لا تعلم بي بي سي حتى الآن أسباب اعتقال مراسلها في تيغراي وقال شهود عيان إن غيرماي غيبرو، مراسل بي بي سي، اعتقل وأربعة آخرون أثناء وجودهم في مقهى في وسط عاصمة الإقليم ميكيلي. ورجحت تقارير أن غيبرو ربما يكون أُخذ إلى معسكر تابع للجيش الإثيوبي في عاصمة الإقليم. ولا تزال بي بي سي تسعى إلى معرفة أسباب الاعتقال، لكنها أعربت عن مخاوفها للسلطات الإثيوبية حيال ما حدث لمراسلها. كما شهدت الأيام القليلة الماضية اعتقال تاميرات يماين، صحفي محلي، ومترجمين هما ألولا أكولا وفيتسوم بيرهاين، اللذين يعملان لصالح فاينانشال تايمز ووكالة الأنباء الفرنسية على الترتيب. مواضيع قد تهمك نهاية وكانت الحكومة الإثيوبية تحارب قوات المتمردين في إقليم تيغراي منذ نوفمبر/ تشرين الثاني الماضي. وبعد عدة أشهر من التعتيم الإعلامي على ما يحدث في الإقليم الذي يشهد صراعا طويلا بين القوات الحكومية والمتمردين، سمحت السلطات المركزية لبعض وسائل الإعلام الدولية بدخول تيغراي الأسبوع الماضي. وتسلمت صحيفة فاينانشال تايمز ووكالة الأنباء الفرنسية تصريحات لتغطية الصراع. وقال شهود عيان لبي بي سي إن جنودا يرتدون الزي العسكري هم من اعتقلوا غيرماي غيبرو. وقال متحدث باسم بي بي سي: "أعربنا عن مخاوفنا للسلطات الإثيوبية، وننتظر ردهم". ويستمر القتال في تيغراي رغم إعلان الحكومة المركزية انتصارها على جبهة تحرير شعب تيغراي. وأسفر القتال الدائر في الإقليم عن مقتل المئات وتشريد عشرات الآلاف من السكان المحليين. وهناك مخاوف على المستوى الدولي حيال التقارير التي يتوالى ظهورها عن جرائم شنيعة يرتكبها الجانبان أثناء القتال الدائر بينهما وتفاقم الأزمة الإنسانية في المنطقة، وفقا لمراسلين. وحذر مسؤول في الحزب الحاكم في إثيوبيا من أن إجراءات سوف تتخذ ضد أشخاص وصفهم بأنهم يمثلون "الإعلام الدولي المضلل".

गिरमय गेब्रू बीबीसी टायग्रिनियासाठी काम करणाऱ्या गिरमय गेब्रू यांना प्रादेशिक राजधानी मेकेल येथील एका कॅफेतून इतर चार जणांसोबत नेण्यात आल्याची माहिती प्रत्यक्षदर्शींनी दिली आहे. गिरमय यांना मेकेल येथील लष्करी छावणीत नेण्यात आल्याचं सांगितलं जात आहे. प्रतिनिधीला ताब्यात घेण्याबाबत बीबीसीने अद्याप कारण स्पष्ट केलेले नाही. पण बीबीसीने इथियोपियन प्रशासनाकडे चिंता व्यक्त केली आहे. फायनॅन्शियल टाईम्स आणि एएफपी वृत्तसंस्थेत काम करणारे अलुला अकालू आणि फिट्सम बर्हाणे या दोन अनुवादकांनाही अलीकडच्या काही दिवसांत ताब्यात घेण्यात आले. इथियोपियाचे सरकार नोव्हेंबरपासून तिग्रेमध्ये बंडखोरांविरोधात लढा देत आहे. या ठिकाणी संघर्ष सुरू झाल्यापासून कित्येक महिने प्रभावी प्रसारमाध्यमे ब्लॅकआऊट होती. यामुळे सरकारने गेल्या आठवड्यात काही आंतरराष्ट्रीय माध्यमांना प्रवेश दिला. एएफपी आणि फायनान्शियल टाईम्स या दोन्ही वृत्तसंस्थांना वार्तांकनांसाठी परवानगी देण्यात आली होती. प्रत्यक्षदर्शींनी बीबीसीला सांगितले की, लष्कराच्या गणवेशात आलेल्या सैनिकांनी गिरमय यांना ताब्यात घेतले. बीबीसीचे प्रवक्ते सांगतात, "आम्ही इथियोपियन प्रशासनाकडे चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या प्रतिसादाची आम्ही वाट पाहत आहोत." इथियोपियन सरकारने तिग्रे पीपल्स लिबरेशन फ्रंटवर विजय जाहीर केला असला तरीही तिग्रेमध्ये संघर्ष सुरुच आहे. यात शेकडो लोकांचा मृत्यू झालाय तर हजारो लोक विस्थापित झालेत. पत्रकार सांगतात, आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही या परिस्थितीबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. या संघर्षामुळे मानवतावादी संकट वाढत चालले आहे. "आंतरराष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांची दिशाभूल" करणाऱ्यांविरोधात कडक पावलं उचलली जातील असा इशारा नुकताच इथियोपियाच्या सत्ताधारी पक्षाच्या एका अधिकाऱ्याने दिला. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


مما لا شك فيه أن سنة 2020 كانت سنة صعبة، ولكننا خبرنا سنوات أسوأ منها حصد وباء كوفيد-19 العديد من الأرواح في 2020 أصيب بمرض كوفيد-19، لغاية الـ 17 من شهر ديسمبر/كانون الأول، أكثر من 74,5 مليون شخص، وفتك المرض بأكثر من 1,6 مليون حول العالم حسب الأرقام التي أعدتها جامعة جونز هوبكينز. ولكن وباء كوفيد-19 لم يكن أسوأ ما شهده العالم من أوبئة، بل كانت هناك عبر التاريخ أوبئة أخطر وأشد فتكا. فـ"الموت (أو الطاعون) الأسود" - الذي كان أخطر وأسوأ التفشيات العديدة لمرض الطاعون الدمّلي - تسبب في موت 25 مليون إنسان في أوروبا ونحو 200 مليونا حول العالم بعد أن بدأ بالانتشار في سنة 1346. ونقلت الرحلات "الاستكشافية" الإسبانية والبرتغالية مرض الجدري إلى القارتين الأمريكيتين اعتبارا من سنة 1520، مما تسبب في هلاك 60 إلى 90 في المئة من سكان القارتين الأصليين. مواضيع قد تهمك نهاية نقل الأوروبيون الأمراض المعدية إلى الأمريكتين مما أدى إلى القضاء على سكانهما تقريبا وانتشر مرض الإنفلونزا الإسبانية إلى كل أرجاء العالم في 1918 عقب عودة الجنود المشاركين في الحرب العالمية الأولى إلى بلدانهم، وتسبب في موت 50 مليون من البشر تقريبا. ويعادل هذا الرقم 3 إلى 5 في المئة من سكان الكرة الأرضية آنذاك. ومنذ بدء انتشاره في ثمانينيات القرن الماضي، تسبب مرض نقص المناعة المكتسب/الآيدز في موت أكثر من 32 مليون إنسان. فقد العديد من الناس وظائفهم في 2020 لقد كان الوقع الاقتصادي لوباء كوفيد-19 شديدا جدا، وأثر سلبا على مصادر أرزاق الناس في كافة أرجاء العالم. ولكن مستويات البطالة التي تسبب بها الوباء لم تصل إلى تلك المستويات التي شهدها العالم خلال فترة الكساد العظيم بين سنتي 1929 و1933. وكانت سنة 1933 سنة سيئة بشكل استثنائي. ففي ألمانيا، التي فقد ثلث سكانها وظائفهم آنذاك، ساهمت الظروف الاقتصادية البائسة في وصول هتلر إلى الحكم. استغل سياسيون شعبويون من هتلر وغيره الفوضى الاقتصادية التي تسبب فيها الكساد العظيم لم أتمكن من رؤية أصدقائي في 2020 مما لا شك فيه أن الكثيرين حول العالم اضطروا في هذه السنة إلى قضاء معظم أوقاتهم في دورهم، وحرموا من رؤية أحبائهم وأصدقائهم. ولكن في سنة 536، لم يتمكن معظم سكان العالم حتى من رؤية السماء. فقد غطى ضباب غريب الشكل أوروبا والشرق الأوسط وأجزاء من آسيا، وأدى إلى غرق هذه المناطق في ظلام دامس ليلا ونهارا استمر لأكثر من 18 شهرا، حسب المؤرخ والآثاري في جامعة هارفارد مايكل مكورميك. وحسب اعتقاده، فإن تلك الفترة كانت "واحدة من أسوأ الفترات إن لم تكن الأسوأ على الإطلاق" التي عاشها البشر في مناطق شاسعة من المعمورة. كانت 2020 سنة سيئة، ولكنها لم تكن بهذا السوء... أذنت تلك السنة ببدء أبرد عقد منذ 2300 سنة، فقد قضي على المحاصيل الزراعية ومات الكثيرون جوعا. سبب ذلك الضباب ربما كان ثورانٌ بركانيٌ كبيرٌ في آيسلندا - أو في أمريكا الشمالية - نشر رماده في كل أرجاء نصف الكرة الأرضية الشمالي. ويعتقد أن الرياح نشرت هذا الضباب البركاني عبر القارة الأوروبية ومن ثم الآسيوية مما أدى إلى حقبة البرد القارس التي شهدتها هذه المناطق. لم أتمكن من التمتع بإجازة في الخارج في 2020 كانت هذه السنة سنة سيئة بالفعل بالنسبة للقطاع السياحي العالمي. ولكن إذا كنت تشعر بأنك حبيس الدار ولا تتمكن من السفر والتنقل، ربما عليك التفكير بما مر به أجدادنا. هل أنقذ الجنس البشري نفسه من خطر الفناء باللجوء إلى الكهوف التي كانت تقع على ساحل جنوب أفريقيا؟ ما لبث الجنس البشري يواجه قيودا على التنقل لا تخلو من الشدة منذ حوالي 195 ألف سنة خلت. فقد بدأت آنذاك فترة من البرد والجفاف استمرت لعشرات الآلاف من السنوات، وهي الفترة المعروفة بفترة "النظائر البحرية المشعة - المرحلة السادسة". ويعتقد بعض العلماء، ومنهم أستاذ علم الآثار كيرتيس ماريان الذي يعمل في معهد أصول البشرية، أن الجفاف الذي شهده العالم في ذلك الوقت كاد أن يقضي على الجنس البشري بشكل كامل. ويقول إن الجنس البشري أنقذ نفسه من الفناء باللجوء إلى شريط من الأرض يقع على الساحل الجنوبي للقارة الإفريقية أطلق عليه لقب "جنة عدن"، حيث تعلم الاعتماد على الأسماك وغيرها من الأحياء البحرية من أجل الحصول على ما يحتاجه من قوت. دمّر انفجار هائل مرفأ بيروت في 2020 تسبب حريق عرضي في مستودع كان يضم 2750 طنا تقريبا من مادة نيترات الأمونيوم في انفجار هائل وقع في الرابع من شهر أغسطس/آب. وأودى الانفجار بحياة 190 شخصا تقريبا، علاوة على إصابة أكثر من 6 آلاف آخرين بجروح. ويقول خبراء إن انفجار مرفأ بيروت كان من أكبر الانفجارات غير النووية في التاريخ، إذ عادلت شدته شدة انفجار ألف طن من مادة تي أن تي - أي خمس شدة انفجار القنبلة الذرية التي ألقاها الأمريكيون على مدينة هيروشيما اليابانية في 1945. ولكن، وفي شهر ديسمبر/كانون الأول من عام 1984، قتل الآلاف في مدينة بوبال الهندية نتيجة تسرب من مصنع للمواد الكيمياوية وذلك في واحدة من أخطر الكوارث الصناعية في التاريخ المعاصر. وتقول الحكومة الهندية إن نحو 3500 إنسان قضوا في غضون بضعة أيام، بينما مات أكثر من 15 ألفا منذ ذلك الحين نتيجة إصابتهم بأمراض رئوية قاتلة. واستمرت تأثيرات الغمام المميت الذي غلّف مدينة بوبال لعدة عقود، وما زال كثيرون من سكان المدينة يعيشون مع نتائجه إلى يومنا هذا. في 2020، نفق أو هرب 3 مليارات حيوان تقريبا نتيجة الحرائق التي شهدتها أستراليا (والتي اندلعت شراراتها الأولى في أواخر 2019) ما زلت تعتقد بأنك شهدت سنة سيئة؟ تسببت حرائق الأحراش الكبيرة التي شهدتها أستراليا في الصيف الماضي، علاوة على تسببها في مقتل 33 شخصا على الأقل، في دمار واسع النطاق للحيوانات التي تتميز بها هذه القارة. فقد نفقت أعداد كبيرة من الثدييات والسحالي والطيور والضفادع في الحرائق أو بسبب ضياع بيئتها الطبيعية. ولكن، وفي شهر سبتمبر/ أيلول 1923، تسببت هزات أرضية في اندلاع العديد من الحرائق واسعة النطاق أدت إلى مقتل أكثر من 140 ألف إنسان في اليابان (إنسان وليس دببة كوالا). بشائر خير ولذا، وبكثير من الأوجه، تعد سنة 2020 سنة عسيرة جدا. فقد أدى بنا انتشار الوباء إلى أن نخزّن المواد الضرورية وإلى الابتعاد عن غيرنا من بني البشر. لقد ضقنا ذرعا من الإغلاقات المتواصلة ومن ضرورة مراعاة شروط التعقيم ومن الاضطرار لتحية الآخرين بالمرافق. ولكن، وعوضا عن البحث عن ما يقوله دعاة الشؤم في منابر التواصل الاجتماعي، لنركز نظرنا على الإيجابيات. فقد كانت سنة 2020 السنة التي شهدت أيضا... ارتفاع نسبة المشاركة النسوية في الحياة السياسية. ففي 2020، وصل عدد الدول التي ترأسها نساء إلى 20، مقارنة بـ 12 في سنة 1995. كما كشف تقرير للأمم المتحدة أن التمثيل النسوي في البرلمانات العالمية ارتفع إلى أكثر من الضعف في 2020، إذ بلغ 25 في المئة من كل المقاعد البرلمانية. نائبة الرئيس الأمريكية المنتخبة كامالا هاريس تتحدث أثناء الحملة الانتخابية الأخيرة كما كانت هي السنة التي دخلت فيها كامالا هاريس التاريخ بوصفها أول امرأة، بل أول امرأة سمراء، وأول امرأة من أصول هندية، وأول ابنة لمهاجرين، تنتخب نائبة للرئيس الأمريكي. وفي هذه السنة، شارك الناس حول العالم في مظاهرات حاشدة عبروا فيها عن سخطهم على التمييز العرقي، مما أوقد الأمل في التغيير في المستقبل. كما جلبت سنة 2020 بشائر طيبة للبيئة، إذ تعهدت العديد من الشركات بخفض الانبعاثات الكربونية. وفي حقيقة الأمر، فإن الوعود والتعهدات التي تقدمت بها الحكومات المحلية والشركات تضاعفت في 2020، حسب ما تقول الأمم المتحدة. ومن الشركات التي تعهدت بذلك شركات فيسبوك وفورد ومرسيدس بنز. وإن لم يكن كل ذلك كافيا، وإذا اضطررنا لمغادرة هذا الكوكب في نهاية المطاف، أعلنت وكالة الفضاء الأمريكية ناسا في شهر أكتوبر / تشرين الأول الماضي أن القمر يحتوي على كميات أكبر من المياه مما كان يعتقد في الماضي، وهو تطور قد يساعد في ديمومة الرحلات المستقبلية إلى هذا التابع الأرضي. ولكن، وإذا كان قدرنا أن نبقى هنا على الأرض، لنأمل أننا تعلمنا بعضا من العبر من وباء 2020. ومن الأمور التي لا يختلف عليها اثنان، أن البشر يغسلون أيديهم أكثر بكثير من ذي قبل!

कोव्हिडची साथ, दररोज येणारे मृत्यूचे आकडे, लॉकडाऊनमुळे थांबलेलं अर्थचक्र आणि नैसर्गिक आपत्तींमुळे भीतीच्या सावटाखालीच हे वर्ष गेलं. पण मानवाच्या इतिहासात हे वर्ष सर्वाधिक मृत्यूंचं आणि सर्वात विध्वंसक ठरलं का? संशोधन – मयुरेश कोण्णूर लेखन, निवेदन – जान्हवी मुळे एडिटिंग – निलेश भोसले हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


خلصت شركة فيسبوك ألى أنه لم يعد ممكنا الفصل بين نزعات التعصب القومي للبيض وجماعات الكراهية المنظمة وتعهدت الشركة العملاقة لوسائل التواصل الاجتماعي بتعزيز قدرتها على تمييز وحظر مواد تبثها جماعات إرهابية. أما مستخدمو فيسبوك الباحثون عن كلمات عدائية فسيوجَهون إلى مؤسسة خيرية تُعنى بمكافحة نزعة أقصى اليمين المتطرفة. وتعرضت شبكة التواصل الاجتماعي لضغوط إثر عرض رجل لهجوم على مسجدين في نيوزيلندا عبر بث حي على منصتها. وكانت فيسبوك سمحت في السابق ببث بعض المواد التي تضمنت نوعا من التعصب القومي للبيض لم تكن تراها عنصرية - ومن بينها السمح لمستخدمين بالدعوة إلى تأسيس دول لذوي الاصول العرقية البيضاء فقط. وقالت الشركة إنها كانت تعتبر الدعوات القومية للبيض شكلا مقبولا من أشكال التعبير عن الرأي على غرار "أشياء من أمثال نزعات الفخر لدى الأمريكيين والنزعة الانفصالية لدى سكان إقليم الباسك، والتي تمثل جانبا هاما من هوية الأشخاص". ولكن في تدوينة يوم الأربعاء، قالت الشركة إنه وبعد ثلاثة أشهر من التشاور مع "أعضاء من المجتمع المدني والأكاديميين"، توصلت إلى أنه لا يمكن الفصل بين الدعوات القومية المتعصبة للبيض وجماعات الكراهية المنظمة. ليس صاحب المنشور وحده في أعقاب حادث إطلاق النار الجماعي الذي شهدته نيوزيلندا في وقت سابق من الشهر الجاري، دعا العديد من قادة العالم شركات وسائل التواصل الاجتماعي إلى تحمل المزيد من المسؤولية عن المواد المتطرفة التي تُنشر على منصاتها. جاء قرار شركة فيسبوك إثر عرض رجل لهجوم على مسجدين في نيوزيلندا عبر بث حي على منصتها وقالت رئيسة وزراء نيوزيلندا جاسندا أردرن إن شبكات التواصل الاجتماعي كانت "الناشر، وليس فقط صاحب المنشور"، في إشارة إلى احتمالية مساءلة تلك الشبكات عن المادة المنشورة على منصاتها. وأقرت فيسبوك في السابق بأن مقطع فيديو بالهجوم، الذي راح ضحيته 50 شخصا، حظي بأكثر من أربعة آلاف مشاهدة قبل حذفه. وقالت الشركة إنها في غضون 24 ساعة حظرت 1.2 مليون نسخة إبان تحميلها كما حذفت 300 ألف نسخة أخرى. وتقاضي جماعة تمثل المسلمين الفرنسيين كلا من شركة فيسبوك وموقع يوتيوب لسماحهما ببث لقطات هجوم نيوزيلندا على منصاتهما. واتخذت شركات تقنية أخرى خطوات على صعيد تضييق الخناق على مشاركة الفيديو. وحظر موقع ريديت للتواصل الاجتماعي منتدىً للنقاش على منصته بعد تداول لقطات من الهجوم على صفحة المنتدى. وقالت شركة فالف لتطوير ألعاب الفيديو إنها حذفت أكثر من 100 "إشادة" سجلها مستخدمون ينشدون تخليد ذكرى منفذ الهجوم.

