الخطأبة سيما تاباريا تكتب مراسلة بي بي سي في الهند، غيتا باندي، عن هذا المسلسل والجدل الدائر حوله. يُلاحق المسلسل التوثيقي خاطبة تنتمي لطبقة النخبة في المجتمع، هي سيما تاباريا، التي تحاول إيجاد أزواج مناسبين لعملائها الأغنياء، الموجودين في الهند والولايات المتحدة الأمريكية. تقول تاباريا، التي تزعم أنها أفضل خاطبة في مومباي، إن "الزيجات مرتبة في السماء، والله أعطاني هذا العمل لأجعل ترتيب السماء حقيقيا على الأرض". هل تشبهنا "إستر" بطلة مسلسل Unorthodox؟ مواضيع قد تهمك نهاية تظهر في المسلسل وهل تتنقل بطائرة بين دلهي ومومباي وعدد من المدن الأمريكية، وهي تلتقي بعرائس وعرسان محتملين لتفهم من كل واحد ما الذي يتطلع له في شريكه المستقبلي. ومنذ أن بدأ عرضه قبل نحو أسبوعين، تربّع المسلسل على صدارة أرقام المشاهدة في الهند. كما أصبح ظاهرة اجتماعية هائلة إذ بدأ تداول نكت وصور حوله على وسائل التواصل الاجتماعي: بعضهم قال إنه أحب البرنامج، وآخرون قالوا إنهم كرهوه، في حين قال بعضهم إن يشاهده لكن بكره، لكن على ما يبدو فإن الجميع يشاهده. تسببت الأفكار المتعلقة بكره النساء بشكل مباشر، والطبقية، والعنصرية بناء على لون البشرة، بكثير من الغضب، لكنها دفعت كثيرين أيضا إلى التفكير العميق. تاباريا، وهي في الخمسينات من العمر، تبدو "كخالة" ودودة مع عملائها، وتأخذنا في جولة إلى غرف معيشة عملائها والتي تبدو كأنها قاعات استقبال في فنادق غالية وفيها غرف مصصمة لترتيب الثياب والمئات من الأحذية. معظم عملائها هم من أثرياء الهنود-الأمريكيين وتقول: "أتحدث إلى الصبي أو البنت لأقيّم طبيعتهم" - تستخدم كلمة صبي وبنت في إشارة إلى النساء والرجال غير المتزوجين، مثلها مثل معظم أهل الهند. "أزورهم في بيوتهم لأتعرف على نمط حياتهم وأسألهم عن المعايير التي يفضلونها". ومعظم عملائها هم رجال ونساء في الثلاثينيات وكانوا قد جربوا تطبيقات مواعدة مثل تندر وبمبل، لكنهم يريدون تجريب الخطبة التقليدية للعثور على الحب. وتكون معظم المحادثات مع الأهل لأنه في الهند، كما تقول تاباريا، فإن "الزيجات تكون بين عائلات، وتكون سمعة العائلات سمعتها والملايين من دولاراتها على المحك، لذا يقود الأهل أبناءهم". ومع مرور الحلقات، نفهم أن دور الأهل هو أكثر من إرشادي. إن الأهل، وغالبا أمهات الشباب، هم المتحكمون، ويؤكدون أنهم يريدون "عروسا طويلة فاتحة البشرة" ومن "عائلة جيدة" ومن طبقتهم. ثم تتصفح تاباريا قاعدة بيانات خاصة بها لتختار شخصا مناسبا. إن الزيجات المرتبة أمر معتاد في الهند، ورغم أن حالات الزواج القائمة على أساس الحب تتزايد، خاصة في الأماكن الحضرية، إلا أن 90 بالمئة من الزيجات في البلد لا تزال مرتبة مسبقا. في السابق، كانت مهمة الخاطبة ملقاة على عاتق كهنة العائلة والأقارب والجارات. كما لجأ الأهل إلى أعمدة الصحف المتعلقة بالزواج للعثور على شريك مناسب لأولادهم. وخلال السنين، ظهر آلاف الأشخاص الذين امتهنوا الخطبة للعائلات، إلى جانب مئات المواقع الإلكترونية المتعلقة بالزواج. لكن المفائجة كانت أن هنودا-أمريكيين أثرياء وناجحين ومستقلين، يريدون أيضا تجربة "طرق قديمة" والاعتماد على حكمة "الخالة سيما" لتجد لهم شريكا للحياة. كما أن كثيرين منهم وضعوا قائمة طويلة تتعلق بتفضيلاتهم الدينية والطبقية للشريك. تقول الناقدة السينمائية والصحفية آنا م فيتيكاد، لبي بي سي: "كامرأة هندية متعلمة ومتحررة وأنتمي للطبقة الوسطى، ونظرا لأني لا أعتبر الزواج جزءا أساسيا من الحياة، شاهدت ماتش-ميكنغ وبدا لي أنني أشاهد عالما غريبا. "الزواج المرتب هو النسخة العملية في الهند من لعبة المواعدة الموجودة في الغرب وهذا البرنامج يمكن أن يكون تعليميا لأنه لا يقدم نظرة دونية تقول بأن إحدى الطريقتين أكتر حداثة من الأخرى". وتصف البرنامج بأنه يقدم "نظرة ثاقبة" أحيانا، كما أنه في بعض أجزائه "مضحك لأن شخصيات السيدة تاباريا مميزة وهي نفسها غير واعية بعقليتها الرجعية". معظم عميلاتها هن نساء مستقلات في الثلاثينيات من العمر لكنها تعتقد أن غياب الحدود جعل الموضوع "إشكاليا". تصف تاباريا الزواج بأنه واجب عائلي، مشددة على أن "الأهل يعرفون صالح أولادهم وعليهم توجيههم". كما أنها تستشير منجمين وقرّاء وجه لتعرف ما إذا كانت الزيجة ستعتبر ميمونة أم لا. كما أنها غالبا ما تصف عملائها، وفي معظم الحالات يكن نساء مستقلات، بأنهن عنيدات، وتطلب منهم "التنازل" أو "المرونة" أو "التغيّر" إن أردن إيجاد شريك. كما أنها كثيرا ما تعلق على الشكل، ومرة وصفت امرأة بأنها لا تبدو جميلة بالصور. لذا، لا عجب أن منتقديها على وسائل التواصل الاجتماعي اعتبروها تحض على العنصرية ضد النساء. انتقد آخرون البرنامج لأنه تستر على مرحلة ترتيب الزواج التي أرعبت نساء على نحو دائم. تصف امرأة على تويتر كيف شعرت وكأنها ملك عائلتها التي تطلب منها الخروج أمام العرسان المحتملين، لذا أثار البرنامج ذكريات مؤلمة لها. تقول كيران لمبة جها، وهي أستاذة مساعدة في كلية علم الاجتماع في جامعة Kanpur's CSJM لبي بي سي: "إن عملية عرض العروس أمر مهين للنساء لأنه يتم تفحصها. وهي تجربة مروعة بالنسبة لها عندما يتم رفضها، أحيانا يكون السبب أمر تافه مثل لون البشرة أو الطول". إحدى نساء البرنامج تخبر تاباريا إنه وصلها العديد من عروض الزواج بابنها، لكنها رفضتها كلها لأن الفتاة كانت إما "ينقصها التعليم الجيد" أو بسبب "طولها". كما كشف الشاب الغني الذي يبحث عن عروس أنه رفض 150 امرأة. لا يناقش البرنامج أيا من هذه الأحكام المسبقة، لكن بعضهم اعتبر ذلك بمثابة حمل مرآة تذكرنا بمدى كره النساء والأبوية المنتشرة في المجتمع. وكما يقول الكاتب ديفايا بوبانا، على صفحته على إنستغرام، إن قيمة البرنامج تكمن هنا. "هل هذا البرنامج إشكالي؟ واقعنا هو الإشكالي. وهذا برنامج واقعي بشكل مخيف". ويضيف: "إن الحقيقة ليست أن 1.3مليار شخص قلقون على الطاقة النظيفة وحرية التعبير. في الواقع، كنت سأشعر بالإهانة لو كانت الخالة سيما يقظة وتحدثت عن خيارات الإنسان وحب الجسد مهما كان شكله وعن الطاقة النظيفة أثناء الخطبة. لأن ذلك كان سيكون كذبا وغير حقيقي".

सीमा तापरिया यांनी हा 8 भागांचा शो आणला आहे. भारत आणि अमेरिकेतल्या आपल्या क्लायंट्ससाठी योग्य जोडीदार शोधणं, हे त्यांचं काम. त्या म्हणतात, "लग्नाच्या गाठी स्वर्गातच जोडल्या जातात आणि हे काम पूर्ण करण्याची जबाबदारी देवाने माझ्यावर टाकली आहे." या शोमध्ये त्या दिल्ली, मुंबईसह अमेरिकेतल्या अनेक शहरात उपवर/वधूंना भेटतात. जवळपास 2 आठवड्यांपूर्वी हा शो रीलिज झाला आणि अल्पावधीतच भारतातला नेटफ्लिक्सवरचा टॉप शो बनला. या शोवरून सोशल मीडियावर शेकडो मीम्स आणि विनोद फिरत आहेत. काहींना शो फारच आवडला आहे तर काहींना अजिबात आवडलेला नाही. यावरून एक गोष्ट मात्र लक्षात येते की, भारतात बरेच लोक हा शो बघत आहेत. शोमधला स्त्रीविरोध, जातीयवाद आणि वर्णद्वेष यावर अनेकांनी नाराजी व्यक्त केली आहे, तर अनेकांना यातून आत्मपरीक्षणाची प्रेरणा मिळाली आहे. काय आहे शो? सीमा तापरियांचे आपल्या क्लायंट्ससोबत सौहार्द्राचे संबंध आहेत. शोमध्ये त्या महागड्या हॉटेल्सच्या लिव्हिंग रूममध्ये उपवर/वधूंना भेटतात. त्या म्हणतात, "मी मुला-मुलींशी बोलते आणि त्यांचा स्वभाव जाणून घ्यायचा प्रयत्न करते. मी त्यांच्या घरी जाऊन त्यांचं राहणीमान बघते. त्यांची आवड आणि अटी विचारते." सीमा तापरियांच्या बऱ्याचशा क्लायंट्सने याआधी टिंडर, बंबल आणि अशाच इतर डेटिंग अॅपवर प्रयत्न केले आहेत आणि आता त्यांना पारंपरिक पद्धतीने जोडीदार शोधायचा आहे. सीमा तापरिया सांगतात की, बऱ्याचदा आई-वडीलच पुढाकार घेतात. यामागचं मुख्य कारण म्हणजे भारतात लग्न दोन कुटुंबांमध्ये होत असतं आणि कुटुंबांची स्वतःची प्रतिष्ठा असते. त्यांच्या लाखो रुपयांचाही प्रश्न असतो. त्यामुळे बहुतांशवेळा आई-वडीलच आपल्या मुलांना 'गाईड' करतात. मात्र, शो जसजसा पुढे सरकतो आपल्या लक्षात येतं की प्रकरण फक्त मार्गदर्शनापुरतं मर्यादित राहत नाही. आई-वडीलच सगळं ठरवत असतात. विशेषतः मुलाची आई. 'उंच, गोरी, चांगल्या कुटुंबातली आणि इतकंच नाही तर आपल्याच जातीतली मुलगी हवी' अशी त्यांची मागणी असते. यानंतर तापरिया रेकॉर्ड्समधून तसा 'बायोडेटा' काढून देतात. शोची अडचण पत्रकार आणि चित्रपट समीक्षक अॅना एमएम वेटिकाड यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं, "एक सुशिक्षित, लिबरल आणि मध्यमवर्गीय स्त्री या नात्याने मी लग्न आयुष्याचा अविभाज्य भाग आहे, असं मानत नाही. अशा पद्धतीने जोडीदार शोधण्याच्या भारतातल्या प्रयत्नाकडे बघताना मला बाहेरच्या जगातल्या एलिअन्सकडे बघितल्यासारखं वाटतं." त्यांच्या मते अरेंज्ड मॅरेज ही पाश्चिमात्य डेटिंग गेमचीच भारतीय आवृत्ती आहे. त्यामुळे या संदर्भात हा शो जागृती निर्माण करणारा असू शकतो. जोडीदार शोधण्याची ही पद्धत इतर कुठल्याही पद्धतीपेक्षा आधुनिक आहे, असा दावाही हा शो करत नाही. इंडियन मॅचमेकिंग शो थोडाफार व्यावहारिक असल्याचंही त्यांचं म्हणणं आहे. मात्र, यातला काही भाग हास्यास्पद असल्याचंही त्यांना वाटतं. कारण तापरियांच्या क्लायंट्समध्ये अनेकांना तर याची जाणीवही नाही की आपण बुरसटलेल्या विचारांचे आहोत. "या शोमध्ये कुठल्याही प्रकारचं डिस्क्लेमर देण्यात आलेलं नाही आणि ही चिंतेची बाब आहे", असं वेटिकाड यांचं म्हणणं आहे. कटू आठवणींना उजाळा शोमध्ये तापरिया लग्न एक कौटुंबिक जबाबदारी असल्याचं दाखवतात. मुलांचं भलं कशात आहे, हे आई-वडिलांना चांगलं ठाऊक आहे आणि म्हणूनच त्यांनी लग्नाच्या बाबतीत मुलांना मार्गदर्शन करायला हवं, असं स्वतः तापरिया यांचं मत आहे. जोडी योग्य आहे की नाही, हे जाणून घेण्यासाठी त्या ज्योतिषी आणि फेस रीडरलाही भेटतात. तापरिया यांच्या क्लायंट्समध्ये काही आत्मनिर्भर तरुणीही आहेत. या तरुणींना परफेक्ट मॅच मिळत नसेल तर तापरिया त्यांना 'तडजोड' करायचा किंवा 'नरमाईची भूमिका' घ्यायचा सल्ला देतात. या शोदरम्यान त्या सतत क्लायंट्सच्या लुकवरून कमेंटही करताना दिसतात. एका ठिकाणी तर त्या एका तरुणीविषयी बोलताना ती 'फोटोजेनिक' नसल्याचं म्हणाल्या. त्यामुळे सोशल मीडियावर शोवर टीका होणं स्वाभाविक आहे. काही जणांचं तर असंही म्हणणं आहे की, अरेंज्ड मॅरेजची प्रक्रिया काही तरुणींच्या मनात कायमची भीती निर्माण करणारी असते. ट्विटरवर एका महिलेने स्वतःचा अनुभव सांगाताना म्हटलं आहे की, लग्न जुळवताना त्यांनाही पाहुण्यांसमोर चालून दाखवावं लागायचं आणि या शोमुळे त्यांच्या त्या कटु आठवणींना उजाळा मिळाला आहे. समाजाला आरसा दाखणारा शो? कानपूरमधल्या सीएसजेएम विद्यापीठातील समाजशास्त्राच्या प्राध्यापिका किरण लांबा झा बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "मुलगी बघण्याचा संपूर्ण कार्यक्रम हा हीन भावना निर्माण करणारा असतो. कारण अशावेळी स्त्रीला शोभेच्या वस्तूप्रमाणे प्रेझंट केलं जातं." "रंग किंवा उंची अशा निरर्थक कारणांवरून नकार मिळणं, हा त्या मुलीसाठी अत्यंत त्रासदायक अनुभव असतो." या शोमध्ये एका उपवर मुलाची आई तापरिया यांना सांगते की, मुलासाठी त्यांच्याकडे बरीच स्थळं आली होती. पण त्या मुली फार शिकलेल्या नव्हत्या किंवा मग त्यांची उंची कमी होती या कारणामुळे मी नाकारलं. योग्य जोडीदाराच्या शोधात असणारा एक तरुण सांगतो की, त्याने आतापर्यंत 150 मुली रिजेक्ट केल्या आहेत. या पूर्वग्रहांवर शो प्रश्न उपस्थित करत नाही. मात्र, बरेचदा समाजातला पुरूषवाद, स्त्रीविरोध, जातीयता आणि वर्णद्वेषासंबंधी आरसा नक्कीच दाखवतो. लेखक देवैय्या बोपन्ना यांनी आपल्या इन्स्टाग्राम पोस्टमध्ये जे लिहिलं आहे तीच या शोची खासियत आहे. ते लिहितात, "हा शो समस्या निर्माण करणारा आहे का? जे वास्तव आहे ते समस्या निर्माण करणारं आहे आणि त्या अनुषंगाने हा एक उत्तम शो आहे." "1.3 अब्ज लोक क्लीन एनर्जी आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याप्रति जागरुक झालेत, हे आपलं वास्तव नाही. सीमा आंटी जोडीदार शोधताना आवडी-निवडी, बॉडी पॉझिटिव्हिटी आणि क्लीन एनर्जी यावर बोलल्या असत्या तर मला वाईट वाटलं असतं. कारण ते समाजाचं वास्तव नाही." भारतातील फिक्स्ड मॅरेज भारतात गेल्या काही वर्षात लव्ह मॅरेजचं प्रमाण वाढलं आहे. विशेषतः शहरी भागात. मात्र, तरीही देशात 90% लग्नं अरेंज्ड असतात. सहसा पुरोहित, नातेवाईक किंवा शेजारच्या काकू लग्न जुळवून देताना मध्यस्थ असतात. मात्र, आई-वडीलही वर्तमानपत्रात जाहिरात देऊन स्थळ शोधतात. गेल्या काही वर्षात लग्न जुळवणाऱ्या वेबसाईट्स मोठ्या प्रमाणावर सुरू झाल्या आहेत. त्यांच्या माध्यमातून हजारो लग्नंही जुळली आहेत. मात्र, आश्चर्याची बाब म्हणजे अनेक यशस्वी आणि प्रतिष्ठित भारतीय-अमेरिकी कुटुंबातही जुन्या काळातल्या पद्धतीने लग्न जुळवली जात आहेत. त्यासाठी ही कुटुंबं सीमा तापरियांसारख्या व्यावसायिकांच्या आकलन क्षमतेवररही विश्वास ठेवतात. यातल्या अनेक कुटुंबातले आई-वडील जाती आणि धर्माच्या अटीही ठेवतात. वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


