فلاديمير بوتين: الرجل الذي غير روسيا إلى الأبد وأظهر فرز كل الصناديق، تصويت 77.9 في المئة لصالح حزمة التعديلات، مقابل تصويت 21.3 في المئة ضدها، بحسب اللجنة الانتخابية. وبمقتضى ذلك لن تحتسب الفترات الرئاسية التي قضاها بوتين حتى عام 2024، بما يسمح له بقضاء فترتين أخريين مدة كل منهما ست سنوات. وأدان معارضون بارزون الاستفتاء، قائلين إن بوتين أراد بذلك أن يكون "رئيسا مدى الحياة"، وهو ما ينفيه الرئيس الروسي. ولم تتول جهة مستقلة مراقبة عملية الاستفتاء التي استمرت سبعة أيام، وظهرت نُسخٌ من الدستور الجديد في المكتبات خلال هذه الأيام السبعة. مواضيع قد تهمك نهاية وبتوسيع مدة عملية التصويت، خشية الإصابة بفيروس كورونا، صعّبت السلطات عملية المراقبة. ووصف زعيم المعارضة أليكسي نافالني النتائج بأنها "كذبة كبرى" لا تعكس الرأي العام الحقيقي في البلاد. وتنتهي فترة رئاسة بوتين الحالية في 2024. ولم يصرح الرئيس البالغ من العمر 67 عاما برغبته في الترشح للرئاسة بعد انتهاء هذه الفترة، لكنه مع ذلك يقول إنه من الضروري أن يكون متاحا له ذلك. تسمح التعديلات الدستورية الأخيرة للرئيس بوتين بالبقاء في السلطة حتى عام 2036 ولبث بوتين في السلطة في روسيا، سواء كرئيس أو كرئيس للوزراء، عشرين عاما. وقالت اللجنة الانتخابية إن الاستفتاء شهد إقبالا نسبته 65 في المئة، وإن أعلى معدلات التصويت بـ نعم بلغت أكثر من 90 في المئة وكانت في القرم التي ضمتها روسيا من أوكرانيا عام 2014، وفي الشيشان شمالي القوقاز، وفي توفا جنوبي سيبيريا. وفي القنصلية الروسية بـنيويورك، شارك 816 شخصا في التصويت على التعديلات، إذ رفضها 505، بينما صوت 310 لصالحها. وصوّتت غالبية شعب نينيتس، شمالي روسيا في القطب الشمالي، ضد التعديلات الدستورية. وتتضمن التعديلات حظرا لزواج المثليين - عبر تحديد الزواج بأنه بين رجل وامرأة - فضلا عن الإشارة إلى إيمان الأسلاف الروس بالله. وقبيل انتهاء عملية التصويت، قالت وزارة الشؤون الداخلية إن العملية لم تشهد مخالفات تؤثر على نتيجتها، لكن منظمة "غولوس" المستقلة لمراقبة الانتخابات قالت إنها تلقت 2100 تقرير بمخالفات محتملة. ونظم بضع مئات في موسكو وسان بطرسبورغ وقفات احتجاجية ضد التغييرات الدستورية. نظم بضع مئات في موسكو وسان بطرسبورغ وقفات احتجاجية ضد التغييرات الدستورية. وأظهرت النتائج النهائية للاستفتاء في موسكو تصويت 65 في المئة بـنعم، بينما جاءت نسبة المصوتين بـنعم في سان بطرسبورغ 77.6 في المئة. ويقول الرئيس الروسي وأنصاره إن ثمة حاجة ملحة لتلك التعديلات لضمان الاستقرار في البلاد. وكانت غرفتا البرلمان الروسي قد أقرتا التعديلات بالفعل، لكن الرئيس بوتين أعطى أوامره بإجراء تصويت شعبي لإضفاء الشرعية على التعديلات. وتسبب تفشي فيروس كورونا في إرجاء عملية التصويت التي كانت مزمعة في أبريل/نيسان.

आतापर्यंत सुमारे 87 टक्के मतपत्रिकांची मोजणी झाली असून त्यापैकी 77 टक्के मतं पुतीन यांच्याच बाजूने असल्याची माहिती रशियाच्या निवडणूक आयोगाने दिली. व्लादिमीर पुतीन यांचा कार्यकाळ 2024 साली संपणार होता. त्यांना या पदावर आणखी दोन टर्म राहता यावं यासाठी रशियन राज्यघटनेतील अटींमध्ये बदल करण्यात आला होता. याप्रकरणी विरोधकांनी पुतीन यांच्यावर टीका केली आहे. पुतीन यांना आयुष्यभर राष्ट्राध्यक्ष बनूनच राहायचं आहे का, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला. पण पुतीन यांनी आपल्यावरचे आरोप फेटाळून लावले आहेत. रशियातील ज्येष्ठ नेते अलेक्सी नॅव्हेल्नी यांनी हा बदल म्हणजे सर्वात मोठा खोटेपणा असून यातून सर्वसामान्य जनतेचं खरं मत प्रतिबिंबित होत नाही, असं त्यांनी म्हटलंय. या सातदिवसीय मतदानाची कोणतीही स्वतंत्र पडताळणी झाली नाही. शिवाय एका आठवड्याभरातच राज्यघटनेच्या नव्या प्रती बाजारात दाखल झाल्या. रशिया या विशालकाय देशात 11 वेगवेगळ्या प्रमाणवेळा आहेत. रशियाच्या बाल्टिक समुद्रतटावर कलिनिनग्रॅडमध्ये संध्याकाळी 6 वाजता हे मतदान आटोपलं. मतदान संपण्यापूर्वीच रशियाच्या गृहमंत्र्या मतदान कार्यक्रम योग्य प्रकारे पार पडल्याचं सांगितलं. तसंच यादरम्यान निकालावर परिणाम होण्यासारखं काहीच उल्लंघन झालं नसल्याचंही त्यांनी सांगितलं. निकलानंतर मॉस्को आणि सेंट पीटर्सबर्ग शहरांमध्ये काहींनी या निर्णयाचा निषेधही नोंदवला. यासाठीचं मतदान गेल्या आठवड्यात सुरू झालं होतं. एकूण मतदारांपैकी 64 टक्के मतदारांनी आपला हक्क बजावल्याचं रशियाच्या निवडणूक आयोगाने कळवलं. राष्ट्राध्यक्ष पुतीन आणि त्यांच्या समर्थकांच्या मते, देशहिताच्या दृष्टिकोनातून तसंच देशाला स्थैर्य देण्यासाठी राज्यघटनेत 200 हून जास्त बदल आवश्यक आहेत. 67 वर्षीय पुतीन यांनी 2024 नंतर निवडणूक लढवण्याची शक्यता कधीच फेटाळून लावली नाही. त्यांच्या मते, परिस्थितीनुसार हासुद्धा पर्याय त्यांच्यासमोर असू शकतो. सुरुवातीला पंतप्रधानपद आणि नंतर राष्ट्राध्यक्ष अशा स्वरुपात पुतीन गेल्या 20 वर्षांपासून रशियाचे सत्ताधीश आहेत. इतर परंपरावादी बदलांमध्ये समलिंगी विवाहाला विरोध तसंच रशियाच्या पुरातन 'देवावर विश्वास' या गोष्टींचा समावेश आहे. रशियन संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी या बदलांना मान्यता दिली होती. पण राष्ट्राध्यक्ष पुतीन यांनी याबाबत जनमत घेण्याचा निर्णय घेतला. कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकानंतर ही प्रक्रिया लांबणीवर पडली होती. त्यामुळे एप्रिल महिन्यात होणारी जनमत चाचणी जूनमध्ये पार पडली. रशियातील मतदान केंद्र नेहमी थोडे वेगळे असतात. इथं संगीत, खाद्यपदार्थांचे स्टॉल आणि इतर मनोरंजन सुविधांची सोय केलेली असते. पण सध्या कोरोनामुळे परिस्थिती वेगळी होती. प्रवेशद्वारावर शारिरिक तापमान तपासणी केली जात होती. कर्मचारी सर्वांना मास्क घालण्यास सांगत होते. इथं उपस्थित काही लोकांशी बीबीसीने संवाद साधला. 20 पैकी 12 लोकांनी राष्ट्राध्यक्ष पुतीन यांच्या कायमस्वरुपी सत्तेला कंटाळल्याचं सांगितलं. हा लोकशाहीच्या दृष्टीने काळा दिवस आहे, अशी प्रतिक्रिया एका महिलेने दिली. दुसऱ्या एका महिलेने म्हटलं, "मतपत्रिकेवर फक्त विरोधी मत असा बॉक्स न ठेवता स्पष्ट विरोधी मत असा बॉक्स असता तर तिथंसुद्धा टिकमार्क केलं असतं." हेही नक्की वाचा (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


