचा संकल्प केला आहे. ग्रीस 2021पर्यंत पुनर्वापर न करता येणाऱ्या प्लास्टिकवर बंदी घालणार आहे. समीक्षकांनी या प्रयत्नांचं कौतुक केलं आहे, पण हवामान स्थिर करण्यासाठी या देशांमध्ये आवश्यक असलेली बांधिलकी कुठेही दिसली नाही, असं त्यांनी म्हटलंय. उदाहरणार्थ, या परिषदेत USचं प्रतिनिधित्व डोनल्ड ट्रंप यांनी केलं होतं. ते एका मधल्या सत्रात दिसले, थोडा वेळ प्रेक्षकांमध्ये बसले, नंतर घड्याळाकडे पाहिलं आणि शेजारी सुरू असलेल्या धार्मिक स्वातंत्र्यावरील बैठकीला उपस्थित राहाण्यासाठी बाहेर पडले. यावेळी थुनबर्ग त्यांच्याकडे टक लावून पाहत होती. हवामान धोक्यात घालून मुलांच्या हक्कांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी 5 देशांविरूद्ध कायदेशीर लढा देण्याचं तिनं जाहीर केलं आहे. नेत्यांचा कसा प्रतिसाद? डोनाल्ड ट्रंप यांनी ग्रेटाच्या भाषणाचा व्हीडिओ ट्वीट करत म्हटलं, "एका उज्ज्वल आणि अद्भुत भविष्याकडे वाटचाल करत असलेली ती खूपच आनंदी तरुण मुलगी असल्यासारखं वाटलं. हे पाहून खूप छान वाटलं!" "ग्रेटानं केलेली टीका ही अत्यंत टोकाची आहे," असं फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युल मॅक्रॉन यांनी म्हटलं होतं. ग्रेटानं सोमवारी UNकडे ज्या 5 देशांची तक्रार केली आहे, त्यात जर्मनीसहित फ्रान्सचाही समावेश आहे. "तरुण आणि अगदीच तरुण नसलेली मंडळी हवामान बदलाविरुद्ध लढण्यासाठी जे काही करत आहे," ते उपयुक्त आहे, असं त्यांनी युरोप-1 ला सांगितलं. मॅक्रॉन पुढे म्हणाले, "पण आता त्यांनी त्यांच्यावर लक्ष द्यायला हवं, ज्यांना सर्वांत जास्त काम करण्याची गरज आहे... जे या बदलाच्या वाटेत अडथळा बनू पाहत आहेत. फ्रान्स किंवा जर्मनीतील सरकारं कुठल्याही प्रकारचा अडथळा निर्माण करत आहेत असं मला वाटत नाही." जर्मनीच्या चॅन्सेलर अँगेला मर्केल यांनी ग्रेटासोबतच्या चर्चेचा फोटो पोस्ट केला आहे. असं असलं तरी, कोळसापासून मुक्ती मिळण्यासाठी जर्मनी वेगानं प्रयत्न करत नाहीये, अशी काहींनी टीका केलीय. ActionAid या संस्थेच्या हरजित सिंग यांनी म्हटलं, "खरंतर ही परिषद एक टर्निंग पॉइंट ठरायला हवी होती. पण, जीवनमरणाच्या या पर्यावरणीय संकटाचा सामना करण्यासाठी जगभरातील सगळ्यात मोठ्या आणि प्रदूषणात अग्रेसर करणाऱ्या देशांकडून आम्हाला बांधिलकीची कमतरता जाणवली." Children's Investment Fund Foundationच्या केट हॅम्पटन यांनी विचारंल, "जर आपल्याकडे उपलब्ध असलेल्या अनक उपायांना आपण गती देणार नसू, तर आपण नक्की काय करत आहोत?" Greenpeace Internationalच्या प्रमुख जेनिफर मॉर्गन यांनी म्हटलं, "न्यूयॉर्कमध्ये जे आवश्यक होतं, त्यावर बहुतेक जागतिक नेते बोलले नाहीत." हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


وقد قدمت الشركة اعتذارا رسميا لزبائنها عن الإزعاج الذي سببته لهم دون أي مبرر. وقال عامل المحطة إنه إذا ما دُقق في حيثيات هذا التأخير، سيجد أن المجتمع يواجه معايير انحراف لم يعتد عليها. ففي نوفمبر/تشرين الثاني من العام الماضي، حدثت مشكلة من النوع نفسه، إذ غادر القطار بـ 20 ثانية قبل موعده، أما الآن فقد غادر المحطة بـ 25 ثانية بالتمام قبل أوانه. وغرَّد أحد المواطنين مستنكرا بشكل ساخر هذا التقصير بأن كتب على صفحته في تويتر ": يابان، يا للعار، 25 ثانية انطلاق قبل الموعد!". وقالت صحيفة "اليابان اليوم"، إن سائق القطار ظن أنه من المقرر مغادرة القطار من محطة نوتوغاوا في الساعة 07:11 لكن الوقت الفعلي كان 7:12 دقيقة. ولم يجد أيا من الزبائن الذين عادة يقفون في منصة الانتظار، فقرر الانطلاق قبل أن تكتمل الـ 25 ثانية. وبعد أن أغلق أبواب القطار بدقيقة قبل الموعد، أدرك خطأه ، لكن كان قد فات الأوان ولم يستطع تفادي الموقف المحرج الذي تعرض له. اليابان: سائق قطار يتبول على القضبان حتى لا يتأخر عن موعده جنازة مهيبة للقطة "تاما" ناظرة محطة قطارات كيشي في اليابان ومن المعروف أن اليابان تُشتهر بالدقة والالتزام بالمواعيد، ولكن تبين فعلاُ أنه كان هناك بعض الركاب المنتظرين الذين لم يلحقوا بالقطار، واشتكوا عند موظف السكك الحديدة، فأصدرت الشركة اعتذاراً رسمياً بعد فترة قصيرة جداً. تشتهر اليابان بدقة مواعيد قطاراتها وتعد هذه الحادثة الثانية من نوعها، إذ اعتذرت الإدارة التي تدير خط "تسوكوبا_ يابان " في نوفمبر/تشرين الثاني الماضي رسميا مبدية أسفها عن الانطلاق المبكر الذي كان بـ20 ثانية، وحصل عن غير قصد نتيجة خلط بمواعيد الانطلاق.

गाडी 20 सेकंद लवकर आली म्हणून कंपनीने माफी मागावी ही एक अद्भूत घटना आहे. या 20 सेकंदाच्या 'मोठ्या गैरसोयीमुळे' मागितलेली 'मन:पूर्वक माफी' हा सगळ्या प्रवाशांना एक मोठा धक्का होता. कारण इतर देशांत 20 सेकंद लवकर नव्हे, तर यापेक्षा कितीतरी उशीर झाल्यामुळे प्रवाशांची गैरसोय झालेली आपण पाहतो. जपानमध्ये हाय स्पीड बुलेट ट्रेन शेवटच्या थांब्यावर निर्धारित वेळेपेक्षा सर्वसाधारणपणे 54 सेकंद उशीरा येऊ शकते. त्यात कोणाचंही नियंत्रण नसलेल्या नैसर्गिक आपत्तीमुळे झालेल्या विलंबाचाही समावेश आहे. Twitter पोस्ट समाप्त, 1 जर जपानमध्ये ट्रेनला पाच मिनिटं किंवा त्यापेक्षा जास्त उशीर झाला तर प्रवाशांना एक प्रमाणपत्र देण्यात येतं. हे प्रमाणपत्र ते आपल्या बॉसला किंवा शिक्षकांना उशीरा येण्याचं कारण म्हणून सादर करू शकतात. पण जर इतर देशांना जपानच्या रेल्वे नेटवर्कचं अनुकरण करायचं असेल तर? तुम्ही कल्पना करत आहात त्यापेक्षा हे कठीण आहे. ट्रेन वेळेवर कधी असते? जगातील बहुसंख्य देश त्यांच्या देशातल्या ट्रेन किती वेळेवर असतात याची आकडेवारी जाहीर करतात. तुम्ही विचार करत असाल की, ट्रेन 'वेळेवर' आली म्हणजे तिला उशीर झाला नाही. पण हे गणित एवढं साधं नाही. विश्वास ठेवा अगर ठेवू नका पण वेळेवर म्हणजे काय यावर कोणाचंच एकमत नाही आणि हीच खरी अडचण आहे. आता हे उदाहरण बघा. स्वीस रेल्वे सर्वांत जास्त वक्तशीर असल्याचा दावा करते. ते सांगतात की, जानेवारी ते ऑक्टोबर या काळात त्यांच्या 89.7% ट्रेन वेळेवर होत्या. पण ग्रेट ब्रिटनचा असा नावलौकिक नाही. गेल्या 12 महिन्यात त्यांच्या देशात 88.3% ट्रेन्स वेळेवर होत्या. याचा अर्थ ब्रिटीश हे स्वीस लोकांसारखे वक्तशीर आहेत असा होतो का? असंच काही नाही. एवढ्या लगेच निष्कर्षावर येऊ नका. स्वित्झर्लंडमध्ये वक्तशीरपणाचे वेगळे नियम आहेत. सर्वप्रथम, वेळेवर म्हणजे नक्की काय याबाबत दोन्ही देशांच्या वेगवेगळ्या कल्पना आहेत. स्वित्झर्लंडमध्ये जर निर्धारित वेळेपेक्षा ट्रेन तीन मिनिटापेक्षा