فالثأر خطوة متوقعة. وهذه السلسلة من الإجراءات والأفعال الانتقامية قد يترتب عليها اقتراب المواجهة العسكرية المباشرة بين البلدين، ووضع مستقبل واشنطن في العراق على المحك. كما من شأنه اختبار استراتيجية الرئيس ترامب للمنطقة (إن كان ثمة استراتيجية)، كما لم تُختبر من قبل. من هو قائد فيلق القدس قاسم سليماني؟ ووصف منسق البيت الأبيض لشؤون الشرق الأوسط والخليج في إدارة أوباما، فيليب جوردون، عملية مقتل سليماني بأنها "إعلان حرب" على إيران من جانب الأمريكيين. وفيلق القدس، هو فرع من فروع قوات الأمن الإيرانية المسؤولة عن العمليات العسكرية في الخارج. ولسنواتٍ، كان سليماني العقل المدبر لتوسيع النفوذ الإيراني، سواء في لبنان أو العراق أو سوريا أو أي مكان آخر، عبر التخطيط لشن هجمات أو تعزيز حلفاء طهران في تلك البلاد. بالنسبة لواشنطن، كانت يدا الرجل ملطختين بالدماء الأمريكية. ولكنه كان يتمتع بشعبية طاغية في إيران نفسها. ومن الناحية العملية، قاد سليماني قتال طهران ضد حملة الضغط الواسعة عليها، والعقوبات التي فرضتها الولايات المتحدة. مواضيع قد تهمك نهاية قاسم سليماني، قائد فيلق القدس التابع للحرس الثوري الإيراني والأمر الأكثر إثارة للدهشة ليس استهداف الرئيس ترامب لسليماني، وإنما توقيت توجيه الولايات المتحدة لضربتها الجوية لقتله الآن. ففي حين أُلقي باللائمة على طهران في سلسلة من الهجمات الصاروخية منخفضة المستوى على القواعد الأمريكية في العراق، وكذلك في اغتيال مقاول أمريكي. مرَّت العمليات الإيرانية السابقة ضد ناقلات النفط في الخليج، وإسقاط طائرة مسيّرة أمريكية، بل وحتى الهجوم الكبير على منشأتين نفطيتين سعوديتين، دون ردٍ أمريكي مباشر. أما فيما يتعلق بالهجمات الصاروخية على القواعد الأمريكية في العراق، فقد رد البنتاغون بالفعل على الميليشيا الموالية لإيران التي يُعتقد أنها تقف وراءها؛ ما أثار هجوماً على السفارة الأمريكية في بغداد. وفي معرِض تبرير قرار قتل سليماني، لم يركز البنتاغون فقط على أفعاله السابقة، وإنما أكد أيضاً أن الضربة كانت بمثابة رادع. وجاء في بيان البنتاغون أن الجنرال كان "يطور بفعالية خططاً لمهاجمة المجندين والدبلوماسيين الأمريكيين في العراق وفي جميع أنحاء المنطقة". ويبقى السؤال الأكبر: ما الذي سيحدث بعد ذلك؟ في حين يأمل الرئيس ترامب، بخطوة درامية واحدة، أن يُخضع إيران، ويثبت لحلفائه القلقين في المنطقة، كإسرائيل والسعودية، أن قوة الردع الأمريكي لم تزل حاضرة. فإنه من غير المحتمل، تقريباً، ألا يكون هناك رد إيراني قوي، حتى ولو لم يكن فورياً. هل يمكن أن تستهدف إيران القوات الأمريكية في العراق رداً على اغتيال سليماني؟ فالقوات الأمريكية البالغ عددها 5 آلاف جندي في العراق هدف واضح محتمل، كما الأهداف الأخرى من أشباه ما ضربته إيران أو وكلاؤها في الماضي. وسيتصاعد التوتر أيضا في الخليج. ولا عجب أن التأثير الأولي للعملية كان ارتفاع أسعار النفط. سوف تسعى الولايات المتحدة وحلفاؤها لتعزيز دفاعاتهم. وقد أرسلت واشنطن بالفعل عددًا صغيراً من التعزيزات الأمنية إلى سفارتها في بغداد. وإذا لزم الأمر، ستكون ثمة خطط لزيادة وجودها العسكري في المنطقة بسرعة. ولكن من الممكن، بالقدر نفسه، ألا يأتي الرد الإيراني مماثلاً للضربة. بمعنى آخر، قد لا يكون غارة جوية مقابل الغارة التي شنتها واشنطن. وقد تسعى إيران إلى اللعب بورقة الدعم الواسع الذي تحظى به في المنطقة عبر نفس الوكلاء الذين شكَّلهم سليماني وموَّلهم. الهجمات على منشأتين نفطيتين سعوديتين على سبيل المثال، يمكن أن تعيد إيران محاصرة السفارة الأمريكية في بغداد، وتضع الحكومة العراقية في موقفٍ صعب، يثير التساؤلات حول الوجود العسكري الأمريكي هناك. ويمكن لها أن تستخدم إثارة الاحتجاجات في أماكن أخرى كغطاء لهجمات جديدة. لقد كانت الضربة الجوية ضد قائد فيلق القدس دليلاً واضحاً على ذكاء الاستخبارات العسكرية الأمريكية وقدراتها. والمؤكد أن كُثراً في المنطقة لن يبكوا سليماني. ولكن هل كانت هذه الهجمة هي أحكم ما يمكن أن يفعله الرئيس ترامب؟ وما مدى استعداد البنتاغون للقادم الذي لا مفر منه؟ وما الذي تخبرنا به تلك الضربة عن استراتيجية الرئيس ترامب في المنطقة؟ وهل تغيرت هذه الاستراتيجية بأي شكلٍ من الأشكال؟ وهل ستكون هناك استراتيجية جديدة تقوم على عدم التسامح مع العمليات الإيرانية؟ أم أن ما حدث لا يتعدى أن الرئيس أطاح بقائد عسكري إيراني كان يعتبره، بلا شك، "رجلاً بالغ السوء".

इराणकडून या हत्येचं जोरदार प्रत्युत्तर दिलं जाऊ शकतं. कारवाई आणि प्रत्युत्तराची ही साखळी दोन्ही देशांना थेट संघर्षाच्या जवळ आणू शकते. अमेरिकेच्या इराकमधल्या भवितव्यावर प्रश्नचिन्हं उपस्थित होऊ शकतं. तसंच हत्येच्या या कारवाईमुळे पश्चिम आशियासंबंधी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या रणनीतीची (अशी काही रणनीती असल्यास) कसोटी लागू शकते. ओबामा प्रशासनात व्हाईट हाउसमधील पश्चिम आशिया आणि पर्शियन आखातविषयक व्यवहाराचे समन्वयक फिलिप गॉर्डन यांच्या मते ही हत्या म्हणजे अमेरिकेने इराणविरोधात युद्ध पुकारल्यासारखंच आहे. परदेशात लष्करी कारवाई करण्यासाठी इराणच्या सुरक्षा दलाने कुड्स फोर्स ही शाखा तयार केली आहे. लेबेनॉन असो, इराक असो, सीरिया असो किंवा इतरही देश, इराणच्या प्रभावाचा विस्तार करण्यासाठी हल्ल्यांची योजना आखण्यात किंवा मित्र राष्ट्रांचं बळ वाढवण्यात सुलेमानी यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. कासीम सुलेमानी अमेरिकन हवाई हल्ल्यात ठार, पश्चिम आशियात काय उमटणार पडसाद? वॉशिंग्टनसाठी सुलेमानी हे दहशतवादी होते. त्यांचे हात अमेरिकन नागरिकांच्या रक्ताने माखले होते, असं अमेरिकेचं म्हणणं होतं. मात्र, इराणमध्ये त्यांची लोकप्रियता अफाट होती. इराणविरोधी दबावतंत्र आणि अमेरिकेने घातलेल्या निर्बंधांविरोधात उभारलेल्या लढ्याचं त्यांनीच खऱ्या अर्थाने नेतृत्व केलं. अमेरिकेचे अध्यक्ष ट्रंप यांना सुलेमानी खटकत होते, हे साऱ्यांना माहिती आहे. मात्र, अमेरिकेने त्यांना ठार करण्यासाठी हीच वेळ का निवडली, याचं सर्वांना आश्चर्य वाटतंय. इराकमधल्या अमेरिकी सैनिकांवर सौम्य स्वरूपाचे रॉकेट हल्ले करण्यात येत होते, असे आरोप तेहरानवर करण्यात आले आहेत. यात अमेरिकेच्या एका कॉन्ट्रॅक्टरचा मृत्यू झाला होता. मात्र, तेहरानने यापूर्वी अनेक गंभीर हल्ले केले आहेत. आखातातल्या तेल टँकर्सवर केलेला हल्ला, अमेरिकेचं मानवरहित विमान पाडणं, सौदीच्या इंधन पुरवठ्यावर केलेला मोठा हल्ला, हे सर्व हल्ले गंभीर होते. मात्र, त्यावेळी अमेरिकेने कुठलीही थेट कारवाई केली नव्हती. इराकचे सैन्य अमेरिकेवर हल्ला करू शकतील का? इराकमधल्या अमेरिकी तळांवर झालेल्या हल्ल्याविषयी बोलायचं तर अमेरिकेने पूर्वीच इराण समर्थक सैन्यावर कारवाई केली आहे. अमेरिकेने केलेल्या त्या कारवाईला उत्तर म्हणून इराकची राजधानी बगदादमधल्या अमेरिकी दूतावासाच्या आवारात हल्ला करण्यात आला होता. सुलेमानींना ठार करण्याच्या कारवाईवर स्पष्टीकरण देताना पेंटॅगॉनने सुलेमानीने पूर्वी केलेल्या कारवाईचा दाखला तर दिलाच. शिवाय, ही प्रतिबंधात्मक कारवाई होती, असंही म्हटलं आहे. पेंटागॉनने एक पत्रक प्रसिद्ध करत म्हटलं आहे, "सुलेमानी इराकमधील अमेरिकी सैन्य आणि अमेरिकी नागरिकांवर तसंच संपूर्ण प्रदेशात हल्ले करण्याची योजना आखत होता." पुढे काय होईल? आता यापुढे काय होणार, हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. या एका कारवाईतून आपण दोन उद्देश साध्य केल्याचं राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांना वाटू शकतं. एक म्हणजे इराणला धडा शिकवला आणि दुसरं म्हणजे इस्राईल, सौदी अरेबिया यासारख्या आखातातील अस्वस्थ मित्रराष्ट्रांना दाखवून दिलं की अमेरिकेची सुरक्षा यंत्रणा अजूनही सर्वात खमकी आहे. मात्र, अमेरिकेच्या या कारवाईनंतर इराणने तातडीने प्रत्युत्तर दिलं नसलं तरी नजिकच्या भविष्यात काहीतरी मोठी कारवाई नक्कीच करणार. इराकमध्ये असलेले अमेरिकेचे पाच हजार सैनिक संभाव्य लक्ष्य ठरू शकतात. यापूर्वीही इराण किंवा इराणच्या मित्रराष्ट्रांकडून असे हल्ले झालेले आहेत. दुसरं म्हणजे आखातात तणाव वाढू शकतो. सर्वांत आधी परिणाम होईल तो तेलाच्या दरावर. तेलाचे दर वाढण्याची दाट शक्यता आहे. अमेरिका आणि त्यांच्या मित्रराष्ट्रांची मदार आपल्या सैन्यावर असेल. अमेरिकेने आधीच एक छोटी सैन्य तुकडी बगदादमधल्या आपल्या दूतावासाकडे रवाना केली आहे. गरज पडल्यास ते इराकमधलं आपलं सैन्यबळ वाढवू शकतात. मात्र, इराण वेगळ्या प्रकारे प्रत्युत्तर देण्याचीही शक्यता आहे. म्हणजे हल्ल्याचं उत्तर हल्ल्याने न देता आखातात इराणला असेलल्या पाठिंब्याचाही वापर केला जाऊ शकतो. सुलेमानीने आखातातील अनेक राष्ट्रांना निधी पुरवून आणि वेळोवेळी मदत करून चांगले संबंध प्रस्थापित केले आहेत. इराण बगदादमधल्या अमेरिकी दूतावासाला घेराव घालून इराक सरकारची कोंडी करू शकतं आणि तिथल्या अमेरिकी सैन्याच्या तैनातीवर प्रश्न उपस्थित करू शकतं. तसंच हल्ल्याला कव्हर करण्यासाठी इतर ठिकाणी निदर्शनं घडवून आणली जाऊ शकतात. कुड्स कमांडर सुलेमानींवर केलेला हल्ला अमेरिकन गुप्तचर यंत्रणा आणि त्यांच्या सैन्य क्षमतेचं प्रदर्शन आहे, हे स्पष्टच आहे. सुलेमानींच्या जाण्याचं आखातातल्या अनेकांना दुःख होणार नाही. मात्र, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी केलेली ही कृती योग्य आहे का? असा प्रश्न विचारला जात आहे. सुलेमानींना ठार केल्याचे जे परिणाम होतील, त्याचा सामना करसाठी पेंटॅगॉन सज्ज आहे का? शिवाय, या हल्ल्यातून राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या आखाती देशांच्या धोरणाविषयी काय संदेश मिळतो? यातून काही बदल झाला आहे का? अमेरिकेने केलेला हल्ला हा इराणकडून करण्यात येणाऱ्या कारवायांबाबत अमेरिकेने स्वीकारलेलं नवीन झिरो-टॉलरन्स धोरण आहे का? की ही केवळ 'अत्यंत वाईट' अशी ओळख असलेल्या एका इराणी कमांडरला दूर सारणारी कारवाई ठरेल. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


سامية حسن تستعرض حرس الشرف لقد أدت اليمين الدستورية في العاصمة التجارية للبلاد، دار السلام، لتصبح أول امرأة تتولى الرئاسة في تنزانيا. وعقب أداء اليمين أطلقت المدفعية 21 طلقة تحية على شرفها كقائدة عامة للقوات المسلحة، ثم استعرضت حرس الشرف ورفعت العلم ولكن للمنتصف فقط حيث تعيش البلاد في حالة حداد. تاريخ سياسي انتٌخبت هذه المرأة لأول مرة كنائبة لماغافولي في عام 2015، وأعيد انتخابها معه العام الماضي، ووفقا للدستور يجب أن تقضي ما تبقى من فترة السنوات الخمس في أعلى منصب في البلاد. وبذلك أصبحت سامية سولوهو حسن الزعيمة السياسية الوحيدة الحالية في إفريقيا، فالرئيسة الإثيوبية دورها شرفي إلى حد كبير، وتنضم إلى قائمة قصيرة من النساء في القارة اللائي أدرن بلادهن. مواضيع قد تهمك نهاية سامية حسن تؤدي اليمين الدستورية وتعرف السيدة البالغة من العمر 61 عاما باسم ماما سامية، في الثقافة التنزانية التي تعكس الاحترام الذي تحظى به، بدلا من اختزالها في دور جندري. لكنها كانت اختيارا مفاجئا لمنصب النائب في عام 2015 ، إذ قفزت على العديد من السياسيين البارزين الآخرين في حزب تشاما تشا مابيندوزي (سي سي إم) ، الذي كان في السلطة بشكل أو بآخر منذ الاستقلال في عام 1961. حكاية الرئيس "الجرافة" الذي وصف فيروس كورونا بـ "الشيطان" وفاة رئيس تنزانيا، أحد أبرز المنكرين لفيروس كورونا، بعد اختفاء غامض لماذا لم تغلق تنزانيا المساجد والكنائس رغم تفشي كورونا؟ وكانت قد انتخبت لأول مرة لمنصب عام في عام 2000، وبرزت على الصعيد الوطني في عام 2014 كنائبة لرئيس الجمعية التأسيسية التي أنشئت لصياغة دستور جديد، وهناك نالت الثناء لسلوكها الهادئ في إدارة الاجتماعات واحتوائها حالات الغضب من حين لآخر والطريقة التي تعاملت بها مع بعض الأعضاء المفوهين. ومن حيث الشخصية، فإنها تتناقض مع ماغافولي. شغلت سامية حسن منصب نائب الرئيس ماغافولي منذ عام 2015 فعندما بدا متسرعا ولا يخشى الإعراب عن مشاعره بدت أكثر تأنيا وروية. ويقال أيضا إنها مستمعة جيدة تؤمن باتباع الإجراءات الصحيحة. "زعيمة قديرة" وصفها جانيواري ماكامبا، أحد أعضاء البرلمان والذي عمل معها في مكتب نائب الرئيس، بأنها "أكثر سياسية بُخست قيمتها في تنزانيا". وقال: "لقد لاحظت عن كثب أخلاقيات عملها واتخاذ القرار ومزاجها، إنها زعيمة قديرة للغاية". لكن لم يتضح بعد أين تضعها تلك المؤهلات في عالم السياسة، والأهم من ذلك أن عليها أن تقرر ما إذا كانت ستستمر في نهج سلفها المتشكك في التعامل مع فيروس كورونا. لم يكن هناك شك في أنها كانت موالية للرئيس، لكنها لم تكن تخشى أن تضرب بمفردها. ولعل أهم دليل على ذلك كان عام 2017 عندما زارت زعيم المعارضة، توندو ليسو، في مستشفى بالعاصمة الكينية نيروبي بعد أن نجا من محاولة اغتيال. ومع تكهن الناس بتورط عملاء الدولة في محاولة الاغتيال تسببت صور الزيارة في إحداث صدمة في جميع أنحاء البلاد. وذهب ليسو إلى المنفى بعد ذلك، وعاد لفترة وجيزة للمشاركة في الانتخابات العام الماضي لكنه عاد للعيش في بلجيكا قائلا إنه تلقى المزيد من التهديدات بالقتل. حياتها الخاصة على الرغم من كونها نائبة للرئيس منذ عام 2015 وشغلت منصب وزير دولة في الحكومة السابقة، لا يُعرف الكثير عن حياة سامية الخاصة. ولدت في يناير/كانون الثاني من عام 1960 في زنجبار، الجزر شبه المستقلة قبالة سواحل تنزانيا القارية، وفي وقت لاحق تابعت دراسة الإدارة العامة في تنزانيا أولا ثم تخرجت في جامعة مانشستر بالمملكة المتحدة. قضى 56 عاما في المنفى: آخر السلاطين العرب في افريقيا حكاية أميرة عربية وقعت في حب شاب أوروبي وهربت من أجله أحد طرفيها سلطان عربي: تعرف على أقصر حرب في التاريخ تعرف على الأرخبيل الأفريقي الذي اعتقل فيه 20 شخصا بتهمة المثلية وكان تابعا لسلطنة عمان وفي عام 1978 تزوجت من حافظ أمير، الذي يُعرف بأنه أكاديمي في مجال الزراعة، لكنه أيضا ظل بعيدا عن الأنظار، ومنذ أن أصبحت سامية نائبة للرئيس لم يتم تصوير الاثنين معا. ولديهما أربعة أبناء من بينهم موانو حافظ أمير وهو حاليا عضو في مجلس النواب في زنجبار. وسامية حسن ليست أول امرأة تتولى منصب الرئاسة في افريقيا حيث تضم القائمة كل من: دور رئيسة إثيوبيا سهلي ورق زودي شرفي إلى حد كبير فيروس كورونا وفي خطاب تنصيبها،دعت سامية حسن إلى الوحدة، وقالت: "هذا وقت دفن خلافاتنا، لكي نكون دولة واحدة، هذا ليس وقت توجيه أصابع الاتهام، لكنه وقت التشبث بأيدي بعضنا والمضي قدما معا". ويقول محللون إن هذه التصريحات تهدف إلى تبديد الأسئلة حول كيفية التعامل مع مرض ماغافولي الذي أُعلن الأربعاء أنه توفي متأثرا بمرض القلب. يذكر أن الرئيس الراحل لم يشاهد في الأماكن العامة لأكثر من أسبوعين، وانتشرت شائعات حول صحته، إذ قال بعض السياسيين المعارضين إنه أصيب بفيروس كورونا. ومن جانبه، بعث الإثيوبي تيدروس أدهانوم غيبريسوس، رئيس منظمة الصحة العالمية، تهنئته إلى رئيسة تنزانيا الجديدة قائلا إنه يأمل في أن يتمكنا من العمل معا لمواجهة فيروس كورونا. وقال في تغريدة بهذا الشأن: "أتطلع إلى العمل معكم للحفاظ على سلامة الناس من كوفيد19 وإنهاء الوباء ولنحقق معا تنزانيا أكثر صحة". ويذكر أنه عندما وصل كوفيد 19 إلى تنزانيا ، لم يؤمن الرئيس الراحل بالتزام الناس بيوتهم فقد أرادهم أن يدخلوا الكنائس والمساجد للصلاة. وقال ماغافولي، وهو مسيحي متدين، من كنيسة في العاصمة دودوما: "فيروس كورونا هو شيطان فلا يمكنه أن يعيش في جسد المسيح، سيحترق على الفور". ولا توجد سجلات متاحة للجمهور للوفيات الأخيرة في تنزانيا، ولم يتم الإفصاح عن أي معلومات حول تأثير فيروس كورونا منذ مايو/أيار من العام الماضي عندما تم الإبلاغ عن 500 إصابة و 20 حالة وفاة. وأصرت السلطات على أنه لا يوجد ما يدعو للقلق، واتخذت إجراءات صارمة ضد من تتهمهم بنشر "معلومات كاذبة". ومنذ يونيو/حزيران من عام 2020، عندما أعلن أن البلاد "خالية من كوفيد 19"، سخر الرئيس الراحل إلى جانب كبار المسؤولين الحكوميين الآخرين، من فعالية الكمامات، وشككوا في نجاح اختبار الفيروس، وأثاروا غضب الدول المجاورة التي فرضت تدابير صحية للحد من الفيروس. وقد شهدت تنزانيا القليل من الاختبارات، ولم يتم وضع خطط لبرنامج التلقيح، مما جعل البلاد خارجة عن المألوف.