قال بوتين إن على روسيا التزامات تجاه بيلاروسيا وكان بوتين يتحدث عبر التلفزيون الحكومي، وقال إن رئيس بيلاروسيا ألكسندر لوكاشينكو طلب منه تشكيل قوة شرطة "وقد فعلت". وأضاف في حديث لقناة روسيا الأولى أن الرئيسين اتفقا على عدم استخدام هذه القوة إلا إذا خرجت الأمور عن السيطرة. وكان فوز لوكاشينكو المثير للجدل قد أدى إلى اندلاع احتجاجات ضخمة. وقال بوتين إن على روسيا التزامات بمساعدة بيلاروسيا في قضاياها الأمنية على أساس الحلف الوثيق بين البلدين، وأكد على العلاقات الثقافية والعرقية واللغوية الوثيقة بين البلدين. مواضيع قد تهمك نهاية وأضاف أن القوة المشكلة حديثا لن تذهب إلى بيلاروسيا حتى تتجاوز العناصر المتطرفة التي تستخدم شعارات سياسية كغطاء خطوطا معينة وتبدأ بارتكاب أعمال السطو المسلح وإشعال النيران في المركبات والبيوت والبنوك وتحاول السيطرة على المباني الحكومية. وكان الاتحاد الأوروبي والولايات المتحدة قد رفضا نتائج الانتخابات التي جرت في 9 أغسطس/آب، ولم يعتبراها انتخابات نزيهة. ويعد الاتحاد الأوروبي لفرض عقوبات ضد مسؤولين يتهمهم بتزوير نتائج الانتخابات من أجل فوز لوكاشينكو. وقد بلغ حجم التظاهرات في العاصمة مينسك مستوى غير مسبوق. وبدأ لوكاشينكو فترة حكم سادسة بعد أن قضي 26 سنة في الحكم ، وسجل فوزا بثمانين في المئة من الأصوات. ورفعت قضية جنائية ضد مجلس تنسيق المعارضة الذي يتهمه لوكاشينكو بمحاولة السيطرة على السلطة. وكانت أكبر شخصية معارضة في بيلاروسيا، ماريا كوليشنيكوفا، قد استدعيت للتحقيق. واستقبلها المحتجون بعاصفة من التصفيق عند وصولها إلى مبنى التحقيق، وحثتهم بدورها على عدم التسليم. وحقق المدعون العامون أيضا مع سفيتلانا أليكسيفيتش، الحائزة على جائزة نوبل للآداب، الأربعاء. وقالت للصحفيين إنها امتنعت عن الإجابة على الأسئلة، وإن نشاطات المجلس قانونية

रशा-1 या रशियाच्या सरकारी टीव्हीवरून पुतीन यांनी सांगितलं, "बेलारूसचे राष्ट्रपती अलेक्झांडर लुकाशेन्को यांनी मला एक पोलीस रिझर्व्ह फोर्स बनवण्यास सांगितलं होतं. त्यानुसार मी बनवून ठेवली आहे. मात्र, जोपर्यंत स्थिती हाताबाहेर जात नाही, तोपर्यंत फोर्सचा वापर होणार नाही, यावरही आमची सहमती झालीय." 9 ऑगस्ट रोजी पार पडलेल्या निवडणुकांनंतर बेलारूसमधील जनता मोठ्या संख्येनं रस्त्यावर उतरली आहे आणि राष्ट्रपती अलेक्झांडर लुकाशेन्को यांचा विरोध करत आहे. अलेक्झांडर लुकाशेन्को याआधी बेलारूसमधील विरोधकांच्या आंदोलनाआधीच बीबीसीच्या टीमसह किमान 13 पत्रकारांना मिन्स्कमध्ये ताब्यात घेण्यात आलं. मिन्स्क शहर बेलारूसची राजधानी आहे. बेलारूसच्या गृहमंत्रालयानं सांगितलं की, त्यांच्या ओळखीच्या पडताळणीसाठी त्यांना पोलीस ठाण्यात नेण्यात आलं होतं. मात्र, बीबीसीचे प्रतिनिधी स्टीव्ह रोसेनबर्ग यांचं म्हणणं आहे की, ही कारवाई म्हणजे सरळसरळ वृत्तांकन करण्यात हस्तक्षेप करण्याचा प्रयत्न होता. 'परिस्थिती चिघळत आहे' रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्या मते, "बेलारूस आणि रशियातील करारानुसार संरक्षणाबाबतच्या प्रकरणात बेलारूसची मदत करणं आमचं कर्तव्य आहे. शिवाय, बेलारूसशी आमचे सांस्कृतिक, वांशिक आणि भाषिक संबंध आहेत." "जोपर्यंत लोक राजकीय घोषणाबाजीचा वापर करत ठराविक सीमा पार करत नाहीत, सशस्त्र दरोडे, कार, घर किंवा बँकांना आग लावत नाहीत, सरकारी इमारतींवर कब्जा मिळवत नाहीत, तोपर्यंत पोलीस रिझर्व्ह फोर्स बेलारूसमध्ये पाठवणार नाही," असं पुतीन यांनी स्पष्ट केलं आहे. मात्र, बेलारूसमधील परिस्थिती आता बिघडत जातेय, असंही पुतीन म्हणाले. बेलारूस आणि रशिया कलेक्टिव्ह सिक्युरिटी ट्रिटी ऑर्गनायझेशनचे सदस्य आहेत. या संघटनेत पोस्ट-सेव्हिएत अनेक देश सहभागी आहेत. रशिया आणि बेलारूसने 1996 मध्ये एका संघटनेची स्थापना केली होती. ज्यातून दोन्ही देशातील एकीकरणला चालना देण्यात आली आणि दोन्ही देशातील नागरिक एकमेकांच्या देशात राहू शकतात, तसंच रोजगार अधिकाराची हमी देण्यात आली आहे. पुतीन यांच्या हस्तक्षेपाचा हेतू काय आहे? अलेक्झांडर लुकाशेन्को यांनी काही दिवसांपूर्वीच दावा केला होता की, परिस्थिती बिघडल्यास रशिया सैन्यांसोबत मदतीसाठी पुढे येईल. बीबीसीचे मॉस्कोच्या प्रतिनिधी सारा रेंसफोर्ड यांच्या विश्लेषणानुसार, "राष्ट्रपती पुतीन यांनी लुकाशेन्को यांच्या दाव्यावर थेट शिक्कामोर्तब केलाय आणि यामुळे बेलारूसवरील संकटाचे ढग गडद होऊ लागलेत." "रशियानं तयार केलेली पोलीस रिझर्व्ह फोर्स कशी असेल, हे पुतीन यांनी स्पष्ट केलं नाहीय. त्यांनी लॉ इन्फोर्समेंट ऑफिसर असतील, असं म्हटलंय. म्हणजेच, यात सर्वसामान्य पोलीस नसतील, हे स्पष्ट आहे. दंगलविरोधी पोलीस, नॅशनल गार्ड आणि एफएसबीचाही समावेश असेल." या सगळ्याचा अर्थ असा की, बेलारूसमधील रशियाच्या संभाव्य हस्तक्षेपामुळे बेलारूसमधील विरोधक आणि आंदोलकांनाच नव्हे, तर पाश्चिमात्य देशांनाही धोक्याचा इशारा आहे. कारण पुतीन यांनी बेलारूस-रशियातील वांशिक धागा, कौटुंबिक नाती आणि आर्थिक संबंधांचाही उल्लेख केलाय. सीमेच्या पलिकडे काय सुरू आहे, यानं रशियाला फरक पडतो, असं आधीच पुतीन यांनी सांगितलं होतं. त्यात त्यांनी आंदोलकांबद्दलही आपलं म्हणणं मांडलंय. ते म्हणाले, काहीच समस्या निर्माण झाली नाही, तर फोर्स रस्त्यावर उतरणार नाही. सारा रेंसफोर्ड यांच्यानुसार, पुतीन यांनी अशाप्रकारे वक्तव्य करून त्यांनी एकप्रकारे अलेक्झांडर लुकाशेन्को यांचं समर्थनच केलं आहे आणि रशिया लुकाशेन्को यांच्या बचावासाठीच उतरली आहे. युरोपियन संघ बंधनं लादणार युरोपियन संघ आणि अमेरिकाने बेलारूसमधील 9 ऑगस्टच्या मतदानाबाबत म्हटलंय की, ते मतदान स्वतंत्रही नव्हतं आणि निष्पक्षही नव्हतं. बेलारूसमध्ये लुकाशेन्को यांना जिंकवण्यासाठी निकालात फेरफार करण्याचा आणि विरोधकांच्या आंदोलनावर कारवाई करण्याचा आरोप असलेल्या अधिकाऱ्यांवर युरोपियन संघ बंधन लादण्याच्या तयारीत आहे. बेलारूसमध्ये याआधीही एवढ्या मोठ्या प्रमाणात आंदोलनं कधीच झाली नाहीत. लुकाशेन्को हे 80 टक्के मतं मिळवल्याचा दावा करत सहाव्यांदा राष्ट्रपतीपदाच्या खुर्चीवर विराजमान झाले आहेत. ते याआधी 26 वर्षांपर्यंत राष्ट्रपती राहिले आहेत. हेही नक्की वाचा (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


تواجه خطط زوكربيرغ انتقادات وبينما ستبقى التطبيقات الثلاثة قائمة بذاتها فإنه سيجري الربط بينها في مستويات أعلى للتواصل، بحيث يمكن للرسائل أن تنتقل بينها. وقال مسؤولون في فيسبوك إن العملية الطويلة الأمد وما زالت في بدايتها. وأوضحت صحيفة نيويورك تايمز الأمريكية أن عملية الدمج هي مشروع شخصي لمؤسس فيسبوك، مارك زوكربيرغ. وبعد اكتمال المشروع سيتمكن مستخدم فيسبوك من التواصل مع شخص لا يملك سوى تطبيق واتسآب، وهو مستحيل في الوقت الحالي. وقد بدأ العمل لدمج المنصات بالفعل، ويتوقع أن ينتهي بنهاية عام 2019. بيانات مشتركة وتفيد التقارير بأن زوكربيرغ يدفع باتجاه خطة الدمج من أجل جعل الخدمات أكثر فائدة وزيادة الوقت الذي يقضيه المستخدمون على هذه التطبيقات. وتقول ماكينا كيلي من موقع " The Verge" للتكنولوجيا إن زوكربيرغ يهدف للتنافس مع عملاقي الاتصالات غوغل وأبل. وقال فيسبوك في بيان صدر عنه "نريد أن نبني أفضل المنتجات التي تجعل عملية تبادل الرسائل أفضل ما يكون. نحن نعمل على تشفير الاتصالات وتسهيلها بين أفراد العائلات والأصدقاء". وجاء في البيان أن النقاشات مستمرة حول كيفية عمل الأنظمة في المستقبل. وسيشكل هذه التطور نقلة نوعية لفيسبوك، حيث كان إنستغرام وواتسآب يعملان بشكل مستقل حتى الآن. وأفادت صحيفة نيويورك تايمز بأن هذه الأفكار سببت خلافات على مستوى الإدارة أدت لرحيل مؤسسي واتسآب وإنستغرام العام الماضي. ويواجه في فيسبوك تحقيقات وانتقادات بخصوص طريقة التعامل مع بيانات المستخدمين.