जास्त उशीरा आली तर ते ट्रेन लेट झाली, असं समजलं जातं. ग्रेट ब्रिटनमध्ये हेच प्रमाण पाच मिनिटं आहे. म्हणजे ट्रेन पाच मिनिटं उशीरा आली तरी ती वेळेवर आली असं समजतात. (मोठ्या प्रवासासाठी हे प्रमाण 10 मिनिटं इतकं असतं.) ग्रेट ब्रिटनमध्ये जास्तीत जास्त तीन मिनिटं उशीर झालेल्या ट्रेनचं प्रमाण 83.7% असतं. दुसरी गोष्ट म्हणजे दोन्ही देश वक्तशीरपणाचं एकच परिमाण वापरत नाहीत. ग्रेट ब्रिटनमध्ये शेवटच्या थांब्यावर ट्रेन कधी पोहोचली यावरून वक्तशीरपणा ठरवला जातो. स्वित्झर्लंडमध्ये ते ट्रेनचा वक्तशीरपणा पाहात नाहीत तर प्रत्येक प्रवाशाचा वक्तशीरपणा पाहतात. ज्या स्टेशनवर त्यांना उतरायचं होतं त्या स्टेशनवर पोचायला त्यांना नेमका किती उशीर झाला, यावरून या सेवेचा वक्तशीरपणा ठरतो. ब्रिटीश रेल्वे ट्रॅक आणि इतर पायाभूत सुविधांची जबाबदारी घेणाऱ्या नेटवर्क रेलने सांगितलं की, ते फक्त टर्मिनस नाही तर प्रत्येक स्टेशनवर वक्तशीरपणा तपासण्याच्या मागे आहेत. कोणाची वेळ महत्त्वाची ? कोणत्याही दोन देशांचं वक्तशीरपणा तपासायचं परिमाण सारखं नाही. अमेरिकेत 250 माईल्स (402 किमी) साठी 10 मिनिटांचा उशीर चालतो. त्यानं वक्तशीरपणा मोडला असं मानलं जात नाही. 550 माईल्ससाठी (886 किमी) हे प्रमाण 30 मिनिटं म्हणजे अर्धा तास इतकं असतं. आयर्लंड आणि नॉर्दर्न आर्यर्लंडमध्ये एखादी ट्रेन दहा मिनिटं उशीरा आली तर ती वेळेवर आली असे मानतात. (डब्लिनच्या डार्ट नेटवर्कसाठी हे प्रमाण पाच मिनिटं आहे.) ऑस्ट्रेलियाच्या रेल्वे कंपन्यांचे वक्तशीरपणाचे वेगवेगळे परिमाण आहेत. व्हिक्टोरिया ट्रेनमध्ये पाच ते अकरा मिनिटांचं स्वातंत्र्य असतं. क्वीन्सलँडला चार ते सहा मिनिटं स्वातंत्र्य मिळतं. अर्थात हे त्या मार्गावर अवलंबून असतं. सिडने ट्रेन मात्र फक्त गर्दीच्या वेळेचा वक्तशीरपणा मोजतात. जर्मनीत वेळेवर या शब्दाचे दोन अर्थ होतात. आतापर्यंत 94.2 टक्के ट्रेन त्यांच्या निर्धारित वेळेपेक्षा जास्तीत जास्त सहा मिनिटांत पोहोचल्या आहेत तर 98.9 टक्के वेळा निर्धारित वेळेपेक्षा 16 मिनिटं उशीरा पोहोचल्या आहेत. आकडेवारीची तुलना करणं म्हणजे एक अशक्य गोष्ट आहे, असं सेंट्रल एम्पिरियल कॉलेज लंडनमधील रेल्वे आणि ट्रान्सपोर्ट स्ट्रॅटेजी विभागाचे सहयोगी संचालक बेन कॉड्री म्हणतात. जर तुम्ही वेळेवर चालणाऱ्या ट्रेनची टक्केवारी लक्षात घेतली, तर त्यांच्या मोजमापात आणि व्याख्येत खूप फरक आहे. अनियंत्रित गोष्टी या माहितीत रद्द झालेल्या ट्रेनसुद्धा लक्षात घेतल्या जातात का? जी ट्रेन मधूनच रद्द होते त्याचं काय? त्या बदल्यात एखादी बस दिली असेल तर? संप, प्रवासी, हवामान, नैसर्गिक आपत्ती, देखभाल अशी काही कारणं लक्षात घेतली जातात का? ट्रेन उशीरा येण्याची अनेक कारणं असतात. उदाहरणार्थ तैवानच्या स्पीड रेल कंपनीचं म्हणणं आहे की, त्यांच्या 99.66% ट्रेन 2015 साली वेळेवर होत्या. पण कंपनीच्या नियंत्रणाबाहेरच्या सर्व गोष्टी यातून वगळल्या आहेत. आणि कॉड्री जसं म्हणतात, "यातल्या काही गोष्टींचा प्रभाव वक्तशीरपणाच्या इतर परिमाणांपेक्षा जास्त आहे." अजून काय मोजावं? आपण वेळेवर आलेल्या ट्रेनची संख्या मोजणं सोडायला नको. हेरिऑट-वॅट विद्यापीठातील प्राध्यापक उमित बितीसी विचारतात, 'तुम्ही उशीर करता म्हणजे नेमका किती उशीर करता?' हा विचार त्यांच्या दृष्टीने महत्त्वाचा आहे. 95% वेळा वक्तशीर असणाऱ्या दोन रेल्वे कंपन्यांचा विचार करा. उरलेल्या पाच टक्क्याचं काय? "एका कंपनीची ट्रेन काही सेकंदाचा उशीर झाला आणि दुसऱ्या कंपनीला काही तासांनी उशीर झाला. आता या दोन रेल्वे कंपन्यांचं वक्तशीरपणाची कशी तुलना करणार?" ते विचारतात. म्हणजे गाडी सुटण्याची वेळ आणि प्रवास संपण्याची वेळ यामध्येसुद्धा तुलना झाली पाहिजे. "गाडी वेळेअगोदर सुटणं जरा अडचणीचं आहे. त्यामुळे लोकांची अडचण होऊ शकते. पण लवकर वेळेअगोदर पोचल्याने काहीच अडचण होणार नाही, हो ना?" उमित बितीसी सांगतात. (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


تحدث توشيهيرو نيكاي، أمين عام الحزب الديمقراطي الليبرالي، خلال مؤتمر صحفي عن خطة الحزب واقترح الحزب الليبرالي الديمقراطي السماح لخمس نائبات بالمشاركة لمراقبة اجتماعات مجلس إدارته المؤلف من الرجال فقط. وبموجب القرار لا يمكن للنائبات التحدث أثناء الاجتماع، بل الإدلاء بالآراء فقط بعد ذلك. وكان يوشيرو موري، رئيس اللجنة المنظمة لأولمبياد طوكيو، قد أثار عاصفة من الجدل بعد أن صرح بأن النساء "يتحدثن كثيرا" في الاجتماعات. وقال موري، البالغ من العمر 83 عاما، خلال مناقشات بشأن زيادة عدد النساء في مجلس الإدارة: "علينا أن نتأكد من تقييد وقت التحدث إلى حد ما، ولكنهن سيواجهن صعوبة في الانتهاء (من الكلام)، وهو أمر مزعج". مواضيع قد تهمك نهاية وقدم استقالته يوم الجمعة بسبب ما وصفه بـ "تصريحات غير لائقة". أثار يوشيرو موري، رئيس اللجنة المنظمة لأولمبياد طوكيو، عاصفة من الجدل بعد تصريح مسيء للمرأة وتحدث توشيهيرو نيكاي، أمين عام الحزب الديمقراطي الليبرالي، البالغ من العمر 82 عاما، خلال مؤتمر صحفي يوم الثلاثاء عن خطة لطرح وجهة نظر نسائية في اجتماعات مجلس الإدارة التي يقتصر حضورها على الرجال. ونقلت وكالة رويترز للأنباء عنه قوله إنه تحدث من قبل عن درايته بالانتقادات الموجهة لهيمنة الرجال على مجلس إدارة الحزب المنتخب، وأنه من المهم أن "تراقب" عضوات الحزب عملية صنع القرار. وقال: "مهم جدا أن نفهم نوع المناقشات الجارية، راقبوا ما هو موضوعها". وذكرت وسائل إعلام يابانية أنه سيُسمح للنساء الخمس بالمشاركة كمراقبات في اجتماعات مجلس اتخاذ القرار، بيد أنه لن يُسمح لهن بالتحدث، بل يمكنهن الإدلاء بالآراء فقط بعد ذلك إلى مكتب الأمانة العامة. وعلى الرغم من أن خطة الحزب الليبرالي الديمقراطي لم تحظ بردود فعل فورية من جانب الجماعات النسائية، إلا أن تعليقات موري أذكت احتجاجا شديدا. قدم يوشيرو موري استقالته من منصبه بسبب ما وصفه بـ "تصريحات غير لائقة" وكانت الجهات الراعية الرئيسية لأولمبياد طوكيو قد انتقدت تعليقاته، بما في ذلك شركة تويوتا، الداعم الرئيسيللبطولة. كما ارتدت مجموعة من النائبات في البرلمان اللون الأبيض احتجاجا على تصريحاته، وقالت يوريكو كويكي، حاكمة طوكيو، إنها لن تحضر اجتماعا لمسؤولين أولمبيين رفيعي المستوى احتجاجا على ذلك. وأفادت أنباء بأن نحو 400 شخص سحبوا طلباتهم للتطوع في تنظيم دورة الألعاب الأولمبية، المقرر إجراؤها في وقت لاحق من العام الجاري بعد تصريحات يوشيرو موري.