समिया सुलूहू हसन समिया हसन या 2015 मध्ये पहिल्यांदाच उपराष्ट्राध्यक्षपदाच्या उमेदवार म्हणून समोर आल्या होत्या. त्यानंतर गेल्या सहा वर्षांपासून त्याच या पदावर आहेत. दरम्यान, गेल्या वर्षी झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीतही जॉन मेगुफूली-समिया हसन जोडीने पुन्हा विजय मिळवला होता. पण आता जॉन मेगुफूली यांच्या निधनामुळे रिक्त झालेल्या ठिकाणी समिया हसन यांची वर्णी लागणार आहे. टांझानियाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी निवड झाल्यानंतर समिया सुलूहू हसन या सध्याच्या काळातील आफ्रिकेतील एकमेव महिला राष्ट्रप्रमुख ठरतील. (इथियोपियाच्या राष्ट्राध्यक्षही महिला आहेत, पण हे पद औपचारिक स्वरुपाचं मानलं जातं.) समिया सुलूहू हसन कोण आहेत? आगामी राष्ट्राध्यक्ष समिया हसन या 61 वर्षांच्या आहेत. टांझानियात त्यांना ममा समिया नावाने ओळखलं जातं. टांझानियाच्या संस्कृतीत समिया यांना मिळणारा सन्मान यामधून दिसून येतो. 2015 च्या निवडणुकीत मेगुफूली यांनी समिया हसन यांना उपराष्ट्राध्यक्षपदाच्या उमेदवार म्हणून घोषित केल्यानंतर सर्वत्र आश्चर्य व्यक्त करण्यात येत होतं. मेगुफूली-हसन यांनी त्यावेळी चामा चा मॅपिंडूझी (CCM) या पक्षाला पराभूत करून सत्ता हस्तगत केली. 1961 मध्ये टांझानिया स्वतंत्र झाल्यापासून बहुतांश काळ हाच पक्ष सातत्याने सत्तेत होता, त्यामुळे याकडे परिवर्तन म्हणून पाहिलं गेलं. समिया हसन या 2000 साली पहिल्यांदा लोकप्रतिनिधी म्हणून निवडून आल्या होत्या. त्यानंतर टांझानियातील प्रत्येक महत्त्वाच्या राजकीय घडामोडींमध्ये त्यांचा सहभाग होता. समिया हसन आणि जॉन मेगुफूली पण व्यक्तिमत्वाचा विचार केल्यास राष्ट्राध्यक्ष मेगुफूली यांच्या तुलनेत त्या पूर्णपणे वेगळ्या असल्याचं सांगितलं जातं. मेगुफूली आपल्या आक्रमक भाषणांसाठी ओळखले जायचे. ते कोणतीही गोष्ट अत्यंत स्पष्टपणे बोलत होते. मात्र समिया हसन या अत्यंत विचारशील आणि शांत स्वभावाच्या असल्याचं म्हटलं जातं. सक्षम नेत्या समिया हसन यांच्यासोबत काम करत असलेले खासदार जॅन्यूअरी मकांबा यांच्याशी बीबीसीने बातचीत केली. मकांबा यांच्या मते, समिया सुलूहू हसन या टांझानियातील सर्वांत अंडररेटेड राजकारणी आहेत. त्यांच्याबद्दल फारशी चर्चा झाली नाही. पण त्या सक्षम आहेत.. मकांबा हे उपराष्ट्राध्यक्ष कार्यालयातच समिया यांचे सहकारी आहेत. ते पुढे सांगतात, "मला त्यांच्यासोबत जवळून काम करण्याची संधी मिळाली. त्या अतिशय मेहनती आहेत. निर्णय प्रक्रिया आणि दृष्टीकोन यांचा विचार केल्यास त्या अत्यंत सक्षम नेत्या आहेत." पण आगामी काळात समिया यांना अनेक आव्हानांना तोंड द्यावं लागणार आहे. राष्ट्राध्यक्ष मेगुफूली यांच्या निष्ठावान म्हणून त्या ओळखल्या जायच्या याबाबत शंका नाही. पण आपलं मत स्पष्टपणे मांडायला त्या कधीच घाबरत नाहीत. 2017 मध्ये टांझानियाचे विरोधी पक्षनेते टुंडू लिसू यांच्यावर हल्ला झाल्यानंतर त्यांनी रुग्णालयात जाऊन त्यांची भेट घेतली होती, हे विशेष. या भेटीची जोरदार चर्चा संपूर्ण देशभरात झाली होती. या घटनेनंतर लिसू आता बेल्जियमला स्थायिक झाले आहेत. एकामागून एक जीवे मारण्याच्या धमक्या मिळत असल्याने आपण राजकारणातून निवृत्त होत असल्याची घोषणा त्यांनी नुकतीच केली होती. वैयक्तिक आयुष्य समिया यांची 2015 मध्ये उपराष्ट्राध्यक्षपदावर निवड होण्याआधी त्यांनी मंत्री म्हणूनही काम केलेलं आहे. पण त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्याबाबत फारशी माहिती लोकांना नाही. समिया यांचा जन्म जानेवारी 1960 मध्ये झिंजीबार बेटांवर झाला होता. हा भाग टांझानियाच्या मूळ भूमीपासून थोडा वेगळा असून स्वायत्त असल्याचं मानलं जातं. पुढील शिक्षणासाठी समिया टांझानियात दाखल झाल्या. तर त्यांनी आपलं पदव्युत्तर शिक्षण युकेमध्ये घेतलेलं आहे. 1987 मध्ये त्यांचा विवाह कृषिविषयक तज्ज्ञ प्रा. हाफीद आमेर यांच्याशी झाला होता. आमेर यांच्याबाबतही फारशी माहिती उपलब्ध नाही. समिया उपराष्ट्राध्यक्ष झाल्यापासून दोघेही सार्वजनिक जीवनात एकत्रितपणे फिरताना कधीच आढळून आले नाहीत. समिया-आमेर दांपत्याला चाल मुलं असून त्यापैकी म्वानू हाफीद आमेर हा झिंजीबारच्या विधानसभेचा सदस्य आहे. इथिओपियाच्या राष्ट्राध्यक्ष आफ्रिकेतील आजपर्यंतच्या महिला राष्ट्राध्यक्ष 1993-1994 : सिल्व्ही किनिगी - बुरूंडी देशाचे राष्ट्राध्यक्ष मेलकोईल दादाई यांच्या हत्येनंतर काळजीवाहू राष्ट्राध्यक्ष म्हणून देशाची कमान सांभाळली होती. 2006-2018 : एलेन जॉनसन सिरलिफ - लायबेरियाच्या लोकनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष 2009 : रोझ फ्रान्सिन रोगोम्बे - राष्ट्राध्यक्ष ओमर बोंगो यांच्या निधनानंतर गॅबन देशाच्या हंगामी राष्ट्राध्यक्ष 2012 : मोनिक ओहसन बेलापियू - मॉरिशसचे राष्ट्राध्यक्ष सर अनिरूद जगन्नाथ यांच्या राजीनाम्यानंतर सूत्र स्वीकारली. 2012-2014 : जॉयस बांडा - बिंगू वा मुथारिका यांच्या निधनानंतर मालवी देशाच्या राष्ट्राध्यक्षपदी निवड 2014-2016 : अमिना गरीब-फकीम - मॉरिशसच्या संसदेकडून निवडण्यात आलेल्या राष्ट्राध्यक्ष 2018-सध्या : सेहल वर्क ज्वेड - इथिओपियाच्या राष्ट्राध्यक्ष हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


مائدة حجابري وجمعت الفتاة الإيرانية، مائدة حجابري، آلاف المتابعين لحسابها على انستغرام، بعد نشرها فيديوهات لنفسها وهي ترقص على موسيقى إيرانية وأخرى غربية. وبث التلفزيون الرسمي الإيراني ما بدا أنه اعترافات لمائدة. وتشارك مستخدمو مواقع التواصل الاجتماعي في إيران فيديوهات ورسائل تأييدا للفتاة، وكذلك هاشتاغات تحمل اسم "الرقص ليس جريمة". وتلزم الحكومة الإيرانية النساء بقواعد صارمة للزي، كما تحظر عليهن الرقص مع الرجال في الأماكن العامة، إلا إذا كان مع أعضاء العائلة المباشرين. وأظهرت فيديوهات مائدة لاعبة الجمباز وهي ترقص بالمنزل، دون أن ترتدي حجاب، وهو سلوك دأبت عليه الفتاة من قبل. وانتشرت فيديوهات مائدة على نطاق واسع ودفعت العديد من الفتيات لحذو حذوها ، وهو الأمر الذي أثار حفيظة بعض الإيرانيين. وأفادت تقارير بأن العديد من الراقصين الآخرين جرى اعتقالهم، خلال الأسابيع الأخيرة. وعلق المدون حسين روناغي: "إذا أخبرت الناس في أي مكان بالعالم، بأن فتيات في عمر 18 أو 19 عاما اعتقلن، بسبب الرقص أو السعادة أو الجمال، بذريعة نشر الفجور، بينما مغتصبو الأطفال وآخرون أحرار، فإنهم سيسخرون من الأمر، لأنه بالنسبة لهم غير معقول". دأبت لاعبة الجمباز مائدة حجابري على نشر فيديوهات راقصة لها على مواقع التواصل وكتبت إحدى مستخدمات تويتر: "أنا أرقص لكي يروا (السلطات) أنهم لن يستطيعوا أن يأخذوا منا السعادة والأمل، بالقبض على الشباب والفتيات مثل مائدة". ولا تعد تلك هي المرة الأولى التي تعتقل فيها فتيات بسبب الرقص في إيران. وفي أغسطس/ آب الماضي، اعتقل مسؤول في مدينة مشهد، بعد ظهور لقطات فيديو تظهر حشدا من الرجال والنساء يرقصون في مركز للتسوق بالمدينة، كما اعتقل 6 أشخاص بسبب أدائهم رقصة زومبا، . وفي عام 2014، تعرض 6 شباب إيرانيين - نشروا فيديوهات لأنفسهم، وهم يرقصون على أغنية "هابي" للمغني الأمريكي فاريل ويليامز، في الشوارع وعلى أسطح المنازل في طهران - تعرضوا لأحكام مع وقف التنفيذ بالسجن لمدد تصل إلى عام، فضلا عن 91 جلدة. من جهتها، قالت الشرطة الإيرانية إنها ستغلق الحسابات التي تنشر فيديوهات مشابهة لفيديو مائدة على انستغرام مضيفة "أن القضاء يدرس إمكانية حجب الموقع." يذكر أن إيران تحجب العديد من تطبيقات التواصل الاجتماعي كفيسبوك وتويتر، إلا أن الشباب الإيراني يتحدى تلك القرارات باستخدام برنامج تشفير. مغردون "ارفعوا الحظر عن الرقص" وأطلق نشطاء إيرانيون هاشتاغات باسم الفتاة للتعبير عن تضامنهم معها، وللمطالبة بالإفراج عنها وبرفع القيود المفروضة على الرقص. كما تداول النشطاء مقطع فيديو بثته القناة الأولى الإيرانية، لشرطي وهو يحقق مع مائدة التي اعتذرت عما قامت به. وظهرت مائدة في الفيديو وهي تغالب دموعها قائلة "إنها لم تقصد مخالفة القوانين وتحريض الشباب". وأضافت بأن " كثرة المعجبين هي أحد الأسباب، التي دفعتها إلى نشر فيديوهاتها الراقصة، على وسائل التواصل الاجتماعي." وشكك المغردون في صحة الفيديو، ورجحوا أن مائدة أجبرت على الإدلاء بتلك التصريحات تحت الضغط.. وعلقت إحدى المغردات بالقول:" فتاة موهوبة ترقص على حسابها الشخصي في انستغرام تعامل كمجرمة. لم يبق إلا الأوكسجين لكي تمنعوه عنا." وكتب المغرد فوربدي :"لقد استمعت للتو لجلسة استجواب مائدة هجابري على طريقة الاتحاد السوفياتي. لقد كانت تبكي على شاشة التلفزيون الرسمي الإيراني، لنشرها فيديوهات لا تتخطى دقيقة واحدة على انستغرام وهي ترقص. قلبي ينفطر حزنا لأجل هذه الطفلة البريئة." وعلق آراش سيجرشي قائلا:"إيران اعتقلت للتو الشابة مائدة هجابري، لأنها نشرت مقاطع فيديو وهي ترقص. قبل 40 عاما، كان الرقص يدرس في المدارس الإيرانية، ولكن بعد الثورة الإسلامية في 1979 أصبح جريمة كبيرة!" الرقص في إيران قد يقود إلى السجن عانى الرقص في إيران من قيود السلطات، إذ لازمت السرية هذا الفن منذ عام 1979. لكن الشباب الإيراني يتحدى هذه للقيود المفروضة، بالرقص في الشوارع، وبتصوير مقاطع فيديو ونشرها على مواقع التواصل الاجتماعي. ترجمة التغريدة "ما هي جريمتهن؟ لقد كن يرقصن وهن سعيدات؟ أتمنى أن تفهموا أن الرقص والسعادة فن وليست جريمة. الجريمة هي النهب والفساد"

मीदा होजाब्री मीदा होजाब्री नावाच्या एका टीनएजरने आपल्या इराणी आणि पाश्चिमात्य संगीतावर डान्स करतानाचे अनेक व्हीडिओ आपल्या इन्स्टाग्राम अकाऊंटवर शेअर केलेत. विशेष म्हणजे इन्स्टाग्रावर हजारोंच्या संख्येने लोक तिला फॉलो केलं जातंय. हे व्हीडिओ आपणच पब्लिश केल्याचं मीदा होजाब्रीनं शुक्रवारी कबुल केलं आणि तिची ही कबुली सरकारी टीव्ही चॅनलने प्रसारित केली. या तरुणीच्या अटकेनंतर सोशल मीडियावर लोकांनी तिचं समर्थन करायला सुरू केलं आहे. होजाब्रीच्या समर्थनार्थ अनेक जणी आता आपापले डान्सिंग व्हीडिओ शेअर करत आहेत. '#dancing_isn't_a_crime' सारखे हॅशटॅग वापरत आहे. इराणमध्ये काही अपवाद वगळता, महिलांच्या कपड्यांबाबत आणि पुरुषांसोबत नाचण्यावर अनेक कडक नियम आहेत. हाजोब्रीच्या डान्स व्हीडिओमध्ये तिने ना हिजाब घातलाय ना स्कार्फ घातलेला दिसत आहे. होजाब्री सारख्या अनेक डान्स कलाकरांना नुकतीच अटक करण्यात आली होती. ब्लॉगर हुसेन रोनाघी यांनी यांदर्भात प्रतिक्रिया दिली आहे. "जगातल्या कुणालाही असं सांगितलं की, 17 - 18 वर्षांच्या मुली नाचल्यामुळे, खुश राहिल्यामुळे किंवा सुंदर दिसल्यामुळे समाजात अश्लीलता पसरते आणि म्हणून आम्ही त्यांना अटक करतोय तर तुमचंच हसू होणार आहे. बलात्कार करणारे आणि अन्य आरोपी मोकाट फिरत असताना कुणाला डान्स करते म्हणून अटक होत असेल तर हे अविश्वसनीय आहे." या मुद्द्यावर एका ट्विटर यूजर लिहितात, "अधिकाऱ्यांनी मला बघावं म्हणूनच मी नाचते आहे. होजाब्रीसारख्या तरुणींना अटक करून ते आमच्याकडून आमचं सुख आणि आशा हिरावून घेऊ शकत नाही." इराणमध्ये डान्स करणाऱ्यांना अटक करण्याची ही काही पहिली वेळ नाही. याआधी मशाद इथल्या एका मॉलमध्ये महिला आणि पुरुषांनी एकत्र नृत्य सादर केल्याच्या व्हीडिओमुळे एका अधिकाऱ्याला अटक करण्यात आली होती. तर 2014ला सहा इराणी नागरिकांनी इंग्रजी गाण्यांवर डान्स करतानाचा व्हीडिओ शेअर केला, म्हणून त्यांना एक वर्षाचा तुरुंगवास आणि 91 चाबकाच्या फटक्यांची शिक्षा सुनावण्यात आली होती. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


انتشرت على الانترنت صور لحطام الطائرة الروسية سوخوي وهو يحترق وقال وزير الدفاع الروسي إن الطيار "قتل في معركة على الأرض مع الإرهابيين، بعدما هبط بمظلة النجاة في منطقة يعتقد أن هيئة تحرير الشام تسيطر عليها". وأعلنت جماعة هيئة تحرير الشام، المرتبطة بمجموعة مسلحة كانت تابعة لتنظيم القاعدة، مسؤوليتها عن إسقاط المقاتلة. وتتمركز "هيئة تحرير الشام" في المنطقة الشمالية الشرقية لمحافظة إدلب. وبحسب المرصد السوري لحقوق الإنسان، ومقره في بريطانيا، فإن الطائرات الروسية شنت العشرات من الغارات في المنطقة في 24 ساعة الماضية. وذكرت الأمم المتحدة أن نحو 100 ألف مدني نزحوا من منطقة إدلب هربا من المعارك والغارات الجوية بعد بدأت القوات الحكومية السورية هجومها على آخر معاقل للمعارضة المسلحة. ماذا نعرف أيضا عن الحادث؟ كانت طائرة سوخوي 25 تحلق على مستويات منخفضة في سماء قرية معصران بمحافظة إدلب. شنت المقاتلات الروسية عشرات الغارات على المنطقة في 24 ساعة الأخيرة. أظهرت صور فيديو الطائرة وهي تحترق في الجو. صور فيديو أخرى أظهرت ركام الطائرة على الأرض، وجناح الطائرة به نجمة حمراء. وزير الدفاع الروسي قال إن الطيار أخطر القيادة أنه هبط بمظلة النجاة في منطقة تسيطر عليها جبهة النصرة، وإنه قتل في معركة مع "الإرهابيين". كيف ردت روسيا؟ وزارة الدفاع قالت إنها ستفعل ما بوسعها لاستعادة الجثة. ونقلت مواقع التواصل الاجتماعي خبرا مفاده أن سفنا روسية أطلقت من البحر الأبيض المتوسط صورايخ كروز على إدلب. المقاتلات الروسية لم تسجل خسائر كثيرة منذ بداية حملتها في روسيا وتساعد روسيا قوات الحكومة السورية في قتالها ضد المعارضة المسلحة. وكانت القوات السورية شنت في ديسمبر/ كانون الأول الماضي حملة واسعة حول منطقة إدلب، بمساعدة القوات الجوية الروسية. ولم تسجل القوات الجوية الروسية إلا خسائر قليلة منذ بداية عملياتها العسكرية في سوريا في سبتمبر/ أيلول 2015.

विमानाच्या वैमानिकानं विमानाचं अपघात होण्यापूर्वी सुखरुप बाहेर उडी घेतली. मात्र, त्याला पकडण्यात आल्याची माहिती सीरियन ऑब्झर्वेटरी फॉर ह्युमन राइट्स मॉनिटरिंग या संस्थेनं दिली. या प्रसंगाचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर प्रसारित झाला असून त्यात विमान उडवण्यात आल्याचं स्पष्ट दिसते आहे. तर, दुसऱ्या एका व्हीडिओत विमानाचे आग लागलेले अवशेष दिसत असून एका पंखावर रशियाचं चिन्ह असलेला लाल तारा दिसत आहे. सीरियासह तिथल्या बंडखोरांसोबत रशियाची लढाई सुरू आहे. रशियन लढाऊ विमानांच्या मदतीनं सीरियाच्या फौजांनी इडलिब प्रांतात गेल्या डिसेंबरमध्ये जोरदार मोहीम उघडली होती. यामुळे या भागातले जवळपास १ लाख नागरिक निर्वासित झाल्याचा दावा संयुक्त राष्ट्रांकडून करण्यात आला आहे. वैमानिक अद्याप सुखरूप आहे किंवा नाही हे स्पष्ट झालं नसून कोणत्या गटानं त्याचं विमान उडवलं आणि त्याला पकडलं हे देखील स्पष्ट झालेलं नाही. कट्टरतावादी जिहादी, अल-कायदाशी संबंधित हयात ताहरीर अल-शाम हे सीरियातल्या उत्तर-पश्चिम भागात सक्रिय आहेत. सुखोई-२५ हे जमिनीवर कारवाई करण्यासाठी निष्णात विमान ओळखलं जातं. सप्टेंबर २०१५पासून सुरू झालेली रशियन हवाई दलाची कारवाई अद्याप थांबलेली नसून त्यांची हारही झालेली नाही. ऑगस्ट २०१६मध्ये मात्र रशियन हवाई दलाचं हेलिकॉप्टर पाडण्यात आलं होतं. यात हेलिकॉप्टरमधल्या ५ जणांचा मृत्यू झाला होता. रशियाच्या सुखोई-२५ विमानाचं संग्रहित छायाचित्र सीरियन ऑब्झर्वेटरी फॉर ह्युमन राइट्स मॉनिटरिंग या संस्थेनं दिलेल्या माहितीनुसार गेल्या 24 तासांमध्ये रशियन लष्करानं अनेक हवाई हल्ले केले आहेत. दरम्यान हे विमान बंडखोरांच्या नेमक्या कुठल्या गटानं पाडलं आहे हे अजून स्पष्ट झालेलं नाही. हे पाहिलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


تزايدت شكوك لدى الآباء عندما لمسوا تشابها كبيرا بين الأطفال وكشف تحليل الحمض النووي أن يان كربات، الذي توفي منذ عامين، خصب بسائله المنوي أمهات هؤلاء الأطفال في عيادته الخاصة في بيجدروب بالقرب من مدينة روتردام. وتأكدت النتائج الاثنين الماضي بعد أن أمر قضاة محكمة بكشف النتائج علنا أمام العامة. وقال أحد هؤلاء الأطفال: "أخيرا انتهى هذا الفصل، والآن أعرف أن كربات هو أبي." وأضاف لهيئة الإذاعة الهولندية: "بعد 11 سنة من البحث، أستطيع أن أواصل حياتي. وأشعر بسعادة لأن كل شيء اتضح أخيرا." وقال تيم بيوترز، المحامي الذي مثل 49 طفلا، إنه سعيد بما توصل إليه من نتائج بعد سنوات من الشك والغموض. وأضاف: "معنى ذلك أننا وصلنا أخيرا إلى حالة من الوضوح بالنسبة للأطفال الذين تطابقت أحماضهم النووية". ومَثُل كربات أمام المحكمة للمرة الأولى في 2017 عندما رفع عدد من الأطفال الذين أُنجبوا عن طريق التخصيب الصناعي من متبرعين وآباؤهم دعاوى قضائية بعد أن نمت لديهم شكوك بوجود صلة قرابة. صرحت المحكمة المحلية في روتردام بإعلان نتائج تحاليل الحمض النووي للأطفال محلي القضية وتضمنت الدعوى القضائية طفلا قريب الشبه جدا بالطبيب. وحصلت السلطات على عينات الحمض النووي من منزل الطبيب في إبريل/ نيسان 2017 بعد وفاته عن عمر يناهز 89 سنة. "اشتباهات خطيرة" حكم قضاة في الدعوى القضائية التي رُفعت في 2017 بإمكانية إجراء تحليل الحمض النووي، لكنهم اشترطوا أن تظل نتائج التحليل سرية في انتظار ما تتوصل إليه قضايا أخرى، وفقا لوسائل إعلام هولندية. وفي فبراير/ شباط الماضي قضت محكمة روتردام المحلية أخيرا بإمكانية إعلان النتائج. وقالت بيان صادر على الموقع الإلكتروني لمؤسسة ريكس أدفوكيت القانونية: "أثبتت الفحوص شبهات استخدام الطبيب كربات سائله المنوي الشخصي في عيادته". وكان كربات يسمي نفسه "رائد مجال الخصوبة". وأُغلقت عيادة الطبيب الهولندي في 2009 بسبب مزاعم تزويره بيانات، وتحاليل، وأوصاف متبرعين، وأنه تجاوز العدد المسموح به للتخصيب من متبرع واحد وهو ستة أطفال.

