ونشرت وكالة الأنباء المركزية الكورية عددا من الصور ظهر فيها كيم ممتطيا صهوة الجواد على جبل بايكتو المغطى بالثلوج والذي يعتبر من الأماكن المقدسة في شبه الجزيرة الكورية. وليست هذه أول مرة يصعد فيها كيم الجبل الذي يبلغ ارتفاعه 2,750 مترا عن سطح البحر. ويشير مراقبون إلى أن صعوده الجبل يكون عادة ضمن مؤشرات تسبق الإعلان عن أمر هام. ولهذا الجبل مكانة خاصة في وجدان كوريا الشمالية؛ حيث أنه مسقط رأس والد الزعيم الحالي. وجاء في تقرير نشرته وكالة الأنباء المركزية الكورية اليوم أن "ظهوره ممتطيها صهوة جواد في جبل بايكتو هو حدث مهم في تاريخ الثورة الكورية". مواضيع قد تهمك نهاية وأضاف التقرير "على صهوة الجواد في جبل بايكتو، يستعيد الزعيم طريق الكفاح الذي طواه في سبيل بناء أعظم دولة، بإيمان وعزم ثابتين كثبات الجبل". وفي 2017 زار كيم الجبل قبل أسابيع قليلة من خطابه للسنة الجديدة، والذي ألمح فيه إلى ذوبان الجليد على الصعيد الدبلوماسي مع كوريا الجنوبية. وبحسب تقارير، فإن كيم صعد جبل بايكتو ثلاث مرات على الأقل. وفي عام 2018 زار الزعيم الجبل برفقة رئيس كوريا الجنوبية مون جاي-إن. وكانت وكالة الأنباء المركزية الكورية نشرت عددا من الصور لكيم على قمة الجبل، بعد أن ظهر وهو يتسلقه مرتديا حذاء جلديا أسود. وجبل بايكتو، بركان نشط، يُعتقد أنه مسقط رأس "دانغن" مؤسس المملكة الكورية الأولى قبل أكثر من أربعة آلاف عام. ويبعد الجبل مئات الكيلومترات عن العاصمة بيونغ يانغ، ويوجد على الحدود بين كوريا الشمالية والصين. وفي وقت سابق من الشهر الجاري، جرت في السويد محادثات بين مسؤولين من كوريا الشمالية والولايات المتحدة هي الأولى منذ لقاء قصير جمع زعيمي البلدين، ترامب وكيم، في المنطقة الحدودية بين الكوريتين في يونيو/ حزيران. وقال المبعوث النووي الكوري الشمالي رفيع المستوى، كيم ميونغ-جيل، إن المفاوضات "لم تأت على قدر التوقعات وفي النهاية انفضّت". وفي المقابل، قالت الولايات المتحدة إن "مباحثات جيدة انعقدت". واستبقت كوريا الشمالية المحادثات بإطلاق نوع جديد من الصواريخ الباليستية في اختبار هو الحادي عشر من نوعه هذا العام.

किम यांनी एका पांढऱ्याशुभ्र घोड्यावर स्वार होऊन बर्फाच्छादित पर्वतावर चढाई केल्याचे फोटो कोरियाच्या केंद्रीय वृत्त संस्थेनं (केसीएनए) प्रसिद्ध केले आहेत. यापूर्वीही किम यांनी 2,750 मीटर उंचीच्या या शिखरावर चढाई केलेली आहे. परंतु मोठ्या घोषणा करण्यापूर्वीची त्यांची ही नेहमीची खेळी असल्याचं विश्लेषकांचं मत आहे. पॅकटू पर्वत दक्षिण कोरियाचं वैशिष्ट्यं आहे, शिवाय किम जोंग उन यांच्या वडिलांचे हे जन्मस्थानही आहे. "घोड्यावर स्वार होऊन पॅकटू पर्वतावर जाणं ही कृती कोरियाच्या क्रांतीच्या इतिहासात अत्यंत महत्त्वाची आहे," असं केसीएनएनं बुधवारी सादर केलेल्या रिपोर्टमध्ये म्हटलं आहे. "घोड्यावर स्वार होऊन पॅकटू पर्वत चढल्यामुळं त्यांच्या संघर्षमय काळाच्या आठवणींना उजाळा मिळतो. सामर्थ्यशील देश उभारणीच्या कार्यात त्यांनी फार मोठा संघर्ष केलेला आहे. या सर्व काळात ते अत्यंत विश्वासानं पॅकटू पर्वतासारखेच अचल राहिले होते." 2017मध्ये नव्या वर्षाच्या भाषणात दक्षिण कोरियाबरोबरच्या मुत्सद्दी धोरणांचा उच्चार करण्याआधी काही आठवडे किम या पर्वतावर गेले होते. लोकांचं लक्ष वेधून घेण्यासाठीचं नाट्य? सर्वात आधी आपण त्या महत्त्वाच्या फोटोंबद्दल बोलू या. कोरिया द्वीपकल्पाच्या सर्वात पवित्र ठिकाणी बर्फावरून दौडत जाणाऱ्या पांढऱ्या घोड्यावर स्वार झालेल्या नेत्याच्या छायाचित्रांप्रमाणे शक्तीप्रदर्शन करणारं दुसरं काहीच असू शकत नाही.किम कुटुंबाचा "पॅकटूच्या वारशा"तून आलेला अधिकार आणि प्राबल्य दाखवून देण्यासाठी हा प्रयत्न करण्यात आला असू शकतो. किम यांचा उत्तर कोरियातल्या नागरिकांना त्यांच्या नेत्याची ताकद दाखवण्याचा आणि घोड्यावरील पराक्रम दर्शवण्याचा हा फारसा चांगला प्रयत्न नाही. सरकारी माध्यमातून सातत्यानं मोठ्या प्रमाणावर वक्तव्य केली जात आहेत, त्यावर आपण नक्की विचार करू शकतो. या प्रकरणातलं आणखी एक वक्तव्य लक्षवेधक आहे. "जगावर हल्ला करण्यासाठी एक धक्कादायक प्रक्रिया राबवली जाईल," असं आम्हाला किम यांच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. यापूर्वी पॅकटूला दिलेल्या भेटीनंतर किम जोंग उन यांनी काही महत्त्वाचे निर्णय जाहीर केले आहेत. मोठी क्षेपणास्त्रं आणि आण्विक शस्त्रांच्या चाचण्या थांबवण्याचं वचन किम यांनी दिलं होतं. यावेळेस त्यांच्या वचनाबद्दल ते कदाचित पुनर्विचार करणार असतील. अमेरिकेबरोबर चालू असलेली बोलणी सध्या थांबली आहेत आणि डोनाल्ड ट्रंप अन्य देशांतर्गत तसंच परराष्ट्रीय व्यवहारांमध्ये व्यस्त आहेत. ट्रंप प्रशासनाचं लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न? ट्रंप प्रशासनाचं लक्ष वेधून घेण्यासाठी किम यांच्या पर्वत भेटीचा वापर उत्तर कोरियाचे नेते करत असावेत. प्योंगयांग (उत्तर कोरियाची राजधानी)तर्फे या वर्षाच्या शेवटी अण्वस्त्र नष्ट करण्यासंबंधीचा करार केला जाईल, असं सांगण्यात आलं आहे. सध्याचा आण्विक कार्यक्रम मोडीत काढण्यापूर्वी किम यांना सातत्यानं मंजुरी मिळवण्यासाठी बोलावण्यात आलं आहे, परंतु ते या प्रकरणी अमेरिकेची खात्री पटवण्यात अयशस्वी ठरलेले आहेत. कदाचित आणखी काही लाँच करून दबाव वाढवावा असे त्यांना वाटत असावं का? की उत्तर कोरियाच्या नेत्याला पहिल्या बर्फाचा आनंद घ्यायचा होता? या प्रश्नाचं उत्तर येत्या काही महिन्यातच जरुर मिळेल. किम आतापर्यंत तीनवेळा पॅकटूवर गेले आहेत. 2018मध्ये दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष मून जे-इन यांच्याबरोबरही ते पॅकटू पर्वतावर गेले होते. यापूर्वी किम काळे लेदरचे बूट घालून पेकटूच्या सर्वात वरच्या टोकावर गेले होते. त्याचे फोटो केसीएनएने प्रकाशित केले होते. पॅकटू पर्वत म्हणजे एक जिवंत ज्वालामुखी आहे, तसंच साधारण 4000 वर्षांपूर्वीच्या काळात कोरिया साम्राज्याचे संस्थापक डेंगन यांचे ते जन्मस्थळ असल्याचंही म्हटलं जातं. राजधानी प्योंगयांगपासून हा पर्वत शेकडो किलोमीटर दूर अंतरावर असून, तो उत्तर कोरिया आणि चीन या दोन्ही देशांच्या सीमारेषांवर आहे. जून महिन्यात अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनल्ड ट्रम्प आणि किम यांची दोन्ही कोरियाच्या सिमेवर प्रदीर्घ भेट झाली होती. यानंतर या महिन्याच्या सुरुवातीस उत्तर कोरियाच्या अधिकाऱ्यांनी स्वीडनमध्ये अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांशी चर्चा केली. उत्तर कोरियाचे आण्विक दूत किम मायोंग जिल यांनी सांगितलं की, आमच्या अपेक्षा पूर्ण न झाल्यानं आम्ही अखेरीस करार मोडला. परंतु अमेरिकेकडून अद्याप 'अपेक्षेप्रमाणे' चर्चा झाली नसल्याचं सांगितलं जात आहे. ही चर्चा होण्यापूर्वी उत्तर कोरियानं नव्या घडणीचं बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र सोडलं. या वर्षातली ही अकरावी चाचणी होती. (लॉरा बिकर, सेऊल प्रतिनिधी, विश्लेषक) हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


15 من بين كل 100 ألف امرأة في الهند يقدمن على الانتحار وفيما يلي نحاول استكشاف الأسباب التي تجعل الهنديات الأكثر إقداما على الانتحار. "أزمة صحية" تشير الباحثة راخي داندونا إلى أن نسبة انتحار النساء في الهند تراجعت بدرجة كبيرة خلال العقد الماضي. لكنها تؤكد على أن هذا لا يكفي، حيث لا تزال 15 من بين كل 100 ألف امرأة في الهند تقدم على الانتحار، وهو ما يمثل أكثر من ضعف المتوسط العالمي: سبعة من بين كل 100 ألف. كما أن نسبة انتحار الرجال في الهند مرتفعة أيضا، إذ تبلغ 24 بالمائة من بين حالات انتحار الرجال حول العالم. ولذا، تحذر الدراسة من أن الهند على شفا أزمة صحية حادة. أغلب النساء المنتحرات في الهند متزوجات مشاكل الزواج وتحذر الدراسة من أن الهند على شفا أزمة صحية حادة.بحسب الدراسة، فإن 71.2 بالمائة من النساء اللاتي يقدمن على الانتحار تتراوح أعمارهن بين 15 و 39 عاما وأغلبهن متزوجات. وتشير إلى أن بعض المشاكل المرتبطة بالزواج في الهند قد تجعل النساء تفكر في الانتحار، وتذكر على سبيل المثال: وقالت الباحثة راخي داندونا لبي بي سي إن النساء في المرحلة العمرية بين 15 و39 عاما يعانين عددا من المشاكل في المجتمع الهندي، وبالتالي هن أكثر عرضة لحالات الاكتئاب ويفتقدن إلى الرعاية الصحية النفسية اللازمة. واحدة من كل خمس نساء في الهند تتزوج في سن ما دون 15 عاما لكن، من الواضح أنه لا توجد أبحاث كافية تركز على الأسباب الحقيقية لارتفاع حالات الانتحار بين النساء في الهند. ووجدت الدراسة تباينا كبيرا بين الولايات الهندية في عدد النساء المنتحرات، وكانت النسبة الأكبر في ولايتي تاميل نادو وكارناتاكا جنوب البلاد. وتعتبر الولايتان من المناطق التي تتمتع فيها المرأة بوضع اقتصادي واجتماعي أفضل من باقي المناطق نسبيا. ولم تجد الدراسة تفسيرا شافيا للظاهرة في كلا الولايتين. لكن الدكتورة لاكسمي فيجاياكومار، وهي مؤسسة مركز للوقاية من الانتحار، تقول إن إحدى الفرضيات هي أن ارتفاع سقف التوقعات يؤدي إلى صدمات أشد وقعا، معتمدة في ذلك على أمثلة من بعض الولايات الأمريكية المزدهرة اقتصاديا. دراسة تقول إن 66.7% من النساء في مقاطعة ساندربانز في الهند استخدمن مبيدات للإضرار بأنفسهن درس من الصين وتقول الدراسة إنه يمكن الاستفادة من التجربة الصينية في التعامل مع ظاهرة انتحار النساء في الهند التي يوجد بها 18 في المئة من سكان العالم. وكانت الصين واحدة من الدول التي تستحوذ على النسبة الأعلى من النساء المنتحرات عام 1990 لكنها نجحت في تخفيض هذه النسبة بنحو 70% عام 2016. ويرجع هذا الإنجاز إلى التراجع السريع في عدد النساء المنتحرات في الأرياف الصينية. وقالت الدكتورة فيجاياكومار لبي بي سي إن "الحكومة الصينية تقول إن 25% من النساء نزحن من الريف إلى المدن بحثا عن فرص عمل أفضل". وتشير إلى أن الصين "نجحت أيضا في تطوير الخدمات الصحية النفسية المقدمة للنساء" . الصين سجلت تراجعا كبيرا في أعداد نساء الريف المنتحرات خلال العقد الماضي كيف يمكن الحد من هذه الظاهرة؟ هناك خطط كثيرة يمكن تطبيقها في كل العالم للحد من حالات الانتحار منها الحد من إمكانية الحصول على الوسائل التي يستخدمها المنتحرون لإنهاء حياتهم. وبعض الدراسات أثبتت مثلا أن 30% من حالات الانتحار حول العالم تمت باستخدام المبيدات. وقالت فيجاياكومار إن الحد من إمكانية حصول الأفراد على هذه المبيدات هو "حل في المتناول" لكنه لا يحظى باهتمام كاف. كما أن هناك ارتباط كبير بين حالات الانتحار وشرب الكحول، إذ أن " نسبة كبيرة من حالات الانتحار حدثت تحت تأثير الكحول وهذه ظاهرة يمكن البحث فيها على مستوى البلاد" حسبما تقول الدكتورة فيجاياكومار . وتسود في الهند ثقافة الصمت عن العنف الذي تتعرض له النساء في إطار العائلة وعن مشاكل زوجية أخرى. وتقول فيجاياكومار إنه من المهم اتباع سياسة وقائية من الانتحار في الهند، وتسهيل الوصول إلى "الأشخاص الذين يعانون من اضطرابات" والتدخل لمساعدتهم. كما تقترح الباحثة راخي داندونا تحسين فرص الحصول على الخدمات الصحية النفسية كبداية جيدة للوصول إلى الهدف المنشود وهو الحد من حالات الانتحار.

या अहवालात दिलेला नेमका आकडा आहे 36.6 टक्के. पण भारतातल्या महिलांनी हे असा स्वत:चा जीव द्यावेत, असं काय घडंतय, काय आहेत त्यामागची कारणं? 'आरोग्य संकंटाचा इशारा' खरंतर, गेल्या दशकभरात भारतातलं महिलांच्या आत्महत्यांचं प्रमाण कमी झालं आहे. "महिलांच्या आत्महत्यांचं प्रमाण कमी करण्यात भारताला यश आलं आहे, पण त्याची गती पुरशी नाही," असं या अहवालाच्या प्रमुख लेखिका राखी दंडोना यांनी स्पष्ट केलं. आत्महत्या करणाऱ्या महिलांमध्ये विवाहित महिलांचं प्रमाण जास्त आहे. भारतात प्रत्येक एक लाख महिलांमध्ये 15 जणी आत्महत्या करतात. जगात हेच प्रमाण सरासरी 7 महिला एवढं आहे. म्हणजे भारतात ही सरासरी दुप्पट आहे. जगातल्या पुरुषांच्या आत्महत्यांमध्ये भारतीय पुरुषांचं प्रमाण 24 टक्के आहे. लॅन्सेटच्या या अभ्यासात एक प्रकारे देशातील सार्वजनिक आरोग्य संकंटाचं सूतोवाच करण्यात आलं आहे. ठरवून झालेले विवाह आत्महत्या केलेल्या महिलांमध्ये 71.2 टक्के महिला या 15 ते 39 या वयोगटातल्या आहेत. त्यापैकी बहुतांश महिला या विवाहित आहेत. आत्महत्यांची कारणं मांडताना 'लग्न हाही बचाव ठरू शकलेला नाही,' असं निरीक्षण या अहवालात नोंदवण्यात आलं आहे. ठरवून झालेली लग्नं, कमी वयातलं मातृत्व, सामाजिक दर्जा, घरगुती हिंसाचार आणि आर्थिक परावलंबित्व या कारणांमुळे लग्न हाही आत्महत्यांना प्रतिबंधक उपाय ठरू शकलेला नाही, असं हा अहवाल सांगतो. ताणतणाव बीबीसीशी बोलताना राखी म्हणाल्या, "या वयोगटातल्या महिलांना अनेक अडचणींना तोंड द्यावं लागतं." त्या पुढे म्हणाल्या, " या वयोगटातील महिलांना तणावांचा सामना करावा लागतो. तर दुसरीकडे मानसिक आरोग्य सेवा सगळ्यांनाच उपलब्ध होत नाहीत." आजही 15 वर्षें पूर्ण होण्याआधीच मुलींचे विवाह होत आहेत. तर दुसरीकडे वस्तुस्थिती अशी आहे की भारतीय महिलांच्या आत्महत्येची कारणं शोधण्यासाठी पुरेसं संशोधनही झालेलं नाही. 'स्नेह' या आत्महत्या प्रतिबंधक केंद्राच्या संस्थापक डॉ. लक्ष्मी विजयाकुमार यांनी युवतींमधील आत्महत्यांचं कारणं शोधण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्या म्हणतात की, "विशेषत: ज्याचं ठरवून लग्न झालं आहे अशा नवविवाहित महिलांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो. काहींना तर नोकरीही सोडण्यास सांगितलं जातं." समाजातली पत "कालांतरानं, जसं वय वाढतं, तशी महिलांची कुटुंबातली पत वाढते आणि मग त्यांना अधिक सुरक्षित वाटू लागतं." या अहवालातून आणखी एक गोष्ट समोर येते ती म्हणजे, आत्महत्यांमध्ये तामिळनाडू आणि कर्नाटक या राज्यांचा क्रमांक वरचा आहे. सुंदरबन भागातल्या आत्महत्यांमध्ये 66.7 टक्के महिलांनी किटकनाशक घेऊन आत्महत्या केली आहे. या राज्यांमध्ये महिलांचं सामाजिक आणि आर्थिक स्थान हे तुलनेनं चांगलं आहे. असं असतानाही अशी स्थिती का निर्माण झाली आहे? सामाजिक आणि आर्थिक स्थान तसंच आत्महत्या यांचं प्रमाण यात काय संबंध आहे, हे पुरेसं स्पष्ट होत नाही. 'मोठ्या अपेक्षा....मोठी निराशा' डॉ. लक्ष्मी विजयाकुमार यांच्या मते, "ज्या महिलांना खूप अपेक्षा असतात, त्यांना निराशा येण्याची शक्यताही जास्त असते. अमेरिकेतही आर्थिकदृष्ट्या संपन्न असलेल्या राज्यांत असाच कल दिसला आहे." चीनच्या ग्रामीण भागात महिलांच्या आत्महत्येचं प्रमाण कमी झालं आहे. भारतात जगाची 18 टक्के लोकसंख्या नांदते. त्यामुळेच महिलांचं आत्महत्येचं प्रमाण अधिक का आहे हे समजून घेण्याची गरज आहे. काही गोष्टी चीनकडून समजणे आणि शिकणे आवश्यक आहे. काय करता येईल? चीनमध्ये 1990मध्ये आत्महत्येचं प्रमाण सर्वाधिक होतं. ते त्यांनी 2016पर्यंत 70 टक्क्यांपर्यंत कमी आणलं. त्याचं सगळं यश ग्रामीण भागातल्या महिलांच्या आत्महत्यांचं प्रमाण कमी होण्यात आहे. डॉ. लक्ष्मी विजयाकुमार यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "चीनच्या सरकारचा असा दावा आहे की, नोकरीच्या चांगल्या संधी उपलब्ध झाल्यानं ग्रामीण भागातून शहरी भागातलं स्थलांतर 25टक्क्यांनी वाढलं." मानसिक आरोग्यसेवांची उपलब्धता "त्यांनी मानसिक आरोग्यसेवांमध्ये सुधारणा घडवून आणल्या आहेत. त्याशिवाय, बांगलादेश, श्रीलंका या देशांतही महिला आत्महत्यांचं प्रमाण कमी झालं आहे." तरुणांमधलं आत्महत्येचं प्रमाण वाढतं आहे, पण याकडे सार्वजनिक आरोग्य यंत्रणेचं म्हणावं तसं लक्ष नाही," असं डॉ. विजयाकुमार म्हणतात. भारतात महिलांच्या आत्महत्यांचं प्रमाण जगात सर्वाधिक आहे. "पूर्वी सुमारे वयाची 80 वर्षें ओलांडलेले लोक आत्महत्या करत असत, आता हे तरुणांच्या दिशेनं सरकलं आहे," असं त्या सांगतात. आत्महत्या रोखण्यासाठी अनेक उपाय आपल्याला करता येण्यासारखे आहेत. आत्महत्येच्या साधनांची, प्रकारांची 'उपब्धता' कमी करणे हाही एक चांगला उपया आहे. आत्महत्यांची वर्णनं म्हणजे असं की, काही अहवालात असं दिसलं की, जगातल्या 30 टक्के आत्महत्या या कीटकनाशक पिऊन होतात. त्यामुळे किटकनाशक चटकन हाताशी लागणार नाहीत, सहज मिळणार नाहीत, अशी व्यवस्था करायला हवी, असं डॉ. विजयाकुमार म्हणतात. तसंच, आत्महत्या आणि दारू यांचंही नातं आहे. "बऱ्याच आत्महत्या या दारूच्या अमलाखाली होतात." माध्यमांमध्ये आत्महत्यांच्या बातम्या देतानाही तारतम्य बाळगलं तर त्याच प्रकारच्या आत्महत्यांचं प्रमाण कमी होईल, हे जगभरात करता येईल. घरगुती हिंसाचाराविषयी न बोलण्याकडे दबाव असतो. भारतातल्या तरुणांच्या आत्महत्यांकडे विशेष लक्ष देणं आवश्यक आहे. विशेषत: महिलांच्या आत्महत्यांकडे, असं त्या सांगतात. घरगुती हिंसाचार घरगुती हिंसाचाराविषयी महिलांनी न बोलण्याचा आपल्याकडे कल असतो. समाजाच्या काही घटकांमध्ये तर लग्नाचा पर्याय, अभ्यासातल्या अपेक्षा यांचाही दबाव असतो. डॉ. विजयाकुमार म्हणतात, "आत्महत्या रोखण्यासाठी काही एक धोरण आखण्याची आपल्याकडे आवश्यकता आहे. अस्वस्थ व्यक्तींची काळजी तत्काळ घेतली जायला हवी." हे साध्य होण्यापूर्वी मानसिक आरोग्य सुविधांची उपलब्धता वाढवणं, याच्याकडे आपल्याला लक्ष देता येईल, असं राखी दंडोना यांचं मत आहे. हेही पाहिलंत का? आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्याच्या मुलीचा निर्धार (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