ऑलिम्पिकसंबंधीच्या महत्त्वाच्या बैठकांना महिला प्रतिनिधी उपस्थित राहू शकतात. मात्र, त्यांनी बैठकीत अवाक्षरही काढायचं नाही, असं यात म्हटलं आहे. लिबरल डेमोक्रेटिक पक्ष (LDP) जपानमध्ये सत्तेत आहे. ऑलिम्पिकसंबंधीच्या महत्त्वाच्या बैठकांना केवळ पाच महिला लोकप्रतिनिधी उपस्थित राहू शकतात. शिवाय, या बैठकीत त्यांनी एकही शब्द बोलायचा नाही. केवळ ऐकायचं. त्यांना काही बोलायचंच असेल तर ते बैठक झाल्यानंतर लेखी स्वरुपात सादर करायचं, असा प्रस्ताव या पक्षाने मांडला आहे. काही दिवसांपूर्वी टोकियो ऑलिम्पिक आयोजन समितीची एक बैठक झाली होती. या बैठकीत समितीचे प्रमुख योशिरो मोरी (83) यांनी स्त्रिया खूप बोलतात, असं वक्तव्य केलं आणि त्यावरून जपानमध्ये बराच वाद पेटला होता. बैठकांमध्ये महिला लोकप्रतिनिधींच्या वाढत्या संख्येविषयी बोलताना मोरी म्हणाले होते, "असं वाटतं जणू महिलांना आपलं बोलणं पूर्ण करता येत नाही. त्यामुळे त्यांना बोलण्यासाठी वेळ ठरवून दिली जावी." त्यांच्या या वक्तव्यावरून चौफेर टीका झाल्यानंतर गेल्या शुक्रवारी त्यांनी आपण 'अनुचित शेरा' दिल्याचं म्हणत राजीनामा दिला. यानंतर मंगळवारी सत्ताधारी एलडीपीचे सरचिटणीस तोशिहिरो निकाई (82) यांनी पत्रकार परिषद घेत पक्षाने सादर केलेल्या प्रस्तावाची माहिती दिली. यावेळी रॉयटर्सशी बोलताना पक्षाने स्थापन केलेल्या बोर्डात पुरूषांचं वर्चस्व असल्यावरून जी टीका होतेय, त्याची आपल्याला जाणीव असल्याचं म्हणत निर्णय प्रक्रियेत महिलांनी 'लक्ष देणे' (फक्त बघणे, बोलणे नव्हे) महत्त्वाचं असल्याचं त्यांनी सांगितलं. ते म्हणाले, "काय चर्चा सुरू आहे, हे स्त्रियांनाही माहिती असायला हवं. त्यामुळे त्यांनी बैठकीत हजर राहणं पुरेसं आहे." जपानमधल्या प्रसार माध्यमांनी दिलेल्या वृत्तानुसार, बोर्डाच्या बैठकांना पाच महिला लोकप्रतिनिधींना उपस्थित राहण्याची परवानगी असेल. पण, बोलण्याची परवानगी दिली जाणार नाही, असं या प्रस्तावात म्हटलं आहे. जपानमधला स्त्री-पुरूष भेद बीबीसी न्यूजच्या प्रतिनिधी मारिको ओई यांचं विश्लेषण एक जपानी स्त्री म्हणून इथल्या कॅज्युअल सेक्सिझमची आता मला सवय झाली आहे. बिझनेस मिटिंग्जमध्ये, कामाच्या ठिकाणी किंवा घरगुती कार्यक्रमांमध्येही याची प्रचिती येते. अशा प्रसंगी बहुतांशवेळा आम्ही स्त्रिया हसतो आणि असं दाखवतो जणू आम्ही काही ऐकलंच नाही. आणि म्हणूनच मोरी यांनी केलेल्या वक्तव्याचं मला आश्चर्य वाटलं नाही. तसंच बोर्डाच्या बैठकांमध्ये स्त्रियांनी उपस्थित रहायचं. पण अवाक्षरही काढायाचा नाही, हीदेखील एक युक्ती आहे आणि ती आमच्या परिचयाची आहे. माजी पंतप्रधान शिंजो आबे यांच्या प्रशासनात सरकारने 2020 पर्यंत महिला नेत्यांची संख्या वाढवण्याचं उद्दीष्टं ठेवलं होतं. मात्र, ते पूर्ण होत नाही, असं लक्षात येताच हळूच ही डेडलाईन एक दशक पुढे ढकलण्यात आली. मात्र, महिला नेत्यांची संख्या वाढण्याऐवजी जपानने शिक्षण आणि प्रत्यक्ष कृतीतून मूलभूत बदल घडवला पाहिजे, असं इथल्या टीकाकारांचं म्हणणं आहे. ऑलिम्पिक आयोजन समितीचे प्रमुख मोरी यांच्या वक्तव्यावरून जपानमधल्या महिला संघटनांनी जेवढं रान उठवलं होतं तेवढी प्रतिक्रिया सत्ताधारी एलडीपीने जो प्रस्ताव दिला आहे त्यावर अजूनतरी उमटलेली नाही. टोकियो ऑलिम्पिकच्या टोयोटोसारख्या काही प्रमुख प्रायोजकांनी मोरी यांच्या वक्तव्यावर सडकून टीका केली होती. जपानमधल्या महिला लोकप्रतिनिधींनीही पांढऱ्या फिती बांधून मोरी यांच्या वक्तव्याचा निषेध केला होता. इतकंच नाही तर टोकियोच्या गव्हर्नर युरिको कोइके यांनीही मोरी यांच्या वक्तव्याचा निषेध म्हणून ऑलिम्पिक अधिकाऱ्यांच्या उच्च-स्तरीय बैठकीत जाणार नसल्याचं जाहीर केलं होतं. ऑलिम्पिक स्वयंसेवक म्हणून अर्ज केलेल्यांपैकी जवळपास 400 जणांनी आपले अर्जही मागे घेतले होते. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


هارفي واينستاين وكانت المفاوضات بين الجانبين قد انهارت قبل اسبوعين، وذلك عندما أقام مكتب الادعاء العام في نيويورك دعوى ضد شركة واينستاين. ونقل عن مديري الشركة قولهم إن اعلان الافلاس هو الخيار الوحيد الممكن. ويواجه واينستاين العشرات من ادعاءات التحرش الجنسي بما فيها الاغتصاب، ولكنه ينفي ممارسته الجنس مع أي امرأة دون ارادتها. وجاء في تصريح اصدرته شركة واينستاين نقلته بعض الصحف الأمريكية، "أن الشركة تحاول بشكل فعال بيع اصولها من أجل المحافظة على اصولها ووظائف عمالها." ومضى التصريح الى القول، "ولكن هذا اليوم انتهت المفاوضات دون التوصل الى أي اتفاق موقع." وجاء في التصريح أن "عملية اعلان افلاس اصولية" هي "الخيار الوحيد المتبقي للحفاظ على ما تبقى من قيمة الشركة." وكانت دعوى قضائية مدنية اقيمت على الشركة قالت إن هارفي واينستاين تهجم واعتدى جنسيا على نسوة موظفات في الاستوديو لعدة سنوات، كما هدد بقتل عدد من موظفي الاستوديو. وتتهم لائحة الدعوى عددا من كبار مديري الشركة، بمن فيهم شقيق واينستاين، بالتقاعس في منع الاساءات التي يتعرض لها موظفوها رغم الأدلة التي كانت متوفرة لديه. ويطالب النائب العام في نيويورك اريك شنايدرمان بالحصول على تعويضات مالية لم يفصح عن حجمها اضافة الى غرامات لصالح ضحايا الانتهاكات المزعومة. ولكن احد محامي واينستاين قال إن "تحقيقا نزيها" سيكشف بأن العديد من الادعاءات الموجهة لموكله لا أساس لها من الصحة، بينما قال مجلس امناء الشركة إن كثيرا من هذه الادعاءات الموجهة للمجلس "ليست صحيحة." وكانت الادعاءات ضد واينستاين قد ظهرت للعلن في المرة الأولى في تشرين الأول / أكتوبر الماضي، عندما نشرت صحيفة نيويورك تايمز مقالا فضحت فيه الانتهاكات الجنسية التي ارتكبها عبر عدة عقود. ومنذ ذلك الحين، اتهمت أكثر من 50 امرأة، منهن ممثلات شهيرات في هوليوود، واينستاين بالاعتداء عليهن واغتصابهن. وعقب ذيوع هذه الاتهامات، طرد مجلس ادارة الشركة واينستاين. ويخضع واينستاين حاليا للتحقيق من جانب جهازي الشرطة في بريطانيا والولايات المتحدة، ولكن لم توجه له أي تهم رسمية. وأقر واينستاين، الذي كان يوما واحدا من أكثر الشخصيات نفوذا في هوليوود، بأن تصرفاته "سببت الكثير من الأذى"، ولكنه وصف العديد من الادعاءات الموجهة إليه بأنها "محض افتراءات."