जॅन करबाट असं या डॉक्टरांचं नाव आहे. त्यांचं दोन वर्षांपूर्वी निधन झालं. बिजड्रॉप या शहरात त्यांचं क्लिनिक होतं. DNA चाचणीत हा सगळा प्रकार उघडकीला आला आहे. न्यायाधीशांनी या चाचण्यांचे अहवाल सार्वजनिक करण्याचा आदेश दिल्यानंतर या प्रकाराची माहिती कळली. या मुलांपैकीच एक होता जोई. ही माहिती समोर आल्यावर तो म्हणाला, "करबाट माझे वडील आहे, हे अखेर मला कळलं. म्हणून आता हा विषय माझ्यासाठी संपलाय." "11 वर्षं शोध घेतल्यानंतर आता मी निवांतपणे जगू शकतो. माझ्यासमोर सगळं चित्र स्पष्ट झालं याचा मला आनंद आहे," असं तो NOS या डच वाहिनीशी बोलताना म्हणाला. या 49 मुलांचं कोर्टात प्रतिनिधित्व करणारे टिम ब्युटर्स म्हणाले, त्यांना आनंद झालाय की अनेक वर्षांच्या अनिश्चिततेनंतर अखेर हे सत्य समोर आलंय. "याचाच अर्थ असा आहे की ज्या मुलांची चाचणी झाली आहे, ते आता सुटकेचा नि:श्वास टाकू शकतात," त्यांनी NOSला सांगितलं. बहुतांश मुलांचा 1980 च्या दशकात जन्म झाला होता. करबाट यांना पहिल्यांदा 2017 मध्ये काही पालकांनी कोर्टात खेचलं होतं, कारण त्यांच्या मुलांचं या डॉक्टरांशी नातं आहे, असा संशय त्यांना आला होता. एका मुलाच्या शरीराची रचना डॉक्टरशी अगदी मिळतीजुळती होती, असं त्यांनी कोर्टात सांगितलं होतं. मात्र वयाच्या 89व्या वर्षी डॉक्टरचा मृत्यू झाल्यानंतर एप्रिल 2017मध्ये त्यांच्या घरून काही वस्तू जप्त करण्यात आल्या होत्या. दाट शंका 2017 मध्येच न्यायाधीशांनी DNA चाचणीला परवानगी दिली. मात्र या प्रकरणातले सर्व अहवाल येईपर्यंत DNA चाचणीचे निकाल गुप्त ठेवावे, असं कोर्टाने सांगितल्याची बातमी स्थानिक प्रसारमाध्यमांनी दिली आहे. यावर्षी फेब्रुवारीत रोटरडॅम जिल्हा न्यायालयाने हे अहवाल सार्वजनिक करण्याचा आदेश दिला. यातून करबाट यांनी आपल्या क्लिनिकमध्ये स्वतःचंच वीर्य वापरल्याचा दाट संशय आता खरा ठरलाय, असं वक्तव्य 'रेक्स अडव्होकेट' या विधी संस्थेच्या वेबसाईटवर जारी करण्यात आलं आहे. करबाट स्वतःची ओळख वंध्यत्व निवारणच्या क्षेत्रातील प्रणेते म्हणून करून द्यायचे. 2009 मध्ये त्यांचं क्लिनिक बंद करण्यात आलं होतं. त्यांच्यावर रुग्णांच्या माहितीत फेरफार केल्याचा, डोनरची आणि तसंच त्यांच्या अहवालांची खोटी माहिती देण्याचा आरोप होता. तसंच एक डोनरकडून सहा मुलांसाठीच वीर्य घेण्याच्या नियमाचंही उल्लंघन केल्याचा त्यांच्यावर आरोप होता. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


وقالت وزارة الداخلية الأفغانية إن أكثر من عشرة صواريخ أطلقت من شاحنة صغيرة داخل المدينة. وألحقت الصواريخ أضرارا بعدد من المباني والمركبات. وأعلن تنظيم الدولة المسؤولية عن إطلاق الصواريخ. وجاء الهجوم قبل ساعات من اجتماع وزير الخارجية الأمريكي، مايك بومبيو، مع ممثلين عن حركة طالبان، وذلك في محاولة لاستئناف محادثات السلام. وفي الأسبوع المنصرم، أعلنت إدارة الرئيس الأمريكي، دونالد ترامب، المنتهية ولايتها عن خطط لسحب 2000 جندي أمريكي من أفغانستان بحلول منتصف يناير/ كانون الثاني. مواضيع قد تهمك نهاية وقوبل القرار بانتقادات، وذلك وسط مخاوف من أن يؤدي الخفض الحاد والسريع للقوات إلى إضعاف قدرة الحكومة الأفغانية على التعامل مع حركة طالبان وتنظيمات مسلحة أخرى. ويخشى العديد من المحللين أن الجيش الأفغاني ليس قويا بما يكفي للقتال بمفرده إذا استمر العنف بعد رحيل القوات الأجنبية. وضربت الصواريخ يوم السبت مناطق في وسط وشمال كابول، بينها المنطقة شديدة التحصين التي تضم سفارات وشركات دولية، في حدود التاسعة صباحا بالتوقيت المحلي (4:30 غرينتش). وقالت السفارة الإيرانية في كابول إن شظايا صواريخ أصابت مجمعها لكن أحدا لم يصب. وأظهر مقطع فيديو نُشر على مواقع التواصل الاجتماعي تلميذات يركضن في ذعر فيما تدوي انفجارات خلفهن. وقال شاهد عيان، يدعى عبد القادر "كنت أتناول الإفطار عندما سقطت الصواريخ. أصاب أحد الصواريخ سيارة تابعة لمخبز". ونفت طالبان تورطها، وقالت في بيان إنها "لا تطلق النار بدون تمييز على أماكن عامة". وينشط فرع لتنظيم الدولة الإسلامية في أفغانستان، وأعلن مسؤوليته عن هجمات في كابول في الآونة الأخيرة، منها هجومان على مؤسسات تعليمية أسفرا عن مقتل نحو 50 شخصا. وبدأت الولايات المتحدة بالفعل سحب قواتها من أفغانستان، وذلك في إطار تنفيذ التزاماتها الواردة في اتفاقية وقعتها مع حركة طالبان في فبراير/ شباط من هذا العام. لكن العنف في البلاد زاد في الآونة الأخيرة، حيث كثفت الحركة هجماتها وسط تعثر المفاوضات مع الحكومة الأفغانية. ويجتمع بومبيو يوم السبت مع ممثلين عن طالبان والحكومة الأفغانية في العاصمة القطرية الدوحة. وتسود تكهنات بأن الولايات المتحدة وطالبان اقتربتا أخيرا من إبرام اتفاقية بشأن القضايا الأولية التي ناقشها الجانبان حتى الآن.

शनिवारी (21 नोव्हेंबर) सकाळी काबूलच्या एका रहिवाशी भागात दोन कारमधून जवळपास 20 मॉर्टर्स डागण्यात आले. या हल्ल्यात अनेक इमारती आणि कारचं नुकसान झालं. मात्र, आपण हे हल्ले केले नसल्याचं तालिबानचं म्हणणं आहे. तालिबानसोबत शांतता चर्चा पुन्हा सुरू करण्यासाठी अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माईक पॉम्पियो दोहामध्ये तालिबानच्या प्रतिनिधींची भेट घेणार आहेत. या आठवड्याच्या सुरुवातीलाच ट्रम्प प्रशासनाने जानेवारीच्या मध्यापर्यंत अफगाणिस्तानातून 2000 अमेरिकी जवानांना माघारी बोलावलं जाईल, अशी घोषणा केली होती. मात्र, एवढ्या घाईने अमेरिकी जवानांना माघारी बोलावल्यास तालिबान आणि इतर कट्टरपंथी घटकांचा सामना करण्याची अफगाणिस्तान सरकारची क्षमता कमी होऊन त्यांच्या अडचणीत वाढ होईल, असं म्हणत अमेरिकेच्या या निर्णयावर टीका करण्यात आली होती. परकीय सैन्य माघारी गेल्यानंतर स्वतःच्या बळावर तालिबान किंवा इतर कट्टरतावाद्यांचा मुकाबला करण्याइतपत अफगाणिस्तान सैन्य मजबूत नसल्याचं अनेक जाणकारांना वाटतं. तालिबाननं नाकारली हल्ल्याची जबाबदारी शनिवारी करण्यात आलेल्या हल्ल्यात परकीय दूतावास आणि काही आंतरराष्ट्रीय कंपन्या असणाऱ्या काबुलच्या मध्यवर्ती आणि उत्तरेकडच्या भागांना लक्ष्य करण्यात आलं. मॉर्टरचे काही भाग आपल्या परिसरातही पडले. मात्र, कुणालाही इजा झाली नसल्याचं इराणच्या दूतावासाने सांगितलं आहे. तालिबानने हल्ल्याची जबाबदारी नाकारल्यानंतर एका स्थानिक कट्टर इस्लामिक गटाने हा हल्ला केला असावा, असा संशय व्यक्त केला जातोय. गेल्या काही दिवसात काबुलमध्ये झालेल्या हल्ल्यांची जबाबदारी या इस्लामिक गटाने स्वीकारली होती. काही दिवसांपूर्वी याच गटाने एका शैक्षणिक संस्थेवर हल्ला केला होता. त्यात 50 जणांचा मृत्यू झाला होता. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


ممكن هذا يوم أمريكا، هذا يوم الديمقراطية وقال الرئيس الجديد عقب أداء اليمين: "لقد انتصرت الديمقراطية". ولم يشارك دونالد ترامب، الذي لم يقر رسميا بخسارته السباق الرئاسي أمام بايدن، في مراسم التنصيب. وأعلن الرئيس الجديد عن مجموعة من الأوامر التنفيذية التي تهدف إلى تغيير سياسات رئيسية تبناها ترامب خلال ولايته في المنصب. وأدت كامالا هاريس اليمين نائبة للرئيس لتصبح أول امرأة تشغل هذا المنصب. مواضيع قد تهمك نهاية وأقيم حفل التنصيب في مبنى الكابيتول الأمريكي. الذي يخضع لإجراءات أمنية مشددة للغاية بعد اقتحامه من قبل المتظاهرين المؤيدين لترامب في أعمال شغب دامية في 6 يناير/ كانون الثاني. وقام حوالي 25000 من أفراد الحرس الوطني بحماية الحفل، الذي غاب عنه مئات الآلاف من الناس بسبب جائحة فيروس كورونا. كيف سارت إجراءات يوم التنصيب؟ قال بايدن، في كلمته خلال مراسم التنصيب: "غاية ما سأعمل عليه هو إعادة توحيد أمريكا مرة أخرى". وسلط الرئيس الجديد الضوء في كلمته على رسالة الوحدة، ووعد بأن يكون رئيسا "لجميع الأمريكيين" - بمن فيهم أولئك الذين صوتوا ضده. وشارك في مراسم التنصيب ثلاثة رؤساء سابقين: باراك أوباما - الذي كان بايدن نائبا له لمدة ثماني سنوات - وبيل كلينتون وجورج دبليو بوش. غنت الفنانة ليدي غاغا في حفل التنصيب النشيد الوطني الأمريكي كما حضر مايك بنس، نائب ترامب، حفل التنصيب. وتضمن حفل الافتتاح عروضا موسيقية غنت فيها الفنانة ليدي غاغا النشيد الوطني، بالإضافة إلى جينيفر لوبيز وغارث بروكس. في وقت سابق يوم الأربعاء، حضر بايدن، البالغ من العمر 78 عاما، قداسا في كاتدرائية في واشنطن - إلى جانب أربعة من قادة الكونغرس الكاثوليكيين، من الديمقراطيين والجمهوريين.

