بلغت شدة الزلزال 7.6 درجة وتسبب الزلزال في تأرجح المباني في العاصمة ميكسيكو سيتي التي تبعد بمسافة كبيرة عن مركز الزلزال وأثار حالة من الفزع أدت إلى هروع الموظفين من مكاتبهم وفرار السكان من منازلهم. وقال المرصد الجيولوجي الامريكي إن الزلزال بلغت قوته 7.6 درجة وإن مركزه كان بالقرب من اكابولكو على ساحل المحيط الهادي على بعد 11 كيلومترا من سطح الارض. وقال مارسيلو ابرارد عمدة ميكسيكو سيتي في رسالة أرسلها عبر تويتر إن "الخدمات الاستراتيجية" لم يلحق بها أعطال. وقال ابرارد إنه لم ير أي اضرار في تفقده للمدينة بالطائرة المروحية.

रिंग ऑफ फायर प्रदेशात भूकंपामुळे नुकसान होतं. अमेरिकेच्या जिऑलॉजिकल सर्व्हेनुसार मंगळवारच्या भूकंपाचा केंद्रबिंदू प्युबेला शहराच्या दक्षिणेला एक्सोकियापन परिसरात 51 किलोमीटर भूगर्भाखाली होता. या घटनेनं मेक्सिकोवासियांच्या 32 वर्षांपूर्वीच्या कटू आठवणी जागृत झाल्या. 1985 मध्ये याच दिवशी मेक्सिको सिटीत आलेल्या भूकंपानं दोन कोटी लोकांना हादरवलं होतं. अगदी मागच्याच आठवड्यात दक्षिणपूर्व मेक्सिकोत 8.2 क्षमतेचा भूकंप झाला होता. मेक्सिकोला इतक्या तीव्र क्षमतेच्या भूकंपाचे धक्के का बसत आहेत? याचं उत्तर या देशाच्या भौगौलिक स्थानात दडलं आहे. मेक्सिकोतील भूकंपानंतरची दृश्यं रिंग ऑफ फायर घोड्याच्या नालेसारख्या अतिभूकंपप्रवण 'पॅसिफिक रिंग ऑफ फायर' क्षेत्रात मेक्सिको आहे. आशियाच्या पूर्व किनाऱ्यापासून सुरू होणारं हे क्षेत्र अमेरिकेच्या किनाऱ्यापर्यंत पसरलं आहे. "जगात होणारे 90 टक्के भूकंप 'पॅसिफिक रिंग ऑफ फायर' प्रदेशातच होतात. यापैकी 80 टक्के भूकंप तीव्र क्षमतेचे असतात," असं पेरूच्या जिओफिजिकल इन्स्टिट्यूटमधील भूकंपशास्त्र विभागाचे प्रमुख डॉ. हर्नांडो तव्हेरा यांनी बीबीसी मुंडोशी बोलताना सांगितलं. मेक्सिकोच्या बरोबरीने 'पॅसिफिक रिंग ऑफ फायर' क्षेत्रात जपान, इक्वेडोर, चिली, पेरू, बोलिव्हिआ, कोलंबिया, पनामा, कोस्टा रिका, निकारागुआ, एल सॅल्व्हाडोर, होंडूरास, ग्वातेमाला आणि कॅनडाच्या काही भागांचा समावेश होतो. पॅसिफिकच्या उत्तरेला असलेल्या अॅल्युटिअन बेटांपासून भूकंपप्रवण क्षेत्र सुरू होतं. अलास्का आणि कामचटका द्विपकल्पात भूकंपांची तीव्रता जाणवते. रशिया, तैवान, फिलीपाइन्स, पापुआ न्यु गिनी तसंच न्यूझीलंडच्या किनाऱ्याकडच्या प्रदेशापर्यंत भूकंपाची तीव्रता असते. पॅसिफिक प्रदेशात टेक्टॉनिक प्लेट्समध्ये होणाऱ्या घर्षणातून मोठ्या प्रमाणावर ऊर्जा निर्माण होते. ही ऊर्जा मग भूकंपाच्या माध्यमातून बाहेर पडते, असं डॉ. तव्हेरा यांनी सांगितलं. रिंग ऑफ फायर प्रदेशात जगातले 75 टक्के निद्रिस्त आणि उसळते ज्वालामुखी आहेत. मेक्सिको भूकंपानंतरची दृश्यं किआपास दोन आठवड्यांपूर्वी मेक्सिकोत झालेल्या भूकंपाचा केंद्रबिंदू किआपास राज्यातील टोनाला परिसरात होता. मेक्सिकोच्या राष्ट्रीय भूकंपशास्त्र सर्वेक्षणानुसार चिआपास प्रदेश सगळ्यात भूकंपप्रवण आहे. 'पॅसिफिक रिंग ऑफ फायर' मधल्या कोकोस आणि कॅरेबियन प्लेट्स जिथे एकत्र येतात ते ठिकाण पॅसिफिकच्या किनाऱ्यानजीक आहे. तिथे घर्षण होतं आणि त्यातून ऊर्जा निर्माण होऊन या प्लेट्समध्ये घडामोडी होतात. 1970 पासून किआपास प्रदेशात 7 रिश्टर स्केलपेक्षा जास्त तीव्रतेचे तीन जोरदार भूकंप झाले आहेत. (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)


من المقرر أن يجتمع كيم الزعيم الكوري الشمالي مع نظيره الكوري الجنوبي في أواخر الشهر المقبل، ثم مع الرئيس الأمريكي في شهر يونيو/حزيران المقبل. ونُقل عن كيم قوله إنه سوف يغلق موقعا للتجارب النووية. ووصف الرئيس الأمريكي إعلان كوريا الشمالية وقف التجارب النووية والصاروخية بأنه "أخبار جيدة جدا". وعبرت كوريا الجنوبية عن املها في أن تؤدي هذه الخطوة في إخلاء شبه الجزيرة الكورية من الأسلحة النووية. ومن المتوقع أن تعقد خلال أسابيع قليلة قمة بين كيم والرئيس الأمريكي دونالد ترامب، وسط آمال في إمكانية التوصل إلى صيغة لتحقيق السلام في شبه الجزيرة الكورية وتحسين العلاقات بين واشنطن وبيونغيانغ. وقال الزعيم الكوري، في بيان رسمي نقلته وكالة الأنباء الرسمية، إن بلاده لم تعد بحاجة إلى إجراء تجارب نووية أو اختبارات لصواريخ باليستية عابرة للقارات "لأنها استكملت بالفعل تسليح نفسها بالأسلحة النووية". وجاءت تصريحات كيم خلال لقاء للجنة المركزية لحزب العمال الحاكم، حيث أعلن أيضا إغلاق موقع الاختبارات النووية في شمال البلاد. مدير سي آي إيه اجتمع سرا مع زعيم كوريا الشمالية ترامب: سأنسحب من القمة مع زعيم كوريا الشمالية إن لم تكن مثمرة مقامرة القرن: هل خدع زعيم كوريا الشمالية ترامب ومون؟ كيم جونغ اون: زعيم كوريا الشمالية الذي يثير ذعر العالم وحسب الوكالة فإنه "بداية من يوم 21 أبريل سوف توقف كوريا الشمالية الاختبارات النووية وإطلاق الصواريخ الباليستية العابرة للقارات". ودأبت كوريا الشمالية على تحدي العقوبات الدولية التي فرضت عليها بسبب برامجها التسليحية النووية والصاروخية. كانت بيونغيانغ قد أعلنت في شهر نوفمبر/تشرين الثاني الماضي إنها نجحت في اختبار نوع جديد من الصواريخ الباليستية العابرة للقارات قادرة على الوصول إلى كل أراضي الولايات المتحدة. وفجرت هذه التجربة حملة إدانات دولية واسعة النطاق. وحينها قال أنتونيو غوتيريش، الأمين العام للأمم المتحدة إن بيونغيانغ أظهرت "استخفافا كاملا لرأي المجتمع الدولي الموحد". وجاء إعلان كوريا الشمالية عن وقف التجارب النووية والصاروخية، في وقت تشهد العلاقات بينها وبين كوريا الجنوبية بعض الدفيء. تجارب كوريا الشمالية الصاروخية أثارت انتقادات إقليمية ودولية حادة. وقد تقرر أخيرا تخصيص خط هاتفي ساخن بين الرئيس كيم ونظيره الكوري الجنوبي مون جي-إن، وسط آمال بالتوصل إلى حل لما بات يعرف بالأزمة الكورية الشمالية. ومن المقرر أن يلتقي الرئيسان أواخر الشهر الحالي في أول قمة من نوعها بين زعيمي البلدين خلال أكثر من 10 سنوات. ستة رسوم بيانية قد تجيب على أسئلتك حول كوريا الشمالية أزمة كوريا الشمالية في سطور ومن المقرر أن تعقد قمة أخرى بين الرئيس كيم ونظيره الأمريكي دونالد ترامب في شهر يونيو/حزيران المقبل. وفي حالة انعقادها، ستكون أول لقاء بين رئيس أمريكي وزعيم كوري شمالي. وفي واشنطن، رجب ترامب بالإعلان الكوري الشمالي. وقال في تغريدة على تويتر "هذه أخبار جيدة جدا لكوريا الشمالية والعالم- تقم كبير! أتطلع لقمتنا". واعتبرت كوريا الجنوبية إعلان كوريا الشمالية "تقدما جادا" من أجل نزع السلاح النووي في شبه الجزيرة الكورية. وقالت الرئاسة الكورية الجنوبية إن هذه الخطوة "سوف تسهم أيضا في تهيئة بيئة إيجابية للغاية لنجاح القمة المرتقبة بين الشمال والجنوب والقمة بين الشمال والولايات المتحدة" وفي أول رد فعل ياباني على إعلان كوريا الشمالية وقف التجارب النووية والصاروخية، حذر وزير الدفاع الياباني إتسونوري أونوديرا حذر من التعجل في تخفيف الضغط على بيونغيانغ. ونقلت وكالة كيودو عن الوزير، الذي يزور واشنطن، قوله إن لم يحن الوقت لتخفيف الضغوط على كوريا الشمالية.

21 एप्रिलपासून उत्तर कोरिया सर्व प्रकारच्या अणुचाचण्या थांबवणार, तसेच आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रांची चाचणी थांबवणार असं कोरियाच्या सेंट्रल न्यूज एजन्सीनं सांगितलं. आता या चाचण्या घेण्याची आवश्यकता उरलेली नाही, असं किम जाँग उन यांनी प्रसिद्धिपत्रकात म्हटलं आहे. आमचं उद्दिष्ट सफल झालं आहे, कोरियाची प्रगती व्हावी आणि या क्षेत्रात शांतता नांदावी यासाठी हा निर्णय घेण्यात येत असल्याचंही प्रसिद्धिपत्रकात स्पष्ट केलं आहे. ट्रंप यांनी किम जाँग उन यांच्या या निर्णयाचं स्वागत केलं आहे. उत्तर कोरिया आणि संपूर्ण जगासाठी ही चांगली बातमी असल्याचं ट्वीट ट्रंप यांनी केलं आहे. Twitter पोस्ट समाप्त, 1 पुढच्या आठवड्यात किम जाँग उन हे दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष मून जे इन यांची भेट घेणार आहेत. तसेच जूनमध्ये ते अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांची भेट घेणार आहेत. जर त्यांनी ट्रंप यांची भेट घेतली तर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष आणि उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा यांच्यातली ही पहिलीच भेट ठरेल. उत्तर कोरियानं जर आण्विक निशस्त्रीकरण केलं तर त्यांच्यासाठी प्रगतीची दारं खुली होतील असं ट्रंप म्हणाले होते. दक्षिण कोरियानं देखील उत्तर कोरियाच्या या निर्णयाचं स्वागत केलं आहे. हे एक अर्थपूर्ण पाऊल आहे असं दक्षिण कोरियाच्या प्रवक्त्यांनी म्हटलं आहे. पुढच्या आठवड्यात उत्तर कोरिया आणि दक्षिण कोरियामध्ये शिखर परिषद होणार आहे. त्या पार्श्वभूमीवर हे सकारात्मक पाऊल असल्याचं दक्षिण कोरियाच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यालयानं म्हटलं आहे. किम जाँग उन यांनी चाचण्या का थांबवल्या? किम जाँग उन यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत अण्वस्त्र चाचण्या बंद करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. भविष्यात या चाचण्या घेण्याची आवश्यकता उरली नाही असं किम जाँग उन यांनी आपल्या प्रसिद्धिपत्रकात म्हटलं. आमचं उद्दिष्ट सफल झालं आहे असं देखील त्यांनी म्हटलं. उत्तर कोरियाचा आंतरखंडीय क्षेपणास्त्र आणि अण्वस्त्र चाचणी कार्यक्रम पूर्ण झाला असं किम जाँग उन यांनी नववर्षाला केलेल्या भाषणात म्हटलं होतं. सहा चाचण्या पूर्ण केल्यानंतर सध्या अस्तित्वात असलेली अण्वस्त्र अद्ययावत करण्याची गरज नाही, असं उत्तर कोरियाला वाटत आहे, त्यामुळं त्यांनी हा निर्णय घेतला असावा असं मत बीबीसीच्या सेऊल प्रतिनिधी लॉरा बिकर यांनी व्यक्त केलं. सध्या फक्त अण्वस्त्र कार्यक्रमावर बंदी जाहीर करण्यात आली आहे. त्यांच्याकडे अस्तित्वात असलेली अण्वस्त्र नष्ट करण्याबाबत त्यांनी काहीच सांगितलं नाही. उत्तर कोरियाला आपलं लक्ष आर्थिक प्रगतीवर केंद्रित करायचं आहे. त्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आलं आहे असं म्हटलं जात आहे. डोनाल्ड ट्रंप आणि किम जाँग उन यांची जूनमध्ये भेट होणार आहे. ही भेट डोळ्यासमोर ठेऊनच किम जाँग उन यांनी हा निर्णय घेतला असल्याचं मत फेडरेशन ऑफ अमेरिकन सायंटिस्टचे सीनिअर फेलो अंकित पांडा यांनी व्यक्त केलं आहे. किम जाँग उन यांच्या आजोबांना आणि वडिलांना जे शक्य झालं नाही ते किम जाँग उन यांना साध्य होईल का याकडे आता सर्वांचं लक्ष आहे. अण्वस्त्र कार्यक्रमामुळं उत्तर कोरियावर वेळोवेळी आंतरराष्ट्रीय निर्बंध लादले गेले आहेत. त्याचा उत्तर कोरियानं नेहमीच विरोध केला आहे. आम्ही असं क्षेपणास्त्र तयार केलं आहे, ज्याचा मारा अमेरिकेपर्यंत होऊ शकतो, असं उत्तर कोरियानं नोव्हेंबरमध्ये म्हटलं होतं. त्यानंतर आंतरराष्ट्रीय समुदायानं त्यांच्यावर टीका केली होती. संयुक्त राष्ट्राचे सरचिटणीस अॅंटोनियो गुटेरेस म्हणाले होते, "उत्तर कोरियानं उचललेलं हे पाऊल म्हणजे आंतराष्ट्रीय समुदायानं आखलेल्या कार्यक्रमाची पायमल्ली करणारं आहे." त्यानंतर लगेचच अमेरिकेची सगळी राज्य त्यांच्या माऱ्याच्या टप्प्यात आल्याचा दावा प्योंगयांगमधल्या अधिकृत सूत्रानीं केला होता. अमेरिकी लष्करी सूत्रांनी मात्र या वृत्ताचं खंडन केलं आहे. तरी उत्तर कोरियानं डागलेली क्षेपणास्त्र अमेरिका आणि अलास्कापर्यंत पोहोचू शकतील, अशी भीती काही अमेरिकेच्या तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. उत्तर कोरियाचा क्षेपणास्त्र कार्यक्रम दुसऱ्या महायुद्धानंतर उत्तर कोरियाच्या शस्त्रागारात नव-नव्या शस्त्रांची भर पडली आहे. सध्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञान वापरून उत्तर कोरियानं क्षेपणास्त्रांची निर्मिती केली आहे. यात प्रामुख्यानं लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांचा समावेश आहे. इजिप्तमधून 1976च्या सुमारास उत्तर कोरियाला क्षेपणास्त्र निर्मितीसाठी मदत मिळाली. व्हॉसाँग हा क्षेपणास्त्रांचा प्रमुख कार्यक्रम 1984 साली उत्तर कोरियानं सुरू केला. या व्हॉसाँग क्षेपणास्त्रांचा पल्ला 1,000 किमीपर्यंत आहे. तसंच ते रासायनिक आणि जैविक हल्लेही करू शकतात. 26 जुलै 2017 ला उत्तर कोरियानं जपान नजीकच्या सागरी क्षेत्रात 3,000 किमी मारक क्षमतेच्या एका आंतरखंडीय क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी केली. उत्तर कोरियाच्या शस्त्रागारात वेगवेगळ्या माऱ्याची आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रे आहेत. यानंतर उत्तर कोरियाच्या क्षेपणास्त्र कार्यक्रमाबद्दल जगभरात उलटसुलट चर्चा सुरू झाली. काही आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांच्या मते तर उत्तर कोरियाचा हा कार्यक्रम त्यांची अमेरिकेवर हल्ला करण्याची पूर्वतयारी आहे. आंतरखंडीय बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रे संपूर्ण जगात आपल्या अस्तित्वाची झलक दाखवण्यासाठी तसंच अमेरिकेवर दबाव ठेवण्यासाठी उत्तर कोरियानं पहिल्यापासूनच आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रांच्या निर्मितीवर भर ठेवला. 2012 मध्ये उत्तर कोरियात झालेल्या लष्करी संचलनात वेगवान माऱ्याची क्षमता असलेल्या आधुनिक KN-08 आणि KN-14 ही आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रं प्रदर्शित केली होती. तीन टप्प्यात विभागलेलं KN-08 क्षेपणास्त्र विशिष्ट ट्रकवर तैनात केलेलं असतं. त्याची मारक क्षमता ही तब्बल 11,500 किमी आहे. KN-14 क्षेपणास्त्र हे दोन टप्प्यात विभागलेलं असून त्याची मारक क्षमता ही 10,000 किमी आहे. या क्षेपणास्त्राची अद्याप चाचणी झालेली नसली तरी सध्याचे प्रमुख अस्त्र व्हॉसाँग-14 आणि त्यामधील फरक स्पष्ट झालेला नाही. अणवस्त्रांचीही निर्मिती? अमेरिकेतील माध्यमांच्या वृत्तानुसार, उत्तर कोरियानं लहान अणवस्त्रांची निर्मिती केली आहे. पण त्याला अधिकृत सूत्रांकडून दुजोरा मिळू शकलेला नाही. तर काही तज्ज्ञांच्या मते उत्तर कोरियाला अणवस्त्रांची निर्मिती अजून शक्य झालेली नाही. उत्तर कोरियाच्या अणवस्त्र कार्यक्रमाबाबत वॉश्गिंटन पोस्टनं अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणांच्या हवाल्यानं एक वृत्त प्रसिद्ध केलं आहे. या वृत्तानुसार उत्तर कोरियानं अमेरिकेवर मारा करू शकणारी वेगवान अणवस्त्रं तयार केली आहेत. तसंच त्यांचा ते वापर करण्याची शक्यता आहे. जपान सरकारच्या सूत्रांनीही या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे. उत्तर कोरियाचा क्षेपणास्त्र कार्यक्रम लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रां पुरताच मर्यादित राहिलेला नाही. त्यांनी अणवस्त्रांचीही निर्मिती केल्याची शक्यता या सूत्रांनी व्यक्त केली आहे. आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रांची आवश्यकता जगाला आपल्या सामरिक ताकदीची चुणूक दाखवण्यासाठी आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रांची निर्मिती करण्यात जगातील प्रमुख देश गुंग आहेत. तसंच जगाच्या कोणत्याही कोपऱ्यातील विरोधी देशाला धाकात ठेवण्यासाठीही यांचा वापर केला जातो. त्याचबरोबर अणवस्त्रं वाहून नेण्याची क्षमता आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रांमध्ये असल्यानं त्यांच्या निर्मितीवर वेळ आणि पैसा खर्च केला जातो. कोणत्या राष्ट्राकडे किती आतंरखंडीय क्षेपणास्त्रे रशिया आणि अमेरिकेनं शीतयुद्धाच्या कालखंडात एकमेकांवर दबाव ठेवण्यासाठी ही क्षेपणास्त्र एकमेकांविरोधात आपापल्या देशात तैनात केली होती. आंतरखंडीय क्षेपणास्त्र ही एकाच पद्धतीनं निर्माण करण्यात येतात. हे क्षेपणास्त्र अनेक टप्प्यात विभागलेलं रॉकेट असतं. त्यात घन आणि द्रवरूपातील इंधनाचा वापर केलेला असतो. उत्तर कोरियानं देशातील विविध भागात आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रं तैनात केली आहेत. हे रॉकेट वातावरणाबाहेर अवकाशात झेपावताना त्याच्यासोबत जोडलेलं अस्त्रही पेलोडच्या स्वरूपात वर जातं. रॉकेट या पेलोडसह अवकाशात जाऊन संबंधित देश अथवा आपल्या निर्धारीत लक्ष्याच्या वर येतं आणि पुन्हा पृथ्वीच्या वातावरणात येऊन थेट आपल्या लक्ष्यावर आदळतं. काही अत्याधुनिक आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रांतल्या रॉकेटमध्ये अनेक स्फोटकं असू शकतात. तसंच सोडल्यानंतर लक्ष्य बदलण्याची क्षमताही त्यात असते. मुख्य म्हणजे शत्रूच्या 'मिसाईल डिफेन्स सिस्टम'ला गुंगारा देण्यातही ही क्षेपणास्त्रं यशस्वी होतात. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