विनस्टिन यांच्यावर छळवणुकीचे अनेक आरोप आहेत. दोन आठवड्यांपूर्वी चर्चा संपल्यावर न्यूयॉर्कच्या अटर्नी जनरलच्या कार्यालयाने वाईनस्टीन कंपनीविरुद्ध खटला दाखल केला होता. दिवाळखोरी जाहीर करणं हाच एक शेवटचा पर्याय होता, असं संचालक मंडळाचं म्हणणं आहे. वाईनस्टीन यांच्यावर लैंगिक छळवणुकीचे अनेक आरोप आहेत. पण संमतीविना लैंगिक संबंध ठेवल्याच्या आरोपाचा मात्र त्यांनी इन्कार केला आहे. छळवणुकीचे आरोप "वाईनस्टीन कंपनी आपली संपत्ती आणि नोकऱ्या टिकवण्यासाठी विक्रीच्या मार्गावर आहे," असं कंपनीनं जारी केलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे. "त्या दिशेतल्या आजच्या चर्चा स्वाक्षरी न होताच संपल्या." कंपनीची उरलीसुरली किंमत वाढवण्यासाठी दिवाळखोरी जाहीर करणं, हाच एक पर्याय होता असंही निवेदनात पुढे म्हटलं आहे. न्यूयॉर्क स्टुडिओविरुद्धच्या नागरी हक्क खटल्यात वाईनस्टीन यांच्यावर आरोप आहेत की त्यांनी वर्षानुवर्ष त्यांच्या कंपनीसाठी काम करणाऱ्या महिलांची लैंगिक छळवणूक केली. तसंच त्यांच्या इतर कर्मचाऱ्यांना धमक्या दिल्याचा आरोपही त्यांच्यावर झाला आहे. विनस्टिन कंपनी न्यूयॉर्कमध्ये आहे. आरोपपत्रात त्यांच्या कंपनीच्या बड्या अधिकाऱ्यांसोबतच त्यांच्या भावाविरुद्ध आरोप आहेत की त्यांनी परिस्थितीची कल्पना असतानाही त्याबाबात कोणतीही कारवाई केली नाही. न्यूयॉर्कचे अॅटर्नी जनरल एरिक शिंडरमॅन यांनी पीडितांना नुकसानभरपाई आणि दंडासाठी काही रक्कम मागितली आहे. ती रक्कम किती, हे मात्र कळू शकलं नाही. वाईनस्टीन यांच्यावरील आरोप बिनबुडाचे आहेत, हे चौकशीअंती कळेलच असं वाईनस्टीन यांच्या वकिलाचं म्हणणं आहे. त्याच वेळी कंपनीवर असलेल्या आरोपांमध्ये तथ्य नाही, असं संचालक मंडळाचं मत आहे. वाईनस्टीन कंपनीचे यशस्वी चित्रपट गेल्या वर्षी न्यूयॉर्क टाईम्सने हार्वी वाईनस्टीन यांच्याकडून अनेक वर्षांपासून होत असलेल्या लैंगिक अत्याचारांचे आरोप करणारी बातमी छापली होती. त्यानंतर त्यांच्यावरचे अनेक आरोप गेल्या ऑक्टोबरमध्ये जगासमोर आले. त्यानंतर 50 पेक्षा अधिक महिलांनी त्यांच्यावर लैंगिक हिंसाचार, बलात्कार, छळासारखे अनेक आरोप केले. त्यात हॉलिवुडच्या अनेक सेलेब्रिटीजचाही समावेश होता. या आरोपांनंतर संचालक मंडळाने त्यांची हकालपट्टी केली होती. यूके आणि अमेरिकेचे पोलीस या प्रकरणाची चौकशी करत आहेत. त्यांच्यावर अजून कोणत्याही प्रकारचं आरोपपत्र दाखल झालेलं नाही. एकेकाळी हॉलिवूडच्या बड्या सेलिब्रिटींपैकी एक असलेले वाईनस्टीन यांनी आपल्या अशा वागण्यामुळे अनेकांना त्रास झाल्याचं कबूल केलं आहे. मात्र त्यांनी काही आरोपांचा स्पष्ट शब्दांत इन्कारही केला आहे. तुम्ही ही क्विझ सोडवलीत का? हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


في الغابات الغنية بالتنوع البيولوجي جنوب شرقي آسيا، يكسب ملايين المزارعين قوتهم من زراعة الكسافا. ويباع هذا المحصول الذي يزرعه صغار الحائزين من المزارعين الذين لا يملكون سوى هكتارا أو هكتارين وكذلك المزارع التجارية الممتدة على مساحة آلاف الهكتارات، لأصحاب المصانع الذين يستخدمون نشا الكسافا في صناعة البلاستيك والصمغ. ومنذ أن استوردتها دول جنوب شرق آسيا من أمريكا الجنوبية، كانت الكسافا تنمو دون مساعدة مبيدات الآفات. لكن في عام 2008، انتشرت حشرة البق الدقيقي في المنطقة ودمرت محصول الكسافا، ما حدا بالمزارعين إلى اقتطاع مساحات من الغابات حول أراضيهم لزيادة المحصول وتعويض خسارتهم. ويقول كريس ويكهويز، الخبير في أساليب المكافحة الحيوية للآفات في أكاديمية العلوم الزراعية بالصين: "إن بعض هذه المناطق مهددة بالفعل بسبب عمليات إزالة الغابات. فكمبوديا تشهد أعلى معدلات إزالة الغابات الاستوائية". ولم يؤثر وصول البق الدقيقي إلى المنطقة على المزراعين الذين يكسبون رزقهم من زراعة الكسافا فحسب، بل طالت تبعاته اقتصادات المنطقة وربما ترتبت عليه تداعيات في مناطق أخرى. مواضيع قد تهمك نهاية وارتفعت أسعار المحاصيل النشوية البديلة، كالذرة والبطاطس. وفي تايلاند، التي تتصدر قائمة الدول المصدرة لنشا الكسافا، ارتفعت أسعار نشا الكسافا ثلاثة أضعاف. ويقول ويكهويز: "عندما تتسبب حشرة في تراجع غلة المحصول بنسبة تتراوح بين 60 و80 في المئة، فإن العواقب ستكون جسيمة". وكان الحل هو العثور على العدو الطبيعي لحشرة البق الدقيقي في موطنها الأصلي أمريكا الجنوبية، الذي يتمثل في دبابير أناغيروس لوبيزي الطفيلية التي لا يتعدى طولها ملليمترا. وفي أواخر 2009، أطلقت الدبابير الطفيلية في مزارع الكسافا في تايلاند، وأخذت تتغذى على البق الدقيقي. ويقول ويكهويز، "أطلقت الملايين من الدبابير الطفيلية (في منتصف 2010) في مختلف أنحاء تايلاند، وشاركت الطائرات في إطلاقها، وقد لوحظ تأثيرها على أعداد البق الدقيقي بعد فترة وجيزة". يعد محصول الكسافا واحدا من أهم روافد الاقتصاد في دول جنوب شرق آسيا وعندما استخدمت نفس الدبابير لمكافحة البق الدقيقي في غرب أفريقيا في مستهل الثمانينيات، تراجعت أعداد هذه الآفة من 100 حشرة على كل نبتة كسافا إلى أقل من 20. وانتشرت الحشرة في أقل من ثلاث سنوات في جنوب غربي نيجيريا على مساحة 200 ألف كيلومتر، وتوجد الدبابير الطفيلية الآن في الغالبية العظمى من مزارع الكسافا في المنطقة. ويطلق على هذا النوع من التدخل اسم "المكافحة الحيوية"، التي تعتمد على استخدام الأعداء الطبيعيين للآفات من مفترسات وطفيليات وإطلاقها في محصول لكبح انتشار إحدى الآفات. ويقدر ويكهويز الفوائد الاقتصادية التي يجنيها المزارعون في 26 دولة في منطقة آسيا والمحيط الهادئ من استخدام المكافحة الحيوية بما يتراوح بين 14.6 و19.5 مليار دولار. وقد عرف أسلافنا مزايا استخدام العدو الطبيعي للآفات الزراعية منذ آلاف السنوات، لكن المكافحة الحيوية تراجعت أهميتها في الممارسات الزراعية الحديثة. وتقول روز بوتنهويس، عالمة بالمؤسسة العلمية المستقلة للبستنة، التابعة لمركز فاينلاند للأبحاث والابتكار في أونتاريو بكندا: "إن المكافحة الحيوية كانت تستخدم للقضاء على الآفات لآلاف السنين". لكن لماذا تراجع الإقبال على المكافحة الحيوية للآفات؟ وما الذي سيحدث لو أدت المكافحة الحيوية إلى نتائج عكسية؟ كانت حضارات أمريكا الوسطى في العصر ما قبل الكولومبي تقدس ضفادع قصب السكر كونها وسيطا إلى العالم السفلي. فهذه الضفادع تفرز مادة سمية قوية كانت تسبب الهلوسة للكهنة الذين كانوا يستخدمونها في طقوسهم للتواصل مع الموتى. وظهرت هذه الضفادع في الأعمال الفنية لشعب المايا وغيرهم من الشعوب الأصلية. وكانت الضفادع هي المرادف للمياه والحياة، كونها كانت تبشر بنزول المطر. وكان خروج الضفدع من المياه بعد تحوله من شرغوف إلى ضفدع، يشبه الخروج من العالم السفلي. أدرك شعب المايا أن ضفدع القصب يرمز إلى الموت ويبشر أيضا بالخير وكانت الضفادع أيضا تعد صديقة للمزارعين لأنها تساعدهم في حماية المحاصيل من الآفات، وكانوا يطلقونها في مزارع الذرة وسلال التخزين، لتتغذى على الخنافس والقوارض الصغيرة التي قد تقضي على المحصول. لكن السم العصبي الذي كانت تفرزه هذه الضفادع كان الحيلة الدفاعية الرئيسية التي كانت تستخدمها ضد أعدائها، وهذا السم كفيل بقتل البشر إن لم يتوخوا الحذر. وأدركت الشعوب الأصلية بأمريكا الوسطى هذه الثنائية في الطبيعة، فضفادع القصب تمثل الموت والحياة في آن واحد. وبينما كان شعب المايا يقدر أهمية الضفادع في مكافحة الآفات، فقد فطن أيضا إلى أن العبث بالطبيعة وعناصرها قد يكون له عواقب وخيمة. وتحظى ضفادع القصب بسمعة سيئة في أستراليا. ففي عام 1935 استوردتها أستراليا من الأمريكتين لمكافحة الآفات حيويا، وتكاثرت ضفادع القصب في مزارع قصب السكر في الولايات الشمالية الشرقية، بأعداد مهولة بسبب توفر فريستها المفضلة وغياب الأعداء الطبيعية التي تفترسها عادة في موطنها الأصلي. وفي عام 2007، قدرت أعداد ضفادع القصب في الغابات الأسترالية بنحو 1.5 مليار ضفدعة على مساحة 1.2 مليون كيلومتر مربع. وكانت التبعات جسيمة، إذ تراجعت أعداد المفترسات التي تتغذى عادة على الضفادع المحلية، مثل الدصيور الجرابي والغوانا، وهي نوع من العظاءات الضخمة، التي قتلها سم ضفادع القصب. وتقتل الحكومة الأسترالية ومناصرو البيئة ملايين من ضفادع القصب سنويا. ويقول ويكهويز: "إن إطلاق الضفادع كان مخالفا للنصائح العلمية ويعد أمرا مستحيلا في مجال المكافحة الحيوية، فمن الخطأ أن تطلق حيوانات فقارية ضارية تتغذى على أنواع مختلفة من الفرائس، بقصد القضاء على الآفات". وهناك عشرة أمثلة على الأقل على أعداء طبيعية تحولت إلى أنواع غريبة غازية وخرجت عن نطاق السيطرة. إذ لجأت القوات اليابانية وقوات التحالف في الحرب العالمية الثانية إلى إطلاق سمكة البعوض التي تتغذى على يرقات البعوض للحد من انتشار الملاريا بين الجنود في جزر المحيط الهادئ. لكن هذه السمكة الصغيرة تكاثرت في المنطقة بشكل مفرط وحلت محل الأنواع المحلية. وينطبق الأمر نفسه على الدعسوقة الآسيوية في أوروبا التي كان الغرض منها مكافحة قمل النبات. تفرز ضفادع القصب مادة سمية من الغدد خلف رأسها وبسبب هذه الإخفاقات، زاد الإقبال على مبيدات الآفات الكيماوية بدلا من الحيوية في النصف الأول من القرن العشرين، رغم أن تجارب المكافحة الحيوية الناجحة تفوق التجارب الفاشلة بنحو 25 مرة على الأقل. ويحاول باحثون الآن تغيير الصورة السلبية عن أساليب المكافحة الحيوية، ويقولون إن أيام مبيدات الآفات الكيماوية أصبحت معدودة. هل هي نهاية مبيدات الآفات؟ تقول بوتنهويس: "إن المبيدات الكيمائية أسهمت في حل مشكلات عديدة في الثلاثينيات والأربعينيات والخمسينيات من القرن الماضي. فقد وفرت على المزارعين عناء كبيرا. وكل ما كان يحتاجونه هو رش المبيدات لقتل الآفات". لكن مشكلة المبيدات الكمياوية تكمن في أن أنواع الآفات تتوالد سريعا. وإذا اكتسبت الحشرات مقاومة لمبيدات الآفات قد تنقلها إلى نسلها. ولهذا يطور مصنعو المبيدات الحشرية منتجاتهم باستمرار لمجاراة مقاومة الآفات للمبيدات. وقد زادت القيود على المبيدات الحشرية المستخدمة في الزراعة. ففي عام 2018، حظر الاتحاد الأوروبي ثلاثة أنواع من المبيدات الحشرية تنتمي إلى فئة من الكيماويات تسمى "نيونيكوتينويد" (أشباه النيكوتين). فهذه المبيدات تغلف البذور لحمايتها من الآفات في التربة، وعندما ينمو المحصول، تمتص أنسجة النبات المبيد الحشري ويتجمع في حبوب اللقاح والرحيق، وتتعرض له الحشرات الملقّحة التي تتغذى على النباتات في المنطقة. ويقول ويكهويز: "ثمة آثار بيئية واجتماعية سلبية عديدة ترتبط بمبيدات الآفات الكيماوية، بدءا من انبعاث غازات الاحتباس الحراري من عملية إنتاج الكيماويات وتوزيعها ووصولا إلى التبعات الصحية على المزارعين والمستهلكين. فالأضرار لا تقتصر على المزارع وحدها، بل تنتشر في الجو وتنتقل عبر المياه السطحية أو الأتربة". وعثر على بقايا مبيدات حشرية في الغابات المغطاة بالغيوم في كوستاريكا والحاجز المرجاني العظيم في أستراليا. وعندما تتسرب المبيدات الكيمياوية إلى البيئة حول الأراضي الزراعية، تؤدي إلى فقدان التنوع الحيوي وتدهور النظم البيئية. ويحبذ الكثير من العلماء استخدام المكافحة الحيوية لأنها تستهدف آفات بعينها ولا تضر أنواعا أخرى. في حالة تراجع استخدام المبيدات الكيماوية، هل يلجأ المزارعون للمكافحة الحيوية، باستخدام الأعداء الطبيعيين مثل هذا الدبور الطفيلي؟ المكافحة الحيوية تعتمد المكافحة الحيوية على المفترسات وأشباه الطفيليات ومسببات الأمراض، وتعد ضفادع القصب مثالا على المفترسات التي تستخدم في المكافحة الحيوية للآفات، فهي تتغذى على خنافس القصب. لكنها مع الأسف متعددة العوائل، تتغذى على أنواع أخرى من النباتات والحشرات، وقد كانت تتغذى في أستراليا على الحشرات الأصلية غير الآفات المستهدفة. أما أشباه الطفيليات فهي أنواع من الزنابير أو الذباب الطفيلي، إذ تضع البيض داخل الديدان أو الخنافس ثم تخرج اليرقات من بطون العائل، وتقتله. وقد تكون مسببات الأمراض في صورة فطريات أو فيروسات أو بكتيريا تقتل العائل أو تجعله عقيما. ويفضل العلماء استخدام مسببات الأمراض في أبحاث وتجارب المكافحة الحيوية، لأنها تستهدف أنواعا محددة من الآفات، ومن ثم تقل فرص هجومها على أنواع أخرى لا ضرر منها. غير أننا اكتشفنا مؤخرا أن الفيروسات تنتقل من وقت لآخر من نوع لآخر. وتستخدم المكافحة الحيوية الناجحة أعداء طبيعية للآفة تكون قادرة على التكاثر بأعداد كبيرة، وتستهدف أنواعا محددة من الفرائس وقادرة على قتلها بكفاءة. ولأنه لا يوجد عدو طبيعي يجمع هذه المميزات، فإن الباحثين يحاولون تفادي الأخطار التي يسببها كل منها إلى أبعد حد. وتطبق المكافحة الحيوية بثلاثة طرق، الطريقة التقليدية أو طريقة المحافظة أو الإكثار. فتتضمن الطريقة التقليدية إطلاق العدو الطبيعي في البيئة الجديدة. ويقول ويكهويز: "إن الطريقة التقليدية لتطبيق المكافحة الحيوية مصممة خصيصا للحد من انتشار الأنواع الغازية". تقفز الدبابير الطفيلية على ظهر دودة التبغ المقرّنة حيث تضع بيضها في العائل وتقتله في النهاية ويتحقق ذلك بالعودة إلى موطن الآفة الأصلية ودراسة أعدائها الطبيعية واختيار الكائنات الأكثر قدرة على مكافحتها. وقد تستخدم في المقابل، طريقة المحافظة والتنمية، بتوفير الظروف المواتية للمفترسات التي تعيش في البيئة مع الآفات لتنمو وتتكاثر من خلال زيادة عدد الشجيرات والمراعي حول المزارع. إذ لاحظت دراسة أن أعداد ديدان الملفوف في المزارع المحاطة بالمراعي كانت أقل منها في مزارع الملفوف غير المحاطة بالمراعي، وقد يعزى ذلك إلى كثرة الدبابير الطفيلية في هذه البيئات. رغم أن المراعي في بعض الحالات أدت إلى تزايد أعداد الآفات مثل قمل النبات والخنافس البرغوثية. لكن طريقة الحفظ، قد تصلح فقط في مكافحة الآفات في مواطنها الأصلية. غير أن الكثير من الآفات قد نقلها البشر إلى بيئات جديدة، ربما عن طريق استيراد البذور والمحاصيل التي قد تكون مصابه بهذه الآفات. وازدهرت هذه الآفات في البيئات الجديدة نظرا لعدم وجود أعداء طبيعيين. وقد تستخدم أيضا طريقة الإكثار، إذ يطلق مسبب الأمراض أو الطفيلي على المحاصيل في الوقت الذي تضع فيه الآفات بيضها أو ربما قبل وصول الآفات، حتى تكافح الآفات سريعا وتدرأ مخاطرها قبل أن تتراجع أعداد هذه الطفيليات في البيئة الجديدة. وتستخدم أساليب المكافحة الحيوية في الصوب الزراعية منذ عشرات السنين. لأن الصوب الزراعية هي نظام مغلق ومن ثم سيقلل فرص هروب المفترسات إلى الخارج، فضلا عن أن معظم المحاصيل التي تزرع في الصوب الزراعية مثل الطماطم والفلفل والخيار، أعلى قيمة من سائر المحاصيل، مثل الحبوب. ولاقت أساليب المكافحة الحيوية رواجا في السنوات الأخيرة في مزارع الكروم والأزهار والفاكهة التي تزرع في الهواء الطلق مثل الفراولة. وتقول بوتنهويس: "يعتمد 92 في المئة من مزارعي الزهور في كندا، بحسب استطلاع للرأي في 2017/2018، على المكافحة الحيوية للآفات، وقد تحقق هذا النجاح بسبب مقاومة الآفات للمبيدات الكيماوية". وترى بوتنهويس أن الإقبال سيزيد حتما على أساليب المكافحة الحيوية، لأن استخدام الكيمياويات ليس حلا مستداما لمكافحة الآفات على المدى الطويل. يمكنك قراءة الموضوع الأصلي على BBC Future