جمود العلاقات بين البلدين بدأ يذوب مع بداية دورة الألعاب الأولمبية الشتوية يأتي الحوار بين الرئيسين بعد أشهر من تحسن العلاقات بين البلدين، كما أنه سيمهد الطريق للمباحثات المقترحة بين الولايات المتحدة وكوريا الشمالية. وستتصدر قضايا نزع السلاح النووي والسلام في شبه الجزيرة الكورية أجندة اللقاء. وبينما يشكك محللون في موافقة بيونغ يانغ على نزع أسلحتها النووية، لكن القمة المرتقبة تحمل كثيرا من الوعود للبلدين، كما أن لكل منهما مشاكله الأخرى، كالعقوبات والعائلات المنفصلة، التي يُتوقع أن تكون حاضرة هي الأخرى على طاولة المفاوضات. ما مدى أهمية هذا اللقاء؟ يمثل اللقاء تلاقيا كبيرا بين البلدين. وإضافة إلى كونها المرة الأولى التي يلتقي فيها الزعيمان الكوريان منذ 2007، يعد اللقاء أول قمة من نوعها لزعيم كوريا الشمالية الشاب. وعلى عكس اجتماعه مع الرئيس الصيني، تشي جينبنغ، الذي أحيط بالسرية التامة وأعلن عنه بعد انتهائه، ستبث القمة بين الكوريتين على التلفزيون بثا مباشرا. وقال جيمس كيم، مدير معهد آسان للدراسات السياسية: "إنه لقاء بالعالم الخارجي... لم يشارك كيم جون أون في مثل هذا الاجتماع من قبل." ويحذو كيم جون أون حذو والده في علاقاته الخارجية، إذ اجتمع كيم جونغ مرتين مع رئيسي كوريا الجنوبية السابقين، كانت الأولى مع كيم داي جونغ عام 2000 والثانية مع روه مو هيون عام 2007. وهدف اللقاءان إلى معالجة التهديد النووي وتعزيز العلاقات الاقتصادية المشتركة بين الكوريتين، ولجهوده في عقد اللقاء حصل كيم داي جونغ على جائزة نوبل للسلام. وتحققت بعض المكاسب من تلك الاجتماعات، من بينها تأسيس مجمع كيسونغ الصناعي ولم شمل أسر شتتها الحرب بين البلدين. لكن مسألة نزع سلاح بيونغ يانغ كانت صعبة المنال، كما تكررت الاستفزازات باستخدام ورقة الأسلحة النووية، التي بلغت أوجها مع مجيء حكومات محافظة في سيول واتخاذ مواقف أكثر صرامة إزاء بيونغ يانغ، ما أدى إلى إخراج جهود تحقيق السلام عن مسارها. وكانت أي محاولة لرسم العلاقة مع كوريا الشمالية بعيدا عن العزلة أو تبني سياسة أكثر اعتمادا على الجنوب تلقى انتقادات شديدة من الطرفين. ويقول جيمس كيم إن البعض في كوريا الجنوبية سيقول إن كثيرا من المساعدات المرسلة إلى كوريا الشمالية، بهدف إقناعها بكبح طموحاتها النووية، لم تستخدم كما كان مأمولا منها. وأضاف: "البعض يقول إن المساعدات زادت الأمر سواءً. يعتقدون بأنها ساهمت في تعزيز الموارد اللازمة للبرنامج النووي لكوريا الشمالية". كوريا الشمالية أجرت سلسلة من الاختبارات الصاروخية الناجحة في 2017 ماذا تريد كوريا الجنوبية؟ بعد أكثر من عقد من الزمن أو أكثر على خلفية التصرفات العدائية المتصاعدة والتهديدات بين البلدين، تمكنت سيول من توجيه بيونغ يانغ نحو طاولة المفاوضات. وتولى الرئيس مون، الذي كان له دور في محادثات كورية ثنائية سابقة عقدت عندما كان مستشارا كبيرا للرئيس روه، مقاليد الحكم ما دفع إلى تحقيق مزيد من التواصل مع الجارة الشمالية. ويقول جي يونج لي، الأستاذ المساعد في كلية الخدمة الدولية بالجامعة الأمريكية: "لا شك في أنه (الرئيس مون) يريد أن تكون المصالحة جزءا من ميراثه (السياسي)". إن آمال الرئيس مو من القمة المرتقبة واضحة للغاية. وقال مو، في وقت سابق، إن التوصل إلى اتفاقية سلام بين الكوريتين أمر "يتعين السعي إليه" لوضع حد للصراع المتواصل في شبه الجزيرة الكورية. مون لعب دورا في محاولات سابقة للجلوس مع كوريا الشمالية على طاولة المفاوضات وتدرج وزارة الوحدة، التي تشرف على العلاقة مع كوريا الشمالية، نزع السلاح النووي والحد من التوترات العسكرية على رأس أهداف الاجتماع، يليها التوصل إلى استئناف العلاقات الاقتصادية والاجتماعية مع كوريا الشمالية. وقد تُناقش القمة كذلك إعادة فتح مجمع كيسونغ. وأغلق المجمع الصناعي، الذي شكل نموذجا غير مألوف في التعاون بين الكوريتين، عام 2016 بعدما قالت سيول إن كوريا الشمالية تستولي على رواتب العمال في المجمع وتحوله إلى صناديق خاصة لدعم طموحاتها النووية. ويقول الرئيس مون إنه سيعيد فتح المجمع الصناعي، الذي كان يوظّف نحو 55 ألف عامل من كوريا الشمالية في مصانع مملوكة لكوريا الجنوبية، إذا أحرز تقدم في قضية نزع السلاح النووي. كما ستطرح كذلك قضية لم شمل 60 ألف أسرة تقطعت أواصلها بسبب الحرب الكورية على طاولة النقاش. وعقدت اجتماعات لم شمل الأسرة آخر مرة في 2015 قبل أن تسوء العلاقات مرة أخرى لعدة أسباب، على رأسها برنامج بيونغ يانغ النووي. كما يتوقع إدراج مسألة العمال الأجانب الذين اعتقلتهم كوريا الشمالية في قائمة القضايا المطروحة على طاولة الحوار. ماذا عن كوريا الشمالية؟ لكن أهداف كوريا الشمالية ليست بهذا الوضوح. فكثير من المحللين يقولون إن فرض العقوبات القاسية هي التي دفعت كيم الآن إلى طاولة الحوار. وشددت العقوبات التي تفرضها الولايات المتحدة والأمم المتحدة، بهدف الحد من قدرات كوريا الشمالية الاقتصادية، العام الماضي بعد تصاعد التهديدات العسكرية. ويقول جيمس كيم إن كوريا الشمالية ترى أن التواصل مع جارتها الجنوبية "الطريق الوحيد للوصول إلى واشنطن لتهدئة الأوضاع والتفاوض معها" بشأن عدة قضايا مثل العقوبات. وتقول وسائل الإعلام في كوريا الشمالية إن "الثقة بالنفس" لا العقوبات هي التي دفعتها إلى السعي للحوار. لكن تحركات أخرى أشارت إلى رغبة بيونغ يانغ في تخفيف العقوبات. فقبل أسبوع من القمة التاريخية، قالت كوريا الشمالية إنها ستوقف جميع الاختبارات النووية وإطلاق الصواريخ الباليستية العابرة للقارات. ولقي هذا التحول ترحيبا كبيرا من مون والرئيس الأمريكي، دونالد ترامب. ويقول إيوان غراهام، مدير قسم الأمن الدولي في معهد لوي الأسترالي، إنه بالنسبة لكيم فإن كل الطرق تؤدي إلى الولايات المتحدة، وإن الحوار مع مون "هو الثمن الذي عليه دفعه" للوصول إلى هناك. ويضيف أن تأمين مساحة للتواصل مع ترامب قد يمنح الزعيم المعزول فوزا في الداخل. ويقول لي إن كيم يريد أن "يُعامل معاملة تساويه مع القادة الأمريكيين". وأضاف: "نميل إلى الاعتقاد بأن المستبدين يستطيعون القيام بأي شيء، لكنهم يتعرضون لضغوط مستمرة. لكن على (زعيم كوريا الشمالية) أن يقلق بشأن وضعه الداخلي في بلاده". في مارس، قال زعيم كوريا الشمالية لوفد كوري جنوبي إنه "ملتزم بنزع السلاح النووي" ماذا الذي يُتوقع تحقيقه؟ وتقول وزارة الوحدة إن أكثر من ثلاثة أرباع الكوريين الجنوبيين "يشعرون" بالإيجابية إزاء القمة. وتنظر الغالبية إلى المحادثات على أنها نقطة بداية نحو إمكانية توحيد الكوريتين ونزع أسلحة بيونغ يانغ النووية. ويقول لي إن "المحادثات يمكن أن تكون نقطة انطلاق جيدة." وستتجه الأنظار إلى كيفية اتصال الزعيمين الكوريين. ويقول كيم إن نجاح القمة سيعتمد على الرئيس مون و"كيمياء" كيم، وما إذا كان الطرفان سينسجمان. ويضيف: "أعتقد بأنه سيكون اجتماعا جيدا للزعيمين، لكن قضية ما إذا كان سيؤدي إلى نزع السلاح النووي، فلست متأكدا".

किम जाँग-उन आणि मून जे-इन नव्यानं मिळालेल्या माहितीनुसार, मून जे-इन हे किम जाँग-उन यांची स्थानिक वेळेनुसार सकाळी साडेनऊ वाजता वैयक्तिक भेट घेणार असल्याचं दक्षिण कोरियानं जाहीर केलं आहे. अनेक वर्षं सुरू असलेल्या तणावानंतर ही भेट अभूतपूर्व असेल. नुकतंच उत्तर कोरियानं अण्वस्त्र चाचण्या घेणार नसल्याचं जाहीर केलं होतं. हाच मुद्दा या ऐतिहासिक चर्चेच्या केंद्रस्थानी असेल. पण अण्वस्त्रांचा त्याग करण्यास प्याँगयाँगची समजूत घालणं थोडं अवघडच असेल, असा इशारा सेऊलनं दिला आहे. कारण दोन्ही देशात गेल्या वेळी चर्चा झाली तेव्हापासून आतापर्यंत आण्विक तंत्रज्ञानात प्रचंड विकास झाला आहे. "दोन्ही नेत्यांमध्ये चर्चा होऊन अण्वस्त्र न वापरण्याच्या निर्णयावर सहमती होणं, या चर्चेतला सगळ्यांत कठीण भाग असेल," असं दक्षिण कोरियाच्या राष्ट्राध्यक्षांचे प्रवक्ते इम जोंग-स्योक यांनी म्हटलं आहे. जाणून घ्या - ट्रंप घेणार किम जाँग-उन यांची भेट : अणुबाँब डिफ्यूज होणार? सन 2000 आणि 2007 मध्ये झालेल्या बैठकांनंतर उत्तर आणि दक्षिण कोरियादरम्यान होणारी ही पहिलीच सविस्तर स्वरुपाची बैठक आहे. दोन देशांदरम्यानचे संबंध सुरळीत झाल्याचा हा परिणाम आहे. या भेटीतूनच किम जाँग-उन आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या भेटीचा मार्ग खुला होण्याचीही शक्यता आहे. तुर्तास, अण्वस्त्र चाचण्या करणार नसल्याचं किम यांनी मागच्या आठवड्यात जाहीर केलं होतं. या भूमिकेचं दक्षिण कोरियासह अमेरिकेनं स्वागत केलं होतं. मात्र उत्तर कोरियाच्या अशा भूमिकेनं फारसा फरक पडणार नाही, असं चीनच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. गेल्या वर्षी सप्टेंबर महिन्यात उत्तर कोरियातर्फे घेण्यात येणाऱ्या अण्वस्त्र चाचण्यांच्या ठिकाणी झालेल्या अपघातामुळे हे ठिकाण बिनकामाचं झालं आहे. 1950-53 मध्ये झालेलं कोरियन युद्ध संपल्याची औपचारिक घोषणा या भेटीदरम्यान होण्याची शक्यता आहे. याव्यतिरिक्त आर्थिक आणि सामाजिक विषयांवर चर्चा होण्याची अपेक्षा आहे. बैठक होत असताना दक्षिण कोरिया आणि अमेरिका यांच्यात होणाऱ्या वार्षिक लष्करी कवायती एका दिवसापुरत्या स्थगित केल्या जातील. कशी होईल बैठक बैठकीच्या वेळापत्रकापासून भोजनाच्या तपशीलापर्यंत सगळ्या गोष्टी काटेकोरपणे ठरवण्यात आल्या आहेत. दक्षिण कोरियाचे मून जे-इन हे उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांच्यासह नऊजणांच्या शिष्टमंडळाची काँक्रिट ब्लॉक येथे भेट घेतील. दोन्ही देशांना विभागणारी ही सीमारेषा आहे. दक्षिण कोरियाचे सुरक्षारक्षक दोन्ही देशांच्या नेत्यांना घेऊन पॅनम्यूनजोम मधील एका दिमाखदार वास्तूच्या दिशेनं रवाना होतील. दोन्ही देशांचं सैन्य नसलेल्या तटस्थ भागात ही बैठक होईल. किम जाँग उन आणि मून जे इन यांच्यातील बैठकीचं पहिलं सत्र संपल्यानंतर दोन्ही नेते स्वतंत्रपणे भोजन घेतील. उत्तर कोरियाचे शिष्टमंडळ सीमेपलीकडच्या आपल्या भागाकडे जाईल. दुपारच्या सत्रात मून आणि किम दोन्ही देशातील माती आणि पाणी एकत्र करून पाइन वृक्षाचं रोपण करतील. हे झाड शांतता आणि सुबत्ता यांचं प्रतीक असेल. वृक्षारोपणानंतर चर्चेच्या दुसऱ्या फेरीला सुरुवात होईल. दिवसअखेरीला बैठकीचा शेवट दोन्ही देशांदरम्यानच्या करारावरील स्वाक्षरीनं होईल. यावेळी दोन्ही देशांतर्फे संयुक्त निवेदन करण्यात येईल. रात्रीचं भोजन दक्षिण कोरियाच्या हद्दीत आयोजन करण्यात आलं आहे. यासाठीच्या पदार्थांचा तपशील काळजीपूर्वक ठरवण्यात आला आहे. किम जाँग उन यांना स्विस पोटॅटो हा खास पदार्थ खिलवण्यात येणार आहे. स्वित्झर्लंडमध्ये शिक्षण घेत असताना किम यांचा हा आवडीचा पदार्थ होता. याव्यतिरिक्त उत्तर कोरियाची ओळख असलेले कोल्ड नूडल्स आणि खास मद्यही मेजवानीचा भाग असेल. 'गोड'वाद! डेझर्ट अर्थात जेवणानंतरच्या गोड पदार्थावरून वाद निर्माण झाला आहे. कोरियन द्वीपसमूहाच्या नकाशावर 'मँगो म्यूझ' पाहुण्यांना दिलं जाणार आहे. जपान, दक्षिण कोरिया आणि उत्तर कोरिया हे तिन्ही देश या प्रदेशावर दावेदारी सांगतात. रात्रीच्या भोजनानंतर दोन्ही देशांचे शिष्टमंडळ स्प्रिंग ऑफ वन नावाचा व्हीडिओ पाहतील. त्यानंतर किम उत्तर कोरियाकडे रवाना होतील. किम यांच्या शिष्टमंडळात त्यांची बहीण किम यो जाँग यांचाही समावेश असेल. यो जाँग यांनीच दक्षिण कोरियात झालेल्या हिवाळी ऑलिम्पिकमध्ये उत्तर कोरियाच्या चमूचं प्रतिनिधित्व केलं होतं. उत्तर कोरियाचे नामधारी प्रमुख किम योंग नाम हेही शिष्टमंडळाचा भाग असतील. शिष्टमंडळात कोण? विशेष म्हणजे दोन्ही देशांचे उच्चपदस्थ लष्करी अधिकारी आणि राजनैतिक अधिकाऱ्यांचाही शिष्टमंडळात समावेश करण्यात आला आहे. याआधीच्या बैठका केवळ राजकीय नेत्यांपुरत्या मर्यादित होत्या. उत्तर कोरियाच्या भूमिकेचं आम्ही स्वागत करतो. नि:शस्त्रीकरणासंदर्भात त्यांची भूमिका गांभीर्याची आहे. शांतता प्रस्थापित होणं महत्वाचं आहे. उत्तर कोरियाकडून या प्रश्नावर सर्वसमावेशक विचार झाला असल्याचं स्पष्ट होतं आहे, असं दक्षिण कोरियाच्या अध्यक्षांचे प्रवक्ते इम यांनी सांगितलं. दक्षिण कोरियातर्फे मून यांच्यासह संरक्षण, परराष्ट्र व्यवहार आणि एकत्रीकरण मंत्री यांचा सातजणांच्या शिष्टमंडळात समावेश आहे. दक्षिण कोरियाशी चर्चेसाठी तयार असल्याचं किम यांनी जानेवारी महिन्यात म्हटलं होतं. फेब्रुवारी महिन्यात दक्षिण कोरियात झालेल्या ऑलिम्पिक स्पर्धेत एकाच झेंड्याखाली दोन्ही देशांच्या पथकानं संचालन केलं होतं. किम यांच्या पुढाकारामुळे दक्षिण कोरियाच्या प्रशासनातील उच्चपदस्थ मंत्री तसेच अधिकाऱ्यांनी त्यांची भेट घेतली होती. दक्षिण कोरियाच्या अधिकाऱ्यांनी किम यांच्या पुढाकाराचं स्वागत केलं होतं. हे पाहिलंत का? पाहा व्हीडिओ : पण, दक्षिण कोरियानं सीमेवर प्रचार भोंगे लावले तरी कशासाठी? हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