ترامب لم يستبعد إعلان حالة الطوارئ لضمان الحصول على التمويل الذي يحتاج لتمويل بناء الجدار وقال ترامب، في مقابلة مع صحيفة نيويورك تايمز، إن هذه المحادثات "مضيعة للوقت"، مضيفا أنه سيمضي قدما في العمل على بناء الجدار. وأوضح ترامب أن محاميه أكدوا له أنه ليس هدفا للتحقيق الذي يقوم به المحقق روبرت مولر بشأن مزاعم تدخل روسيا في الانتخابات الأمريكية. وتناول ترامب في المقابلة مع نيويورك تايمز، التي سبق أن انتقدها ضمن وسائل إعلام أخرى، العديد من القضايا المهمة. ولم يستبعد ترامب إعلان حالة الطوارئ لضمان الحصول على التمويل الذي يحتاجه لتمويل بناء الجدار. وقال ترامب: "أنا مستمر في بناء الجدار، ومستمر في العمل على الانتهاء منه". ويريد ترامب الحصول على 5.7 مليارات دولار لبناء الجدار، لكن الديمقراطيين يرفضون ذلك، ويصفون هذه الخطوة بأنها غير أخلاقية. وتسبب هذا الخلاف في أطول إغلاق حكومي في تاريخ الولايات المتحدة. ومن المقرر استئناف هذا الإغلاق في 15 فبراير/شباط إذا لم يتم التوصل إلى اتفاق بشأن الميزانية.

शटडाऊनमुळे अनेक मोठ्या संस्थांच्या कामकाजावर परिणाम झाला आहे. भिंतीसाठी अमेरिकन काँग्रेसने निधी मंजूर करत पर्यंत शटडाऊन राहिला तरी चालेल, गरज पडल्यास देशात आणीबाणी लागू करू, असा इशारा ट्रंप यांनी दिला आहे. डेमोक्रटिक पक्षाच्या काही ज्येष्ठ नेत्यांशी चर्चा केल्यानंतर त्यांनी आपली ठाम भूमिका जाहीर केली. 22 डिसेंबर रोजी सरकार ठप्प झाल्यापासून सरकारी खर्चांमध्ये कपात करण्यात आली आहे, त्याचा सुमारे 8,00,000 कामगारांना फटका बसत आहे. हा अंशतः शटडाऊनचा तिसरा आठवडा असून, ट्रंप यांनी हे शटडाऊन "काही वर्षांसाठी" लांबलं तरी चालेल, अशी तयारी दर्शविली आहे. वॉशिंग्टनमधील रस्त्यांवर, संग्रहालयांमध्ये शुकशुकाट दिसत असून सर्व अनावश्यक खर्च कमी करण्यात आले आहेत. या स्थितीवर अमेरिकन लोकांनी चिंता आणि संताप व्यक्त करायला सुरुवात केली आहे. विविध प्रकारची बिलं भरण्यात तसेच वैद्यकीय मदत मिळण्यात येणारे अडथळे, यांवर नागरिकांनी सोशल मीडियावर व्यक्त होण्यास सुरुवात केली आहे. नॅशनल मॉल स्मारकाजवळ साठलेला कचरा घरभाडं भरणं झालं कठीण प्रशासन अंशतः ठप्प झाल्यामुळे अमेरिकन सरकारचा 25 टक्के निधी गोठवला गेला आहे. त्यामुळे केवळ आवश्यक सेवांमधील कर्मचारीच काम करत राहतील आणि तेही विनामोबदला. या 'शटडाऊन'चा परिणाम अंतर्गत संरक्षण, विधि, गृहबांधणी, कृषी, वाणिज्य, गृह आणि अर्थ विभागांवर झाला आहे. आठ लाख कामगारांना निधी नसल्यामुळे काही दिवसांची सुटी देण्यात आली आहे किंवा त्यांना विनामोबदला काम करावं लागणार आहे. सरकारचे कामकाज पुन्हा सुरू झाल्यानंतर आपल्याला मोबदला मिळेल, अशी अनेक लोकांना आशा वाटते. काही लोकांनी या काळामध्ये दुसऱ्या तात्पुरत्या स्वरूपाच्या नोकऱ्या करण्यास सुरुवात केली आहे. व्हाईट हाऊसजवळ साठलेला कचऱ्याचे ढीग ट्विटरवर #shutdownstories वापरून लोक आपला राग व्यक्त करत आहेत. ज्युली बर या कर्मचारी 'बीबीसी न्यूजडे'शी बोलताना म्हणाल्या, "मी माझा जवळपास दोन आठवड्यांचा पगार गमावला असून तो मला मिळेल, असं वाटत नाही. मी एकटीच असल्यामुळे मलाच हा फटका सहन करावा लागणार आहे. जर पगाराविना काम करणं सुरू राहिलं तर मला फेब्रुवारीमध्ये घरभाडं देणं शक्य होणार नाही." त्यांच्याबरोबरच आणखी एक सरकारी कर्मचारी म्हणाल्या, "माझ्यावर कधीही संकट कोसळू शकेल, अशी स्थिती निर्माण झाली आहे. माझ्या मुलीला ऑटिझम असून तिला सरकारडून वैद्यकीय मदत मिळते. मात्र आता प्रशासन ठप्प झाल्यामुळे आपत्कालीन स्थितीमध्ये वैद्यकीय मदत परवडेल, असं मला वाटत नाही. अर्थात फार काळ प्रशासन बंद राहिलं तर मला दुसरे पर्याय शोधावे लागतीलच. मला माझी नोकरी आवडते, पण मी फार काळ विनापगार नोकरी करू शकणार नाही." 22 डिसेंबरपासून वेतन बंद करून प्रशासनाने फेअर लेबर स्टँडर्ड कायद्याचे उल्लंघन केल्याची तक्रार 4 लाख कर्मचाऱ्यांच्या संघटनेने केली आहे. इंडियानामध्ये जनगणनेवर परिणाम प्रशासन ठप्प होण्याचा परिणाम केवळ वाँशिंग्टन नाही तर इतरही प्रदेशात पडला आहे. जनगणना विभागातील 40 टक्के कर्मचाऱ्यांना निधी नसल्यामुळे घरी पाठवण्यात आल्याचं वृत्त 'न्यूज अँड ट्रिब्यून'ने दिलं आहे. राष्ट्रीय उद्यानांमध्ये कचऱ्याचे ढीग राष्ट्रीय उद्यानांमधील अत्यावश्यक सेवा वगळता सर्व सेवा बंद करण्यात आल्या आहेत. 21 हजार कर्मचाऱ्यांना सुटी देण्यात आल्याने सार्वजनिक स्वच्छतागृहं स्वच्छ करणे, कचरा उचलणे, रस्त्यांची व्यवस्था, मदत केंद्रं बंद पडली आहेत. ही उद्याने लोकांसाठी सुरू ठेवण्यात आली आहेत, मात्र कर्मचाऱ्यांविना त्यांची स्थिती वाईट झाली आहेत. नॅशनल मॉल आणि व्हाईट हाऊस परिसरातील जागांवरही कचऱ्याचे ढीग दिसून येत आहेत. राजधानीचे शहर स्वच्छ ठेवण्यासाठी प्रत्येक आठवड्याला जिल्हा स्थानिक निधीमधील 46 हजार डॉलर वापरण्याचा निर्णय वॉशिंग्टनचे महापौर म्युरिएल बॉवजर यांनी घेतला आहे. न्यू यॉर्कमध्ये गव्हर्नर अँड्र्यू क्युओमो यांनी 'स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टी' आणि एलिस आयलंड परिसर स्वच्छ ठेवण्यासाठी दररोज 65 हजार डॉलर्सची तरतूद केली आहे. मानवी मलमूत्र आणि स्वच्छतागृह साफ न केल्यामुळे योसेमाइटमधील लोकांनी रस्त्यांनाच स्वच्छतागृह बनवल्याचं दृश्य असल्याचं 'द लॉस एंजल्स टाइम्स'ने एका बातमीत सांगितलं आहे. यामुळे सार्वजनिक आरोग्य बिघडण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. शास्त्रज्ञांनी कामकाज थांबवले प्रशासन ठप्प झाल्यावर निधीचा ओघ आटला आणि त्यामुळे नॅशनल सायन्स फाउंडेशन आणि इतर प्रयोगशाळांमधील शास्त्रज्ञांनी काम थांबवलं आहे. प्रशासन ठप्प झाल्यामुळे संशोधन प्रकल्प रखडू शकतात तसेच संशोधनसंस्थांमधील नव्या संशोधनावर परिणाम होऊ शकतो, असं अमेरिकन असोसिएशन फॉर द अॅडवान्समेंट फॉर सायन्सचे प्रमुख रश होल्ट यांनी सांगितलं. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


الأميرة لطيفة ابنه حاكم دبي: " أنا رهينة" وتضيف الشيخة لطيفة في تسجيلات اطلع عليها برنامج بانوراما للتحقيقات الذي تبثه بي بي سي إن عناصر من القوات الخاصة خدروها بينما كانت تحاول الهرب على ظهر زورق وأعادوها جوا إلى مكان لحجزها. وقد توقفت الرسائل السرية التي كانت تبعث بها لطيفة، ولذا يحث أصدقاؤها الأمم المتحدة على التدخل. يذكر أن إمارة دبي ودولة الإمارات العربية المتحدة كانتا قد قالتا إنها بأمان وتتمتع برعاية أسرتها. هيومن رايتس ووتش تدعو دبي للكشف عن مصير ابنة حاكم الإمارة مواضيع قد تهمك نهاية وتقول مبعوثة الأمم المتحدة السابقة لحقوق الإنسان، ميري روبينسون، التي كانت قد وصفت لطيفة سابقا بأنها "شابة مضطربة" بعد أن التقت بها في عام 2018، إن "أسرة الشيخة لطيفة خدعتها بشكل مروع". وضمت روبينسون، المفوضة الأممية السامية السابقة لحقوق الانسان، ورئيسة الدولة الإيرلندية السابقة، صوتها إلى الأصوات الداعية لتحرك دولي يهدف إلى التعرف على وضع لطيفة الحالي ومكان احتجازها. وقالت روبينسون، "أشعر بقلق إزاء مصير لطيفة. لقد مر كثير من الوقت، ولذا أعتقد أن الموضوع يجب أن يخضع لتحقيق". يذكر أن والد الشيخة لطيفة، الشيخ محمد بن راشد آل مكتوم، حاكم إمارة دبي ونائب رئيس دولة الإمارات العربية المتحدة، يعدّ من بين أكثر الأشخاص ثراءً في العالم. سُجلت مقاطع الفيديو على مدى عدة أشهر على هاتف أعطي إلى لطيفة سرا بعد حوالي عام من إعادتها إلى دبي. وقد سجلتها في الحمام لأنه كان المكان الوحيد الذي يمكنها قفله. في الرسائل ، أوضحت كيف أنها: • قاومت الجنود الذين أخرجوها من القارب و "ركلت وضربت وعضت" ذراع أحد الحراس الإماراتيين حتى صرخ. • بعد إعطائها مهدئا فقدت وعيها أثناء نقلها على متن طائرة خاصة، ولم تستيقظ إلى أن وصلت إلى دبي. • احتُجرت بمفردها دون الحصول على مساعدة طبية أو قانونية في فيلا ذات نوافذ وأبواب محكمة الإغلاق وتحرسها الشرطة. وكشفت لبرنامج بانوراماصديقةُ لطيفة المقربة، تينا جوهيانين، وابن خالتها ماركوس الصبري والناشط ديفيد هاي، تفاصيل القبض عليها واحتجازها . والثلاثة من الداعمين الأقوياء لحملة "أطلقوا سراح لطيفة". ويقول هؤلاء إنهم اتخذوا القرار الصعب بنشر رسائل لطيفة الآن لقلقهم على سلامتها. وكان هؤلاء الثلاثة هم الذين تمكنوا من الاتصال بلطيفة أثناء احتجازها في "فيلا" في دبي تقول إن شبابيكها مغلقة بقضبان وتخضع لحراسة الشرطة. وبينما نجح الشيخ محمد بن راشد في تأسيس مدينة ناجحة وثرية للغاية، يقول ناشطون حقوقيون إن السلطات في دبي لا تتقبل أي شكل من أشكال المعارضة وإن النظام القضائي فيها قد يميز ضد النساء. يمتلك الشيخ محمد بن راشد مؤسسة كبيرة لسباقات الخيل ويمتلك الشيخ محمد بن راشد مؤسسة كبيرة لسباقات الخيل، وكثيرا ما يحضر سباقات مهمة في بريطانيا - كمهرجان أسكوت الملكي - حيث صُوّر مع الملكة إليزابيث الثانية. ولكنه يواجه انتقادات حادة جراء معاملته للشيخة لطيفة وكذلك بسبب معاملته لزوجته الأميرة الأردنية، هيا بنت الحسين، التي هربت إلى لندن في عام 2019 بصحبة ولديها. الهروب بحرا كانت لطيفة، التي تبلغ الآن من العمر 35 عاما، قد حاولت الهرب للمرة الأولى عندما كانت في الـ 16 من عمرها وذلك بعد أن اتصلت برجل الأعمال الفرنسي، هيرفي جوبير، في عام 2011 الذي وضع خطة لهربها بمساعدة تينا جاوهاينين التي كانت تعمل مدربة لها في مجال "الكابويرا" لفنون القتال. وفي الـ 24 من شباط / فبراير 2018، استقلت لطيفة وجاوهاينين زورقا مطاطيا وزلاجة نفاثة للتوجه إلى المياه الدولية، حيث كان جوبير بانتظارهما على متن يخت يحمل العلم الأمريكي. ولكن، وبعد ثمانية أيام عندما كان اليخت يُبحر قبالة السواحل الهندية، نزلت إليه عناصر من القوات الخاصة، وتقول جاوهاينين إن هذه العناصر استخدمت قنابل مسيلة للدموع لإجبارهما على الخروج من الحمام الذي كانتا تختبآن فيه وقد احتجزتا تحت تهديد السلاح. وقد أعيدت إلى دبي ولم يسمع شيء عن مصيرها منذ ذلك الحين إلى حدود الآن. وقالت جاوهاينين إن لطيفة أُخرجت قسرا وهي تركل وتصرخ "اقتلوني هنا ولا تعيدوني إلى دولة الإمارات". وفي شريط هرّب لاحقا، تقول لطيفة إنها أجبرت قسرا على الصعود إلى طائرة خاصة. وتقول إنها عضّت ذراع أحد عناصر القوات الخاصة الإماراتية، ولكنها فقدت الوعي بعد أن حقنت بمادة مخدرة. وقالت، "أحسستُ بحزن عميق في تلك اللحظة، فقد شعرتُ بأن كل الجهود التي بذلتها لعدة سنوات من أجل نيل حريتي قد تبخرت". أطلق سراح جاوهانين وطاقم اليخت بعد أُسبوعين من الاحتجاز في دبي. ولم تدل الحكومة الهندية بأي تعليق حول دورها في العملية. وكانت لطيفة قد تمكنت، وقت حادثة اليخت في 2018، من نشر شريط مصور آخر قالت فيه "إذا كنتم تشاهدون هذا الشريط، فالوضع ليس جيدا على الإطلاق. فإما كنت قد متّ أو أنني في وضع سيء للغاية". وكان هذا الشريط هو الذي أثار اهتماما وقلقا عالميا ومطالبات بإطلاق سراحها. وتعرضت دولة الإمارات لضغوط كبيرة للكشف عن حقيقة وضعها، كما جرى الترتيب لاجتماع في الأمم المتحدة لبحث الموضوع. اجتماع روبينسون وقالت روبينسون لبانوراما إنها، والأميرة هيا، قد اطلعتا على تفاصيل "الاضطراب ثنائي القطب" الذي زُعم أن لطيفة كانت تعاني منه، وهي حالة لم تكن لديها أبدا. وقالت روبينسون لبرنامج بانوراما إنها لم تسأل لطيفة عن حالتها الصحية لأنها لم تكن ترغب في "زيادة معاناتها". وبعد تسعة أيام من اللقاء، نشرت وزارة الخارجية الإماراتية صوراً لروبنسون مع لطيفة، وقالت إنها دليل على أن الأميرة بأمان وبحال حسن. وقالت روبنسون: "لقد كنت عرضة للخداع عندما ظهرت هذه الصور على الملأ. كانت تلك مفاجأة كبرى ... لقد صُدمت تمامًا." وفي عام 2019، كُشفت التوترات المعتملة داخل الأسرة الحاكمة في دبي أمام المحكمة البريطانية العليا بعد أن فرت إحدى زوجات الشيخ محمد، وهي الأميرة هيا، إلى بريطانيا بصحبة اثنين من أطفالها وتقدمت بطلب للحماية وعدم التعرض ضد الشيخ محمد. وأصدرت المحكمة العليا في العام الماصي عددا من أحكام التقصي والتحقيق جاء فيها أن الشيخ محمد أمر وأشرف على إعادة لطيفة قسرا إلى الإمارات في عامي 2002 و2018، إضافة إلى اختطاف شقيقتها الكبرى شمسة بشكل غير قانوني في عام 2000 التي حاولت الهرب هي أيضا. وقالت المحكمة إن الشيخ محمد "يواصل ترؤس نظام يحرم هاتين الشابتين من حريتهما". وكان أصدقاء لطيفة يأملون بأن حكم المحكمة البريطانية العليا في آذار / مارس الماضي، الذي وصف الشيخ محمد بأنه "لم يكن صادقا" وأيد الدعوى التي رفعتها الأميرة هيا ضده، قد يكون أمرا مساعدا. وفيما يتعلق بقرار نشر الرسائل الآن، تقول جوهياينن إن "وقتا طويلا قد مر" منذ انقطاع الاتصال بلطيفة. وتضيف أنها فكرت مليًا قبل نشر رسائل الفيديو الآن ، قائلى: "أشعر أنها تريدنا أن نكافح من أجلها ، ولا نستسلم".