सध्या हे तीनही अॅप स्वतंत्र आहेत. यात सुधारणा करून या अॅपचे कोअर एकमेकांशी जोडले जातील, जेणे करून युजर या तीनही अॅपवरून एकमेकांना मेजेस पाठवू शकतात. ही एक दीर्घ प्रक्रिया आहे, अशी माहिती फेसबुकने बीबीसीला दिली. न्यूयॉर्क टाइम्सने दिलेल्या वृत्तात ही प्रक्रिया 2019च्या अखेरीस किंवा पुढील वर्षाच्या सुरुवातीला पूर्ण होईल, अशी माहिती देण्यात आली आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार मार्क झुकरबर्ग यांनी तीनही अॅपच एकत्रीकरण करण्यावर भर दिला आहे. त्यामुळे या तीनही अॅप्सच्या सेवा अधिक उपयुक्त होतील आणि लोक त्यांचा अधिकाधिक वेळ वापर करतील, असं त्यांना वाटतं. The Verge या वेबसाईटवर मॅकन केली म्हणतात, "गुगल आणि अॅपलची आयमेसेज सेवा यांना अधिक सक्षमपणे तोंड देण्यासाठी फेसबुकला या तीनही अॅप्सना एकत्र करणे फायद्याचं ठरू शकतं." फेसबुकने म्हटलं आहे, "मेसेज पाठवण्याचा अनुभव अधिक चांगला, सुरक्षित, सोपा आणि विश्वासार्ह व्हावा, असा आमचा प्रयत्न आहे." मेसेज पाठवणाऱ्या आमच्या सेवा End to End Encrypted असाव्यात आणि इतर अॅपवरील मित्र आणि कुटुंबीय यांच्याशी संवाद साधणं सोपं व्हाव, यासाठी हा प्रयत्न सुरू आहे. ही एकत्रित व्यवस्था कशी काम करेल, यावर सध्या चर्चा सुरू आहेत. सध्या इन्स्टाग्राम आणि व्हॉटसअॅप स्वतंत्र कंपनीसारखं काम करतात, त्यामुळे फेसबुकचे नवी प्रयत्न महत्त्वाचे आहेत. मार्क झुकरबर्ग यासाठी आग्रही आहेत. यातूनच इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सअॅपच्या संस्थापकांनी ही कंपनी गेल्या वर्षी सोडली, असं न्यूयॉर्क टाइम्सनं म्हटलं आहे. फेसबुक युजरची माहिती कशाप्रकारे हाताळतं आणि ती कशी सुरक्षित ठेवतो, यावर सध्या मतमतांतरे आहेत. त्यामुळे तीनही अॅप एकमेकांशी जोडल्यानंतर फेसबुक माहिती कशी हाताळतं या संदर्भात नियामक संस्थांना नव्याने लक्ष द्यावे लागणार आहे. फेसबुक आणि व्हॉट्सअॅप या दोन्हीत युजर्सच्या माहितीची देवाणघेवाण होते का याची चौकशी ब्रिटनच्या माहिती आयुक्तांनी यापूर्वीच केली आहे. हे वाचलं का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


أغضبت تصريحات ترامب عن الهواء في الهند، بعض الهنود، وطالبوا رئيس الوزراء، مودي، بأخذ هذه التصريحات بعين الاعتبار فقد أغضب وصف ترامب للهواء في الهند بأنه "قذر" فريقا من الهنود، إلى درجة أنهم طالبوا رئيس الوزراء، ناريندرا مودي، بأخذ هذه التصريحات بعين الاعتبار. في حين اتفق فريق آخر مع الرئيس الأمريكي في توصيفه، مشيرين إلى أن العاصمة دلهي من أكثر مدن العالم تلوثا فيما يتعلق بالهواء. فقد تحولت نوعية الهواء بالمدينة في الأسابيع الأخيرة إلى مستوى "حاد"، واشتكى السكان فيها من صعوبات في التنفس. وعاد في الهند موسم التلوث المخيف بمستويات خطيرة إذ أن معدل الجسيمات المُلوثة الدقيقة في الهواء بلغ 180 إلى 300 ميكروغرام في المتر المكعب، أي أكثر بنحو 12 ضعفا من المعدلات التي تصفها منظمة الصحة العالمية بالآمنة. مواضيع قد تهمك نهاية وقال ترامب في حديثه عن انسحاب الولايات المتحدة من اتفاقية باريس للتغير المناخي، التي تهدف إلى الحد من ارتفاع الحرارة إلى أقل من درجتين مئويتين "انظروا إلى الصين كم هي قذرة، انظروا إلى روسيا، أنظروا إلى الهند، الهواء قذر. انسحبت من اتفاقية باريس لأني كان علي أن أسحب تريليونات من الدورلات، ثم إنهم لا يتعاملون معنا بإنصاف". وربما لم تكن تعليقات ترامب بشأن نوعية الهواء في الصين دقيقة، ولكنها وجدت تفاعلا واسعا في الهند. فنوعية الهواء في المدن الشمالية في الهند تسوء أكثر في فصل الشتاء، بسبب عوامل منها حرق المزارعين لبقايا الحصيد، وتلوث الآلات والمصانع، والألعاب النارية التي تحرق في الاحتفالات، وسرعة الرياح وكلها عوامل يصفها الأطباء بأنها "التشكيلة القاتلة من الغازات السامة". وعلى الرغم من تزايد مستويات التلوث من عام لآخر فإن الحكومة لم تتخذ إجراءات ملموسة كافية للحد من الظاهرة. وتعالت أصوات على تويتر في الهند بعد تصريحات ترامب وانتشر وسما "قذر" و"هاودي مودي". وأطلق اسم هاودي مودي على تجمع حضره 50 ألف شخص بمدينة هيوستن الأمريكية في سبتمبر/ أيلول 2019 عندما استقبل الرئيس ترامب رئيس الوزراء مودي، في مناسبة وصفت وقتها بأنها "أكبر حفل استقبال لزعيم أجنبي في الولايات المتحدة" ووصفه ترامب بأنه "تاريخي". صورة لإحدى محطات القطار في العاصمة الهندية دلهي وبالكاد يمكن رؤيتها بسبب التلوث وتساءل زعيم حزب المؤتمر المعارض في الهند، كابيل سيبال، ما إذا كانت تصريحات الرئيس ترامب عن نوعية الهواء في الهند "ثمرة الصداقة" بين زعيمي البلدين ونتيجة "هاودي مودي". وأشار الكثيرون إلى زيارة ترامب للهند في فبراير/ شباط من هذا العام عندما أعد مودي احتفالا كبيرا "لصديقة الحميم"، بالأغاني والرقص، واستقبالا فخما في ملعب للكريكت. ونشر الكثيرون بعد التصريحات أيضا مؤشرات معدل التلوث في دلهي والتي ترتفع إلى المستوى الحاد، في بعض مناطق المدينة. وكتبت كيران مانرال على تويتر: "معدل تلوث الهواء يصل كل عام إلى مستويات التسميم". "فبدل أن نشعر بالإهانة من هذا التصريح، لماذا لا نرفع التحدي بتنظيف ما حولنا وهواءنا، وعندها لن يتجرأ أحد علينا أبدا". ويشكل تلوث الهواء عاملا سلبيا في جهود الهند لمكافحة فيروس كورونا لأن الدراسات أثبتت أن نوعية الهواء لها تأثير في عدد الإصابات والوفيات الناجمة عن مرض كوفيد 19. وحذر الأطباء وخبراء الأوبئة من أن تسمم الهواء يعرقل جهود الهند في مكافحة فيروس كورونا.

अनेकांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ट्रंप यांच्या वक्तव्याची दखल घ्यायला हवी, असं म्हटलं आहे. खरंतर जगातल्या सर्वाधिक प्रदूषित हवा असणाऱ्या शहरांमध्ये राजधानी दिल्लीचा क्रमांक बराच वरचा आहे. गेल्या काही दिवसांत अनेकांना श्वसनाचा त्रास सुरू झाला आहे. हवेतल्या धुलीकणांचं म्हणजेच PM2.5 कणांचं प्रमाणही जागतिक आरोग्य संघटनेने सांगितलेल्या प्रमाणापेक्षा 12 पट वाढलं आहे. दिल्लीतली हवा प्रदूषित अमेरिकेच्या अध्यक्षीय निवडणुकीसाठीची शेवटची डिबेट शुक्रवारी पार पडली. या चर्चेत वातावरण बदलाविषयक पॅरीस करारातून आपण बाहेर का पडलो, यावर स्पष्टीकरण देताना ट्रंप म्हणाले, "चीनकडे बघा. तिथली हवा किती प्रदूषित आहे. रशियाकडे बघा, भारताकडे बघा. तिथे हवा अत्यंत खराब आहे. मी पॅरीस करारामधून बाहेर पडलो कारण आपल्या अब्जावधी डॉलर्सचा प्रश्न आहे आणि या करारात आपल्याला निष्पक्ष वागणूक मिळत नव्हती." वातावरण बदलाचा वेग 2 अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी ठेवण्यासाठी सर्वच राष्ट्रांनी प्रयत्न करावे, यासाठी पॅरिस करार करण्यात आला होता. मात्र, स्पष्टीकरण देताना त्यांनी जो भारताचा उल्लेख केला, त्यावरून भारतात अनेकांच्या भुवया उंचावल्या. उत्तर भारतात हिवाळ्याच्या दिवसांमध्ये हवा जास्त प्रदूषित होत असते. विशेषतः नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी महिन्यात. या दिवसांमध्ये शेतकरी आपलं शेत स्वच्छ करण्यासाठी तण जाळतात, गाड्यांमधून होणारं प्रदूषण, कारखान्यांमधून होणारं प्रदूषण, या महिन्यांमध्ये येणाऱ्या सणवारात मोठ्या प्रमाणावर फटाके फोडणे तसंच या दिवसांमध्ये हवेचा वेग मंदावलेला असतो. या सर्व कारणांमुळे हवेचं प्रदूषण वाढतं. डॉक्टर याला "विषारी वायूंचं भयंकर कॉकटेल" म्हणतात. असं असलं तरी यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठीही काही प्रयत्न सुरू आहेत." शुक्रवारी ट्रंप यांनी 'खराब हवा' म्हटल्यानंतर ट्वीटरवर 'filthy' आणि 'Howdy!Modi' ट्रेंड करत होते. गेल्या वर्षी सप्टेंबर महिन्यात अमेरिकेतल्या ह्युस्टन शहरात 'Howdy Modi' कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. या कार्यक्रमाला तब्बल 50 हजार जण उपस्थित होते. हा कार्यक्रम म्हणजे अमेरिकेत कुठल्याही परदेशी नेत्यांचं झालेलं सर्वोत्तम स्वागत असल्याचं म्हटलं गेलं होतं. स्वतः डोनाल्ड ट्रंप यांनी या कार्यक्रमाची "ऐतिहासिक घटना" असा उल्लेख केला होता. ट्रंप यांच्या वक्तव्यावर प्रतिक्रिया देताना विरोधी पक्ष असलेल्या काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते कपिल सिब्बल यांनी "ट्रंप यांचं वक्तव्य म्हणजे या दोन देशांच्या नेत्यांमध्ये असलेल्या 'मैत्रीचं फळ' आहे का की हाऊडी मोदी कार्यक्रमाचा हा परिणाम आहे," अशी विचारणा केली. अनेकांनी फेब्रुवारी महिन्यात ट्रंप यांचं भारतात जे जंगी स्वागत करण्यात आलं, त्याचीही आठवण काढली. पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या 'जवळच्या मित्राच्या' स्वागतासाठी संगीत, नृत्य आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांची रेलचेल असणारा जंगी कार्यक्रम क्रिकेट स्टेडियमवर आयोजित केला होता. तो मित्र असं का म्हणाला, असा सवालही अनेकांनी विचारला. एकीकडे ट्रंप यांच्या वक्तव्यावर टीका होत असताना अनेकांनी दिल्लीतल्या प्रदूषणाचा तक्ता ट्वीट करत हवेची गुणवत्ता किती ढासळली आहे, याचेही दाखले दिले गेले . लेखिका किरण मनरल लिहितात, "दरवर्षी हवा विषारी पातळी गाठते." त्या पुढे लिहितात, "हा आपला अपमान समजून अस्वस्थ वाटून घेण्याऐवजी याकडे एक आव्हान म्हणून बघितलं पाहिजे आणि आपली हवा स्वच्छ करण्याच्या दिशेने प्रयत्न करायला हवे. असं झालं तर कुणीही असं काही बोलण्याचं धाडस करणार नाही." गेल्या काही आठवड्यात हवेच्या प्रदूषणात झालेली वाढ कोरोना विषाणू फैलावाच्या दृष्टीनेही धोकादायक आहे. वाढत्या प्रदूषणाने कोरोना विषाणूच्या फैलावाचा धोकाही वाढतो आणि मृत्यूमुखी पडणाऱ्यांची संख्याही वाढते, असं अनेक अभ्यासांमधून आढळून आलं आहे. इतकंच नाही तर विषारी वायूमुळे कोरोनाविरोधातल्या आपल्या लढ्यातही अडथळे निर्माण होतील, असा इशारा भारतातल्याही डॉक्टर्स आणि संसर्गजन्य रोगतज्ज्ञांनी दिला आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


نساء وأطفال في ملجأ في حي إنديرا فيهار بدلهي وقد خلف العنف في شمال شرق دلهي أكثر من 40 قتيلا، وكان من بين الضحايا هندوس ومسلمون. ويبدو المستقبل قاتماً بالنسبة للآلاف من النساء والأطفال المسلمين الذين باتوا مشردين. في قاعة واسعة مكتظة بمنطقة إنديرا فيهار يجلس على السجاد العشرات من النساء والأطفال الذين شردتهم أعمال الشغب، والعديد من الشابات يحملن رضعا، كما يوجد أيضا أطفال صغار وصبية يلعبون في مجموعات. ويمتلك هذه القاعة رجل أعمال مسلم، وقد تحولت تلك القاعة إلى ملجأ لمن شردهم العنف الطائفي. حقائق ومعلومات اساسية عن الهند مواضيع قد تهمك نهاية وكان الأطفال والنساء الموجودين في القاعة قد فروا من هجمات مجموعات هندوسية خارجة عن القانون اقتحمت منازلهم في شيف فيهار، وهي من أكثر المناطق المتضررة. ويهيمن الهندوس على حي شيف فيهار الذي يوجد به أيضا عدد لا بأس به من المسلمين، وبالقرب منه يوجد حيان بهما أغلبية مسلمة هما شامان بارك وإنديرا فيهار. ويفصل المنطقة ذات الأغلبية الهندوسية عن تلك ذات الأغلبية المسلمة شارع واحد. وقد عاشت الطائفتان في سلام لعقود ولكن الأمور تغيرت الآن تماماً. نسرين أنصاري "يسار" ووالدتها نور جيهان أنصاري وتقول نسرين أنصاري، وهي من اللائي هربن من منازلهن في شيف فيهار، إن المأساة بدأت الثلاثاء بعد الظهر عندما كانت النساء وحدهن في البيوت، في ما كان الرجال على بعد أميال في مكان آخر بدلهي يحضرون اجتماعاً. وقالت أنصاري:" رأينا عدداً يتراوح بين 50 و60 رجلاً لا نعرفهم ولم نراهم سابقاً، قالوا إنهم جاؤوا لحمايتنا وطالبونا بالتزام منازلنا". وبينما كانت تراقب وأخريات من النوافذ والشرفات ما كان يحدث أدركن أن هؤلاء الرجال