وارتفعت ثروة ماسك بنحو 7.2 مليار دولار، فبلغت 128 مليار دولار، بعد أن قفزت الأسهم في شركة تيسلا للسيارات التي يملكها. ويتصدر مؤسس شركة أمازون، جيف بيزوس، قائمة الأثرياء في العالم، بحسب مؤشر بلومبيرغ للمليارديرات. ويأتي تقدم ماسك بعد أنباء عن إضافة أسهم تيسلا إلى مؤشر اس اند بي 500، أحد مؤشرات الأسهم الرئيسية في الولايات المتحدة. وأدى ذلك إلى موجة جديدة من شراء أسهم شركة صناعة السيارات الكهربائية، مما زاد من قيمتها في السوق إلى ما يزيد على 500 مليار دولار، وتعزيز قيمة ما يمتلكه ماسك من أسهم الشركة. مواضيع قد تهمك نهاية وتعد تيسلا بالفعل أكثر شركات السيارات قيمة في العالم، على الرغم من أن إنتاجها لا يعادل إلا جزءا بسيطا من إنتاج شركات السيارات الأخرى المنافسة، مثل تويوتا، وفولكس فاغن، وجنرال موتورز. وقال ماسك الثلاثاء في خطاب ألقاه في ألمانيا إنه قد "يكون من المنطقي" أن تتوسع تيسلا في أوروبا من خلال دخولها قطاع السوق الجماهيري بإنتاج سيارة صغيرة. وأضاف: "في الولايات المتحدة، تميل السيارات إلى الحجم الأكبر لأسباب تتعلق بالذوق الشخصي. أما في أوروبا، فالناس يميلون إلى السيارات الأصغر". وبعد سنوات من الخسائر، حققت تيسلا أرباحا على مدى فترة خمسة أرباع متتالية، حيث راجت سياراتها في الأسواق على الرغم من الوباء. وستكون الشركة، التي تتخذ من كاليفورنيا مقرا لها، أكبر الوافدين الجدد على مؤشر اس اند بي 500، بقيمة سوقية تزيد على 500 مليار دولار. وهذا يعني أن صناديق الاستثمار التي تتبع المؤشر ستحتفظ تلقائيا بأسهمها وتستفيد من المكاسب في سعر السهم، وهذا ما أثار حماس المستثمرين. غيتس وبيزوس ظل بيل غيتس، الذي شارك في تأسيس شركة مايكروسوفت، أغنى شخص في العالم لسنوات، قبل أن يزيحه بيزوس من المركز الأول في عام 2017. وتبلغ ثروة غيتس 127.7 مليار دولار، وكان يمكن أن ترتفع أكثر إن لم يتبرع بمبالغ كبيرة للأعمال الخيرية على مدى عقود. وتقدر بلومبيرغ ثروة جيف بيزوس بـ183 مليار دولار. وزادت ثروته الشخصية هذا العام مع ارتفاع الطلب على خدمات أمازون في ظل الوباء. وخلال الأسابيع القليلة الماضية، شهد ماسك، الذي كثيرا ما يثير الجدل، أياما حافلة بالأحداث. ففي مطلع الأسبوع الماضي، كتب بموقع تويتر أنه "على الأرجح" يعاني من حالة متوسطة من كوفيد-19، وظهرت عليه أعراض "نزلة برد خفيفة". وجاء ذلك قبل يوم واحد من إطلاق أربعة رواد فضاء إلى محطة الفضاء الدولية في صاروخ أنتجته شركة سبايس إكس التي أسسها ماسك.

मायक्रोसॉफ्टचे संस्थापक बिल गेट्स कंपनीच्या संचालक मंडळातून बाहेर पडले तेव्हा एका 20 वर्ष जुन्या अफेअरसंबंधीच्या तक्रारीबद्दल त्यांची चौकशी सुरू होती, असं समोर आलंय. गेट्स यांच्या वागणुकीबद्दलच्या तक्रारी आल्यानंतर ही चौकशी सुरू करण्यात आली होती, या वृत्ताला या टेक कंपनीने दुजारो दिलाय. पण गेट्स यांच्या पायउतार होण्याचा या चौकशीशी काहीही संबंध नसल्याचं कंपनीच्या प्रवक्त्यांनी म्हटलंय. बिल आणि मेलिंडा गेट्स यांनी 27 वर्षांच्या वैवाहिक जीवननानंतर घटस्फोट घेतल्यानंतर या चौकशीची बातमी समोर आली आहे. 2000 साली बिल गेट्स यांनी एका महिला कर्मचाऱ्यासोबत खासगी नातं निर्माण करण्याचा प्रयत्न केल्याची तक्रार आपल्याकडे 2019 साली आल्याचं मायक्रोसॉफ्ट या सॉफ्टवेअर कंपनीच्या प्रवक्त्यांनी म्हटलंय. "संचालक समितीने या तक्रारीची दखल घेत बाहेरच्या एका कायदेविषयक कंपनीची मदत घेत सखोल चौकशी सुरू केली. ही तक्रार दाखल करणाऱ्या कर्मचाऱ्याला या संपूर्ण चौकशीदरम्यान मायक्रोसॉफ्टने पाठिंबा दिला," असं कंपनीच्या प्रवक्त्यांनी सांगितलं. पण बिल गेट्स ही चौकशी पूर्ण होण्याआधीच संचालक मंडळातून पायउतार झाल्याने या चौकशीतून कोणताही निष्कर्ष काढता आला नाही. बिल आणि मेलिंडा गेट्स बिल अँड मेलिंडा गेट्स फाऊंडेशन करत असलेल्या समाजकार्यासाठी जास्त वेळ देता यावा यासाठी आपण संचालक मंडळातून पायउतार होण्याचा निर्णय घेतल्याचं गेल्या मार्चमध्ये गेट्स यांनी म्हटलं होतं. 3 महिन्यांनंतर त्यांची पुन्हा संचालक मंडळात नियुक्ती करण्यात आली. त्यावेळी त्यांनी लिहीलं होतं, "मायक्रोसॉफ्टच्या संचालक मंडळातून बाहेर पडण्याचा अर्थ मी कंपनीपासून दूर जातोय, असा होत नाही. मायक्रोसॉफ्ट कायमच माझ्या आयुष्यभराच्या कामाचा महत्त्वाचा भाग असेल. कंपनी करत असलेल्या प्रगतीमुळे मला आधीपेक्षा अधिक सकारात्मक वाटत असून याचा जगालाही फायदा होईल." पण बिल गेट्स यांचं महिला कर्मचाऱ्यासोबतच वागण अयोग्य होतं आणि त्यासाठी त्यांनी पायउतार व्हावं असा निर्णय कंपनीच्या संचालक मंडळाने घेतला होता, असं वृत्त रविवारी (16 मे) वॉल स्ट्रीट जर्नलने दिलंय. या वृत्तपत्राने आपल्याकडे चौकशी केली, तेव्हा असं अफेअर झाल्याच्या वृत्ताला आपण दुजोरा दिला होता, पण याचा त्यांच्या पायउतार होण्याशी काहीही संबं नसल्याचं बिल गेट्स यांच्या प्रवक्त्यांनी म्हटलंय. "जवळपास 20 वर्षांपूर्वी हे अफेअर झालं होतं आणि ते परस्परसंमतीने संपुष्टात आलं होतं. आणि संचालक मंडळातून बाहेर पडण्याच्या बिल यांच्या निर्णयाचा या प्रकरणाशी काहीही संबंध नाही. समाजकार्यासाठी जास्त वेळ देण्याबद्दल ते गेल्या अनेक वर्षांपासून बोलत होते," बिल गेट्स यांच्या महिला प्रवक्त्यांनी सांगितलं. या विधानाला आपला दुजोरा असल्याचं बिल अँड मेलिंडा गेट्स फाऊंडेशनने म्हटलंय. बिल आणि मेलिंडा गेट्स या जोडप्याने काही दिवसांपूर्वी विभक्त होत असल्याचं जाहीर केलं होतं. या दोघांनी विविध कार्यांसाठी जगभरात अब्जावधीच्या देणग्या दिल्याअसून घटस्फोटानंतरही या फाऊंडेशनसाठी एकत्र काम करणार असल्याचं त्यांनी जाहीर केलंय. मालमत्ता आणि प्रॉपर्टीचं विभाजन कसं करायचं, याचा निर्णय या दोघांनीही विभक्त झाल्याचं जाहीर करण्यापूर्वी घेतल्याचं अमेरिकन माध्यमांनी म्हटलंय. 65 वर्षांचे बिल गेट्स हे जगातले चौथ्या क्रमांकाचे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती असून फोर्ब्सनुसार त्यांची संपत्ती 124 अब्ज डॉलर्स आहे. आता जगातली सर्वात मोठी सॉफ्टवेअर कंपनी असणाऱ्या मायक्रोसॉफ्टची त्यांनी 1970च्या दशकात स्थापना केली. इथे ते 2008 सालापर्यंत पूर्ण वेळ कार्यरत होते. वॉशिंग्टन, फ्लोरिडा आणि वायोमिंगमध्ये या जोडप्याच्या कोट्यवधींच्या प्रॉपर्टी आहेत. त्यांचं वॉशिंग्टनमधलं तलावाच्या किनारी असणारं मॅन्शन 127 दशलक्ष डॉलर्स मूल्याचं असल्याचा अंदाज आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि Twitter वर नक्की फॉलो करा. बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता. 'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


4أجيال على الأقل من عائلة أبو ساركر عانت من حالة نادرة للغاية لا تترك لهم بصمات أصابع ويعيش أبو، البالغ من العمر 22 عاما، مع أسرته في قرية في منطقة راجشاهي الشمالية، وكان يعمل كمساعد طبي حتى وقت قريب، فيما كان والده وجده مزارعين. ويبدو أن الرجال في عائلة أبو يتشاركون في طفرة جينية نادرة جدا لدرجة أنه يُعتقد أنها تؤثر فقط على حفنة صغيرة من العائلات في العالم، فهم ليس لديهم بصمات أصابع. ولم يكن وجود بصمات أصابع أمرا مهما أيام جد أبو، وقال أبو: "لا أعتقد أنه فكر في الأمر على أنه مشكلة". ولكن على مدى عقود، أصبحت الأخاديد الصغيرة التي تدور حول أطراف أصابعنا، والمعروفة باسم ديرماتوغليفس، أكثر البيانات الحيوية التي تم جمعها في العالم حيث نستخدمها في كل شيء من المرور عبر المطارات إلى التصويت وفتح هواتفنا الذكية. مواضيع قد تهمك نهاية تعطي ناخبة في الهند بصمة إصبعها قبل الإدلاء بصوتها وعندما كان أبو لا يزال صبيا في عام 2008، قدمت بنغلاديش بطاقات الهوية الوطنية لجميع البالغين، وكانت قاعدة البيانات تتطلب بصمة الإبهام. ولم يعرف الموظفون المرتبكون كيفية إصدار بطاقة لأمل ساركر، والد أبو، والذي حصل عليها أخيرا مختومة بـ "لا توجد بصمة إصبع". وأصبحت بصمات الأصابع إلزامية لجوازات السفر ورخص القيادة في عام 2010، وبعد عدة محاولات تمكن أمل من الحصول على جواز سفر بإبراز شهادة من لجنة طبية. ومع ذلك، لم يستخدم أمل جواز سفره مطلقا، ويرجع ذلك جزئيا لخشيته من المشاكل التي قد يواجهها في المطار، وعلى الرغم من أن ركوب الدراجة النارية أمر ضروري لعمله في المجال الزراعي إلا أنه لم يحصل على رخصة قيادة. وقال أمل: "لقد دفعت الرسوم، واجتزت الاختبار، لكنهم لم يصدروا لي رخصة لأنني لم أستطع تقديم بصمة إصبع". ويحمل أمل إيصال دفع رسوم الترخيص معه، لكن لا يساعده ذلك دائما عندما يتم إيقافه، فقد تم تغريمه مرتين. وقال أمل إنه شرح حالته للضابطين المرتبكين، ورفع أطراف أصابعه لهما، لكن لم يتنازل أي منهما عن الغرامة. وأضاف أمل قائلا: "إن هذه تجربة محرجة دائما بالنسبة لي". وفي عام 2016، ألزمت الحكومة مطابقة بصمة الإصبع مع قاعدة البيانات الوطنية من أجل شراء شريحة للهاتف المحمول. وقال أبو بابتسامة ساخرة: "لقد بدوا مرتبكين عندما ذهبت لشراء شريحة، وظل برنامجهم يتجمد في كل مرة أضع فيها إصبعي على جهاز الاستشعار". وقد تم منع أبو من شراء شريحة، ويستخدم جميع أفراد عائلته الذكور الآن شرائح صادرة باسم والدته. أطراف أصابع أمل ساركر تفتقد إلى الأنماط الفريدة الموجودة في معظم الناس وتسمى الحالة النادرة التي من المرجح أن عائلة ساركر مصابة بها بأديرماتوغليفيا، وهي حالة أصبحت معروفة على نطاق واسع لأول مرة في عام 2007 عندما اتصلت امرأة سويسرية، في أواخر العشرينات من عمرها، ببيتر إيتين، طبيب الأمراض الجلدية السويسري، حيث كانت تواجه مشكلة في دخول الولايات المتحدة، فرغم تطابق وجهها مع الصورة الموجودة في جواز سفرها لكن لم يتمكن ضباط الجمارك من تسجيل أي بصمات أصابع لها لأنه لم يكن لديها بصمات أصابع. وعند الفحص، وجد البروفيسور إيتين أن المرأة و8 أفراد من عائلتها يعانون من نفس الحالة الغريبة.. وسادات أصابع مسطحة وانخفاض عدد الغدد العرقية في اليدين. ومن خلال العمل مع طبيب أمراض جلدية آخر، هو إيلي سبريشر، وطالبة الدراسات العليا جانا نوزبك، فحص البروفيسور إيتين الحمض النووي لـ 16 فردا من العائلة ليجد أن 7 منهم له بصمات أصابع و9 بدونها. وقال البروفيسور إيتين لبي بي سي: "الحالات المعزولة نادرة للغاية، ولم يتم توثيق أكثر من بضع عائلات". وفي عام 2011، استقر الفريق على جين واحد هو إس إم آر سي إيه دي 1، والذي تحور في أفراد الأسرة الـ 9 الذين يفتقدون لبصمات الأصابع، وحدده الفريق البحثي على أنه سبب المرض النادر. وعمليا لم يكن هناك شيء معروف عن الجين في ذلك الوقت، ويبدو أن تلك الطفرة لا تسبب أي آثار صحية سيئة باستثناء التأثيرات على اليدين. وقال البروفيسور سبريشر إن الطفرة التي كانوا يبحثون عنها في تلك السنوات أثرت على جين "لم يكن أحد يعرف شيئا عنه"، ومن هنا استغرق الأمر أعواما للعثور عليه. وأضاف قائلا إن الطفرة أثرت بالإضافة إلى ذلك على جزء محدد جدا من الجين"يبدو أنه ليس له وظيفة، في جين عديم الوظيفة". وبمجرد اكتشافه، تم تسمية المرض باسم أديرماتوغليفيا، لكن البروفيسور إيتين أطلق عليه اسم "مرض تأخير الهجرة" بعد مشكلة مريضته الأولى في دخول الولايات المتحدة. أمل وأبو ساركر. قال أمل: "الأمر ليس بيدي، إنه شيء ورثته". ويمكن أن يؤثر مرض تأخير الهجرة على أجيال من الأسرة. وقد اضطر غوبيش، عم أبو ساركر، الذي يعيش في ديناجبور، على بعد 350 كيلومترا من دكا عاصمة بنغلاديش، إلى الانتظار لمدة عامين للحصول على جواز سفر. وقال غوبيش: "اضطررت للسفر إلى دكا 4 أو 5 مرات في العامين الماضيين لإقناعهم بأنني مصاب بهذه الحالة بالفعل". وعندما بدأ المكتب الذي يعمل فيه في استخدام نظام الحضور ببصمة الإصبع، كان على غوبيش إقناع رؤسائه بالسماح له باستخدام النظام القديم، وهو التوقيع يوميا في كشف حضور. وقد قام طبيب أمراض جلدية في بنغلاديش بتشخيص حالة الأسرة على أنها تقرن جلدي راحي أخمصي خلقي، ويعتقد البروفيسور إيتين أنها حالة تطورت إلى أديرماتوغليفيا ثانوية، وهي نسخة من المرض يمكن أن تسبب أيضا جفاف الجلد وتقليل التعرق على راحة اليد والقدمين، وهي الأعراض التي تحدث عنها أفراد أسرة ساركر. وستكون هناك حاجة إلى مزيد من الاختبارات للتأكد من أن الأسرة لديها شكل من أشكال الأديرماتوغليفيا. وقال البروفيسور سبريشر إن فريقه سيكون "سعيدا جدا" لمساعدة الأسرة في الاختبارات الجينية، وقد تجلب نتائج هذه الاختبارات لعائلة ساركر بعض اليقين، ولكن لا راحة من النضالات اليومية للتنقل في العالم دون بصمات الأصابع. ورث أنو،شقيق أبو ساركر الأصغر، أيضا الطفرة الجينية النادرة وبالنسبة إلى عائلة ساركر المنكوبة بهذه الحالة، يبدو أن المجتمع يصبح غير عملي بالنسبة لهم بشكل متزايد، بدلا من أن يتطور لاستيعاب حالتهم. فلقد عاش أمل ساركر معظم حياته دون الكثير من المتاعب، لكنه يشعر بالأسف على حال أبنائه. وقال أمل: "ليس بيدي هذا الأمر، إنه شيء ورثته". وأضاف قائلا:"لكن الطريقة التي نواجه بها أنا وأولادي جميع أنواع المشاكل، هذا أمر مؤلم حقا بالنسبة لي". وحصل أمل وأبو مؤخرا على نوع جديد من بطاقات الهوية الوطنية الصادرة عن حكومة بنغلاديش بعد تقديم شهادة طبية. وتستخدم هذه البطاقة بيانات بيومترية أخرى أيضا مثل مسح شبكية العين والتعرف على الوجه. تسريب "مليون بصمة" إلكترونية تخص آلاف الشركات حول العالم بحث علمي: البصمات تقدم أدلة جرمية أكثر تفصيلا فيروس كورونا: طفوح جلدية تحيّر الأطباء استنبات خلايا جلد بشري يمكن أن تحل محل حيوانات التجارب "لماذا توقفت عن إخفاء الحروق والندوب التي في جسدي؟" حليب الأم قد يسبب حساسية الجلد عند الأطفال بصمات الأصابع تخفي أدلة عن نمط حياة الإنسان استخدام بصمة الإصابع في تطبيقات مصرفين بريطانيين لكنهم ما زالوا غير قادرين على شراء شريحة هاتف محمول أو الحصول على رخصة قيادة، كما أن الحصول على جواز سفر عملية طويلة للغاية. وقال أبو: "لقد سئمت من شرح الموقف مرارا وتكرارا، لقد طلبت النصيحة من العديد من الأشخاص ، لكن لم يتمكن أي منهم من إعطائي أي إجابة محددة، واقترح أحدهم أن أذهب إلى المحكمة، فإذا فشلت كل الخيارات ، فهذا ما قد أفعله". وأضاف قائلا إنه يأمل في أن يتمكن من الحصول على جواز سفر، فهو يريد السفر خارج بنغلاديش، ويحتاج فقط لبدء تقديم الطلب.