राजकन्या लतिफा यानंतर लतिफा यांनी मित्रांना एक व्हीडिओ संदेश पाठवला. आपल्या वडिलांनी 'ओलीस' ठेवल्याचा आरोप केला आणि आपला जीव धोक्यात असल्याचेही सांगितले. राजकुमारी लतिफा यांच्या या व्हीडिओचे फुटेज बीबीसी पॅनोरमाच्या हाती लागले आहे. बोटीतून पळून जात असताना कमांडोंनी पकडले असून त्यांना तुरुंगात आणले आहे असं त्या व्हीडिओमध्ये लतिफा सांगत आहेत. लतिफा यांच्याकडून आता मात्र गुप्त संदेश येणं बंद झालं आहे. यामुळे तिच्या मित्रांनी संयुक्त राष्ट्र संघाला याप्रकरणात लक्ष घालण्याचे आवाहन केले आहे. दुबई आणि संयुक्त अरब अमिरातीने (यूएई) लतिफा कुटुंबासोबत असून सुरक्षित असल्याचं यापूर्वीच सांगितलं आहे. 2018 मध्ये लतिफाची भेट घेतल्यानंतर तिला 'अस्वस्थ तरुणी' म्हणणाऱ्या संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या माजी मानवाधिकार दूत मेरी रॉबिन्सन यांनी आता राजकन्येच्या कुटुंबीयांनी तिचा 'मोठा विश्वासघात' केला आहे असं म्हटलं आहे. संयुक्त राष्ट्रसंघाचे मानवी हक्क उच्चायुक्त आणि आयर्लंडचे माजी अध्यक्ष रॉबिन्सन यांनी लतिफाची सद्यस्थिती जाणून घेण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पावलं उचलण्याची मागणी केली आहे. त्या म्हणाल्या, "मला सतत लतिफाची काळजी वाटते. परिस्थिती फार बदलली आहे आणि आता मला वाटते याप्रकरणाची चौकशी झाली पाहिजे." लतिफाचे वडील शेख मोहम्मद बिन रशीद अल मक्तूम हे जगातील सर्वात श्रीमंत राष्ट्रप्रमुखांपैकी एक आहेत. ते दुबईचे शासक आणि संयुक्त अरब अमिरातीचे उपाध्यक्ष आहेत. लतिफाला पकडल्यानंतर त्यांना दुबईला नेण्यात आलं. अनेक महिने त्यांनी गुप्तपणे व्हीडिओ बनवले. त्या आपल्या बाथरूममधून व्हीडिओ बनवत होत्या. कारण हीच एकमेव जागा होती ज्याठिकाणी दरवाजा बंद करता येणं शक्य होतं. टीना जोहोनन, लतिफाच्या फिटनेस ट्रेनर या व्हीडिओ संदेशांमध्ये त्या सांगतात- लतिफा यांची मैत्रिण टीना जोहाएनन, मामे भाऊ मार्कस एसाबरी आणि डेविड हाए यांनी लतिफाला पकडण्यात आले असून त्यांना ताब्यात घेतल्याची माहिती बीबीसीला दिली. या सर्वांनी लतिफाची सुटका व्हावी यासाठी एक मोहीम सुरू केली आहे. राणी एलिजाबेथ यांच्यासमवेत शेख मोहम्मद (उजवीकडून दुसरे) लतिफाच्या सुरक्षेसाठी त्यांनी पाठवलेले व्हीडिओ संदेश सार्वजनिक करण्याचा आव्हानात्मक निर्णय त्यांनी घेतला असल्याचं ते सांगतात. याच लोकांनी दुबईतील एका घरात राहत असताना लतिफाशी संपर्क साधला होता. लतिफाला कुठे ठेवण्यात आले होते याचा तपास पॅनोरमाने स्वतंत्रपणे केला. कोण आहेत दुबईचे शासक ? शेख मोहम्मद यांनी एक अतिशय यशस्वी शहर उभारले आहे. पण त्यांच्या शहरात असहमतीला स्थान नाही आणि न्यायव्यवस्था ही स्त्रियांविरुद्ध भेदभाव करणारी आहे, असं मानवाधिकार कार्यकर्त्यांचे मत आहे. शेख मोहम्मद यांचा घोड्यांच्या शर्यतीचा मोठा उद्योग आहे. ते राजघराण्यांसह इतर शाही सोहळ्यांमध्येही उपस्थित राहतात. राणी एलिझाबेथ द्वितीय यांच्यासोबतही त्यांचा फोटो आहे. राजकन्या लतिफा आणि त्यांच्या सावत्र आई यांच्यासंदर्भात शेख मोहम्मद यांच्यावर टीकेची झोड उठली आहे. त्यांची पत्नी हया बिंत अल हुसैन 2019 मध्ये आपल्या दोन मुलांसह लंडनला पळून गेली. पळून जाण्यासाठी बोटीचा मार्ग लतिफाने (35) पहिल्यांदा वयाच्या 16 व्या वर्षी पळून जाण्याचा प्रयत्न केला होता. गेल्या वेळेस आपला फिटनेस प्रशिक्षक जोहाएननच्या मदतीने त्यांनी पळून जाण्याचा प्रयत्न केला. 24 फेब्रुवारी 2018 रोजी लतिफा आणि जोहाएनन हे एका बोटीसह जेट स्की घालून आंतरराष्ट्रीय सागरी सीमेवर पोहचले. याठिकाणी फ्रेंच व्यावसायिक हर्व जॉबर्ट अमेरिकन झेंडे लागलेल्या यॉटमध्ये त्यांची वाट पाहत होते. प्रिंसेस हया कोर्टात जाताना आठ दिवसांचा प्रवास केल्यानंतर भारताजवळ पोहचल्यानंतर कमांडो पथकाने बोट ताब्यात घेतली. जोहाएनन सांगतात की, अश्रूधुराच्या नळकांड्या फोडल्यामुळे लतिफा बाथरूममधून बाहेर आली. बंदुकीचा धाक दाखवत त्यांना पकडण्यात आले. लतिफा दुबईला पोहचली आणि यानंतर त्यांचा काहीच पत्ता नाही. जोहाएनन यांना दुबईत दोन आठवडे ताब्यात ठेवले होते. इतर काही लोकांना सोडून देण्यात आले. भारत सरकारने या संपूर्ण घटनाक्रमात आपला सहभाग होता किंवा नाही याबाबत अद्यापही कोणतीही प्रतिक्रिया दिलेली नाही. 2018 मध्ये लतिफा यांनी पळून जाण्याचा प्रयत्न करण्यापूर्वी एक व्हीडिओ रेकॉर्ड केला होता. पळून जाण्याचा प्रयत्न अयशस्वी ठरल्यानंतर त्यांनी हा व्हिडिओ यूट्यूबवर अपलोड केला. यात त्या सांगतात, "हा व्हीडिओ तुम्ही पाहत आहात असाल तर याचा अर्थ चांगला नाही. कारण एकतर माझा मृत्यू झाला आहे किंवा मी अत्यंत वाईट परिस्थितीत आहे." याप्रकरणाबाबत आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही चिंता व्यक्त करण्यात आली. त्यांना सोडण्याची मागणीही केली गेली. संयुक्त अरब अमिरातीवर दबाव आल्यानंतर त्यांनी रॉबिन्सनला भेटण्याचा निर्णय घेतला. रॉबिन्सनची भेट राणी हयाच्या निवदेनानंतर रॉबिन्सन डिसेंबर 2018 मध्ये दुबईला आल्या. दुपारच्या जेवणाच्या निमित्ताने त्यांची भेट लतिफाशी झाली. रॉबिन्सन यांनी पॅनोरमाला सांगितले की, राणी हया यांनी लतिफा यांना बायपोलरचा आजार असल्याचे सांगितले पण त्यांना तो आजार नव्हता. आपण लतिफाची चौकशी केली नव्हती कारण त्यांना 'आणखी धक्का' द्यायचा नव्हता. या घटनेच्या नऊ दिवसांनंतर संयुक्त अरब अमिरातीच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने पुरावा म्हणून रॉबिन्सनसोबत लतिफाचा फोटो प्रसिद्ध केला आणि राजकन्या सुरक्षित असल्याचे सांगितले. रॉबिन्सन यांनी सांगितले, "फोटो सार्वजनिक करण्यात आल्यानंतर मला कळाले की माझी फसवणूक झाली आहे. ही घटना धक्कादायक होती आणि मी पूर्णपणे अवाक् झालो." 2019 मध्ये दुबईच्या सत्ताधारी कुटुंबातील आणखी एक वाद इंग्लंडमधील उच्च न्यायालयापर्यंत पोहचला. शेख यांची पत्नी राणी हया आपल्या दोन मुलांसह यूकेमध्ये पळून गेली आणि शेखपासून संरक्षणासाठी त्यांनी अर्ज केला. गेल्या वर्षी उच्च न्यायालयाने वस्तुस्थिती शोध आदेश जारी करत शेख मोहम्मद यांनी 2002 आणि 2018 मध्ये लतिफा यांना बळजबरीने आणण्याचा आदेश दिला होता. 2000 मध्ये ब्रिटनमध्ये लतिफाची धाकटी बहीण राजकन्या शमसा हिचेही अपहरण केले होते. त्यांनीही पळून जाण्याचा प्रयत्न केला होता. न्यायालयाला आढळले की शेख मोहम्मद यांनी 'कायम असे शासन केले ज्याठिकाणी दोन तरुण मुलींना आपल्या स्वातंत्र्यापासून वंचित ठेवण्यात आले.' लतिफा यांचा व्हीडिओ संदेश सार्वजनिक करताना जोहाएनन यांनी सांगितले की, त्यांच्याशी संपर्क होऊन आता बराच काळ झाला आहे. हे व्हिडिओ जारी करण्यापूर्वी त्यांनी खूप विचार केला. त्या सांगतात, "लतिफा यांची इच्छा असावी की आपण त्यांच्यासाठी लढा देऊ आणि हार मानू नये असे मला वाटते." लतिफा यांच्या सद्यस्थितीबाबत बीबीसीने दुबई आणि संयुक्त अरब अमिराती सरकारकडून त्यांची बाजू जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. पण अद्याप त्यांच्याकडून कोणतीही प्रतिक्रिया आलेली नाही. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


عدد من الطائرات وخلت شوارع ووهان من المارة، منذ أن طبقت السلطات الحجر الصحي الكامل، وفرضت إيطاليا أكثر القيود صرامة على حركة السفر والتنقلات منذ الحرب العالمية الثانية. وأغلقت لندن حاناتها ومسارحها وأجبر سكانها على البقاء في المنازل. وألغيت رحلات جوية وعادت أخرى أدراجها في منتصف مسارها وأصبح مستقبل صناعة الطيران في مهب الريح. ورغم أن الهدف من كل هذه الإجراءات هو الحد من انتشار فيروس كورونا المستجد، فقد ترتب على ذلك تبعات أخرى غير متوقعة، منها الانخفاض المفاجئ في انبعاثات الغازات المسببة للاحتباس الحراري تزامنا مع إغلاق المصانع وشبكات النقل والشركات. وتراجعت مستويات التلوث في نيويورك بنحو 50 في المئة مقارنة بنفس الفترة من العام الماضي. وانحسرت الانبعاثات في الصين بنسبة 25 في المئة في مطلع العام الحالي، منذ أن لزم الناس منازلهم وأغلقت المصانع، وتراجع استهلاك الفحم بنسبة 40 في المئة في ست من أكبر محطات الطاقة في الصين منذ الربع الأخير من عام 2019. وتحسنت جودة الهواء في 337 مدينة حول العالم بنسبة 11.4 في المئة مقارنة بنفس الفترة من العام الماضي. مواضيع قد تهمك نهاية وأظهرت الصور الملتقطة بالقمر الصناعي في أوروبا أن نسبة انبعاثات ثاني أكسيد النيتروجين في الجو تراجعت في شمالي أيطاليا، وإسبانيا والممكلة المتحدة. لكن لا شيء يمكنه إحداث هذا التغيير واسع النطاق بهذه السرعة سوى تهديد وجودي مثل فيروس كورونا المستجد، الذي تخطى عدد ضحاياه حول العالم حتى الآن 50.000 شخص، واقترب عدد حالات الإصابة المؤكدة به من مليون حالة. وترافق تفشي الوباء مع زيادة معدلات البطالة، وإغلاق الشركات والمحلات التي وجدت صعوبة في مزاولة أعمالها في ظل القيود التي فرضتها الدول لمنع تفشي الفيروس، وبات الملايين مهددين بفقدان مصادر رزقهم. لكن هذه الجائحة العالمية الفتاكة لا يمكن أن نعلق عليها آمالا لإحداث تغيرات بيئية، لأسباب عديدة، منها أننا لا نعلم بعد إلى متى سيدوم هذا الانخفاض في انبعاثات الكربون. فهل ستعود انبعاثات الكربون والملوثات في الجو إلى مستوياتها السابقة بعد انحسار الوباء، وكأن هذا التغير البيئي لم يكن؟ أم هل ستترك أثرا دائما على البيئة؟ وتقول كيمبرلي نيكولاس، الباحثة في علوم الاستدامة بجامعة لاند في السويد، إن ثمة عوامل عديدة ساهمت في تخفيض الانبعاثات، على رأسها القيود المفروضة على حركة المواطنين لمنع انتشار الفيروس. إذ تسهم وسائل النقل وحدها بما يصل إلى 23 في المئة من الانبعاثات العالمية للكربون، وتسهم قيادة السيارات بنسبة 72 في المئة والنقل الجوي بنسبة 11 في المئة من إجمالي الانبعاثات العالمية للغازات المسببة للاحتباس الحراري من قطاع النقل. أصبحت السماء صافية في بيروت، التي اشتهرت بارتفاع مستويات تلوث الهواء لكن ماذا سيحدث عندما تخفف هذه القيود على التنقلات وتعود الحياة إلى طبيعتها؟ تقول نيكولاس إن الأميال اليومية التي كان يقطعها الناس ذهابا وجيئة من العمل لن تعوض بعد انحسار الوباء، فلن يذهب الناس للعمل مرتين يوميا. لكن قد يزداد الناس إقبالا على السفر بعد قضاء فترة طويلة في العزل المنزلي. وفي المقابل، ربما تتغير الأولويات أثناء الحجر الصحي، ويقدر الناس أهمية قضاء وقت مع العائلة، وقد تساعد الأزمة الناس في التركيز على أهمية صحة العائلة والأصدقاء والمجتمع. وترى نيكولاس أن الاهتمام بالصحة والوقاية من الأمراض قد يقود الناس لاحقا لتخفيض الانبعاثات. تأثير الأوبئة السابقة على البيئة ارتبطت الأوبئة والجوائح على مر التاريخ بانخفاض انبعاثات الغازات المسببة للاحتباس الحراري، حتى في خضم الثورة الصناعية. واكتشفت جوليا بونغراتز، أستاذة الجغرافيا الطبيعية وأنظمة استغلال الأراضي بجامعة ميونيخ بألمانيا، أن وباء الطاعون الذي انتشر في أوروبا في القرن الرابع عشر ووباء الجدري اللذين نقلهما الغزاة الإسبان إلى أمريكا اللاتينية في القرن السادس عشر، خلفا أثارا طفيفة على مستويات ثاني أكسيد الكربون في الجو، كما يتضح من تحليل الفقاعات الصغيرة المحتجزة في عينات من لب الجليد القديم. انخفضت مستويات التلوث في المواقع السياحية الشهيرة حول العالم بعد اختفاء الحشود كانت هذه التغيرات البيئية محصلة لارتفاع معدلات الوفيات جراء المرض والتطهير العرقي للسكان الأصليين للأمريكتين. وأشارت دراسات إلى أن ارتفاع معدل الوفيات ترافق مع هجر الأراضي الزراعية التي امتصت كميات هائلة من ثاني أكسيد الكربون من الجو. ورغم أن الوباء الحالي من المستبعد أن يحصد هذا العدد من الأرواح ولا أن يتسبب في تغيير أنماط استغلال الأراضي، إلا أن تأثيره على البيئة قد يعادل تأثير الأحداث العالمية الكبرى مثل الأزمة المالية العالمية في 2008 و2009، إذ تراجعت حينها الانبعاثات العالمية إلى حد كبير لمدة عام. لكن انخفاض الانبعاثات حينها كان مرده توقف بعض الأنشطة الصناعية. إذ تسهم العمليات الصناعية والإنشائية بما يصل إلى 18.4 في المئة من الانبعاثات العالمية للغازات المسببة للاحتباس الحراري. لكن في عام 2010 استعادت الانبعاثات مستوياتها السابقة إثر تعافي الاقتصاد. وتقول بونغراتز إن ثمة أدلة تشير إلى أن تأثير وباء كورونا على البيئة لن يكون طويل الأمد كتأثير الأزمة العالمية. إذ انخفض الطلب على سبيل المثال على المنتجات النفطية والفولاذ وغيره من المعادن، لكن مخزون هذه المنتجات بلغ حدا غير مسبوق، وسرعان ما سيستعيد الإنتاج سرعته بعد انحسار الوباء. لكنها ترى أن انعكاسات الوباء على البيئة قد تصبح طويلة الأمد في حال استمر تفشيه حتى نهاية العام الجاري. وذلك لأن الطلب على السلع سينخفض إثر فقدان الوظائف والرواتب. وأصدرت مؤسسة التعاون الدولي والتنمية تقريرا مؤخرا ذكرت فيه أن توقعات النمو لعام 2020 تراجعت بمقدار النصف إثر تفشي فيروس كورونا. لكن الباحثين في مركز أبحاث الطقس والبيئة الدولي في أوسلو توقعوا أن تنخفض الانبعاثات العالمية في عام 2020 بنسبة 0.3 في المئة، وقد لا تعود إلى معدلاتها السابقة في حال ركزت جهود دفع عجلة النمو الاقتصادي على قطاعات الطاقة النظيفة. وتراجعت في الوقت الراهن أولوية حماية البيئة أمام أهمية القضاء على الفيروس وإنقاذ الأرواح، وعرقل الوباء أيضا جهود تنظيم مؤتمرات لمناقشة تداعيات تغير المناخ. ودعا ناشطون في مجال البيئة للتظاهر على المنصات الإلكترونية بدلا من النزول إلى الشوارع احتجاجا على تغير المناخ. لافتات تحذيرية تستقبل المسافرين في مطار سيدني الدولي، وفرضت أستراليا منذ يوم 25 مارس/آذار حظرا على جميع الرحلات الدولية إلى أستراليا وأُرجئت مؤتمرات عالمية كان من المقرر إقامتها لمناقشة تغير المناخ، مثل مؤتمر الأمم المتحدة المعني بتغير المناخ الذي كان من المقرر إقامته في غلاسكو في اسكتلندا. لكن التغيرات التي طرأت على سلوكيات الناس بسبب جائحة كورونا قد تساهم في الحد من انبعاثات الكربون. وأشارت دراسة أجريت في عام 2018 بجامعة زيورخ للعلوم التطبيقية بسويسرا إلى أن حث الناس على تغيير عاداتهم لفترة من الوقت قد يترك أثرا على سلوكياتهم على المدى الطويل. وأتاحت الدراسة الفرصة لقائدي السيارات لتجربة دراجات كهربائية مجانا لمدة أسبوعين في مقابل تسليم الباحثين مفاتيح سياراتهم، وعندما استعاد المشاركون المفاتيح انخفض استخدامهم للسيارات بعد الدراسة مقارنة بما كانت عليه قبلها. وتوصلت دراسة يابانية أجريت عام 2001 بجامعة كيوتو إلى نفس النتيجة، فبعد إغلاق الطرق السريعة، أجبر قائدو السيارات على استخدام وسائل النقل العام، وعندما أعيد فتح الطرق، زاد الإقبال على المواصلات العامة. الطرق السريعة أصبحت خالية من السيارات في مدينة أوكلاند منذ أن شددت الحكومة النيوزيلندية القيود على التنقلات وقد يكتسب الناس عادات جديدة ربما تلازمهم حتى بعد انحسار الوباء، مثل التقليل من السفر أو الحد من هدر الطعام بسبب نقص المخزون في المتاجر. أثارت الخطوات التي اتخذتها المجتمعات لدرء مخاطر الأمراض عن أفرادها ردود فعل متباينة من علماء المناخ، فقد أعطت البعض بصيص أمل في إمكانية اتخاذ إجراءات عاجلة للحد من تداعيات تغير المناخ. في حين يرى أخرون أن الخطوات التي تتخذها المجتمعات قد تؤثر إيجابيا على المناخ على المدى الطويل.وتقول بونغراتز إن العزل المنزلي أتاح الفرصة للناس لمراقبة استهلاكهم للموارد. يمكنك قراءة الموضوع على الموقع الأصلي في BBC Future