श्वेतवर्णीय राष्ट्रवाद आणि श्वेतवर्णीय स्वामित्वाची भावना (White Supremacy) या दोन गोष्टी आता वेगळ्या काढता येणार नाहीत, असंही त्यांनी म्हटलं आहे. श्वेतवर्णीय राष्ट्रवादाचं कौतुक करणाऱ्या, त्याला पाठिंबा देणाऱ्या तसंच त्याचं प्रतिनिधित्व करणाऱ्या गोष्टी आम्ही पुढच्या आठवड्यापासून फेसबुक तसंच इंस्टाग्रामवरून ब्लॉक करणार आहोत असंही फेसबुकने जाहीर केलं. कट्टरतावादी संघटनांचा मजकुर ओळखण्याची क्षमता सुधारण्याची ग्वाहीही या सोशल मीडिया कंपनीने दिली. अशा प्रकारच्या गोष्टी सर्च करणाऱ्या लोकांना आपोआप अतिउजव्या विचासरणीच्या विरोधात काम करणाऱ्या सामाजिक संस्थांकडे वळवलं जाईल. एका व्यक्तीने न्यूझीलंडमध्ये दोन मशिदींवरचा हल्ला लाईव्ह-स्ट्रीम केल्यानंतर या सोशल मीडिया कंपनीवर दबाब वाढला होता. सुरुवातीला फेसबुकने श्वेतवर्णीय राष्ट्रवादाशी संबंधित मजकूर पोस्ट करायला परवानगी दिली होती. युझर्सला श्वेतवर्णीय राष्ट्र बनवण्यासाठी इतर लोकांना आवाहन करण्याचीही परवानगी होती. याबद्दल स्पष्टीकरण देताना फेसबुकने सांगितलं की त्यांच्या दृष्टीने श्वेतवर्णीय राष्ट्रवाद स्वीकारार्ह होता कारण अमेरिकन प्राईड किंवा बास्क फुटीरतावाद यासारख्या गोष्टींसारखा तो लोकांच्या आयुष्याचा महत्त्वाचा हिस्सा होता. पण बुधवारी लिहिलेल्या एका ब्लॉग पोस्टमध्ये फेसबुकने स्पष्ट केलं की तीन महिने तज्ज्ञांशी सल्लामसलत केल्यानंतर आमच्या लक्षात आलं की श्वेतवर्णीय राष्ट्रवादाला श्वेतवर्णीय स्वामित्व भावना तसंच व्देष पसरवणाऱ्या संघटना यापासून वेगळं काढता येणार नाही. फक्त पोस्टमन नाही या महिन्यात न्यूझीलंडमध्ये झालेल्या हल्ल्यांनंतर अनेक जागतिक नेत्यांनी सोशल मीडिया कंपन्यांनी आपल्या साईटवर पोस्ट होणाऱ्या मजकुराची जबाबदारी घेतली पाहिजे असं म्हटलं. न्यूझीलंडच्या पंतप्रधान जेसिंडा आर्डन यांनी 'सोशल नेटवर्क ही जनतेची व्यासपीठं आहेत, फक्त पोस्टमन नाहीत,' असं विधान केलं. त्यांचा रोख सोशल मीडिया साईटसनी अधिक जबाबदारीने वागण्याकडे होता. न्यूझीलंडमध्ये झालेल्या या हल्ल्याचा व्हीडिओ साईटवरून काढून टाकण्याआधी 4000 वेळा पाहिला गेला होता हे फेसबुकने मान्य केलं. या हल्ल्यात 50 जणांचा बळी गेला होता. त्यानंतरच्या 24 तासात या व्हीडिओच्या 12 लाख कॉपी अपलोड होण्यापासून थांबवण्यात आल्या तर 3 लाख कॉपी अपडलोड झाल्यानंतर डिलिट करण्यात आल्या. फ्रेंच मुस्लिमांचे प्रतिनिधीत्व करणाऱ्या एका संस्थेने फेसबुक आणि युट्यूबवर हल्ल्याचा व्हीडिओ पोस्ट करु दिल्याबद्दल खटला भरला आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


الزوجان التقيا أول مرة في الثمانينيات. وقال الزوجان على تويتر: "بعد قدر كبير من التفكير، والكثير من العمل على علاقتنا، اتخذنا قراراً بإنهاء زواجنا". وكان الزوجان قد التقيا لأول مرة في الثمانينيات عندما انضمت ميليندا إلى شركة مايكروسوفت التي أسسها بيل. أنجب الزوجان الميليارديران ثلاثة أبناء، ويشتركان بإدارة مؤسسة بيل وميليندا غيتس. وأنفقت المؤسسة المليارات على محاربة بعض القضايا مثل الأمراض المعدية وتشجيع التلقيح لدى الأطفال. مواضيع قد تهمك نهاية ويقف آل غيتس - إلى جانب المستثمر وارن بافيت - وراء حملة "تعهد بالعطاء"، الذي يدعو المليارديرات إلى الالتزام بالتخلي عن غالبية ثرواتهم من أجل القضايا الخيرة. ويعد بيل غيتس (65 عاماً) رابع أغنى شخص في العالم، وفقاً لمجلة فوربس، وتبلغ ثروته 124 مليار دولار. وجنى أمواله من خلال شركة مايكروسوفت، التي شارك في تأسيسها في السبعينيات، وهي أكبر شركة برمجيات في العالم. ونشر الزوجان بيانا أعلنا فيه طلاقهما على موقع تويتر. وقالا فيه: "على مدى 27 عاماً مضت، ربينا ثلاثة أطفال رائعين، وبنينا مؤسسة تعمل في جميع أنحاء العالم لتمكين جميع الناس من أن يعيشوا حياة صحية ومنتجة". وأضافا: "نواصل مشاركة الإيمان بهذه المهمة، وسنواصل عملنا معاً في المؤسسة، لكننا لم نعد نعتقد أنه يمكننا أن نكبر معا بوصفنا زوجين في المرحلة التالية من حياتنا. وقالا: "نطلب احترام خصوصية عائلتنا بينما نبدأ بتلمس هذه الحياة الجديدة". كيف ألتقيا؟ انضمت ميليندا فرنش (56 عاماً) إلى مايكروسوفت كمديرة إنتاج في عام 1987، وتناول الاثنان عشاء عمل معاً، في نيويورك، في العام نفسه. بدآ يتواعدان، ولكن، بحسب ما قال بيل في فيلم وثائقي على نيتفليكس "اهتممنا كثيراً ببعضنا، وكان امامنا احتمالان لا ثالث لهما: إما أن سننفصل أو سنتزوج." وقالت ميليندا إنها وجدت بيل منهجياً حتى في مسائل العاطفة، إذ كتب قائمة على لوح أبيض، حول "إيجابيات وسلبيات الزواج". تزوجا في عام 1994 في جزيرة لاناي في هاواي. وأفادت تقارير أنهما استأجرا كل طائرات الهليكوبتر المحلية لمنع الضيوف غير المرغوب بهم، من التحليق فوق الجزيرة. واستقال بيل من مجلس إدارة مايكروسوفت العام الماضي للتركيز على أنشطته الخيرية. كيف نشأت مؤسسة غيتس؟ أسس الزوجان مؤسسة بيل وميليندا غيتس عام 2000 في سياتل. تركز المؤسسة في المقام الأول على الصحة العامة والتعليم وتغير المناخ. تضمنت منحها حوالي 1.75 مليار دولار لمبادرات اللقاحات والبحوث أثناء وباء كوفيد-19. في عام 2019، بلغ صافي أصول المؤسسة أكثر من 43 مليار دولار. ضخ بيل وميليندا غيتس أكثر من 36 مليار دولار في المؤسسة بين عامي 1994 و2018، بحسب رويترز. ما هو الدور الذي أدته ميليندا؟ قالت ميليندا في مقابلة مع وكالة أسوشيتيد برس في عام 2019: "أنا وبيل شريكان متساويان، يجب أن يكون الرجال والنساء متساوين في العمل". وكتبت في مذكراتها المنشروة حديثاً عن طفولتها وحياتها وصراعاتها الخاصة كزوجة لشخصية مشهورة وأم وربة منزل لديها ثلاثة أطفال. وقالت إن عملهما معاً في المؤسسة جعل علاقتهما أفضل. وقالت: "كان عليه أن يتعلم كيف يكون مساوياً لي، وكان علي أن أتعلم كيف أتقدم وأن أكون مساوية له". وبعيداً عن عملها مع المؤسسة، أسست ميليندا شركة Pivotal Ventures، وهي شركة استثمارية تركز على النساء والأسر، في عام 2015. وقالت في ذلك الوقت: "لقد استيقظ العالم أخيراً على حقيقة أنه لا أحد منا يستطيع المضي قدماً إن كان نصفنا يتعرّض للإعاقة". البيانات واضحة: النساء المتمكنات يغيرن المجتمعات".

आयुष्याच्या पुढच्या टप्प्यात जोडीदार म्हणून आता आपण एकत्र राहू शकत नाही, त्यामुळेच आपण हा निर्णय घेत असल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे. Twitter पोस्ट समाप्त, 1 दोघांनी 2000 साली बिल अँड मेलिंडा गेट्स फाऊंडेशनची स्थापना केली होती. जगभरातील दारिद्र्य, रोगराई आणि विषमता या समस्यांविरुद्ध लढण्यासाठी ही स्वयंसेवी संस्था काम करते. बिल गेट्स यांनी मायक्रोसॉफ्ट या कंपनीची स्थापना केली होती. कॉम्प्युटरचे सॉफ्टवेअर बनवण्यासाठी ही कंपनी ओळखली जाते. आपल्या कारकिर्दीत उल्लेखनीय कामगिरी केल्यानंतर बिल गेट्स 2008 मध्ये आपल्या पदावरून निवृत्त झाले होते. बिल गेट्स यांची मेलिंडा यांच्याशी पहिली भेट 1980 च्या दशकात झाली होती. त्यावेळी मेलिंडा यांनी मायक्रोसॉफ्ट कंपनीत काम सुरू केलं होतं. सध्या बिल गेट्स हे जगातील चौथे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती असून फोर्ब्स मासिकाच्या माहितीनुसार त्यांच्याकडे 124 अब्ज डॉलर इतकी संपत्ती आहे. फोटोंमधून पाहूया गेट्स दाम्पत्याचा एकत्रित जीवनप्रवास गेट्स दांपत्याने 1998 साली आरोग्य क्षेत्रात तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी 10 कोटी डॉलर दान स्वरुपात दिले होते. 2002 मध्ये मायक्रोसॉफ्ट कंपनीविरोधात एक अविश्वास प्रस्ताव दाखल करण्यात आला होता. त्यावेळी मेलिंडा यांनी बिल यांना खंबीर साथ दिली होती. द इकोनॉमिस्ट या ब्रिटिश मासिकाने 2015 मध्ये ब्रसेल्स येथे आयोजित केलेल्या एका चर्चासत्रात बिल आणि मेलिंडा गेट्स यांनी सहभाग नोंदवला होता. यावेळी पुढील 15 वर्षांत आरोग्य, शिक्षण, शेती आणि बँकिंग क्षेत्रात होणाऱ्या बदलांवर चर्चा करण्यात आली. 2015 मध्येच महाराणी एलिझाबेथ (दुसऱ्या) यांनी बकिंगहॅम पॅलेस येथे बिल गेट्स यांना नाईटहूड पदवीने सन्मानित केलं होतं. 2015 मध्ये बिल आणि मेलिंडा गेट्स यांनी संयुक्त राष्ट्र संघटनेचे तत्कालीन सचिव बान की मून यांची भेट घेतली होती. 2016 मध्ये अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी बिल आणि मेलिंडा गेट्स यांचा राष्ट्राध्यक्ष पदक देऊन गौरव केला होता. बराक ओबामा यांच्यासोबत बिल आणि मेलिंडा गेट्स - 2017 मध्ये गेट्स दांपत्याला फ्रान्सचा लेजियन दे हॉनर हा सर्वोच्च सन्मान प्रदान करण्यात आला. 2019 मध्ये एका टेनिस सामन्याचा आनंद घेताना बिल आणि मेलिंडा गेट्स हेही वाचलंत का? (बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि Twitter वर नक्की फॉलो करा. बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता. 'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


وأكدت وكالة الفضاء الصينية أن الحطام سيعاود دخول الغلاف الجوي خلال الساعات الأربع والعشرين المقبلة وهو الأمر الذي يتطابق مع تقديرات وكالة الفضاء الأوروبية. وكانت محطة تيانقونغ-1 جزءا هاما من البرنامج الفضائي الصيني كما كانت بمثابة نموذج تجريبي لمحطة تستضيف رواد فضاء تعمل الصين على إطلاقها في العام 2022. ودخلت المحطة مدارها الفضائي عام 2011 حيث أدت دورا تعتبره وكالة الفضاء الصينية هاما بالنسبة للطموحات الفضائية لبكين لمدة 5 سنوات. وكان سقوط المحطة على الأرض بعد نهاية عمرها الافتراضي أمرا متوقعا قبل إطلاقها. حطام محطة فضاء صينية يصل الأرض خلال أيام وتشير تقديرات وكالة الفضاء الأوروبية إلى أن الحطام سيدخل الغلاف الجوي عند الساعة السابعة وخمس وعشرين دقيقة بتوقيت العاصمة الصينية بكين أي بعد منتصف الليل بخمس وعشرين دقيقة بتوقيت غرينيتش. ورغم ذلك يرى العلماء أن نافذة وصول الحطام إلى سطح الأرض تمتد بين مساء الأحد وحتى ظهيرة يوم الإثنين حسب المتغيرات. ومن المتوقع أن يحترق الجزء الأكبر من هيكل المحطة عند دخولها الغلاف الجوي بسبب الحرارة الناجمة عن الاحتكاك لكن من الممكن أن تتبقى بعض القطع الصغيرة لتسقط على سطح الأرض. ويؤكد مهندسون في وكالة الفضاء الصينية أن المحطة لن تحترق ككتلة واحدة في الغلاف الجوي ولكن من المنتظر أن أن تتفتت ويتحول الهيكل إلى عشرات القطع الصغيرة التي تحترق بشكل منفصل في مشهد يشبه احتراق الزخات النيزكية.

तिअॅगाँग - 1चे बरेच तुकडे वातावरणात जळून जातील. दक्षिण प्रशांत महासगरात या स्पेस स्टेशनचे अवशेष कोसळले आहेत. अमेरिकी आणि चीनी संस्थांनी ही घटना स्पष्ट केली आहे. तिअॅगाँग - 1 हे स्पेस स्टेशन चीनच्या महत्त्वाकांक्षी अवकाश कार्यक्रमाचा भाग आहे. 2022मध्ये चीन अवकाशात सोडणार असलेला मानवी स्पेस स्टेशनचे हे प्रोटोटाईप आहे. Twitter पोस्ट समाप्त, 1 2011 मध्ये या यानानं कक्षेत प्रवेश केला आणि 5 वर्षांनंतर ही मोहीम संपली. त्यानंतर ते पृथ्वीवर कोसळणार होते. द चीन मॅन्ड स्पेस इंजिनीअरिगं ऑफिसनं सोशल मीडियावर म्हटलं होतं की, "सिनेमात दाखवतात तसं जोरदारपणे हे पृथ्वीवर कोसळणार नाही तर उल्कापात सारखं हे दिसेल." संपर्क तुटला होता या यानाशी संपर्क तुटल्याचे आणि त्यावर कोणतही नियंत्रण राहिलं नसल्याचं चीनने 2016मध्ये सांगितलं होतं. ESA दिलेल्या माहितीनुसार, "43ºN आणि 43ºS या टप्प्यात हे यान कोसळेल असा अंदाज होता . विषुववृत्ताच्या दक्षिण आणि उत्तरचा मोठा भाग यामध्ये येतो." ऑस्ट्रेलियन सेंटर फॉर स्पेस इंजिनीअरिंग रिसर्चचे उपसंचालक डॉ. इलायस अबाऊटॅनिऑस बीबीसीला म्हणाले, "वातावरणात येताना याचा वेग वाढत जाणार जाईल. पृथ्वीपासून 100 किलोमीटर इतक्या अंतरावर आल्यानंतर ते पेट घेईल." ते म्हणाले की या यानाचा बराचसा भाग पेट घेईल पण नेमका कोणता भाग शिल्लक राहील हे सांगता येणार नाही, कारण हे यान कशापासून बनलं आहे याची माहिती चीनने दिलेली नाही. तिअॅगाँग - 1चे 2011ला प्रक्षेपण करण्यात आलं या यानाचं वजन 8.5 टन इतकं आहे आणि पृथ्वीच्या वातावरणात येताना त्याचे तुकडे होतील. पण रॉकेट इंजिन आणि इंधन टाकीसारखे भाग पूर्णपणे पेटून नष्ट होणार नाही. अवकाशातील सर्व कचरा पृथ्वीवर कोसळतो का? अबाऊटॅनिऑस म्हणाले, "अवकाशातील कचरा नेहमीच पृथ्वीच्या वातावरणात येत असतो एक तर तो हवेत जळून जातो किंवा माणसांपासून दूर महासागरात पाडला जातो." सर्वसाधारणपणे अशा यानांशी संपर्क असतो आणि त्याचा कोसळण्याचा मार्ग नियंत्रित करता येतो. असा कचरा जमिनीपासून दूर ऑस्ट्रेलिया, न्यूझिलंड आणि दक्षिण अमेरिकेच्यामध्ये दक्षिण पॅसिफिकमध्ये पाडला जातो. जवळपास 1500 चौरस किलोमीटरच्या या जागेत 260 अवशेष पडलेले आहेत. हे वाचलं का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


يعد جبل إفرست أعلى جبل في العالم وأكثرها خطورة يعد جبل إفرست واحدا من أهم مقاصد جذب متسلقي الجبال، وتقترن المخاطر بمساعي الوصول إلى قمته، الأعلى من نوعها في العالم. فما هي خطورة جبل إفرست، وكيف يمكن مقارنة تلك المخاطر بجبال أخرى في المنطقة؟ وفيات على جبل إفرست تشير البيانات إلى تسجيل ما يزيد على 280 حالة وفاة على الجبل. وبينما سجل عدد وفيات متسلقيه زيادة، فإن معدل الوفيات يقل عن واحد في المئة. وتشير الإحصاءات إلى تسجيل 72 حالة وفاة على جبل إفرست منذ عام 2010، في الوقت الذي سُجلت نحو 7954 عملية صعود للجبل. وتحدث معظم هذه الوفيات جراء انهيارات ثلجية أو سقوط، الأمر الذي يفسر صعوبة انتشال الجثث من الجبل. المتسلق البريطاني توم بالارد مات أثناء صعوده جبل نانغا باربات كما يسبب دوار الجبل ، وأعراضه المتمثلة في الدوخة والقيء والصداع، حدوث وفيات. وبينما تبرز جليا تلك المخاطر، يقول آلان أرنيت، وهو متسلق جبال محترف، إن تسلق إفرست أكثر أمنا مقارنة بتسلق أي مكان آخر في جبال الهيمالايا. ويضيف أنه على جبل إفرست: "لابد في الأساس من اتباع طريق مجرب جيدا". ويقول: "توجد الكثير من البنى التحتية، والمقاهي، فضلا عن توافر عمليات النقل الجوي باستخدام طائرات مروحية". وأضاف: "في بعض الجبال في باكستان يجب أن تعتمد على طائرة مروحية تابعة للجيش." "جبل قاتل" أبرزت وفاة اثنين من المتسلقين أخيرا في باكستان هذا الخطر، بعد أن توفي المتسلق البريطاني توم بالارد وشريكه الإيطالي المتسلق دانييلي ناردي أثناء محاولتهما تسلق قمة جبل "نانغا باربات" في الهيمالايا، المعروف باللغة الدراجة باسم "الجبل القاتل". وكانت أليسون هارجريفز، والدة توم، قد توفيت في وقت سابق في باكستان أيضا أثناء تسلق جبل "كي 2"، ثاني أعلى قمة جبلية في العالم. وجبلا "نانغا باربات" و"كي 2" اثنان من أصعب الجبال الـ 14 التي يزيد ارتفاعها عن 8000 متر. ولا تتوافر بسهولة في باكستان إحصاءات تشير إلى المحاولات الناجحة للتسلق وكذا الوفيات أثناء صعود قمم الجبال. بيد أن الحسابات التي أجراها أرنيت وغيره من المتسلقين تظهر أن نانغا باربات سجل 339 تسلقا ناجحًا، و69 حالة وفاة. كما يعد جبل "كي 2"، وهو جزء من سلسلة جبال "كاركورام" المجاورة، أكثر خطورة. وتشير البيانات إلى أنه سجل 355 تسلقا ناجحا للقمة، و82 حالة وفاة. عبر جبال الهيمالايا يسعى معظم متسلقي جبال الهيمالايا إلى الصعود عن طريق قمم الجبال الواقعة في نيبال وليس باكستان. ويرجع الفضل في توافر إحصاءات أكثر تفصيلا عن هذا الجزء من جبال الهيمالايا، في الأساس إلى عمل الصحفية إليزابيث هاولي. وتعد قاعدة بيانات جبال الهيمالايا الخاصة واحدة من أكثر السجلات الموثوق بها في مجال التسلق، الناجح أو غير الناجح، لأكثر من 450 قمة جبلية في المنطقة، بما في ذلك جبال إفرست. وبخلاف سجلات باكستان، تجمع قاعدة بيانات الهيمالايا المعلومات ليس عن الصعود الناجح للقمة فحسب، بل أيضًا عن جميع المغامرين خارج معسكرات التسلق، مع تحديد مناطق الخطورة للجبل بدقة. وبالنسبة لجميع عمليات التسلق في المنطقة، سجل معدل الوفيات تراجعا من 3 في المئة في خمسينيات القرن الماضي إلى 0.9 في المئة خلال السنوات العشر الماضية. وتشير قاعدة بيانات جبال الهيمالايا إلى أنه منذ عام 2010، سُجلت 183 حالة وفاة في المنطقة، وأكثر من 21 ألف عملية تسلق. كما تسلط الاحصاءات الضوء على أكثر قمم الجبال التي تشكل تهديدا للمتسلقين. ومن بين المتسلقين الأربعة الذين تسلقوا جبال "يالونغ كانغ"، توفي ثلاثة، منذ عام 2010. وإن كان العدد الإجمالي لمتسلقي هذه القمم صغيرا، إلا أنه يؤكد بدون شك أن الجبال الأقل جذبا للتسلق هي الأكثر فتكًا في العالم.