अपू सरकार यांचे फिंगरप्रिंट निघत नाहीत. बांगलादेशातील उत्तरेकडल्या राजशाही जिल्ह्यामधील एका गावात 22 वर्षीय अपू त्याच्या कुटुंबासोबत राहतो. अगदी काही दिवसांपूर्वीपर्यंत तो वैद्यकीय सहायक म्हणून काम करत होता. त्याचे वडील आणि आजोबा शेतकरी होते. अपूच्या कुटुंबातल्या पुरुषांमध्ये एक अत्यंत दुर्मिळ जनुकीय उत्परिवर्तन दिसून येतं. जगभरात हाताच्या बोटांवर मोजता येईल इतक्या कमी कुटुंबांमध्ये हा जनुकीय विशेष आढळतो: या पुरुषांना बोटांचे ठसेच नाहीत. अपूचे आजोबा होते तेव्हा बोटांचे ठसे नसण्याने काही विशेष फरक पडत नव्हता. "त्यांना ही काही अडचणीची गोष्टच वाटली नसणार," अपू म्हणाला. पण त्यानंतर वर्षं उलटत गेली तशी, आपल्या बोटांच्या टोकांवरच्या भोवऱ्यासारख्या रेषा- त्यांना डरमॅटोग्लाफ्स असं म्हटलं जातं- ही जगातील सर्वाधिक प्रमाणात संकलित केली गेलेली माहिती (डेटा) ठरली आहे. विमानतळावर सुरक्षाचाचणीतून पुढे जाण्यासाठी, मतदानासाठी आणि आपले स्मार्टफोन उघडण्यासाठी सर्वच स्तरांवर आपण या ठशांचा वापर करतो. 2008 साली अपू लहान असताना बांग्लादेशात सर्व प्रौंढांसाठी राष्ट्रीय ओळखपत्रांची योजना अंमलात आणली गेली, यासाठी गोळा केलेल्या माहितीमध्ये अंगठ्याचा ठसा आवश्यक होता. त्यामुळे अपूचे वडील, अमल सरकार यांना ओळखपत्र कसं द्यायचं, याबाबत सरकारी कर्मचारी बुचकळ्यात पडले. शेवटी, अपूच्या वडिलांना मिळालेल्या ओळखपत्रावर "बोटांचे ठसे नाहीत" असा शिक्का मारला गेला. भारतात मतदानापूर्वी बोटांचे ठसे द्यावे लागतात. 2010 साली पासपोर्टसाठी आणि चालकाच्या परवान्यासाठी बोटांचे ठसे अनिवार्य करण्यात आले. त्यानंतर अनेकदा प्रयत्न करून, वैद्यकीय मंडळाचं प्रमाणपत्र दाखवल्यावर अमल यांना पासपोर्ट मिळालं. अजून त्यांनी कधी त्याचा वापर मात्र केलेला नाही. विमानतळावर आपल्याला अडचणींना सामोरं जावं लागेल, ही भीतीदेखील त्यांनी पासपोर्ट न वापरण्याला अंशतः कारणीभूत ठरलेली आहे. त्यांच्या शेतीकामासाठी बाइक चालवणं गरजेचं आहे, पण त्यांना अजूनपर्यंत चालकाचा परवाना मिळालेला नाही. "मी फी भरली, परीक्षाही पास झालो, पण त्यांनी मला लायसन्स दिलं नाही, कारण मला बोटांचे ठसे दाखवता आले नाहीत," असं ते सांगतात. अमल परवाना-शुल्क भरल्याची पावती सोबत ठेवतात, पण त्यांना पोलीस थांबवतात तेव्हा प्रत्येक वेळी याचा उपयोग होतोच असं नाही. आत्तापर्यंत दोनदा त्यांना दंड भरावा लागला आहे. दोन्ही वेळा गोंधळलेल्या अधिकाऱ्यांना त्यांनी स्वतःची परिस्थिती समजावून सांगितली, स्वतःच्या बोटांची तुकतुकीत टोकंही त्यांना दाखवली, पण या अधिकाऱ्यांनी दंड माफ केला नाही. "मला कायम या गोष्टीमुळे लाजीरवाण्या अवस्थेला सामोरं जावं लागतं," अमल म्हणाले. मोबाइल-फोनसाठी सिम कार्ड विकत घ्यायचं असेल, तर संबंधित ग्राहकाच्या बोटांचे ठसे राष्ट्रीय स्तरावरील डेटाबेसशी जुळणं अनिवार्य आहे, असा निर्णय सरकारने 2016 साली अंमलात आणला. "मी सिम घ्यायला गेलो, तेव्हा ते गोंधळले. मी सेन्सरवर बोट ठेवल्यावर प्रत्येक वेळी त्यांचं सॉफ्टवेअर ठप्प व्हायचं," असं अपू सांगतो, तेव्हा त्याच्या चेहऱ्यावर उदास हसू असतं. अपूला सिम मिळालं नाही. त्यांच्या कुटुंबातील सगळे पुरुष अपूच्या आईच्या नावावरची सिम-कार्डं वापरतात. हातांची स्थिती सरकार कुटुंबाला ग्रासून राहिलेल्या या दुर्मिळ अवस्थेला अॅडरमॅटोग्लाफिआ असं म्हणतात. हा आजार पहिल्यांदा 2007 साली मोठ्या स्तरावर उजेडात आला. त्या वर्षी स्विझर्लंडमधील त्वचावैज्ञानिक पीटर इटिन यांना विशीतल्या एका महिलेने संपर्क साधला. तिला अमेरिकेत प्रवेश करण्यात अडचण येत होती. तिचा चेहरा पासपोर्टवरच्या छायाचित्राशी जुळत होता, पण तिच्या बोटांचे ठसे नोंदवणं मात्र कस्टम अधिकाऱ्यांना शक्य होत नव्हतं, कारण तिला बोटांचे ठसे नव्हतेच. या संदर्भात तपास केल्यानंतर प्राध्यापक इटिन यांना असं आढळलं की, ही महिला आणि तिच्या कुटुंबातल्या आठ सदस्यांना अशाच विचित्र आजाराला सामोरं जावं लागतं आहे- त्यांच्या हाताच्या बोटांचा आतला भाग सपाट होता आणि हातांवरच्या स्वेदग्रंथी कमी संख्येने होत्या. दुसरे त्वचावैज्ञानिक एली स्पेशर आणि पदवीची विद्यार्थिनी जॅना नोउसबेख यांना सोबत घेत प्राध्यापक इटन यांनी संबंधित कुटुंबातल्या 16 सदस्यांच्या गुणसूत्रांचा अभ्यास केला. या कुटुंबातल्या सात जणांना बोटांचे ठसे होते आणि नऊ जणांना असे ठसे नव्हते. "अशा प्रकारच्या सुट्या व्यक्ती अगदीच दुर्मिळ आहे आणि अत्यंत मोजकी कुटुंब या अवस्थेत असल्याची नोंद आहे," असं प्राध्यापक इटिन यांनी बीबीसीला सांगितलं. 2011 साली हा संशोधकांचा चमू 'एसएमएआरसीएडी-1' या जनुकापर्यंत पोचला. सदर कुटुंबातील बोटांचे ठसे नसलेल्या नऊ सदस्यांमध्ये या जनुकाचं उत्परिवर्तन झालेलं होतं, त्यामुळे या दुर्मिळ आजाराचं कारण हे जनुक असल्याचा निष्कर्ष संशोधकांना काढता आला. त्या वेळेपर्यंत या जनुकाबद्दल जवळपास काहीच माहिती नव्हती. या उत्परिवर्तनामुळे आरोग्यावर इतर कोणतेही विपरित परिणाम झालेले नव्हते, केवळ हातावर त्याचे परिणाम दिसत होते. सरकार कुटुंबीयांच्या हाताची स्थिती ज्या जनुकावर या उत्परिवर्तनाचा परिणाम होत होता, त्याबद्दल "कोणालाच काही माहिती नसल्यामुळे" त्याचा शोध घ्यायला इतकी वर्षं गेली, असं प्राध्यापक स्पेशर सांगतात. शिवाय, सदर उत्परिवर्तनाचा या जनुकाच्या अतिशय विशिष्ट भागावरच परिणाम होत होता, "त्याचं सकृत्दर्शनी काहीच कार्य नव्हतं आणि जनुकाचंही काही कार्य नव्हतं." या जनुकाचा शोध लागल्यानंतर अशा आजाराला अॅडरमेटोग्लाफिया असं नाव मिळालं, पण प्राध्यापक इटिन त्याचं वर्णन "विलंबित स्थलांतराचा आजार" असं करतात, कारण या आजाराच्या नोंद झालेल्या पहिल्या रुग्णाला अमेरिकेत जाण्यात अडचण आली. त्यानंतर हे नाव रूढ झालं. विलंबित स्थलांतराचा आजार एखाद्या कुटुंबातल्या अनेक पिढ्यांवर परिणाम करू शकतो. ढाक्यापासून सुमारे 350 किलोमीटर दूर दिनाजपूर इथे राहणारे अपू सरकारचे काका गोपेश यांना स्वतःच्या पासपोर्टवर अधिकृत शिक्कामोर्तब होण्यासाठी दोन वर्षं वाट पाहावी लागली. "मला खरोखरच हा आजार असल्याचं पटवून देण्यासाठी गेल्या दोन वर्षांमध्ये चार ते पाच वेळा मला ढाक्याला फेऱ्या माराव्या लागल्या," असं गोपेश म्हणाले. त्यांच्या कार्यालयात हजेरीपटासाठी बोटांच्या ठशांचा वापर होऊ लागल्यावर आपल्यापुरती जुनीच- हजेरीपटावर सह्या करण्याची- पद्धती वापरायची मुभा द्यावी, यासाठी गोपेश यांना त्यांच्या वरिष्ठांचं मन वळवावं लागलं. हातांची स्थिती बांग्लादेशातील एका त्वचावैज्ञानिकाने या कुटुंबाचा आजार जन्मजात पाल्मोप्लान्तार केरातोडर्मा असल्याचं निदान केलं होतं. हाचा आजार दुय्यम स्तरावरील अॅडर्मटोग्लाफियामध्ये विकसित होतो, असं प्राध्यापक इटिन यांचं म्हणणं आहे. या आजारामध्ये त्वचा कोरडी पडणं आणि हाता-पायाच्या तळव्यांवर कमी घाम येणं, अशीही लक्षणं दिसू शकतात. सरकार कुटुंबियांमध्ये ही लक्षणं दिसतात. या कुटुंबाला अॅडर्मटोग्लाफियासारखाच आजार झाला आहे, यावर शिक्कामोर्तब होण्यासाठी आणखी चाचण्या गरजेच्या आहेत. या कुटुंबाच्या जनुकीय चाचण्यांसाठी सहकार्य करायला आपला चमू "अतिशय आनंदा"ने तयार आहे, असं प्राध्यापक स्प्रेशर म्हणाले. या चाचण्यांच्या निष्कर्षाने सरकार कुटुंबीयाला काही निश्चित निदान करता येईल, पण बोटांचे ठसे नसलेल्या अवस्थेत जगात वावरताना दैनंदिन पातळीवर येणाऱ्या अडचणींपासून मात्र काही दिलासा मिळणार नाही. सरकार कुटुंबीयांची समस्या समजून घेण्याच्या दिशेने समाजाची वाटचाल होताना दिसत नाही, उलट त्यांच्यासाठी समाजात वावरणं अधिकाधिक दुर्धर होतं आहे. अमल सरकार यांचं जगणं बहुतांशाने अशा अडचणींविना पार पडलं, पण आपल्या मुलांविषयी त्यांना चिंता वाटते, असं ते म्हणतात. "हे काही माझ्या हातात नाही, माझ्यात हे अनुवंशिकरित्या हे आलं," असं ते म्हणाले. "पण मला आणि माझ्या मुलांना ज्या तऱ्हेच्या अडचणींना सामोरं जावं लागतंय, ते मला खूप वेदनादायक वाटतं." वैद्यकीय प्रमाणपत्र दाखवल्यानंतर अमल आणि अपू यांना अलीकडेच बांग्लादेश सरकारकडून नवीन प्रकारचं राष्ट्रीय ओळखपत्र मिळालं. या कार्डामध्ये रेटिना स्कॅन आणि चेहऱ्याची वैशिष्ट्यं यांसारखी इतर बायोमेट्रिक माहितीदेखील वापरली जाते. पण अजूनही त्यांना सिम-कार्ड विकत घेणं किंवा चालकाचा परवाना मिळवणं शक्य झालेलं नाही आणि त्यांच्यासाठी पासपोर्ट काढण्याची प्रक्रिया अत्यंत लांबणारी ठरते. "या परिस्थितीबद्दल सारखं समजावून सांगून मी थकलोय. अनेक लोकांना मी सल्ला विचारला, पण त्यातल्या कोणीच मला काही ठोस उत्तर दिलं नाही," असं अपू म्हणाला. "मी कोर्टात जावं असं एकाने सुचवलं. सगळे पर्याय निरुपयोगी ठरले, तर मला बहुधा तसंच करावं लागेल." आफल्याला पासपोर्ट मिळवता येईल, अशी अपूला आशा आहे. बांगलादेशाबाहेर प्रवास करायला त्याला आवडेल. आता फक्त अर्ज भरायचा बाकी आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