لم يحضروا لحمايتهن. وأظهرت لي مقطع فيديو التقطته من نافذتها يظهر أولئك الرجال الذين كانوا يرتدون خوذات ويحملون عصيا خشبية. مسلمو الهند الجديدة "سيصبحون مواطنين من الدرجة الثانية" وتقول أنصاري إن الرجال كانوا يهتفون بشعارات هندوسية مثل جاي شري رام "يحيا الإله رام"، ويتلون سطورا من هانومان تشاليسا وهي ترنيمة تمجد قدرات هانومان الإله القرد. وتقول والدتها نور جيهان أنصاري إن جارة مسلمة اتصلت بها وأبلغتها أنه تم إحراق منزلها. وأضافت قائلة: "ومن نافذتنا كان بوسعنا مشاهدة منزل وصيدلية جار مسلم آخر يحترقان". ومضت تقول إن المهاجمين أتلفوا المحول الكهربائي وعندما حل المساء غرقت المنطقة في الظلام. شرطي هندي يتجاوز القانون لإنقاذ عائلات من الموت حرقاً الآلاف فروا من منازلهم بسبب العنف وتابعت "سرعان ما اندلعت الحرائق في كل مكان حولنا، لقد كانوا يلقون قنابل مولوتوف واسطوانات الغاز على متاجر ومنازل المسلمين ولم يلحق أي ضرر بمنازل الهندوس، لم نعتقد أبدا أن شيئا كهذا سنمر به، خطؤنا الوحيد أننا ولدنا مسلمين". وتقول نسرين إن النساء أتصلنا بالشرطة عشرات المرات "وفي كل مرة أكدوا لنا أنهم سيأتون في غضون خمس دقائق". وعند لحظة معينة، تقول نسرين إنها اتصلت ببعض أقاربها وقالت لهم حرفيا: "لن نبقى على قيد الحياة الليلة". وأخيرا تم الإنقاذ في الساعة الثالثة صباحا، بعد 12 ساعة من بدء حصار المنازل، عندما وصلت الشرطة بصحبة رجال من شامان بارك وإنديرا فيهار. ماذا وراء أسوأ موجة عنف طائفي في العاصمة الهندية منذ عقود؟ مشروع قانون في الهند يسمح بتجنيس أقليات غير مسلمة طوارئ بالعاصمة الهندية لمنع الاحتجاج على قانون يمنح الجنسية لغير المسلمين وتقول نسرين:"لقد فررنا بحياتنا بملابسنا فقط، ولم يكن لدينا الوقت حتى لارتداء أحذيتنا". وروت نساء أخريات في الملجأ قصصا مشابهة لما تعرضن له في تلك الليلة. وتقول شيرا مالك، البالغة من العمر 19 عاما، إنها وأسرتها لجؤوا إلى بيت أحد الجيران "لقد علقنا وانهالت علينا الحجارة والقنابل الحارقة من الخارج". وتحدثت العديد من النساء عن أن ممارسات المهاجمين كانت أقرب للاعتداءات الجنسية، حيث نزعوا أوشحتهن ومزقوا ملابسهن. شيرا مالك "اليسار" تقول إنها وأسرتها لجؤوا إلى بيت أحد الجيران وروت أم لطفل عمره عام وهي تبكي كيف مزق ملابسها عدد من الرجال الذين هاجموا بيتها. وقالت امرأة أخرى في الثلاثينيات من العمر إن السبب الوحيد لبقائها على قيد الحياة هو مساعدة جيرانها الهندوس. وأوضحت: "قال الجيران للغوغاء إنها واحدة منا، ولا توجد نساء مسلمات هنا، وعندما غادروا ساعدني الجيران على الفرار". وكانت أحداث العنف قد اندلعت مساء الأحد الماضي عندما وقعت صدامات محدودة بين مؤيدي ومعارضي قانون الجنسية الجديد المثير للجدل على بعد كيلومترات قليلة من شيف فيهار. وخلال ساعات انتقلت عدوى الاشتباكات إلى أحياء أخرى من بينها شيف فيهار وشامان بارك. وتحمل شوارع المنطقة آثار العنف، في ما يقف العشرات من قوات شرطة مكافحة الشغب يراقبون الموقف لضمان عدم تجدد العنف. تحدثت العديد من النساء عن أن ممارسات المهاجمين كانت أقرب للاعتداءات الجنسية ففي كل مكان حولك تشاهد حجارة ملقاة وإطارات ومنازل ومتاجر محترقة، علاوة على مسجد تم إحراقه أيضاً. وفي الملجأ في إنديرا فيهار تقول النساء إنه ليس لديهن فكرة متى سيكون بمقدورهن العودة إلى بيوتهن. وتقول شابانا رحمان إن أطفالها الثلاثة يسألونها باستمرار متى سيعودون إلى البيت. وتضيف قائلة والدموع تنهمر من عينينها:"لقد تم احترق منزلي على يد الغوغاء، أين نذهب الآن؟ ما هو مستقبل أطفالي؟ من سيعتني بنا؟ لقد فقدنا كل وثائقنا". ويبعد بيتها، الذي سكنته لعقود في شيف فيهار، مسافة قصيرة يمكن قطعها سيرا على الأقدام عن الملجأ، لكن يبدو أن الهوة بينهما لا يمكن تجاوزها.

ईशान्य दिल्लीत घडलेल्या हिंसाचारात 40 हून अधिक जणांचा जीव गेला. मृत्युमुखी पडलेल्यांमध्ये हिंदूही आहेत आणि मुस्लीमही. हजारो मुस्लीम महिला आणि मुलं बेघर झाली. त्यांचं भविष्यच अंधारमय झालंय. दंगलग्रस्त भागातल्या मुस्लीम महिला आणि मुलांना इंदिरा विहारमधल्या एका सभागृहात आश्रय देण्यात आला होता. त्याला मी भेट दिली. इंदिरा विहारमधल्या एका सभागृहात अनेक महिला आणि लहान मुलं बसली होती. कुणी जमिनीवर, तर कुणी चटईवर. काही महिलांच्या कुशीत चिमुकली मुलं होती, तर चालता-फिरता येणारी चिमुकली मुलं सभागृहात फिरत होती, खेळत होती. ज्या ठिकाणी या महिला आणि मुलं जमली होती, ते सभागृह एका मुस्लीम व्यापाऱ्याच्या मालकीचं होतं. मात्र, त्या सभागृहात दंगलीमुळं विस्थापित झालेल्यांनी आश्रय घेतला होता. हिंदू जमावानं हल्ला केल्यानंतर शिव विहारमधून आपलं घरदार सोडून पळून आलेले सर्वजण या सभागृहात आश्रयाला आले. दंगलीचा सर्वाधिक फटका या शिव विहार परिसरालाच बसला आहे. शिव विहार हा कामगार वस्ती असलेला भाग. दुर्गंधीयुक्त नाल्याच्या काही अंतरावर अत्यंत अरूंद भागात शिव विहार वसलं आहे. शे-दोनशे मीटरवर पुन्हा एक तसंच नालं आहे आणि तिथं चमन पार्क आणि इंदिरा विहार नावाचा मुस्लीमबहुल भाग आहे. हिंदूबहुल आणि मुस्लीमबहुल भागांना फक्त एक रस्ता विभागतो. अन्यथा, गेल्या अनेक दशकांपासून इथले हिंदू-मुस्लीम गुण्यागोविंदानं नांदत होते. मात्र, दिल्लीतल्या या दंगलीनंतर सगळं बदललंय. नसरीन अन्सारी या दंगलीनंतर शिव विहारमधलं आपलं राहतं घर सोडून इथं आल्या. त्या सांगतात, "बुधवारी (25 फेब्रुवारी) दुपारी हे सगळं सुरू झालं. यावेळी आमच्या भागात महिलाच आपापल्या घरी होत्या. कारण घरातली पुरूषमंडळी इज्तिमासाठी दिल्लीतल्या दुसऱ्या भागात गेले होते." नसरीन अन्सारी (डावीकडे) आणि त्यांची आई नूर जहाँ अन्सारी नसरीन सांगतात, "आम्ही 50-60 जणांचा जमाव पाहिला. ते कोण होते माहित नाही. कारण आम्ही त्यांना याआधी कधीच पाहिलं नव्हतं. त्या जमावानं आम्हाला सांगितलं की, आम्ही तुमच्या संरक्षणासाठी आलोय, त्यामुळं तुम्ही घरातच राहा." नसरीन आणि तिच्यासारख्याच इतर महिलांनी ज्यावेळी घरातल्या खिडक्यांमधून, टेरेसवरून जे पाहिलं, त्यावरून त्यांच्या