माऊंट एव्हरेस्ट एव्हरेस्टवर पहिल्यांदा यशस्वी चढाई झाली तेव्हापासून आतापर्यंत जवळपास 300 गिर्यारोहकांचा चढाईदरम्यान मृत्यू झाला आहे. यातील दोन तृतियांश मृतदेह अजूनही बर्फाखाली गाडले गेले आहेत. एव्हरेस्टच्या चीनकडील भागात सध्या वसंत ऋतूतील गिर्यारोहण मोहिमा सुरू झाल्या आहेत. त्यामुळे त्या बाजूने हे मृतदेह खाली आणण्याचे काम सुरू झाले आहे. आजतागायत 4,800 हून जास्त गिर्यारोहकांनी जगातील हे सर्वात उंच शिखर सर केले आहे. "जागतिक तापमानवाढीमुळे एव्हरेस्टवरील बर्फाची चादर आणि हिमनद्या वेगाने वितळू लागल्या आहेत आणि इतकी वर्ष या बर्फाखाली गाडले गेलेले मृतदेह उघडे पडू लागले आहेत", असे नेपाळ माउंटेनिअरिंग असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष अँग शेरिंग शेर्पा यांनी सांगितले. "गेल्या काही वर्षात मृत्यू झालेल्या काही गिर्यारोहकांचे मृतदेह आम्ही खाली आणले आहेत. मात्र अनेक वर्षांपासून बर्फात पुरले गेलेले मृतदेह आता दिसू लागले आहेत." एव्हरेस्टवर लायझनिंग अधिकारी म्हणून काम करणारे सरकारी अधिकारी सांगतात, "गेल्या काही वर्षात मी स्वतः एव्हरेस्टच्या वेगवेगळ्या भागातून जवळपास दहा मृतदेह बाहेर काढले आहेत आणि आता तर अधिकाधिक मृतदेह दिसत आहेत." हिमनद्या वितळू लागल्याने गिर्यारोहकांचे मृतदेह हाती लागले आहेत. पर्वतारोहणाच्या या हंगामात एव्हरेस्ट आणि ल्होत्से शिखरावरील कॅम्पवरचे दोरखंड खाली आणण्याचे काम सुरू झाले आहे. मात्र मृतदेहांना खाली आणणे सोपे नाही, असे एक्सपेडिशन ऑपरेटर्स असोसिएशन ऑफ नेपाळचे (EOAN) अधिकारी सांगतात. मृतदेह खाली आणायचे असेल तर नेपाळच्या कायद्यानुसार या कामात सरकारी संस्थांना सहभागी करून घ्यावे लागते आणि या संस्थांना सहभागी करून घेणे जिकीरीचे आहे. "सरकार आणि पर्वतारोहण उद्योग दोघांनीही हा मुद्दा गांभीर्याने घ्यायला हवा", असे EOANचे अध्यक्ष दाम्बर पाराज्युली म्हणतात. "हे तिबेटकडील एव्हरेस्टवर होऊ शकते तर आपणही करू शकतो." असं त्यांचं मत आहे. उघडे पडलेले मृतदेह 2017 साली कॅम्प-1वरील जमिनीतून एका मृतदेहाचा हात बाहेर आला होता. शेर्पा समुदायातील व्यावसायिक गिर्यारोहकांना पाठवून तो मृतदेह बाहेर काढल्याची माहिती पर्वतारोहण मोहिमा आखणाऱ्या टूर ऑपरेटर्सने दिली. त्याचवर्षी खुंबू प्रदेशात आणखी एक मृतदेह दिसला. हवामान बदलामुळे हिमनद्या वितळू लागल्या आहेत. एव्हरेस्टवरील या खुंबू प्रदेशात गेल्या काही वर्षात मोठ्या प्रमाणावर मृतदेह उघडे पडत असल्याचे गिर्यारोहक सांगतात. याशिवाय कॅम्प-4 भागातही मोठ्या प्रमाणावर मृतदेह बाहेर येत आहेत. हा पर्वतावरचा त्या तुलनेत सपाट असा भाग आहे. त्याला साऊथ कोलही म्हणतात. "बेस कॅम्पच्या परिसरातही गेल्या काही वर्षात मृतदेहांचे हात आणि पाय दिसत आहेत", अशी माहिती या परिसरात सक्रीय असलेल्या एका स्वयंसेवी संस्थेच्या प्रतिनिधीने दिली. "बेस कॅम्पमधील आणि आजूबाजूच्या परिसरातील बर्फ वितळत आहे आणि म्हणूनच हे मृतदेह दिसू लागलेत." आकसणाऱ्या हिमनद्या हिमालयातील अनेक हिमनद्या वेगाने आकसत असल्याचे अनेक अभ्यासामधून दिसून आले आहे. एव्हरेस्ट शिखर सर करण्यासाठी खुंबू हिमनदी ओलांडावी लागते. मात्र या हिमनदीतील तळी मोठी होत असून ती एकमेकांशी जोडली जात आहेत, असे 2015 साली करण्यात आलेल्या एका अभ्यासात समोर आले आहे. 2016 साली एव्हरेस्टजवळील इम्जा सरोवरातील पाणी धोक्याच्या पातळीपर्यंत वाढले होते. त्यामुळे नेपाळच्या सैन्याच्या मदतीने हे पाणी काढण्यात आले होते. गेल्या वर्षी ब्रिटनच्या लीड्स आणि अॅबरिस्विथ विद्यापीठातील संशोधकांच्या एक चमूने खंबू ग्लेशिअरचा दौरा केला होता. त्यावेळी या ग्लेशिअरमधील बर्फ अपेक्षेपेक्षा जास्त गरम असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले होते. त्यावेळी बर्फाचे तापमान केवळ -3.3 अंश सेल्सिअस होते. इतकेच नाही तर तेथील सर्वात थंड बर्फाचे तापमान हे मीन अॅन्युअल एअर टेम्परेचर म्हणजेच जमिनीखालील तापमानापेक्षा (कुठलाही बाह्य हस्तक्षेप नसल्यास हे तपामान वर्षभर जवळपास सारखंच असते) तब्बल दोन अंश जास्त होते. बर्फाखाली गाडले गेलेले मृतदेह वर येण्यामागे केवळ हिमनद्या वितळणे हे एकमेव कारण नाही. तर खुंबू ग्लेशिअर सरकत चालल्यानेही हे मृतदेह दिसू लागले आहेत. "खुंबू ग्लेशिअर सरकत असल्यानेही वेळोवेळी आपल्याला मृतदेह दिसत असतात", अशी माहिती नेपाळच्या नॅशनल माउंटेन गाईड्स असोसिएशनचे शेरिंग पांडे भोटे यांनी दिली आहे. "मात्र अशी काही दृश्य दिसतील, याची अनेक गिर्यारोहकांना माहिती असते आणि त्यांच्या मनाची तशी तयारीही असते." मृतदेह ठरत आहेत 'लँडमार्क' एव्हरेस्टच्या वरच्या भागात दिसणारे मृतदेह हे गिर्यारोहकांसाठी लँडमार्क्स ठरू लागले आहेत. समिटजवळ असेच एक ठिकाण आहे. त्याला 'ग्रीन बुट्स' म्हणतात. येथील एका खडकाखाली एका गिर्यारोहकाचा मृत्यू झाला होता. त्याच्या पायातले त्याचे हिरवे बूट आजही गिर्यारोहकांना मार्ग दाखवतात. गिर्यारोहकांचे मृतदेह हाती लागले आहेत. काही गिर्यारोहकांच्या मते तो मृतदेह नंतर काढण्यात आला. मात्र तो मृतदेह अजूनही दिसतो का, याची ठोस माहिती आपल्याकडे नसल्याचे नेपाळच्या पर्यटन अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे. वरच्या कॅम्प परिसरात मृतदेहांचा शोध घेणे आणि त्यांना खाली आणणे, दोन्ही खूप खर्चिक आणि कठीण कार्य आहे. मृतदेह खाली आणण्यासाठी चाळीस ते ऐंशी हजार डॉलरपर्यंत खर्च येतो. NMA चे माजी अध्यक्ष अँग शेरिंग शेर्पा म्हणतात, "समिटजवळून म्हणजे जवळपास 8,700 मीटर उंचीवरून एक मृतदेह खाली आणण्यात आला होता. ती आतापर्यंतची सर्वात आव्हानात्मक मोहीम होती." "तो मृतदेह पूर्णपणे थिजला होता आणि त्याचे वजन 150 किलो होते. अतिशय खडतर ठिकाणाहून तो मृतदेह काढण्यात आला होता." पर्वतावर मृतदेहाचे काय करायचे, ही अत्यंत खाजगी बाब असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. गिर्यारोहणावर बरंच लिखाण करणारे एक प्रसिद्ध गिर्यारोहक अॅलन आर्नेट म्हणतात, "गिर्यारोहण करताना मृत्यू आला तर आपल्याला पर्वतावरच राहू द्यावे, अशी अनेक गिर्यारोहकांची इच्छा असते." "त्यामुळे त्यांची स्वतःची किंवा त्यांच्या कुटुंबीयांची तशी इच्छा असल्याखेरीज एखाद्या गिर्यारोहकाचा मृतदेह पर्वतावरून खाली आणणे, हा त्यांचा अनादर ठरू शकतो." हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


أشخاص يساعدون رائدة الفضاء، آن مكلين، لدى عودتها من محطة الفضاء الدولية في يونيو/ حزيران الماضي. وذكرت صحيفة نيويورك تايمز أن آن مكلين أقرت، بدخول الحساب البنكي الكترونيا من محطة الفضاء الدولية، لكنها نفت ارتكاب أي جريمة. وأفادت تقارير بأن شريكتها المنفصلة عنها، سومر ووردن، تقدمت بشكوى إلى لجنة التجارة الفيدرالية. وعادت مكلين بعد ذلك إلى الأرض. وأخبرت رائدة الفضاء صحيفة نيويورك تايمز من خلال محامٍ أنها كانت تتأكد فقط من أن الوضع المالي للعائلة على ما يرام، وأن هناك ما يكفي من المال لدفع الفواتير والعناية بابنهما، الذي كانتا تربيانه سويا قبل الانفصال. وقال محاميها روستي هاردين: "تنكر مكلين بشدة أنها فعلت أي شيء غير لائق"، مضيفا أنها "متعاونة تماما". وذكرت الصحيفة أن ماكلين وشريكتها، وهي ضابطة استخبارات بالقوات الجوية الأمريكية، تزوجتا في عام 2014، وأن الأخيرة تقدمت بطلب الطلاق في عام 2018. وقد اتصل محققون من مكتب المفتش العام في ناسا بالمرأتين، بشأن مزاعم جريمة اختراق الحساب البنكي، وذلك وفقا لصحيفة نيويورك تايمز. وتخرجت مكلين من أكاديمية ويست بوينت العسكرية المرموقة، وقامت بأكثر من 800 ساعة طيران قتالية فوق العراق كطيار عسكري، ثم تأهلت كطيار اختبار - وهو طيار يقوم باختبار مركبات جوية جديدة أو معدلة - وتم اختيارها للعمل في ناسا في عام 2013. وأمضت مكلين ستة أشهر في محطة الفضاء الدولية، وكان من المقرر أن تنضم لأول رحلة للسيدات للتجول في الفضاء خارج المركبة، لكن تم إلغاء مشاركتها في اللحظة الأخيرة، بسبب ما قالت ناسا إنه مشكلة في توفر مقاسات البذلات الفضائية المناسبة. كيف يطبق القانون في الفضاء؟ تنص الأطر القانونية التي وافقت عليها الدول الخمس التي تمتلك المحطة الفضائية وهي - الولايات المتحدة وروسيا وأوروبا واليابان وكندا - على أن القانون الوطني ينطبق، على الأشخاص والممتلكات الموجودة في الفضاء. لذلك إذا ارتكب مواطن كندي جريمة في الفضاء، فسيخضع للقانون الكندي، ولو كان مواطنا روسيا فسيخضع للقانون الروسي، وهكذا. وتوجد أوروبا كدولة واحدة ضمن الإطار القانوني، لكن يجوز لأي من الدول الأوروبية توسيع قوانينها ولوائحها الوطنية، لتشمل المعدات والأفراد الأوروبيين في الفضاء. وينص قانون الفضاء أيضا، على تطبيق أحكام تسليم المجرمين المطبقة على الأرض، في حال قررت أي دولة أنها ترغب في محاكمة مواطن من دولة أخرى، بسبب ارتكابه أي مخالفة في الفضاء. وبما أن السياحة الفضائية في طريقها لأن تصبح حقيقة واقعة، فقد تكون هناك حاجة إلى نظام للتقاضي بشأن جرائم الفضاء، لكن الإطار القانوني لم يجر اختباره حتى الآن. ونفى مسؤولو ناسا لصحيفة نيويورك تايمز أنهم على علم بأي جرائم، ارتكبت على متن محطة الفضاء الدولية.

अंतराळवीर अॅन मकलेन यांनी मान्य केलंय की त्यांनी आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकातून त्यांच्या पत्नीच्या बँक खात्यात प्रवेश केला, पण त्याचा कुठलाही गैरवापर आपण केला नाही, असं त्यांनी म्हटल्याचं न्यूयॉर्क टाइम्सनं म्हटलं आहे. अॅन यांच्या जोडीदार समर वॉर्डन यांनी फेडरल ट्रेड कमिशनकडे तक्रार दाखल केली होती. त्यानंतर मकलेन अंतराळातून परतल्या होत्या. त्यांनी न्यूयॉर्क टाइम्सला वकिलामार्फत सांगितलं की त्या फक्त याची खात्री करत होत्या की घर चालवण्यासाठी पुरेसे पैसै उपलब्ध आहेत की नाही, घरातील बिलं भरण्यासाठी वगैरे. तसंच वेगळे झाल्यानंतर त्यांच्या मुलाच्या संगोपनाची पुरेशी व्यवस्था आहे की नाही, याचीही सुनिश्चिती त्या करत होत्या. त्यांनी चुकीचं काहीच केलं नाही आणि त्या तपासात पूर्णपणे सहकार्य करत आहेत, असं त्यांचे वकील रस्टी हार्डिन यांनी सांगितलं. मॅकलेन यांनीही ट्वीट करून म्हटलं आहे की त्यांच्यावरील आरोपांमध्ये काहीही तथ्य नाही. "आमचं वेगळं होणं अत्यंत दुःखद आणि खासगी आहे, पण आता ही गोष्ट मीडियात सर्वत्र आहे. मी मला मिळत असलेल्या पाठिंब्यासाठी आभार मानते, पण चौकशी पूर्ण होईस्तोवर काहीही बोलणं टाळेन. मला तपास प्रक्रियेत पूर्ण विश्वास आहे," असं त्या एका ट्वीटमध्ये म्हणाल्या. वॉर्डन या हवाई दलात इंटिलिजन्स ऑफिसर होत्या. मकलेन आणि वॉर्डन यांनी 2014मध्ये लग्न केलं. यानंतर 2018मध्ये वॉर्डन यांनी घटस्फोटासाठी अर्ज केला. नासाच्या चौकशी अधिकाऱ्यांनी या दोघींशी संपर्क साधला आहे, असं न्यूयॉर्क टाइम्सच्या बातमीत म्हटलं आहे. मॅकलेन यांनी प्रतिष्ठित वेस्ट पॉइंट लष्कर अकादमीतून पदवी पूर्ण केली आहे आणि लष्करी पायलट म्हणून इराकवर 800 हून अधिक तास उड्डाण केलं आहे. एका चाचणीनंतर त्या पायलट म्हणून पात्र ठरल्या आणि 2013मध्ये त्यांची नासासाठी निवड झाली. आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकात त्यांनी 6 महिने घालवले आहेत आणि पहिल्या महिला स्पेसवॉकसाठी त्यांची निवड झाली होती. पण सूटचे माप चुकल्याचं कारण देत नासाने त्यांचा सहभाग शेवटच्या क्षणी रद्द केला होता. अंतराळात कायदा कुणाचा? आंतरराष्ट्रीय अंतराळ संस्थेत US, कॅनडा, जपान, रशिया आणि युरोपियन देशांमधील पाच अंतराळ संस्थांचा समावेश आहे. यासाठी असलेल्या कायद्यात नमूद केलं आहे की, संबंधित देशातील राष्ट्रीय कायदा कोणतीही व्यक्ती अथवा जागेवरील वस्तूला लागू होईल. याचा अर्थ कॅनडाच्या नागरिकानं अंतराळात गुन्हा केला तर कॅनडाच्या कायद्याप्रमाणे त्याला शिक्षा होईल. तसंच रशियन नागरिकाला रशियाच्या कायद्याप्रमाणे. अंतराळ कायद्यात पृथ्वीवरील प्रत्यपर्णाची तरतूद देखील करण्यात आली आहे. या अंतर्गत एखादा देश दुसऱ्या देशातील नागरिकानं अंतराळात गुन्हा केला असेल तर खटला चालवायचा की नाही, हे ठरवू शकतो. जसजशी अंतराळात जाऊन पर्यटन करण्याची संकल्पना वास्तवात येत आहे, तसतसं अंतराळातील गुन्ह्यांविरोधात खटले दाखल करण्याची गरज भासू शकते. सध्यातरी यासाठी अलिखित कायदेशीर चौकट आहे. अंतराळ स्थानकावर झालेल्या कोणत्याही गुन्ह्यांची माहिती नाही, असं नासाच्या अधिकाऱ्यांनी न्यूयॉर्क टाइम्सला सांगितलं. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