दक्षिण-पूर्व आशियातील जैवविविधतेने नटलेल्या जंगलांमध्ये लाखो शेतकरी कसावा नावाच्या कंदाची शेती करतात. या कंदापासून साबुदाणा तयार केला जातो. एक-दोन एकर अशा अल्पभूधारक शेतकऱ्यांपासून ते हजारो एकर शेती असणाऱ्या शेतकऱ्यांपर्यंत सगळेच कसावाची शेती करतात. कसावाच्या स्टार्चपासून प्लॅस्टिक आणि डिंक बनवतात. कसावा हे मूळचं दक्षिण अमेरिकेतील पीक. तिथून हे पीक आशियात आणण्यात आलं. पूर्वी कुठल्याही किटकनाशकांचा वापर न करता कसावाची शेती व्हायची. 2008 साली या पिकावर मिलिबग किडीचा प्रादुर्भाव झाला. यामुळे होणारं नुकसान भरून काढण्यासाठी शेतकऱ्यांनी जंगलातल्या जमिनीवर अतिक्रमण करून तिथे या पिकाची लागवड केली. अशा प्रकारे स्वतःच्या मालकीची नसलेल्या जमिनीवर लागवड करून ते जास्त उत्पन्न घेऊ लागले. बिजींगमधल्या वृक्ष संवर्धन संस्थेत जैव नियंत्रण तज्ज्ञ असणारे क्रिस व्हाईसहायक सांगतात, 'काही जंगलांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वृक्षतोड सुरू झाली.' कंबोडियामधल्या जंगलतोडीचा दर सर्वाधिक आहे. मिलीबग किडीने कसावा लागवड करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या उदरनिर्वाहासोबतच या भागातील देशांच्या अर्थव्यवस्थेवरही परिणाम केला. बटाटा, मका यासारख्या स्टार्चच्या पर्यायी स्रोतांचे दर वाढले. थायलँड जगात कसावा स्टार्च निर्यातीत पहिल्या क्रमांकावर आहे. तिथे याचे दर तिप्पट वाढले. व्हाइसहाइस म्हणतात, "एखाद्या किडीमुळे 60 ते 70% लागवड नष्ट होत असेल तर त्याचा मोठा फटका बसतो." या मिलीबग किडीचा बंदोबस्त करण्यासाठी दक्षिण अमेरिकेत आढळणारा या किडीचा नैसर्गिक शत्रू एक मिलीमीटर लांबीचा गांधीलमाशीच्या प्रजातीतील एका परजीवी किटकाचा (एनागायरस लोपेजी) शोध घ्यायचा होता. माया आणि इतर देशी समुदायांनी केन टोडला आपल्या शिल्पात जागा दिलीय. हा छोटा किटक कसावावरच अंडी घालतो. 2009 सालच्या अखेरीस हा किटक थायलँडमधल्या कसावाच्या शेतात सोडण्यात आला आणि त्याने तात्काळ काम सुरूही केलं. हा किटक किती कालावधीत मिलिबग नष्ट करतो, यासंबंधीची शास्त्रीय माहिती उपलब्ध नाही. 2010 साली संपूर्ण थायलँडमध्ये हेलिकॉप्टरच्या मदतीने हे किटक टाकण्यात आले आणि याचा परिणामही दिसून आला. एक मिलीमीटरचा शिकारी किटक 1980 च्या दशकात हेच किटक पश्चिम आफ्रिकेत सोडण्यात आले होते. त्यांनीही अत्यंत कमी कालावधीत 80 ते 90 टक्के मिलिबग नष्ट केले होते. 3 वर्षांहूनही कमी कालावधीत हे किटक दक्षिण-पश्चिम नायजेरियातील 2 लाख चौरस किमी परिसरात पसरले. तिथल्या कसावाच्या शेतीत हे किटक सहज दिसतात. अशाप्रकारच्या हस्तक्षेपाला जैव नियंत्रण म्हणतात. यात एका नैसर्गिक शिकाऱ्याला शोधून त्याला किडीचा नाश करण्यासाठी शेतात सोडलं जातं. या पद्धतीमुळे एशिया-पॅसिफिक क्षेत्रातील 28 देशांमधल्या शेतकऱ्यांना वार्षिक 14.6 अब्ज डॉलर्स ते 19.5 अब्ज डॉलर्सचा फायदा झाला. व्हाईकहाइस म्हणतात, "एका मिलीमीटरच्या या किटकाने जागतिक स्टार्च बाजाराची मोठी समस्या दूर केली." योग्य किटकाचे फायदे शेतकऱ्यांना अगदी पिढीजात अवगत असतात. जैव नियंत्रण हजारो वर्षांपासून सुरू आहे आणि म्हणूनच ही काहीतरी नवी पद्धत आहे, असं माननं चुकीचं असल्याचं कॅनडातल्या ओंटारियोमध्ये वाईनलँड रिसर्च अँड इनोव्हेशन सेंटरच्या शास्त्रज्ञ रोझ ब्युटेन्हस सांगतात. मात्र, इथे प्रश्न असा उपस्थित होतो की जैव नियंत्रणाद्वारे किडींचा प्रादुर्भाव परिणामकारकरित्या दूर करता येत असेल तर संपूर्ण पिक नष्ट करणाऱ्या या किडींच्या बंदोबस्तासाठी त्यांचा वापर का होत नाही? तोडगा की समस्या? पूर्व-कोलंबियाचे मेसो-अमेरिकन लोक 'केन टोडला' (एकप्रकारचा मोठा बेडूक) जीवन आणि मृत्यूच्या मधलं मानायचे. हे बेडून एक विष तयार करायचे ज्यामुळे भ्रम व्हायचे. मेसो-अमेरिकन पुजारी या विषाचा वापर पूर्वजांच्या आत्म्याशी संवाद साधण्यासाठी करायचे. माया सभ्यतेचे लोक साप आणि चिमण्यांची पूजा करायचे आणि हे मेसो-अमेरिकन कलेतही दिसून येतं. माया आणि इतर काही समुदायांनी या मोठ्या बेडकालाही आपल्या शिल्पात स्थान दिलं आहे. पाणी आणि जमीन दोघांवर राहणारी (उभयचर) आणि पावसात डराव-डराव असा मोठ-मोठ्याने आवाज करणारी ही बेडकं पिकांसाठी खूप गरजेची होती. केन टोड बेडकं पिकांचं किडीपासून रक्षण करायचे. मक्याच्या शेतातले आणि धान्याच्या कोठारातले किडे-किटक ते फस्त करायचे. या केन टोडचं विष इतर प्राण्यांपासून त्यांचं रक्षण करायचे. हे विष इतकं विषारी असतं की यामुळे माणसाचाही मृत्यू ओढावू शकतो. मेसो-अमेरिकेतेल्या लोकांना निसर्गाची ही करणी कळली होती. निसर्गाशी छेडछाड केल्यास त्याचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात, हेदेखील त्यांना कळलं होतं. दक्षिणपूर्व आशियाच्या अर्थकारणात हे पीक महत्त्वाचं आहे. मेसो-अमेरिकन लोकांना पूजनीय असलेल्या या बेडकाला ऑस्ट्रेलियात मात्र स्थान नाही. 1935 साली जैव नियंत्रणासाठीच ऑस्ट्रेलियाने अमेरिकेतून हे बेडूक मागवले होते. ऑस्ट्रेलियातल्या उत्तर-पूर्व भागातल्या ऊसाच्या मळ्यात हे बेडूक चांगलेच स्थिरावले. त्या शेतांमध्ये या बेडकांचं आवडतं भक्ष असणारे किटक (केन बिटल आणि इतर काही किटक) मोठ्या प्रमाणात होते. शिवाय, या बेडकांची शिकार करणारे प्राणी तुलनेत खूप कमी होते. त्यामुळे त्या भागांमध्ये या बेडकांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढली. परिणाम भयंकर होते. देशी बेडकांची शिकार करणारे पालींसारखे प्राणी केन टोडच्या विषामुळे मरू लागले. ऑस्ट्रेलिया सरकार आणि स्थानिक दरवर्षी लाखो केन टोड मारतात. कुठे चूक झाली? व्हाइकहाइस म्हणतात, "त्यावेळी शास्त्रज्ञांच्या सल्ल्याकडे दुर्लक्ष करत केन टोड ऑस्ट्रेलियात सोडण्यात आले आणि हे अजिबात करायला नको होतं. आधुनिक जैव नियंत्रणात, असं करणं अजिबात शक्य नाही. विविधभक्षी आणि हाडं असणाऱ्या शिकारी प्राण्यांना अशाप्रकारे सोडू शकत नाही." हे एकमेव उदाहरण नाही. अशी कमीत कमी 10 उदाहरणं आहेत. दुसऱ्या विश्वयुद्धात जपान आणि मित्रराष्ट्रांनी प्रशांत महासागरातील बेटांवरील आपल्या सैनिकांचा मलेरियापासून बचाव करण्यासाठी डासांचा लारव्हा खाणारे मासे सोडले होते. हे छोटे मासे आता त्या भागातले आक्रमक जीव आहेत. हे मासे स्थानिक प्रजाती नष्ट करत आहेत. एफिड किड नियंत्रणासाठी युरोपात एशियन लेडिबग सोडण्यात आले. तिथेही हाच प्रकार आढळला. अशा प्रकारच्या अपयशांनंतर विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात जैव नियंत्रणाऐवजी रासायनिक नियंत्रणाचा (किटकनाशक) वापर जोर धरू लागलं. काही अपवाद वगळता जैव नियंत्रणासंबंधीचे वाद निराधार आहेत. जैव नियंत्रणाच्या यशोगाथा त्यांच्या अपयश गाथेच्या किमा 25 पट अधिक आहे. किटकनाशक संपतील का? 