लक्षात आलं की, हा जमाव आपलं संरक्षण करण्यासाठी आला नाहीये. खिडकीतून बनवलेला एक व्हीडिओ नसरीननं मला दाखवला. काही पुरुषांचा तो जमाव होता, प्रत्येकानं डोक्यात हेल्मेट घातला होता आणि हातात लाकडाच्या काठ्या होत्या, असं त्या व्हीडिओत दिसत होतं. नसरीन सांगतात, कुणी 'जय श्रीराम'च्या घोषणा देत होतं, तर कुणी हनुमान चालीसा गात होतं. नसरीन यांची आई नूर जहाँ अन्सारी यांना त्यांच्या मुस्लीम शेजाऱ्यानं येऊन सांगितलं की, तुमच्या घराला आग लागलीय. "आम्ही आमच्या घराच्या खिडकीतून दुसऱ्या मुस्लीम शेजाऱ्याचं घर आणि मेडिकलचं दुकान जळताना पाहू शकत होतो." हल्लेखोरांनी विजेचं ट्रॉन्सफॉर्मर तोडून टाकलं. त्यामुळं संध्याकाळनंतर सर्वत्र काळोख झाला. "त्यानंतर, आमच्या चहूबाजूंनी आग लावण्यात आली, पेट्रोल बॉम्ब फेकण्यात आले, गॅस सिलेंडर फेकले गेले, मुसलमानांच्या मालकीची दुकानं आणि घरं जाळण्यात आली. हिंदू घरं मात्र जशीच्या तशी होती. त्यांना काहीच केलं गेलं नाही," असं ती सांगते. "आमच्याबाबत असं काहीतरी होईल, असं आम्हाला कधीच वाटलं नव्हतं. आमची चूक एकच होती, ती म्हणजे आम्ही जन्मानं मुस्लीम आहोत," असं नसरीन म्हणते. नसरीनच्या माहितीनुसार, त्यांनी पोलिसांना शेकडो फोन लावले. पोलिसांनी फोनवर बोलताना प्रत्येकवेळी एवढंच सांगितलं की, पुढच्या पाच मिनिटांत आम्ही घटनास्थळी येतोय. नसरीन सांगते, "एक क्षण तर असा आला की, आम्ही नातेवाईकांना फोन करून सांगितलं की, आम्ही आता काही जगत नाही." अखेर 12 तासांनी म्हणजे पहाटे 3 वाजता काही मुस्लीम लोकांसोबत पोलीस चमन पार्क आणि इंदिरा विहार भागात पोहोचले. "जीव वाचवण्यासाठी आम्ही तिथून पळालो. फक्त नेसत्या कपड्यानिशी निघालो. पायात चप्पल घालण्यासही वेळ घालवला नाही. तसेच पळालो," असं नसीर सांगते. इंदिरा विहारमधल्या या सभागृहात बसलेल्या इतर महिलांचेही त्या रात्रीचे अनुभव थोड्याफार प्रमाणात असेच होते. 19 वर्षांच्या शिरा मलिकच्या कुटुंबांना त्या रात्री शेजाऱ्यांच्या घरात आसरा घेतला होता. "आम्ही भयंकररीत्या अडकलो होतो. दगड आणि पेट्रोल बॉम्ब आमच्या घरावर फेकले जात होते," असं शिरा मलिक सांगते. शिरा सांगते, "अनेक महिलांवर तर लैंगिक अत्याचार झाले असते. इथवर घटना घडल्या होत्या. काही महिलांचे स्कार्फ फाडले गेले, महिलांच्या अंगावरून कपडे ओढले गेले." शिरा मलिक आपल्या घरात घुसणाऱ्या हल्लेखोरांनी कपडे फाडल्याचं सांगत एका वर्षाच्या बाळाची आई असणारी महिला रडत होती. तर दुसरी तिशीतली महिला सांगत होती की, हिंदू शेजाऱ्यानं मदत केल्यानंच आज मी जिवंत आहे. शेजाऱ्यानं हल्लेखोरांना सांगितलं की, "ती आमच्यातलीच एक आहे. इथं कुणीच मुस्लीम नाहीय. हल्लेखोर परतल्यानंतर मग माझी सुटका झाली." 23 फेब्रुवारीला म्हणजे रविवारी संध्याकाळी CAA विरोधी आणि CAA समर्थकांमध्ये वाद झाला आणि तिथूनच या सर्व हिंसाचाराला सुरूवात झाली. हे सर्व शिव विहारपासून काही किलोमीटरवर घडलं. काही तासातच या वादाचा जवळील शिव विहार आणि चमन पार्कला फटका बसला. शिव विहार आणि चमन पार्कमध्ये मी फिरले. तिथं अजूनही भयंकर दंगलीच्या खाणाखुणा दिसतात. सर्व विस्कळीत झालेलं, उद्ध्वस्त झालेलं. विटा आणि दगड सर्वत्र फेकलेले दिसतात, गाड्यांची जाळपोळ, दुकानं आणि घरं जाळलेली दिसतात. शिव विहारमध्ये नाल्याकडे तोंड असलेली मशीदही जाळपोळीचा निशाणा बनली. इंदिरा विहारमधल्या सभागृहात बसलेल्या महिला हतबलतेनं म्हणतात, "माहित नाही, आम्ही पुन्हा आमच्या घरी परतू शकू की नाही" याच सभागृहात बसलेल्या शबाना रेहमान यांना त्यांचा चिमुकला मुलगा सारखा विचारत राहतो, आपण घरी कधी जाणार आहोत? "माझं घर तर पूर्णपणे जाळलंय. आता आम्ही जाणार कुठं? माझ्या मुलांचं भविष्य काय? आमची सर्व कागदपत्रं जळली आहेत." असं म्हणत शबाना रडू लागली. अनेक दशकांपासून शिव विहारमध्ये उभं असलेलं शबानाचं घर या सभागृहापासून काही अंतरावरच आहे. मात्र, तिथं जाणंही मुश्कील होऊन बसलंय. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


والآن، وبعد 10 أشهر فقط، بدأت عمليات التطعيم، وأصبحت الشركات التي وقفت وراء الفرق المتنافسة لإنتاج اللقاحات أسماء مألوفة في وسائل الإعلام. ونتيجة لذلك، يتوقع محللو الاستثمار أن تجني اثنتان منهما على الأقل وهما شركتا التكنولوجيا الحيوية الأمريكية موديرنا والألمانية بيونتيك مع شريكتها الأمريكية العملاقة فايزر مليارات الدولارات خلال العام القادم. لكن من غير الواضح قدر ما ستحققه الشركات المصنعة من مكاسب فيما بعد. فنتيجة لطريقة تمويل هذه اللقاحات وعدد الشركات التي انضمنت لسباق تصنيعها، يمكن لأي فرصة لتحقيق مكاسب ضخمة أن تكون قصيرة المدى. مواضيع قد تهمك نهاية من الذي دفع الأموال؟ بسبب الحاجة الملحة للقاح، ضخت الحكومات والجهات المانحة مليارات الدولار في مشروعات لتطويره واختباره. ودعمت عمليات البحث منظمات خيرية كمؤسسة بيل غيتس إلى جانب أفراد من بينهم؛ مؤسس موقع على بابا للتسوق الإلكتروني، جاك ما، ونجمة موسيقى الكانتري (الريف الأمريكي) دوللي بارتون. ووفقاً لشركة إير إنفنيتي لتحليل بيانات العلوم، قدمت الحكومات 6.5 مليار جنيه إسترليني. وقدمت المنظمات غير الهادفة للربح "الخيرية" نحو 1.5 مليار جنيه إسترليني. بينما لم تتجاوز الاستثمارات الخاصة بالشركات 2.6 مليار جنيه إسترليني، إذ يعتمد الكثير منها بشدة على الاستثمارات الخارجية. ويوجد سبب وجيه وراء عدم إسراع الشركات الكبرى إلى تمويل مشروعات تطوير لقاح. إذ أن تطوير اللقاحات لا سيما تحت ضغط الطوارئ الصحية الحادة، لم يثبت أنه مربح للغاية في الماضي. وتستغرق عملية الاسكتشاف وقتا، أو تبتعد نتائجها عن أن تكون مؤكدة. وتحتاج الدول الفقيرة كذلك لإمدادات ضخمة، لكنها لا تستطيع تحمل الأسعار الباهظة. وعادة ما يتم استخدام اللقاح مرة أو مرتين فقط. وبالتالي فإن العقاقير المطلوبة في الدول الأغنى، خاصة تلك التي تستخدم بجرعات يومية، تكون مصدراً أكبر للمال. أما الشركات التي بدأت العمل على تطوير لقاحات لأمراض أخرى مثل زيكا وسارس فقد تكبدت خسائر. وعلى الجانب الآخر، يشير حجم سوق لقاحات الإنفلونزا الذي يقدر بعدة مليارات دولارات سنويا، إلى أنه في حال استمر كوفيد-19 مثل الإنفلونزا وتطلب جرعات سنوية منشطة، فيمكن أن يكون ذلك مُربحاً بالنسبة للشركات التي تقدم المنتجات الأكثر نجاحاً والأكثر فعالية من حيث التكلفة. فايزر وموديرنا وأكسفورد: ما تحديات نشر لقاح فيروس كورونا في الدول النامية؟ كم تتقاضى الشركات؟ بعض الشركات لا تريد أن تظهر وكأنها تحقق مكاسب من أزمة عالمية، خاصة بعد حصولها على قدر كبير من التمويل الخارجي. فشركة الأدوية الأمريكية العملاقة جونسون آند جونسون وشركة أسترازينيكا البريطانية اللتان تعملان مع شركة تكنولوجيا حيوية مقرها جامعة أوكسفورد تعهدتا ببيع اللقاح بسعر التكلفة. ويبدو أن سعر لقاح أسترازينيكا سيكون الأرخص بقيمة 4 دولارات للجرعة الواحدة. أما موديرنا وهي شركة تكنولوجيا حيوية صغيرة تعمل منذ سنوات على لقاح يستخدم تقنية الحمض النووي الريبوزي، يصل سعر لقاحها إلى 37 دولاراً للجرعة الواحدة. وهي تهدف إلى تحقيق بعض المكاسب لصالح المساهمين في الشركة ( رغم أن جزءاً من السعر المرتفع للقاح سيغطي تكلفة نقله في درجات حرارة منخفضة جدا). غير أن هذا لا يعني أن الأسعار ستظل ثابتة. وعادة ما تتقاضى شركات الأدوية مقابلاً مختلفاً باختلاف الدول، وفقاً لما تستطيع الحكومات تحمل نفقته. ويسري تعهد أسترازينيكا بالإبقاء على أسعار منخفضة خلال "فترة الوباء" فقط. ويمكن أن تبدأ في فرض أسعار أعلى بحلول العام المقبل، وفقاً لمسار المرض. وتقول إيميلي فيلد، مديرة أبحاث شركات الأدوية الأوروبية في بنك باركليز: "في الوقت الحالي، ستدفع حكومات الدول الغنية أسعاراً مرتفعة لأنها حريصة على أن تحصل على أي شيء يمكنه وضع حد للوباء". وتضيف أنه بمجرد ظهور المزيد من اللقاحات، خلال العام المقبل، ربما تؤدي المنافسة إلى خفض الأسعار. فايزر لم تحصل على تمويل خارجي بينما تتلقى شركتها بيونتيك دعماً من الحكومة الألمانية ويرى راسموس بيك هانسن، الرئيس التنفيذي لشركة إيرفنيتي، أنه في الوقت الحالي لا يجب أن نتوقع من الشركات الخاصة أن تنتج لقاحات دون تحقيق أي مكاسب، لا سيما الشركات الصغرى التي لا تبيع أي منتجات أخرى. ويقول: "يجب أن نضع في الاعتبار أن هذه الشركات قامت بمخاطرة كبيرة وتحركت بسرعة، وأن تكلفة البحث والتطوير ضخمة". ويضيف أننا إذا كنا نريد من الشركات الصغيرة أن تواصل القيام بإنجازات في المستقبل، فعلينا أن نكافئها. غير أن البعض يرى أن الحجم الهائل للأزمة الإنسانية ووجود تمويل عام، يعني أن هذا ليس وقتاً لتحقيق مكاسب كالمعتاد. هل ينبغي على الشركات تبادل تقنيات الإنتاج؟ في ظل حجم الخطر الذي يواجهه العالم، ثمة دعوات لتبادل التقنيات التي تقف وراء اللقاحات الجديدة، بحيث تستطيع شركات في الهند وجنوب أفريقيا على سبيل المثال تصنيع جرعات لتلبية طلب أسواقها. وتقول إلين تي هوين مديرة مجموعة أبحاث، متخصصة بقوانين وسياسيات استخدام الأدوية، إنه كان يجب اعتبار هذا شرطاً للحصول على تمويل حكومي. وتضيف "أعتقد أنه لم يكن من الحكمة أن تسلم حكوماتنا هذه الأموال من دون قيود". وتقول إنه في بداية تفشي الوباء لم تبد شركات الأدوية الكبرى اهتماماً كبيراً بسباق تطوير لقاح. ولم تبدأ العمل عليها سوى حين تدخلت الحكومات والوكالات بتعهدات تمويل. وبالتالي فهي لا ترى سبباً في أن يكون للشركات حق حصري بالاستفادة من النتائج. وتضيف: "هذه الابتكارات أصبحت ملكية خاصة لتلك المؤسسات التجارية وستظل السيطرة على من يحصل على الابتكار والتكنولوجيا الخاصة به في يد الشركات". وعلى الرغم من وجود قدر من تبادل حقوق الملكية الفكرية في هذا الصدد، غير أنه غير كافٍ، في رأيها. هل ستحقق شركات الأدوية أرباحاً ضخمة؟ وتعهدت الحكومات والشركات متعددة الجنسيات بالفعل بشراء مليارات الجرعات وفقاً للأسعار المحددة. وعلى مدى الأشهر القليلة المقبلة ستكون الشركات منشغلة بالوفاء بهذه الطلبات بأسرع ما يمكن. وسيبدأ هولاء الذين يبيعون اللقاح للدول الغنية في رؤية عائدات استثماراتهم، في حين أن أسترازينيكا- رغم وجود صفقات لتوفير كميات كبيرة من الجرعات- ستغطي تكلفة الإنتاج فقط. وبعد الوفاء بهذه العقود الأولى، يصعب التنبؤ بما سيبدو عليه مشهد اللقاح الجديد. ويعتمد الأمر على عوامل عدة: إلى متى ستدوم المناعة لدى أولئك الذين سيحصلون على اللقاح، وكم عدد اللقاحات الناجحة التي سيتم استخدامها، وما إذا كان الانتاج والتوزيع يجريان بشكل سلس. وتعتقد إيميلي فيلد من بنك باركليز أن مجال تحقيق أرباح سيكون "مؤقتاً للغاية". وحتى إذا لم تشارك أولى الشركات المنتجة ملكيتها الفكرية مع شركات أخرى، فإن هناك بالفعل أكثر من 50 لقاحاً قيد التجارب السريرية حول العالم. وتقول فيلد: "في غضون عامين يمكن أن يكون في الأسواق 20 لقاحا. وسيكون من الصعب فرض سعر مرتفع". وتعتقد أن الأثر بعيد المدى سيكون متعلقاً أكثر بالسمعة. فطرح لقاح ناجح يمكن أن يساعد في فتح أبواب أمام بيع علاجات لكوفيد أو منتجات أخرى. ويتفق معها راسموس بيك هانسين قائلاً إنه من هذه الناحية ستستفيد الصناعة بأكملها. الحكومات ربما تعمل في المستقبل على الاستثمار في مجال الاستعداد للأوبئة ويقول: "يعد هذا واحداً من الجوانب المضيئة التي يمكن أن تظهر بسبب هذا الوباء". ويتوقع أن تعمل الحكومات في المستقبل على الاستثمار في استراتيجيات مواجهة الأوبئة كما تفعل الآن في مجالات الدفاع، وأن تراها وجهاً ضرورياً للإنفاق على أمور تأمل ألا تحتاج لاستخدامها. ويعد أكثر الأمور الواعدة وأحد أسباب ارتفاع القيمة السوقية لشركتي بيونتيك وموديرنا، هو أن لقاحيهما يقدمان إثباتاً لمبدأ تكنولوجيا الحمض النووي الريبوزي. لقاح كورونا: أول شخص في العالم يحصل على لقاح فايزر ببريطانيا وتقول إيميلي فيلد: "انبهر الجميع بفعالية هذه التكنولوجيا. من الممكن أن تغير المشهد بالنسبة للقاحات". وقبل تفشي كوفيد، كانت بيونتيك تعمل على تطوير لقاح مضاد لسرطان الجلد، بينما تعمل موديرنا على التوصل للقاح ضد سرطان المبيض باستخدام الحمض النووي الريبوزي. وفي حال نجاح أي من اللقاحين، سيكون العائد ضخما.