فكل من باراك أوباما وجورج دبليو بوش سلفي الرئيس قد زارا أفريقيا خلال الولاية الأولى، غير أن ترامب لم يقرر إيجاد وقت لذلك في جدول أعماله. ويضيف البروفيسور ستريملاو "هو يعتقد أن هذا لا يستحق اهتمامه". وبالنسبة للكثيرين يؤكد موقف ترامب على توجه الولايات المتحدة بشأن أفريقيا خلال فترة رئاسته. فقد تراجعت العلاقات التجارية بين الولايات المتحدة وأفريقيا بشكل كبير خلال السنوات القليلة الماضية، ورغم حقيقة أن العديد من الاقتصادات الأسرع نمواً في العالم تقع في أفريقيا جنوب الصحراء. فإن المنطقة صارت غير ذات أولوية بالنسبة للولايات المتحدة. مواضيع قد تهمك نهاية فبداية من تمويل الرعاية الصحية إلى اتفاقيات التجارة والدبلوماسية تبدو واشنطن وقد تراجعت خطوة إلى الوراء. وبينما يفكر سكان أفريقيا في تأثير الرئيس ترامب على قارتهم، وما يمكن أن يترتب على انتخابات نوفمبر/ تشرين الثاني، تبقى الخطوة التي قامت بها إدارته بوقف تمويل الرعاية الصحية الذي تشتد الحاجة إليه، بمثابة إشارة قوية على تأثير أمريكا المتغير. أفريقيا "تحتاج 1.2 تريليون دولار" للتعافي من تداعيات كورونا ما سر انخفاض معدلات وفيات "كورونا" في أفريقيا؟ "لا يمكنني الوصول إلى وسائل لمنع الحمل" على بعد ساعتين من ماسيرو عاصمة ليسوتو تبدو آثار هذه القرارات واضحة على الأرض. ورغم أن هذا البلد واحد من عشرات البلدان المتضررة من سياسة الولايات المتحدة في أفريقيا، فما يحدث هنا يوضح تأثير قرارات واشنطن على القارة بأسرها. وسط التلال المنحدرة وأكواخ الطين المتناثرة تبدو العيادة الطبية الوحيدة في قرية ها موجيلا وقد تم إغلاقها. أوصدت أبوابها بقفل صدئ، بينما ظل صندوق الواقيات الذكرية فارغا. ولم يعد لدى النساء مكان آخر لطلب المساعدة. أُغلقت هذه العيادة الطبية بسبب خفض التمويل الأمريكي "اعتدت زيارة العيادة كل شهر للحصول على وسائل لمنع الحمل، لكنني الآن صرت مضطرة لشرائها، لأن العيادة التي كنت اعتمد عليها أغلقت. لا أستطيع أن أتحمل كُلفة ذلك شهرياً وأخشى حدوث الحمل." هكذا قالت لي - بابتسامة متوترة - امرأة نحيفة خجولة تدعى ماليراتو نياي، تبلغ من العمر 36 عاما. وقد تردد صدى هذه الكلمات بين العديد من جاراتها. وتحدثت إحداهن عن مخاوفها من حمل بناتها المراهقات بسبب غياب وسائل منع الحمل. ماليراتو نياي تقول إنها لا تستطيع تحمل تكلفة وسائل منع الحمل وتم ربط حالات الحمل غير المرغوب فيها بسياسة أمريكا الخاصة بمنع التمويل الفيدرالي للمنظمات غير الحكومية التي توفر عمليات الإجهاض وخدمات استشارية، أو تلك التي تدافع عن حق الحصول على هذه الخدمات. وكان الرئيس ترامب في عام 2017 قد أعاد النظر في تلك السياسة التي دخلت حيز التنفيذ عام 1984 وظلت مطبقة منذ ذلك الحين، حتى في ظل وجود رؤساء جمهوريين في السلطة. إيفانكا ترامب في إثيوبيا للترويج لمباردة لدعم المرأة الأفريقية أبو الهول و"باب اللاعودة".. أبرز محطات ميلانيا ترامب في أفريقيا وبالتالي كان لقرار اتخذ في البيت الأبيض تأثير مضاعف على العديد من النساء الأفريقيات اللاتي يعشن في دول تعتمد بشدة على المساعدة الأجنبية. يقول تلالي ماتيلا من جمعية الأبوة المخططة في ليسوتو "اضطررنا إلى التخلي عن بعض المناطق التي يصعب الوصول إليها والتي كنا نقدم لها الخدمات، وصارت العواقب وخيمة، بسبب معدلات الحمل غير المرغوب فيه بين الفتيات والأزواج من صغار السن". تلالي ماتيلا يساعد في إدارة خدمات تنظيم الأسرة في ليسوتو غير أن نقص وسائل منع الحمل ليس فقط ما يؤثر على العديد من الدول الأفريقية. فغياب التمويل الأمريكي أدى إلى خفض خدمات أخرى، مثل فحص الإصابة بفيروس نقص المناعة المكتسبة HIV واختبار الكشف عن سرطان عنق الرحم. ويقول تلالي ماتيلا" حين انقطع التمويل الأمريكي، كان ذلك يعني التخلي عن الناس الذين نقدم لهم الخدمات. كما صارت الخدمات الخاصة بفيروس نقص المناعة المكتسبة محدودة كذلك". وتعد الدول الأفريقية الواقعة جنوب الصحراء الأكثر تضرراً من قرار ترامب بخفض التمويل مقارنة بباقي دول العالم، لأن هذه المنطقة تشهد أعلى معدلات للعدوى في العالم. ولا يزال مرض الإيدز السبب الرئيسي للوفاة في تلك المنطقة. تغير سياسة التجارة غير أن الأمر لا يتوقف على الخدمات الصحية فقط. فقد تراجعت العلاقات التجارية بين الولايات المتحدة وأفريقيا. ما هي خطة الولايات المتحدة لاستعادة النفوذ في أفريقيا؟ وثمة مخاوف من أن قانون النمو والفرص في أفريقيا المعروف اختصاراً باسم "أغوا" قد لا يتم تجديده لما بعد عام 2025. ويوفر اتفاق التجارة الذي تم توقيعه قبل 20 عاماً فرصاَ خاصة لدخول السوق الأمريكية أمام الصادرات من نحو 40 دولة. وساعد اتفاق أغوا في إحياء صناعة النسيج في ليسوتو، وتوفير فرص عمل لأكثر من 46 ألف شخص، غالبيتهم من النساء. حياة الالاف من الناس تعتمد على الصلات التجارية بين أفريقيا والولايات المتحدة وفي حال لم يتم تجديد الاتفاق، ربما يفقد الآلاف وظائفهم. "سيكون الأمر مخيفاً بالنسبة لنا جميعاً، آمل تمديد اتفاق أغوا، لأن نهايته تعني أننا سنضطر إلى إغلاق أعمالنا وسنصبح جميعاً بلا عمل، ولن نستطيع التنافس مع العالم الخارجي"، كما يقول ديفيد تشين، وهو صاحب مصنع نسيج تايواني يضم 1600 عامل في ليسوتو. ويقوم تشين بتصدير الملابس الرياضية للولايات المتحدة فقط. وتوفر صناعة النسيج أكبر فرص للتوظيف في القطاع الخاص في البلاد، ويمكن رؤية ذلك بوضوح داخل المصانع. وتعد ساعات العمل طويلة، غير أن النساء يعملن بجد وينتجن آلاف قطع الملابس يوميا. ورغم انخفاض الأجور، فإن مئات الآف من الأشخاص يعتمدون اعتماداً كبيراً على هذه الصناعة.. ديفيد تشين يقول إن عدم تجديد اتفاقية أغوا أمر مخيف بالنسبة للجميع في ليسوتو "عدم اهتمام" ترامب بأفريقيا لم تعد الولايات المتحدة بمثابة المستثمر المفضل لدى العديد من الدول الأفريقية، الأمر الذي ترك فراغاً أمام الهند وتركيا وروسيا والصين لتعمل على تكثيف الدبلوماسية والتجارة والاستثمار هنا. وتتولى شركات صينية قدراً هائلاً من مشروعات البنية التحتية في القارة، يتم تمويل معظمها من جانب الحكومة في بكين. تقوم الصين ببناء الطرق والموانئ والمطارات في مختلف أنحاء أفريقيا، مما يعزز وجودها في القارة. وذلك في مقابل الموارد والصداقة والنفوذ السياسي والاقتصادي. وفي حين يرحب كثيرون بالعلاقات الودية بين الصين وأفريقيا، واصفين إياها بأنها مكسب للطرفين، يحذر آخرون منها، ويقولون إن بكين تحاول استعمار القارة. ليسوتو تعتمد بدرجة كبيرة على التجارة مع الولايات المتحدة العلاقات الأفريقية الصينية أصبحت الصين لاعباً مهماً في أفريقيا قبل وقت طويل من مجيء الرئيس ترامب للسلطة. غير أن بكين عملت على تسريع وتيرة نفوذها في القارة اثناء ولاية ترامب. ففي وادي كاشا نك في ليسوتو على بعد بضعة كيلومترات من الحدود مع جنوب أفريقيا، يجري بناء طريق بدأ العمل فيه منذ عام، بقرض من بنك إكسيم الصيني. ويمر الطريق الذي يبلغ طوله 91 كيلومتراً بمحاذاة سلسلة جبال دراكنزبرغ، بتكلفة 128 مليون دولار، قدمت الحكومة الصينية 100 مليون دولار منها. ويؤمل أن يؤدي بناء الطريق من مبيتي إلى سيلاباتيبي إلى تسهيل السفر إلى المناطق التي يصعب الوصول إليها، من خلال تقليل المدة التي يستغرقها التنقل بين المناطق من أربع ساعات إلى ساعتين. ويقول تيبوهو موكوانى من إدارة الطرق في ليسوتو "من شأن بناء هذا الطريق تشجيع السياحة، لأنه يؤدي إلى منتزة سيلاباتيبي الوطني، وهو الموقع الوحيد في البلاد المدرج على لائحة التراث العالمي." الصين تعزز وجودها في مختلف أنحاء أفريقيا ببناء الطرق والموانئ والمطارات تبدو الحرب التجارية بين واشنطن وبكين جلية للغاية. ويبقى أن نرى كيف ستنتهي هذه المواجهة الملحمية. ففي حين تركزت مهمة الرئيس ترامب على جعل "أمريكا عظيمة"، ظلت إدارته منفصلة إلى حد كبير عن واحدة من أسرع المناطق نمواً في العالم. ونبقى بانتظار معرفة ما ستعنيه نتيجة الانتخابات الأمريكية القادمة بالنسبة لأفريقيا.

ट्रंप यांचे पूर्वसुरी बराक ओबामा आणि जॉर्ज डब्ल्यू बुश यांनी त्यांच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या पहिल्या टर्ममध्ये आफ्रिकेला भेट दिली होती. पण ट्रंप यांना त्यांच्या वेळापत्रकातून आफ्रिकेसाठी वेळ काढता आला नाही. "ही जागा काही लक्ष देण्याजोगी नाहीये, अशी त्यांची भावना असावी," प्राध्यापक स्ट्रीमलाऊ म्हणतात. प्राध्यापक स्ट्रीमलाऊ यांच्याप्रमाणेच अनेक जणांना ट्रंप यांनी आफ्रिकेसंबंधी घेतलेली भूमिका अमेरिकाचं या खंडाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन दाखवून देते असं वाटतंय. गेल्या काही वर्षांमध्ये अमेरिका आणि आफ्रिकेमधल्या व्यापारातही मोठ्या प्रमाणावर घट झाली आहे. विशेष म्हणजे या काळात जगातील वेगाने वाढणाऱ्या अर्थव्यवस्थांमध्ये सब-सहारन आफ्रिकेतील देशांची संख्या लक्षणीय होती. पण तरीही हा प्रदेश अमेरिकेच्या प्राधान्यक्रमात फारसा कधी दिसला नाही. आरोग्यविषयक निधींपासून व्यापार धोरणांपर्यंत आणि राजनयिक संबंधापर्यंत वॉशिंग्टननं कधीही पाऊल पुढं टाकलं नाही. ट्रंप यांच्या धोरणांचा आपल्या खंडावर झालेला परिणाम आणि नोव्हेंबरमधील निवडणुकीनंतर काय होणार, याचा आफ्रिका विचार करत आहे. त्यातच ट्रंप प्रशासनाचा अतिशय आवश्यक असा आरोग्यसुविधांसाठीचा निधी अडविण्याचा निर्णय हा आफ्रिकेवर थेट परिणाम करणारा ठरला. 'मला संततीनियमनाची साधनं मिळत नाहीत' लेसोथोची राजधानी असलेल्या मसेरुपासून दोन तासांच्या अंतरावर असलेल्या ठिकाणीही अमेरिकेच्या या धोरणाचे परिणाम जाणवत आहेत. अमेरिकेच्या धोरणांचा प्रभाव पडलेल्या इतर आफ्रिकन देशांप्रमाणेच लेसोथा हा एक. पण इथं जे चित्र दिसतंय, ते अमेरिकेच्या निर्णयांचा आफ्रिका खंडावर जे काही परिणाम झालेत त्याचं प्रतीक म्हणून पाहता येईल. मातीच्या झोपड्या असलेल्या आणि टेकड्यांनी वेढलेल्या हा मोजेला (Ha Mojela) या गावात एकमेव आरोग्य केंद्र आहे. पण ते आता बंद आहे. फाटक बंद आहे आणि कडी-कोयंड्यांना गंज लागलाय. कंडोमचं खोकं पूर्ण रिकाम आहे. महिलांना दुसरीकडे जायला कुठं जागाच नाही. मालेराटो न्याई "मी दर महिन्याला कॉन्ट्रासेप्टिव्हज घ्यायला आरोग्य केंद्रात जायचे, पण आता मला ते नाईलाजानं विकत घ्यावे लागत आहेत. कारण ज्या आरोग्य केंद्रावर मी अवलंबून होते, तेच बंद पडलं. मला खरंतर दर महिन्याला कंडोम घेणं परवडत नाही, पण मला गरोदर राहण्याचीही भीती वाटते," 36 वर्षांच्या मालेराटो न्याई काहीसं संकोचून हसत सांगत होत्या. त्यांच्या शेजारणींनीही या वक्तव्याला दुजोरा दिला. त्यांच्यापैकी एकीने आपल्या वयात येणाऱ्या मुली संततीनियमनाच्या साधनांअभावी गरोदर होतील अशीही भीती व्यक्त केली. गर्भपाताला मदत करणाऱ्या, महिलांच्या आरोग्यासंबंधी समुपदेशन करणाऱ्या तसंच गर्भनिरोधक साधनांचा पुरस्कार करणाऱ्या आफ्रिकेतील स्वयंसेवी संस्थांना (NGO) अमेरिकेकडून मिळणारा निधी बंद करण्यात आला. नको असलेल्या गर्भधारणेबद्दल महिलांना वाटणाऱ्या चिंतेचं मूळ या निर्णयात आहे. आफ्रिकेतील एनजीओंना निधी देण्याचा निर्णय 1984 साली घेण्यात आला होता आणि त्यानंतर अगदी रिपब्लिकन पक्षाचा अध्यक्ष सत्तेत असतानाही त्याची अंमलबजावणी होत राहिली. डोनाल्ड ट्रंप यांनी मात्र 2017 साली या धोरणावर पुनर्विचार केला. वॉशिंग्टनमध्ये घेतल्या गेलेल्या एका निर्णयाचा परिणाम आफ्रिकेतील अनेक महिलांवर झाला, ज्या आर्थिकदृष्ट्या परकीय मदतीवर अवलंबून असलेल्या देशांमध्ये राहत होत्या. बंद पडलेलं क्लिनिक "जे भाग पोहोचण्यासाठी अत्यंत दुर्गम आहेत, तिथे सेवा पोहोचवणं आम्हाला बंद करावं लागलं. त्याचे परिणाम अतिशय गंभीर आहेत. कारण आता आपण तरुण जोडप्यांमध्ये आणि वयात येणाऱ्या मुलींमध्ये जे नको असलेल्या गरोदरपणाचं प्रमाण वाढतंय त्याबद्दल बोलत आहोत," लेसोथो प्लॅन्ड पॅरन्टहूड असोसिएशनच्या लाली माटेला सांगतात. अर्थात, केवळ कुटुंबनियोजनाच्या साधनांचा अभाव हीच अनेक आफ्रिकन देशांसमोरची समस्या आहे, अशातला भाग नाहीये. अमेरिकनं फंडिंग बंद केल्यामुळे आफ्रिकेतल्या अनेक देशात एचआयव्ही चाचण्या तसंच गर्भाशयाच्या मुखाच्या कॅन्सरच्या चाचण्यांवरही परिणाम झाला आहे. "अमेरिकेकडून निधी बंद होणं म्हणजे ज्या लोकांना आम्ही आरोग्यविषयक सुविधा देत होतो, त्यांना वाऱ्यावर सोडल्यासारखं आहे," लाली माटेला म्हणतात. आफ्रिकेतल्या अनेक देशांमध्ये एड्समुळे होणाऱ्या मृत्यूंचं प्रमाण अधिक आहे. त्यामुळेच ट्रंप प्रशासनाचा आरोग्यविषयक निधी बंद करण्याचा निर्णय या देशांवर मोठा परिणाम करणारा ठरतो. व्यापारविषयक धोरणांमध्ये बदल मुद्दा केवळ आरोग्यविषयक सुविधांचा नाहीये. अमेरिका आणि आफ्रिकेतले व्यापारी संबंधही कमीकमी होत चालले आहेत. 2025 नंतर 'आफ्रिका ग्रोथ आणि अपॉरच्युनिटी अॅक्ट' चं (AGOA) नूतनीकरण केलं जाणार नाही, अशीही एक शक्यता वर्तवली जात आहे. टेक्स्टाइल फॅक्टरीमध्ये काम करणाऱ्या महिला 20 वर्षांपूर्वी या व्यापारविषयक करारावर सह्या करण्यात आल्या होत्या. या करारान्वये जवळपास 40 देशांना अमेरिकन बाजारपेठेत गोष्टी निर्यात करण्यासाठी विशेष सवलत मिळत होती. AGOA मुळे लेसोथोच्या वस्त्रोद्योगाला संजीवनी मिळाली होती. हा उद्योग 46 हजारांहून अधिक जणांना रोजगार पुरवतो, ज्यामध्ये महिलांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर आहे. त्यामुळेच जर या व्यापारविषयक कराराचं पुनरुज्जीवन झालं नाही तर हजारो लोकांच्या रोजगारावर गदा येऊ शकते. डेव्हिड चेन "आमच्यासाठी हे खूप भयंकर आहे. AGOA चं नूतनीकरण होऊन या कराराची मुदत वाढविण्यात यावी, कारण हा करार संपुष्टात आल्यास आम्हाला आमचे उद्योग बंद करावे लागतील. आम्ही सगळेच बरोजगार होऊन जाऊ आणि बाहेरच्या जगाशी आम्ही स्पर्धाच करू शकणार नाही," डेव्हिड चेन सांगत होते. चेन हे लेसोथोमधल्या एका तैवानी टेक्स्टाईल फॅक्टरीचे मालक आहेत. त्यांच्या फॅक्टरीमध्ये 1,600 कामगार काम करतात. चेन हे खास अमेरिकेत निर्यात करण्यासाठी म्हणून जिममध्ये घालायचे कपडे बनवतात. या देशातला वस्त्रोद्योग हा सर्वाधिक रोजगार देणाऱ्या खाजगी क्षेत्रांपैकी एक आहे आणि इथल्या फॅक्टरींमध्ये गेल्यावर ही गोष्ट सहज लक्षात येते. इथल्या महिला कामगार अतिशय कष्ट उपसून प्रत्येक दिवशी हजारो वस्त्रं तयार करतात. कामाचे तास अधिक असले आणि वेतन कमी असलं तरी हजारो लोक याच उद्योगावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहेत, हे नाकारता येणार नाही. ट्रंप यांची आफ्रिकेबद्दलची उदासीनता आफ्रिकेतल्या अनेक देशांमधला गुंतवणूकदार म्हणून अमेरिकेचा असलेला रस संपुष्टात आला आहे. त्यामुळेच आफ्रिकन देशांमध्ये राजनयिक, व्यापारी आणि गुंतवणूकविषयक क्षेत्रात निर्माण झालेली ही पोकळी भरून काढण्याची संधी भारत, तुर्कस्तान, रशिया आणि चीनला आहे. सध्या आफ्रिका खंडातील अनेक पायाभूत सुविधांविषयक प्रकल्पांमध्ये चिनी कंपन्यांची गुंतवणूक आहे. त्यापैकी अनेक कंपन्यांना चिनी सरकारचं पाठबळ आहे. चीन इथं रस्ते, बंदरं आणि विमानतळं विकसित करत आहे. त्यामुळे त्यांचा इथला प्रभाव वाढत आहे. या मोबदल्यात संसाधनं तसंच राजकीय आणि आर्थिक प्रभाव मिळावा ही त्यांची अपेक्षा असावी. चीन इथं पायाभूत सोयींचा विकास करत आहेत. कदाचित त्यामुळेच अनेकांनी चीनच्या आफ्रिकेसोबतच्या संबंधांवर सकारात्मक प्रतिक्रिया व्यक्त केली आहे. कारण त्यांना ही दोघांसाठी फायद्याची परिस्थिती वाटतीये. पण काहींनी हा चीनचा आफ्रिका खंडाला एकप्रकारे पुन्हा एकदा वसाहत बनवण्याचा प्रयत्न आहे का, असं म्हणत सावधगिरीचा इशारा दिला आहे. चीन आणि आफ्रिकेमधले बदलते संबंध खरंतर ट्रंप सत्तेत येण्यापूर्वीच चीनचे आफ्रिकेतले हितसंबंध वाढत चालले होते. पण ट्रंप यांच्या काळात चीननं खऱ्या अर्थानं आफ्रिकेतलं आपलं प्रभावक्षेत्र विस्तारलं. लेसेथो इथल्या क्वाचाज् नेक (Qacha's Nek) या अतिशय सुंदर खोऱ्यात वर्षभरापूर्वी रस्ता बांधायला सुरूवात झाली आहे. या प्रकल्पाला चीनच्या एक्झिम बँकेनं कर्ज दिलं आहे. ड्रेकन्सबर्ग पर्वतरांगांना समांतर जाणारा 91 किलोमीटरचा हा रस्ता आहे ज्याची किंमत जवळपास 128 दशलक्ष डॉलर्स इतकी आहे. त्यापैकी 100 दशलक्ष डॉलर्स हे चिनी सरकारकडून देण्यात आले आहेत. मिप्ती ते सेहलाबाथबेपर्यंत जाणारा हा रस्ता दुर्गम भागात पोहोचण्याचा मार्ग सुकर करेल आणि प्रवासाचा वेळ चार तासांहून दोन तासांपर्यंत कमी होईल अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. लेसोथोच्या रस्ते संचलनालयाचे टेबोबो मोखोआने यांनी म्हटलं की, या रस्त्यामुळे इथल्या पर्यटनाला चालना मिळेल. कारण शेहलाबाथबे इथल्या नॅशनल पार्कपर्यंत हा रस्ता जातो. हे नॅशनल पार्क लेसोथोमधील एकमेव जागतिक वारसा स्थळ आहे. जागतिक स्तरावर अमेरिका आणि चीनमध्ये जे व्यापारयुद्ध सुरू आहे, त्याचं प्रतिबिंब इथं पडलेलं दिसतं. याचा समारोप कसा होईल, हे पाहणं रंजक असेल. एकीकडे राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप 'अमेरिकेला पुन्हा महान बनवूया' असा नारा देत असताना त्यांच्या प्रशासनाकड़ून मात्र जगातील वेगाने विकसित होत असलेल्या प्रदेशाकडे दुर्लक्ष झालं. आता आगामी निवडणुकांतील निकालांचं आफ्रिकेवर काय परिणाम होईल, हे पाहणं महत्त्वाचं आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