1940, 50 आणि 60 च्या दशकात रासायनिक किटकनाशकांनी अनेक समस्या सोडवल्या. किटकनाशक फवारलं की किड नष्ट व्हायची. त्यामुळे शेतकऱ्यांची मेहनतही वाचली. मात्र, या प्रकारातली मोठी अडचण म्हणजे किडीची किटकनाशक प्रतिरोधी पिढी तयार होते. सोप्या शब्दात सांगायचं तर एखादं किटकनाशक एखाद्या किडीवर परिणामकारक असेल तर त्याच किडीच्या पुढच्या पिढीवर ते किटकनाशक प्रभावी ठरेलच, असं नाही. त्यामुळे किटकनाशक उत्पादकांना आपल्या उत्पादनात सतत सुधारणा करावी लागते. यामुळे किटकनाशक कमी होत चाललेत. 2018 साली युरोपीय महासंघाने नियो-निकोटिनॉयड नावाच्या तीन किटकनाशकांवर पूर्णपणे बंदी आणली. कीटकनाशकांचा वापर निकोटीनसारखी रासायनिक संरचना असणारे हे किटकनाशक जमिनीतील बियाण्याचं किडीपासून रक्षण करतो. मात्र, रोप जसंजसं वाढतं तसं हे किटकनाशक झाडाची फुलं आणि परागकणांपर्यंत पोहोचतं. त्यामुळे परागीकरण करणारे जीवही या किटकनाशकाच्या संपर्कात येतात. मात्र, अशाप्रकारे बंदी आणल्यामुळे शेतकरी आता थेट झाडावर फवारणी करणारी औषधं वापरतील, असं काहींचं म्हणणं आहे. याचा परागीकरण करणाऱ्या किटकांवर पूर्वी व्हायचा तेवढाच परिणाम होईल. वर ही औषधं महागडी असल्याने शेतकऱ्यांना जास्त किंमत मोजावी लागेल. दुसरं म्हणजे कोस्टारिकातील पावसाळी वने आणि ऑस्ट्रेलियातील ग्रेट बॅरियर रीफमध्ये किटकनाशकांचे अवशेष आढळून आले आहेत. किटकनाशक चुकीच्या ठिकाणी पडले तर तिथल्या जैवविविधतेवर गंभीर परिणाम करू शकतात. किटकनाशक शेतजमिनीजवळच्या वातावरणात मिसळून तिथल्या निसर्गसाखळीवर परिणाम करतात. जैव नियंत्रण पद्धतीत असा धोका नसतो, असं व्हाइसहाइस सारख्या काही शास्त्रज्ञांना वाटतं. ब्रिटनमध्ये जैव नियंत्रक तयार करणारी कंपनी बायोलीन अॅग्रोसायंसेसच्या सीनिअर टेक्निकल हेड कॅरोलीन रीड यांचंही हेच मत आहे. विशिष्ट जैव नियंत्रक रासायनिक किटकनाशकांची संख्या कमी करू शकतात. जैव नियंत्रक सुरक्षित आहेत आणि युरोपात पुन्हा एकदा त्यांचा प्रसार सुरू झाला आहे. युरोपात जैव नियंत्रक पुन्हा एकदा मुख्यधारेच्या शेतीचा भाग बनत आहेत. जैविक नियंत्रण ढोबळमानाने तीन प्रकारचे जैव नियंत्रक असतात - शिकारी, परजीवी भक्षक आणि पॅथोजन. केन टोड बेडूक शिकारी जैव नियंत्रक श्रेणीत येतो. ते बिटल आणि लेडिबग किटक खातात. मात्र, दुर्दैवाची बाब म्हणजे ऑस्ट्रेलियात त्यांनी पिकांसाठी हानीकारक असणाऱ्या या किटकांसोबतच हानीकारक नसणाऱ्या किटकांनाही खायला सुरुवात केली. परजीवी भक्षकांमध्ये गांधीलमाशी प्रजातीचे काही किटक असतात जे आपली अंडी इतर किटकांच्या किंवा किडींच्या आत सोडतात. या अंड्यांचे लारव्हा तयार होताच ते किड्यांचं पोट फाडून बाहेर येतात आणि अशा प्रकारे पिकांसाठी हानीकारक किडींचा नाश होतो. पॅथोजेन्स आपल्या यजमानालाच ठार करतो. पंगी, विषाणू किंवा जीवाणूंचा पॅथोजेन्समध्ये समावेश होतो. ते अत्यंत विशिष्ट किडींना लक्ष्य करतात आणि म्हणूनच आधुनिक जैव नियंत्रणात पॅथोजेन्स लोकप्रिय पर्याय आहेत. हानीकारक नसलेल्या प्रजातींवर पॅथोजेन्स सहसा हल्ला करत नाहीत. जैव नियंत्रक यशस्वी ठरण्यासाठीचं एक महत्त्वाचं वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांचा प्रजनन दर उत्तम असायला हवा. शिवाय, कुठल्या किडी किंवा किटकांना लक्ष्य करायचं आहे, याचंही ज्ञान त्यांना हवं. तसंच त्यांच्यात शिकारीचं उत्तम कौशल्य असायला हवं. खरं पाहता कुठलंही जैव नियंत्रक परिपूर्ण नाही आणि म्हणूनच संशोधकांना जोखिमीचं संतुलन साधावं लागतं. जैव नियंत्रकाचा वापर कसा करावा? कुठल्याही पिकावर जैव नियंत्रकाच्या वापराचे तीन प्रकार आहेत - पारंपरिक, संरक्षण दृष्टीकोन आणि सुधारित दृष्टीकोन. केन टोड पारंपरिक जैव नियंत्रकाचं उदाहरण आहे. (मात्र, वाईट उदाहरण आहे.) जैव नियंत्रणाचा पारंपरिक उपाय आक्रमक प्रजातींच्या नियंत्रणासाठी उपयोगी ठरतो. व्हाइसहाइक म्हणतात, "आम्ही इतर जीवांसाठी हानीकारक असलेला जीव प्रस्तुत करू इच्छित नाही. आम्ही केवळ लक्ष्यावरच हल्ला करणारा प्रभावी जैव नियंत्रक शोधतो." कीटकनाशकं वापरावीत का? संरक्षणाच्या दृष्टीकोनात त्याच परिसरातल्या शिकारी जीवांचा वापर केला जातो. फ्लावरच्या शेतीभोवती कुरण असणाऱ्या भागात फ्लावरमध्ये कीड पडण्याचं प्रमाण कमी असल्याचं एका संशोधनात आढळून आलं होतं. संशोधकांच्या मते त्या परिसरात आढळणारे गांधीलमाशीच्या प्रजातीचे किटक यामागचं मुख्य कारण आहेत. इतर काही ठिकाणी शेतीच्या आसपास कुरण असल्याने परिसरात पिस आणि इतर किटकांचं प्रमाण वाढलं. याचाच अर्थ शेतीच्या आसपास कुरण तयार केल्याने किड्या-किटकांची संख्या कमी होईलच, असं नाही. पारंपरिक जैव नियंत्रकांप्रमाणेच अनेक प्रकारच्या किटकांच्या प्रजाती माणसानेच आणलेल्या आहेत. एखादा देश दुसऱ्या देशाकडून बियाणं आणि पीक मागवतो तेव्हा त्यासोबत किडे आणि किटकही येतात. नवीन वातावरणात आणि नैसर्गिक शिकाऱ्यांच्या अनुपस्थितीत हे किटक जोमाने वाढतात आणि पसरतात. सुधारित दृष्टीकोनात एका विशिष्ट वेळी शेतात पॅथोजेन्स सोडले जातात. किटकांच्या प्रजनानाच्या काळात किंवा जेव्हा ते अंडी घालतात त्या काळात किंवा अंड्यातून किटक बाहेर येण्याआधी पॅथोजेन्स सोडले जातात. यामुळे हानीकारक किटकांची संख्या वाढण्याआधीच त्याला आळा घातला जातो. याचा महत्त्वाचा फायदा म्हणजे तुम्ही विशिष्ट किडीसाठी विशिष्ट पॅथोजेन वापरू शकता. व्हाइकहाइस म्हणतात, "सुधारित नियंत्रण युरोपातील ग्रीन हाऊस क्षेत्रात फार लोकप्रिय आहे. काही भागात किटकनाशकांचा वापर शून्य आहे." ग्रीन हाऊसमध्ये गेल्या अनेक दशकांपासून जैव नियंत्रण सुरू आाहे. रासायनिक किटकनाशक मोठ्या प्रमाणावर वापरले जायचे त्याकाळीसुद्‌धा ग्रीन हाऊसमध्ये जैव नियंत्रणावर भर होता. बंदिस्त परिसरात ही पद्धत जास्त सोयीस्कर आहे. शिकारी जैव नियंत्रक दूर जाऊ शकत नाहीत. ग्रीन हाऊसमधल्या उत्पादनाच्या किंमती जास्त असण्यामागे हेदेखील एक कारण आहे. जैव नियंत्रणाचा विस्तार गेल्या काही वर्षात फूल, द्राक्षं आणि स्ट्रॉबेरी शेतीमध्ये जैव नियंत्रणाचा वापर वाढला आहे. ब्युटेन्हस म्हणतात, "कॅनाडामध्ये 2017/18 साली केलेल्या एका संशोधनात आढळलं की 92 टक्के फूल उत्पाादक किड नियंत्रणासाठी जैव नियंत्रकाचा वापर करतात. ही एक अद्भूत यशोगाथा आहे." धान्य उत्पादक मोठे शेतकरी शेतात जैव नियंत्रकांचा वापर करतील त्यावेळी परिस्थिती त्यांच्या बाजूने होईल, असं ब्युटेन्हस आणि रीड म्हणतात. गहू आणि जवाच्या शेतीत जैव नियंत्रकांचा वापर महत्त्वाचा असल्याचं रीड यांना वाटतं. तर कोलंबिया, इक्वाडोर आणि केनियासारख्या देशांना जैव नियंत्रक वापरण्यास राजी करणं मोठं यश ठरेल, असं ब्युटेन्हस यांना वाटतं. त्या म्हणतात, "हे घडणार." हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