जगभरात सात लाखांहून अधिक लोकांना कोरोना विषाणूचा संसर्ग झाला असून मृतांचा आकडा 33 हजारांहून अधिक झाला आहे. अर्थात, एक लाखांहून अधिक लोक बरेही झाले आहेत. कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांची सर्वाधिक संख्या अमेरिकेत आहे, तर इटलीमध्ये सर्वाधिक रुग्णांनी आपले प्राण गमावले आहेत. इटलीमध्ये आतापर्यंत दहा हजारांहून अधिक रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे. कोरोना व्हायरसचा प्रादूर्भाव वाढायला लागल्यानंतर इटलीनं अनेक कठोर उपाययोजना केल्या. मात्र तरीही इटलीमध्ये करोनामुळे दररोज सरासरी सहाशे मृत्यू होत आहेत. अँटोनिया मिलान शहरात राहतात. त्या कारमध्ये बसल्या असताना पोलिसांनी त्यांना हटकलं. त्यांनी कुठलाही नियम मोडलेला नव्हता. पोलीस त्यांच्याकडे आले होते त्यांना सांगण्यासाठी की, अँटोनिया यांच्यासोबत गाडीत बसलेल्या त्यांच्या मैत्रिणीने मास्क लावावा आणि मागच्या सीटवर बसावं एवढंच सांगण्यासाठी तो पोलिस अधिकारी त्यांच्याकडे आला होता. मिलान शहरातच राहणाऱ्या आणखी एका महिलेनं आम्हाला सांगितलं, की दोन लोक एकाच सीटवर बसू शकत नाहीत, अशी सक्त ताकीदच पोलिसांनी दिली आहे. ही महिला आपल्या नातेवाईकाला भेटण्यासाठी हॉस्पिटलमध्ये जात होती. महिलेचे नातेवाईक रुग्णालयात असले तरी त्यांना कोव्हिड-19 झालेला नाही. आरोग्यविषयक दुसऱ्या समस्येमुळे ते रुग्णालयात आहेत. इटलीत सध्या लॉकडाऊन असल्याने तुम्हाला घराबाहेर पडायचं असेल तर त्यासाठी काही ठोस आणि योग्य कारण हवं. लोकांवर अशाप्रकारचे निर्बंध घातल्यानंतरचा हा सहावा आठवडा आहे. तिथली परिस्थिती बघून असा प्रश्न पडणं स्वाभाविक आहे, की इतर देशांच्या तुलनेत इटलीतच मृतांचा आकडा एवढा जास्त का आहे? तज्ज्ञांच्या मते यासाठी अनेक गोष्टी कारणीभूत ठरल्या आहेत. यातलं एक महत्त्वाचं कारण म्हणजे इथं ज्येष्ठ नागरिकांची संख्या जास्त आहे. जपानच्या खालोखाल इटलीमध्ये वृद्धांचं प्रमाण सर्वाधिक आहे. कोरोना व्हायरसबद्दल सध्या उपलब्ध असलेल्या माहितीनुसार, कोव्हिड-19 हा आजार वयोवृद्ध लोकांमध्ये जास्त लवकर पसरतो. दुसरं कारण निदानासाठी वापरलेली टेस्टिंग पद्धती हे आहे. इटलीमध्ये अजूनही नेमक्या किती लोकांना कोरोनाची लागण झाली आहे, हे स्पष्ट होत नाहीये. आकड्यांची मोडतोड मिलानमधील एका रुग्णालयात काम करणाऱ्या डॉ मासिमो गॅली यांच्या मते, इटलीत जितक्या लोकांवर चाचण्या झाल्या आणि त्यातून जे आकडे बाहेर आले ते पुरेसे नाहीयेत. संसर्ग झालेल्या लोकांची संख्या त्याहून कितीतरी अधिक आहे. ज्या लोकांमध्ये संसर्गाची तीव्र लक्षणं आढळली आहेत, त्यांच्याच चाचण्या घेण्यात आल्या आहेत. बाकी लोकांची तपासणी झाली नाही. त्यामुळे मृतांचा आकडा वाढतो आहे. इटलीतील लॉम्बार्डी प्रांतात कोरोना व्हायरसचा संसर्ग सगळ्यात जास्त झाला आहे. इथं दररोज पाच हजारपेक्षा जास्त चाचण्या केल्या जात आहेत. ''आता जितक्या चाचण्या होत आहेत त्यापेक्षा अधिक चाचण्यांची गरज आहे. कारण चाचणी करणाऱ्या पथकांची वाट पाहत हजारो लोक घरांमध्ये बसले आहेत," असं डॉ. गॅली यांनी सांगितलं. याशिवाय कोरोना व्हायरसची लागण झालेल्या लोकांवर उपचार करणाऱ्या आरोग्यसेवकांकडे आवश्यक सुरक्षा उपकरणं आणि पोशाख नाहीयेत. इतर देशांसाठी हा एक मोठा इशारा आहे. डॉ. मासिमो गॅली यांनी याविषयी बोलताना जे सांगितलं ते महत्त्वाचं आहे. ते म्हणतात,''आमच्या देशात राष्ट्रीय आरोग्यविषयक योजना अस्तित्वात आहे. ती चांगली सुरू आहे. पण कोरोनाच्या उद्रेकात ही व्यवस्थाही कमी पडली आहे." इटलीच्या रुग्णालयांमध्ये अतिरिक्त खाटांची सोय करण्यात आली. पण औषधांची कमतरता ही सर्वात मोठी समस्या आहे आणि इतर देशांनाही लवकरच या गोष्टी भेडसावणार आहेत. वृद्धांना सर्वाधिक धोका इटलीतील आरोग्य विभागाच्या आकडेवारीनुसार मृत पावलेल्या लोकांचं सरासरी वय हे 78 वर्षं होतं. सगळं नकारात्मक चित्र समोर येत असताना एक आशेचा किरणही आहे. तज्ज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार इटलीमध्ये सध्या उपलब्ध असलेल्या वैद्यकीय सेवांच्या आधारे आणि सार्वजनिक आरोग्यसेवेअंतर्गत अनेक वृद्धांचा जीव वाचवणंही प्रशासनाला शक्य झालं आहे. एकीकडे मृतांचा आकडा वाढत असताना एक बातमी दिलासा देणारीही आहे. 102 वर्षांच्या ग्रोनडोना कोव्हिड-19 आजारातून पूर्ण बऱ्या झाल्या. 20 दिवस रुग्णालयात राहून त्या घरी परतल्या आहेत. उत्तर इटलीच्या जेनेवा शहरात डॉक्टरांनी ग्रोनडोना आणि त्यांच्या भाच्यावर यशस्वी उपचार केले. आता दोघांची प्रकृती बरी आहे. नागरिकांवर लावलेले निर्बंध जाचक? काही तज्ज्ञांनी कोरोना व्हायरसचा प्रसार रोखण्यासाठी इटलीत लादलेले निर्बंध जाचक असल्याची टीका केली आहे. चीनमधील वुहान शहर हे लॉकडाऊन करण्यात आलेलं पहिलं शहर ठरलं. जानेवारी महिन्यात तिथले व्यवहार ठप्प झाले. तिथली सर्व विमान उड्डाणं रद्द झाली. रेल्वे बंद झाली. बससेवा थांबली. महामार्ग आणि शहराच्या सीमाही बंद करण्यात आल्या. इटलीमध्ये विनाकारण घराबाहेर पडणाऱ्या लोकांवर सरकारने 2 लाख 49 हजार रुपयांचा दंड लादला आहे. लॉम्बार्डी, जिथं कोरोना व्हायरसचा संसर्ग सर्वाधिक प्रमाणात झाला, तिथे लोकांना घराबाहेर पडायलाही मनाई आहे. पाळीव कुत्र्यांना फिरवायचं असेल तर घराबाहेर दोनशे मीटरपेक्षा जास्त दूर जाण्याची परवानगी नाही. आता नवीन नियमांनुसार, 15 एप्रिलपर्यंत लोकांना वॉक किंवा जॉगिंगसाठीही घराबाहेर पडता येणार नाही. सायकलिंगही करता येणार नाही. घराबाहेर गवत किंवा लॉन असेल तर तिथे व्यायाम करायला हरकत नाही. घराबाहेर कुठल्याही गर्दीत सहभागी झालात तर लगेच पाच हजार युरोपर्यंतचा दंड तुम्हाला होऊ शकतो. इटलीच्याच इतर भागात होणाऱ्या दंडापेक्षा ही रक्कम 25 पटींनी जास्त आहे. कुणाकडे दोन घरं असतील तर त्यांना एकाच घरी रहावं लागेल आणि दुसऱ्या घरी त्यांना जाता येणार नाही. देशातील सर्व पर्यटन केंद्र बंद करण्यात आली आहेत. यात तिथल्या हॉटेल, फार्म हाऊसचाही समावेश आहे. विद्यापीठांमधील डॉर्मेटरी आणि धार्मिक संस्था चालवत असलेल्या सेवाभावी निवारा केंद्रांना यातून सूट देण्यात आली आहे. याशिवाय प्रत्येक घरातील फक्त एकाच व्यक्तीला जीवनावश्यक वस्तूंच्या खरेदीसाठी दुकानात जाता येईल. खाण्यापिण्याचे पदार्थ देणारे व्हेंडिंग मशिन अनिश्चित काळासाठी बंद करण्यात आले आहेत. इटलीतील उत्पादन केंद्र मग औद्योगिक असोत वा इतर कुठलीही, सध्या बंद आहेत. जीवनावश्यक सेवा पुरवणारे आणि सुपर मार्केटमध्ये काम करणारे लोक यांच्या शरीराचं तापमान दर तासाला तपासलं जात आहे. सार्वजनिक ठिकाणी लोकांना थांबवून त्यांच्या शरीराचं तापमान बघण्याचे अधिकार पोलिसांना देण्यात आले आहेत. लॉम्बार्डी प्रमाणेच पीडमाँट प्रांतातही असे कडक निर्बंध लावण्यात आले आहेत. पीडमाँट हा कोरोना व्हायरसचा सर्वाधिक संसर्ग झालेला तिसरा इटलीतील प्रांत आहे. इटली आणि स्पेनमध्ये करोनाचा कहर इटलीत लावलेल्या या निर्बंधांवर काहीजण टीका करतात. पण काहींचं मत अगदी उलट आहे. चीनच्या तुलनेत अजूनही इटलीतील निर्बंध सुसह्य आहेत असं त्यांचं म्हणणं आहे. युरोपीयन अँड इटालियन सोसायटी फॉर व्हायरॉलॉजीचे माजी प्राध्यापक डॉ. पालू यांच्या मते असे निर्बंध लावण्यावाचून दुसरा पर्याय नव्हता. ते सांगतात, ''आमचे काही संवैधानिक हक्क आमच्यापासून हिरावून घेतले जात आहेत. पण, त्याचबरोबर लोकशाही देशात करता येईल तेवढी चांगली उपाययोजना इटलीमध्ये करण्यात आली आहे.'' इटलीत कोव्हिड-19 आजाराने मरण पावणाऱ्यांचा आकडा अजून कमी होण्याचं नाव घेत नाही. अशावेळी हे निर्बंध लवकर कमी होण्याची शक्यताही नाही. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


الباحثون يدرسون عينات من الخفافيش البرية يعتقد أنها كانت مصدر انتقال إيبولا إلى البشر. ويسرّع تدخل البشر في الطبيعة من حولنا من احتمالات وقوع ذلك. وتأتي هذه الفرضية من خبراء دوليين في الصحة يدرسون كيفية وأمكنة ظهور الأمراض الجديدة. وقام العلماء بتطوير نظام للتعرف على أنماط الأوبئة، بهدف التنبؤ بالأمراض الموجودة في الحياة البرية التي تشكل أكبر نسبة من الخطورة على البشر. ويشرف على ذلك علماء في جامعة ليفربول بالمملكة المتحدة. وتأتي هذه الجهود في إطار مساع دولية لتطوير طرق للاستعداد بشكل أفضل لاحتمالات تفشي الأمراض في المستقبل. مواضيع قد تهمك نهاية "تجنبنا خمس رصاصات" يمكن للإبل أن تأوي فيروس ميرس قال البروفيسور ماثيو بايليس من جامعة ليفربول لبي بي سي نيوز "في السنوات العشرين الماضية، كانت لدينا تهديدات كبيرة - سارس، ميرس، إيبولا، إنفلونزا الطيور وأنفلونزا الخنازير". وأضاف: "لقد هربنا من خمس رصاصات لكن السادسة أصابتنا". وأوضح: "هذه ليست آخر جائحة سنواجهها، لذا نحتاج إلى النظر عن كثب في الأمراض الموجودة في الحياة البرية". وكجزء من هذه الدراسة الدقيقة بهذه الأمراض، صمّم بايليس وزملاؤه نظاماً للتعرف على الأنماط التنبؤية، يمكنه استكشاف قاعدة بيانات واسعة من كل أمراض الحياة البرية المعروفة. ومن بين آلاف البكتيريا والطفيليات والفيروسات المعروفة، يبحث العلماء عن دلائل للتعرف على ما قد يشكل أكبر تهديد للبشر. وإذا أثارت مسببات مرض ما الاهتمام، يستطيع العلماء توجيه جهود البحث إلى الوقاية أو العلاج قبل حدوث أي تفشي. وقال البروفيسور بايليس "سيكون علينا إجراء خطوة إضافية لمعرفة الأمراض التي يمكن أن تتسبب بجائحة، لكننا نحرز الآن تقدماً في الخطوة الأولى". دروس من الإغلاق يتفق العديد من العلماء على أن سلوكنا - وخاصة ما يتعلق بإزالة الغابات وزحفنا على موائل الحياة البرية المتنوعة - يساعد الأمراض على الانتشار من الحيوانات إلى البشر بشكل متكرر. متطوع يعمل مع أحد انواع القرود ووفقًا للأستاذة كيت جونز من جامعة كوليدج لندن، فإنّ الأدلة "تشير بشكل عام إلى أنّ الأنظمة البيئية التي غيرها الإنسان … غالباً ما ترتبط بزيادة خطر إصابة البشر بالعديد من العدوى". وأضافت: "ليس هذا الحال في جميع الأمراض". لكن أنواع الحيوانات البرية الأكثر تحملاً للاضطرابات التي يسببها البشر، مثل بعض أنواع القوارض، غالباً ما تكون أكثر فاعلية في استضافة ونقل مسببات الأمراض. وأشارت: "لذلك، فإنّ فقدان التنوع البيولوجي يمكن أن يخلق مساحات طبيعية تزيد من خطورة الاتصال بين البشر والحياة البرية وتزيد من فرص انتشار بعض الفيروسات والبكتيريا والطفيليات إلى البشر". وأظهر تفشي بعض الأمراض هذا الخطر في "نقاط الالتقاء" بين النشاط البشري والحياة البرية بوضوح. ففي أول تفشي لفيروس نيباه في عام 1999 في ماليزيا، انتشرت عدوى فيروسية - تحملها خفافيش الفاكهة - في مزرعة خنازير كبيرة على حافة غابة. وكانت خفافيش الفاكهة البرية تتغذى على أشجار الفاكهة، وقامت الخنازير بعدها بأكل الفاكهة نصف المأكولة التي سقطت من الأشجار وكانت مغطاة بلعاب الخفافيش. وأصيب أكثر من 250 شخصاً ممن كانوا على اتصال وثيق مع الخنازير المصابة بالفيروس. وتوفي أكثر من 100 منهم. لا يزال معدل الوفيات الخاص بفيروس كورونا يتكشف، لكنّ التقديرات الحالية تضعه عند حوالي 1 في المئة. أمّا فيروس نيباه، فيقتل من 40 إلى 75 في المئة من الأشخاص الذين يصابون به. ويقول البروفيسور إريك فيفر من جامعة ليفربول والمعهد الدولي لبحوث الثروة الحيوانية في نيروبي، كينيا، إنّ الباحثين بحاجة إلى متابعة مستمرة للمناطق التي يوجد بها خطر أعلى لتفشي الأمراض. الخفافيش هي المضيف الطبيعي للفيروس وتعتبر المزارع الواقعة على حافة الغابات والأسواق التي يتم فيها بيع وشراء الحيوانات من الأماكن التي يرجح أن تظهر فيها الأمراض. وأضاف: "نحن بحاجة إلى أن نكون دائماً على اطلاع على هذه الواجهات وأن يكون لدينا أنظمة للاستجابة إذا رأينا أي شيء غير عادي"، مثل تفشي مرض مفاجئ في موقع معين. وقال البروفيسور فيفر "الأمراض الجديدة تظهر في البشر على الأرجح ثلاث إلى أربع مرات في السنة". وأضاف: "ليس فقط في آسيا أو أفريقيا، ولكن في أوروبا والولايات المتحدة أيضاً". وأوضح ماثيو بايليس أنّ المراقبة المستمرة للأمراض الجديدة تكتسب أهمية متزايدة. وقال لبي بي سي نيوز: "لقد خلقنا بيئة كاملة تقريباً هنا لظهور الأوبئة". ويتفق الأستاذ فيفر مع هذا الرأي. وقال "من المرجح أن يحدث هذا الأمر مراراً وتكراراً". وأضاف: "لقد كان ذلك يحدث طوال تفاعلنا مع العالم الطبيعي. المهم الآن هو كيف نفهمه ونستجيب له". وقال البروفيسور فيفر إنّ الأزمة الحالية توفر درساً حول نتائج تأثيرنا على العالم الطبيعي. وأكد أنه "من واجبنا جميعاً أن نفكر في الموارد التي نستهلكها والتأثير الذي تحدثه".