تراجع الاقتصاد الكوبي كثيرا بسبب كورونا وقالت وزيرة العمل، مارتا إيلينا فيتو، إن قائمة النشاطات المصرح بها نمت من 127 إلى ألفين. وأضافت أن عددا قليلا من المجالات سيبقى حكرا على الدولة. وقد عاني اقتصاد الدولة الشيوعية كثيرا من الجائحة والعقوبات الأمريكية التي فرضتها إدارة ترامب. وتراجع الاقتصاد الكوبي بنسبة 11 في المئة العام الماضي، وهو التراجع الأكبر منذ ثلاثة عقود، وعانى الكوبيون نقصا في السلع الأساسية. مواضيع قد تهمك نهاية وقالت فيتو إن 125 نشاطا اقتصاديا سيبقى حكرا على الدولة، دون أن تعطي تفاصيل إضافية. تراجع الاقتصاد الكوبي كوبا تودع مرحلة كاسترو ونسبت وكالة أنباء فرانس برس للوزيرة قولها إن "هدف الإصلاحات تطوير القطاع الخاص ومساعدة تحرير القوى المنتجة في ذلك القطاع . ويقول خبراء في الاقتصاد الكوبي المعقد والمتشابك إن الخطوة الجديدة ستفتح أبواب جميع النشاطات الاقتصادية تقريبا على مصراعيها أمام شكل من اشكال المشاريع الخاصة ، كما يوضح مراسل بي بي سي في هافانا ويل غرانت. وسيشكل هذا حافزا أمام العائلات والأفراد الذين يأملون بالتوسع في نشاطاتهم الاقتصادية من الحجم الصغير إلى المتوسط، كما يقول مراسلنا. وباستثناء مئات آلاف المزارع الصغيرة فإن القطاع الخاص في كوبا قائم على مشاريع صغيرة يديرها حرفيون وسائقو سيارات أجرة وتجار. وقد انضم حوالي 600 ألف شخص، أي حوالي 13 في المئة من قوة العمل في البلاد، إلى القطاع الخاص حين مُنحوا الفرصة. ويعتاش عدد كبير من المشاريع الخاصة على السياحة التي تعاني بسبب وباء كورونا. ولأن الإصلاحات في كوبا تتحرك بشكل بطيء فإن وقتا طويلا سيمر قبل أن تظهر آثار الإصلاحات الجديدة على الحياة الاقتصادية اليومية. وكان العداء بين كوبا والولايات المتحدة المستمر منذ 60 عاما قد شهد انفراجا عام 2015، حين اتفق الرئيس الأمريكي، باراك أوباما، والكوبي، راؤول كاسترو، على تطبيع العلاقات ، والسماح للمواطنين الأمريكيين بزيارة الجزيرة . لكن خليفة أوباما، الرئيس السابق، دونالد ترامب، تراجع عن خطوات أوباما، بتشجيع من الأمريكيين المتشددين من أصل كوبي. وكان الرئيس الأمريكي الحالي، جو بايدن، قد أبدى رغبته في تحسين العلاقات الأمريكية الكوبي ، لكن المراقبين يقولون إن مدى أولوية هذه الخطوة في سياسات الرئيس غير واضح.

क्युबाच्या कामगार मंत्री मार्टा एलीना फेडतो म्हणाल्या, "अधिकृत उद्योगांची यादी आता 127 वरून 2,000 एवढी झाली आहे. सरकार केवळ काही क्षेत्रातील उद्योगधंद्यांनाच आपल्या कार्यक्षेत्रात कायम ठेवणार असून उर्वरित क्षेत्रातील कामांसाठी खासगी व्यवसायांना प्रोत्साहन दिले जाईल." क्युबाच्या कम्युनिस्ट सरकारच्या नवीन धोरणानुसार, कोरोना आरोग्य संकटामुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसला आहे. त्यातच ट्रम्प सरकारने क्युबावर घातलेल्या निर्बंधांमुळे परिस्थिती अधिक बिकट झाली. गेल्या सात वर्षांत क्युबाच्या अर्थव्यवस्थेत 11 टक्क्यांनी घसरण झाली आहे. गेल्या तीन दशकातील ही सर्वाधिक वाईट परिस्थिती असल्याचे सांगितले जाते. स्थानिक माध्यमांच्या वृत्तांनुसार, "क्युबामध्ये मुलभूत वस्तूंचा पुरवठाही कमी झाला आहे. 124 उद्योगांना खासगी भागीदारीपासून वेगळे ठेवण्यात आल्याचे कामगारमंत्री फेडतो यांनी सांगितले. हे उद्योग कोणते असतील याबाबत मात्र कोणतीही माहिती देण्यात आलेली नाही." 'खासगी व्यवसायांचा विकास सुरू राहू शकेल यासाठीच अशी सुधारणा केली जात आहे. या सुधारणेमुळे खासगी क्षेत्राची उत्पादक क्षमता स्वतंत्र राहण्यास मदत मिळेल असाही दावा फेडतो यांनी एएफशी या वृत्तसंस्थेंशी बोलताना केला. सरकारच्या या नवीन धोरणामुळे क्युबामध्ये खासगी कंपन्यांचा जवळपास सर्व आर्थिक व्यवहारांमध्ये प्रवेश करण्याचा मार्ग खुला होईल असे जाणकारांना वाटते. हवाना येथे असलेल्या बीबीसीच्या विल ग्रँट यांनी क्युबाच्या किचकट आणि बिकट अर्थव्यवस्थेत झालेल्या या बदलांबाबत लिहिताना म्हटले, "लघू उद्योगांमार्फत नफा मिळवण्याची आशा असलेल्या उद्योजकांना यामुळे मोठा फायदा होणार आहे." क्यूबा के नेता राउल कॅस्ट्रो आणि डोनाल्ड ट्रंप क्युबामध्ये हजारोंच्या संख्येने छोटी शेती केली जाते. शेती हा क्युबातील मुख्य व्यवसाय आहे. याव्यतिरिक्त खासगी क्षेत्रांत कामगार, टॅक्सी चालक आणि छोटे उद्योजक काम करतात. जवळपास 6 लाख लोक खासगी क्षेत्रात काम करतात. हे लोक क्युबाच्या वर्कफोर्स म्हणजेच कामगार लोकसंख्येच्या 13 टक्के आहेत. क्युबामध्ये सर्वांत मोठा खासगी व्यवसाय म्हणजे पर्यटन हा आहे. पण कोरोनामुळे पर्यटन व्यवसायाचेही मोठे नुकसान झाले आहे. बीबीसीचे प्रतिनिधी विल ग्रँट यांच्यानुसार, याठिकाणी वेगाने सुधारणा केल्या जात नाहीत. त्यामुळे प्रत्यक्षात त्याचे फायदे दिसण्यासाठी वाट पहावी लागणार आहे. क्युबा आणि अमेरिका यांच्यात जवळपास 60 वर्षं शत्रुत्व होते. 2015 मध्ये तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा आणि क्युबाचे नेते राउल कॅस्ट्रो यांच्या भेटीनंतर दोन्ही देशाचे संबंध सुधारण्यास सुरुवात झाली. क्युबा अमेरिकन नागरिकांना प्रवेश देईल आणि स्थानिक खासगी व्यवसायांना बळ देण्यासाठी परवानगी देईल असे या भेटीत ठरले. बराक ओबामा यांनी आपल्या कार्यकाळात घेतलेले निर्णय माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मागे घेतले. ओबामा यांनी कॅस्ट्रो यांच्या कम्युनिस्ट सरकारच्या समाधानासाठी हे निर्णय घेतेले होते असा दावा ट्रम्प यांच्या समर्थकांनी केला. अमेरिकेचे नवीन राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन हे ओबामा यांच्या कार्यकाळात उप-राष्ट्राध्यक्ष होते. क्युबा आणि अमेरिकेचे संबंध सुधारण्यासाठी ते पुढाकार घेणार असल्याचे संकेत त्यांनी दिले आहेत. पण प्राधान्याने याकडे लक्ष दिले जाईल याबाबत मात्र अस्पष्टता कायम आहे असे निरीक्षकांचे म्हणणे आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


محتجون نظموا مظاهرات في مدينة مشهد وبلدات أخرى في ديسمبر/كانون الأول 2017 احتجاجا على ارتفاع الأسعار والبطالة ووصلت قيمة العملة الإيرانية إلى مئة ألف ريال للدولار الواحد. وتظاهر المئات من أصحاب المحال التجارية تنديدا بالسياسات الاقتصادية التي أدت الى ارتفاع كبير في أسعار السلع في الوقت الذي تواجه البلاد العقوبات الأمريكية الجديدة بعد انسحاب واشنطن من الاتفاق النووي. وهدد نواب في مجلس الشورى الإيراني ( البرلمان) باستجواب الرئيس حسن روحاني في حال استمرت العملة بالهبوط، وطالبوا الحكومة باتخاذ إجراءات فورية. وحذّر وزير الخارجية الإيراني محمد جواد ظريف من أن رحيل روحاني لا يعني نجاح الأصوليين وأن الخطر يُهدد إيران كأمة وليس نظام الجمهورية الإسلامية فحسب. وتداولت مقاطع التواصل الاجتماعي مقاطع فيديو التقطت بالهواتف المحمولة تظهر آلاف الأشخاص في الشوارع المحيطة بالبازار وهم يدعون إلى تنظيم إضرابات أوسع. كما أظهرت مقاطع فيديو قوات الأمن وهي تطلق الغاز المسيل للدموع، مع تصاعد لسحب الدخان. وقال بعض المتظاهرين إنهم تعرضوا للضرب. ونشرت قوات الأمن بأعداد كبيرة في التقاطعات المزدحمة. وبدأ التجار وأصحاب المتاجر في مركزي تسوق متخصصين في بيع الهواتف المحمولة إضراباً منذ الأحد. وهذه أكبر احتجاجات تشهدها العاصمة الإيرانية منذ أكتوبر/تشرين الأول 2012 عندما أدت العقوبات الدولية إلى انخفاض قيمة العملة بشكل سريع، وهي الاضطرابات التي أدت في نهاية المطاف إلى تغيير الحكومة وموافقة إيران على إجراء محادثات نووية مع القوى العالمية الكبرى. وقالت وكالة "تسنيم" الإيرانية للأنباء إن قيمة العملة الأمريكية بدأت تنخفض منذ صباح اليوم في السوق الإيرانية الحرة. وأشارت إلى أن سعر الدولار والعملات الذهبية قد انخفض بعدما صرح محافظ البنك المركزي، ولي الله سيف، في وقت سابق بأن إيران ستقيم "سوقا ثانوية" لتداول العملة الأجنبية "بأسعار متفق عليها" بهدف مساعدة القطاع الخاص على استيراد السلع غير الأساسية. وفي أوائل أبريل/نيسان الماضي، فرضت حكومة روحاني سعرا موحدا للعملة قدره 42 ألف ريال للدولار الأمريكي في محاولة لوقف انخفاض الريال. ومع ذلك، كان يتم تداول الدولار مقابل نحو 85 ألف ريال في سوق الصرف غير الرسمية. ------------------------------------------------- يمكنكم تسلم إشعارات بأهم الموضوعات بعد تحميل أحدث نسخة من تطبيق بي بي سي عربي على هاتفكم المحمول.

इराणचं चलन रियालच्या मूल्यात खूप घसरण झाली आहे आंदोलक संसदेकडे जात असताना पोलिसांनी जमावाला पांगवण्यासाठी अश्रुधुराचा वापर केला. 2012नंतर तेहरानमध्ये झालेलं हे सर्वांत मोठं आंदोलन आहे. 2012ला आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांमुळे इराणची अर्थव्यवस्था मोडकळीस आली होती, त्या विरोधारात नागरिकांनी मोठी निदर्शनं केली होती. बीबीसीच्या कसरा नाजी म्हणतात, "या आंदोलनामुळे सरकारच्या भूमिकेत लगेच बदल झाला असून सरकारनं अण्विक धोरणावर जागतिक शक्तींशी चर्चा करण्याची भूमिका घेतली आहे." इराणवरील निर्बंध 2016मध्ये उठवण्यात आले होते. पण अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी मे महिन्यात या करारातून अमेरिका बाहेर पडणार असल्याची घोषणा केली. इराणची राजधानी तेहरान इथं झालेली व्यापाऱ्यांची निदर्शन. अमेरिकेच्या या नव्या निर्बंधांचे परिणाम ऑगस्टपासून दिसण्यास सुरुवात होईल. शिवाय हा अण्विक करार कोलमडण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे इराणचं चलन रियालचं डॉलरच्या तुलनेतलं मूल्य घटलेलं आहे. अनधिकृत चलन बाजारात तर मोठीच किंमत मोजावी लागत आहे. एका डॉलरची किंमत 90 हजार रियाल इतकी खाली उतरली आहे. ट्रंप यांनी अण्विक करारातून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेण्यापूर्वी 1 डॉलरची किंमत 65 हजार रियाल इतकी होती. तर 2017च्या अखेरीस हे मूल्य 42,890 रियाल इतकं होतं. मोबाईल विक्रीचा व्यवसाय करणाऱ्या तेहरानमधल्या 2 शॉपिंग सेंटरच्या व्यापाऱ्यांनीही संप केला. माहिती आणि संवाद तंत्रज्ञान मंत्री मोहंमद जावेद अझारी जहरोमी म्हणाले, "व्यापाऱ्यांना निर्यातीसाठी चलन उपलब्ध करून देण्याचं आश्वासन देण्यात आल्यानंतर व्यापाऱ्यांनी आंदोलन मागे घेतलं." इराणच्या सरकारनं रियालचं ढासळणारं मूल्या रोखण्यासाठी प्रयत्न केले. पण व्यापाऱ्यांचा असा दावा आहे की इराणच्या सरकारला रोख चलनाची मागणी पूर्ण करता आलेली नाही. इराणमधल्या आर्थिक समस्यांमुळे गेल्या डिसेंबरमध्ये आणि जानेवारी महिन्यात सरकार विरोधात आंदोलनं झाली होती. पण ही आंदोलनं ईतर प्रांतातील शहरांत झाली होती. हे वाचलं का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता)


هو الزواج الأول لهاري، السادس في الترتيب لولاية العرش البريطاني، والزواج الثاني لميغان ماركل التي تكبره بثلاث سنوات. وكانا قد أعلنا رسميا عن خطوبتهما شهر نوفمبر / تشرين ثاني الماضي. ينظم حفل الزفاف في قصر ويندسور أحد المقار الرئيسية لملكة بريطانيا. تقرير منى با

प्रिन्स हॅरी आणि मेगन मार्कल लवकरच लग्न करणार आहेत. हॅरीच्या विवाहासंदर्भात घोषणा करताना अत्यंत आनंद होतो आहे, असं प्रिन्स चार्ल्स यांनी प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे. प्रिन्स हॅरीनं मार्कल कुटुंबीयांचे शुभाशिर्वाद घेतले आहेत. गेल्यावर्षीपासून एकमेकांच्या ऋणानुबंधनात असलेले हॅरी आणि मेगन यांचा या महिन्याच्या सुरुवातीला साखरपुडा झाला होता. ज्याबद्दल कुणाला फारशी माहिती देण्यात आली नव्हती. केवळ महाराणी आणि कुटुंबातील प्रमुख सदस्यांना हॅरी आणि मेगन यांच्या लंडनमध्ये झालेल्या साखरपुड्याबद्दल कल्पना होती. प्रिन्स चार्ल्स यांच्या अधिकृत निवासस्थानाकडून मिळालेल्या निवेदनानुसार लग्नाच्या तारखेविषयीचा तपशील लवकरच जाहीर करण्यात येईल. मेगन लॉस एंजेलिसमधल्या मध्यमवर्गीय वातावरणात लहानाची मोठी झाली आहे. खाजगी कॅथलिक शाळेत तिचं शिक्षण झालं आहे. मेगनला राजघराण्याची कोणतीही पार्श्वभूमी नाही. राजपदाच्या दावेदारांमध्ये पाचवा क्रमांक लागणाऱ्या हॅरी आणि मेगन यांचा विवाह पुढच्या वसंत ऋतूत होणार आहे. नवदांपत्य लंडनमधील केनसिंग्टन महालातील नॉटिंगहॅम कॉटेजमध्ये राहील. मेगन असंख्य मानवतावादी चळवळींशी संलग्न आहे. मेगन मार्कल ही हॉलीवूड अभिनेत्री आहे. ती घटस्फोटित आणि मिश्र वंशाची आहे. मेगन मानवतावादी चळवळींसाठी काम करते. लिंगसमानता आणण्याच्या दृष्टीने ती प्रयत्नशील आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या महिला विभागाची सल्लागार म्हणून कार्यरत असणाऱ्या मेगननं किशोरवयीन मुलींमध्ये नेतृत्त्वगुण विकसित करण्याच्या दृष्टीनं काम केलं आहे. मेगनला राजघराण्याची कोणतीही पार्श्वभूमी नाही. मेगन सध्या संयुक्त राष्ट्रांच्या वरिष्ठ सल्लागार एलिझाबेथ न्यामायारो यांच्या बरोबरीनं विविध उपक्रमांसाठी कार्यरत आहे. मात्र प्रसारमाध्यमांमध्ये मेगनच्या पूर्वआयुष्याबद्दल चर्चा होते. म्हणूनच प्रिन्स हॅरीनं यासंदर्भात जाहीर निवेदन प्रसिद्ध केलं. "मेगनला खाजगी आयुष्य आहे. तिच्या खाजगीपणाच्या अधिकाराचं जतन व्हावं. कारण तिच्यासंदर्भात प्रसिद्ध होणाऱ्या बातम्यांना वंशवादी सूर आहे," असं हॅरीनं म्हटलं होतं. तुम्ही हे वाचलं का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