بيد أن هدف بكين الأخير المتمثل في إجراء فحوص لمجمل سكان ووهان؛ المدينة التي أصبحت مركزاً لوباء كوفيد 19 في يناير/كانون الثاني، وفي غضون 10 أيام فقط، أثار دهشة العالم. وقد أُمرت السلطات المحلية في وهان بوضع خطط لإجراء فحوص لسكان المدينة المسجلين رسميا والبالغ عددهم 11 مليون نسمة، بدءاً بالأشخاص الأكثر عرضة لخطر الإصابة والذين يعملون في الوظائف الضرورية والرئيسية في البلاد؛ مثل العاملين في قطاع الرعاية الصحية. وتشير السلطات الآن إلى أن الفحوص قد تجرى بشكل متدرج، كي تتمكن من جمع العينات ومعالجتها في مثل هذا النطاق الواسع. وستكشف الفحوص التي ستُجرى عن حجم الإصابات الفعلية بمرض كوفيد 19. بيد أن هذا الهدف الطموح يعني، نظرياً، أن ووهان ستجري فحوصا لمليون شخص على الأقل من سكانها يومياً. وهو ما يمثل زيادة هائلة في حجم الفحوص اليومية الحالية التي تتراوح بين 40 إلى 60 ألف فحص. مواضيع قد تهمك نهاية ويقول يانشونغ هوانغ، الخبير في الشؤون الصحية العالمية في مجلس الشؤون الخارجية بنيويورك في الولايات المتحدة: "ربما سيتعين علينا توقع حدوث معجزة ما". لماذا تسعى الصين لفحص هذا العدد الكبير من الناس؟ تخشى السلطات الصينية أن تكون هناك حالات إصابة في ووهان لأشخاص لا تظهر عليهم أعراض كوفيد-19 أعلن عن هذه الخطط الطموحة بعد اكتشاف 6 حالات جديدة أبلغ عنها مجتمعة في مجمع سكني واحد في المدينة خلال عطلة نهاية الأسبوع. وكانت هذه الحالات الأخيرة قد صنفت سابقا على أنها بلا أعراض، أي أن نتائج فحوص المصابين فيها كانت إيجابية لكنهم يحملون الفيروس من دون ظهور أي علامات سريرية كالسعال أو الحمى عليهم. وعقب هذا التشخيص، أُمر جميع سكان المجمع البالغ عددهم خمسة آلاف شخص بالخضوع لفحوص كشف الإصابة بالفيروس. ويزعم البعض أنه من عديد الـ 11 مليون لسكان ووهان المسجلين، غادر عدد كبير المدينة قبل فرض الحجر الصحي أو أنهم أجروا الفحوص بالفعل في الأسابيع الأخيرة. لذلك، ستكون المهمة أقل صعوبة بالنسبة للسلطات عندما تبدأ فترة إجراء الفحوص التي ستستغرق 10 أيام. وقال يانغ تشانكيو، نائب مدير قسم بيولوجيا العوامل الحية المسببة للأمراض في جامعة ووهان، لصحيفة "غلوبال تايمز"، إنه تم بالفعل إجراء فحوص لنحو ثلاثة إلى خمسة ملايين من سكان ووهان. وأضاف: "أن ووهان قادرة على إجراء الفحوصات لستة إلى ثمانية ملايين شخص المتبقيين خلال عشرة أيام". وحتى إذا اختصر العدد الفعلي للفحوص التي يتعين إجراؤها لنحو 6 إلى 8 ملايين، فسيظل ذلك يعني أن عدد الفحوص التي ستقوم بها السلطات سيتراوح بين 600 إلى 800 ألف فحص يومياً، إذا التزمت السلطات بالإطار الزمني المحدد بعشرة أيام فقط. وهذا بحد ذاته تحدٍّ لا يستهان به. وفي 22 أبريل/نيسان، أفادت حكومة مقاطعة "هوبي" أنها تجري فحوصا لنحو 89 ألف شخص يومياً. وأضافت: أنه في ووهان، عاصمة المقاطعة، بلغ عدد الأشخاص الذين خضعوا للفحص 63 ألف شخص في اليوم الواحد. وفي 10 مايو /أيار، أُجري أقل من 40 ألف فحص في ووهان في يوم واحد، وفقاً للسلطات. كيف يمكن إجراء ملايين الفحوص بهذه السرعة؟ أوضحت السلطات الصينية أن الفحوص ستجرى بشكل متدرج في أحياء ووهان يجادل المتفائلون بأنه إذا كانت السلطات الصينية جادة في تعهدها، فلا يزال من الممكن تحقيقه نظرياً. ونقلت منصة كايشين الإعلامية في 13 مايو/أيار، عن مسؤولين في "مركز ووهان للتحكم بالأمراض" قولهم إن شركات خارجية تتولى إجراء هذه الفحوص الجماعية بشكل أساسي. وتقوم المراكز المحلية لمكافحة الأمراض والوقاية منها والمستشفيات في جميع أنحاء المدينة بإرسال موظفين لجمع العينات. وقدّر مسؤول صيني أن قدرة هذه المنظمات الخارجية على إجراء الفحوص هي بمعدل 100 ألف فحص في اليوم الواحد، وأقر أنه من المستحيل تحقيق فحوص جماعية على هذا النطاق الواسع في غضون فترة زمنية قصيرة. "لذلك، ستجرى الفحوص بطريقة متدرجة، وهذا يعني أن بعض المناطق في المدينة، سيشرع بإجراء الفحوص في 12 مايو/أيار ويبدأ البعض الآخر في 17 من الشهر نفسه. وستكمل كل منطقة إجراء الفحوص في غضون 10 أيام من تاريخ بدئها". وقالت وزارة الصناعة الصينية الشهر الماضي، إن الصين قادرة على إنتاج خمسة ملايين عدة فحص يوميا. ويجري حالياً بناء المزيد من المختبرات والمراكز لتحليل العينات التي يتم جمعها. ويقول البعض، بمن فيهم البروفيسور يانغ، إنه لا حاجة لاختبار جميع الأشخاص المقيمين في مدينة ووهان، إذا لم تسجل الأحياء التي يعيشون فيها أي حالات إصابة. وقال يانغ لصحيفة "غلوبال تايمز": "لا يمكنك مطلقا معرفة ما إذا كان الناس قد أصيبوا بالمرض بعد نتائج فحوصهم السلبية... لذا من الضروري إجراء تحقيق وبائي شامل لتحديد الوضع الحالي". "الخوف من موجة عدوى ثانية" مع بدء المزيد من البلدان بتخفيف عمليات الإغلاق العام فيها، بدأ القلق بشأن موجة إصابات ثانية يشكل هما كبيرا للسلطات فيها. خرجت ووهان في 8 أبريل/نيسان من حالة إغلاق عام صارمة، استمرت 11 أسبوعاً لقد خرجت ووهان في 8 أبريل/نيسان من حالة إغلاق عام صارمة، استمرت 11 أسبوعاً؛ لكن ثمة مخاوف من موجة ثانية من الإصابات الجديدة في الوقت الراهن، خاصة بعد الحالات المبلغ عنها حديثاً. واُتخذت تدابير وقائية احترازية في مناطق أخرى في الصين، ففي مدينة جيلين، شمالي شرق البلاد، على سبيل المثال لا الحصر، عزلت المدينة نفسها وفرضت طوقا يمنع دخول أي أعمال من خارجها، ولا يُسمح بمغادرة المدينة إلا للمقيمين الذين أثبتت نتائج فحوصهم في الـ 48 ساعة الماضية بأنهم غير مصابين بكوفيد-19. وعلقت خدمات القطارات وحافلات النقل العام وأغلقت دور السينما وصالات الألعاب الرياضية ومقاهي الإنترنت. وقال وو زونيو، كبير علماء الأوبئة بالمركز الصيني لمكافحة الأمراض والوقاية منها: "إن الحكومة في حالة تأهب قصوى لحالات محتملة من مرض كوفيد-19 مستمرة لفترة طويلة، أي أنها تعاود الظهور مرة أخرى على الرغم من نتائج فحص الشخص السلبية". وقال في مقابلة له مع الإذاعة الصينية الرسمية : "في الواقع، هناك أكثر من حالة واحدة من هذا النوع في ووهان، فقد يستمر المرض من 30 إلى 50 يوماً بالنسبة لبعض المرضى". وأضاف: "قد يستغرق الفيروس وقتاً أطول حتى تظهر أعراضه على المرضى الذين يعانون من ضعف المناعة، والمعرضين أيضاً لظهور الأعراض عليهم واختفائها بالتناوب". وخلص إلى القول يبدو أنه "ليس من الضروري" إجراء فحص لكل مقيم في ووهان في الأحياء التي لم تسجل أي حالة إصابة. الفحوص ستكون "مكلفة للغاية" ثمة حالة تأهب لاحتمال عودة ظهور حالات تفش جديدة للمرض يقول البروفيسور هوانغ، ستكون عملية فحص جميع سكان ووهان "مكلفًة للغاية". "لكن تذكر: أن هذه هي الصين. فالطريقة التي طبقت فيها الإغلاق العام، والتدابير التي اتخذتها لاحتواء تفشي الفيروس بشكل صارم، كانت جميعها مكلفة". "لكن هذا كان الهدف بالضبط... زيادة الحماية إلى أقصى حد ممكن بأي ثمن كان". ويتناقض موقف الصين الطموح لمكافحة الفيروس بشكل كبير مع الدول الأخرى. ففي الولايات المتحدة، يبلغ متوسط الاختبارات اليومية 300 ألف اختبار، وتعرض الرئيس دونالد ترامب لانتقادات بسبب إرجائه تطبيق إجراءات التباعد الاجتماعي، على الرغم من أن بلاده تعد الأولى عالمياً من حيث زيادة عدد الوفيات جراء تفشي الفيروس. وفي نظر السلطات الصينية، فإن مثل هذه المقارنة "تسلط الضوء على تفوق النهج الصيني في معالجة الفيروس"، بحسب تعبير البروفيسور هوانغ. ويحذر هوانغ من أن الخطط الحالية لن تعالج مشكلة العدوى المستقبلية، لأن الفحوص الحالية ستكشف فقط عن الإصابة النشطة الآن. لذلك، "سيظل قائما في المستقبل احتمال ظهور حالات تفشٍ للفيروس مشتتة الانتشار، والتى لن ينفع معها حتى إجراء الفحوص على نطاقات واسعة".

आता चीनने आणखी एक पाऊल पुढे टाकलं आहे. कोरोना विषाणूचं उगमस्थान असणाऱ्या वुहान शहरातल्या सर्वच्या सर्व लोकांची अवघ्या 10 दिवसात कोरोना चाचणी घेण्याचा निर्धार चीनने व्यक्त केला आहे. यासंबंधीच्या सूचना स्थानिक प्रशासनाला देण्यात आल्या आहेत. शहरात 1 कोटी 10 लाख नोंदणीकृत नागरिक आहेत. या नागरिकांच्या चाचणीसाठी प्राधान्यक्रमानुसार यादी तयार करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. आरोग्यसेवेसारख्या अत्यावश्यक सेवेतले कर्मचारी आणि ज्यांना कोव्हिड-19 आजार होण्याची शक्यता अधिक आहे, अशांना यादीत प्राधान्य देण्यात येणार आहे. अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे की चाचणी प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने मोठ्या प्रमाणावर नमुने गोळा करून करण्यात येईल. या चाचण्यातून किती जण अॅक्टिव्हली इन्फेक्टेड आहेत, याची माहिती मिळू शकेल. मात्र, हे महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य साध्य करण्यासाठी चीनला दररोज जवळपास 10 लाख लोकांची चाचणी करावी लागणार आहे. सध्या चीनमध्ये दररोज 40 हजार ते 60 हजार कोव्हिड-19 चाचण्या होत आहेत. याविषयी बोलताना, "हे एखाद्या चमत्कारापेक्षा कमी नाही", असं न्यू यॉर्कमधल्या ग्लोबल हेल्थ अॅट द काउंसिल ऑफ फॉरेन अफेअर्समधले तज्ज्ञ यँनझाँग हुअँग यांनी म्हटलं आहे. इतक्या मोठ्या प्रमाणावर चाचणी करण्याचं कारण काय? या आठवड्यात वुहान शहरातल्या रहिवाशी कम्पाउंडमध्ये सहा जणांना कोरोनाची लागण झाल्याचं आढळलं आहे. त्यामुळे वुहान शहरातल्या एकूणएक नागरिकाची कोव्हिड-19 चाचणी घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. हे सहाही नवे कोरोनाग्रस्त असिम्प्टोमॅटिक होते. म्हणजे या रुग्णांमध्ये कोरोनाची ताप किंवा खोकला अशी कुठलीही लक्षणं आढळली नाही. यानंतर या कॉम्प्लेक्समध्ये राहणाऱ्या सर्वच्या सर्व पाच हजार जणांना कोरोना चाचणी करण्याचे निर्देश देण्यात आले. मात्र, असंही सांगितलं जातंय की वुहान शहरातल्या नोंदणीकृत नागरिकांपैकी अनेकजण लॉकडाऊन लागू होण्याआधीच शहर सोडून गेले आहेत आणि उर्वरित नागरिकांपैकी अनेकांची यापूर्वीच कोरोना चाचणी घेण्यात आली आहे. त्यामुळे जी शहराच्या लोकसंख्येची आकडेवारी दिली जातेय तेवढ्या लोकांच्या चाचण्या खरंतर करायच्याच नाहीयेत. वुहान विद्यापीठातल्या पॅथोजेन बायोलॉजी विभागाचे उपसंचालक प्रा. याँग झेंकी यांनी ग्लोबल टाईम्स वृत्तपत्राला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितलं आहे की वुहानमधल्या 30 ते 50 लाख नागरिकांची यापूर्वीच कोरोना चाचणी झालेली आहे. "उर्वरित 60 ते 80 लाख लोकांची चाचणी दहा दिवसात घेणं वुहानसाठी शक्य आहे." असं असलं तरीसुद्धा 10 दिवसात एवढ्या चाचण्या करण्याचं उद्दिष्ट प्रशासनाने ठेवलं असेल तर त्यासाठी दररोज किमान 6 ते 8 लाख लोकांच्या चाचण्या कराव्या लागणार आहे. आणि हे एक मोठं आव्हान आहे. 22 एप्रिल रोजी हुबेई प्रांतीय सरकारने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार या प्रांतात दररोज जवळपास 89 हजार लोकांच्या चाचण्या होत आहेत. यापैकी 63 हजार चाचण्या या हुबेईची राजधानी असलेल्या वुहान शहरात होत आहेत. कोरोना तर 10 मे रोजी वुहानमध्ये केवळ 40 हजार लोकांच्या कोरोना चाचण्या घेण्यात आल्या. इतक्या मोठ्या प्रमाणावर चाचण्या कशा घेणार? सध्याची क्षमता बघता 10 दिवसात जवळपास 80 लाख लोकांच्या चाचण्या घेणं शक्य आहे का, असा प्रश्न पडतो. मात्र, चीन सरकारने ठरवलं तर हे नक्कीच शक्य असल्याचं काहींना वाटतं. या चाचण्या थर्ड पार्टी कंपन्या करणार असल्याचं वुहानमधल्या सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोलने म्हटल्याचं वृत्त चीनच्या प्रसार माध्यमामध्ये आलं आहे. या चाचण्यांसाठी नमुने गोळा करण्यासाठी स्थानिक हॉस्पिटल आपला कर्मचारी वर्ग पाठवणार आहे. अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार थर्ड पार्टी एका दिवसात एक लाख चाचण्या करू शकते आणि म्हणूनच अवघ्या दहा दिवसात मोठ्या प्रमाणावर चाचण्या घेणं शक्य होईल, असं अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे. "त्यामुळे चाचण्या टप्प्याटप्प्याने घेतल्या जातील. म्हणजेच वुहानच्या काही भागात चाचण्या 12 मेपासून सुरू होतील तर काही भागात 17 मेपासून आणि सर्व भागातल्या चाचण्या दहा दिवसांच्या आत पूर्ण होतील." चीनचे उद्योग मंत्री गेल्या महिन्यात म्हणाले होते की दररोज 50 लाख टेस्ट किटची निर्मिती करण्याची चीनची क्षमता आहे. तसंच अधिकाधिक टेस्टिंग सेंटर्स आणि लॅब्स उभारण्याचं कामही सुरू आहे. प्रा. यांग प्रमाणेच काहींचं म्हणणं आहे की एखाद्याच्या आजूबाजूला एकही रुग्ण आढळलेला नसेल तर त्या ठिकाणी प्रत्येकाची चाचणी करण्याची गरज नाही. द ग्लोबल टाईम्सला दिलेल्या मुलाखतीत ते म्हणाले, "एखाद्याचा रिपोर्ट निगेटिव्ह आल्यानंतरसुद्धा त्याला पुढे आजाराची लागण होऊ शकते. त्यामुळे सद्य परिस्थिती जाणून घेण्यासाठी एपिडेमॉलॉजीची मदत घेणं गरजेचं आहे." 'संक्रमणाची दुसरी लाट येण्याची भीती' अनेक देशांमध्ये लॉकडाऊनचे निर्बंध शिथील करण्यात येत आहेत. त्यामुळे कोरोना विषाणू संक्रमणाची दुसरी लाट येण्याची भीती दाटू लागली आहे. वुहानमध्येही 11 आठवड्यांसाठी कडकडीत लॉकडाऊन पाळण्यात आला होता. 8 एप्रिल रोजी वुहानमधून लॉकडाऊन हटवण्यात आला. मात्र, 11 आठवड्यांचा कडकडीत लॉकडाऊन पाळणाऱ्या वुहानमध्येच कोरोना संसर्गाच्या काही नवीन केसेस समोर आल्याने संक्रमणाची दुसरी लाट येण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. चीनमधल्या इतर भागातही खबरदारीचे उपाय योजण्यात आले आहेत. ईशान्य चीनमधल्या जिलीन शहराचं उदाहरण देता येईल. या शहराने आपल्या सीमा पूर्णपणे बंद केल्या आहेत आणि गेल्या 48 तासात ज्यांचे कोरोना चाचण्यांचे रिपोर्ट्स निगेटिव्ह आले आहेत केवळ त्यांनाच घराबाहेर पडण्याची परवानगी देण्यात आली आहे. या शहरात ट्रेन आणि बससेवा बंद करण्यात आल्या आहेत. चित्रपटगृहं, जिम आणि इंटरनेट कॅफेही बंद आहेत. चीनच्या सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेशनमध्ये चीफ एपिडेमॉलॉजिस्ट असलेले वू जुनयो यांचं म्हणणं आहे की चाचणी निगेटिव्ह आल्यानंतर पुन्हा लागण होत असल्याने चीन सरकार हाय अलर्टवर आहे. सरकारी मीडिया असलेल्या सीसीटीव्हीशी बोलताना ते म्हणाले, "वुहानमध्ये एकापेक्षा जास्त अशा केसेस आढळल्या आहेत ज्यांच्यात 30 ते 50 दिवसांपर्यंत आजार असू शकतो. रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असणाऱ्या लोकांमध्ये या विषाणूचा परिणाम जास्त काळ राहू शकतो आणि अशा लोकांमध्ये आजाराची लक्षणं सलग नाही तर अधूनमधून दिसून येतात." खर्चिक चाचण्या प्रा. वुहांग सांगतात वुहानमधल्या सर्वच्या सर्व नागरिकांच्या कोरोना चाचण्या करणं खूप खर्चिक असणार आहे. ते म्हणाले, "मात्र एक लक्षात घ्या की हा चीन आहे. इथे ज्या पद्धतीने लॉकडाऊन लागू करण्यात आला. विषाणूला आळा घालण्यासाठी जी कठोर पावलं उचलली गेली, ते सर्व खूप खर्चिक होतं. हे करताना त्यांचा उद्देश होता कुठल्याही किंमतीत सर्वाधिक सुरक्षा पुरवणं." कोरोना विषाणूविरोधातली चीनची महत्त्वाकांक्षी भूमिका ही इतर कुठल्याही देशापेक्षा विपरित आहे. अमेरिकेत दररोज जवळपास 3 लाख लोकांच्या कोरोना चाचण्या होत आहेत आणि कोरोनामुळे सर्वाधिक मृत्यू अमेरिकेत झालेले असूनदेखील राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प सोशल डिस्टंसिंगमध्ये शिथिलता देत असल्याबद्दल त्यांच्यावर टीका होतेय. प्रा. हुआंग म्हणतात, "चीन प्रशासनाच्या नजरेत ही तुलना चीनच्या कामगिरीचं श्रेष्ठत्व अधोरेखित करते." असं असलं तरी चाचण्या केल्याने अॅक्टिव्ह केसेस शोधून काढता येतील. मात्र, त्यामुळे भविष्यातला संसर्गाचा धोका काही कमी होत नाही. प्रा. हुआंग म्हणतात, "भविष्यात काही ठिकाणी संसर्ग पुन्हा उफाळण्याची भीती आहे आणि मोठ्या प्रमाणावर चाचण्या केल्याने ही समस्या सुटणारी नाही." हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