प्रातिनिधिक फोटो नैसर्गिक जगावरील मानवी अतिक्रमण या प्रक्रियेचा वेग दिवसेंदिवस वाढवत आहे. नवीन रोग कसे आणि कोठे उद्भवतात याचा अभ्यास करणाऱ्या जागतिक आरोग्य तज्ज्ञांचा हा दृष्टिकोन आहे. यासाठी ते संशोधन करत आहेत. त्या प्रयत्नाचा एक भाग म्हणून वन्यजीवांमुळे पसरणाऱ्या कोणत्या आजारांमुळे मनुष्यांना सर्वाधिक धोका आहे, हे ओळखण्यासाठी त्यांनी आता एक नमुना-ओळख प्रणाली (pattern-recognition system ) विकसित केली आहे. या संशोधनाचे नेतृत्व यूकेतील लिव्हरपूल विद्यापीठातील शास्त्रज्ञ करत आहेत. पण, भविष्यातील साथीच्या रोगांच्या उद्रेकासाठी अधिक चांगल्या पद्धतीनं तयार राहण्यासाठी वेगवेगळे मार्ग विकसित करण्याचा हा एक जागतिक प्रयत्न आहे. 'आपण 5 गोळ्या झाडल्या' लिव्हरपूल युनिव्हर्सिटीचे प्राध्यापक मॅथ्यू बायलिस यांनी बीबीसी न्यूजशी बोलताना म्हटलं, "गेल्या 20 वर्षांत आपण सहा संकटांना समोरं गेलोय. सार्स, मेर्स, इबोला, एव्हीयन इन्फ्लूएन्झा आणि स्वाइन फ्लू. पाच गोळ्या आपण झाडल्या पण सहावी आपल्याला परत मिळाली." "आता आपण सामना करत असलेला कोरोना व्हायरस ही काही शेवटची जागतिक साथ नाही. त्यामुळे मग जंगली प्राण्यांपासून उद्भवणाऱ्या आजाराकडे अधिक बारकाईनं पाहण्याची गरज आहे." या प्रयत्नाचा भाग म्हणून बायलिस आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी एकप्रकारचा अंदाज व्यक्त करणारी नमुना-ओळख प्रणाली तयार केली आहे. याद्वारे आतापर्यंत ज्ञात असलेल्या प्रत्येक वन्यजीव आजाराच्या विस्तृत डेटाबेसची चौकशी करता येऊ शकते. जंगली प्राण्यांपासून उद्भवणाऱ्या आजाराकडे अधिक बारकाईनं पाहण्याची गरज ही प्रणाली विज्ञानाला ज्ञात हजारो जीवाणू, परजीवी आणि विषाणू यांना संक्रमित करणाऱ्या प्रजातींची संख्या आणि त्यात दडलेला एकप्रकारचा भविष्यकालीन संदेश शोधते. या संदेशांचा वापर मानवांसाठी कोणता धोका सर्वात जास्त आहे हे ठळक करण्यासाठी केला जातो. शास्त्रज्ञ म्हणतात की, जर रोग पसरवणाऱ्या घटकांवर प्राधान्यानं काम केलं, तर कोणत्याही रोगाचा उद्रेक होण्यापूर्वी त्यावर निर्बंध घालण्यास किंवा त्यासंबंधीच्या उपचाराबद्दल संशोधन करण्यास मदत होईल. "कोणत्या आजारांमुळे साथ उद्भवू शकते, हे शोधण्यासाठीचं हे आणखी एक पाऊल असेल, पण आम्ही सध्या पहिल्याच टप्प्यात आहोत," असं प्राध्यापक बायलिस म्हणतात. लॉकडाऊनचा धडा जंगलतोड किंवा वेगवेगळ्या वन्यजीवनांवरील अतिक्रमण यासारख्या गोष्टी जंगली प्राण्यांपासून आजार मनुष्यांमध्ये पसरवायला मदत करत आहेत, या बाबीशी अनेक शास्त्रज्ञ सहमत आहेत. युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडनमधील प्रा. केट जोन्स यांच्या म्हणण्यानुसार, "मानवानं तयार केलेल्या शेती किंवा वृक्षारोपण परिसंस्थांमधील जैवविविधता ह तुलनेनं कमी असते आणि त्यामुळेच अशा ठिकाणी संसर्गाच्या वाढीचा धोका अधिक आहे." पण, सगळ्याच आजारांसाठी असंच होईल, असं नाही. "काही वन्यप्राण्यांच्या प्रजाती मानवी हस्तक्षेप मोठ्या प्रमाणात सहन करतात. याच प्रजाती रोग पसरवण्यात मोठी भूमिका निभावतात," त्या पुढे सांगतात. "म्हणून जैवविविधता कमी होण्यानं मानव-वन्यजीव यांच्या संपर्कात वाढ होईल आणि जोखमीचं ठरेल. यामुळे मग विशिष्ट विषाणू, जीवाणू आणि परजीवी लोकांमध्ये शिरण्याची शक्यता वाढू शकते," असं त्या पुढे सांगतात. काही आजारांच्या उद्रेकानं हे स्पष्ट केलं आहे की, भविष्यात मानव आणि वन्यजीव यांच्यातील हस्तक्षेपामुळे साथीच्या उद्रेकाचा धोका उत्पन्न होऊ शकतो. भविष्यात मानव आणि वन्यजीव यांच्यातील हस्तक्षेपामुळे साथीच्या उद्रेकाचा धोका 1999मध्ये मलेशियात 'निपाह' व्हायरसचा शिरकाव झाला, तेव्हा या संसर्गाची साथ सगळीकडे पसरली होती. वटवाघुळांच्या माध्यमातून हा संसर्ग एका जंगलाशेजारील डुकरांच्या शेतात पसरला होता. वटवाघळांनी झाडावरची फळं खाल्ली आणि अर्धी खाल्लेली फळं खाली पडली. मग डुकरांनी ही फळं खाल्ली आणि या फळांना चिकटलेले वटवाघुळांच्या लाळेतील घटक डुकरांच्या पोटात गेल्यामुळे त्यांच्यावरही या साथीच्या रोगाचा परिणाम झाला होता. संक्रमित डुकरांच्या संपर्कात आलेल्या जवळपास 250 जणांना व्हायरसची लागण झाली. त्यापैकी 100 जणांचा मृत्यू झाला. कोरोना व्हायरसची मृत्यूदर सध्याच्या अंदाजानुसार जवळपास 1% आहे. निपाह विषाणूमुळे संक्रमित झालेल्या 40-75% लोकांचा मृत्यू झाला होता. केनियामधील नैरोबी येथील लिव्हरपूल विद्यापीठ आणि आंतरराष्ट्रीय पशुधन संशोधन संस्था विद्यापीठाचे प्राध्यापकएरिक फेवर म्हणतात की, ज्या भागात रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याचा धोका जास्त आहे, अशा ठिकाणी संशोधकांनी सतत लक्ष ठेवण्याची गरज आहे. "जंगलांच्या काठावरील शेती, अशा बाजारपेठा जिथं प्राण्यांची खरेदी-विक्री होते, या सगळ्या मानव आणि वन्यजीव यांच्यातील संपर्कातील अस्पष्ट सीमा आहेत आणि अशी ठिकाणं आहेत, ज्या ठिकाणी रोग उद्भवण्याची शक्यता जास्त आहे. आपण अशा भागांकडे सतत लक्ष देणं आवश्यक आहे आणि काही असामान्य दिसल्यास त्याला प्रतिसाद देण्याची व्यवस्था निर्माण करणं गरजेचं आहे." अॅमेझॉनच्या जंगलातून गेलेला रस्ता "दर वर्षी तीन ते चार वेळा मानवी जीवनात नवीन आजार उद्भवण्याची शक्यता असते. हे फक्त आशिया किंवा आफ्रिकेतच नाही, तर युरोप आणि अमेरिकेतही घडत आहे," प्राध्यापक फेवर पुढे सांगतात. मॅथ्यू बायलिस यामध्ये पुढे सांगतात की, नवीन आजारांच्या शोधासाठी सध्या सुरू असलेली पाळत ठेवणं ही अधिकच महत्त्वाची आहे. आपण साथीचा रोग जगभरात परसण्यासाठी एक पोषक परिस्थिती निर्माण केली आहे. याप्रकारची घटना पुन्हा पुन्हा होऊ शकते, असं फेवर सांगतात. "आपण नैसर्गिक जगाशी संवाद साधताना हे सर्व घडत आहे. आता हे महत्त्वाचं आहे की, आपण हा प्रकार कशापद्धतीनं समजून घेतो आणि त्याला कसा प्रतिसाद देतो ते. आपल्या स्वत:चा नैसर्गिक जगावर काय दुष्परिणाम होते, हे सध्याचं संकट आपल्याला सांगत आहे. आपल्यातील बर्‍याच जणांना हे संकट म्हणजे एक धडा आहे," फेवर सांगतात. "आपण वापरत असलेल्या बहुतेक गोष्टी जसं की, स्मार्ट फोनमधील साहित्य, आपण खात असलेलं धान्य इ. या प्रकारच्या गोष्टी जितक्या जास्त आपण वापरू, तितके जास्त कुणीतरी पैसे कमावेल आणि त्यांना जगभर पसरवेल. म्हणून आपण वापरत असलेले स्रोत आणि त्याचा होणारा परिणाम यांचा विचार करणं, हे आपल्या सगळ्यांचं कर्तव्य आहे." हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


شهدت العاصمة الصومالية هجوما على فندق آخر أواخر الشهر الماضي. وتمكن المسلحون من اقتحام فندق مكة المكرمة بعد قيام انتحاري بتفجير سيارة مفخخة أمام مدخل مبنى الفندق. ويقول مراسل بي بي سي في مقديشو إن المقاتلين لا يزالون في داخل المبنى، وثمة إطلاق نار كثيف في المنطقة. وتحدثت تقارير عن سقوط ضحايا في الانفجار واطلاق النار. وهذه ليست المرة الأولى التي تستهدف فيها الجماعة، التي تقوم بهجمات متكررة في مقديشو، فندقا هناك. مواضيع قد تهمك نهاية وعادة ما تستهدف الفنادق لوجود السياسين والشخصيات البارزة ورجال الأعمال فيها. وكان ما لا يقل عن 20 شخصا، بينهم مسؤولون بارزون، قتلوا في هجوم على فندق "سنترال" بوسط العاصمة الصومالية مقديشو، أواخر الشهر الماضي . وهوجم الفندق بالاسلوب ذاته عبر تفجير سيارة مفخخة وتفجير انتحاري، قبل أن يقتحم مسلحون مسجد الفندق ويفتحون النار أثناء صلاة الجمعة. وأعلنت حركة الشباب الإسلامية المتشددة مسؤوليتها عن هذا الهجوم حينذاك. وتحاول الحركة انتزاع السيطرة على الصومال من الحكومة التي تدعمها الأمم المتحدة بعد أن أرغمتها القوات الحكومية المدعومة بقوات من الإتحاد الأفريقي على الخروج من المدن والبلدات الرئيسية في الصومال.

इस्लामी कट्टरतावाद्यांनी सोमालियाची राजधानी मोगादिशूमध्ये हल्ला केला आहे. कट्टरतावादी संघटना अल-शबाबने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे. या हल्ल्याची सुरुवात रविवारी दुपारी एका कारमध्ये झालेल्या बॉम्बस्फोटाने झाली. वृत्तसंस्था रॉयटर्सने आतापर्यंत नऊ लोकांचा या हल्ल्यात मृत्यू झाला असल्याचं म्हटलं आहे. अल-शबाब या कट्टरतावादी गटाचे संबंध अल-कायदाशीही आहेत. हा गट सतत सरकारविरुद्ध हल्ले करत असतो. प्रत्यक्षदर्शींच्यामते मोगादिशूमधल्या 'आफ्रिक' हॉटेलच्या मुख्यदारावर एक कार येऊन आदळली आणि तिचा स्फोट झाला. यानंतर सशस्त्र बंदूकधारी हॉटेलमध्ये गोळीबार करत शिरले. "तो स्फोट इतका शक्तिशाली होता की संपूर्ण हॉटेल हादरलं. आम्ही आत गप्पा मारत बसलो होतो पण हल्ला झाला आणि प्रचंड घाबरलो. काय घडतंय कळत नव्हतं," तिथले प्रत्यक्षदर्शी अहमद नूर यांनी रॉयटर्सशी बोलताना सांगितलं. इस्लामी कट्टरतावाद्यांनी सोमालियाची राजधानी मोगादिशूमध्ये हल्ला केला आहे. घटनास्थळी असलेल्या एका पोलिसाने रॉयटर्सला सांगितलं की, "आता मोहीम संपलेली आहे. या हल्ल्यात 9 जणांचा मृत्यू झाला आहे ज्यात 4 हल्लेखोरांचाही समावेश आहे. जवळपास 10 लोक जखमी झाले आहेत." मृतांमध्ये सोमालियाचे माजी सैन्य जनरल मोहम्मद नूर गुलाल यांचाही समावेश आहे असं सोमालियाचे पंतप्रधान मोहम्मद हुसेन रोबेल यांनी आपल्या पत्रकात म्हटलंय. बीबीसी प्रतिनिधी बेला हसन मोगादिशूमध्ये आहेत. यांनी सांगितलं की 'आफ्रिक' हॉटेल विमानतळाच्या जवळ आहे आणि या भागात प्रचंड सुरक्षा व्यवस्था असते. असं असतानाही कट्टरतावाद्यांनी या हॉटेलला लक्ष्य बनवलं आहे. हल्ला झाला तेव्हा अनेक उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारी आणि लोकप्रतिनिधी या हॉटलमध्ये उपस्थित होते असं स्थानिक पोलिसांनी सांगितलं. सोशल मीडियामधल्या व्हीडिओमध्ये हॉटेलमधून आगीचे लोळ उठताना दिसत आहेत. हा हल्ला नेमका अशावेळी झाला आहे जेव्हा अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी सोमालियामधून अमेरिकन सैन्याच्या 700 तुकड्या मागे घेण्याचे आदेश दिले आहेत. अमेरिकचं सैन्य स्थानिक सुरक्षा यंत्रणांना कट्टरतावाद्यांच्या विरोधात, विशेषतः अल शबाबविरोधात, लढाई लढण्यात मदत करत होतं. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


وقد جرب فريق من جامعة جون هوبكنز الخاصة للأبحاث في الولايات المتحدة طريقة للكشف عن ثمانية أشكال شائعة للمرض. ويطمح العلماء إلى التوصل إلى إجراء فحص شامل للدم سنويا، يمكن من خلاله الكشف المبكر عن الإصابة بمرض السرطان ما من شأنه إنقاذ الكثير من الأرواح. وقال خبراء في المملكة المتحدة إن هذه الأبحاث "مثيرة للغاية". لكن أحد الخبراء قال إن مزيدا من العمل الدقيق مطلوب لتقييم فعالية الفحص في الكشف عن أمراض السرطان في مرحلة مبكرة. وتفرزالأورام كميات صغيرة من الحمض النووي والبروتينات المتحولة في مجرى الدم. ويعتمد فحص الدم الجديد على البحث عن طفرات في 16 جينا تنشأ عادة نتيجة السرطان وثمانية بروتينات تُفرز غالبا مصاحبة له. وجرت تجارب الفحص على 1005 مرضى مصابين بسرطانات مختلفة منها المبيض والكبد والمعدة والبنكرياس والمريء والقولون والرئة والثدي، والتي لم تنتشر بعد إلى أنسجة أخرى. ونجح الفحص في الكشف عن 70 في المئة من تلك السرطانات. وقال الدكتور كريستيان توماسيتي، من كلية الطب بجامعة جون هوبكنز، لبي بي سي: "إمكانية الكشف المبكر للسرطان أمر بالغ الأهمية، والنتائج مشجعة للغاية. كما أعتقد أن هذا الفحص يمكن أن يكون له أثر هائل في خفض أعداد الوفيات الناجمة عن السرطان." ويؤكد الخبراء أنه كلما كان الكشف عن الإصابة بالسرطان مبكرا، تزداد فرص علاجه والتعامل معه، علما أن خمسة من أصل ثمانية من أنواع السرطان التي جرى فحصها، لا توجد أي أجهزة أو أدوات للكشف عنها. استخدام فيروس شائع في مكافحة سرطان المخ كوبا تبتكر لقاحاً للحد من انتشار سرطان الرئة بعد تشخيصه إجازة دواء جديد "يعيد برمجة جهاز المناعة" لعلاج سرطان الدم ولسرطان البنكرياس أعراض قليلة جدا، ولا يمكن الكشف عنه إلا حين بلوغه مراحل متقدمة، لذلك يموت أربعة من كل خمسة مرضى سرطان البنكرياس في نفس السنة التي تُشخص إصابتهم فيها. وقال الدكتور توماسيتي إن العثور على الأورام في وقت مبكر بحيث يمكن إزالتها جراحيا، يمكن أن يشكل فارقا كبيرا كالفرق بين "الليل والنهار" في إنقاذ حياة المرضى. ويجري الآن تطبيق فحص الدم الجديد على أشخاص لم تُشخص إصابتهم بالسرطان. وهذا هو المحك الحقيقي للكشف عن نجاعة هذا الفحص. ومن المرجو أن يكون الفحص مكملا لأدوات الفحص الأخرى مثل التصوير الشعاعي للثدي للكشف عن سرطان الثدي وتنظير القولون للكشف عن سرطان القولون والمستقيم. يمكن لفحص الدم الجديد الكشف المبكر عن سرطان الثدي فحص شامل فحص الدم الجديد "كانسرسيك"، الذي ورد في مجلة "العلوم"، يعد محدثا لأنه يتتبع طفرات الحمض النووي والبروتينات المُفرزة أيضا. وزيادة عدد الطفرات والبروتينات التي يجري تحليلها، تسمح بتطبيق فحص الدم هذا على مجموعة واسعة من أنواع السرطان. وقال الدكتور جيرت أتارد، قائد الفريق البحثي في مركز التطور والسرطان في معهد أبحاث السرطان في لندن، لبي بي سي "هذا الفحص يفتح المجال أمام إمكانات هائلة. أنا متحمس جدا، ففحص الدم لتشخيص السرطان دون كل الإجراءات الأخرى مثل المسح الضوئي أو تنظير القولون هو شيء عظيم". كما أضاف "نحن قريبون جدا" من استخدام فحص الدم للكشف عن السرطان لأنه باتت "لدينا التقنية". لكنه حذر من أنه لا يزال هناك عدم يقين بشأن ما يجب فعله بعد تشخيص السرطان. ففي بعض الحالات، قد يكون العلاج أسوأ من التعايش مع السرطان غير القاتل الذي لا يشكل تهديدا فوريا على الحياة. كما هو الحال في سرطان البروستاتا لدى الرجال، على سبيل المثال، حيث يتطور السرطان ببطء ويحتاج للمراقبة فقط وليس العلاج.

जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठात एक अशी पद्धत विकसित केली आहे ज्यामुळं आठ प्रकारच्या कॅन्सरचं निदान होऊ शकेल. कॅन्सरचं लवकर निदान करता येईल आणि लोकांचा जीव वाचवता येईल अशी एक चाचणी तयार करण्याचं या संशोधकांचं ध्येय आहे. हे अभूतपूर्व यश आहे, असं यूकेतल्या तज्ज्ञांनी म्हटलं आहे. असं असलं तरी या चाचणीवर अनेक अंगांनी अभ्यास होणं अद्याप बाकी आहे. महत्त्वाची बाब म्हणजे कॅन्सरच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात या चाचणीचे निकाल कसे हाती लागतात यावर अजून खूप संशोधन होणं बाकी आहे. काय आहे कॅन्सरसीक टेस्ट? सायन्स या विज्ञानविषयक प्रकाशनात या कॅन्सरसीक (CancerSEEK) टेस्टबाबतची माहिती प्रसिद्ध झाली आहे. जर कॅन्सर असेल तर ट्युमरमधून जनुकीय बदल घडलेल्या डीएनए आणि प्रोटीन्सचा स्राव होतो आणि तो रक्तात मिसळतो. कॅन्सर झाल्यावर 16 प्रकारच्या जीन्स आणि 8 प्रकारच्या प्रोटीन्सचा नियमित स्राव होतो. त्याचं निरीक्षण CancerSEEK टेस्टद्वारे करता येतं. त्यामुळे रक्ततपासणीतून कॅन्सर आहे की नाही, हे कळण्यास मदत होते. या नव्या चाचणीमुळं अनेकांच्या आशा पल्लवित झाल्या आहेत. अंडाशय, यकृत, स्वादुपिंड, पोट, अन्ननलिका, फुफ्फुस, स्तन आदी प्रकारचे कॅन्सर असणाऱ्या 1,005 रुग्णांची तपासणी या चाचणीद्वारे करण्यात आली. या रुग्णांचा कॅन्सर हा अद्याप पूर्णपणे विकसित झालेला नव्हता. या सर्व कॅन्सर प्रकारातील 70 टक्के कॅन्सरचं निदान एकाच रक्त चाचणीद्वारे होऊ शकलं. जॉन हॉपकिन्स युनिव्हर्सिटी स्कूल ऑफ मेडिसिनचे डॉ. क्रिस्तियन टॉमासेट्टी यांनी बीबीसीला सांगितलं की, कॅन्सर रुग्णांसाठी सुरुवातीचा काळ अतिशय महत्त्वपूर्ण असतो. त्यामुळे लवकरात लवकर निदान होणं आवश्यक असतं. या चाचणीमुळं रुग्णांच्या आयुष्यावर सकारात्मक प्रभाव पडू शकतो आणि त्यांचं आयुष्य वाढू शकतं. लवकर निदान झाल्यास रुग्णाला फायदा जितक्या लवकर कॅन्सरचं निदान होईल तितकी त्या रुग्णाला बरं होण्याची संधी अधिक प्रमाणात मिळेल. कारण कॅन्सरवरचे औषधोपचार लगेच सुरू करता येतात. नेहमी होणाऱ्या 8 पैकी 5 कॅन्सरच्या प्रकारांत निदान लवकर होण्यात अडचण येते. सुरुवातीच्या टप्प्यात स्वादुपिंडाच्या (Pancreatic Cancer) कॅन्सरची लक्षणं ओळखू येत नाहीत आणि त्यांचं निदानही लवकर करता येत नाही. त्यामुळे स्वादुपिंडाचा कॅन्सर झालेले रुग्ण आजार कळल्यानंतर वर्षभरात दगावतात. रुग्ण दगावण्याचं हे प्रमाण 5 पैकी 4 रुग्ण एवढं मोठं आहे. अशा प्रकारच्या कॅन्सरग्रस्त रुग्णांमध्ये ट्यूमरचं निदान होणं आणि ट्यूमर काढून टाकण्याची शस्त्रक्रिया ही 24 तासांत होते. तरच रुग्ण वाचण्याची शक्यता असते, असं डॉ. टॉमासेट्टी म्हणाले. "कॅन्सरसीक टेस्टचा हा प्रयोग ज्यांना कॅन्सर झालेला नाही अशा लोकांवर केला जात आहे. हीच या चाचणीच्या उपयुक्ततेची खरी कसोटी ठरेल. ब्रेस्ट कॅन्सर (स्तनांचा) आणि कोलोरेक्टल (आतड्याचा) कॅन्सरच्या निदानासाठी अनुक्रमे मॅमोग्राम आणि कोलोनोस्कोपी ही तपासणी केली जाते. आम्हाला अशी आशा आहे की ही नवी चाचणी या जुन्या चाचण्यांना पूरक ठरेल", असंही डॉ. टॉमासेट्टी म्हणाले. एखाद्या व्यक्तीची वर्षातून एकदा रक्त तपासणी केली जाईल आणि त्याला कॅन्सर आहे की नाही याचं निरीक्षण कॅन्सरसीक टेस्ट द्वारे केलं जाईल असं त्यांनी सांगितलं. सर्व प्रकारच्या कॅन्सरसाठी एक चाचणी वेगवेगळ्या प्रकारच्या कॅन्सरसाठी एकच चाचणी असावी याबद्दल सायन्स जर्नलमध्ये प्रबंध प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. कॅन्सरसीक टेस्ट ही अनोखी टेस्ट आहे कारण जनुकीय बदल आणि प्रोटीन्सच्या रचनेत झालेले बदलही या चाचणीद्वारे तपासता येतात. अचानकपणे होणारे जनुकीय बदल आणि प्रोटिन्सचं विश्लेषण या चाचणीच्या साहाय्याने करता येतं त्यामुळं वेगवेगळ्या प्रकारच्या कॅन्सरचं निदान या चाचणी द्वारे करता येतं. या चाचणीची क्षमता प्रचंड आहे. या नव्या शोधामुळं मला खूप आनंद झाला आहे असं संशोधकांच्या टीम पैकी एक असणारे डॉ. गर्ट अटार्ड यांनी बीबीसीला सांगितलं. अटार्ड हे लंडन येथील कॅन्सर रिसर्च इंस्टिट्यूटमध्ये संशोधक आहेत. ते पुढे सांगतात, "ही अशा प्रकारची एकमेवाद्वितीय चाचणी असेल. कारण एका रक्त तपासणीतून कॅन्सरचं निदान करणं शक्य होऊ शकतं. या चाचणीमुळे स्कॅनिंग किंवा कोलोनोस्कोपी सारख्या किचकट प्रकियांची गरज उरणार नाही. फक्त रक्त तपासणीद्वारे कॅन्सरचं निदान करण्याची पद्धत विकसित होण्याच्या आम्ही अगदी जवळ आलो आहोत. आम्हाला तंत्रज्ञानाचं पाठबळ मिळालं आहे." निदान झालं, पण पुढे काय? पण खरा प्रश्न हा आहे की एकदा रोगाचं निदान झालं तर पुढे काय करायचं. "कधीकधी तर कॅन्सरसहित जीवन जगण्यापेक्षा उपचार घेणं अधिक त्रासदायक ठरू शकतं. जेव्हा आपण कॅन्सरचं निदान वेगळ्या पद्धतीनं करतो त्यावेळी आपण हे गृहित धरू शकत नाहीत की प्रत्येकाला उपचाराची आवश्यकता असेल," असं अटार्ड म्हणतात. "जर कॅन्सर सुरुवातीच्या टप्प्यात असेल तर त्याचं निदान होणं हे कठीण असतं. त्याची काही लक्षणं आपल्याला समजल्यानंतर त्याचं खात्रीशीर निदान होण्यास पाच ते सहा वर्षं लागू शकतात," असं यूके कॅन्सर रिसर्च संस्थेचे रिचर्ड माराइसचे संशोधक यांनी म्हटलं. "कॅन्सरचं सुरुवातीच्या काळात निदान होणं हे फायदेशीर ठरू शकतं. हा रोग पूर्ण पसरण्याच्या आधी जर त्याचं निदान झालं तर रुग्णाला वाचवण्यासाठी किंवा त्याचं आयुष्य सुधारण्यासाठी मदत होऊ शकते. महत्त्वाची बाब म्हणजे या संशोधनामुळे कॅन्सरचं निदान सुरुवातीच्या टप्प्यात होईल अशी आम्हाला आशा आहे," असं माराइस म्हणतात. प्रयोगानंतरच कळेल चाचणीची उपयुक्तता कॅन्सर सुरुवातीच्या टप्प्यात असताना ही चाचणी किती परिणामकारक ठरते यावर अभ्यास होणं गरजेचं आहे, असं केंब्रिज युनिव्हर्सिटीच्या कॅन्सर विभागातील प्राध्यापक पॉल फरोह यांनी म्हटलं. "कॅन्सर प्रगत अवस्थेमध्ये असल्यावर या चाचणीचे निकाल योग्य येत आहेत. पण याचा अर्थ असा नाही की कॅन्सरच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातील निकालही तंतोतंत बरोबर येतील. या चाचणीची कॅन्सरच्या पहिल्या टप्प्यातील निदानाची शक्यता फक्त 40 टक्केच आहे", असं निरीक्षण त्यांनी नोंदवलं. क्वीन मेरी युनिव्हर्सिटी ऑफ लंडनच्या सेंटर फॉर कॅन्सर प्रिव्हेन्शनमध्ये काम करणारे डॉ. मंगेश थोरात यांनी एका महत्त्वपूर्ण मुद्द्याकडे लक्ष वेधलं आहे. ते म्हणतात, "चाचणी ही निश्चितपणे चांगली आहे पण चाचणीला अनेक मर्यादा देखील आहेत." डॉ. मंगेश थोरात यांच्या मते, निदानाच्या पद्धतीमध्ये या चाचणीमुळे काय बदल होईल याचा विचार करण्यापूर्वी या चाचणीवर अजून अभ्यास होणं आवश्यक आहे. "तसं पाहायला गेलं तर ही चाचणी प्रायोगिक आहे. व्यापक स्तरावर या चाचणीचे काय निकाल येतात हे पाहावं लागेल. अनेक लोकांवर ही चाचणी घेतल्यास काय निकाल येतात हे तपासून पाहणं आवश्यक आहे", असं मत थोरात यांनी व्यक्त केलं. या चाचणीची किंमत अंदाजे 500 पाउंड म्हणजे 30,000 रुपयांपेक्षा कमी आहे. कोलोनोस्कोपीची किंमत देखील अंदाजे तितकीच आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


وقال ترامب للجمهور، الذي كان كله تقريبا من البيض، في ولاية ميشيغان إن الناخبين السود "يعيشون في فقر" و"مدارسهم ليست جيدة". ووعد المرشح الجمهوري بـ "تحقيق" ما فشل الديمقراطيون في تحقيقه للأمريكيين من أصول أفريقية. وقال: "إذا واصلتم التصويت لنفس الأشخاص، فسوف تحصلون على نفس النتيجة بالضبط." وأشار ترامب إلى أن منافسته الديمقراطية هيلاري كلينتون "سوف تفضل توفير فرصة عمل للاجئ" بدلا من أن توفرها للشباب السود العاطلين عن العمل "الذين أصبحوا لاجئين في بلدهم"، على حد قوله. مواضيع قد تهمك نهاية ووصفت كلينتون تصريحات ترامب بأنها "جاهلة بدرجة مذهلة". وتوقع ترامب أن يحصل على أصوات 95 في المئة من أصوات الناخبين الأميركيين من أصول أفريقية إذا نجح في الانتخابات وترشح لولاية ثانية عام 2020. ويعد الرئيس باراك أوباما هو الرئيس الأكثر شعبية بين الأمريكيين من أصول أفريقية في تاريخ الولايات المتحدة، إذ حصل على 93 في المئة من أصوات السود في انتخابات الرئاسة الأمريكية عام 2012. أما ترامب فيعاني من ضعف شعبيته بين الأمريكيين من أصول أفريقية. وتظهر استطلاعات الرأي الحالية أن نحو اثنين في المئة فقط من الناخبين السود يقولون إنهم سيصوتون لصالح ترامب.

डोनाल्ड ट्रंप "मिस्टर प्रेसिंडेट, तुम्ही अमेरिकन लोकांना ज्या सगळ्या खोट्या गोष्टी सांगितल्यात, त्याबद्दल आज साडेतीन वर्षांनी तुम्हाला खेद वाटतो का?" अमेरिकेच्या व्हाईट हाऊसमध्ये सुरू असलेल्या पत्रकार परिषदेत विचारण्यात आलेल्या थेट प्रश्नाने राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप गडबडलेले दिसले. प्रश्न ऐकू न आल्याचं भासवत त्यांनी विचारलं, "काय सगळं?" (All the What?) त्यावर दाते यांनी म्हटलं, "सगळ्या खोट्या गोष्टी, असत्य...जे तुम्ही सांगितलंत." ट्रंप या प्रश्नाकडे दुर्लक्ष करून थेट पुढच्या प्रश्नावर गेले. पण हा प्रश्न विचारणाऱ्या पत्रकाराची चर्चा सुरू झाली. व्हाईट हाऊसमध्ये डोनाल्ड ट्रंप यांना हा प्रश्न विचारणाऱ्या पत्रकाराचं नाव : शिरीष दाते. शिरीष दाते हफिंग्टन पोस्टचे 'व्हाईट हाऊस कॉरस्पाँडंट' म्हणजेच व्हाईट हाऊसचं वार्तांकन करणारे प्रतिनिधी आहेत. हा प्रश्न विचारल्यानंतर सोशल मीडियावर त्यांच्याविषयी जोरदार चर्चा सुरू आहे. या पत्रकार परिषदेनंतर दातेंनी ट्वीट केलं, "पाच वर्षं मला त्यांना हे विचारायचं होतं." दाते यांनी विचारलेल्या या प्रश्नानंतर सोशल मीडियावरून एकीकडे ट्रंप विरोधक त्यांचं कौतुक करत आहेत, तर ट्रंप यांचे समर्थक त्यांच्यावर टीका करत आहेत. एस. व्ही. दाते या नावाने लेखन करणाऱ्या शिरीष दातेंनी जानेवारी महिन्यात 'द मिनिस्ट्री ऑफ अनट्रुथ' (The Ministry Of Untruth) नावाचा एक प्रदीर्घ लेख लिहिला. ट्रंप यांनी आतापर्यंत वेळोवेळी केलेले दावे आणि विधानं या लेखात पडताळून पाहण्यात आली आहेत. शिवाय दाते ट्रंप यांच्या दाव्यांतल्या विरोधाभासांबद्दल वेळोवेळी ट्वीट्सही करत असतात. दाते गेली तीस वर्षं अमेरिकेत पत्रकार म्हणून काम करतायत. हफिंग्टन पोस्टच्या आधी त्यांनी असोसिएटेड प्रेस, द पाम बीच पोस्ट, नॅशनल जर्नल आणि NPR साठी काम केलंय. एस. व्ही. दाते यांनी आतापर्यंत 5 कादंबऱ्याही लिहिल्या असून 2 राजकीय व्यक्तिमत्त्वांची चरित्रं लिहिली आहेत. यामध्ये फ्लोरिडाचे माजी गव्हर्नर जेब बुश यांच्या चरित्राचा समावेश आहे. शिरीष दाते यांना सेलिंगची आवड आहे. ट्विटरच्या त्यांच्या प्रोफाईलमध्येही त्यांनी ते लिहिलेलं आहे. 'जुनो' नावाच्या 44 फुटांच्या यॉटवरून दाते आणि त्यांच्या 2 मुलांनी अटलांटिक महासागर पार करत पुढे भूमध्य समुद्रापर्यंत प्रवास करून कॅरिबयन बेटांमार्गे परत अमेरिकेपर्यंत तब्बल दोन वर्षं 15,000 सागरी मैलांची सफर केल्याचा उल्लेख हफपोस्टच्या त्यांच्या प्रोफाईलवर आहे. शिरीष दाते यांचा जन्म 1964 मध्ये पुण्यात झाला. ते 3 वर्षांचे असताना त्यांचे आईवडील अमेरिकेत स्थायिक झाले अशी माहिती एनसायक्लोपिडियावर आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


اعتقل الجيش السياسيين المدنيين قبل ساعات من انعقاد البرلمان وأثار الانقلاب موجة خوف في عموم البلاد، التي رزحت تحت ثقل نحو 50 عاما من حكم الانظمة العسكرية القمعية قبل أن تتحول إلى نظام الحكم الديمقراطي في عام 2011. وجاء اعتقال أونغ سان سو تشي وسياسيين آخرين في الصباح الباكر تذكيرا للجميع بتلك الأيام الصعبة التي كان العديدون يأملون في أنهم قد تخلصوا منها وتركوها خلفهم في الماضي. وخلال السنوات الخمس الماضية، قادت سو تشي وحزبها الذي كان محظورا في السابق الرابطة الوطنية من أجل الديمقراطية (أن أل دي) البلاد بعد انتخابها في 2015 في أو انتخابات حرة وعادلة في البلاد منذ 25 عاما. وكان من المفترض أن يبدأ الحزب دورة ثانية في السلطة صباح يوم الاثنين. بيد أنه في الكواليس، ظل الجيش يحكم قبضته القوية نسبيا على ميانمار (التي كانت تعرف سابقا باسم بورما)، بفضل الدستور الذي كان أعطاه ربع مجمل مقاعد البرلمان، فضلا عن تحكمه بمعظم الوزارات المهمة. مواضيع قد تهمك نهاية الأمر الذي يدفع إلى التساؤل: لماذا إذن سيطر الجيش على السلطة الآن، وبشكل أكثر تخصيصا؛ ما الذي سيفعله وما الذي سيحدث بعد ذلك؟ مزاعم تزوير "ترامبية" يمكن بسهولة توضيح لماذا هذا التوقيت بالضبط، كما يشير مراسل شؤون شرق آسيا جوناثان هيد: فصباح الاثنين كان موعد أول جلسة برلمانية، والتي ستكرس نتائج الانتخابات الاخيرة في البرلمان. وهذا ما توقف الآن بعد انقلاب الجيش. لقد شهدت انتخابات نوفمبر/ تشرين الثاني فوز حزب الرابطة الوطنية من أجل الديمقراطية بنسبة 80 في المئة من الأصوات، وأنه ظل حزبا يحظى بشعبية كبيرة على الرغم من مزاعم ارتكاب عمليات إبادة ضد مسلمي الروهينغا. وبدأت المعارضة التي يدعمها الجيش مباشرة بإطلاق مزاعم وقوع تزوير في عملية الاقتراع. وكررت هذه الاتهامات في بيان وقعه نائب الرئيس الذي يقوم بعد الانقلاب بمهام الرئيس بالإنابة لتبرير فرض حالة الطوارئ البلاد لمدة عام. وقال الجنرال السابق مينت سوي الذي كان نائبا للرئيس "لقد فشلت لجنة الانتخابات في حل القائمة الطويلة من المخالفات الانتخابية في الانتخابات متعددة الآحزاب التي جرت في 8 نوفمبر/تشرين الثاني 2020". ولكن ثمة أدلة شحيحة لدعم مثل هذه المزاعم. مواطنون من ميانمار في اليابان خرجوا إلى الشوراع للاحتجاج ضد الانقلاب وقال نائب مدير منظمة هيومان رايتس ووتش في آسيا لبي بي سي "من الواضح أن أونغ سان سو تشي حققت فوزا انتخابيا باهرا. وثمة مزاعم عن تزوير انتخابي، بيد أنها مزاعم "ترامبية" نوعما- أي كل تلك المزاعم عن التزوير من دون تقديم أدلة". وحتى مع ذلك، يصف روبرتسون الانقلاب بأنه شيء "يتعذر تعليله"، مضيفا هل (نتائج الانتخابات) تعني فقدان السلطة؟ الجواب لا". إحراج "أبي الأمة" وعلى الرغم من فوز حزب اتحاد التضامن والتنمية، المدعوم من الجيش، بعدد قليل من الأصوات، إلا أن الجيش ما زال يتمتع بهيمنة كبيرة على الحكومة بموجب دستور عام 2008 المثير للجدل، الذي أقر خلال فترة حكم المجلس العسكري. فهو لا يمنح الجيش ربع المقاعد البرلمانية بشكل تلقائي فحسب، بل والسيطرة أيضا على ثلاث وزارات رئيسية؛ وهي الشؤون الداخلية والدفاع وشؤون الحدود. وهكذا، طالما ظل هذا الدستور قائما من دون تغيير، يظل الجيش محتفظا ببعض السيطرة، بيد أنه يمكن لحزب الرابطة الوطنية من أجل الديمقراطية، بعد الأغلبية التي فاز بها، تعديل هذا الدستور؟ ويستبعد جوناثان هيد هذا الاحتمال، قائلا إن ذلك يتطلب دعم نسبة 75 في المئة من البرلمان، وهي مهمة شبه مستحيلة لأن الجيش يسيطر على الأقل على 25 في المئة من البرلمان. وتشير آي مين ثانت، الصحفية السابقة والمدرسة في الشؤون التقنية الآن، إلى أنه قد يكون هناك سبب آخر للتحرك الذي حصل اليوم يتمثل في الإحراج والإرباك الذي وقع فيه الجيش بعد النتائج الأخيرة. اعتقل الجيش سو تشي وسياسيين مدنيين وقالت لبي بي سي متحدثة من يانغون (رانغون): "لم يكونوا يتوقعون الخسارة"، ولابد أن عوائل من يخدمون في الجيش قد صوتت ضدهم". بالطبع، المٍسألة أبعد من ذلك بكثير. وتضيف ثانت: "عليك أن تفهم كيف ينظر الجيش إلى مكانته في البلاد، فوسائل الإعلام الدولية اعتادت الإشارة إلى أونغ سان سو تشي بوصفها "الأم" بالنسبة للأمة في ميانمار، لكن الجيش يعتبر نفسه "أباَ للأمة". ونتيجة لذلك، يحس الجيش بأن لديه "التزامات واستحقاقات " عندما يتعلق الأمر بالحكم. كما أنه لم يستسغ حقيقة أن البلاد باتت أكثر انفتاحاً على التجارة الدولية في الآونة الأخيرة. "إنهم ينظرون إلى الغرباء بشكل خاص على أنهم يشكلون خطراً"، بحسب ثانت، التي ترجح أن الوباء والمخاوف الدولية بشأن حرمان الروهينغا من حق التصويت في انتخابات نوفمبر/ تشرين الثاني، ربما شجعت الجيش على التحرك الآن. ولكن رغم كل ذلك، لا يزال الأمر بالنسبة لها مفاجئاً". ما الذي يحمله المستقبل؟ في الواقع، لا يعلم الخبراء عن سبب تحرك الجيش في هذا التوقيت بالضبط، إذ يبدو أنه لن يجني إلا القليل. وقال الدكتور جيرارد مكارثي، الباحث في مرحلة ما بعد الدكتوراة بمعهد الأبحاث الآسيوية في جامعة سنغافورة الوطنية ، لبي بي سي: "من الجدير بالذكر أن النظام الحالي مفيد جداً للجيش: فهو يتمتع فيه باستقلالية تامة لقيادته، ولديه استثمارات دولية كبيرة تحقق مصالحه التجارية وبغطاء سياسي من المدنيين لجرائم الحرب". وأضاف "أن الاستيلاء على السلطة لمدة عام كما أعلن الجيش، سيبعد الشركاء الدوليين غير الصينيين، ويضرّ بمصالح الجيش التجارية ويصعّد من مقاومة ملايين الأشخاص ممن ساعدوا في تنصيب سو تشي، والرابطة الوطنية من أجل الديمقراطية، في السلطة وقيادتها للبلاد فترة حكم أخرى". سيطر الجيش على معظم المؤسسات المدنية ويكمل : وربما يأمل الجيش في تحسين أوضاع حزب اتحاد التضامن والتنمية (وفرصه) في الانتخابات المستقبلية، لكن مخاطر مثل هذه الخطوة "كبيرة". ويشير فيل روبرتسون، من منظمة هيومن رايتس ووتش، إلى أن هذه الخطوة تُعرض ميانمار لخطر أن تصبح "دولة منبوذة" مرة أخرى، فضلا عن أنها تثير غضب الناس في الداخل أيضاً. ويضيف: "لا أعتقد أن شعب ميانمار سيقف متفرجاً إزاء ما يحدث، فهم لا يريدون العودة إلى الحكم العسكري من جديد، ويرون في سو تشي حصناً ضد العودة إلى السلطة العسكرية". ويكمل: "ما زالت هناك آمال في إمكانية إيجاد حل عبر المفاوضات، ولكن إذا بدأنا برؤية انطلاق احتجاجات واسعة، فسندخل في أزمة كبيرة".