وفي هذا الإطار كتبت كاترينا وايت محررة شؤون الصحة والرفاهية في بي بي سي تتساءل.. هل تعتقدون أن تناول حبوب منع الحمل يوميا أمر يثير الملل؟ وهل أشحتم بوجوهكم من قبل لدى رؤية واق ذكري؟ وتقول وايت إنه من الأفضل التعايش معهما لأن هذين الشكلين من وسائل منع الحمل ربما يكونان من بين أعظم اختراعات الصحة العامة في القرنين الماضيين. ولعل ذلك هو سبب تكريم هذه الابتكارات الرائعة في 26 سبتمبر/أيلول من كل عام في اليوم العالمي لمنع الحمل، وهي مبادرة بدأتها مجموعة من المنظمات المختلفة حول العالم لتشجيع الوعي بأساليب منع الحمل وكما تقول منظمة الصحة العالمية "تمكين الشباب من اتخاذ قرارات مستنيرة بشأن صحتهم الجنسية والإنجابية ". لذلك دعونا نفكر فقط في مدى روعة وسائل منع الحمل في الواقع. مواضيع قد تهمك نهاية فعلى سبيل المثال، لعبت الواقيات الذكرية دورا كبيرا في منع انتشار الأمراض التي تنتقل عبر الجنس، في حين أن اختراع حبوب منع الحمل أعطى المرأة لأول مرة تحكما حقيقيا في الإنجاب. هل الرجال على استعداد لتناول حبوب منع الحمل؟ هل تنجح أول حقنة في العالم تعطى للرجال في منع الحمل؟ الصين "تجبر نساء الإيغور على منع الحمل" للحد من تعداد الأقلية المسلمة ومن الواضح أن موانع الحمل هذه لا تخلو من مشاكل، فنحن على يقين من أننا لسنا بحاجة إلى إخبارك بالآثار الجانبية للحبوب، ولكن سيكون من الصعب إنكار أن الحياة أفضل بكثير باستخدام وسائل منع الحمل عنها بدونها. وتقول وايت إننا لهذا السبب سنأخذك في جولة قصيرة تتعرف فيها على أغرب وسائل منع الحمل وأكثرها خطورة على مر التاريخ، قبل أن نحظى بالرفاهية النسبية المتمثلة في وسائل منع الحمل الحالية. 1. القرفصاء والعطس هل تعلم أن الإغريق القدماء كانوا مقتنعين بأن حركة جلوس "القرفصاء والعطس" أسلوب مضمون لمنع الحمل، فقد افترضوا أن القفز والجلوس مباشرة بعد العلاقة الحميمة من شأنه أن يمنع الحيوانات المنوية من دخول الرحم، مع قليل من العطس لتدعيم تقنية القرفصاء. 2. خصيتا حيوان ابن عرس خلال العصور المظلمة في أوروبا نجح شخص ما، وهو ساحر محترف على الأرجح، في إقناع الجميع إلى حد كبير أن استخدام خصي ابن عرس مربوطة في الساق من شأنه أن يمنع الحمل غير المرغوب فيه. 3. ماء الحداد وهو الماء الذي يستخدمه الحداد لتبريد أدواته، وقد استخدمه الإغريق القدماء، وفي الواقع نجح الأمر نوعا ما ، لأن ماء الحداد مليئة بالرصاص. لكن كانت هناك الآثار الجانبية المحتملة الأخرى مثل الغثيان والفشل الكلوي فضلا عن الغيبوبة والموت، ومن المدهش أن نسخة من هذه التقنية كانت لا تزال تُستخدم في أزمنة لاحقة حتى الحرب العالمية الأولى. 4. روث التمساح سجل قدماء المصريين أنه لن يكون هناك حمل إذا كان بإمكانك إنشاء نوع من الحاجز، لقد كانت لحظة مضيئة للإنسانية، وتم إخمادها على الفور تقريبا عندما اقترح إنشاء الحاجز المعني بالعسل وروث التمساح، وهذا هو في الواقع المفهوم الفضفاض للعازل الحاجز الذي لا يزال وسيلة منع حمل شائعة الاستخدام اليوم. 5. شاي الخصيتين كان الكنديون في القرن السادس عشر يطحنون خصي حيوان القندس فيحولونها إلى مسحوق ناعم يضيفونه إلى الخمر، ويشربون هذا المزيج الذي حمل اسم شاي الخصيتين بهدف منع الحمل. 6. أمعاء الحيوان أو بعبارة أخرى، الواقي الذكري الأصلي، وأحد أقدم الواقيات الذكرية التي تم تسجيلها على الإطلاق مصنوع من أمعاء خنزير، بل إنه أتي مع دليل (سهل الاستخدام) يقترح نقعه في الحليب الدافئ قبل الاستخدام. 7. ليمون كازانوفا مولود يخرج من بطن أمه ممسكا بأداة منع الحمل ويُزعم أن كازانوفا (صاحب العلاقات النسائية الشهير) كان معجبا كبيرا بهذه الطريقة. وتتضمن هذه الطريقة نصف ليمونة، تفرغ من لبها حيث تعمل القشرة بمثابة غطاء لعنق الرحم والعصير الحمضي كمبيد قوي للحيوانات المنوية، لذلك فقد قامت بالفعل بعمل ما. هل تصيب حبوب منع الحمل النساء بالبدانة؟ كيف "أنجبت" حبوب منع الحمل ثورة اقتصادية 8. الزئبق منذ حوالي حوالي 900 عام قبل الميلاد، نصح خبراء تحديد النسل الصينيون النساء بابتلاع 16 ضفدعا صغيرا مقلية في الزئبق مباشرة بعد العلاقة الحميمة. ومثل ماء الحداد، الذي يعمل بشكل فعال كسم، أدت هذه الطريقة إلى إصابة العديد منهن بالعقم وتلف الكبد والكلى والأعضاء الرئيسية الأخرى، فضلا عن الموت. 9. الأفيون اكتشف سكان جزيرة سومطرة القدماء أن خشخاش الأفيون كان أكثر بكثير من مجرد زهرة، حيث استخدم جراب النبات مثل العازل الحاجز أثناء الجماع، وتعد فعالية هذه الوسيلة غير معروفة إلى حد كبير. 10. حمام الكوكا كولا منذ نحو 60 عاما فقط كانت الكوكاكولا تستخدم كوسيلة لمنع الحمل، فقد كانت النساء يستخدمن دش الكوكاكولا، وكان الاعتقاد السائد أن السكر سيفجر الحيوانات المنوية.

26 सप्टेंबर हा दिवस अण्वस्त्र नष्ट करण्यासाठी जागतिक दिवस म्हणून साजरा केला जातो. या दिवसा निमित्त कोणत्या देशाकडे सर्वाधिक विनाशकारी शस्त्रं आहेत हे पाहू या. अण्वस्त्रसाठ्याच्या बाबतीत अमेरिका आणि रशिया आघाडीवर आहेत. रशियाकडे सर्वाधिक अण्वस्त्रं अमेरिकेकडे 6,800 अण्वस्त्रं आहेत. एवढ्या अण्वस्त्रांचा वापर केला, तर पृथ्वी मानवाला राहण्याच्या लायकीची उरणार नाही. अमेरिकेकडची शस्त्रं ब्रिटनकडच्या शस्त्रांपेक्षा 31 पटींनी जास्त आहेत, तर चीनच्या तुलनेत 26 पट जास्त आहेत. पण अमेरिकेतल्या 'आर्म्स कंट्रोल असोसिएशन'च्या अहवालानुसार, सध्या अण्वस्त्रांच्या बाबतीत रशिया अमेरिकेच्या पुढे आहे. रशियाकडे जवळपास 7,000 अण्वस्त्रं आहेत! अमेरिकेचा लष्करी तळ अमेरिका आणि रशिया दोन असे देश आहेत की, ज्यांच्याकडे अणुयुद्धाच्या गरजेपेक्षाही जास्त अण्वस्त्रं आहेत. जगातील अशा 15000 शस्त्रांपैकी 90 टक्के शस्त्रं या दोन देशांकडे आहेत. या यादीत 300 अण्वस्त्रांसह फ्रान्स तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. भारतापेक्षा पाकिस्तानकडे जास्त अण्वस्त्रं भारताकडे 110 अण्वस्त्रं आहेत, तर पाकिस्तानकडे 140 अण्वस्त्रं आहेत. ब्रिटनच्या अण्वस्त्रांची संख्या 215 आहे तर चीनकडे 260 अण्वस्त्रं आहेत. उपलब्ध माहितीनुसार उत्तर कोरियाकडे अण्वस्त्रांची संख्या 10 आहे, तर इस्राईलकडे 80 अण्वस्त्रं आहेत. अमेरिकेला राहचं आहे पुढे 2010 मध्ये प्रागमध्ये झालेल्या 'स्ट्रॅटेजिक आर्म्स रिडक्शन करारा'नुसार अमेरिका आणि रशिया यांना 2018 पर्यंत अण्वस्त्रांची संख्या समान करायची आहे. त्यानंतर दोन्ही देशांत 2020 ला नवा करार होईल. 'नाटो' करारानुसार अमेरिकेनं बेल्जियम, जर्मनी, इटली, नेदरलँड आणि तुर्कीमध्ये अण्वस्त्रं तैनात केली आहेत. कॅनडा, ब्रिटन आणि इजिप्तमध्येही अमेरिकेची अण्वस्त्रं होती. ती नंतर हलवण्यात आली. याशिवाय सैनिकी तळ तसंच युद्धनौकांवरही अण्वस्त्र तैनात करण्यात आली आहेत. 1946 ला अमेरिकेनं नौसेनेच्या जहाजांवर अण्वस्त्रांचा परिणाम अभ्यासण्यासाठी 2 अणुचाचण्या घेतल्या होत्या. निःशस्त्रीकरणाच्या संदर्भात संयुक्त राष्ट्रांचं मत आहे की, 'या शस्त्रांनी फक्त एक शहरं नष्ट होऊन लाखो लोक मारले जातात असं नाही, तर येणाऱ्या पिढ्या आणि पर्यावरणावरही परिणाम होतो.' (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)