وتسبب الفيروس مضاعفات خطيرة لدى عدد قليل من الأطفال، يحتاج بعضهم جراءها الخضوع للعناية المركزة. وقد أصيب نحو مئة طفل بهذا المرض إلى الآن في بريطانيا، وتشير دراسات إلى أن نفس المرض قد أصاب أطفالا في عدد من الدول الأوروبية الأخرى. ومن المرجح أن سبب نشوء هذا المرض هو رد فعل مناعي متأخر للإصابة بفيروس كورونا، وهو يشبه أعراض مرض "كاواساكي" إلى حد بعيد. وكان الأطباء الذين يعملون في نظام الرعاية الصحية في بريطانيا قد أحيطوا علما في شهر أبريل بضرورة أخذ الحيطة والانتباه لإمكانية ظهور حالات نادرة – ولكنها خطيرة – في الأطفال. مواضيع قد تهمك نهاية جاء ذلك التحذير بعد أن مرض 8 أطفال في لندن، منهم طفل في الـ 14 توفي لاحقا. وأظهر كل الأطفال المصابين أعراضا متشابهة عندما أدخلوا إلى مستشفى إيفيلينا لندن للأطفال، منها ارتفاع درجة الحرارة وطفح وإحمرار العينين وانتفاخات وألم يشمل شتى أرجاء الجسم. ولم يعان معظم الأطفال الذين أدخلوا المستشفى من مشاكل جدية في الرئتين أو مشاكل تنفسية، رغم أن سبعة منهم أخضعوا للتنفس الإصطناعي للتغلب على أي مشاكل محتملة في الجهاز الدوري والتنفسي. ويصف الأطباء هذا المرض بأنه "ظاهرة جديدة" تشبه إلى حد بعيد متلازمة الصدمة المرتبطة بمرض كاواساكي، وهي حالة نادرة تصيب الأطفال دون سن الخامسة بشكل رئيسي. وتشمل أعراض هذه المتلازمة تورم الغدد في الرقبة وتيبس وتشقق الشفتين. ولكن المتلازمة الجديدة تصيب الآن الأطفال الأكبر سنا (حتى سن الـ 16)، ويعاني عدد صغير منهم من مضاعفات خطيرة. وقالت الدكتورة ليز ويتيكر، المحاضرة في أمراض الأطفال المعدية والمناعة في جامعة إمبريال كوليج في لندن، إن كون هذه المتلازمة تنتشر وسط انتشار وباء كورونا يشير إلى أن ثمة علاقة بين الحالتين. وقالت "بلغ انتشار مرض كوفيد قمته، وبعد 3 أو 4 أسابيع بدأنا نرى ارتفاع عدد الإصابات بهذه الظاهرة الجديدة مما يقودنا إلى الاستنتاج بأنها ظاهرة تقع بعد الإصابة بالفيروس". ويعني هذا أنه من المرجح أن تكون لها علاقة بزيادة الأجسام المضادة في الجسم بعد الإصابة بالفيروس. "نادرة جدا" وقال الأستاذ راسل فاينر، رئيس الكلية الملكية لطب وصحة الأطفال، إن معظم الأطفال الذين أصيبوا بهذه الحالة استجابوا للعلاج وهم يتماثلون للشفاء وبدأوا بالعودة إلى منازلهم. وقال إن هذه المتلازمة "نادرة جدا". وأضاف الأستاذ فاينر "لا ينبغي أن تمنع الأهل من السماح لأطفالهم بالخروج من حالة الإغلاق". وقال إن التعمق في دراسة هذه الظاهرة الالتهابية "قد يفسر السبب الكامن وراء خطورة إصابة بعض الأطفال بكوفيد 19 بينما لا تعاني الغالبية الكبرى منهم من أي أعراض أو تأثيرات". ويعتقد بأن الأطفال لا يشكلون إلا 1 إلى 2 في المئة من كل حالات الإصابة بفيروس كورونا المستجد، ولم يدخل المستشفى منهم إلا أقل من 500. وقال مايكل ليفن، أستاذ طب الأطفال وصحة الأطفال الدولية في جامعة إمبريال، إن الفحوص التي أجريت على الأطفال أظهر معظمها نتائج سلبية، ولكن فحوص الأجسام المضادة أظهرت نتائج إيجابية. وقال "ولذا نعتقد أن الآلية البيولوجية لهذا المرض لها علاقة بشكل من الأشكال برد مناعي غير طبيعي للفيروس". ولكنه قال "إنه يوجد الكثير الذي ينبغي علينا تعلمه" حول هذه الحالة التي لم تكن معروفة قبل أسبوعين أو ثلاثة أسابيع. ويبدو أن الأطفال المصابين بهذه الظاهرة تظهر عليهم أعراض المرض بعد أسابيع (إلى حد 6 أسابيع) بعد إصابتهم بالفيروس، مما يفسر سبب ظهورها بعد عدة أسابيع من بلوغ حالات الإصابة بالفيروس في المجتمع أوجها. ما هو الوضع في الدول الأخرى؟ وقعت حالات مشابهة في الولايات المتحدة وإسبانيا وإيطاليا وفرنسا وهولندا. ويقول حاكم ولاية نيويورك الأمريكية أندرو كومو إن 15 ولاية أمريكية على الأقل تدرس هذه الحالة النادرة. ومن 82 حالة شخصت بالإصابة بهذه المتلازمة الالتهابية في نيوروك، كانت نتائج فحوص الفيروس أو الأجسام المضادة إيجابية في 53 منها. وتوشك مراكز السيطرة على الأوبئة في الولايات المتحدة على إصدار تحذير وتعريف مجدد للمتلازمة موجهين للعاملين في القطاع الصحي هذا الأسبوع. في غضون ذلك، جاء في دراسة أعدها أطباء شمالي إيطاليا أن 10 أطفال أصيبوا بهذا المرض هناك. وأدخل الأطفال العشرة إلى المستشفى في مدينة بيرغامو، مركز انتشار وباء كورونا في إيطاليا في الفترة المحصورة بين أواسط فبراير وأواسط أبريل، وتماثلوا للشفاء جميعا. وكان هؤلاء الأطفال – الذين بلغ معدل أعمارهم سبع سنوات – يعانون على الأغلب من أعراض خطيرة مثل المضاعفات القلبية ومتلازمة الصدمة السمية. وشمل العلاج الذي أخضعوا له إعطائهم الستيرويدات (الكورتيزون ومشتقاته). وكشفت فحوص الأجسام المضادة التي أجريت للأطفال العشرة، أن 8 منهم كانوا قد أصيبوا بفيروس كورونا المستجد، بينما كانت نتائج الطفلين الآخرين سلبية. ولكن الباحثين يقولون إن تلك الفحوص لم تكن دقيقة مئة في المئة. ولا يعتقد أن فحوص المسوحات الأنفية للفيروس ذات فائدة لأن المتلازمة تحصل بعد عدة أسابيع من وقت الإصابة بالفيروس. وقال الدكتور لوشيو فيردوني، مؤلف الدراسة والطبيب في مستشفى البابا جيوفاني الـ 23 في بيرغامو، "رغم ندرة وقوع هذه الظاهرة، تظهر دراستنا أدلة جديدة حول الطريقة التي قد يؤثر الفيروس بها على الأطفال". ويقول خبراء صحة الأطفال في بريطانيا إنه ليس من الضروري أن تكون هذه الظاهرة تصيب الأطفال حصرا. ويتعاون هؤلاء حاليا مع باحثين في الولايات المتحدة وعدد من الدول الأوروبية لفهم المزيد عن هذه الظاهرة التي أطلق عليها اسم متلازمة الأطفال الإلتهابية متعددة الأعضاء، أو (PIMS-TS).

कोरोनाचा संसर्ग असतानाच आणखी एका रोगाने बस्तान जमवायला सुरुवात केली आहे. हा आजार मुलांच्या शरीरात गुंतागुंत निर्माण करतो. त्यांना ICU अर्थात अतिदक्षता विभागात भरती करायला लागू शकतं. ब्रिटनमध्ये आतापर्यंत शंभरहून अधिक मुलांना हा आजार झाला आहे. युरोपात अन्य ठिकाणीही मुलांमध्ये या आजाराची लक्षणं पाहायला मिळत आहेत. असं मानलं जात आहे की, ज्या मुलांची रोगप्रतिकारक क्षमता कोरोना विषाणूचा विलंबाने प्रतिकार करत आहे या मुलांना हा आजार अधिकतेने होण्याची शक्यता आहे. हा आजार कावासाकी आजाराशी मिळताजुळता आहे. कावासाकी या आजारात लहान मुलांच्या शरीरातील लाल रक्तपेशी प्रसरण पावतात आणि संपूर्ण शरीरावर लाल रंगाचे चट्टे दिसू लागतात. मुलांना खूप ताप येऊ लागतो आणि त्यांचे डोळेही लाल होऊ लागतात. एप्रिल महिन्यात ब्रिटनच्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिसने डॉक्टरांना या आजाराचा शोध घेण्यास सांगितलं होतं. लंडनमध्ये आठ मुलं या आजाराने त्रस्त होती. यापैकी एका 14वर्षीय मुलाचा मृत्यू झाला आहे. आजाराची प्रमुख लक्षणं या सगळ्या मुलांना लंडनमधील एवेलिना चिल्ड्रन्स हॉस्पिटलमध्ये भरती करण्यात आलं आहे. सगळ्या मुलांमध्ये साधारण एकसारखीच लक्षणं दिसून आली- खूप ताप, शरीरावर लाल चट्टे, डोळे लाल, शरीराला सूज आणि शरीरदुखी. मुलांना श्वसनाचा कोणताही आजार नव्हता. मात्र यांच्यापैकी सातजणांना व्हेंटिलेटरवर ठेवावं लागलं. हा एक नवीन आजार आहे, ज्याची लक्षणं कावासाकी डिसीज शॉक सिंड्रोमशी साधर्म्य असणारी आहेत. नवा आजार लहान मुलांना ग्रासतो आहे. कावासाकी सिंड्रोम साधारणत: पाचपेक्षा कमी वयाच्या मुलांना होतो. शरीराला सूज येणं, गळ्याच्या ग्रंथींना सूज येणं, ओठ सुकणं तसंच ओठ फाटणं ही या आजाराची लक्षणं आहेत. मात्र नवा आजार 14 ते 16 वयाच्या मुलांना लक्ष्य करतो आहे. हा आजार झाल्यास मुलांच्या शरीरात गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात. कोरोनाशी संबंध डॉक्टर लिज विटेकर लंडनमधील इंपीरियल कॉलेजमध्ये पीडियाट्रिक इंफेक्शियस डिसीज अँड इम्युनॉलॉजी विषयात क्लिनिकल लेक्चरर आहेत. कोरोनाचा संसर्ग होत असतानाच्या काळात हा आजार पसरत आहे याचा अर्थ या दोन्ही आजारांचा एकमेकांशी संबंध आहे. एकीकडे कोरोनाचे रुग्ण वाढू लागले आणि चार-पाच आठवड्यात या आजाराने लहान मुलांना ग्रासलं. कोरोना संसर्गानंतर हा आजार होतो आहे. कोरोनाच्या संसर्गानंतर शरीरात निर्माण होणाऱ्या अँटिबॉडीशी या नव्या आजाराचा संबंध आहे. दुर्धर आजार प्रोफेसर रसेल वाइनर रॉयल कॉलेज ऑफ पीडियाट्रिक्स अँड चाईल्ड हेल्थचे प्रमुख आहेत. या आजाराने त्रस्त असलेल्या मुलांवरचे उपचार यशस्वी ठरत आहेत. ही मुलं बरी होऊन आपापल्या घरी परतू लागली आहेत. हा सिंड्रोम अतिशय दुर्धर असल्याचं त्यांनी सांगितलं. या आजाराचा अभ्यासाचा केल्यानंतर खूपच कमी मुलांना कोरोनाचा संसर्ग का होतो आहे हे लक्षात येईल. बहुतांश मुलांमध्ये कोरोनाचा परिणाम नाही किंवा त्यांच्यात कोरोनाची लक्षणं दिसत नाहीत. कावासाकी सिंड्रोमसदृश आजार मुलांमध्ये पसरतो आहे. कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या लोकांमध्ये लहान मुलांचं प्रमाण एक किंवा दोन टक्के आहे. मायकेल लेव्हिन लंडनमधल्या इंपीरियल कॉलेजात पीडियाट्रिक्स अँड इंटरनॅशनल चाईल्ड हेल्थचे प्राध्यापक आहेत. त्यांनी सांगितलं की, बहुतांश मुलांची कोरोना चाचणी निगेटिव्ह आली. मात्र त्यांच्या शरीरात अशा संक्रमणानंतर तयार होणारी अँटिबॉडी होती. नव्या आजाराशी टक्कर देण्याकरता विषाणूला प्रतिकारासाठी असामान्य रोगप्रतिकारक क्षमता तयार होते. ही रिअॅक्शन आणि नव्या आजाराविषयी येत्या काळात बरंच काही ऐकायला मिळेल. गेल्या काही आठवड्यातच हा आजार समोर आला आहे. कोरोनाच्या संसर्गानंतर सहा आठवड्यानंतर नव्या आजाराची लक्षणं दिसू लागतात. म्हणूनच कोरोनाचा संसर्ग झाल्यानंतर या आजाराची लक्षणं दिसू लागतात. बाकी जगात काय स्थिती? ब्रिटनव्यतिरिक्त अमेरिका, स्पेन, इटली, फ्रान्स, नेदरलँड्स या देशांमध्ये कावासकी सदृश आजाराची लक्षणं मुलांमध्ये आढळली आहेत. न्यूयॉर्कचे गव्हर्नर अँड्र्यू क्युमो यांच्या मते, कमीत कमी 15 राज्यांमध्ये या दुर्धर आजाराची लक्षणं आढळून आली आहेत. न्यूयॉर्कमध्ये 82 मुलं या आजाराने त्रस्त आहेत. यापैकी 53 जणांच्या शरीरात कोव्हिड-19च्या अँटिबॉडी आढळल्या आहेत. अमेरिकेतील सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोल (सीडीसी) संघटनेनं सगळ्या हॉस्पिटलसाठी अलर्ट जारी केला आहे. त्यांनी आजारासंदर्भात वेबसाईटवर तपशीलवार माहिती दिली आहे. दरम्यान, इटलीतही दहा मुलांना या आजाराने ग्रासलं असल्याचं एका अभ्यासातून स्पष्ट झालं आहे. या सगळ्या मुलांना इटलीतील बेरगमो शहरातील हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं आहे. बेरगमो शहरात कोरोनाने थैमान घातलं होतं. तूर्तास या मुलांची प्रकृती स्थिर आहे. ही मुलं सरासरी सात वर्षांची आहेत. या मुलांमध्ये हृदयाशी निगडीत आजार, टॉक्सिक शॉक सिंड्रोम अशी लक्षणं होती. त्यांना अतिरिक्त स्टेरॉइड्सही द्यावी लागली होती. दहापैकी आठ मुलांमध्ये कोरोना संसर्गानंतरच्या अँटिबॉडी होत्या. मात्र ही चाचणी शंभर टक्के यशस्वी नव्हती असं संशोधनकर्त्यांचं म्हणणं आहे. कारण हा आजार संक्रमणानंतर अनेक आठवड्यानंतरही आढळतो. बेरगमो हॉस्पिटलमधील डॉ.लुसियो वर्डोनी यांनी सांगितलं की, हा दुर्धर आजार आहे. आम्ही या आजाराचा अभ्यास केला आहे, अहवालही सादर केला आहे. कोरोना व्हायरस मुलांवर कसा परिणाम करतो आहे हे यातून स्पष्ट होईल. हा आजार लहान मुलांप्रमाणे ज्येष्ठ नागरिकांनाही होऊ शकतो असं ब्रिटनमधील आरोग्यतज्ज्ञांना वाटतं. ब्रिटन, अमेरिका तसंच युरोपातील अन्य देशातील विशेषज्ञ या आजारावर संशोधन करत आहेत. तूर्तास त्यांनी या आजाराला 'पीडियाट्रिक इन्फ्लेमेटरी मल्टीसिस्टम सिंड्रोम' असं नाव दिलं आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


كان من المفترض أن تكون الجولة الثانية من كوفيد - 19 أكثر اعتدالا كون الجسم تعلم محاربة الفيروس في المرة الأولى واحتاج الشاب البالغ من العمر 25 عاما إلى العلاج في المستشفى، بعد مشاكل في رئتيه، وقد تعافى الآن. ولا تزال حالات إعادة الإصابة بالفيروس نادرة. لكن الدراسة التي أجرتها مجلة لانسيت للأمراض المعدية تثير تساؤلات حول مقدار المناعة التي يمكن تكوينها ضد الفيروس. ولم يكن الشاب يعاني من أي مشاكل صحية أو ضعف مناعي معروف، يجعله عرضة بشكل خاص للإصابة بكوفيد - 19. تسلسل زمني لإصابة الرجل: • 25 مارس/آذار: النوبة الأولى من الأعراض، بما في ذلك التهاب الحلق والسعال والصداع والغثيان والإسهال. • 18 أبريل/نيسان: جاءت نتيجة اختباره إيجابية لأول مرة. • 27 أبريل/نيسان: اختفت الأعراض الأولية تماما. • 9 و26 مايو/أيار: جاءت نتائج فحوصه سلبية للفيروس مرتين. • 28 مايو/أيار: ظهرت عليه الأعراض مرة أخرى، وهذه المرة تشمل الحمى والصداع والدوخة والسعال والغثيان والإسهال. • 5 يونيو/حزيران: جاءت نتيجة اختباره إيجابية للمرة الثانية، وهو يعاني من نقص الأكسجين في الدم مع ضيق في التنفس. ويقول العلماء إن الشاب أصيب بفيروس كورونا مرتين. وقد أظهرت مقارنة الشيفرات الجينية للفيروس المأخوذة خلال كل نوبة من الأعراض أنها كانت مختلفة، بحيث لا يمكن أن تسببها العدوى نفسها. وقال الدكتور مارك باندوري من جامعة نيفادا "تشير نتائجنا إلى أن العدوى الأولى قد لا تحمي بالضرورة من العدوى في المستقبل". وأكد على أن "احتمال الإصابة بالعدوى مرة أخرى له تأثير مهم على فهمنا لمناعة كوفيد - 19". وقال إنه حتى الأشخاص الذين تعافوا يجب أن يستمروا في اتباع الإرشادات حول التباعد الاجتماعي وأقنعة الوجه وغسل اليدين. وكان من المفترض أن تكون الإصابة الثانية بكوفيد - 19 أكثر اعتدالا، كون الجسم تعلم محاربة الفيروس في المرة الأولى. ولا يزال من غير الواضح سبب إصابة الشاب، وهو من نيفادا، بنوبة مرض شديدة في المرة الثانية. وربما يكون قد تعرض لجرعة أكبر من الفيروس. ويحتمل أيضا أن تكون الاستجابة المناعية الأولية قد جعلت العدوى الثانية أسوأ. فقد تم توثيق ذلك مع أمراض مثل حمى الضنك، إذ تسببت الأجسام المضادة الناتجة عن الإصابة بإحدى سلالات الفيروس في مشاكل عند الإصابة بسلالة أخرى. وقال البروفيسور بول هانتر، من جامعة إيست أنجليا، إن الدراسة كانت "مقلقة للغاية". وأضاف "بالنظر إلى حقيقة أنه حتى الآن أصيب أكثر من 37 مليون شخص بالعدوى، كنا نتوقع أن نكون قد سمعنا بالعديد من الحوادث الأخرى إذا كانت مثل هذه الإصابات المبكرة جدا مع المرض شائعة". وأوضح "من السابق لأوانه أن نقول على وجه اليقين ما هي الآثار المترتبة على هذه النتائج لأي برنامج مناعي. لكن هذه النتائج تعزز الرأي الذي يؤكد أننا مازلنا لا نعرف ما يكفي عن الاستجابة المناعية لهذه العدوى".