सत्तापालटाच्या या अनपेक्षित आणि अचानक घडलेल्या घटनेमुळे लोकांमध्ये प्रचंड घबराट पसरली आहे. जवळपास 50 वर्षं म्यानमारमध्ये अन्यायी लष्करी राजवट होती. 2011 मध्ये या देशाने लोकशाहीकडे वाटचाल केली. म्यानमारच्या नेत्या आँग सान सू ची आणि इतर नेत्यांना सोमवारी सकाळी अचानक अटक करण्यात आली. गेल्या पाच वर्षांपासून सू ची म्यानमारमध्ये सत्तेत होत्या. 2015 च्या निवडणुकीत सू ची यांनी विजय मिळवला. एकेकाळी सू ची यांचा पक्ष नॅशनल लीग फॉर डेमोक्रॅसी हा प्रतिबंधित पक्ष होता. 2015 मध्ये म्यानमारमध्ये झालल्या निवडणूका गेल्या 25 वर्षांत झालेल्या निवडणुकांत पहिल्या निष्पक्ष निवडणुका ठरल्या होत्या. सोमवारी सू ची यांच्या सत्तेचं दुसरं पर्व सुरू झालं असतं. पण, पडद्यापलीकडे पाहिलं तर, म्यानमारमध्ये लष्कराने नेहमीच सरकारवर मजबूत पकड ठेवली आहे. राज्यघटनेतील तरतुदीनुसार, म्यानमारमध्ये लष्कराला संसदेतील 25 टक्के जागा मिळतात. त्याचसोबत देशातील अतिमहत्त्वाची मंत्रालयंही लष्कराच्याच ताब्यात असतात. पण, प्रश्न असा आहे की, आत्ताच लष्कराने सत्ता का उलथवून टाकली? आता पुढे काय होणार? ट्रंप यांच्यासारखेच आरोप BBCचे अग्नेय आशियाचे प्रतिनिधी जोनॅथन हिड सांगतात, "सोमवारी सकाळी संसदेचं पहिलं अधिवेशन सुरू झालं असतं. निवडणूक निकाल सिद्ध झाले असते. पण आता असं होणार नाही." नोव्हेंबरमध्ये झालेल्या निवडणुकीत सू ची यांच्या नॅशनल लीग फॉर डेमोक्रॅसी पक्षाने 80 टक्के मतं मिळवून विजय संपादन केला होता. रोहिंग्या मुसलमानांविरोधात करण्यात आलेल्या कारवाईच्या आरोपानंतरही सू ची यांचा पक्ष लोकांच्या पसंतीस उतरला. पण, लष्करी पाठबळाच्या जोरावर विरोधकांनी या निवडणुकीत घोटाळा झाल्याचा आरोप सुरू केला. म्यानमारच्या हंगामी अध्यक्षांनी एका लिखित पत्रकाच्या माध्यमातून पुन्हा हा आरोप केला. परिणामी देशात एका वर्षासाठी आणिबाणी घोषित करण्याची गरज असल्याचं दाखवण्यात आलं. म्यानमार म्यानमारचे माजी उपाध्यक्ष आणि लष्करी अधिकारी माईंट स्वे यांच्या सांगण्यानुसार, "मतदार यादीमधील घोळ सोडवण्यात निवडणूक आयोग अयशस्वी ठरला." 8 नोव्हेंबर 2020 ला म्यानमारमध्ये निवडणूक घेण्यात आली होती. पण, हा आरोप सिद्ध करण्यासाठी पुरेसे पुरावे नाहीत. बीबीसीशी बोलताना मानवी हक्कांसाठी लढणारी संघटना ह्युमन राइट वॉचचे, आशियाचे उपसंचालक फिल रॉबर्टसन म्हणतात, "सू ची यांनी निवडणुकीत निर्विवाद यश संपादन केलं." "निवडणुकीत घोटाळा झाल्याचे आरोप करण्यात आले. ट्रंप यांनी केलेल्या आरोपांसारखेच. पण, या आरोपांना सिद्ध करण्यासाठी काही पुरावे नाहीत," असं ते पुढे सांगतात. म्यानमारमध्ये लष्कराने राजकीय नेत्यांना ताब्यात घेतलं होतं. पण, अचानक झालेली राजकीय उलथापालथ रहस्यमय असल्याचं त्यांच मत आहे. नोव्हेंबरमध्ये झालेल्या निवडणुकीत लष्कराचा पाठिंबा असलेल्या युनिअन सॉलिडॅरीटी आणि डिव्हेलपमेंट पक्षाला फार कमी मतं मिळाली. पण, सत्तेवर लष्कराचं मोठं नियंत्रण आहे. 2008 मध्ये राज्यघटनेत करण्यात आलेल्या वादग्रस्त बदलामुळे हे शक्य झालं. घटनेतील या बदलामुळे म्यानमारमध्ये लष्कराला संसदेतील 25 टक्के जागा मिळतात. त्याचसोबत गृह, संरक्षण आणि सीमांच्या सुरक्षेबाबत निर्णय घेणारं मंत्रालय मिळतं. राज्यघटनेत तरतूद असल्याने लष्कराला म्यानमारमध्ये सरकारवर नियंत्रण ठेवणं शक्य आहे. पण, सू ची यांच्या पक्षाने बहुमताच्या सरकारने राज्यघटनेत बदल केले असते? जॉनेथन हिड म्हणतात, "हे शक्य नाही. बदल करण्यासाठी संसदेत 75 टक्के पाठिंबा गरजेचा आहे. 25 टक्के जागा लष्कराच्या नियंत्रणात असल्याने असं होणं अशक्यप्राय गोष्ट आहे." माजी पत्रकार आय मिन थांट यांच्या मते, "सोमवारी लष्कराने केलेल्या सत्तापालथामागे दुसरं कारण आहे. लष्कराची झालेली फजिती." "ते पराभूत होतील असं त्यांना वाटलं नव्हतं. ज्यांचे कुटुंबीय लष्करात आहेत. त्यांनीच त्यांच्याविरोधात मत दिलं असावं," असं ते पुढे सांगतात. आय मिन थांट सांगतात, "म्यानमारमध्ये लष्कराकडून देशात आपली परिस्थिती कशी आहे यावर नेहमीच लक्ष ठेवलं जातं. मीडियामध्ये सू ची यांना अनेकवेळा 'आई' सारखं दाखवण्यात येतं. पण, लष्कराला नेहमीच आपण या देशाचे 'पिता' आहोत असं वाटतं." गेल्या काही वर्षांत म्यानमारमध्ये आंततराष्ट्रीय व्यापार सुरू झाला. लष्कराला हे आवडलेलं नाही. "बाहेरून येणाऱ्यांकडे ते नेहमीच धोक्याच्या नजरेने पहातात," असं ते पुढे सांगतात. म्यानमारमधील दृश्य आय मिन थांट यांच्या म्हणण्यानुसार, "कोरोना महामारी आणि रोहिंग्या मुसलमानांना त्यांच्या अधिकारांपासून वंचित ठेवल्याप्रकरणी आंतरराष्ट्रीय समुदायाकडून उपस्थित होणारे प्रश्न, यामुळे लष्कराने ही कारवाई केली असावी." पुढे काय होणार? आंतरराष्ट्रीय विषयांवर अभ्यास करणाऱ्या तज्ज्ञांनाही लष्कराने अचानक ही कारवाई का केली याबाबत जास्त माहिती नाही. नॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ सिंगापूरच्या, आशिया रिसर्च इन्स्टिट्युटमधील अभ्यासक जेरार्ड मॅकार्थी सांगतात, "सद्यस्थितीत म्यानमारमध्ये सत्तेवर असलेला पक्ष लष्करासाठी फायदेशीर आहे, हे लक्षात घ्यायला हवं. त्यांना निर्णय घेण्याचं स्वातंत्र्य आहे. त्यांचे देश-विदेशात आर्थिक संबंध आहेत." फिल रॉबर्टसन म्हणतात, "म्यानमारची जनता या गोष्टी शांततेत स्वीकारेल असं वाटत नाही. त्यांना पुन्हा लष्करी राजवट नको आहे. जनता सू ची यांच्याकडे लष्करी राजवटीविरोधात उभी राहिलेली एक भक्कम भिंत म्हणून पाहाते." ही परिस्थिती चर्चेने सोडवली जाऊ शकते असं रॉबर्टसन यांच मत आहे. "म्यानमारमध्ये जनतेने आंदोलन सुरू केलं तर खूप मोठा संघर्ष निर्माण होण्याची शक्यता आहे." हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


وجاء تعليق جونسون بعد الحكم الذي أصدرته أعلى محكمة مدنية في اسكتلندا الأربعاء بأن وقف البرلمان غير قانوني. وعندما سئل إن كان كذب على الملكة فيما يتعلق بأسباب التعليق، أجاب: "لا، على الإطلاق". وأضاف: "محكمة العدل العليا في انجلترا تتفق معنا، لكن بقي على المحكمة العليا في المملكة المتحدة أن تقرر". إعادة البرلمان وقال حزب العمال البريطاني إنه "من المهم الآن أكثر من ذي قبل" إعادة البرلمان إلى العمل بعد نشر الحكومة تقييمها للخروج من الاتحاد الأوروبي بدون اتفاق. وقال وزير البريكست في حكومة الظل، سير كير ستارمر، إن الوثائق التي تعرف بـ"يلوهامر" تؤكد وجود "مخاطر حادة" إذا تركت بريطانيا الاتحاد الأوروبي بدون اتفاق. وكان أعضاء البرلمان قد أجبروا الحكومة على نشر الملف قبل تعليق عمل المجلس الثلاثاء. وقال وزير الدفاع، بن ولاس، إن الحكومة تسعى إلى تخفيف المخاطر. وقال لبي بي سي إن الوثيقة تظهر فقط ما يمكن أن يحدث "إن لم تفعل الحكومة أي شيء بشأنه". ولكنه أضاف: "كثير من الإجراءات" اتخذ لتقليل المخاطر، وأن وزير الخزانة "فتح دفتر الصكوك" للمزيد من النفقات في حالة الخروج بلا اتفاق. وقال إن الوثيقة تجدد باستمرار وسوف تنشر نسخة أحدث فيما بعد. وقال سير كير إن إعادة البرلمان سيعطي الأعضاء "الفرصة لتمحيص تلك الوثائق واتخاذ الخطوات الضرورية لوقف الخروج بدون اتفاق". ما هي عواقب بريكست بدون اتفاق؟ وجاء في ملف "يلوهامر"، الذي حجبت أجزاء منه، ولكنه في مجمله يماثل ما سربته صحيفة صنداي تايمز الشهر الماضي، أن خروج بريطانيا بدون اتفاق قد يؤدي إلى: وتقول الوثيقة أيضا إن بعض الشركات والأعمال قد تتوقف عن التجارة، وقد تزداد السوق السوداء، وربما تتضرر الرعاية الاجتماعية للكبار. في حال الخروج بدون اتفاق قد تضطر الشاحنات إلى الانتظار يومين لعبور القناة الإنجليزية وقال الوزير المسؤول عن التخطيط للخروج بدون اتفاق، مايكل غوف، إن "افتراضات منقحة" سوف تنشر "في الوقت المناسب مع وثيقة أخرى تبين الخطط المخففة التي وضعتها الحكومة، وتزمع أن تضعها". ولكن وزراء حظروا نشر الاتصالات المتداولة في 10 داونينغ ستريت، مقر رئيس الوزراء، بشأن تعليق عمل البرلمان. وقال غوف إن طلب أعضاء البرلمان الاطلاع على رسائل البريد الإلكتروني، ورسائل واتسآب التي بعث بها دومينيك كامينغز، كبير مستشاري بوريس جونسون، وثمانية مستشارين آخرين في داونينغ ستريت "غير معقول وغير متجانس". وأضاف أن نشر هذه المعلومات قد يكون فيه "مخالفة للقانون" و"تعد على المبادئ الأساسية للنزاهة". وسعت الحكومة إلى مقاومة نشر ملف "عملية يلوهامر"، لكنها خسرت التصويت على القضية في مجلس العموم الاثنين، قبيل تعليق عمله، ولذلك ألزمت بنشره. وقال تجار التجزئة إن الوثيقة تؤكد ما كانوا يقولون إنه سيحدث في حال الخروج بدون اتفاق. وقالت هيلين ديكنسون ممثلة اتحاد التجزئة البريطاني: "سينخفض وجود الأغذية الطازجة، وستتقلص فرص الشراء بالنسبة إلى المشترين، وسترتفع الأسعار". ووصفت الجمعية الطبية البريطانية ملف "يلوهامر" بأنه "مرعب"، وأنه يؤكد تحذيراتها بشأن الخروج بدون اتفاق، خاصة فيما يتعلق بالتهديد بنقص الإمدادات الطبية.

राणींच्या सल्लागारांनी पंतप्रधानांच्या मागणीची दखल घेतली असून, सरकारला संसद 9 सप्टेंबर ते 12 सप्टेंबर याच काळात स्थगित करण्याची परवानगी दिली आहे. ही स्थगिती सोमवार 14 ऑक्टोबरपर्यंत कायम असेल. बोरिस जॉन्सन यांनी सांगितलं, संसदेचं निलंबन झाल्यानंतर म्हणजे 14 ऑक्टोबरला महाराणीचं भाषण होईल. यात त्या आपली यापुढची "भारी योजना" जाहीर करतील, असं जॉन्सन म्हणाले. पण यामुळे आणखी एक अडचण उद्भवते. 31 ऑक्टोबर रोजी कुठल्याही कराराविना युरोपमधून बाहेर पडण्याची वेळ येऊ नये, म्हणून तडजोडीसाठी आणि पर्यायाने कायदा संसदेत मंजूर करण्यासाठी ब्रिटनच्या खासदारांकडे आता कमी वेळ असेल. एरव्ही राजकीय घोषणांवर भाष्य करणं टाळणारे ब्रिटन संसदेचे सभापती जॉन बरको मात्र यावेळी म्हणाले, "तुम्ही ते कितीही सौम्य भाषेत सांगितलं तरी हे स्पष्ट दिसतंय की यामुळे (संसद स्थगित करून) तुम्हाला (पंतप्रधान जॉन्सन) आता ब्रेक्झिटवर संसदेत चर्चा होऊ द्यायची नाहीये." संसदेची स्थगिती म्हणजे अपमानकारक पाऊल असल्याचं हुजूर पक्षाचे ज्येष्ठ खासदार डॉमिनिक ग्रीव्ह म्हणाले. "हे पाऊल म्हणजे बोरिस जॉन्सन यांच्याविरोधात अविश्वास मताचा प्रस्ताव येऊ शकतो आणि त्याच परिणाम हे सरकार पडण्यात होईल." मजूर पक्षाचे नेते जेरेमी कॉर्बिन यांनी सांगितलं की त्यांनी राणी एलिझाबेथ यांना पत्र लिहून तातडीची बैठक घेण्याची विनंती केलीय. त्यांनी राणींना लिहिलेल्या पत्रात म्हटलंय, "अत्यंत तातडीचा मुद्दा म्हणून आणि कुठलाही अंतिम निर्णय घेण्याच्या आधी बैठक घ्यावी." "संसद स्थगित करणं स्वीकारार्ह नाही. आपले पंतप्रधान लोकशाहीची तोडफोड करून एक नो-डील करार आमच्यावर थोपवू पाहत आहेत," असं कॉर्बिन म्हणाले. "आपल्या पंतप्रधानांनी संसदेला विश्वासात घेणं आवश्यक आहे. मात्र संसदेला दूर ठेवून ते सर्वकाही करण्याचा प्रयत्न करतायत. त्यांना रोखण्यासाठी आम्ही सर्वतोपरी प्रयत्न करू," असंही जेरेमी कॉर्बिन म्हणाले. मात्र बोरिस जॉन्सन यांच्या मते, "कुठल्याही हेतूनं संसदेचं निलंबन करण्यास सूचवलं, हे पूर्णपणे असत्य आहे." "आम्हाला नवीन आणि महत्त्वाचे कायदे आणायचे आहेत आणि त्यासाठी महाराणीचं भाषण होणार आहे. देशाला पुढे नेणाऱ्या योजना राबवण्यासाठी ब्रेक्झिटची वाट पाहायची नाहीये आणि ब्रेक्झिटवर चर्चेसाठी खासदारांना पुरेसा वेळ मिळेल," असं जॉन्सन म्हणाले. संसदेच्या निलंबन करण्यास सूचवल्यानं वाद निर्माण झालाय. किंबहुना, यामुळं खासदारांना ब्रेक्झिटच्या प्रक्रियेत भाग घेण्यापासून रोखलं जाईल. माजी पंतप्रधान जॉन मेजर यांच्यासारख्या अनेक दिग्गजांनी संसदेच्या निलंबनाविरोधात कोर्टात जाण्याचा इशारा दिलाय. शिवाय, स्कॉटिशन नॅशनल पार्टीचे प्रवक्त्या जोआना चॅरी यांनी स्कॉटिश कोर्टात कायदेशीर आव्हान देण्याचीही तयारी केलीय. बीबीसी राजकीय संपादक लौरा क्यून्सबर्ग यांचं विश्लेषण ब्रिटिश संसदेचं हे सत्र जरा जास्त लांब चाललं, त्यामुळे सरकारला आतापुरतं गाशा गुंडाळून पुन्हा काही वेळाने, नवीन जोमाने नवं सत्र सुरू करण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. पण नवीन वेळापत्रकानुसार संसदेला अपेक्षेपेक्षा जास्त काळासाठी स्थगित केलं जाईल. अर्थात हा काही दिवसांचा प्रश्न असेल, पण या काही दिवसांनाही प्रचंड महत्त्व असेल. हॅलोविनला युरोपियन महासंघ सोडण्यासाठी काहीही करू, याच आश्वासनावर बोरिस जॉन्सन पंतप्रधान झाले आहेत, त्यामुळं त्यांच्या या निर्णायक आणि जोखमी योजनेमुळे त्यांचे पाठीराखे नक्कीच खूश होतील. मात्र जॉन्सन यांच्या सरकारमधीलच काहीजण चिंतेत आहेत. या निर्णयावरून होत असलेला वाद पाहता बोरिस जॉन्सन यांना सर्व खासदारांसोबत मोठा संघर्ष निश्चितच करावा लागेल. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