جيل الزومرز ( من ولدوا بعد عام 1996) أقل ميلاً للكحول تقول "لم يكن الأمر أنني قررت الامتناع للأبد، لكن حين دخلنا حالة الإغلاق لم يكن من المنطقي أن أبدأ من جديد في تناول الكحول". وتضيف أن بقاءها في المنزل مع طفلها ذي العامين ساعدها في البدء اتباع أسلوب حياة خالية من الكحول. " لم يكن بإمكاننا الخروج أو الاختلاط بالآخرين، وتناول الكحول في المنزل لم يكن خياراً بالنسبة لي". وبينما تصدرت الطفرات المثيرة للقلق في معدلات تناول الكحول عناوين الأخبار خلال تفشي وباء كورونا، يبدو أن الاتجاه نحو الإقلاع عن تناول الكحول أواستهلاكه بصورة واعية قد ازدهر كذلك، وصار اتجاهاً عالمياً متزايدا، وقرر كثيرون مثل تينا أن يسايروه. مواضيع قد تهمك نهاية مبيعات الكحوليات زادت خلال فترة الإغلاق قررت تينا البالغة من العمر 26 عاماً أن تظل ممتنعة عن تناول الكحول حتى بعد أن أُعيد فتح الحانات والمطاعم في المنطقة التي تسكنها في أوائل يوليو/ تموز، قائلة " فقط لم أعد أشعر أنني بحاجة إلى تناول الكحول". شاب يبيع 28 زجاجة ويسكي "ثمينة" تلقاها في أعياد ميلاده لشراء منزل تناول الكحوليات أثناء الحمل "ليس آمنا تماما للأجنة" كيف يسهم أصدقاؤك في تغيير عاداتك إلى الأفضل أو الأسوأ؟ أكثر أم أقل: الكحول في ظل كوفيد -19 وفي حال فشلت تينا في مواصلة الامتناع عن تناول الكحول، فإنها كانت ستصبح ككثيرين غيرها. فقد تحدثت تقارير عدة عن الآثار السلبية للوباء على علاقة الناس بالمشروبات الكحولية. وأصدرت السلطات الصحية حول العالم من الهند إلى البرازيل، والولايات المتحدة وعدة دول أوروبية تحذيرات بعدما أشارت الأرقام إلى ارتفاع دراماتيكي في مبيعات المشروبات الكحولية. ففي الولايات المتحدة على سبيل المثال، قفزت مبيعات المشروبات الكحولية على الإنترنت بنسبة 400% في نهاية إبريل/ نيسان في ظل فرض إجراءات الإغلاق. بينما حظرت بعض الدول مثل جنوب أفريقيا مبيعاتها خلال فترة الإغلاق في محاولة لضبط الاستهلاك. وفي المملكة المتحدة حيث تعيش تينا، أظهر مسح أجرته مؤسسة Alcohol Change غير الحكومية أن نحو 30 % من البريطانيين يعتقدون أنهم يتناولون الكحوليات بصورة أكبر خلال تفشي الوباء. شهدت فترة الإغلاق زيادة في استهلاك الكحوليات ومع ذلك، وبالرغم من هذه الزيادة المقلقة، يبدو أن الاتجاه نحو الاستهلاك الواعي أو ربما حتى الامتناع التام قد شهد نموا. وهذا ما تؤكده نتائج المسح ذاته لمؤسسة Alcohol Change، إذ تبين أن 37% من الناس " يتخذون خطوات فعلية نحو ضبط تناولهم للكحوليات"، ويشمل ذلك تناولها بصورة أقل أو الإقلاع عنها تماماً، بحسب البيانات. ويقول جيم تيمونز وهو مدمن كحول سابق ويعمل حالياً كمعالج للحالات التي تعاني من الإفراط الشديد في تناول المشروبات الكحولية " بالنسبة لبعض الناس فإن الوباء أزال بالفعل بعض أسباب التشتيت التي كانت تمنعهم من العمل على تحسين أنفسهم". ويضيف " لا أقول أن بعض الناس لم يعانوا، ولكن الظروف التي فرضتها إجراءات الإغلاق كانت مثالية للبعض." وتتزعم الأجيال الأصغر سناً هذا الاتجاه من أجل الامتناع عن الكحوليات. صغار السن و"الفضول حيال الامتناع عن الكحوليات" يُنظر إلى أبناء جيل الألفية، كما يُعرف هؤلاء الذين ولدوا بين عامي 1981 و1996 على أنهم أقل "تعطشاً" للكحوليات من الأجيال السابقة. إجراءات الإغلاق منحت بعض الناس فرصة لمراجعة علاقتها بالكحول في حين يبدو المنتمون للجيل التالي وهو جيل زِد أو Zoomers وهم الذين ولدوا بعد عام 1996 أكثر ميلاً لأن يكونوا ( فضوليين حيال الامتناع عن تناول الكحول) وهو مصطلح ابتكره الكاتب الأمريكي روبي وارنغتون عام 2018 في كتاب تناول إعادة النظر في علاقتنا بالكحول. وأظهرت دراسة شملت 8 ملايين مراهق أمريكي خلال الفترة بين عامي 1976 و2016 أن أبناء "جيل زِد" كانوا أقل ميلاً لأن يجربوا الكحول خلال سنوات مراهقتهم مقارنة بنظرائهم من الأجيال السابقة. ويشرح جوني فورسيث الخبير في صناعة الكحول في شركة مينتل البحثية قائلاً " قبل عشرين عاماً كان اتباع نظام صحي يبدو أمراً غريبا. أما الآن فقد أصبح ذلك أمراً جذابا. صار المجتمع أكثر وعياً وبات من الصعب تبرير تناول الكحول كما كان يحدث في السابق". ويضيف "جيل زِد هو الجيل الأكثر اهتماماً بالصحة منذ زمن بعيد. إنهم سيغيرون صناعة الكحول". وسائل التواصل الاجتماعي والامتناع عن الكحوليات أعقب نشر كتاب وارنغتون زيادة في عدد المؤثرين المهتمين بالامتناع عن الكحوليات، مثل كيلي فيتزجيرالد التي أصبحت -مستخدمة شعار Sober Señorita -واحدة من أكثر الأسماء شعبية في الولايات المتحدة في هذا المجال على انستغرام. كيلي فيتزجيرالد تقدم نصائح حول كيفية الامتناع عن تناول الكحول تقول " لا أدري إن كان الامتناع عن الكحول قد أصبح نوعاً من التحدي خلال تفشي وباء كورونا، لكن من المؤكد أنه أصبح أمراً حقيقياً ومهماً أكثر بالنسبة للكثيرين". " هؤلاء الذين لم يكونوا ممتنعين عن الكحول قبل تفشي كوفيد -19 وجدوا أنهم مضطرون للبقاء بمفردهم أو داخل المنزل، ولم يستطيعوا تبرير أنماطهم "العادية" للاختلاط بالآخرين وتناول الكحول". وتضيف فيتزجيرالد " اعتقد أن الكثير من الناس وجدوا أنهم عند مفترق طرق، وسألوا أنفسهم : هل نمط تناولي للكحوليات عادي؟" لي مينغو والمعروف على انسغترام باسم The Gay Sober رأى أيضاً أنه أمام الكثيرين فرصة لطرح الأسئلة بشأن الأحكام المسبقة حول الإقلاع عن الكحول أو التناول الواعي للكحول. يقول " بدأ الناس الاعتياد على فكرة الإقلاع عن الكحوليات، رغم أن أكثر عبارة أسمعها هي أن هؤلاء المقلعين عن الكحول مملون". ويضيف " كانت هذه العبارة تغضبني، لكنني الآن أرد قائلاً إن المقلعين عن الكحول يستطيعون قيادة السيارة إلى المنزل بعد قضاء سهرة ليلية، بدلاً من الوقوف في حالة انتظار مع أناس سكارى يتصرفون كما لو كانوا أمام تخفيضات الجمعة السوداء، عند رؤيتهم أول سيارة أجرة". الصحفية ميلي جوتش (27 عاما)- المؤثرة على انستغرام والتي تدير جمعية دعم تحمل اسم The Sober Girl Society للمساعدة في الإقلاع عن الكحول- تتفق أيضاً مع الرأي القائل إن إجراءات الإغلاق كانت لها تاثيرات إيجابية على البعض. كتبت جوتش في رسالة إلكترونية لبي بي سي تقول " بالتأكيد أوجد وباء كورونا تحديات جديدة لفكرة الإقلاع عن الكحول كغياب الدعم المباشر، والقلق العام من أن يدفع ذلك بعض الناس إلى الإفراط في تناولها". وتضيف" لكن الكثير من أعضاء جمعيتنا قالوا إن الوباء جعل عدم تناول الكحوليات أكثر سهولة بسبب قلة الإغراءات والمناسبات وغياب الضغط الاجتماعي". استهلاك الكحوليات:عدد الأشخاص والكميات • يظهر أحدث تقرير لمنظمة الصحة العالمية أن غالبية الناس غير مستهلكين للكحول، إذ تقل نسبة هؤلاء الذين يتناولون المشروبات الكحولية حول العالم ممن تزيد أعمارهم عن 15 عاماً عن 43 %. وأكثر من 44% من سكان العالم لا يتناولون الكحوليات نهائيا. * لا يعني ذلك أنه لا مبرر للقلق، إذ ارتفع استهلاك الكحوليات من 5.7 لتر للشخص سنوياً في عام 2000 إلى 6.4 لتر في عام 2016، ما يعني أن هذا الاتجاه قد تصاعد بالفعل قبل فيروس كورونا بسنوات. * يتسبب الاستخدام الخطر للكحول في 3 ملايين وفاة على الأقل سنويا، أي أكثر من ثلاثة أضعاف خسائر كوفيد -19 عالمياً ( 830 ألف وفاة بسبب فيروس كورونا في نهاية أغسطس/ آب). * الخبر السار هو أن عدد الأشخاص الذين يتناولون الكحول انخفض بنسبة 5% خلال العقدين الماضيين بحسب بيانات منظمة الصحة العالمية. انتشار المشروبات الخالية من الكحول ومنخفضة الكحول يقول الخبراء إن تغير السلوكيات أدى إلى إيجاد فرص عمل جديدة في الدول الغربية، قد تنتشر قريباً في باقي أنحاء العالم. فموقع One Year No Beer ( عام بدون بيرة) لديه 70 ألف عضو في 90 دولة حول العالم، وقد شهد تأثيراً لهذه التغييرات السلوكية على نشاطاته. تساعد الشركة الناس في ضبط استهلاكهم للكحوليات من خلال توفير أدوات للدعم وتحديات لمساعدتهم في إكمال يومهم دون تناول المشروبات الكحولية. ومنذ مارس/آذار شهدت الشركة زيادة بنسبة 30% في عدد أعضاءها. وأطلقت حملة ناجحة للتمويل الجماعي وتلقت دعماً حكومياً لتشجيعها على العادات الصحية الجيدة. كما حقق مصنعو المشروبات منخفضة الكحول والخالية من الكحول نمواً في مبيعاتهم خلال تفشي وباء كورونا. المشروبات الخالية من الكحول أو منخفضة الكحول حققت رواجاً في الأونة الأخيرة هذا تحديداً ما حدث مع بول ماثيو، وهو خبير أحياء بريطاني وصاحب حانة قام العام الماضي بإطلاق مشروب خالٍ من الكحول لبيعه حصرياً للحانات والمطاعم. وحين تفشى وباء كورونا كان ماثيو يخشى الأسوأ، فحاول بيع منتجه إلى الجمهور مباشرة. وسرعان ما انهالت عليه طلبات الزبائن وارتفعت مبيعاته بنسبة 4000 % نتيجة لذلك. يقول " صرنا نبيع الالاف بعدما كنا نبيع بضع مئات من الزجاجات في الشهر الواحد. بالتأكيد لم أتوقع هذا". ويشير تقرير عن أبحاث السوق حول البيرة الخالية من الكحول نشر في أغسطس / آب الماضي إلى " تحول تفضيلات العملاء نحو المشروبات الخالية من الكحول" ويتوقع أن حجم هذا النشاط "سيتجاوز 6 مليارات دولار بحلول 2024" في أوروبا وحدها، مع توقعات بزيادته في أفريقيا والشرق الأوسط أيضا. ويقول التقرير إن " الوعي المتنامي بالمشكلات الصحية المرتبطة بالاستهلاك الزائد للكحول يشجع المستهلك على الاتجاه إلى مشروبات بديلة". صحيح أن قطاع المشروبات الخالية من الكحول أو منخفضة الكحول لا يمثل سوى جزءاً بسيطاً من المبيعات العالمية من المشروبات الكحولية التي يقدر حجمها بتريليون دولار، غير أن الشركات العملاقة في صناعة الكحول كثفت هي الأخرى نشاطاتها في انتاج المشروبات الخالية من الكحول. مبيعات المشروبات الخالية من الكحول شهدت ارتفاعاً بسبب الأجيال ألأكثر سنا ولعل المثال الأحدث كان الإعلان عن أن مشروب هاينكن زيرو (البيرة الخالية من الكحول) سيكون للمرة الأولى الراعي الرئيسي لدوري أبطال أوروبا، أحد أهم منافسات كرة القدم في العالم. وعادة ما تتولى العلامات التجارية الكبرى للمشروبات الكحولية، خاصة البيرة، رعاية المنافسات الرياضية الدولية. كما أظهر بحث أجرته شركة باكاردي للكحول زيادة بنسبة 42% في عام 2019 في عمليات البحث عن طريق غوغل على كلمة " موكتيل" والتي تشير إلى مشروبات الكوكتيل الخالية من الكحول. زادت عمليات البحث على غوغل عن كلمة موكتيل (مشروب كوكتيل بدون كحول) ولكن هل ستستمر العادات الجيدة؟ تخشى تينا رودريغيز من " الإغراءات" التي قد تحملها المناسبة الاجتماعية القادمة التي دُعيت إليها، رغم أن غالبية أصدقائها يتناولون الكحول أقل من السابق أو أقلعوا عنها بالكامل خلال فترة الإغلاق. تقول " اعتقد أننا جميعاً أصبحنا أكثر اهتماماً بالصحة." هل عاداتها الجيدة ستستمر بعد عودة الحياة لطبيعتها؟ يقول الخبراء إن الإجابة على هذا السؤال لا تحكمها فقط الإرادة الشخصية للناس. إذ تعتقد الكاتبة ماندي مانرز - المستشارة النفسية ومؤلفة كتاب يحمل عنوان Yourself Sober: A Self Care Guide to Alcohol-Free Living for Busy Mothers لمساعدة الأمهات في الإقلاع عن الكحول - إن المسؤولية تقع أيضاً على عاتق صناعة الترفيه. تقول "من المهم أن توفر الحانات والمطاعم احتياجات هؤلاء الذين لا يريدون أن يتناولوا المشروبات الكحولية" " عليهم أن يوفروا خيارات، بحيث نستطيع أن نجلس معاً على نفس المائدة" كيف ستتأثر عادات تناول المشروبات الكحولية حين تعود الحياة لطبيعتها؟ هناك أيضاً مؤشرات على أن أجيالاً أخرى تميل نحو التناول الواعي للكحول . فغالبية أعضاء موقع One Year No Beer تتراوح أعمارهم بين 35- 55 عاما. وأغلب الأعضاء الجدد تزيد أعمارهم عن 40 عاما. من بين هؤلاء النيوزيلاندية كلير بوث (56 عاما) وتعمل في المجال الخيري. قامت بتقليل استهلاكها للكحول في شهر يناير/ كانون الثاني الماضي بعد علمها بظهور فيروس كورونا في الصين. تقول " كان هدفي الرئيسي هو أن أكون في صحة جيدة بحيث أتفادي المرض". وفي الوقت الذي كانت فيه نيوزيلاندا من أوائل الدول التي فرضت إجراءات الإغلاق، كانت بوث شبه مقلعة عن الكحول وتضيف "تناولت مشروبات كحولية 3 مرات فقط خلال 6 أشهر". وتقول ميلي جوتش إنها لم تتفاجأ باتجاه أبناء الأجيال الأكبر سناً نحو مراجعة علاقتهم بالكحول خلال فترة تفشي وباء كورونا، قائلة إن الإقلاع عن الكحول يتزايد ليس فقط بين جيلي الألفية والزومرز. " ربما لأننا جيل التواصل الاجتماعي، فقد صرنا نتحدث عنه بشكل أكبر". " لكن هناك أشخاصاً رائعين يسلطون الضوء على الإقلاع عن الكحوليات بين الأجيال الأكبر سناً".