25 वर्षांच्या या रुग्णाला ऑक्सिजनची कमतरता भासू लागल्याने हॉस्पिटलमध्ये दाखल करावं लागलं. कोरोना व्हायरसचा पुन्हा संसर्ग होण्याची प्रकरणं दुर्मिळ आहेत आणि हा तरूण आता यातून बरा झालेला आहे. पण एखाद्या रुग्णाच्या शरीरात या व्हायरससाठीची रोगप्रतिकार क्षमता कितपत तयार होते, याविषयी 'लॅन्सेट इन्फेक्शस डिसीजेस' मध्ये प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या संशोधनात शंका व्यक्त करण्यात आल्या आहेत. नेव्हाडामधल्या या तरूण रुग्णाला यापूर्वी कोणतेही आजार वा तक्रारी नव्हत्या. किंवा कोव्हिड होण्याचा त्याला असलेला धोका इतरांपेक्षा जास्त ठरवणारे रोग प्रतिकार क्षमतेचे दोषही त्याच्यात नव्हते. कधी, काय घडलं? या तरुणाच्या शरीरातला संसर्ग काही काळ आटोक्यात येऊन मग त्याच संसर्गाने पुन्हा डोकं वर काढलं नसून या रुग्णाला कोरोना व्हायरसचा संसर्ग पुन्हा एकदा - म्हणजे दुसऱ्यांदा झाला असं संशोधकांचं म्हणणं आहे. दोन्ही संसर्गांदरम्यान लक्षणं आढळत असताना, या रुग्णाच्या शरीरातल्या विषाणूच्या जेनेटिक कोडची तुलना करून पाहण्यात आली. हे जेनेटिक कोड्स अतिशय विभिन्न होते. म्हणजेच हा समान संसर्ग नसून हे दोन वेगवेगळे संसर्ग (Infection) होते. "पहिल्यांदा झालेल्या संसर्गामुळे पुढच्या संसर्गांपासून संरक्षण मिळेलच असं नाही, असं आम्हाला आढळंय," युनिव्हर्सिटी ऑफ नेव्हाडाचे डॉ. मार्क पांडोरी सांगतात. "कोरोनाचा संसर्ग पुन्हा एकदा होऊ शकतो याचा खूप मोठा परिणाम कोव्हिड 19साठीची रोग प्रतिकारक्षमता जाणून घेण्यावर होणार आहे." जे लोक यातून बरे झाले आहेत त्यांनीही सोशल डिस्टंन्सिंग, मास्क वापरणं, हात धुणं यासारख्या गोष्टी करत राहणं महत्त्वाचं असल्याचं ते सांगतात. कोरोना व्हायरस आणि त्यासाठीची प्रतिकारक्षमता याविषयी अधिक जाणून घेण्याचा प्रयत्न संशोधक करत आहेत. खरंच या रोगासाठीची रोग प्रतिकारक्षमता निर्माण होते का? सौम्य लक्षणं आढळणाऱ्यांमध्ये कितपत प्रतिकारक्षमता निर्माण होते? ही प्रतिकारक्षमता कितपत संरक्षण देऊ शकते? या व्हायरसचा आपल्यावर किती दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतो हे जाणून घेण्यावर या प्रश्नांचा मोठा परिणाम होणार आहे. या विषाणूवरची लस आणि हर्ड इम्युनिटीसारख्या संकल्पना यावरही याचा परिणाम होणार आहे. कोरोनाचा पुन्हा संसर्ग होण्याची प्रकरणं सध्या दुर्मिळ आहेत. जगभरात आतापर्यंत अशा मोजक्याच केसेस आढळल्या आहेत. हाँगकाँग, बेल्जियम आणि नेदरलँड्समध्ये आढळलेल्या अशा केसेसमध्ये दुसऱ्यांदा झालेल्या संसर्गाची तीव्रता पहिल्यापेक्षा जास्त गंभीर नव्हती. एक्वेडोरमध्ये आढळलेलं एक प्रकरण अमेरिकन रुग्णाप्रमाणेच गंभीर होतं, पण या रुग्णाला हॉस्पिटलमध्ये दाखल व्हावं लागलं नाही. पण तरीही याविषयीचा अंदाज बांधायला जागतिक साथीचा हा सुरुवातीचा टप्पा आहे. पण कोरोना व्हायरसच्या इतर विषाणूंकडे पाहिलं तर या विषाणूसाठीचं संरक्षण काही काळाने कमी होत जातं. पण जगभरातल्या देशांमध्ये जशी या संसर्गाची दुसरी लाट येईल, तशी या प्रश्नांची उत्तरं मिळत जातील. संसर्गाच्या लाटेमुळे अनेकांच्या शरीरात रोगप्रतिकारशक्ती निर्माण झाली असल्याने कोव्हिडची दुसरी लाट कदाचित सौम्य असेल असा अंदाज बांधण्यात आला होता. पण नेव्हाडातला हा तरूण रुग्ण दुसऱ्यांदा संसर्ग झाल्यानंतर इतका गंभीररित्या आजारी का पडला, हे अजून स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही. कदाचित दुसऱ्यांदा तो कोरोना व्हायरसला जास्त प्रमाणात 'एक्स्पोज' झालेला असू शकतो, असा एक अंदाज आहे. एक शक्यता अशीही आहे की रोग प्रतिकारक्षमतेमुळेही हा दुसरा संसर्ग अधिक गंभीर झाला असावा. डेंग्यूच्या तापाबाबत असं घडल्याची नोंद आहे. एका प्रकारच्या डेंग्यूच्या विषाणूंसाठीची रोग प्रतिकारक्षमता ही दुसऱ्या प्रकारच्या विषाणूचा संसर्ग झाल्यास अडथळा ठरली होती. दोन संसर्गांच्यादरम्यानचा कमी कालावधी आणि दुसऱ्या संसर्गाची तीव्रता पाहता, हे संशोधन काळजी वाढवणारं असल्याचं प्रा. पॉल हंटर सांगतात. "आतापर्यंत जगभरातल्या साडेतीन कोटींपेक्षा जास्त लोकांना याचा संसर्ग झाला आहे. ते पाहता जर ही गोष्ट कॉमन असती, तर आपल्याला अशा अनेक प्रकरणांविषयी समजलं असतं. या संशोधनांचे परिणाम काय आहेत, हे आताच सांगणं कठीण आहे. पण यावरून एक गोष्ट पुन्हा अधोरेखित होते, ते म्हणजे आपल्याला या संसर्गासाठीच्या रोग प्रतिकारशक्तीविषयी अद्यापही पुरेशी माहिती नाही." हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


يقال إن الذين أوقفوا في حملة مكافحة الفساد محتجزون في فندق ريتز كارلتون بالرياض وقال الشيخ سعود المعجب إن 199 شخصا احتجزوا للاستجواب في إطار حملة شاملة لمكافحة الفساد بدأت مساء السبت الماضي. ولم يذكر المعجب أسماء أي من هؤلاء الأشخاص، لكن تقارير تشير إلى أن من بينهم أمراء ووزراء بارزين ورجال أعمال من ذوي النفوذ. وقال المعجب: "الدليل على هذه المخالفات قوي للغاية". كما أكد أن النشاط التجاري العادي في المملكة لم يتأثر بهذه الحملة، مشيرا إلى أنه قد جرى تجميد الحسابات المصرفية الشخصية فقط.. وقال المعجب إن التحقيقات التي تجريها اللجنة العليا لمكافحة الفساد التي تشكلت بموجب مرسوم ملكي برئاسة ولي العهد محمد بن سلمان (32 عاما) "تحقق تقدما سريعا". وأعلن أن 208 شخصا قد استدعوا للاستجواب حتى الآن، وأن سبعة منهم قد أفرج عنهم دون توجيه أي اتهامات. وقال النائب العام إن "حجم ممارسات الفساد التي كُشف عنها كبير جدا". وأضاف: "استنادا إلى تحقيقاتنا على مدى السنوات الثلاث الماضية، فإننا نقدر أن 100 مليار دولار على الأقل قد أسيء استخدامها من خلال الفساد المنظم والاختلاس على مدى عدة عقود". وقال المعجب إن اللجنة لديها تفويض قانوني واضح للانتقال إلى المرحلة التالية من التحقيقات وأنها علقت الحسابات المصرفية لـ "الأشخاص المعنيين" يوم الثلاثاء. وأضاف: "هناك كثير من التكهنات حول العالم فيما يتعلق بهويات الأفراد المعنيين وتفاصيل التهم الموجهة إليهم". وتابع: "من أجل ضمان استمرار تمتع الأفراد بالحقوق القانونية الكاملة التي تمنح لهم بموجب القانون السعودي، فإننا لن نكشف عن أي تفاصيل شخصية أكثر في هذا الوقت. ونحن نطالب باحترام خصوصياتهم في الوقت الذي يخضعون فيه للإجراءات القضائية من جانبنا". وتشير تقارير إلى أن من بين المعتقلين الملياردير الأمير الوليد بن طلال والأمير متعب بن عبد الله، الذي أعفى من منصبه كوزير للحرس الوطني.

भ्रष्टाचारविरोधी अभियानात ज्या लोकांना ताब्यात घेण्यात आलं आहे त्या लोकांना रियाध येथील रिट्स कार्लटन येथे ठेवण्यात आल्याचं सांगण्यात येतं. शनिवारी रात्री सुरू झालेल्या भ्रष्टाचार विरोधी मोहिमेत आतापर्यंत 201 जणांना ताब्यात घेतलं असल्याचं शेख-सौद-अल-मोजेब यांनी सांगितलं. त्यांनी कोणाचं नाव घेतलं नसलं तरी त्यात मंत्री, ज्येष्ठ राजकुमार आणि महत्त्वाच्या व्यापाऱ्यांचा समावेश आहे. त्यांच्याविरोधात "गैरव्यवहारांचे सबळ पुरावे आहेत" असंही शेख मोजेब यांनी सांगितलं. हे गैरव्यवहार उघडकीला आल्यामुळे दैनंदिन आर्थिक व्यवहारांवर कोणताही परिणाम झाला नसल्याचंही त्यांनी सांगितलं. फक्त आरोप असलेल्यांची वैयक्तिक बँक खाती गोठवली असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं. प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान या 32 वर्षीय राजकुमाराच्या नेतृत्वाखाली नव्यानं तयार केलेली भ्रष्टाचार विरोधी समिती वेगानं प्रगती करत असल्याचं शेख सौद अल मोजेब यांनी सांगितलं. आतापर्यंत 208 लोकांना चौकशीसाठी बोलावण्यात आलं होतं. त्यापैकी सात जणांना सोडून देण्यात आलं आहे. "आतापर्यंत झालेल्या चौकशीत मोठ्या प्रमाणात गैरव्यवहार उघडकीस आला आहे. आमच्या तीन वर्षांच्या चौकशीत गेल्या काही दशकांत कमीत कमी 10,000 कोटी रुपयांचा दुरुपयोग झाला आहे." असं महाधिवक्त्यांनी सांगितलं. शेख मोजेब यांनी सांगितलं की, या समितीला पुढच्या टप्प्याच्या चौकशीसाठी कायदेशीर परवानगी दिली आहे. आणि 'काही विशिष्ट लोकांची' बँक खाती मंगळवारी गोठवली आहेत. "या प्रकरणात गुंतलेल्या आणि त्यांच्यावर ठेवण्यात आलेल्या आरोपांविषयी आणि व्यक्तींविषयी संपूर्ण जगभरात उत्सुकता आहे." असं त्यांनी पुढे बोलतांना सांगितलं. "या प्रकरणात गुंतलेल्या व्यक्तींना सौदी कायदाच्या आधार घेता यावा म्हणून आम्ही कोणाचीच वैयक्तिक माहिती उघड केलेली नाही." ते सांगत होते. राजकुमारसुदधा ताब्यात ताब्यात घेण्यात आलेल्या व्यक्तींमध्ये अब्जाधीश गुंतवणूकदार प्रिन्स अल्वाईद बिन तलाल, प्रिन्स मितेब बिन अब्दुल्लाह, रियाध प्रांताचे माजी गव्हर्नर प्रिंस तुर्की बिन अब्दुल्लाह यांचा समावेश आहे. तसंच आधीच्या राजांचा मुलगा प्रिन्स मितेब यांना नॅशनल सिक्युरिटी गार्डच्या प्रमुखपदावरून हटवण्यात आलं आहे. MBC या टीव्ही नेटवर्कचे प्रमुख अल्लाविद अल इब्राहिम, सौदी अरेबियन जनरल इन्व्हेस्टमेंट अॅथॉरिटीचे माजी प्रमुख अम्र-अल-दबाग, रॉयल कोर्टचे माजी प्रमुख खलिद-अल-तुवाजिरी आणि सौदी बिन लादेन समुहाचे अध्यक्ष बक्र बिन लादेन यांचाही समावेश आहे. याचवेळी ह्युमन राईट्स वॉचनं सौदी अधिकाऱ्यांना "चौकशीसाठी ताब्यात घेतलेल्या प्रत्येक व्यक्तींविरुद्ध कायद्याचा आधार आणि पुरावे उघड करण्याचं तसंच चौकशी दरम्यान प्रत्येक व्यक्तीला त्याचे मुलभूत अधिकार मिळावेत" असं आवाहन केलं आहे. या अटकसत्रात अनेक मानवी हक्क कार्यकर्ते, धर्मगुरू आणि बुद्धिजिवींनाही अटक होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. पण, त्यासाठी कोणतंही ठोस कारण दिलं जात नाही आहे. (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


شوهدت سحابة من الدخان الأسود والرماد البركاني ترتفع نحو 3400 متر فوق قمة الجبل. وقد رفعت السلطات الإندونيسية حالة التأهب في الجزيرة إلى أقصى مستوى. واُغلق مطار الجزيرة، وتقطعت السبل بالكثير من المسافرين في هذه الجزيرة التي تعد مقصدا للسياح. وشوهدت سحابة من الدخان الأسود ترتفع نحو 3400 متر فوق قمة الجبل. وقال المركز الوطني لإدارة الكوارث في إندونيسيا إن انفجارات سمعت على مسافة 12 كيلومترا من قمة الجبل. ورفعت حالة التأهب إلى المستوى الرابع في الساعة السادسة من صباح الإثنين بالتوقيت المحلي (العاشرة مساء الأحد بتوقيت غرينتش) "لاحتمال خطر كارثة وشيكة". ما هي "الفيضانات الطينية" الخطرة التي تتشكل قرب بركان بالي؟ وقال المركز في بيان على صفحته على فيسبوك إنه تُمكن مشاهدة ألسنة اللهب بشكل متزايد خلال الليل "وهذا يؤشر احتمال ثورة أكبر على وشك الحدوث في البركان". ووزعت السلطات أقنعة وقاية على سكان المناطق القريبة، كما أمرت بإخلاء منطقة بسعة 10 كيلومترات حول البركان. ويبعد منتجعا كوتا وسمنيياك السياحيان نحو 70 كيلومترا عن البركان. وأكد مسؤولون وعلماء مختصون بالبراكين السبت أن حمما بركانية (صخور (الماغما) المنصهرة)قد رصدت بالقرب من سطح البركان. وقال مسؤول الإعلام في وكالة الحد من آثار الكوارث في تغريدة إن أمطارا محملة بالرماد البركاني قد تساقطت فوق مدينة ماتارام في جزيرة لومبوك. ويعتقد أن نحو 25 ألف شخص ما زالوا في ملاجئ مؤقتة بعد أن فر نحو 140 ألف شخص في وقت سابق هذا العام، إذ أثارت زيادة نشاط البركان المخاوف لديهم من وقوع ثورة في كبيرة فيه في وقت وشيك. ثار بركان جبل أغونغ المرة الماضية عام 1963، ما أدى إلى مقتل حوالي ألف شخص وقد أمرت السلطات معظم السكان خارج دائرة الإخلاء المباشرة حول البركان بالعودة إلى ديارهم في نهاية شهر سبتمبر/أيلول الماضي، على الرغم من أصوات (قرقرة) نشاط بركاني ظلت تسمع بشكل متقطع داخل الجبل منذ ذلك الحين. وتشير تقديرات رسمية إلى أن الجزيرة التي تعتمد على السياحة قد خسرت 110 ملايين دولار على الأقل من عائدات السياحة خلال عملية الاجلاء الكبرى فيها. وتقع اندونيسيا فوق ما يسمى بـ "حلقة النار" في المحيط الهادئ، حيث تتصادم "الصفائح التكتونية" متسببة في نشاط زلزالي وبركاني. وتعد البلاد موطنا لأكثر من 130 بركانا نشطا، وقد تسببت آخر ثورة لبركان جبل أغونغ في عام 1963 بمقتل أكثر من ألف شخص.

माऊंट आगुंग ज्वालामुखीतून निघालेल्या राखेमुळे विमान वाहतुकीला रेड वॉर्निंग जारी करण्यात आली आहे. या रेड वॉर्निंगचा अर्थ उद्रेकाची शक्यता असून ज्वालामुखी आणखी धुमसण्याची शक्यता आहे आणि त्यामुळे आणखी राख उत्सर्जित होऊ शकते. इंडोनेशियाच्या बाली बेटावरील ज्वालामुखीचा या आठवड्यातला हा दुसरा उद्रेक आहे. माउंट आगुंगमधून निघालेल्या राखमिश्रित धुराचे ढग 4000 मीटर (13,100 फूट) उंचीवर गेले आहेत. या ज्वालामुखीमुळे बालीमध्ये वातारणात राखेचं साम्राज्य पसरलं असून प्रशासनाने मास्क वापरण्याचा सल्ला दिला आहे. मास्कचं वितरणही सुरू केलं आहे. ज्वालामुखीच्या हालचालींवर नजर ठेऊन असलेले गावकरी बाली बेट हे जगातील लोकप्रिय पर्यटनस्थळ म्हणून ओळखलं जातं. बालीमधील सेमिन्याक आणि कुटा ही मुख्य पर्यटनस्थळं आहेत. या जागा ज्वालामुखीपासून 70 किलोमीटर अंतरावर आहेत. बेटावरील विमानतळ सध्यातरी सुरळीत सुरू आहे. पण काही विमान कंपन्यांनी त्यांची सेवा रद्द केली आहे. ज्वालामुखीची राख विमानाच्या इंजिनाला धोका पोहोचवू शकते. राखेचे ढग सध्या बाली बेटाच्या पूर्वेकडील लोम्बोक बेटाकडे सरकत आहेत. तिथलं मुख्य विमानतळ पूर्णतः बंद करण्यात आलं आहे. परिसरात पसरलेली राख इंडोनेशियाच्या आपत्कालीन व्यवस्थापन एजन्सीच्या माहिती संचालकांनी यासंदर्भात ट्वीट केलं आहे की, लोम्बोकच्या मातारम शहरात ज्वालामुखीच्या राखेच्या ढगांतून पाऊस पडला आहे. 'माऊंट आगुंगच्या परिसराचा धोका सोडल्यास बालीमध्ये पर्यटन अजूनही सुरक्षित आहे', असं त्यांच्या अधिकृत निवेदनात म्हटलं आहे. या ज्वालामुखीच्या तोंडाजवळ आता मॅग्मा म्हणजे वितळलेले खडक दिसू लागले आहेत, असं तिथल्या अधिकारी आणि भूगर्भतज्ज्ञांनी सांगितलं. तात्पुरत्या निवाऱ्यांमध्ये लोकांनी आश्रय घेतला आहे. 7.5 किलोमीटरच्या परिघातील लोकांनी तत्काळ हा परिसर रिकामा करावा, सुरक्षेसाठी 'शांतपणे आणि शिस्तीत' बाहेर पडावे, असे आदेश देण्यात आले आहेत. यावर्षी आतापर्यंत 1 लाख 40 हजार लोकांनी ज्वालामुखीच्या उद्रेकापासून वाचण्यासाठी शहरं सोडली आहेत. त्यापैकी 25,000 लोकं अजुनही तात्पुरत्या निवाऱ्यात आश्रयाला असल्याचं म्हटलं जातं. ज्वालुखीचा विस्फोट होऊ शकतो, या भीतीनं गडबडीत लोकांनी घरं सोडली आहेत. इंडोनेशियामध्ये 130हून अधिक जिवंत ज्वालामुखी आहेत. त्यातील माउंट आगुंग या ज्वालामुखीचा 1963मध्ये उद्रेक झाला होता. तेव्हा हजारहून अधिक जणांचा मृत्यू झाला होता. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