توقعات بردود فعل غاضبة من جانب منظمات حقوقية على قرارات ترامب المنتظرة. ومن المتوقع ان يصدق الرئيس الامريكي الجديد على عدد من الأوامر الرئاسية تتعلق بالهجرة وامن الحدود في الايام القليلة المقبلة. ومن المرجح ان تشمل الاجراءات الجديدة اخضاع القادمين الى الولايات المتحدة من 7 من الدول ذات الغالبية المسلمة في الشرق الاوسط وافريقيا الى "تدقيق مشدد"، مما سيقيد الى حد بعيد قدرة اللاجئين على الوصول الى الولايات المتحدة. وقال ترامب في تغريدة بعث بها الثلاثاء "يوم مهم بالنسبة للأمن الوطني غدا. ومن ضمن اشياء اخرى كثيرة، سنشيد السور!" يذكر ان فكرة تشييد سور طوله نحو 2000 ميل كانت ضمن المقترحات الاساسية التي طرحها ترامب في حملته الانتخابية. وكان ترامب قال ابان حملته التي جاءت به الى البيت الابيض المكسيك ستجبر على دفع تكاليف تشييد هذا السور الذي قال إنها قد تصل الى 8 مليارات دولار، ولكنه قال لاحقا إن الولايات المتحدة ستسترد هذه التكاليف من المكسيك في وقت لاحق. وكان رئيس جمهورية المكسيك ومسؤولون مكسيكيون كبار قالوا إن بلادهم لن تتحمل تكاليف تشييد جدار ترامب بأي حال. كما ستشمل القرارات الجديدة اجراءات من شأنها اجبار المدن الامريكية التي يطلق عليها "ملاذات المهاجرين" على التعاون مع السلطات لتسفير المهاجرين غير الشرعيين. و"ملاذات المهاجرين" هذه هي المدن التي لا تقوم باعتقال او احتجاز اولئك الذين يفدون الى الولايات المتحدة بشكل غير شرعي. ومن المتوقع ان يعلن ترامب في موعد لاحق من الاسبوع الحالي عن قيود على هجرة ودخول مواطني 7 من الدول الافريقية والشرق اوسطية، وهي سوريا والعراق واليمن وايران وليبيا والصومال والسودان. ونقلت وكالة رويترز عن خبراء في شؤون الهجرة قولهم إن احد القرارات التي سيوقع عليها ترامب سيمنع اصدار تأشيرات الدخول لكل مواطني هذه الدول. ومن المرجح ايضا ان يأمر ترامب بمنع بعض اللاجئين من القدوم الى الولايات المتحدة حتى يتم تشديد عملية تدقيق خلفياتهم. ويقول مراسل بي بي سي في العاصمة الامريكية ديفيد ويليس إنه من المرجح ان تشعر المنظمات الحقوقية وتلك المعنية بشؤون المهاجرين بالغضب الشديد ازاء اجراءات ترامب. فقد قالت تريتا بارسي من المجلس الوطني الايراني الامريكي إن "دونالد ترامب يوشك ان يفي بأكثر الوعود تمييزا وخزيا التي قطعها على نفسه اثناء حملته الانتخابية." ومضت للقول "فقد دعا الى فرض حظر على قدوم المسلمين الى الولايات المتحدة، وها هو يتخذ الخطوات الاولى لفرض مثل هذا الحظر. هذا الامر لا يمكن ان يمر، فالشعب الامريكي افضل من ذلك." خريطة توضح تدفق المهاجرين على الولايات الحدودية الأمريكية. وكان ترامب دعا اثناء حملته الانتخابية الى حظر دخول المسلمين الى الولايات المتحدة "حتى يتبين لنا ما يجري" على حد تعبيره آنذاك، من اجل حماية الامريكيين من الهجمات التي ينفذها جهاديون. ولكن ترامب ومرشحه لمنصب وزير العدل، جيف سيشنز، قالا بعد ذلك إن القيود سيجري تركيزها على تلك الدول التي قد يشكل المهاجرون منها تهديدا، وليس حظر مجاميع دينية بأسرها. كما عبر ترامب في تغريدة عن قلقه ازاء مستوى العنف الذي تشهده مدينة شيكاغو. وهدد ترامب "بارسال تعزيزات فدرالية" الى المدينة ما لم تقم السلطات فيها باتخاذ خطوات عاجلة "لتدارك المجازر المروعة" التي تقع فيها حسب تعبيره. ويقول الاعلام المحلي إن اكثر من 40 شخصا قتلوا و228 اصيبوا بجروح في حوادث اطلاق نار منذ بدء العام الحالي. وقالت شرطة شيكاغو من جانبها إنها "اكثر من راغبة في التعاون" مع الأجهزة الفدرالية من اجل "تعزيز اجراءات ملاحقة مرتكبي جرائم الاسلحة النارية" في المدينة.

शटडाऊन टाळण्यासाठी ते सीमासुरक्षा विधेयकावर सही करणार आहेत, परंतु काँग्रेसला फाटा देऊन लष्करी निधी भिंत उभारण्यासाठी वापरता यावा यासाठी ते हे पाऊल उचलणार आहेत. डेमॉक्रॅटिक पक्षाच्या वरिष्ठ नेत्यांनी हा सत्तेचा गैरवापर असून कायदाविरोधी कृती आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे. निवडणुकीत मेक्सिकोच्या सीमेवर भिंत बांधण्याचं आश्वासन ट्रंप यांनी दिलं होतं. पण त्यासाठी त्यांना निधी मिळू शकलेला नाही. व्हाईट हाऊसने काय म्हटलं आहे? व्हाईट हाऊसच्या माध्यम सचिव सारा सँडर्स यांनी म्हटलं आहे, "सीमा आणि आपल्या महान देशाची सुरक्षा यासाठी राष्ट्राध्यक्ष त्यांनी दिलेलं वचन पाळण्यासाठी कटिबद्ध आहेत. सीमेवरील मानवी आणि राष्ट्रीय सुरक्षेचं संकट टाळण्यासाठी ते आणीबाणी पुकारण्यासह त्यांचे अधिकार वापरणार आहेत." ही भिंत बांधण्यासाठी ट्रंप यांना 5.7 अब्ज डॉलर इतका निधी हवा आहे. तर सध्या जो तडजोडीचा कायदा झाला आहे त्यात सीमा सुरक्षेसाठी 1.3 अब्ज डॉलरचा निधी देण्यात आला आहे. यात ट्रंप यांनी आश्वासन दिलेल्या भिंतीसाठीच्या निधीचा समावेश नाही. या वर्षीच्या सुरुवातीलाच ट्रंप यांनी भिंतीसाठी निधी मिळावा यासाठी आणीबाणी पुकारू असं म्हटलं होतं. पण असं पाऊल चुकीचा पायंडा ठरेल, असं मत काही रिपब्लिकन नेत्यांनी व्यक्त केलं होतं. संयुक्त राष्ट्रांच्य परिषदेत अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप भाषण करताना. तर गुरुवारी सिनेटमध्ये बोलताना रिपब्लिकन पक्षाचे नेते मिच मॅककोनेल यांनी ट्रंप यांना पाठिंबा दिला. ते म्हणाले, "सीमांचं रक्षण करण्यासाठी त्यांच्याकडे जे मार्ग उपलब्ध आहेत, त्यांचा ते वापर करत आहेत." सिनेटमध्ये गुरुवारी 83 विरुद्ध 16 मतांनी सीमासुरक्षा विधेयक मंजूर झालं. हे विधेयक आता मंजुरीसाठी हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हकडे जाईल. डेमोक्रॅटिक पक्षाची भूमिका काय? सभागृहाच्या अध्यक्ष नॅन्सी पेलोसी यांनी ट्रंप यांच्या भूमिकेवर कायदेशीर बाबींची मांडणी केली आहे. सिनेटमधील डेमोक्रॅटिक पक्षाचे नेते चक शुमर आणि पेलोसी यांनी एका निवेदनात ट्रंप यांच्यावर टीका केली आहे. "आणीबाणी जाहीर करणं हे कायद्याला धरून नाही शिवाय राष्ट्राध्यक्षांना असलेल्या अधिकारांचा हा गैरवापर आहे. या भिंतीसाठी मेक्सिको पैसा देईल, असं वचन राष्ट्राध्यक्षांनी दिलं होतं. मेक्सिको, अमेरिकेचे नागरिक किंवा त्यांचे प्रतिनिधी यांचं या निरुपयोगी आणि अत्यंत खार्चिक भिंतीसाठी मतपरिवर्तन करू शकलेले नाहीत. आता ते करदात्यांना वेठीस धरत आहेत." अमेरिका-मेक्सिकोतील सीमेवरचा वाद शिगेला, भिंतीच्या बांधकामाला सुरुवात डेमोक्रॅटिक पक्षाने घटनात्मक अधिकारांचं संरक्षण करू असं म्हटलं आहे. राष्ट्रीय आणीबाणी काय असते? आपत्तीच्या काळात आणीबाणी जाहीर केली जाते. अमेरिका आणि मेक्सिकोच्या सीमेवर स्थलांतरित येत असल्याने आपत्ती निर्माण झाली आहे, असं ट्रंप यांचं मत आहे. आणीबाणी जाहीर केली तर ट्रंप यांना विशेष अधिकार मिळतील, असं तज्ज्ञांना वाटतं. या अधिकारांचा वापर करून ट्रंप यांना आपत्ती निवारण आणि संरक्षण यावरील निधी भिंत बांधण्यासाठी वळवू शकतील. पण अमेरिकेच्या दक्षिण सीमेवरील ही स्थिती आणीबाणी जाहीर करण्यासाठी पुरेशी आहे का, याबद्दल तज्ज्ञांना शंका आहे. तर दुसरीकडे नोव्हेंबर महिन्यात दररोज 2000 लोकांना या सीमेवर अटक झाली आहे किंवा परत पाठवलं गेलं आहे, हा आकडा आणीबाणी जाहीर करण्यासाठी पुरेसा आहे, असं आणीबाणी समर्थकांना वाटतं. हा आकडा गेल्या दशकाशी तुलना करता कमी आहे, शिवाय देशात आश्रय मागणारे आणि कायदेशीररीत्या प्रवेश करू इच्छिणाऱ्यांची संख्या यापेक्षा जास्त आहे, असं विरोधकांचं मत आहे. हे वाचलं का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


مفاعل بوشهر النووي الإيراني يمكن استخدامه في إنتاج يورانيوم منخفض التخصيب وقالت الوكالة إن مفتشيها تأكدوا من تجاوز الحد المسموح به، وهو 300 كيلوغرام. كانت إيران قد عززت إنتاج اليورانيوم المخصب الذي تستخدمه في صناعة وقود مفاعلات وأسلحة نووية محتملة، ردا منها على إعادة فرض عقوبات أمريكية عليها. وينص الاتفاق النووي - في حالة خرق بنوده - على السماح بإعادة فرض عقوبات من أطراف متعددة على طهران، وهي العقوبات التي كانت ألغيت من قبل في مقابل تراجع إيران عن بعض أنشطتها النووية. كانت وكالة أنباء الطلبة الإيرانية "إسنا" قد نقلت عن وزير الخارجية الإيراني جواد ظريف، عصر اليوم الاثنين، قوله : "بحسب ما قيل لي، تجاوزت إيران حد الـ 300 كيلوغرام وفقا لخطتها. وسبق أن أعلنا ذلك." عززت إيران إنتاج اليورانيوم المخصب الذي تستخدمه في صناعة وقود مفاعلات وأسلحة نووية محتملة تأتي التطورات الأخيرة في وقت تصاعدت فيه حدة التوتر في الشرق الأوسط، بعد أن أسقطت إيران طائرة أمريكية مسيّرة فوق مضيق هرمز، وتتهم الولايات المتحدة إيران بأنها تقف وراء شن هجومين على ناقلتي نفط في منطقة الخليج. ما هو اليورانيوم المخصب؟ يُنتج اليورانيوم المخصب عن طريق تغذية أجهزة الطرد المركزي بغاز يعرف بـ"هيكسافلورايد" لفصل نظائر "يو-235" وهي أكثر النظائر انشطارا. وتنص الاتفاقية النووية على السماح لإيران فقط بإنتاج يورانيوم منخفض التخصيب، والذي لا يزيد تركيزه على ثلاثة أو أربعة في المئة من نظائر "يو-235"، والتي يمكن استخدامها في إنتاج وقود صالح للمفاعلات النووية. لكن يمكن أيضا تخصيب يورانيوم إلى الدرجة التي تسمح بإنتاج أسلحة نووية، ويتطلب ذلك نسبة تركيز تصل إلى 90 في المئة. كما تنص الاتفاقية على أن تحتفظ إيران بمخزون لا يتجاوز 300 كيلوغرام من اليورانيوم منخفض التخصيب. يُنتج اليورانيوم المخصب عن طريق تغذية أجهزة الطرد المركزي بغاز يعرف بـ"هيكسافلورايد" بيد أن مخزون 1050 كيلوغراما يمكن تخصيبه فيما بعد للحصول على مادة تكفي لصنع قنبلة نووية، وفقا لـ "رابطة الحد من الأسلحة"، وهي مؤسسة غير حكومية مقرها الولايات المتحدة. وتنفي إيران بشدة أي نية لصنع أسلحة نووية. لماذا خرقت إيران حدود المخزون المسموح به؟ تراجع الاقتصاد الإيراني منذ انسحاب الولايات المتحدة من الاتفاقية النووية في مايو/أيار 2018، وبدأت إعادة فرض عقوبات تستهدف قطاعي النفط والبنوك في إيران. وقال ترامب إن الاتفاقية كانت معيبة وأنه يريد إجبار الحكومة الإيرانية على إعادة التفاوض بشأن الشروط، الأمر الذي رفضته إيران. كان الرئيس الإيراني حسن روحاني قد أعلن في مايو/أيار إن بلاده لن تلتزم بسقف إنتاج اليورانيوم المخصب المحدد بـ 300 كيلوغرام، بعد أن ألغت الولايات المتحدة الاستثناءات لبعض الدول التي كانت لا تزال تستورد النفط الإيراني، وتلك التي تتبادل الفائض من اليورانيوم الإيراني المنخفض التخصيب من أجل تركيز الخام. قال الرئيس الإيراني حسن روحاني إن القوى العالمية أخفقت في الوفاء بالتزاماتها كما أعطى روحاني الدول الخمس التي لا تزال طرفا في الاتفاق، بريطانيا وفرنسا وألمانيا والصين وروسيا، مهلة حتى السابع من يوليو/تموز للوفاء بالتزاماتها لحماية إيران من تأثير العقوبات. وقال إن الدول إذا أخفقت في تنفيذ ذلك، فإن إيران ستبدأ تخصيب يورانيوم يتجاوز تركيزه 3.67 في المئة، فضلا عن تعليق إعادة تصميم المفاعل النووي "آراك" الذي يعمل بالماء الثقيل. ما أهمية ذلك؟ من المرجح أن تنهار الاتفاقية النووية إذا ثبت أن إيران تمارس "خرقا ملموسا"، نتيجة انتهاك حد المخزون المسموح به أو القيود الأخرى المفروضة على تخصيب اليورانيوم. وسيكون بمقدور أي طرف من الأطراف الأخرى، بعد 30 يوما، "إعادة فرض" عقوبات ألغتها الأمم المتحدة بموجب قرار مجلس الأمن 2231، الذي أيد الاتفاقية. وهي خطوة لا يمكن التصويت بحق النقض "فيتو" عليها. من المتوقع أن تتخذ الدول الأوروبية موقفا تجاه طهران بعد تأكيد مفتشي الوكالة الدولية للطاقة الذرية الخرق الإيراني ويعد تهديد إيران بتخصيب يورانيوم يتجاوز 3.67 في المئة مصدر قلق كبير من وجهة نظر الانتشار النووي. وتصر إيران على أن برنامجها النووي لأغراض سلمية، لكن الخبراء يقولون إن اليورانيوم المخصب بنسبة 20 في المئة هو السبيل الوحيد لليورانيوم الذي يستخدم في صنع أسلحة. هذا لأن الانتقال من تركيز 0.7 في المئة إلى 20 في المئة يستنفد نحو 90 في المئة من إجمالي الجهود الرامية للوصول إلى الدرجة اللازمة لإنتاج أسلحة. كما يعد مفاعل "آراك" خطرا للانتشار النووي، لأنه إذا لم يعاد تصميمه فإنه سينتج نوعا من الوقود يحتوي على عنصر البلوتونيوم، الذي يمكن استخدامه لصنع قنبلة نووية.

"अणूकरार कायम रहावा, अशी इराणची इच्छा आहे. मात्र, युरोपातली राष्ट्रं आपलं वचन पाळत नसल्याचं", इराणचे उप परराष्ट्रमंत्री अब्बास अरागची यांनी म्हटलं आहे. 2018 साली अमेरिकेने एकतर्फी निर्णय घेत या करारातून माघार घेतली. यानंतर अमेरिकेने इराणवर अनेक कठोर निर्बंध लादले. इराणने मे महिन्यात युरेनियमचं उत्पादन सुरू केलं होतं. या युरेनियमचा वापर ऊर्जा निर्मिती आणि अणु संयत्रांमध्ये केला जाऊ शकतो. त्यासोबतच अण्वस्त्र निर्मितीही त्याचा वापर होऊ शकतो. नियमांनुसार इराणजवळ जेवढं युरेनियम असायला हवं, आधीच त्याहून जास्त आहे. इराण युरेनियम उत्पादन वाढवणार आणि काही तासात त्यात 3.67 टक्क्यांची वाढ होईल, अशी माहिती अरागची यांनी एका पत्रकार परिषदेत दिली. फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युअल मॅक्रो यांनी इराणचे अध्यक्ष हसन रुहानी यांच्याशी चर्चा करून अणु कराराच्या उल्लंघनाविषयी काळजी व्यक्त केल्यानंतर इराणने ही घोषणा केली आहे. युरोपातल्या राष्ट्रांनी असं काहीतरी करायला हवं, जेणेकरून हा करार कायम राहील, असं रुहानी यांनी म्हटलं होतं. इराण युरेनियम उत्पादन वाढवणार असलं तरी या युरेनियमचा वापर अण्वस्त्र निर्मितीसाठी करणार नसल्याचं इराणचं म्हणणं आहे. "या अणूकरारावर स्वाक्षरी करणाऱ्या चीन, फ्रान्स, जर्मनी, रशिया आणि ब्रिटन या देशांना इराणने स्वतःला अमेरिकेच्या निर्बंधांपासून वाचवण्यासाठी 60 दिवसांची मुदत दिली होती. ही 60 दिवसांची मुदत संपली आहे आणि त्यामुळेच आम्ही युरेनियम उत्पादन वाढवणार असल्याचं", अरागची यांनी म्हटलं आहे. देशाचा युरेनियम साठा 98% कमी करून 300 किलो करण्याचं आश्वासन इराणने दिलं होतं. मात्र, हे आश्वासन तोडण्याचा निर्णय त्यांनी मुद्दाम घेतला आणि त्यांनी उचललेल्या अनेक पावलांपैकी हे एक पाऊल आहे. अण्वस्त्र निर्मितीसाठी युरेनियम 90 टक्क्यांपर्यंत संवर्धित करण्याची गरज असते आणि ते 20 टक्क्यांच्या पातळीवर घेऊन जाणं खरं म्हणजे त्याच दिशेने उचललेलं पाऊल आहे. युरेनियम निर्मिती 20 टक्क्यांनी वाढवण्याचा अर्थ संपूर्ण जगासाठी धोका वाढवणं. त्यामुळे इराणचं समर्थन करणाऱ्या युरोपीयन राष्ट्रांना त्यांचं समर्थन करणं, यापुढे अवघड होत जाईल. संयुक्त सर्वसमावेशक कृती आराखडा (Joint Comprehensive Plan of Action - JCPOA) म्हणजेच इराणचा अणुकरार शेवटची घटिका मोजत असल्याचं बऱ्याच दिवसांपासून सांगितलं जातंय. मात्र, कठोर पावलं उचलून याचे अनिश्चित परिणाम दूर केले जाऊ शकतात. हा दबाव दूर होऊ शकतो, असं स्वतः इराणही मान्य करतो. मात्र, दुसरीकडे हा करार पूर्णपणे रद्द व्हावा, यासाठी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प प्रयत्न करत आहेत. एकूण इराण सध्या त्यांच्या अणु करारासंबंधीच्या सर्वाधिक आव्हानात्मक परिस्थितीतून जातोय आणि येणाऱ्या काही आठवड्यात इराण काय निर्णय घेतो, यावरच त्याचं भविष्य अवलंबून असणार आहे. 2015 साली इराण आणि जगातल्या शक्तीशाली राष्ट्रांमध्ये झालेल्या अणुकरारानंतर जे निर्बंध हटवण्यात आले होते, ते निर्बंध हा करार रद्द झाल्यानंतर पुन्हा एकदा इराणवर लागू करण्यात आले आहेत. याचा मोठा परिणाम इराणच्या अर्थव्यवस्थेवर झाला आहे. अणू कार्यक्रमावर लावण्यात आलेले निर्बंध आपण रद्द करू शकतो, असा इशारा इराणने दिला आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)