टीना सांगतात, मी माझ्या आहारामध्ये सुधारणा केली. जर नीट जगायचं असेल तर हे केलंच पाहिजे असं माझ्या डोक्यात होतं. कायमची दारू सोडली पाहिजे असं माझं मत नव्हतं पण लॉकडाऊन सुरू झाल्यावर दारू पिण्यात काहीच अर्थ उरलेला नव्हता. त्या सांगतात त्यांचा दोन वर्षाचा लहान मुलगा घरात असल्यामुळे दारू सोडणं सोपं झालं. आम्ही बाहेर पडलोच नाही. लोकांमध्ये मिसळता आलंच नाही. घरात दारू पिणं हा काही उपाय नव्हताच. अर्थात, साथीच्या या काळामध्ये दारूची विक्री वाढल्याचं दिसून आलं आहे. परंतु दारु कमी पिण्याचा ट्रेंडही दिसून येत आहे. जगभरात या ट्रेंडमध्ये टीनासारख्या अनेक लोकांनी सहभाग घेतला आहे. 26 वर्षांच्या टीना यांनी जुलैमध्ये पब्स आणि रेस्टोरंट्स सुरू होऊनसुद्धा दारूपासून लांबच राहाण्याचा निर्णय घेतला. 'मला दारु पिण्याची गरजच भासत नाही', असं त्या सांगतात. कोरोना काळात दारू पिणं कमी झालं की वाढलं ? कोरोना काळात लोक आणि दारू यांच्या संबंधातल्या अनेक बातम्या समोर आल्या. कोरोना आरोग्य संकटात मद्यविक्रीत झपाट्याने वाढ होत असल्याने भारतासह ब्राझील, अमेरिका आणि अनेक युरोपीय देशांसह जगभरातील आरोग्य विभागाकडून इशारा देण्यात आला. अमेरिकेत एप्रिलच्या अखेरच्या आठवड्यात लॉकडॉऊन लागू करण्यात आले तेव्हा ऑनलाईन दारूविक्री 400 टक्क्यांनी वाढली. दक्षिण आफ्रिकेसह काही देशांना तर दारू विक्री बंद करावी लागली. ब्रिटनमध्ये राहणारी टीना सांगते, इथे एका स्वयंसेवी संस्थेने केलेल्या सर्वेक्षणात असे दिसून आले की, 30 टक्के ब्रिटिश लोक कोरोना काळात दारू पिण्याचे प्रमाण वाढल्याचे मान्य करतात. हे वाढलेले प्रमाण चिंताजनक असले तरी दारू पिण्याचे प्रमाण कमी केल्याचे आणि दारू पूर्णपणे सोडून देण्याचाही ट्रेंड दिसून येत आहे. या सर्वेक्षणानुसार, 37 टक्के लोक दारू पिण्याची सवय कमी करण्यासाठी सक्रिय पावलं उचलत असल्याचे दिसून आले. यामध्ये मद्यपान न करणे आणि मद्यपान पूर्णपणे सोडून देणारे लोक आहेत. दारुचे व्यसन सोडलेले आणि आता यासाठी लोकांना थेरपी देण्याचे काम करणारे जेम टिमोन्स सांगतात, "लॉकडॉऊनमध्ये अनेक लोकांना स्वत:कडे लक्ष देण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळाला. अनेकांनी याकडे संधी म्हणून पाहिलं. या काळात लोकांना संघर्ष करावा लागला नाही असे मी म्हणणार नाही. पण लॉकडॉऊनमुळे अनेकांसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण झाली." मद्यपान नियंत्रणात ठेवण्याकडे तरुण पिढीचा कल अधिक आहे. तरुण पिढी दारू पिताना संयम बाळगते ? 1981 ते 1996 दरम्यान जन्मलेले हजारो लोक त्यांच्या आधीच्या पिढ्यांच्या तुलनेत कमी मद्यपान करतात. 1996 नंतर जन्मलेली जनरेशन-झी किंवा झूमर्स म्हणजेच तरुण मद्यपानाबाबत अधिक संयम बाळगताना दिसतात. 2018 साली लिहिलेल्या एका पुस्तकात अमेरिकन लेखक रुबी वेलिंग्टन यांनी अशा तरुणांसाठी "सोबर क्युरियस" हा शब्द वापरला आहे. हे पुस्तक दारू आणि व्यक्ती यांच्यातल्या संबंधांवर प्रकाश टाकते. कॅलिफोर्निया विद्यापीठाने 1976 ते 2016 या 30 वर्षांच्या कालावधीत 80 लाख अमेरिकन किशोरवयीन मुलांवर एक संशोधन केले. त्यानुसार, गेल्या पिढ्यांच्या तुलनेत तरुणांमध्ये मद्यपान केल्याचा परिणाम कमी झालेला दिसतो. मिंटेल या रिसर्च फर्ममधील अल्कोहोल इंडस्ट्री एक्सपर्ट जॉनी फॉर्सिथ म्हणतात, "20 वर्षांपूर्वी निरोगी असणं ही एक विचित्र गोष्ट मानली जात होती. आताची पिढी निरोगी असणं कूल मानते. समाज आता अधिक जागरूक झाला आहे आणि पूर्वीपेक्षा दारू पिण्याच्या सवयींबाबत समाज काटेकोर आहे." ते सांगतात, "ही तरुण पिढी आतापर्यंतची सर्वाधिक निरोगी पिढी आहे. ही पिढी पूर्ण मद्यपान व्यवसायाला बदलू शकते." सोशल मीडियावर व्हरिंग्टनचे 'ऑन अल्कोहोलिझम' हे पुस्तक प्रकाशित झाल्यापासून डिजिटल सोब्रिटी म्हणजेच संयम बाळगून मद्यपान करण्याला एक वेगळी ओळख प्राप्त झाली. केली फिट्झगेराल्डसारखे लोक 'सोबर सॅनोरिटा'सारख्या टॅगखाली इन्स्टाग्रामवर अमेरिकेतील सर्वात प्रसिद्ध 'सोब्रिटी सिस्टर्स' बनल्या आहेत. त्या सांगतात, "साथीच्या रोगाच्या काळात सोब्रोटी हे एक आव्हान असेल याची मलाही कल्पाना नव्हती. पण हे वास्तव असून अनेकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे." "कोरोनाच्या आधी प्रचंड दारू पिणाऱ्या लोकांना जेव्हा लॉकडॉऊनच्या काळात घरी एकटे रहावे लागले तेव्हा त्यांना व्यसन घातक असल्याची जाणीव झाली," असंही त्या सांगतात. गे सोबर या नावाने इन्स्टाग्रामवर प्रसिद्ध असलेले ली मेंगो मान्य करतात की, या काळात अनेकांना मद्यपान करण्याचीही संधी मिळाली आहे."लोक सोब्राइटीची सवय लावून घेत आहेत. पण तरीही अनेक लोकांना असेही वाटते की सोबरम्हणजे कंटाळवाणे." "पूर्वी मला याचा राग येत होता. पण आता कुणीही काही बोलले की, मी सांगतो सोबर लोक रात्री स्वत: ड्राईव्ह करून घरी जाऊ शकतात. त्यांना टॅक्सीसाठी थांबावे लागत नाही." 27 वर्षीय पत्रकार मिली गूच 'द सोबर गर्ल सोसायटी' हा सपोर्ट ग्रुप चालवतो. लॉकडॉऊनचा काही लोकांवर सकारात्मक परिणाम झाल्याचं तो सांगतो. बीबीसीला एका ई-मेलमध्ये त्याने म्हटलं,"कोरोना काळात मर्यादेत मद्यपान करणं हे एक आव्हान आहे. कारण कुणालाही वैयक्तिक मदत करता येत नाही. शिवाय, अस्वस्थता वाढल्याने लोकांमध्ये मद्यपानाचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता अधिक आहे." "पण आमच्या अनेक सदस्यांनी सांगितले की लॉकडॉऊनमध्ये दारु कमी पिणं सोपं झालं." दारूमुक्त पेयांना अधिक प्रतिसाद तज्ज्ञांच्या मते, सवयी बदलल्यामुळे पाश्चिमात्य देशांमध्ये नव्या व्यावसायिक संधी निर्माण झाल्या आहेत. काही काळात जगभरातही या संधी वाढू शकतील. 90 देशांमध्ये 70,000 पेक्षा जास्त सदस्य असलेल्या 'वन इयर नो बिअर' या वेबसाइटने आपल्या कामकाजात झालेल्या बदलांचा प्रभाव अनुभवला आहे. ही कंपनी लोकांना दारुची सवय सोडण्यासाठी मदत करते. मार्च महिन्यापासून कंपनीचे सदस्यत्व 30 टक्क्यांनी वाढले. या कंपनीने एक अत्यंत यशस्वी क्राउडफंडिंग मोहीम सुरू केली आहे. सामान्य लोकांमध्ये आरोग्याच्या चांगल्या सवयींना प्रोत्साहन देण्यासाठी सरकारी मदतही मिळवली आहे. कमी मद्य आणि मद्यमुक्त पेय बनवणाऱ्या कंपन्यांची विक्रीही कोरोना आरोग्य संकटात वाढली आहे. ब्रिटिश जीवशास्त्रज्ञ आणि बारचे मालक पॉल मॅथ्यूज यांनी गेल्या वर्षी नोलो अॅप्रिटिफची निर्मिती केली. याची विक्री ते बार आणि रेस्टॉरंट्समध्ये करतात. कोरोना आरोग्य संकट म्हणजे वाईट दिवस आले आहेत असे मॅथ्यूला वाटले. त्यामुळे त्याने आपले ड्रिंक्स थेट सामान्य लोकांना विकण्याचा प्रयत्न केला आणि त्याला चांगला प्रतिसाद मिळाला. त्यांची विक्री 4,000 टक्यांनी वाढली. ते सांगतात, "दर महिन्याला आम्ही जवळपास शंभर बॉटल्स विकत होतो. आता आम्ही हजारो बॉटल्स विकतो. आम्ही कधीही याची कल्पना केली नाही." नॉन-अल्कोहोलिक बियरच्या ऑगस्ट महिन्यातील एका अहवालात म्हटले आहे की, ग्राहक आता दारूमुक्त पेयांकडे वळत आहेत. या अहवालानुसार एकट्या युरोपमध्ये 2024 पर्यंत हा व्यवसाय 6 अब्ज डॉलरपेक्षा जास्त असेल. आफ्रिका आणि मध्यपूर्वेतही हा व्यवसाय वाढेल, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. नोलो क्षेत्र दारुच्या 1 लाख डॉलर्सच्या मोठ्या जागतिक विक्रीचा एक छोटासा भागही नाही. पण दारुच्या उद्योगातील दिग्गजांनीही मद्यमुक्त पेयांच्या कामाला गती दिली आहे. याचे सर्वात ताजे उदाहरण म्हणजे हेनीकेन झिरोची घोषणा. ही एक दारूमुक्त बियर आहे. युएफा प्रथमच युरोपा लीगचा मुख्य प्रायोजक असेल. आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धा सहसा मोठ्या अल्कोहोल ब्रँड्स आणि विशेषतः बिअर ब्रँड्सद्वारे प्रायोजित केल्या जातात. तसेच, रम बनविणाऱ्या बाकार्डीने केलेल्या एका संशोधनात असे दिसून आले आहे की, 2019 मध्ये मॉकटेल्सच्या गुगल सर्चमध्ये 42 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. दारु नसलेल्या कॉकटेल्सना मॉकटेल म्हटलं जातं. चांगल्या सवयी राहातील का? टीना रॉड्रिग्ज म्हणतात पुढच्या सोशल इव्हेंटमध्ये त्यांना बोलावलं गेलं तर तिथं दारू पिण्याची इच्छा मनात जास्त येऊ शकते. त्या सांगतात की, आता त्यांच्या बहुतांश मित्रांनी दारू पिणं कमी केलं आहे किंवा काहींनी जवळपास सोडूनच दिलं आहे. पण ही सवय सगळं काही नॉर्मल झाल्यावर टिकेल का? याचं उत्तर फक्त लोकांच्या इच्छाशक्तीमधून मिळणार नाही असं तज्ज्ञ सांगतात. लेखिका मॅंडी मॅनर्स यांच्या मते ही जबाबदारी हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रावरही आहे. त्या म्हणतात, "जे लोक दारू पित नाहीत त्यांनाही बार आणि रेस्टॉरंटमध्ये सेवा देणं महत्त्वाचं आहे." पुढच्या पिढीने काही चांगले संकेत दिले आहेत. 'वन इयर, नो बिअर' सारख्या मोहिमेत बहुतांश लोकांचे वय 35 ते 55 मधले आहे. तसेच त्यात सहभागी होणाऱ्या सदस्यांमध्ये 40 पेक्षा जास्त वयाचे लोक अधिक आहेत. कोरोनाच्या काळामध्ये दारुबरोबरच आपल्या नात्यांकडे नव्या दृष्टीने पाहाण्यात काही आश्चर्य वाटत नाही असं मिली गूच म्हणतात. त्या सांगतात, "कारण आपण सोशल मीडियावाल्या पिढीचे आहोत. याबाबतीत आपण जास्त दृढनिश्चयी आहोत." परंतु, काही चांगले लोक दारू कमी प्यायली जावी यासाठी प्रेरणा देत आहेत. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


ترامب اتهم باكستان بالكذب وخداع أمريكا لعدم التصدي للتنظيمات الإرهابية وقالت وزارة الخارجية الأمريكية إن منع المعونة سيظل قائما حتى تتخذ إسلام أباد إجراءات ضد شبكة حقانى وحركة طالبان الأفغانية. واتهم الرئيس الأمريكي دونالد ترامب، في وقت سابق هذا الأسبوع، باكستان بالكذب وخداع الولايات المتحدة بينما تحصل فيه على مساعدات بالمليارات. وردت الحكومة الباكستانية بقوة على الولايات المتحدة، التي تعد حليفا رئيسيا لها. باكستان تفرج عن "العقل المدبر لهجمات مومباي" ووصفت الحكومة الباكستانية هجمات المسؤولين الأمريكيين ضدها، بعد التصريحات السابقة لترامب، بأنها "غير مفهومة"، وقالوا إنهم "تجاهلوا عقودا من تضحيات الأمة الباكستانية". وأشادت كلا من الهند وأفغانستان بالموقف الأمريكى الأخير من إسلام أباد، في حين رفضته الصين، التى تستثمر عشرات المليارات في باكستان. وماطلت إدارة ترامب بالفعل في تسليم 255 مليون دولار من المساعدات العسكرية لباكستان. وأوضحت المتحدثة باسم وزارة الخارجية هيذر نويرت، فى إعلانها عن القيود الجديدة إنها لم تستطع بعد وضع قيمة محددة بالدولار حول حجم المساعدات التى يتم خفضها. وقالت إن الحكومة الأمريكية اعتبرت أن حركة طالبان الأفغانية وشبكة حقانى "تزعزعان استقرار المنطقة وتستهدفان أيضا الأفراد الأمريكيين". كما وضعت الخارجية، يوم الخميس، باكستان على قائمة مراقبة خاصة بشأن "الانتهاكات الجسيمة للحرية الدينية". ما هي التنظيمات التي تدعمها باكستان حسب المزاعم الأمريكية؟ باكستان والصين رفضت تصريحات وتهديدات ترامب شبكة حقاني، مجموعة مسلحة تركز معظم أنشطتها على أفغانستان المجاورة، والتي اشتكت منذ سنوات من أن باكستان تسمح لها بالعمل بحرية من أراضيها وتعبر الحدود. وهذه الجماعة مرتبطة بحركة طالبان الأفغانية، وهى حركة إسلامية متشددة تشكل تهديدا كبيرا للحكومة الأفغانية. وتركز جماعات طالبان الباكستانية، المرتبطة بحركة طالبان الأفغانية، على الهجمات داخل باكستان. وشنت الحركتان هجمات في أفغانستان أدت إلى مقتل جنود أمريكيين، ويدفع المسؤولون الأمريكيون منذ زمن طويل بأن باكستان، وعلى وجه التحديد جهاز الاستخبارات، توفر ملاذا آمنا لهذه الجماعات. وكانت صحيفة "نيويورك تايمز" قد ذكرت أن مسؤولين باكستانيين منعوا، العام الماضي، مسؤولين أمريكيين من الوصول إلى أحد أعضاء شبكة حقاني كانوا يعتقدون أنه يمكن أن يساعد في الحصول على معلومات عن رهينة أمريكي. لماذا تدعمهم باكستان؟ إسلام أباد تدعم التنظيمات المسلحة في أفغانستان للحد من نفوذ الهند تَتهم باكستان منذ وقت طويل باستخدام حركة طالبان الأفغانية لتعزيز مصالحها فى السياسة الخارجية فى أفغانستان. وشاركت للمرة الأولى في تمويل وتدريب الجماعات المسلحة بعد الغزو السوفيتي عام 1979. وسمحت باكستان، منذ عام 2001، باستخدام أراضيها لدعم القوات الدولية خلال الحرب فى أفغانستان وتعاونت مع الغرب فى محاربة بعض الجماعات الإرهابية مثل القاعدة، لكن محللين يقولون إنها واصلت توفير المأوى والدعم للمتمردين الأفغان. وكان هدفها الحد من نفوذ الهند، منافستها الإقليمية الرئيسية، في أفغانستان.

पाकिस्तानी सैन्याला अमेरिकेकडून मदत मिळते आहे हक्कानी नेटवर्क आणि अफगाणिस्तान तालिबानवर कारवाई करत नाही तेव्हापर्यंत अमेरिकेकडून पाकिस्तानी सैन्याला कोणतीच मदत केली जाणार नाही, असं अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागानं जारी केलेल्या एका पत्रकात म्हटलं आहे. याच आठवड्यात नवीन वर्षाच्या पहिल्याच दिवशी केलेल्या ट्वीटमध्ये अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी पाकिस्तानवर खोटं बोलल्याचा आणि कट्टरवाद्यांना थारा दिल्याचा आरोप केला होता. अब्जावधी डॉलरची मदत घेऊनसुद्धा कट्टरवाद्यांना आसरा देत असल्याचं ट्रंप यांनी म्हटलं होतं. निर्णायक पावलं आवश्यक इतकंच नाही तर ट्रंप प्रशासनाच्या परराष्ट्र विभागाकडून पाकिस्तानला दिली जाणारी 2550 लाख डॉलरची मदत रोखली होती. पत्रकारांशी बोलताना अमेरिकच्या परराष्ट्र विभागाच्या प्रवक्त्या हीथर नावर्ट म्हणाल्या, "जोपर्यंत हक्कानी नेटवर्क आणि अफगाण तालिबान समवेत अन्य कट्टरवादी गटांविरुद्ध निर्णायक पावलं उचलत नाही तोपर्यंत पाकिस्तानला दिली जाणारी मदत रोखली जाईल." नेमकी किती डॉलरची मदत बंद करणार याचा आकडा सांगायला त्यांनी असमर्थता व्यक्त केली. त्या म्हणाल्या, "आम्ही मानतो की हे गट देशाला अस्थिर करत आहेत आणि अमेरिकेच्या सैन्याला आणि अधिकाऱ्यांना लक्ष्य करत आहेत." सुरक्षा धोरणात इशारा नुकतंच अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांकडून जारी करण्यात आलेल्या राष्ट्रीय सुरक्षा धोरणात सांगितलं होतं, "आम्ही पाकिस्तानवर कट्टरवादाला संपवण्यासाठी करत असलेल्या प्रयत्नांना वेग आणण्यासाठी दबाव टाकणार आहोत. कोणत्याच देशाची कट्टरवादी आणि त्यांच्या समर्थनासाठी भूमिका असू शकत नाही." अमेरिकेचं हे सुरक्षा धोरण समोर आल्यानंतर उपराष्ट्राध्यक्ष माईक पेन्स यांनी आपल्या अफगाणिस्तान दौऱ्यादरम्यान अफगाणिस्तान सरकारविरुद्ध लढणाऱ्या गटांना सुरक्षित स्थळी जाण्यास मदत न करण्याचं पाकिस्तानला पुन्हा एकदा सांगितलं होतं. अमेरिकेच्या उपराष्ट्राध्यक्षांच्या वक्तव्यानंतर पाकिस्ताननं तीव्र प्रतिक्रिया दिली होती. पाकिस्ताननं जारी केलेल्या निवेदनात सांगितलं होतं की उपराष्ट्राध्यक्षांचं हे वक्तव्य अमेरिकेच्या प्रशासनाशी होणाऱ्या सखोल चर्चेच्या विरोधात आहे आणि एकमेकांबरोबर असणारे लोक अशा प्रकारचे इशारे देत नाहीत. पाकिस्तान कोणाला पाठिंबा देत आहे? हक्कानी नेटवर्क शेजारच्या अफगाणिस्तानमधील बंडखोर गट आहे. गेली अनेक वर्षं हा गट सीमेपलीकडून कारवाया करत आहे. हा गट अफगाण तालिबान या इस्लामी कट्टरवादी चळवळीशी संबंधित आहे. या गटापासून अफगाण सरकारला मोठा धोका आहे, असं मानलं जातं. पाकिस्तानी तालिबानी गट या अफगाण तालिबान गटाशी संबंधित आहे आणि ते पाकिस्तानात हल्ले करण्याचा त्यांचा इरादा असतो. हक्कानी नेटवर्क आणि अफगाण तालिबनाननं अफगाणिस्तानात अनेक हल्ले केले. अनेक अमेरिकन सैनिक त्यात मारले गेले. या गटांना पाकिस्तान आणि विशेषतः त्यांची ISI ही गुप्तचर संघटना सुरक्षा देत असल्याचा दावा अमेरिकच्या अधिकाऱ्यांनी पूर्वीच केला आहे. पाकिस्तान आणि अमेरिका यांच्यात मैत्रीपू्र्ण संबंध आहेत- पण हे संबंध काही महिन्यांत बिघडले आहेत. हक्कानी नेटवर्कच्या एका सदस्याशी संपर्क साधण्यास पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांनी अमेरिकेला मज्जाव केल्याचं वृत्त न्यूयॉर्क टाईम्सनं दिलं होतं. पाकिस्तान त्यांना का साथ देत होता? आपल्या परराष्ट्र धोरणासाठी अफगाण तालिबानला वापरून घेत असल्याचा आरोप पाकिस्तानवर बऱ्याच काळापासून होत आहे. 1979 साली सोव्हिएतनं केलेल्या आक्रमणानंतर ISI नं अफगाणिस्तानातील कट्टरवाद्यांना आर्थिक मदत आणि प्रशिक्षण दिलं. 2001 सालापासून मात्र पाकिस्ताननं अफगाणिस्तानमध्ये झालेल्या युद्धात पाश्चिमात्य देशांना सैन्यबळ पुरवलं आणि अल कायदासारख्या संघटनांशी लढण्यासाठी पाश्चिमात्य देशांना मदत केली होती. असं असलं तरी विश्लेषकांच्या मते, पाकिस्ताननं अफगाणिस्तानच्या घुसखोरांना आसरा आणि पाठिंबा देणं सुरू ठेवलं होतं. भारताचा अफगाणिस्तानातला प्रभाव कमी करणं हा त्यांचा मुख्य उद्देश आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


وجاءت انتقادات ترامب على خلفية طرح ماكرون بخصوص الشعبوية، ومقترحاته حول الجيش الأوروبي، والتعريفة الجمركية الفرنسية على واردات النبيذ الأمريكي، بالإضافة إلى شعبية الرئيس الفرنسي. وحث ماكرون في وقت سابق زعماء العالم على رفض الشعبوية معتبرا أنها "خيانة للوطنية". وقال في خطابه بمناسبة الذكرى المئوية لانتهاء الحرب العالمية الأولى "عندما تقول (مصالحنا أولا ولا يهمنا الآخرون) فإنك تضحي بأغلى شيء في أي أمة وهو قيمها الأخلاقية". واعتبر بعض المراقبين ذلك انتقادا لترامب. ومنذ فترة، يشوب التوتر علاقة ترامب بحلفائه الأوروبيين وفي حلف شمال الأطلسي "ناتو". وقد أخذت المستشارة الألمانية أنغيلا ميركل الثلاثاء صف ماكرون بترديد دعوته لتشكيل جيش أوروبي. الشعبوية دعا ماكرون يوم الأحد الماضي نظرائه إلى "النضال من أجل السلام"، قائلا "تخريب هذا الأمل بالانجذاب إلى الانسحاب أو العنف أو الهيمنة سيكون خطأ ترى أجيال المستقبل بحق أننا المسؤولون عنه". ووصف الشعبوية بأنها "خيانة للوطنية". وقال ترامب الثلاثاء "مشكلة إيمانويل أنه يعاني من تدني مستوى شعبيته بشدة (26%)، ومستوى بطالة يبلغ 10% تقريبا. لقد كان فقط يحاول تشتيت الانتباه. بالمناسبة، لا توجد دولة أكثر وطنية من فرنسا، إنهم شعب فخور للغاية، ولهم الحق في هذا". سجل فرنسا العسكري في الأسبوع الماضي، ناقش ماكرون مجددا فكرة تشكيل "جيش أوروبي". وأثناء حديث بمقابلة مع محطة إذاعية عن التهديدات بهجوم الكتروني، أشار إلى حماية فرنسا "فيما يتعلق بالصين وروسيا وحتى الولايات المتحدة". وقد احتلت المصالحة بين ألمانيا وفرنسا مكانة بارزة في مراسم إحياء ذكرى الحرب العالمية الأولى هذا العام. وفي خطاب أمام البرلمان الأوروبي في ستراسبوغ الثلاثاء، قالت المستشارة الألمانية أنغيلا ميركل "يجب أن نعمل نحو رؤية تشكيل جيش أوروبي حقيقي". وشددت على أن هذا الجيش لن يكون مناوئا للناتو، وإنما امتدادا له. ويقول مراسل بي بي سي في برلين إن دعم ميركل لرؤية ماكرون ربما كان بهدف إغضاب ترامب. وقد سخر الرئيس الأمريكي عبر تويتر من هزيمة فرنسا واحتلالها من قبل ألمانيا النازية في الحرب العالمية الثانية. وقال ترامب "ماكرون يقترح بناء جيش أوروبي لحماية أوروبا من أمريكا والصين وروسيا مع أن ألمانيا هي التي كانت مصدر التهديد في الحربين العالميتين الأولى والثانية. كانوا قد بدأوا يتعلمون الألمانية في باريس قبل وصول الولايات المتحدة". النبيذ وفي موضوع آخر، اتهم ترامب فرنسا بإعاقة بيع النبيذ الأمريكي هناك. "بالنسبة للتجارة، فرنسا تنتج نبيذا رائعا، لكن كذلك تفعل الولايات المتحدة. المشكلة هي أن فرنسا تُصعّب على الولايات المتحدة بيع نبيذها في فرنسا وتفرض رسوما باهظة بينما الولايات المتحدة تجعل الأمر سهلا أمام النبيذ الفرنسي وتفرض رسوما قليلة للغاية. هذا ظلم، وينبغي أن يتغير". وقد رفض مصدر رئاسي فرنسي التعليق على تغريدات ترامب، مشيرا إلى أنها تستهدف جمهور ترامب في الولايات المتحدة. المقبرة تعرض ترامب لانتقادات شديدة بسبب عدم ذهابه لمقبرة ضحايا الحرب الأمريكيين قرب باريس بسبب الأمطار يوم السبت. لكن اليوم، أوضح ترامب سبب عدم ذهابه، مشيرا إلى أنه حضر المراسم التي أقيمت يوم الأحد بالرغم من هطول المطر. وقال ترامب "عندما اعترض الأمن على الذهاب بمروحية لانعدام الرؤية اقترحت الذهاب بالسيارة فاعترض الأمن أيضا لبعد المسافة عن المطار".

फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इम्यॅनुअल मॅक्रॉन पॅरिसमध्ये आयोजित या कार्यक्रमाला जगभरातून महत्त्वाचे नेते उपस्थित आहेत. उपस्थितांमध्ये अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांचाही समावेश आहे. तर भारताचं प्रतिनिधित्व उपराष्ट्रपती व्यंकय्या नायडू करत आहेत. राष्ट्रवाद आणि देशभक्ती यांच्यात फरक करताना हा देशभक्तीचा विश्वासघात असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. 'आपलं हित बघा, बाकीच्यांची पर्वा करू नका' ही जगाला नाकारण्याची भूमिका देशांच्या नैतिकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करणारी आहे, असं मॅक्रॉन म्हणाले. 20 मिनिटांच्या भाषणात मॅक्रॉन यांनी शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी संघर्ष करायला हवा, असं आवाहन जागतिक नेत्यांना केलं. हिंसा किंवा वर्चस्ववादी वृत्ती या दोन्ही चुकांसाठी पुढच्या पिढ्या आपल्याला जबाबदार धरतील. त्यामुळे आपण सारासार विचार करून कृती करायला हवी असंही ते पुढे म्हणाले. रविवारा दुपारी मॅक्रॉन तसंच जर्मन चॅन्सलर अँगेला मर्केल हे पॅरिस पीस फोरम या शांतता परिषदेला उपस्थित होते. त्यांच्या बरोबरीने पुतिन आणि टर्कीचे रीसेप तय्यप अर्दोगानही हजर होते. युरोप आणि अन्य ठिकाणीही राष्ट्रवादाचे विचार जोर धरू लागले आहेत असं मर्केल यांनी सांगितलं. मॅक्रॉन बोलताना दरम्यान अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप हे शांतता परिषदेला उपस्थित नव्हते. अमेरिकेला परतण्यापूर्वी त्यांनी पॅरिसच्या पश्चिमेकडील सुरेसन्समधील एका दफनभूमीला भेट दिली. पहिल्या युद्धात जीव गमावलेल्या अमेरिकेच्या नागरिकांना त्यांनी आदरांजली वाहिली. खराब हवामानामुळे अन्य एका दफनभूमीला त्यांनी भेट रद्द केल्यानं वादाला तोंड फुटलं होतं. 1914 ते 1918 या कालावधीत झालेल्या पहिल्या महायुद्धात 9.7 दशलक्ष सैनिक आणि 10 दशलक्ष सामान्य नागरिक मारले गेले होते. यानिमित्ताने जगभरात विविध ठिकाणी श्रद्धांजली कार्यक्रमांचं आयोजन करण्यात आलं आहे. ''या युद्धाशी भारताचा थेट संबंध नव्हता. मात्र भारतीय सैनिक शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी जगभर लढले'', असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ट्वीट केलं आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


أحيانا يتم خلط الاكاذيب بالحقائق ونقدم فيما يلي أمثلة على بعض أحدث هذه الأكاذيب والأضاليل ومصدرها والرد عليها: تتم مشاركة الرسائل التي تحتوي على نصائح سليمة وصحيحة بشكل عام، ولكن يجري أحيانا خلطها بأمور أو نصائح إضافية من الواضح أنها مضللة وربما ضارة. وبسبب تداولها مرارا على منصات الوسائط الاجتماعية المشفرة، فقد يكون من الصعب تعقبها. وانتقدت اثنتان من المؤسسات الطبية الرائدة في الهند وطبيب هندي كبير رسالة مزيفة تم نشرها على نطاق واسع في مجموعات واتسآب تنسب المشورة الصحية لهم. وتحتوي الرسالة على قائمة طويلة من الاحتياطات التي يجب اتخاذها لتجنب الإصابة بالفيروس، والعديد منها سليمة تماماً مثل التباعد الاجتماعي وتجنب المناطق المزدحمة والحرص على النظافة الشخصية. مواضيع قد تهمك نهاية لكنها تنصح أيضا باتباع نظام غذائي نباتي، وتجنب ارتداء الأحزمة أو الخواتم أو ساعات اليد. ولم يثبت أن أيا منها تحمي من الفيروس. وتشمل النصائح الغذائية التي تقدمها منظمة الصحة العالمية حول مرض كوفيد-19 الذي يتسبب به فيروس كورونا المستجد استهلاك البروتين وكذلك تناول الفواكه والخضروات، من أجل ضمان حصول الجسم على غذاء متوازن والحفاظ على الصحة. "الأخبار الزائفة" هي أكبر مشكلة أمام البرازيل في مواجهة فيروس كورونا هذا أمر مهم يجب تسليط الضوء عليه لأنه يشير إلى دراسة حقيقية، ولكن النتائج التي تخلص إليها مضللة. يقول منشور واسع الانتشار عبر فيسبوك أنه إذا كنت قد أصبت بمرض الإنفلونزا، فمن المرجح بشكل كبير أن تصاب بـمرض كوفيد-19. ويقول المنشور أن ذلك يستند لدراسة نشرها الجيش الأمريكي. ونشرت الدراسة في أكتوبر/تشرين الأول 2019 أي قبل أن يعرف أن فيروس كورونا المستجد هو المسؤول عن مرض كوفيد-19. والبيانات التي استندت لها الدراسة تتعلق بموسم الأنفلونزا لعامي 2018 و2017. ولقطع الشك باليقين يمكن القول إنه لا يوجد دليل على أن لقاح الإنفلونزا يزيد من خطر الاصابة بمرض كوفيد-19. إن التوجيهات الصادرة عن مراكز مراقبة ومكافحة الأمراض في الولايات المتحدة تقول بشكل صريح: "إن التطعيم ضد الإنفلونزا لا يجعل الأشخاص أكثر عرضة للإصابة بالتهابات الجهاز التنفسي الأخرى". "تظاهرت بأنني مصاب بفيروس كورونا على فيسبوك فاعتُقلت" ما الذي يجمع بين "المتحايل" و"السياسي" و"المشهور"؟ مقال آخر مضلل يتداول عبر وسائل التواصل الاجتماعي جاء فيه أن ارتداء الكمامة لفترات طويلة يشكل خطرا على الصحة. وظهرت تلك الكذبة لأول مرة عبر الإنترنت باللغة الإسبانية وتم تداولها على نطاق واسع في أمريكا الجنوبية والوسطى. وتمت ترجمتها للغة الإنجليزية، ونشرت في العديد من المواقع ومن بينها موقع إخباري نيجيري وتمت مشاركتها أكثر من 55 ألف مرة عبر فيسبوك. وتزعم المقالة أن التنفس لفترات طويلة أثناء ارتداء الكمامة يؤدي إلى استنشاق ثاني أكسيد الكربون مما يجعل الناس يشعرون بالدوخة ويحرم الجسم أيضا من الأوكسجين، وتنصح برفع الكمامة كل 10 دقائق. وقال الدكتور ريتشارد ميهيجو من منظمة الصحة العالمية ، لبي بي سي إن هذه المزاعم غير صحيحة وقد تكون خطيرة فعلاً. وقال: "الكمامة مصنوعة من قماش منسوج يساعد على التنفس، ويجب أن تسمح الكمامات بالتنفس بشكل طبيعي وتمنع الجزيئات من المرور عبرها". ويقول إن النصيحة التي تقول إنه يجب على الناس الاستمرار في رفع الكمامة للاستنشاق لتجنب الآثار الضارة يمكن أن تعرضهم للمرض. وهناك بعض الأوضاع التي قد لا يُنصح فيها بارتداء كمامة: -الأطفال دون سن الثانية الذين لم تتطور رئتهم بالكامل. -الأشخاص الذين يعانون من أمراض في الجهاز التنفسي ويجدون صعوبة في التنفس عند ارتدائها. هل يقي هيدروكسي كلوروكوين الناس من فيروس كورونا؟ وهذا ادعاء يتكرر باستمرار، هو ادعاء يأمل المدخنون لو كان صحيحا، لكنه في واقع الأمر لا أساس له. فلا يوجد دليل على أن المدخنين أقل عرضة لخطر فيروس كورونا المستجد، ولكن هناك الكثير من المقالات التي تشير إلى أنهم قد يكونون كذلك فعلاً. فعلى سبيل المثال جاء في مادة نشرتها صحيفة ميل أون صنداي أونلاين وتمت مشاركتها عشرات الآلاف من المرات، أنه توجد "أدلة إضافية على أن التدخين قد يقلل من خطر الإصابة بفيروسات كورونا". وقالت إن مراجعة دراسات من عدد من الدول أظهرت أن نسبة المدخنين بين مرضى كوفيد-19 الذين ينتهي بهم المطاف في المستشفى أقل مما كان متوقعا. وأضافت أن الخبراء كانوا عاجزون عن تقديم تفسير لذلك. وأشارت إحدى الدراسات التي أجراها مستشفى فرنسي رائد إلى أن مادة النيكوتين قد توقف انتشار عدوى فيروس كورونا. وتجري حالياً الأبحاث لمعرفة تأثير لصقات النيكوتين والعلاجات البديلة للنيكوتين على فيروس كورونا. لكن منظمة الصحة العالمية تقول: "لا توجد حالياً معلومات كافية لتأكيد أي صلة بين التبغ أو النيكوتين في الوقاية أو علاج مرض كوفيد-19". وتضيف قائلة إن المدخنين سيتأثرون أكثر من غيرهم عند الاصابة بفيروس كورونا بسبب وجود مشاكل صحية أخرى مرتبطة بالتدخين. وهناك نصيحة طبية واضحة حالياً تدعو المدخنين إلى التوقف عن التدخين خلال مرحلة تفشي الوباء لأنه يزيد احتمالات إصابتهم بمرض صدري حاد.

सोशल मीडियावर सांगितल्या जाणाऱ्या या उपायांपैकी काहींच मूळ आम्ही शोधलं. भारतातल्या दोन प्रमुख वैद्यकीय संस्था आणि देशातल्या डॉक्टर्सनी व्हॉट्स अॅपवर मोठ्या प्रमाणावर शेयर केलेल्या एका खोट्या मेसेजवर टीका केली आहे. या मेसेजमध्ये या डॉक्टरांचं नाव घेऊन उपाय सुचवले आहेत. या मेसेजमध्ये कोरोनापासून बचाव करण्यासाठी एक मोठी यादी सुचवण्यात आली आहे. यामध्ये सोशल डिस्टन्सिंगच्या नियमांचं पालन करणं, गर्दी टाळणं आणि स्वच्छतेसारख्या महत्त्वाच्या बाबींचा समावेश आहे. यामध्येच 'शाकाहारी व्हा', अशीही सूचना करण्यात आली आहे. तसंच बेल्ट, अंगठी अथवा घड्याळ घालू नका असंही म्हटलं आहे. पण यापैकी कोणत्याही उपायातून कोरोना व्हायरसला रोखण्यास मदत होते, याचा काहीएक पुरावा मिळालेला नाहीये. कोरोनासंबंधी जागतिक आरोग्य संघटनेनं (WHO) आहारात फळं आणि पालेभाज्यांचा वापर करण्यास सांगितलं आहे. फ्लूच्या लसीमुळे कोरोनाची शक्यता बळावत नाही फेसबुकवर एक पोस्ट मोठ्या प्रमाणावर शेअर केली जात आहे. त्यात दावा केला जातोय की, जर तुम्ही कधी इन्फ्लूएन्झाची लस घेतली असेल, तर तुम्हाला कोरोनाची लागण व्हायची शक्यता जास्त आहे. एका पोस्टमध्ये तर याचा पुरावा म्हणून US लष्कराच्या संशोधनाचा दाखला दिला जातोय. पण, हा अभ्यास ऑक्टोबर 2019 मध्ये प्रसिद्ध झाला होता. तोपर्यंत कोरोनाची सुरुवातही झाली नव्हती. तसंच या अभ्यासासाठी वापरण्यात आलेले आकडे 2017-18च्या फ्लूशी संबंधित आहेत. या बाबीचा कोणताही पुरावा नाही की, फ्लूच्या लशीमुळे तुम्हाला कोरोना व्हायची अधिक शक्यता असते. यूएस सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोलने स्पष्ट म्हटलंय की, इन्फ्लूएन्झाच्या लसीरकरणामुळे इतर साथीच्या रोगांना बळी पडण्याची शक्यता वाढते, याची काहीएक पुरावा नाहीये. नियमितपणे फेस मास्क वापरल्यामुळे नुकसान नाही अनेक दिवस फेस मास्क वापरल्यास ते आरोग्यासाठी धोकादायक असतं, असा एक लेख सोशल मीडियावर शेअर केला जात आहे. स्पॅनिश भाषेत सर्वांत अगोदर हा दावा करण्यात आला होता. अमेरिकेतही हा लेख मोठ्या प्रमाणावर शेअर करण्यात आला. त्यानंतर इंग्रजीत या लेखाचा अनुवाद आला. नायजेरियाच्या एका न्यूज साईटवर तर हा लेख 55 हजारांहून अधिक जणांनी शेअर केला. या लेखात दावा केला होता की, खूप वेळासाठी मास्क घालून श्वास घेतल्यास कार्बन डायऑक्साईड श्वसनातून आत जातो. यामुळे चक्कर येतात आणि शरीरात ऑक्सिजनची कमतरता जाणवते. त्यामुळे मग दर दहा मिनिटाला मास्क हटवण्याची शिफारस केली जाते. जागतिक आरोग्य संघटनेचे डॉ. रिचर्ड मिहिगो यांनी बीबीसीला सांगितलं, "हे दावे चुकीचे आहेत आणि त्यांचं पालन केल्यास आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो." त्यांनी म्हटलं, "नॉन-मेडिकल आणि मेडिकल मास्क हे विणलेल्या धाग्यांनी तयार केले जातात. त्यात श्वास घेण्याची क्षमता असते. त्यातून तुम्ही आरामात श्वास घेऊ शकता." मास्क काढून श्वास घेणं म्हणजे कोरोनाला आमंत्रण देण्यासारखं आहे, असंही ते सांगतात. अशा काही परिस्थितींमध्ये मास्क न वापरण्याचा सल्ला दिला जाऊ शकतो. 1. दोन वर्षांपेक्षा कमी वयाची मुलं, ज्यांच्या फुफ्फुसांचा विकास पूर्णपणे झालेला नसतो. 2. श्वसनासंबंधीचे आजार असलेल्या व्यक्ती ज्यांना श्वास घेताना त्रास होतो. धूम्रपान केल्यामुळे कोरोनापासून बचाव होत नाही यापद्धतीचा दावा अनेक वेळा समोर येत आहे. या दाव्यात तथ्य असावं, असं धूम्रपान करणाऱ्यांना वाटत असेल, पण तसं नाहीये. धूम्रमान केल्यामुळे कोरोनाची लागण व्हायची शक्यता कमी असते, या बाबीचा काहीएक पुरावा नाही. पण, अशापद्धतीचा दावा करणारे अनेक लेख आहेत. उदाहरणार्थ- युके मेल ऑनलाईनचा हा लेख बघा. दहा हजारपेक्षा अधिक वेळा तो शेअर केला गेला आहे. धूम्रपान केल्यामुळे कोरोनाची लागण व्हायची शक्यता कमी होते, असं त्यात म्हटलंय. अनेक देशांमध्ये कोरोनाचे जे रुग्ण दवाखान्यात भरती झाले, त्यामध्ये धूम्रपान करणाऱ्यांची संख्या कमी प्रमाणात होती, असंही म्हटलं होतं. तसंच तज्ज्ञ यासंबंधीची माहिती शोधण्याचा प्रयत्न करत आहेत, असंही त्यात म्हटलं. एका प्रमुख फ्रेंच हॉस्पिटलच्या संशोधनानुसार निकोटिन कोरोनाच्या संसर्गचा प्रसार रोखण्याचं कारण असू शकतं, असं म्हटलं गेलं. निकोटिन पॅच आणि निकोटिन रिप्लेसमेंट थेरेपीचा कोरोना व्हायरसवर नेमका काय परिणाम होतो, याविषयीचं अध्ययन सध्या सुरू आहे. पण WHOचं म्हणणं आहे की, कोरोनावरील उपाय किंवा कोरोना रोखण्यासाठी तंबाखू अथवा निकोटिन परिणामकारक ठरतं, याविषयी आतापर्यंत पुरेशी माहिती समोर आलेली नाही. यात म्हटलंय की, धूम्रपान करणारे लोक कोरोना व्हायरसमुळे गंभीररित्या आजारी पडण्याची शक्यता आहे. तसंच जी माणसं स्मोकिंग करतात, त्यांनी कोरोनाच्या साथीचा विचार करता स्मोकिंग सोडायला हवं, कारण त्यामुळे फुफ्फुसाची गंभीर आजार उद्भवू शकतो, अशीही वैद्यकीय सूचना देण्यात आली आहे. (दिल्लीत श्रुती मेनन आणि नैरोबीत पीटर म्वाई यांनी केलेल्या संशोधनावर आधारित लेख) हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)