तर कमला हॅरिस यांनी उपाध्यक्षपदाची शपथ घेतली आहे. अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्ती सोनिया सोटोमेयर यांनी त्यांना शपथ दिली. जो बायडन यांचं भाषण "हा अमेरिकेचा दिवस आहे. हा लोकशाहीचा दिवस आहे. हा ऐतिहासिक दिवस आहे, आज कुणा एका व्यक्तीचा नाही तर लोकशाही मूल्यांचा उत्सव आहे. आज लोकशाहीचा विजय झाला आहे," असं शपथ घेतल्यानंतर जो बायडन यांनी म्हटलं आहे. यावेळी त्यांनी कॅपिटल हिलवरील हल्ल्याचा देखील उल्लेख केला. "हे महान राष्ट्र आहे. आपण सर्व उत्तम नागरिक आहोत. आपल्या देशाने अनेक वादळं बघितली. आपण खूप पुढे आलो आहोत. मात्र, इथून पुढेही मोठा टप्पा आपल्याला गाठायचा आहे." "लोकशाही अमूल्य असल्याचं आपण पुन्हा शिकलो आहोत. लोकशाही नाजूक आहे आणि या क्षणी लोकशाही बळकट झाली आहे." "या पवित्र मैदानावर काही दिवसांपूर्वी हिंसाचाराने कॅपिटलचा पाया हादरवण्याचा प्रयत्न केला आणि आज आपण इथे शांततामय मार्गाने सत्ता हस्तांतर करण्यासाठी एकत्र आलेलो आहोत. गेल्या दोन शतकांहून अधिक काळापासून ही परंपरा चालत आलेली आहे." भविष्यातील अमेरिकेचा आत्मा पुन्हा बहाल करण्याच्या निर्धाराचा त्यांनी पुन्हा उल्लेख केला. मात्र, त्यासाठी "पोकळ शब्दांपेक्षा बरंच काही करण्याची गरज असल्याचंही" ते म्हणाले. "आपल्यात फूट पाडणाऱ्या शक्ती मजबूत आहेत. मात्र, त्या नव्या नाहीत. ही सततची लढाई आहे आणि कायम विजय मिळेलच, याची खात्री कधीच देता येत नाही. मात्र, इतिहास, विश्वास आणि उद्देश कायमच एकतेचा मार्ग दर्शवतात." अमेरिकन महानतेसाठी ऐक्य आवश्यक आहे, असं सांगत बायडन यांनी समाजात अधिक परस्पर आदर राखण्याचं आवाहन केलं. ते म्हणाले, "ओरडणे थांबवा आणि डोकं शांत करा. ऐक्याशिवाय शांती नाही". संयुक्त या शब्दावर भर देत ते म्हणाले, "ऐक्य पुढे जाण्याचा मार्ग आहे आणि आम्ही हा क्षण संयुक्त राष्ट्र अमेरिका म्हणून पाळलाच पाहिजे." कमला हॅरिस यांचा उल्लेख करत ते म्हणाले, "108 वर्षांपूर्वी मतदानाच्या अधिकारासाठी मोर्चा काढणाऱ्या शूर महिलांना रोखण्यासाठी हजारो लोक रस्त्यावर उतरले होते आणि आज एक महिला अमेरिकेच्या उपाध्यक्षपदाची शपथ घेत आहेत. त्यामुळे बदल होत नाही, हे सांगूच नका." "संधी, सुरक्षा, स्वातंत्र्य, प्रतिष्ठा, सन्मान आणि सत्य", या अमेरिकी नागरिकांना आवडणाऱ्या समान गोष्टी असल्याचं ते म्हणाले. निवडणुकीत घोटाळा झाल्याचं म्हणत डोनाल्ड ट्रंप यांनी बायडन यांचा विजय मान्य करायला नकार दिला होता. त्याचा दाखला देत बायडन म्हणाले, "गेल्या काही आठवड्यातल्या घटना बघितल्या तर एक गोष्ट लक्षात येते की सत्यही असतं आणि खोटेपणाही असतो. सत्ता आणि फायद्यासाठी खोटं बोललं जातं." रिपब्लिकन आणि डेमोक्रेटिक पक्षाचा संदर्भ देत ते म्हणाले, "लाल आणि निळ्या रंगातलं असभ्य युद्ध थांबवलं पाहिजे. जे तुमच्यासारखे दिसत नाही, ज्यांची प्रार्थनेची पद्धत आपल्यापेक्षा वेगळी आहे अशांवर अविश्वास ठेवणे हे उत्तर नाही." लेडी गागा यांनी गायलं राष्ट्रगीत सर्वांत आधी फादर लिओ ओ'डोनोव्हॅन यांनी प्रार्थना म्हटली. त्यानंतर लेडी गागा यांनी अमेरिकेचं राष्ट्रगीत गायलं. 78 वर्षांचे जो बायडन पहिल्यांदाच राष्ट्राध्यक्ष झाले आहेत यापूर्वी त्यांनी तीनवेळा राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक लढवली आहे. बराक ओबामा यांच्या कार्यकाळात बायडन यांनी अमेरिकेचे उपाध्यक्ष म्हणून कामगिरी बजावली आहे कमला हॅरिस यांच्यासह अनेक महत्त्वाच्या नेत्यांनी आज जांभळा रंग परिधान केला होता. डेमोक्रेटिक पक्षाचा निळा आणि रिपब्लिकन पक्षाचा लाल रंग मिळून जांभळा रंग तयार होतो. त्यामुळे या रंगाला अमेरिकेत द्विपक्षीय लोकशाहीचं प्रतिक मानलं जातं. ट्रंप यांच्या कार्यकाळात अमेरिकेचे उपाध्यक्ष असलेले माईक पेन्स हेदेखील कार्यक्रमाला उपस्थित होते. ट्रंप यांच्या अनुपस्थितीमुळे पेन्स यांची उपस्थिती सगळ्यांचं लक्ष वेधणारी ठरली. शपथग्रहण सोहळा कसा असेल? नवनियुक्त राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन आणि उपाध्यक्ष कमला हॅरिस कॅपिटल हिलवर दाखल झाले आहेत. स्वागत अधिकाऱ्यांनी दोघांचही स्वागत केलं. माजी राष्ट्राध्यक्षही या कार्यक्रमाला हजेरी लावतात. मावळते राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप वगळता वयाच्या नव्वदीत असणारे जिमी कार्टर हे माजी राष्ट्राध्यक्षही सोहळ्याला उपस्थित नाहीत. फादर लिओ ओ'डोनोव्हॅन यांच्या प्रार्थनेनी कार्यक्रमाची सुरुवात होईल. त्यानंतर लेडी गागा अमेरिकेचं राष्ट्रगीत गाईल. त्यानंतर कमला हॅरिस अमेरिकेच्या उपाध्यक्षपदाची शपथ घेतील. त्यानंतर जेनिफर लोपेझ गाण्याचा कार्यक्रम सादर करेल. त्यानंतर जो बायडन आणि त्यांच्या कुटुंबाची ओळख करून देण्यात येईल आणि त्यानंतर बायडन राष्ट्राध्यक्षपदाची शपथ घेतली. शपथविधीनंतर लगेचच बायडन राष्ट्राला संबोधन पहिलं भाषण करतील. हे भाषण जवळपास 20 मिनिटांचं असेल. त्यानंतर आफ्रिकन-अमेरिकन वंशाची कवयित्री आणि सामाजिक कार्यकर्ती अमांडा गोरमन हिच्या कवितेने कार्यक्रमाची सांगता होईल. मुख्य सोहळ्याला माजी राष्ट्राध्यक्षही उपस्थित असणार आहे. सोहळ्यासाठी माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा, बिल क्लिंटन आणि जॉर्ज बुश सपत्निक उपस्थित आहेत. कॅपिटल हिलच्या घटनेनंतर आजच्या सोहळ्यावेळी कुठलाही अनुचित प्रकार घडू नये, यासाठी संपूर्ण वॉशिंग्टन डीसीमध्ये नॅशनल गार्डचे तब्बल 25 हजार जवान तैनात करण्यात आले आहेत. कोव्हिड परिस्थितीमुळे यावेळच्या राष्ट्राध्यक्ष शपथग्रहण सोहळ्याला कमी पाहुणे आमंत्रित आहेत. त्यामुळे यावेळी कार्यक्रमस्थळी अत्यंत तुरळक गर्दी आहे. चर्चमध्ये केली प्रार्थना नवनियुक्त राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी पत्नी डॉ. जिल बायडन यांच्यासोबत कॅथेड्रल ऑफ सेंट मॅथ्यू चर्चमधल्या प्रार्थनेला उपस्थिती लावली. जो बायडन यांनी पत्नी डॉ. जिल बायडन यांच्यासोबत वॉशिंग्टन डीसीमधल्या कॅथेड्रल ऑफ सेंट मॅथ्यू चर्चमध्ये प्रार्थना केली. अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाच्या सभापती नॅन्सी पेलोसी आणि इतरही काही नेते यावेळी उपस्थित होते. जो बायडन अमेरिकेचे दुसरे रोमन कॅथलिक अध्यक्ष आहेत. यापूर्वी जॉन एफ केनेडी हे एकमेव रोमन कॅथलिक अध्यक्ष अमेरिकेला लाभले होते. 1963 साली जॉन एफ. केनेडी यांच्या हत्येनंतर त्यांची प्रार्थना सभाही याच चर्चेमध्ये आयोजित करण्यात आली होती. ट्रंप समर्थकांनी वॉशिंग्टन डीसीकडे पाठ फिरवली तारा मॅकेल्व्हे बीबीसी न्यूज, वॉशिंग्टन अमेरिकेच्या राजधानीत सध्या डेमोक्रेटिक पक्षाच्या समर्थकांमध्ये उत्साह संचारला आहे. तर दुसरीकडे मावळते राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या समर्थकांनी राजधानीकडे पाठ फिरवली आहे. जो बायडन यांच्याविरोधात आयोजित निदर्शनं रद्द करण्यात आली आहेत. ट्रंप समर्थक एका गटाने 'पब्लिक अॅडव्होकेट'या नावाने आंदोलनाचं आयोजिन केलं होतं. मात्र, 20 जानेवारी रोजी वॉशिंग्टन डीसीमध्ये आणीबाणी लागू करण्यात आल्याने हा कार्यक्रम रद्द करत असल्याचं त्यांच्या वेबसाईटवर सांगण्यात आलंय. वॉशिंग्टन डीसीला जाणार नसल्याचं इतरही काही ट्रंप समर्थकांचं म्हणणं आहे. त्यापैकी एकाने सांगितलं, "अमेरिकी संसदेचे सदस्य, बायडन यांचा स्टाफ आणि नॅशनल गार्डचे 60 हजार जवान वगळता कार्यक्रमाला कुणीही हजर राहणार नाही." लॉकडाऊनमुळेदेखील बायडन यांचे अनेक समर्थक घरूनच हा सोहळा बघणार आहेत. बायडन यांच्यासमोर कोरोना विषाणूचं आव्हान अँजेलिका कॅसास बीबीसी न्यूज, टेक्सस अमेरिकेच्या भूमीत कोरोना विषाणू संक्रमणाची पहिली केस आढळल्याला बरोबर एक वर्ष पूर्ण झालं आहे. जो बायडन राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्र हाती घेत असताना अमेरिकेत कोरोनाग्रस्तांची संख्या सर्वाधिक आहे तर जवळपास 4 लाख लोकांचा कोरोना संसर्गामुळे मृत्यू झाला आहे. कोरोना संसर्गामुळे मृत्यूमुखी पडलेल्यांना बायडन यांनी मंगळवार श्रद्धांजली वाहिली. यावेळी बोलताना ते म्हणाले, "आपण ज्यांना गमावलं त्यांच्या आठवणी जपूया." कोरोना विषाणूमुळे ज्यांनी आपले प्रियजन गमावले आणि ज्यांच्यावर कोरोना विषाणूमुळे आर्थिक कुऱ्हाड कोसळली अशा लोकांशी मी गेले वर्षभर बोलत आले आहे. या संकटामुळे अमेरिकेवर जी आपत्ती ओढावली त्यासाठी काहीजण ट्रंप प्रशासनाच्या कारभाराला जबाबदार धरत आहेत तर काही लोकांच्या नजरा आता बायडन प्रशासन काय करणार, याकडे लागल्या आहेत. नव्या राष्ट्राध्यक्षांनी कोव्हिड संकटावर मात करण्यासाठी 1.9 ट्रिलियन डॉलरच्या पॅकेजची योजना आखली आहे. यात वेगवान लसीकरण, अधिकाधिक कोव्हिड-19 चाचण्या, 1 लाख अतिरिक्त सार्वजनिक आरोग्य कर्मचाऱ्यांची भरती आणि अमेरिकी कुटुंबाना थेट आर्थिक मदत यांचा समावेश आहे. शपथविधीची तयारी शपथविधी सोहळ्याच्या तयारीविषयी माहिती देत आहेत बीबीसी न्यूजच्या प्रतिनिधी समांथा ग्रॅनव्हिले 'जानेवारीत शपथग्रहण सोहळा आयोजित करावा, ही कुणाची कल्पना होती माहिती नाही. मात्र, यावेळी कडाक्याची थंडी असते आणि सोसाट्याच्या वाऱ्यामुळे नीट बोलता येत नाही आणि ऐकूही येत नाहीय. सहसा नव्या राष्ट्राध्यक्षांच्या स्वागतासाठी मोठ्या संख्येने पर्यटक येत असतात. यावेळी मात्र मी माझ्या संपूर्ण आयुष्यात बघितले नाही एवढे लष्करी जवान तैनात दिसत आहेत. केवळ 20 मिनिटांचं अंतर पार करण्यासाठी आज जवळपास अडीच तास लागला. एवढंच नाही तर एखाद्या वॉर झोनमध्ये असल्याप्रमाणे आम्हाला अनेक चेकप्वाईंट्स पार करत जावं लागलं. रस्त्याने निरव शांतता आहे आणि जागोजागी अमेरिकेचे झेंडे लावण्यात आले आहेत. बीबीसीच्या टेंटमध्ये आम्ही आठ जण आहोत आणि प्रत्येकजण पॉवर आउटलेच्या शोधात आहे. जेणेकरून मुख्य समारंभ सुरू होण्यापूर्वी ही जागा बऱ्यापैकी उबदार होईल, अशी आशा आहे. ट्रंप यांची बायडन यांच्यासाठी नोट कमला हॅरिस आज अमेरिकेच्या उपाध्यक्षपदाची शपथ घेणार आहेत. अमेरिकेच्या उपाध्यक्षपदी वर्णी लागणाऱ्या त्या पहिल्या कृष्णवर्णीय आणि आशिया-अमेरिकन महिला आहेत. सोहळ्यापूर्वी एक ट्वीट त्यांनी केलं आहे. या ट्वीटमध्ये त्या लिहितात, "माझ्या आधी जन्माला आलेल्या स्त्रीमुळे आज मी इथे आहे." मावळते राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप नव्या राष्ट्राध्यक्षांच्या शपथग्रहण सोहळ्याला उपस्थित नसले तरी त्यांनी जो बायडन यांच्यासाठी एक नोट लिहून ठेवली असल्याचं व्हाईट हाऊसच्या प्रवक्त्यांनी सांगितलं आहे. ट्रंप यांनी अगदी आता-आतापर्यंत निवडणुकीतला पराभव मान्य केला नव्हता. इतकंच नाही तर व्हाईट हाऊस सोडताना बाहेर जमलेल्या पत्रकारांशी बोलतानादेखील त्यांनी जो बायडन यांचा 'नवनियुक्त राष्ट्राध्यक्ष' असा उल्लेख करणं टाळलं. डोनाल्ड ट्रंप यांनी व्हाईट हाऊस सोडलं खरंतर अमेरिकेमध्ये मावळते राष्ट्राध्यक्ष व्हाईट हाऊसमध्ये नव्या राष्ट्राध्यक्षांचं स्वागत करून राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्र त्यांच्या हाती सुपूर्द करतात. सत्तांतराच्या या कार्यक्रमानंतरच मावळते राष्ट्राध्यक्ष व्हाईट हाऊस सोडतात. मात्र, डोनाल्ड ट्रंप यांच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या कारकिर्दीप्रमाणेच राष्ट्राध्यक्ष म्हणून त्यांचा शेवटचा दिवसही परंपरांना छेद देणारा ठरला. डोनाल्ड ट्रंप यांनी अमेरिकेच्या मावळत्या फर्स्ट लेडी मेलेनिया ट्रंप यांच्यासोबत मरिन वन हेलिकॉप्टरमध्ये बसत व्हाईट हाऊस सोडलं. मरिन वन हेलिकॉप्टर डोनाल्ड ट्रंप आणि मेलेनिया ट्रंप यांना घेऊन मेरीलँडमधल्या ज्वाईंट बेस अँड्र्यूजला रवाना झालं. ज्वाईंट बेस अँड्र्यूजला शेवटचा निरोप समारंभ पार पडणार आहे. निरोप समारंभानंतर ते एअर फोर्स वनच्या विमानाने फ्लोरिडाला रवाना होतील. तिथल्या पाम बिचवरच्या Mar-a-Lago या आपल्या रिसॉर्टमध्ये ते निवृत्तीनंतरच्या नव्या आयुष्याची सुरूवात करतील. दरम्यान मावळते उपाध्यक्ष माईक पेन्स हे ट्रंप यांच्या निरोप समारंभाराला अनुपस्थित राहतील. मात्र, जो बायडन आणि कमला हॅरिस यांच्या शपथग्रहण सोहळ्याला ते उपस्थित राहणार आहेत. व्हाईट हाऊस सोडताना उपस्थित पत्रकारांशी बोलताना हे जगातलं सर्वोत्तम घर आहे, असं ट्रंप म्हणाले. ते म्हणाले, "आम्ही चार वर्षं उत्तमरित्या घालवले आणि बरंच कामही केलं. आम्ही अमेरिकी जनतेवर प्रेम करतो आणि हे आमच्यासाठी खूप खास आहे." ट्रंप मेरिलँडमधील अँड्र्यूज एअर बेसवर दाखल थोड्याच वेळात ते मेरीलँडमधल्या ज्वाईंट बेस अँड्र्यूजवर दाखल झाले तिथं त्यांनी उपस्थित समर्थकांना संबोधित केलं. "ही चार वर्ष अद्भूत होती," असं ते म्हणाले. त्यानंतर ट्रंप यांनी मेलानिया ट्रंप यांना दोन शब्द बोलायची केली. मेलेनिया ट्रंप म्हणाल्या, "तुमची फर्स्ट लेडी होणं माझ्यासाठी अभिमानाची बाब होती. ईश्वर तुमचं, तुमच्या कुटुंबाचं आणि आपल्या देशाचं भलं करो." यानंतर ट्रंप यांनी गेल्या चार वर्षांत घेतलेल्या महत्त्वाच्या निर्णयांची यादीच वाचली. ते पुढे म्हणाले, "ते (नवे राष्ट्राध्यक्ष) कर वाढवणार नाही, अशी मी आशा करतो." ट्रंप गेल्या काही दिवसांपासून उद्विग्न भासत असल्याचं वृत्त अमेरिकी प्रसार माध्यमांमध्ये छापून येत असलं तरी आज अँड्र्यूज एअर बेसवर ते अत्यंत उत्साही आणि सकारात्मक दिसत होते. आज आपण जे काही बोलू ते राष्ट्राध्यक्ष म्हणून आपलं शेवटचं भाषण असणार आहे, याची जाणीव असल्यामुळे कदाचित ते उत्साही दिसत असावेत. मी पुन्हा येईन - ट्रंप आपल्या शेवटच्या भाषणात ट्रंप यांनी कोरोना संकटाचाही उल्लेख केला. ते म्हणाले, "आम्ही लसीच्या रुपाने वैद्यकीय चमत्कार घडवला." विषाणू 'भयंकर प्रकरण' असल्याचं ते म्हणाले. शिवाय, त्यांनी पुन्हा एकदा या विषाणूचा 'चायना व्हायरस'असा उल्लेख केला. अमेरिकेचा अध्यक्ष होणं ही आपल्यासाठी "सर्वात अभिमानाची बाब" होती, असंही ट्रंप म्हणाले. तसंच, "तुमच्यासाठी कायम लढत राहीन", असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला. ट्रंप यांनी आपल्या शेवटच्या भाषणात उत्तराधिकाऱ्यांचं अभिनंदन केलं. मात्र, जो बायडन किंवा कमला हॅरिस यांच्या नावांचा उल्लेख केला नाही. "कुठल्यातरी स्वरुपात पुन्हा परत येईन", असा निर्धार व्यक्त करत ट्रंप यांनी भाषणाचा शेवट केला आणि ते फ्लोरिडाकडे रवाना झाले. अँथोनी झुरचर, बीबीसी नॉर्थ अमेरिका रिपोर्टर आपल्या उत्तराधिकाऱ्याच्या सोहळ्याला अनुपस्थित राहणारे अमेरिकेचे शेवटचे राष्ट्राध्यक्ष होते अँड्र्यू जॉनसन. अब्राहम लिंकन यांच्या हत्येनंतर आणि अमेरिकेला हादरवून टाकणाऱ्या गृहयुद्धाच्या समाप्तीनंतर अँड्र्यू जॉनसन अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदी विराजमान झाले होते. जॉनसन यांच्यानंतर उत्तराधिकाऱ्याच्या पदग्रहण सोहळ्याला अनुपस्थित राहणारे डोनाल्ड ट्रंप पहिले राष्ट्राध्यक्ष असणार आहेत. डोनाल्ड ट्रंप यांनी त्यांच्या चार वर्षांच्या अध्यक्षीय कार्यकाळात अनेक प्रथा-परंपरांना छेद दिला आहे. त्यांच्याविरोधात महाभियोगाचा खटलाही चालला. त्यांच्याच कार्यकाळात गेल्या वर्षभरात अमेरिकेतला असंतोष वाढला आणि त्याची परिणीती ट्रंप समर्थकांनी कॅपिटल हिलवर केलेल्या हल्ल्ल्यात झाली. नव्या राष्ट्राध्यक्षाचा पदग्रहण सोहळा भव्य असतो. देशभरातले प्रमुख राजकीय नेते या कार्यक्रमाला हजेरी लावतात. मात्र, या सोहळ्याकडे पाठ फिरवत ट्रंप यांनी एकट्यानेच व्हाईट हाऊस सोडण्याचा निर्णय घेतला. त्यांना घेऊन जाण्यासाठी मरिन वनचं हेलिकॉप्टर हजर होतं. काही मोजक्या पत्रकारांच्या उपस्थितीत लाल कार्पेटवरून चालत ट्रंप यांनी व्हाईट हाऊसला अलविदा केलं. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार रात्री 10.30 वाजता शपथविधी शपथविधीआधी अमेरिकेची राजधानी असलेल्या वॉशिंग्टनमध्ये लॉकडाऊन लागू करण्यात आलं आहे. वॉशिंग्टन शहरात 25 हजारहून अधिक सैनिक तैनात करण्यात आले आहेत. काही दिवसांपूर्वी कॅपिटल हिल अर्थात अमेरिकेच्या संसदेवर झालेला हल्ला आणि कोरोनाचा संसर्ग हे लक्षात घेऊन अमेरिकेच्या प्रशासनाने सावधानतेचा उपाय म्हणून मोठा फौजफाटा तैनात केला आहे. जो बायडन यांचा शपथविधी जीएटी प्रमाणवेळेनुसार संध्याकाळी पाच वाजता तर भारतीय प्रमाणवेळेनुसार रात्री साडेदहा वाजता अमेरिकेची राजधानी वॉशिंटनमध्ये होईल. त्यांच्यासोबत भारतीय वंशाच्या कमला हॅरिस उपराष्ट्राध्यक्षपदाची शपथ घेतील. हे पद भूषवणाऱ्या त्या पहिला महिला आणि कृष्णवर्णीय व्यक्ती आहेत. आंतरराष्ट्रीय पॉप स्टार लेडी गागा या प्रसंगी अमेरिकेचं राष्ट्रगीत गाणार आहेत. जेनिफर लोपेझ आणि गार्थ ब्रुक्सही सादरीकरण करणार आहेत. बायडन-हॅरिस यांच्या शपथविधीनंतर संध्याकाळी होणाऱ्या कार्यक्रमाचं निवेदन अभिनेते टॉम हँक्स करणार आहेत. जॉन लेनन, जॉन बॉन जोव्ही, ब्रुस स्प्रिंग्सस्टीन, डेमी लोव्होटो आणि जस्टीन टिंबरलेक यांच्यासारखे सेलिब्रिटी या कार्यक्रमात हजेरी लावणार आहेत. ट्रंप यांनी दिला राष्ट्राच्या नावे संदेश आपल्या पदावरून पायउतार होण्याआधी अमेरिकेचे मावळते राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी राष्ट्राच्या नावे व्हीडिओ संदेश दिला. त्यांनी म्हटलं, "आम्ही तेच केलं, जे करण्यासाठी आम्हाला निवडून दिलं होतं." यूट्यूबवर प्रसिद्ध केलेल्या व्हीडिओत त्यांनी म्हटलं की, " मी अनेक कठीण लढाया लढलो कारण हे करण्यासाठी तुम्ही मला निवडून दिलं होतं," पुढे त्यांनी असंही म्हटलं की त्यांच्या प्रशासन काळात अमेरिका जगातली 'सगळ्यांत महान अर्थव्यवस्था' बनली आहे. अमेरिकन शेअर बाजाराला कोरोना काळात फटका बसला होता आणि आता कुठे त्यांची गाडी रूळावर येतेय. सध्या शेअर बाजाराने उसळी मारली आहे. पण तरीही अर्थव्यवस्था पुर्णपणे रूळावर आलेली नाही. डिसेंबरमध्ये अनेक लोकांच्या नोकऱ्या गेल्या. रिटेल विक्री गेल्या काही महिन्यात घसरली आहे आणि बेरोजगारी वाढत आहे. ट्रंप यांनी आपल्या व्हीडिओत बोलताना म्हटलं की, "आमची विचारसरणी किंवा कार्यपद्धती डावी किंवा उजवी नव्हती. यात रिपब्लिकन किंवा डेमोक्रॅट असा पक्षांचा भेदही नव्हता. आमचा उद्देश देशहित होता, ज्यात संपूर्ण देश आहे." मंगळवारी लिंकन मेमोरियलमध्ये झालेल्या सभेत नवनियुक्त राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी कोरोनामुळे मृत्यू झालेल्या नागरिकांना श्रद्धांजली वाहिली. अमेरिकेत आतापर्यंत चार लाख, एक हजार लोकांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला आहे. १६० वर्षांमध्ये डोनाल्ड ट्रंप असे पहिले राष्ट्राध्यक्ष असतील जे नव्या राष्ट्राध्यक्षाच्या शपथविधी सोहळ्याला उपस्थित नसतील. 1869 साली महाभियोगाद्वारे हटवण्यात आलेले दुसरे एक राष्ट्राध्यक्ष, डेमोक्रेटिक पक्षाचे अँड्र्यू जॉन्सन यांनी रिपब्लिकन पक्षाचे युलिसस एस ग्रँट यांच्याकडे दुर्लक्ष करून शपथविधीकडे पाठ फिरवली होती. जॉन्सन यांना कार्यालयातून हटवण्याच्या प्रक्रियेला पाठिंबा दिलेल्या ग्रँट यांना याचं फारसं आश्चर्य वाटलं नाही. जो बायडन परंतु, यावेळी स्थित्यंतरामधील कटुता आणखी लक्षणीय आहे. सर्वसाधारणतः ही प्रक्रिया निवडणुकीनंतर लगेच सुरू होते, पण ट्रंप यांनी निकाल स्वीकारायला नकार दिल्यामुळे काही आठवडे उशिराने ही प्रक्रिया सुरू झाली. बायडन यांच्या शपथविधी समारंभाला आपण उपस्थित राहणार नसल्याचं ट्रंप यांनी म्हटलं आहे. शपथविधी टाळून ते बहुधा फ्लोरिडामधील त्यांच्या मालकीच्या मार-अ-लागो क्लबमध्ये जातील. प्रचंड सुरक्षाव्यवस्था शपथविधीच्या दिवशी सशस्त्र हल्ला होऊ शकतो अशी भीती काही माध्यमांनी व्यक्त केली आहे. पोलिसांच्या कार रस्त्यावर गस्त घालत आहेत तसंच हेलिकॉप्टरनेही आकाशातून पाहणी केली जातेय. रस्त्यावर जागोजागी पांढऱ्या रंगाचे तंबू दिसत आहेत ज्यात गेल्या काही दिवसांपासून सुरक्षारक्षकांनी तळ ठोकला आहे. पोलिसांनी आपल्या प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले आहे की जर कुणी देखील कॅपिटल ग्राउंडचे कंपाउंड बेकायदेशीररीत्या ओलांडण्याचा प्रयत्न केला तर त्या व्यक्तीला अटक करण्यात येईल. वॉशिंग्टनला इतर शहरांपासून जोडणारा व्हर्जिनिया पूलदेखील या काळात बंद ठेवण्यात येणार आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