وتتوفر التقنية بالفعل في بعض الدول الأخرى، مثل كوريا الجنوبية وإسبانيا وسويسرا وأجزاء من الولايات المتحدة، على سبيل المثال لا الحصر، وستمتد التقنية إلى أماكن أخرى في غضون العامين المقبلين. فما هي المخاوف، وهل من دليل يعزز تلك المخاوف؟ ما المختلف في الجيل الخامس؟ على غرار التقنيات الخلوية السابقة، تعتمد شبكات الجيل الخامس على إشارات محمولة على موجات راديو - جزء من الطيف الكهرومغناطيسي- منقولة ما بين مستقبل الإشارة الهوائي أو الصاري الهوائي، وهاتفك. إننا محاطون بالإشعاع الكهرومغناطيسي طوال الوقت - من إشارات الراديو والتلفزيون، فضلا عن كافة المنتجات التقنية، بما فيها الهواتف المحمولة، ومن موارد طبيعية كأشعة الشمس. وتستخدم شبكات الجيل الخامس موجات ذات تردد أعلى مما تستخدمه شبكات الهواتف السابقة، بما يساعد مزيدا من الأجهزة في الدخول إلى الإنترنت في نفس التوقيت وبسرعة أعلى. وتقطع هذه الموجات مسافات أقصر في الأماكن الحضرية، ومن ثم فإن شبكات الجيل الخامس تتطلب المزيد من الصواري الهوائية الناقلة أكثر مما كانت تتطلبه التقنيات السابقة، مثبَتة على مستويات أقرب إلى سطح الأرض. تمتلك كوريا الجنوبية الآن في كل أنحاء البلاد شبكة هواتف الجيل الخامس ما المخاوف؟ الإشعاع الكهرومغناطيسي الذي تستخدمه كافة تقنيات الهواتف المحمولة دفع البعض إلى القلق من المخاطر الصحية المتزايدة، بما في ذلك أنواع معينة من السرطان. وفي عام 2014، قالت منظمة الصحة العالمية إنه "لا آثار صحية ضارة تم التأكد من أنها نجمت عن استخدام الهواتف المحمولة". إلا إن منظمة الصحة العالمية والوكالة الدولية لبحوث السرطان صنفتا كل الإشعاعات الناتجة عن ترددات الراديو (ومن بينها إشارات الهواتف) على أنها "مواد مسرطِنة محتملة". وأضافت المنظمة: "لم يقم دليل حاسم على أن التعرض لتلك الإشعاعات يصيب البشر بالسرطان". ويتعرض مَن يتناول الخضروات المخللة ويستخدم بودرة "التلك" لنفس مستوى المخاطر. بينما تُصنّف المشروبات الكحولية واللحوم المُصنّعة باعتبارها ذات مستوى مخاطر أعلى. وخلص تقرير السُميّة الصادر عام 2018 عن وزارة الصحة البريطانية، الذي يستشهد به المعربون عن مخاوفهم، إلى أن الفئران الذكور التي تعرضت لجرعات أعلى من إشعاع ترددات موجات الراديو أظهرت الإصابة بنوع من الورم السرطاني في القلب. وفي هذه الدراسة، تم تعريض أجسام الفئران بالكامل لإشعاع من هواتف محمولة لمدة تسع ساعات يوميا على مدى عامين، بدءا من قبل ولادتها. ولم يظهر رابط بين الإصابة بالسرطان والفئران التي خضعت للدراسة. بل وجدت الدراسة أن الفئران التي تعرضت للإشعاع عاشت أعمارا أطول من نظائرها. وقال أحد الباحثين البارزين في هذه الدراسة: "لا يمكن المقارنة بشكل مباشر بين عمليات التعرّض التي شملتها الدراسات وخضعت لها الفئران والتعرّض الذي يختبره البشر جراء استخدام الهواتف الخلوية"، حتى بالنسبة لمستخدمي الهواتف بشكل مكثف. ويقول فرانك دي فوخت، استشاري الاستخدام الآمن للهواتف المحمولة: "رغم ما توحيه بعض الأبحاث من زيادة احتمالية مخاطر الإصابة بالسرطان جراء الاستخدام المكثف للهواتف المحمولة، فإن الدليل على وجود علاقة سببية بينهما ليس مقنعا بما يكفي لاتخاذ تدابير وقائية". ومع ذلك، كتبت مجموعة من العلماء والأطباء إلى الاتحاد الأوروبي للمطالبة بوقف نشر شبكات هواتف الجيل الخامس. موجات الراديو غير مؤينة إن نطاق موجات الراديو -المستخدم في شبكات الهواتف المحمولة- غير مؤيِّن، "مما يعني أنه يفتقر إلى الطاقة اللازمة لتفتيت الحمض النووي ومن ثم إحداث تلف في الخلايا"، بحسب ديفيد روبرت غرايمز، الباحث في علاج السرطان. لكن التعرض بكثافة للطيف الكهرومغناطيسي أعلى من المستوى الناتج عن الترددات المستخدمة في الهواتف المحمولة، يثير بوضوح مخاوف الإصابة بأخطار صحية. وتدخل أشعة الشمس فوق البنفسجية ضمن هذه الفئة الضارة، ويمكن أن تسبب سرطانا في الجلد. وثمة إرشادات حازمة بخصوص التعرض لمستويات أعلى من إشعاعات الطاقة، كأشعة إكس الطبية وأشعة غاما، والتي قد تورث آثارا مدمرة لجسم الإنسان. يقول غرايمز: "من الأمور المتفهَمة خوف الناس من الإصابة بالسرطان، لكن من الأهمية بمكان توضيح أن موجات الراديو أقل أثرا حتى من الضوء الذي نباشره يوميا". ويضيف: "لا يوجد دليل كاف على أن شبكات الهواتف أو الشبكات اللاسلكية كانت سببا في مشكلات صحية". هل ينبغي القلق من صواري هوائيات شبكات الجيل الخامس؟ تتطلب تقنية الجيل الخامس المزيد من المحطات القاعدية الجديدة - هذه هي الصواري الهوائية التي تنقل وتستقبل الإشارات من وإلى الهواتف. وفي ظل وجود الكثير من النواقل، يمكن لكل منها العمل بمستويات من الطاقة أقل من تلك التي كانت لازمة في تقنية الجيل الرابع، مما يعني انخفاض مستوى التعرض للإشعاع الناجم عن صواري هوائيات شبكات الجيل الخامس. وقياسا على تعليمات الحكومة البريطانية حول المحطات القاعدية للهواتف المحمولة، فإن حقول تردُّد موجات الراديو في الأماكن التي يستطيع العامة الوصول إليها لا ترقى للمعايير. ماذا عن مخاطر الحرارة؟ جزء من طيف الجيل الخامس الذي تسمح به الإرشادات الدولية يقع ضمن نطاق موجات الميكروويف (الدقيقة) والتي تبعث الحرارة فيما تمر به من أشياء. على أن آثار ارتفاع مستويات الحرارة في شبكات الجيل الخامس (وما سبقها من تقنيات هواتف) ليست ضارة، بحسب البروفيسور ردوني كروفت استشاري اللجنة الدولية للوقاية من الإشعاعات غير المؤينة. ويقول كروفت: "أعلى مستوى تردد لموجات الراديو يمكن التعرض له من الجيل الخامس تم رصده وكان صغيرا جدا بحيث لم يُسجَل ارتفاع في درجة الحرارة حتى الآن". حدود التعرض تقول حكومة المملكة المتحدة: "رغم الزيادة الضئيلة في التعرض لموجات الراديو المترتبة على ظهور شبكة الجيل الخامس، لا يزال مستوى التعرض الإجمالي منخفضا". ولا يزال مدى تردد إشارات الجيل الخامس منحصرا في النطاق غير المؤين للطيف الكهرومغناطيسي، ولا يزال دون المستوى الذي تعتبره اللجنة الدولية للوقاية الإشعاعية ضارا. وتقول منظمة الصحة العالمية إنه لم يظهر ما يشير إلى آثار ضارة صحيا جراء التعرض للترددات الكهرومغناطيسية التي هي دون المستويات التي حددتها اللجنة الدولية للوقاية الإشعاعية.

दक्षिण कोरिया, स्पेन, स्वित्झरलँडसारख्या काही देशांमध्ये आणि अमेरिकेतल्या काही प्रातांमध्ये ही सेवा सुरू झाली आहे आणि येत्या दोन-चार वर्षात इतरही देशांमध्ये 5G मोबाईल सेवा सुरू होणार आहे. असं असताना या तंत्रज्ञानाविषयी कोणती चिंता भेडसावत आहे आणि त्याला पाठिंबा देण्यासाठी काही ठोस पुरावे आहेत का? 5G तंत्रज्ञानाचं वेगळेपण काय? पूर्वीच्या इतर सेल्युलर तंत्रज्ञानाप्रमाणेच 5G नेटवर्कदेखील रेडियोलहरींच्या सिंग्नलवर अवलंबून आहे. हे सिग्नल अॅँटेना किंवा मास्टवरून तुमच्या मोबाईलवर पाठवले जातात. आपण कायम विद्युतचुंबकीय किरणांनी (electromagnetic radiations) वेढलेलो आहोत. टिव्ही, रेडियो याच लहरींवर चालतात. इतकंच नाही तर मोबाईल फोनसारख्या तंत्रज्ञानातही यांचा उपयोग होतो. अगदी सूर्यप्रकाशासारखा नैसर्गिक स्रोतही त्याला अपवाद नाही. पूर्वीच्या मोबाईल नेटवर्कच्या तुलनेत 5G तंत्रज्ञानात दीर्घ लहरींचा वापर करण्यात येतो. त्यामुळे एकाचवेळी अधिकाधिक उपकरणांना इंटरनेट मिळू शकतं. शिवाय, इंटरनेटचा स्पीडही जास्त असतो. शहरी भागांमध्ये या लहरी कमी अंतर कापू शकतात. त्यामुळे 5G नेटवर्कला पूर्वीच्या नेटवर्कपेक्षा अधिक ट्रान्समीटर्स मास्टची गरज असते. ते तुलनेने जमिनीच्या अधिक जवळ उभारले असतात. चिंतेचं कारण काय? सर्व मोबाईल फोन तंत्रज्ञानात वापरण्यात येणाऱ्या विद्युतचुंबकीय लहरींमुळे अनेकांना आरोग्याची काळजी वाटू लागली आहे. काही विशिष्ट प्रकारचे कॅन्सर होण्याची भीती काहींना वाटते. 2014 साली जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) म्हटलं होतं, "मोबाईल फोनच्या वापरामुळे आरोग्यावर कुठलेही दुष्परिणाम होत असल्याचं आढळलेलं नाही." असं असलं तरी इंटरनॅशनल एजंसी फॉर रिसर्च ऑन कॅन्सर (IARC) या संस्थेसह जागतिक आरोग्य संघटनेने सर्व प्रकारच्या रेडियो फ्रिक्वेंसी रेडिएशनमुळे (ज्याचा मोबाईल सिग्नल हादेखील एक भाग आहे.) 'कॅन्सर होण्याचा धोका उद्भभू शकतो' असं म्हटलेलं आहे. या रेडिएशन म्हणजेच किरणांना या श्रेणीत ठेवण्यामागचं कारण म्हणजे "या किरणांच्या सानिध्यात येण्याने माणसाला कॅन्सर होऊ शकतो, हे सिद्ध करण्यासाठी पुरेसे पुरावे उपलब्ध नाहीत." मसालेदार अन्नपदार्थ खाणं आणि टॅल्कम पावडर वापरणंही यामुळेही तेवढाच धोका संभवतो. मद्यपान आणि प्रोसेस केलेला मांसाहार यांना जास्त धोकादायक श्रेणीत टाकण्यात आलं आहे. अमेरिकेच्या आरोग्य विभागाने विष विज्ञानाविषयी (toxology) 2018 साली प्रसिद्ध केलेल्या अहवालातही चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे. या संशोधनात रेडियो फ्रिक्वेंसी रेडिएशनमध्ये ठेवलेल्या नर उंदरांच्या हृदयात कॅन्सरसारखी गाठ तयार झाल्यात आढळलं. या अभ्यासात उंदरांना त्यांच्या जन्माच्या आधीपासून दोन वर्ष दररोज नऊ तास मोबाईल फोनच्या रेडिएशनमध्ये ठेवण्यात आलं. यातल्या उंदरांच्या माद्यांचा कॅन्सरशी कसलाही संबंध आढळला नाही. उलट या प्रयोगात असंही आढळलं की ज्या उंदरांना या रेडिएशनमध्ये ठेवण्यात आलं ते इतर उंदरांच्या तुलनेत अधिक जगले. हे संशोधन करणाऱ्या एका वरिष्ठ शास्त्रज्ञांनी सांगितलं की एखादी व्यक्ती मोबाईलचा अतिवापर करत असली तरीदेखील, "या अभ्यासात जे एक्सपोजर देण्यात आलं त्याची मोबाईल फोन वापरताना एखादी व्यक्ती जे एक्सपोजर अनुभवते त्याच्याशी थेट तुलना करता येणार नाही." सुरक्षितरित्या मोबाईल फोन वापरण्यासंबंधी सरकारला सल्ला देणाऱ्या मंडळात असणारे डॉ. फ्रँक डी व्होच म्हणतात, "अतिवापर करणाऱ्यांपैकी काहींना कॅन्सरचा धोका अधिक असू शकतो, असं काही संशोधनात आढळलं असलं तरी प्रतिबंधात्मक उपाय करावे, यासाठी पुरेसे खात्रीशीर पुरावे मिळू शकलेले नाही." असं असलं तरी काही शास्त्रज्ञ आणि डॉक्टरांनी युरोपीय महासंघाला (EU) 5G तंत्रज्ञान अद्याप सुरू करू नका, असं लेखी निवेदन दिलं आहे. रेडिओ लहरी non-ionising असतात मोबाईल फोन नेटवर्कसाठी वापरण्यात येणारे रेडिओ व्हेव बँड नॉन-आयोनाझिंग असतात. म्हणजे त्याच्या मूलद्रव्यातून लोह मोकळे करता येत नाही. "याचाच अर्थ डीएनए वेगळे करण्यासाठी आवश्यक असलेली पुरेशी ऊर्जा त्यात नसते", असं भौतिकशास्त्रज्ञ आणि कॅन्सरवर संशोधन करणारे डेव्हिड रॉबर्ट ग्रीम्स यांचं म्हणणं आहे. मोबाईल फोनद्वारे वापरण्यात येणाऱ्या फ्रिक्वेन्सीपेक्षाही इलेक्ट्रॉनिक स्पेक्ट्रम खूप जास्त असेल, अशावेळी आरोग्याला नक्कीच धोका उद्भवू शकतो. सूर्याची अतिनील किरणं या घातक श्रेणीत येतात. त्यांच्यामुळे त्वचेचा कॅन्सरही होऊ शकतो. वैद्यकीय क्षेत्रात वापरल्या जाणाऱ्या एक्सरे, गॅमारे यासारख्या रेडिशन लेव्हल अतिशय जास्त असणाऱ्या किरणांच्या संपर्कात येण्यासाठी कठोर मार्गदर्शक तत्वं आहेत. या दोन्हीचे माणसाच्या शरीरावर घातक परिणाम होऊ शकतात. डॉ. ग्रीम्स म्हणतात, "कॅन्सरचा धोका वाढवायचा का, याविषयी लोकांना काळजी आहे आणि हे समजून घेता येतं. मात्र, हे लक्षात घेणं महत्त्वाचं आहे की रोज जो प्रकाश आपल्याला दिसतो, त्यापेक्षा रेडिओ लहरीची उर्जा खूप कमी असते." ते पुढे सांगतात, "मोबाईल फोन किंवा वायरलेस नेटवर्कमुळे आरोग्यवर परिणाम झाला आहे, यासाठीचे ठोस पुरावे नाहीत." 5G ट्रान्समीटरची भीती बाळगावी का? 5G तंत्रज्ञानासाठी अनेक नवीन बेस स्टेशन्स गरजेचे आहेत. हे बेस स्टेशन्स म्हणजेच ट्रान्समीटर् किंवा मास्ट. या ट्रान्समीटरवरून मोबाईल फोनचे सिग्नल पाठवले किंवा स्वीकारले जातात. मात्र, ट्रान्समीटरची संख्या वाढल्यामुळे 4G तंत्रज्ञानापेक्षा 5G एन्टेनामधून निघणाऱ्या रेडिएशनची पातळी कमी असेल. मोबाईल फोनच्या बेस स्टेशनसंबंधीच्या (टॉवरसंबंधीच्या) ब्रिटन सरकारच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये असं सांगण्यात आलं आहे की सार्वजनिक ठिकाणी रेडिओ फ्रिक्वेन्सी फिल्ड नियमात आखून दिलेल्या पातळीपेक्षा खूप कमी आहे. उष्णतेच्या धोक्याचं काय? आंतरराष्ट्रीय मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार परवागी असलेल्या 5G स्पेक्ट्रमचा एक भाग सूक्ष्मलहरी (मायक्रोव्हेव) बँडमध्ये येतो. सूक्ष्मलहरी ज्या वस्तूतून जातात त्यात उष्णता निर्माण करतात. मात्र, पूर्वीच्या मोबाईल तंत्रज्ञानाप्रमाणेच 5G तंत्रज्ञानात सूक्ष्मलहरींचं प्रमाण इतकं कमी आहे की त्यातून निर्माण होणारी उष्णता अजिबात धोकादायक नसते, असं प्रा. रॉड्नी क्रॉफ यांचं म्हणणं आहे. Non-Ionizing Radiation Protection (ICNIRP) या आंतरराष्ट्रीय आयोगाचे ते सल्लागार आहेत. ते सांगतात, "5G तंत्रज्ञानात (किंवा सार्वजनिक स्थळी असलेल्या कुठल्याही सिग्नलमध्ये) रेडिओ फ्रेक्वेंसीची कमाल पातळी इतकी कमी असते की आजवर कुठल्याही तापमानवाढीची नोंद झालेली नाही." एक्सपोजरवर मर्यादा ब्रिटनच्या सरकारचं म्हणणं आहे की, "सध्याच्या नेटवर्कमध्ये 5Gची भर पडल्यावर रेडिओ लहरींच्या एकंदरीत एक्सपोजरमध्ये किंचीत भर पडेल. मात्र, एकंदरीत एक्सपोजर कमीच राहील, असा अंदाज आहे." येऊ घातलेल्या 5G सिग्नलची फ्रिक्वेंसी रेंज इलेक्ट्रोमॅगनेटिक स्पेक्ट्रमच्या नॉन-आयोनायझिंग बँडच्या आतच आहे आणि ICNIRP ने आखून दिलेल्या घातक पातळीपेक्षाही कमी आहे. प्रा. क्रॉफ्ट म्हणतात, "5G तंत्रज्ञानातून निर्माण होणाऱ्या एक्सपोजरचा ICNIRP ने गहन अभ्यास केला. हे एक्सपोजर घातक ठरू शकणाऱ्या 5G संबंधित रेडिओ लहरींच्या सर्वात खालच्या पातळीच्याही खूप खाली असावं, यासाठी बंधनं घालून देण्यात आली आहेत." ICNIRP च्या मार्गदर्शक तत्त्वात शिफारस करण्यात आलेल्या मर्यादेपेक्षाही कमी इलेक्ट्रोमॅगनेटिक फ्रिक्वेसी एक्सपोजरचा आरोग्यावर कुठलाही ज्ञात परिणाम झालेला आढळला नाही. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)