في عام 2020، ولأول مرة منذ 11 عاما، ارتفعت معدلات الانتحار في اليابان، وكان أكثر ما أثار الدهشة هو ارتفاع معدل انتحار النساء بنحو 15 بالمئة، في حين انخفضت حالات انتحار الذكور بشكل طفيف. وفي شهر أكتوبر/تشرين الأول وحده، ارتفع معدل انتحار الإناث في اليابان أكثر من 70 بالمئة، مقارنة بالشهر نفسه من العام السابق. فما الذي يحدث في اليابان؟ ولماذا يبدو أن تأثير الوباء على النساء أسوأ بكثير منه على الرجال؟ تحذير: قد يزعج محتوى هذه القصة بعض القراء. ازداد احترامي لأولئك الذين يعملون على منع الانتحار، خاصة بعد أن التقيت شابة حاولت مرارا وتكرارا الانتحار؛ إذ تسبب لي ذاك اللقاء بكثير من التوتر والقلق. مواضيع قد تهمك نهاية كنت أجلس في مركز يستقبل المرضى بلا مواعيد مسبقة في إحدى أحياء مدينة يوكوهاما في اليابان، والذي تديره جمعية خيرية لمنع الانتحار تسمى (مشروع بوند)، في حين كانت تجلس قبالتي شابة تبلغ من العمر 19 عاما، شعرها قصير حتى رقبتها. كانت تجلس بلا حراك. وبهدوء، وبطريقة لا تشوبها أية عواطف، بدأت تخبرني قصتها. بدأ كل شيء عندما كانت في الخامسة عشرة من عمرها عندما أخذ شقيقها الأكبر يسيء معاملتها ويعنفها، حتى هربت من المنزل، لكن ذلك لم يضع نهاية لألمها ولوحدتها. أثناء لقاء بي بي سي مع الشابة بدا لها وقتها أن إنهاء حياتها كان السبيل الوحيد للخروج مما كانت تمر به. وقالت لي: "منذ عام تقريبا وأنا أدخل وأخرج من المستشفى. حاولت مرات عديدة أن أقتل نفسي، لكنني لم أنجح. لذا أعتقد الآن أنني تخليت عن محاولة الموت". في الواقع، تخلت الشابة عن محاولة الموت بعد تدخل جمعية (مشروع بوند)، إذ وجد لها الفريق مكانا آمنا للعيش فيه، وبدأ بتقديم المشورة المكثفة لها. مؤسسة المشروع هي جون تاتشيبانا؛ تبدو هذه المرأة الأربعينية صارمة، لكن تفاؤلها لا حدود له. تقول لي: "عندما تكون الفتيات في ورطة حقيقية ويشعرن بالألم، فإنهن في الحقيقة لن يعرفن ما الذي يجب فعله. نحن هنا مستعدون للاستماع لهن وللقول لهن إننا نقف إلى جانبهنّ". تقول تاتشيبانا إن "مرض كوفيد-19 يبدو وكأنه يدفع إلى شفير الهاوية أولئك الذين يمرون بظروف معيّنة أضعفتهم". وتشير إلى عدد من المكالمات المروعة التي تلقاها موظفو الجمعية في الأشهر الأخيرة: "نسمع كثيرا عبارة 'أريد أن أموت' و'ليس لدي مكان أذهب إليه'. يقولون لنا 'إنه أمر مؤلم للغاية، أنا وحيدة للغاية. أود لو أختفي". أما بالنسبة لأولئك الذين تعرضوا لاعتداء جسدي أو جنسي، فإن الوباء زاد الوضع عليهنّ سوءا. أخبرتني تاتشيبانا أن إحدى الفتيات قالت لها إنها تعرضت للتحرش الجنسي من قبل والدها "ولكن بسبب كوفيد-19، فإن والدها لا يخرج للعمل كثيرا لذا يبقى في المنزل كثيرا ولا مهرب منه". نمط "غير عادي أبدا" إذا نظرت إلى أزمات سابقة في اليابان، خذ الأزمة المصرفية لعام 2008 على سبيل المثال، أو انهيار سوق الأسهم الياباني وأزمة العقارات في أوائل التسعينيات، فستلاحظ أن التأثير السلبي كان غالبا ما يطال الرجال في منتصف العمر. وشوهدت طفرات كبيرة في معدلات انتحار الذكور. لكن يبدو أن وباء كورونا مختلف، فهو يؤثر على فئة الشباب، وخاصة الشابات - وأسباب هذا الأمر معقدة. تسجل اليابان عادة أعلى معدل انتحار في دول العالم المتقدم، ونجحت على مدى العقد الماضي في تقليل معدلات الانتحار بنحو الثلث. أخبرتني البروفيسورة، ميتشيكو أويدا، وهي إحدى كبار الخبراء اليابانيين في مجال الانتحار، عن مدى صدمتها وهي تشاهد التراجع الحاد في الأشهر القليلة الماضية. وقالت لي: "هذا النمط من انتحار الإناث ليس عاديا أبدا". وتضيف: "لم أرَ أبدا هذا القدر من التزايد في الحالات خلال مسيرتي المهنية كباحثة في هذا الموضوع. المشكلة المتعلقة بوباء كورونا هي أن الصناعات الأكثر تضررا هي الصناعات التي توظّف النساء غالبا، مثل السياحة وتجارة التجزئة والصناعات الغذائية". البروفيسورة ميتشيكو أويدا وشهدت اليابان ارتفاعا كبيرا في عدد النساء العازبات اللاتي يعشن بمفردهن؛ إذ اختارت كثيرات تلك الحياة على الزواج الذي لا يزال ينطوي على أدوار تقليدية جدا للجنسين كليهما. وتقول الأستاذة أويدا إن الشابات غالبا ما يعملن فيما يسمى بالوظائف غير المستقرة. وتوضّح أن "الكثير من النساء لسن متزوجات. وعليهن تأمين حياتهن، ولكن ليس لديهن وظائف دائمة. لذلك فعندما يحدث شيء ما، فإنهن يتعرضن لضربة شديدة للغاية. لقد تزايد جدا عدد الموظفين غير الدائمين الذين فقدوا عملهم خلال الأشهر الثمانية الماضية". ويعتبر شهر أكتوبر/تشرين الأول من العام الماضي شهرا ملفتا للغاية؛ ففيه وحده انتحرت 879 امرأة - وهذه النسبة أعلى بـ 70 بالمئة عن عدد الحالات في نفس الشهر من عام 2019. لذا دقت الصحف ناقوس الخطر. قارنت بعض الصحف العدد الإجمالي لحالات الانتحار بين الرجال والنساء في أكتوبر/تشرين الأول والتي بلغت (2199) حالة، بإجمالي عدد الوفيات في اليابان من فيروس كورونا حتى تلك اللحظة، وكان العدد قد بلغ (2087) حالة. شيء غريب كان يحدث. في 27 سبتمبر/أيلول من العام الماضي، عُثر على ممثلة مشهورة ومحبوبة جدا تُدعى يوكو تاكيوتشي ميتة في منزلها. وورد فيما بعد أنها انتحرت. يوكو تاكيوتشي يدير يسويوكي شيميزو، وهو صحفي سابق، منظمة غير ربحية مكرسة لمكافحة مشكلة الانتحار في اليابان. ويقول: "ما أن يبلّغ عن انتحار أحد المشاهير، حتى يزداد عدد حالات الانتحار، ويبقى الأمر على هذا المنوال لمدة 10 أيام تقريبا". ويضيف: "تخبرنا البيانات أن انتحار الممثلة يوم 27 سبتمبر/أيلول أدى إلى 207 حالة انتحار خلال الأيام العشرة التي تلت الإعلان عن الخبر". إذا نظرت إلى البيانات الخاصة بحالات انتحار النساء ممن كنّ في نفس عمر يوكو تاكيوتشي، فإن الإحصائيات ستكون صادمة. يقول الصحفي شيميزو: "تقول الإحصائيات إن النساء في الأربعينيات كن الأكثر تأثرا بها من بين جميع الفئات العمرية"، وتضاعف معدل الانتحار بينهنّ. يتفق خبراء آخرون على وجود علاقة قوية جدا بين انتحار المشاهير والزيادة الفورية في حالات الانتحار في الأيام التالية. ظاهرة انتحار المشاهير هذه الظاهرة ليست فريدة من نوعها في اليابان، وهي أحد أسباب صعوبة الكتابة عن الانتحار. فمباشرة بعد انتحار أحد المشاهير، تناقش وسائل الإعلام ووسائل التواصل الاجتماعي هذا الخبر، مما يضاعف أثر خبر الانتحار على الأشخاص الذين يمرون بفترات من الضعف في حياتهم. التقيت بماي سوغانوما، إحدى الباحثات العاملات مع جمعية لمنع الانتحار، وهي نفسها انتحر والدها عندما كانت في سن المراهقة، والآن تساعد على إعالة أسر الأشخاص الذين انتحروا. ماي سوغانوما ومثلما يترك وباء كوفيد الأقارب غير قادرين على الحزن على أولئك الذين قتلهم للفيروس، فإنه أيضا يجعل حياة عائلات ضحايا الانتحار أكثر صعوبة. تعلّق ماي سوغانوما قائلة: "عندما أتحدث إلى أفراد الأسرة، يكون شعورهم بعدم القدرة على إنقاذ الشخص المحبوب شعورا غامرا، مما يؤدي غالبا إلى لوم أنفسهم. أنا أيضا لمت نفسي لعدم تمكني من إنقاذ والدي". وتضيف: "والآن يقال لهم إنه عليهم البقاء في المنزل. أخشى أن يزداد شعورهم بالذنب. اليابانيون لا يتحدثون عن الموت، وليست لدينا ثقافة الحديث عن حالات الانتحار". يعيش اليابان الآن في ما يسمى بالموجة الثالثة من عدوى كوفيد-19، وأمرت الحكومة بإعلان حالة طوارئ ثانية. ومن المرجح أن تمتد حتى فبراير/شباط. لذلك تغلق مزيد من المطاعم والفنادق والحانات أبوابها، وبالتالي يفقد المزيد من الناس وظائفهم. وبالنسبة للأستاذ أويدا، هناك سؤال آخر يؤرقها: إذا كان هذا الأمر يحدث في اليابان رغم عدم وجود إجراءات إغلاق صارمة، ورغم قلة وفيات كورونا نسبيا، فما الذي يحدث إذا في البلدان الأخرى حيث وضع الوباء أسوأ بكثير؟ ------------------------------------- إن تسبب المقال بأي إزعاج لك نرجو الاطلاع على التواصل مع فرق بي بي سي في بريطانيا والتي تقدم الدعم.

2020 साली जपानमध्ये गेल्या 11 वर्षात पहिल्यांदाच आत्महत्यांचं प्रमाण वाढलं. आश्चर्याची बाब म्हणजे पुरूषांच्या आत्महत्येच्या प्रमाणात किंचित घट दिसून आली आणि स्त्रियांच्या आत्महत्येच्या प्रमाणात थोडीथोडकी नाही तर तब्बल 15 टक्क्यांची वाढ झाली आहे. गेल्या ऑक्टोबर महिन्यात स्त्रियांचं आत्महत्येचं प्रमाण मागच्या वर्षीच्या याच महिन्याच्या तुलनेत तब्बल 70 टक्क्यांनी वाढलं. ही आकडेवारी बघता कोव्हिड-19 च्या साथीचा स्त्रियांवर एवढा जास्त परिणाम का होतोय, हा प्रश्न उपस्थित होतो. वैधानिक इशारा : या लेखातील काही भाग अस्वस्थ करणारा असू शकतो आम्ही एका तरुण महिलेला भेटलो. तिने अनेकदा आत्महत्येचा प्रयत्न केला होता. तिच्याशी भेटण्याचा अनुभव अस्वस्थ करणारा होता. तिला भेटून लोकांना आत्महत्येपासून परावृत्त करण्याचं काम करणाऱ्यांप्रती माझा आदर आणखी वाढला. मी 'बाँड प्रोजेक्ट' या आत्महत्या रोखण्यासाठी काम करणाऱ्या संस्थेच्या योकोहोमा शहरातल्या रेड-लाईट परिसरातल्या एका कार्यालयात बसलो होतो. माझ्यासमोर 19 वर्षांची एक तरुणी बसली होती. ती एकदम शांत होती. पुढे तिने तिची कहाणी सांगायला सुरुवात केली. तिच्या चेहऱ्यावर कसलेच भाव नव्हते. ती 15 वर्षांची असताना ही कहाणी सुरू होते. तिचा थोरला भाऊ तिला अमानुष मारहाण करायचा. या मारहाणीला कंटाळून एक दिवस ती घरातून पळून गेली. मात्र, पळून जाणं, हे तिच्या समस्येचं उत्तर नव्हतं. तिला अधिकच एकटं वाटू लागलं. एकटेपणाचं दुःख तिला सहन होत नव्हतं. यातून कायमची सुटका करुन घेण्याचा आत्महत्या हाच एकमेव मार्ग असल्याचं तिला वाटू लागलं. ती सांगत होती, "गेल्या वर्षी याच महिन्यांपासून माझ्या हॉस्पिटलच्या वाऱ्या वाढल्या. मला अनेकदा भरती करावं लागलं. मी अनेकदा आत्महत्येचा प्रयत्न केला. पण, सगळे प्रयत्न फसले. त्यामुळे मी आता आत्महत्येचे प्रयत्न सोडले आहेत." या तरुणीला आत्महत्येपासून परावृत्त करण्यात 'बाँड प्रोजेक्ट'ने महत्त्वाची भूमिका बजावली. या संस्थेने तिच्यासाठी तिला हक्काचं वाटेल अशा सुरक्षित ठिकाणी आणलं. सोबतच तिचं काउंसलिंगही करण्यात आलं. जुन ताचीबाना 'बाँड प्रोजेक्ट'च्या संस्थापिका आहेत. वयाच्या चाळीशीत असणाऱ्या ताचीबाना अतिशय आशावाादी आणि तेवढ्याच कणखर आहेत. त्या सांगत होत्या, "मुली जेव्हा खरंच अडचणीत असतात, संकटात सापडतात तेव्हा काय करावं त्यांना सुचत नाही. त्यासाठी आम्ही आहोत. आम्ही त्यांचं म्हणणं ऐकून घेतो. आम्ही तुमच्यासोबत आहोत, हा विश्वास त्यांना देतो." ज्या मुली आधीच कुठल्यातरी संकटात आहेत त्यांच्यावर कोव्हिड-19 मुळे उद्भवलेल्या परिस्थितीचा जास्त परिणाम झाल्याचं ताचीबाना सांगतात. गेल्या काही महिन्यात त्यांच्या संस्थेच्या कार्यकर्त्यांना आलेल्या फोनकॉलविषयी त्यांनी सांगितलं. तोशिबाना त्या म्हणाल्या, "आम्हाला खूप फोन येतात. बऱ्याचजणी 'आम्हाला जगायचं नाही', 'माझ्यासाठी या जगात काही उरलं नाही', असं म्हणतात. 'मी खूप एकटी पडली आहे. हे खूप त्रासदायक आहे. मला गायब व्हावसं वाटतं', असं त्या म्हणतात." आधीच शारीरिक किंवा लैंगिक अत्याचार सहन करत असलेल्या महिलांसाठी कोव्हिड-19 मुळे परिस्थिती अधिकच चिघळली आहे. ताचिबाना सांगतात, "मी एका मुलीशी बोलले. तिने सांगितलं, तिचे वडीलच तिच्यावर लैंगिक अत्याचार करतात. कोव्हिड-19 मुळे वडील सध्या घरीच आहे. त्यामुळे त्यांचे अत्याचार अधिकच वाढलेत. दिवसभर घरी असल्यामुळे त्यांच्यापासून पळूनही जाता येत नाही, असं तिचं म्हणणं आहे." 'असामान्य' पॅटर्न जपानवर यापूर्वी अनेक संकटं कोसळली आहेत. 2008 सालचं बँकिंग संकट, जपानचं स्टॉक मार्केट कोसळलं त्यावेळचं संकट, 1990 साली स्थावर मालमत्तेसंबंधीचं संकट, अशी अनेक संकट जपानने झेलली. मात्र, त्यावेळी या संकटांचा सर्वाधिक फटका मध्यमवर्गीय पुरुषांना बसला. त्यावेळी पुरुषांच्या आत्महत्येच्या संख्येत वाढ दिसून आली होती. मात्र, कोव्हिडची परिस्थिती या सर्वांपेक्षा खूप वेगळी आहे. कोव्हिडचा सर्वाधिक फटका तरुणांना बसतोय. विशेषतः तरुण मुलींना. यामागे अनेक गुंतागुंतीची कारणं आहेत. विकसित राष्ट्रांपैकी जपानमध्ये आत्महत्येचं प्रमाण सर्वाधिक आहे. हे प्रमाण कमी करण्यासाठी जपानने बरेच प्रयत्न केले. परिणामी गेल्या दशकभरात आत्महत्येच्या प्रमाणात एक तृतीयांशानं घट झाली आहे. प्रा. मिचिको उएडा जपानमधल्या प्रमुख आत्महत्याविषयक तज्ज्ञांपैकी एक आहेत. बऱ्याच प्रयत्नांनंतर जपानमधलं आत्महत्यांचं प्रमाण कमी झालं होतं. मात्र, गेल्या काही महिन्यात हे प्रमाण पुन्हा वाढतंय आणि हे फार त्रासदायक असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. बीबीसीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "स्त्रियांचं आत्महत्येचं वाढतं प्रमाणं हा अतिशय असमान्य असा पॅटर्न दिसतोय." "या विषयावर मी गेली अनेक वर्ष संशोधन करतेय. मात्र, माझ्या संपूर्ण कारकिर्दीत मी एवढी मोठी वाढ कधी बघितलेली नाही. पर्यटन, फूड आणि रिटेल इंडस्ट्रिला कोव्हिड-19 च्या जागतिक साथीचा सर्वाधिक फटका बसला आहे. परिणामी या इंडस्ट्रीत काम करणाऱ्या महिलांवर त्याचा परिणाम झाला." जपानमध्ये गेल्या काही वर्षात स्त्रीची पारंपरिक भूमिका निभावण्याएवजी लग्न न करता एकट्याने राहणाऱ्या स्त्रियांचं प्रमाण वाढतंय. त्यामुळे तथाकथित अनिश्चितता असणाऱ्या रोजगारांमध्ये अशा स्त्रियांचं प्रमाणही मोठं आहे. उएडा म्हणतात, "जपानमध्ये अनेक स्त्रिया अविवाहित आहेत. त्यांनाच त्यांच्या आयुष्याची काळजी घ्यायची आहे आणि त्यांना कायमस्वरुपी नोकरी नाही. त्यामुळे काहीही घडलं की, त्याचा या स्त्रियांना खूप मोठा फटका बसतो. गेल्या आठ महिन्यात अस्थायी कर्मचाऱ्यांचं नोकरी जाण्याचं प्रमाण अतिशय जास्त आहे." वाढत्या आत्महत्यांच्या दृष्टीने जपानसाठी 2020 सालचा ऑक्टोबर महिना सर्वात वाईट होता. या एका महिन्यात तब्बल 879 महिलांनी आत्महत्या केल्या. अर्थातच जपानमधल्या वर्तमानपत्रांसाठी ही मोठी बातमी होती. काहींनी ऑक्टोबर महिन्यात झालेल्या आत्महत्या आणि कोव्हिड-19 मुळे झालेले मृत्यू यांच्या आकडेवारीची तुलना केली. जपानमध्ये ऑक्टोबर महिन्यात कोव्हिड-19 आजारामुळे एकूण 2087 जणांचा मृत्यू झाला. तर स्त्री आणि पुरूष मिळून आत्महत्येची आकडेवारी होती 2199. म्हणजेच कोव्हिडमुळे मरणाऱ्यांपेक्षा आत्महत्यांचं प्रमाण जास्त होतं. 27 सप्टेंबरला जपानच्या लोकप्रिय अभिनेत्री युको ताकेयुची राहत्या घरात मृतावस्थेत आढळल्या. तपासाअंती त्यांनी आत्महत्या केल्याचं समोर आलं. त्या 40 वर्षांच्या होत्या. यासूयुकी शिमुझू माजी पत्रकार आहेत. त्या सध्या जपानमधल्या आत्महत्येच्या समस्येवर काम करतात. त्यांनी एक बिगर-सरकारी संस्थाही सुरू केली आहे. बीबीसीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "सुप्रसिद्ध अभिनेत्रीच्या आत्महत्येची बातमी कळताच जपानमध्ये पुढचे जवळपास 10 दिवस आत्महत्यांचं प्रमाण खूप वाढलं होतं." "27 तारखेला युकोने आत्महत्या केली. पुढच्या 10 दिवसात जपानमधल्या तब्बल 207 महिलांनी आत्महत्या केली." यातही युकोच्या वयाच्या महिलांमध्ये आत्महत्येचं प्रमाण जास्त होतं. "40 वर्षांच्या युको यांच्या आत्महत्येनंतर या वयातल्या स्त्रियांचं आत्महत्येचं प्रमाण दुप्पट झालं." त्यामुळे एखाद्या लोकप्रिय व्यक्तीने आत्महत्या केल्यास त्याचा प्रभाव इतरांवरही होतो, असं जपानमधल्या तज्ज्ञांना वाटतं. सेलिब्रिटींच्या आत्महत्येचे पडसाद जपानमध्ये सेलिब्रिटींच्या आत्महत्येचे पडसाद उमटण्याची ही काही पहिलीच वेळ नाही. त्यामुळे तिथे आत्महत्यांचं वार्तांकन एक क्लिष्ट विषय आहे. सेलिब्रिटींच्या आत्महत्येनंतर प्रसार माध्यमं आणि सोशल मीडियावर त्याची जेवढी चर्चा होते तेवढी असुरक्षित लोकांमध्ये (vulnarable people) आत्महत्येचं प्रमाण वाढताना दिसतं. माई सुगानामासुद्धा आत्महत्या प्रतिबंधासाठी काम करतात. सुगानामा लहान असताना त्यांच्या वडिलांनी आत्महत्या केली होती. कोरोना विषाणूमुळे दगावलेल्यांचे अंत्यसंस्काराचे अनेक नियम आहेत. या नियमांमुळे कुटुंबीयांना आपल्या प्रियजनांना अखेरचा निरोपही नीट देता येत नाही. त्याचाही लोकांच्या मानसिकतेवर परिणाम होत असल्याचं सुगानामा सांगतात. बीबीसीशी बोलताना माई सुगानामा म्हणाल्या, "मी जेव्हा पीडितांच्या कुटुंबीयांशी बोलते तेव्हा त्यांच्या बोलण्यातून आपण आपल्या प्रिय व्यक्तीला वाचवू शकलो नाही, ही तीव्र भावना त्यांच्या मनात असल्याचं मला जाणवतं. मलाही मी माझ्या वडिलांना वाचवू शकले नाही, असं वाटायचं." "लोकांना घरीच थांबण्याचे निर्देश आहेत. मात्र, घरात बसल्याने ही अपराधीपणाची भावना अधिक वाढेल, अशी भीती मला वाटते." जपान आता कोव्हिडच्या तिसऱ्या लाटेच्या उंबरठ्यावर आहे. सरकारनेही दुसऱ्या टप्प्याची आणीबाणी लागू केली आहे. संपूर्ण फेब्रुवारी महिना हीच परिस्थिती असेल, अशी चिन्हं आहेत. अनेक हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि बार्स बंद आहेत. अनेकजण बेरोजगार होत आहेत. ही सगळी परिस्थिती बघता प्रा. उएडा यांना आणखी एक प्रश्न सतावतोय. जर जपानसारख्या देशात जिथे कठोर लॉकडाऊन नाही आणि कोव्हिडमुळे होणाऱ्या मृत्यूचं प्रमाणही कमी आहे अशा ठिकाणी ही परिस्थिती असेल तर जगातल्या इतर देशात जिथे कोव्हिड-19 ने थैमान घातलंय तिथे काय परिस्थिती असेल? या लेखात उपस्थित केलेल्या समस्येने तुम्ही ग्रस्त असाल तर BBC Action Line वर तुम्हाला मदत मिळू शकते. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


غوايدو أعلن نفسه رئيسا مؤقتا فقد أخذت المظاهرات المطالبة باستقالة الرئيس، نيكولاس مادورو، منحى عنيفا بعد إعلان زعيم المعارضة البارز، خوان غوايدو، نفسه رئيسا مؤقتا، وسرعان ما تلقى الدعم من الولايات المتحدة وكندا وجيران أقوياء مثل البرازيل وكولومبيا والأرجنتين، ودعا الاتحاد الأوروبي إلى إجراء انتخابات جديدة معربا عن دعمه للجمعية الوطنية التي يرأسها غوايدو. دعم روسي صيني لمادورو وعلى الجانب الآخر، أعلنت مجموعة صغيرة من الدول دعمها لمادورو من بينها روسيا والصين. مادورو وسط مساعديه فقد حذرت موسكو من أن إعلان غوايدو يعد "طريقا مباشرا إلى الانفلات الأمني والمذابح." وقال بيان وزارة الخارجية الروسية: "إننا ضد مثل هذه المغامرة التي ستكون لها عواقب كارثية." فنزويلا: غنى الطبيعة وفقر الملايين لماذا يفر ملايين الفنزويليين من بلدهم؟ وفي غضون ذلك، قال متحدث باسم وزارة الخارجية الصينية في مؤتمر صحفي إن بلاده ضد أي "تدخل" أجنبي في فنزويلا. وأضاف قائلا: "إن الصين تدعم جهود فنزويلا لحماية سيادتها واستقلالها واستقرارها." وأكد قائلا: "إن الصين تنتهج باستمرار مبدأ عدم التدخل في الشؤون الداخلية للدول، وتعارض أي تدخل خارجي في فنزويلا." مادورو والرئيس الصيني كما أعربت أيضا كل من تركيا وإيران والمكسيك والصين ودول أخرى عن دعمها لمادورو. وقال ناطق باسم الرئاسة التركية إن الرئيس، رجب طيب أردوغان، اتصل بمادورو للإعراب عن دعم بلاده. وقال له : "أخي مادورو، قف صلبا، فنحن بجانبك." الولايات المتحدة تعترف بزعيم المعارضة في فنزويلا "رئيسا مؤقتا" نيكولاس مادورو الزعيم الذي قسّم فنزويلا فنزويلا: من هو خوان غوايدو الذي نصَّب نفسه "رئيسا بالوكالة" ؟ ونشر المتحدث باسم الرئاسة التركية هاشتاغ نحن مادورو. فنزويلا تقطع علاقتها بأمريكا ومن غير المتوقع أن تخفت حدة الأزمة على الصعيد الدولي مع تبادل المسؤولين الأمريكيين والفنزويليين كلمات حادة. فعقب اعتراف الرئيس الأمريكي ترامب بغوايدو رئيسا مؤقتا قطع مادورو العلاقات الدبلوماسية والسياسية مع الولايات المتحدة. وقال: "إن أمام البعثتين الدبلوماسية والقنصلية الأمريكيتين 72 ساعة لمغادرة البلاد." فرد وزير الخارجية الأمريكي، مايك بومبيو، قائلا: "ليست للولايات المتحدة علاقات مع حكومة مادورو وإنما علاقتنا بفنزويلا من خلال غوايدو، فواشنطن لا تعترف بمادورو وبالتالي فليس من حقه قطع العلاقات الدبلوماسية مع واشنطن أو اعتبار أعضاء بعثاتها أشخاصا غير مرغوب فيهم." كل الخيارات مطروحة كانت المرة الأولى التي طرح فيها ترامب "الخيار العسكري" ضد فنزويلا عام 2017 ثم عاد الأربعاء الماضي وطرحه خلال لقائه بالصحفيين في البيت الأبيض. وقال: "إننا لا ندرس شيئا محددا ولكن كل الخيارات مطروحة، كل الخيارات على الطاولة." النفط المصدر الرئيسي للدخل في فنزويلا وتقول وسائل الإعلام الأمريكية إن ترامب قد يفرض عقوبات نفطية على فنزويلا، مما سيمثل ضربة لمصدر الدخل الرئيسي للبلاد، كما يمكنه أن يوسع قائمة المسؤولين الفنزويليين الذين فرضت ضدهم عقوبات. ولكن ذلك سيؤثر على قدرة فنزويلا على تسديد مليارات الدولارات التي اقترضتها من روسيا والصين. وكان مادورو وبوتين قد أبرما الشهر الماضي اتفاقيات بشأن صادرات القمح الروسي لفنزويلا فضلا عن عقود بقيمة 6 مليار دولار تتعلق بقطاعي النفط والتعدين في فنزويلا. وخلال الحقبة النفطية الثرية كانت فنزويلا من المشترين الرئيسيين للسلاح الروسي بدءا بالمقاتلات للدبابات مرورا بقاذفات الصواريخ. وفي أعقاب اجتماع موسكو، وصلت قاذفتا قنابل روسيتان من طراز تي 160 "البجعة البيضاء"، وهي طائرات لها قدرة على حمل سلاح نووي، إلى كاراكاس لإجراء مناورات مع القوات الفنزويلية، بحسب وسائل الإعلام. وقالت ماريام لانسكوي، مديرة صندوق الديمقراطية الوطني في روسيا وأوراسيا، لمجلة تايم إن ظهور البجعة البيضاء في كاراكاس تذكير بأن روسيا مازالت قادرة على استعراض قدرتها العسكرية في نصف الكرة الغربي. وصول قاذفات القنابل الروسية "البجعة البيضاء" لكاراكاس أغضب واشنطن خطوة منسقة ولكن يمكن تجنب مواجهة مباشرة بين روسيا وأمريكا بسبب الدور الذي يمكن أن يلعبه جيران فنزويلا في الأزمة. ويقول فلاديمير هيرنانديز من بي بي سي إن الدعم السريع من القوى الإقليمية لغوايدو يعكس خطوة منسقة لعزل النظام البوليفاري في فنزويلا. وقال هيرنانديز: "إنها خطوة غير مسبوقة فمن غير المعتاد رؤية مثل هذا التنسيق فبمجرد إعلان واشنطن دعمها لغوايدو سارعت تلك الدول بعدها بدقائق وربما ثوان للدعم." ودأب مادورو على اتهام كولومبيا والولايات المتحدة بأنهما وراء محاولات زعزعة الاستقرار في بلاده، كما اتهم بوغوتا بأنها وراء محاولة اغتياله باستخدام طائرة مسيرة في أغسطس/آب الماضي. وكان الرئيس الكولومبي، إيفان دوكي، قال في مؤتمر ديفوس الاقتصادي في سويسرا "إن على مادورو التنحي ليصبح الشعب الفنزويلي حرا." الرئيس الكولومبي إيفان دوكي لا للتدخل وسئل دوكي ما إذا كان التدخل العسكري في فنزويلا مطروحا، فأجاب: "إننا لا نتحدث عن تدخل عسكري، نحن نتحدث عن إجماع دبلوماسي وأيضا عن دعم شعب فنزويلا." وقال الجنرال هاميلتون موراو، نائب رئيس البرازيل والمحلق العسكري السابق في فنزويلا: "إن البرازيل لا تشارك في تدخلات عسكرية، ولكنها قد تقدم دعما اقتصاديا في المستقبل لإعادة إعمار فنزويلا." وكان الجنرال موراو قد قال خلال الحملة الرئاسية عام 2018 إنه يجب على البرازيل إرسال قوات عسكرية "كجزء من قوة حفظ سلام دولية في فنزويلا."

बहुतांश मुलं आता रस्त्यावर राहत आहेत किंवा ज्या आया मुलांची काळजी घेऊ शकत नाही त्या त्यांना इतरांना देऊन टाकत आहेत कींवा टाकून देत आहेत. असं झालं तर त्यांना खायला मिळेल अशी त्यांना आशा आहे. हेही पाहिलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


وقال آبي إنه خشي أن تتأثر قراراته كرئيس للوزراء بمرضه، واعتذر للشعب الياباني لعدم إتمام مدته. ويعاني آبي، البالغ من العمر 65 عاما، التهاب القولون التقرحي منذ سنوات، لكنه قال إن حالته ساءت في الفترة الأخيرة. وكان آبي العام الماضي قد بات الأطول بقاءً في المنصب بين رؤساء وزراء اليابان؛ وقد بدأت فترته الحالية منذ عام 2012. وكان آبي قد استقال فجأة عام 2007 من فترة سابقة له في رئاسة الوزراء أيضا بسبب التهاب القولون التقرحي، وهو مرض مزمن يتعايش معه آبي منذ سنوات مراهقته. مواضيع قد تهمك نهاية واشتهر آبي بكونه قوميا ومحافظا مخلصا، وبحرصه على تحفيز النمو عبر سياسة اقتصادية حازمة حملت اسمه - "آبينوميكس". وعمل آبي على تعزيز دفاعات اليابان ودعم الإنفاق العسكري، لكنه لم يتمكن من تعديل البند التاسع من الدستور والذي يحظر قيام الجيش الياباني بمهامٍ خلاف دوره الدفاعي. ماذا قال آبي؟ قال رئيس الوزراء إن حالته الصحية بدأت في التردي لدى عودة أعراض التهاب القولون التقرحي إلى الظهور منذ منتصف يوليو/تموز. وأضاف آبي أنه الآن يتلقى علاجا جديدا على أساس منتظم لن يتمكن في ظله من القيام بمهامه الوظيفية كرئيس للوزراء. وأكد أن خشيته من ارتكاب أي أخطاء تتعلق بقرارات مهمة وراء قرار الاستقالة. وقال آبي: "قررت أنه لا ينبغي لي الاستمرار في وظيفتي كرئيس للوزراء". وأضاف: "أود مخلصا الاعتذار لشعب اليابان لمغادرة منصبي قبل عام من إتمام مدتي، ووسط أزمة كورونا، بينما سياسات عديدة لا تزال قيد التنفيذ"، وقام بانحناءة. ماذا يجري الآن؟ من غير الواضح بعد ما إذا كانت استقالة آبي فورية السريان، أو أنه سيظل يباشر مهام رئيس الوزراء حتى يُختار مَن يخلفه. وطبقا للقانون الياباني، يضطلع قائمٌ بأعمال رئيس الوزراء بمهامه بشكل مؤقت، حال عجز رئيس الوزراء عن القيام بمهامه، ولا سقف للمدة التي يمكن أن يقضيها القائم بالأعمال في المنصب. ويأتي نائب رئيس الوزراء تارو أسو، والذي يحمل أيضا حقيبة وزارة المالية، في طليعة صفوف المرشحين، يليه كبير أمناء مجلس الوزراء يوشيهيدي سوغا. وليس للقائم بمهام رئيس الوزراء أن يدعو لانتخابات مبكرة، لكن له القيادة على صعيد أمور أخرى كالمعاهدات والموازنات لحين اختيار قائد جديد للحزب ورئيس للوزراء. وسواء استمر آبي في مباشرة مهام منصبه أو لم يفعل، فإن إعلانه الاستقالة كفيل بتدشين تصويت في حزبه لانتخاب رئيس جديد. هذا الانتخاب يعقبه تصويت برلماني لانتخاب رئيس وزراء جديد والذي سيشغل المنصب حتى نهاية فترة آبي في سبتمبر/أيلول 2021.

आपल्या आजारपणामुळे निर्णय खोळंबू नयेत म्हणून हा निर्णय घेत असल्याचं सांगत त्यांनी पंतप्रधान पदाचा कार्यकाळ पूर्ण करत नसल्याबद्दल जपानी जनतेची माफी मागितली आहे. 65 वर्षांच्या शिंजो आबेंना 'अल्सरेटिव्ह कोलायटिस' हा पोटाचा विकार गेल्या अनेक वर्षांपासून आहे. पण गेल्या काही काळात आपला आजार बळावल्याचं त्यांनी म्हटलंय. गेल्या वर्षी शिंजो आबे हे जपानचे सर्वांत जास्त काळ पदावर असणारे पंतप्रधान ठरले होते. त्यांचा सध्याचा पंतप्रधान पदाचा कार्यकाळ 2012मध्ये सुरू झालाय. त्यांच्यानंतर पंतप्रधान कोण होणार, हे ठरेपर्यंत ते पंतप्रधान पदावर असतील. अल्सरेटिव्ह कोलायटिसच्या याच त्रासामुळे त्यांनी 2007मध्येही त्यांच्या यापूर्वीच्या पंतप्रधान पदाच्या टर्मदरम्यान अचानक राजीनामा दिला होता. कुमारवयापासून आबे यांना हा विकार आहे. या आजारात मोठ्या आतड्याला सूज येते आणि त्याची आग होऊ लागते. त्यावर लहान लहान अल्सर येतात. या सगळ्याचा परिणाम एकूणच पचन संस्थेवर होतो. जुलैच्या मध्यापासून या आजाराने पुन्हा डोकं वर काढल्याने आपली तब्येत खालावली असल्याचं आबे यांनी म्हटलंय. आता या विकारासाठी त्यांना नियमित उपचार घ्यावे लागणार असल्याने पंतप्रधान पदाच्या जबाबदाऱ्या पार पाडण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळणार नसल्याचंही आबे यांनी म्हटलंय. महत्त्वाच्या निर्णयांमध्ये कोणतीही चूक होऊ नये म्हणून आपण पदावरून पायउतार होत असल्याचं त्यांनी सांगितलंय. आबे म्हणाले, "यापुढे पंतप्रधान पदावर राहू नये असं मी ठरवलंय. माझ्या कार्यकाळातलं 1 वर्ष उरलेलं असताना आणि कोरोना व्हायरसच्या संकटादरम्यान, विविध धोरणांची अंमलबजावणी होणं बाकी असताना पद सोडत असल्याबद्दल मी जपानच्या लोकांची मनापासून माफी मागतो." आबे हे पारंपरिक विचारसरणीचे आणि राष्ट्रवादाचा पुरस्कार करणारे म्हणून ओळखले जातात. जपानच्या अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी त्यांनी अवलंबलेलं आक्रमक आर्थिक धोरण - 'आबेनॉमिक्स' (Abenomics) म्हणून ओळखलं जातं. पंतप्रधान पदाच्या काळात त्यांनी जपानची संरक्षण सज्जता मजबूत करत लष्करावरचा खर्च वाढवला पण त्यांना देशाच्या घटनेतलं 9वं कलम बदलण्यात यश आलं नाही. या कलमानुसार स्वसंरक्षाणाच्या हेतूखेरीज इतर कोणत्याही कारणासाठी लष्कर बाळगता येत नाही. पुढील पंतप्रधानांची निवड होईपर्यंत आपण जबाबदारी पार पाडणार असल्याचं आबेंनी म्हटलंय. यानंतर आता त्यांच्या लिबरल डेमोक्रॅटिक पक्षामध्ये त्यांच्या जागी नवीन नेता निवडला जाईल. आणि संसदेमध्ये मतदान होऊन मग त्या व्यक्तीची पंतप्रधान पदी नेमणूक होईल. सध्याचे उप-पंतप्रधान तारो आसो, मुख्य कॅबिनेट सचिव योशिहाईड सुगा आणि लिबरल डेमोक्रॅटिक पक्षाचे धोरण प्रमुख फुमिए किशिदा यांची नावं पंतप्रधानपदासाठी चर्चेत आहेत. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


ووردت تقارير عن نقل الرئيس دونالد ترامب إلى مخبأ للطوارئ في البيت الأبيض نظرا لمخاوف من تعرضه للخطر من قبل المتظاهرين. وأمضى ترامب نحو ساعة في مخبأ الطوارئ، ولكن مراسلين قالوا إن الأمر زاد من قلق المسؤولين بشأن المظاهرات. وأطلقت الشرطة بالقرب من البيت الأبيض الغاز المسيل للدموع على المتظاهرين الذين أضرموا النيران وألقوا الحجارة على ضباط مكافحة الشغب. ونشر الرئيس إثر ذلك عددا من التغريدات على تويتر ضد خصومه السياسيين، وألقى باللوم على جماعات يسارية وجماعات فوضوية في أحداث العنف التي تشهدها البلاد. مواضيع قد تهمك نهاية لكن بعض الجمهوريين أعربوا عن قلقهم من أن أسلوب ترامب كثير الجدل والشجار قد يكون أحد أسباب اشتعال العنف. وفي مينيابوليس، حيث قتل فلويد، ألقي القبض على سائق شاحنة بعد أن قاد مركبته بسرعة كبيرة صوب حشد من المتظاهرين يحتلون طريقا رئيسيا. وفرض حظر التجول في نحو أربعين مدينة في محاولة لوقف العنف الذي شهدته البلاد في الأيام الأخيرة، ولكن الكثير من المتظاهرين تجاهلوا قرار حظر التجول، مما أدى مواجهات وتوتر. ووقعت مواجهات عنيفة في عشرات المدن، مثل نيويورك وشيكاغو وأتلانتا وفيلادلفيا ولوس أنجليس. ويصور تسجيل مصور لقناتين تلفزيونيتين في فيلادلفيا الأحد شبابا يحطمون عددا من سيارات الشرطة وينهبون متجرا واحدا على الأقل. وقال ترامب في تغريدة "القانون والنظام في فيلادلفيا، الآن! إنهم ينهبون المحال التجارية. استدعوا حرسنا الوطني العظيم". "قتل متعمد" واتهم محامي أسرة فلويد الشرطي الضالع في الحادث "بتعمد قتله". ويواجه الشرطي ديرك شوفين اتهاما بالقتل من الدرجة الثالثة. لكن المحامي بنجامين كرمب قال لقناة سي بي إس إنها قضية قتل من الدرجة الأولى. وقال كرمب "نعتقد أنه عمد وإصرار... لمدة تسعة دقائق ضغطت ركبته على رقبة رجل يرجوه ويتوسل إليه أنه لا يستطيع التنفس". وأشعل مقتل فلويد الغضب الأمريكي إزاء معاملة الشرطة للمواطنين السود. ويأتي ذلك بعد حوادث مماثلة شهدت اهتماما واسعا، وهو ما أدى إلى ظهور حركة "حياة السود مهمة". وفي تسجيل بالفيديو شوهد شوفين، 44 عاما، يضغط بركبته على رقبة فلويد لعدة دقائق يوم الاثنين الماضي. وقال فلويد، 46 عاما، عدة مرات إنه "لا يستطيع التنفس". وقال كرمب "أبقى شوفين ركبته على عنق (فلويد) مدة ثلاث دقائق بعد فقدانه الوعي. لا نفهم كيف لا يكون ذلك قتلا من الدرجة الأولى. لا نفهم كيف لم يعتقل كل ضباط الشرطة هؤلاء". وفي مقابلة مع قناة سي بي إس قال كرمب أيضا "لدينا التسجيل الصوتي لكاميرا الشرطة واستمعنا إلى شرطي يقول: 'ليس لديه نبض، ربما يجب أن نضعه على جنبه' ولكن شوفين يقول 'لا، سنبقيه على هذه الوضعية". وفُصل ضباط الشرطة الثلاثة الآخرين الذين شهدوا الواقعة من عملهم. وبالنسبة للكثيرين يعكس مقتل فلويد حالة الإحباط إزاء الافتقار للعدالة الاجتماعية والاقتصادية. إجراءات غير مسبوقة شهدت مينيابوليس وسانت بول المجاورة أياما من النهب والحرق. وقال تيم والتز، حاكم مينيسوتا، السبت إنه سينشر الحرس الوطني للولاية كاملا للمرة الأولى منذ الحرب العالمية الثانية. وقال والتز إن العنصرية في ولايته خلقت الظروف التي أدت إلى وفاة فلويد. وقال الحرس الوطني، وهو قوات الاحتياط العسكرية للولايات المتحدة المخصصة للطوارئ الداخلية، إن قوات قوامها خمسة آلاف شخص تم نشرها في 15 ولاية وواشنطن العاصمة. وأضاف الحرس الوطني "وكالات فرض الأمن المحلية والتابعة للولايات ما زالت مسؤولة عن الأمن". "فزع وغضب" قال مستشار الرئيس ترامب للأمن الوطني لسي إن إن "لا أعتقد أنه توجد عنصرية ممنهجة" لدى الشرطة. وأضاف روبرت أوبراين "هناك بعض الشرطيين العنصريين، وأعتقد أنهم الأقلية. أعتقد أنهم بعض الثمار الفاسدة ويجب أن نقتلعها". ويوم السبت قال ترامب إن وفاة فلويد "ملأت الأمريكيين بالفزع والغضب والحزن". وأدان ترامب أفعال "مرتكبي النهب والساعين للفوضى"، متهما إياهم بتدنيس ذكرى فلويد. وقال إن ما تحتاجه البلاد هو "تضميد الجراح وليس الكراهية، العدل وليس الفوضى".

अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांचं निवासस्थान असलेल्या व्हाईट हाऊसबाहेरही निदर्शनं झाली होती. अनेक ठिकाणी या आंदोलनांना हिंसक वळण लागलं. अनेक शहरांमध्ये कर्फ्यू लावण्यात आलाय. वॉशिंग्टनमध्येही कर्फ्यूची कठोर अंमलबजावणी करण्यात येणार असल्याचं राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी म्हटलंय. तर हा हिंसाचार मोडून काढण्यासाठी हजारो पोलीस आणि सैन्यही तैनात करण्यात येणार असल्याचं ट्रंप यांनी म्हटलंय. Twitter पोस्ट समाप्त, 1 तर फ्लॉईड यांच्या शवविच्छेदन अहवालावरूनही वाद निर्माण झालाय. कुटुंबाने करून घेतलेल्या पोस्टमॉर्टममध्ये त्यांचा मृत्यू ऑक्सिजनच्या कमतरतेमुळे झाल्याचं म्हटलंय. 'गळा आणि कमरेवर दबाव आल्याने' मृत्यू झाल्याचं डॉक्टरांनी म्हटलंय. पण सरकारी अहवालात गळा दाबला गेल्याने ऑक्सिजनचा पुरवठा झाला नसल्याचा उल्लेख नव्हता. अधिकृत अहवालात या मृत्यूला 'होमिसाईड' म्हणजेच हत्या म्हटलं गेलंय. अमेरिकेत वंशद्वेषाबाबत आकडेवारी काय सांगते? आफ्रिकन-अमेरिकन नागरिकांसोबत अमेरिकेतली कायदा-सुव्यवस्था यंत्रणा नेमकी कशी वागते? अमेरिकेतली गुन्हेगारी आणि न्याय विषयक आकडेवारी बीबीसीच्या रिअॅलिटी चेक टीमने तपासली. त्यात खालील मुद्दे लक्षात आले - 1. आफ्रिकन-अमेरिकन नागरिकांवर जीवघेणा गोळीबार होण्याची शक्यता जास्त असते. पोलिसांच्या गोळीबारात ठार झालेल्यांची जी आकडेवारी उपलब्ध आहे, त्यानुसार एकूण अमेरिकन लोकसंख्येमधील प्रमाणाच्या तुलनेत आफ्रिकन-अमेरिकन वंशाच्या लोकांसोबत अशी घटना घडण्याची शक्यता जास्त आहे. 2019मध्ये अमेरिकेच्या अधिकृत जनगणनेनुसार एकूण लोकसंख्येमध्ये आफ्रिकन अमेरिकनांचं प्रमाण 14 टक्क्यांपेक्षाही कमी होतं. पण ज्या लोकांना पोलिसांनी गोळी झाडून ठार केलं होतं, अशांमध्ये आफ्रिकन अमेरिकनांचं प्रमाण मात्र 23% पेक्षाही जास्त आहे. आतापर्यंत 1,000 पेक्षा जास्त जणांना पोलिसांनी ठार केलंय. 2017 पासून या आकडेवारीत सातत्य आहे. पण तुलनेने श्वेतवर्णीय बळींचा आकडा मात्र तेव्हापासून कमी झालाय. 2. ड्रग्समुळे अटक होणाऱ्यांमध्ये आफ्रिकन-अमेरिकनांचं जास्त प्रमाण श्वेतवर्णीय अमेरिकनांच्या तुलनेत ड्रग्सच्या बाबत अटक केली जाणाऱ्यांमध्ये आफ्रिकन अमेरिकनांचं प्रमाण जास्त आहे. पण या दोन्ही वर्णीय लोकांमधलं ड्रग्स सेवनाचं प्रमाण सारखंच असल्याचं पाहणीत आढळून आलंय. 2018च्या आकडेवारीनुसार दर एक लाख आफ्रिकन अमेरिकनांपैकी 750 जणांना ड्रग्समुळे अटक करण्यात आली होती. श्वेतवर्णीय अमेरिकनांबाबत हे प्रमाण आहे दर 1 लाखांमागे 350 नागरिक. श्वेतवर्णीय अमेरिकनांमध्येही ड्रग्सचं प्रमाण सारखंच असल्याचं ड्रग्स सेवनाबाबतच्या राष्ट्रीय पाहणीत आढळून आलं होतं. पण आफ्रिकन अमेरिकनांच्या अटकेचं प्रमाण आहे. मादक द्रव्य बाळगल्या प्रकरणी आफ्रिकन अमेरिकनांना अटक होण्याची शक्यता श्वेतवर्णीयांच्या तुलनेत 3.7 पटींनी जास्त असल्याचं अमेरिकन सिव्हील लिबर्टीज युनियनने केलेल्या पाहणीत आढळलं. 3. आफ्रिकन अमेरिकनां तुरुंगात डांबण्याचं प्रमाण जास्त श्वेतवर्णीय अमेरिकनांच्या तुलनेत आफ्रिकन अमेरिकनांना तुरुंगात डांबण्यात येण्याचं प्रमाण 5 पटींनी जास्त आहे. तर हिस्पॅनिक अमेरिकनांच्या (स्पॅनिश मुळाच्या) तुलनेत हे प्रमाण दुप्पट असल्याचं ही ताजी आकडेवारी सांगते. 2018 मध्ये अमेरिकेच्या एकूण लोकसंख्येपैकी आफ्रिकन अमेरिकनांची लोकसंख्या होती 13%. पण अमेरिकन तुरुंगातल्या एकूण कैद्यांपैकी एक तृतीयांश आफ्रिकन अमेरिकन आहेत. या तुरुंगातल्या कैद्यांपैकी श्वेतवर्णीय आहेत सुमारे 30%. या श्वेतवर्णीयांचं एकूण लोकसंख्येतलं प्रमाण 60% पेक्षाही जास्त आहे. म्हणजे दर 1 लाख आफ्रिकन अमेरिकनांपैकी 1,000 पेक्षा जास्त जण कैदी आहेत. तर दर 1 लाख श्वेतवर्णीयांपैकी 200 जणांना तुरुंगवास झालेला आहे. अमेरिकेमध्ये 1 वर्षापेक्षा जास्त काळ फेडरल तुरुंगात किंवा राज्याच्या तुरुंगात असणाऱ्यांना 'इनमेट्स' वा कैदी म्हटलं जातं. गेल्या दशकभरात आफ्रिकन अमेरिकनांना तुरुंगवास होण्याचं प्रमाण कमी झालं असलं तरी अजूनही तुरुंगात असणाऱ्या एकूण कैद्यांपैकी आफ्रिकन अमेरिकनांचं प्रमाण इतर कोणत्याही वर्णीयांपेक्षा जास्त आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


نهاية YouTube مشاركة, 1 حللت بي بي سي عربي بيانات تعقب الرحلات وتحدثت إلى مصادر داخل طيران ماهان لإيضاح كيفية تحدي هذه الشركة ، لمئات المرات، قرارات حظر حكومية بين أواخر يناير/ كانون الثاني ونهاية مارس/آذار، من خلال تسيير رحلات من وإلى إيران والعراق والإمارات العربية المتحدة وسوريا. يجب أن تكون جميع هذه الدول قد منحت طيران ماهان إذنًا بالهبوط، وقد فعلت ذلك في تحد للحظر المفروض على الشركة. أوقفت إيران كافة رحلاتها من الصين وإليها في 31 يناير/ كانون الثاني. بعد ذلك، منعت دول عدة الرحلات القادمة من إيران في فبراير/ شباط، ومارس/آذار، بعدما أصبحت بؤرة وباء فيروس كورونا في الشرق الأوسط. مواضيع قد تهمك نهاية لكن شركة الطيران واصلت رحلاتها رغم ذلك. ما أدى لانتقادات لها بالمخاطرة بصحة المسافرين والطواقم الجوية. وأُسكت أفراد الطاقم بعد تهديدهم بالإحالة إلى القضاء، عندما عبروا عن مخاوفهم بشأن "نشر الفيروس إلى أحبائهم وبلدهم". لم تستجب شركة طيران ماهان لطلب بي بي سي للتعليق. ما هي شركة طيران ماهان؟ طيران ماهان هي شركة خطوط جوية إيرانية يتولى القطاع الخاص تشغيلها. تقول الشركة إنها تملك 55 طائرة، وتنقل سنوياً قرابة خمسة ملايين مسافر إلى 66 وجهة حول العالم. ولدى الشركة ارتباطات بفيلق الحرس الثوري الذي يتمتع بنفوذ كبير في إيران، وهو فرع من القوات المسلحة الإيرانية. وبالتالي فقد سبق وأن خضعت الشركة لمراقبة أمريكية انتهت بفرض عقوبات عليها، بعد اتهامها بنقل أسلحة وشخصيات بارزة لصالح الحرس الثوري. تدعم الشركة عمليات إيران في سوريا ولبنان والعراق - وهي دول ترتبط بعلاقات قوية مع الحرس الثوري الإيراني. تجاهل النصائح الصحية لطيران ماهان 66 وجهة باستخدام بيانات خطوط الرحلات والتحدث مع مصادر في لبنان والعراق، استطاعت بي بي سي عربي تأكيد أن أولى حالات الإصابة بكوفيد-19 في هذين البلدين كانت لمسافرين في رحلات طيران ماهان. ففي 19 فبراير/ شباط الماضي، سافر طالب إيراني في رحلة طيران ماهان رقم W55062 من العاصمة الإيرانية طهران إلى مدينة النجف في العراق. وقد سُجل كأول حالة رسمية للإصابة بكوفيد-19 في 24 فبراير/ شباط في البلاد. وفي 20 فبراير/ شباط الماضي، عادت امرأة لبنانية في الحادية والأربعين من عمرها إلى العاصمة اللبنانية بيروت بعد زيارة مدينة قم، في رحلة طيران ماهان رقم W5112. وفي اليوم التالي سُجلت كأول إصابة مؤكدة بالفيروس في لبنان. ورغم هاتين الحادثتين اللتين أثارتا غضباً في البلدين كليهما، واصلت شركة طيران ماهان رحلاتها. في 20 فبراير/شباط، علقت الحكومة العراقية رحلات الطائرات من إيران وإليها. لكن استطاعت بي بي سي أن تكشف أن ما لا يقل عن 15 رحلة أخرى جرت بعد صدور قرار المنع. وأقلت العديد من تلك الطائرات زواراً من إيران إلى المدن العراقية المقدسة بموافقة الحكومه العراقيه. وأفادت الحكومة العراقية في تصريح لبي بي سي أن الرحلات كانت رحلات عودة حصلت على موافقة هيئة الطيران المدني العراقي، وأن الرحلات الجوية من العراق إلى إيران ستستمر ، لكن المسافرين من إيران ممنوعون من دخول العراق. طيران نشط في ذروة الوباء شركة طيران ماهان وفي ذروة انتشار كوفيد 19 في الصين، واصلت رحلاتها بين إيران والمدن الصينية علمت بي بي سي بأن شركة طيران ماهان وفي ذروة انتشار كوفيد 19 في الصين، واصلت رحلاتها بين إيران والمدن الصينية الكبرى الأربع، وهي بيجين، وشنغهاي، وغوانزهو، وشينزين. لا بد أن إيران منحت شركة ماهان إذنًا بخرق حظر السفر مع الصين الذي فرضته الحكومة الإيرانية ذاتها في 31 يناير/ كانون الثاني. نشرت شركة طيران ماهان صوراً عبر وسائل التواصل الاجتماعي الصينية تظهر أن ستاً من رحلاتها بين أواخر يناير/كانون الثاني، والعشرين من أبريل/نيسان، قد استخدمت للإغاثة، وحددت أربعاً منها استخدمت لإجلاء مواطنين إيرانيين من الصين، وكان آخر تلك الرحلات في 5 فبراير/ شباط الماضي. وبإجراء مزيد من التحليل لبيانات تعقب الرحلات ومراجعتها مع تصريحات مسؤولي طيران ماهان، يمكن لنا الكشف عن أن 157 رحلة للشركة قد أقلعت بعد ذلك التاريخ، في تحد لحظر الطيران الإيراني مع الصين. كما استمرت الشركة في لعب دور رئيسي في نقل المسافرين من إيران إلى دول أخرى خلال ذروة انتشار الفيروس فيها. وعلمت بي بي سي أنه رغم حظر الرحلات من إيران إلى الإمارات في 25 فبراير/ شباط، فقد سيرت شركة الطيران 37 رحلة أخرى حتى نهاية مارس/ آذار. وفي 8 مارس/ آذار، علقت سوريا كافة الرحلات من إيران وإليها. لكن شركة طيران ماهان سيرت ثماني رحلات أخرى بعد دخول ذلك القرار حيز التنفيذ. كما قامت شركة طيران ماهان أيضاً بتسيير 37 رحلة إلى دبي، و19 رحلة إلى تركيا، و20 رحلة إلى وجهات أخرى، بما فيها إسبانيا وماليزيا وتايلاند. كانت هناك شركات طيران أخرى تقوم برحلات من إيران وإليها في الوقت نفسه. لكن شركة طيران ماهان كانت الوحيدة التي انتهكت قرارات الحظر على نطاق واسع بهذا الشكل. إسكات العاملين في ماهان حصلت بي بي سي على نسخة اتفاق على الالتزام بالسرية وُزع على العاملين في طيران ماهان، يهددهم بمحاكمة جنائية إذا جاهروا بمخاوفهم حصلت بي بي سي على دليل يؤكد أن أفراد طاقم الطائرات أُسكتوا رغم القلقٍ المتزايد بخصوص الدور الذي كانت تلعبه ماهان في نشر الفيروس. وفي أواخر فبراير/شباط، ذكرت مصادر جيدة الاطلاع داخل شركة ماهان أن أعراض الإصابة بالفيروس قد بدأت تظهر على أكثر من 50 فرداً من أفراد طاقمها. فلجأ أفراد الطاقم إلى وسائل التواصل الاجتماعي للشكوى من عدم منحهم معدات خاصة أو ملابس واقية. وفي 27 فبراير/ شباط، تحدث العاملون في شركة الطيران لأول مرة. ففي مقال نشرته صحيفة "روزنامة شرق"، عبر العاملون في طيران ماهان عن قلقهم من عدم السماح لهم بالعزل الانفرادي بعد عودتهم من الصين وأنهم أُجبروا على مواصلة العمل. وفي 18 أبريل/ نيسان، وقع 1300 من العاملين في طيران ماهان على رسالة مفتوحة يتهمون فيها شركة الطيران بسوء إدارة الأزمة. كما ذكرت الرسالة التي نُشرت في "أفيا نيوز" أن مطالبات العاملين بمعدات الوقاية الشخصية التي أوصى بها اتحاد النقل الجوي الدولي قد أهملت بصورة متكررة، وأنهم كانوا يلامون على نقل الفيروس إلى أحبائهم وإلى البلاد. وحصلت بي بي سي على نسخة اتفاق التزام بالسرية وُزع على العاملين في طيران ماهان، يهددهم بمحاكمة جنائية إذا جاهروا بمخاوفهم. وقد رفضت شركة طيران ماهان، والدول التي سمحت بهبوط طائرات الشركة على أراضيها - في مخالفة للحظر الذي فرضته تلك الدول بنفسها - طلب بي بي سي للتعليق.

फ्लाईट ट्रॅकिंग डेटा आणि हाती लागलेल्या काही व्हीडिओमधून असं स्पष्ट होतंय की, महान एअर कंपनीने आपल्या विमानातून कोव्हिड-19 झालेल्या लोकांची वाहतूक केली. आणि त्यांना इराण, इराक आणि लेबनॉनमध्ये पाठवलं. विमानातल्या कर्मचाऱ्यांनी याबद्दल आवाज उठवण्याचा प्रयत्न केला. पण, तो कंपनीकडून दाबण्यात आला. बीबीसीने महान एअरकडून त्यांची बाजू ऐकून घेण्याचा प्रयत्न केला. पण, त्यांनी प्रत्युत्तर दिलं नाही. बीबीसी प्रतिनिधी नवल - अल- मगाफी यांचा रिपोर्ट... हेही पाहिलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)