पण कोरोनाचं संकट सुरू झाल्याच्या दहा महिन्यातच लस देण्यासही सुरुवात झालीय आणि ही लस विकसित करण्यात ज्या कंपन्या पुढे आहेत, त्यांमध्ये बऱ्याच कंपन्या देशांतर्गत आहेत. आपण यासाठी सुरुवातील ब्रिटनंच उदाहरण घेऊ आणि मग एकूणच लशीच्या व्यवसायाकडे वळूया. गुंतवणूकदारांच्या अंदाजाप्रमाणे, यातील दोन कंपन्या म्हणजेच अमेरिकन बायोटेक कंपनी मॉडर्ना आणि जर्मन बायोटेक कंपनी बायो-एन-टेक या पार्टनरशिपमधील कंपन्या अमेरिकेतील फायझरसोबत पुढच्या वर्षी अब्जावधी डॉलरचा व्यापार करतील. मात्र, हे स्पष्ट नाही की, लस तयार करणाऱ्या कंपन्या याशिवाय आणखी किती रुपयांचा व्यापार करतील. ज्या पद्धतीने लस बनवण्यासाठी निधी गुंतवला गेलाय आणि ज्या पद्धतीने मोठ्या संख्येत कंपन्या लसनिर्मितीसाठी पुढे आल्या आहेत, त्यावरून तरी वाटतंय की, मोठ्या फायद्याची संधी फार काळापर्यंत राहणार नाही. लसनिर्मितीत कुणी पैसा गुंतवला आहे? कोरोना आरोग्य संकटानंतर लशीची गरज पाहून सरकार आणि निधी देणाऱ्या संस्थांनी लसनिर्मितीची योजना आणि चाचण्यांसाठी अब्जावधी पाऊंड्सचा निधी दिला. गेट्स फाऊंडेशनसारख्या संघटनांनी उघडपणे या योजनांचं समर्थन केलं आहे. त्याचसोबत अनेकांनी स्वत:हून पुढे येत या योजनांना पाठिंबा दिला. अलीबाबाचे संस्थापक जॅक मा आणि म्युझिक स्टार डॉली पार्टन यांनीही या योजनांसाठी निधी दिला आहे. सायन्स डेटा अॅनालिटिक्स कंपनी एअरफिनिटीनुसार, कोरोनाची लस बनवण्यासाठी आणि चाचण्यांसाठी सरकारकडून 6.5 अब्ज पाऊंड्स देण्यात आले आहेत, तर गैरसरकारी संस्थांकडून 1.5 अब्ज पाऊंड्स देण्यात आले आहेत. कंपन्यांची स्वत:ची गुंतवणूक केवल 2.6 अब्ज पाऊंड्स इतकीच आहे. यातील अनेक कंपन्या इतर देशातील निधीवरच अधिक अवलंबून आहेत. हेच एक कारण आहे की, मोठ्या कंपन्यांनी लशीच्या योजनांसाठी निधी देण्यात घाई केली नाही. फायद्याबाबत शंका का? अशा आपत्कालिन स्थितीत लशीची निर्मिती इतिहासातही कधी फायद्याची ठरली नाही. लशीच्या संशोधनासाठी बराच वेळ लागतो. गरीब देशात लशीची अधिक गरज असते, मात्र ते अधिक किंमतीमुळे खरेदी करू शकत नाहीत. श्रीमंत देशात नियमित विकल्या जाणाऱ्या औषधांमध्ये अधिकचा फायदा कमावला जातो. झिका आणि सार्स यांसारख्या आजारांसाठी लस बनवणाऱ्या कंपन्यांना मोठं नुकसान सहन करावं लागलं होतं. तर दुसरीकडे फ्ल्यूसारख्या आजारांसाठी बनवण्यात आलेल्या लशींचा व्यवसाय अब्जावधींचा आहे. अशा स्थितीत जर कोरोना एखाद्या फ्लूप्रमाणेच राहिला आणि दरवर्षी लस टोचून घेणं आवश्यक असलं, तर मग कंपन्यांना फायदा होऊ शकतो. मात्र, जी कंपनी सर्वाधिक परिणामकारक लस बनवेल, त्यांच्यासाठीच हे फायद्याचं ठरेल. आजच्या घडीला सर्वांत स्वस्त लस कोणती आहे? काही कंपन्या जागतिक आरोग्याच्या या संकटसमयी फायदा कमावत असल्याचं दाखवू पाहत नाहीत. विशेषत: बाहेरून इतका निधी मिळाल्यानंतर. अमेरिकन औषध निर्माती कंपनी जॉन्सन अँड जॉन्सन आणि ब्रिटनच्या अॅस्ट्राझेनका ऑक्सफोर्ड यूनिव्हर्सिटीस्थित बायटेक कंपनीत एकत्र काम करत आहेत. या कंपन्यांनी शब्द दिलाय की, ते लशीची किंमत तितकीच ठेवतील, जेवढी आवश्यक आहे. आजच्या घडीला अॅस्ट्राझेनकाची लस सर्वांत स्वस्त म्हणजे प्रति डोस चार डॉलर (300 रुपये) मध्ये उपलब्ध होईल. मॉडर्ना लहानशी बायोटेक्नोलॉजी कंपनी आहे. ही कंपनी अनेक वर्षांपासून RNA लशीमागील तांत्रिक बाबींवर काम करतेय. या कंपनीच्या प्रति डोसची किंमत 37 डॉलर म्हणजे 2,000 रुपयांहून अधिक आहे. कंपनीच्या भागधारकांनाही लाभ देण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. अर्थात, या किंमती अंतिम करण्यात आल्यात असंही नाही. कंपन्या केवळ फायद्याचं पाहतील का? सर्वसामान्यपणे औषध कंपन्या वेगवेगळ्या देशात वेगवेगळे शुल्क आकारतात. हे त्या त्या देशांच्या सरकारांवर अवलंबून असतं. अॅस्ट्राझेनका कंपनीने केवळ या आरोग्य संकटादरम्यान किंमती कमी ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. कदाचित पुढच्या वर्षी या लशीच्या किंमतीही वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. हे सर्व कोरोनाच्या संकटावर आधारित आहे. बार्कलेजमध्ये युरोपियन फार्मास्युटिकलचे प्रमुख एमिली फिल्ड म्हणतात, आता श्रीमंत देशांची सरकारं अधिक किंमती देतील. ते लशीबाबत इतके उतावीळ आहेत की, कसंही करून त्यांना या आरोग्यसंकटाचा अंत करायचाय. त्या पुढे म्हणतात, "पुढच्या वर्षी जसजशा बाजारात विविध लशी येतील, तसतशी स्पर्धा वाढेल आणि लशीचे भावही कमी होत जातील." एअरफिनिटीचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह बेक हॅनसेन म्हणतात, "आपण खासगी कंपन्यांकडून आशा ठेवायला नको आणि त्यातही ज्या कंपन्या लहान आहेत, दुसरं कुठलंच उत्पादन नाहीय, त्यांच्याकडून तर नकोच. या कंपन्या फायद्याविना लशी विकतील, अशी आशा ठेवायला नको." लहान कंपन्या भविष्यात यशस्वी व्हाव्यात असं वाटत असेल, तर त्यांना जाणीवपूर्वक पाठबळ दिला पाहिजे, असंही त्या सांगतात. मात्र, काही मानवातावादी कार्यकर्त्यांचं मत वेगळं आहे. सध्याचं आरोग्य संकट पाहता, ही नेहमीसारखं व्यापाराची वेळ नाही, असं त्यांचं म्हणणं आहे. कंपन्यांनी लसनिर्मितीचं तंत्र सर्वांना सांगितलं पाहिजे? सध्याची स्थिती पाहता लस बनवणाऱ्या कंपन्यांनी इतर देशांना लसनिर्मितीचं तंत्र सांगितलं पाहिजे, असंही काही लोकांचं म्हणणं आहे. जेणेकरून भारत आणि दक्षिण आफ्रिकेसारखे देश आपापल्या देशांमध्य डोस तयार करतील. मेडीसीन्स लॉ अँड पॉलिसीच्या एलेन टी होएन म्हणतात, पब्लिक फंडिंग मिळवण्यासाठी ही एक अट असायला हवी. "जेव्हा कोरोनाची सुरुवात झाली, तेव्हा मोठ्या कंपन्यांनी लशीबाबत तितकी उत्सुकता दाखवली नव्हती. मात्र, जेव्हा सरकार आणि संस्थांनी निधीसाठी पुढाकार घेतला, तेव्हा या कंपन्यांनी लशीवर काम करण्यास सुरुवात केली. लशीचा फायदा मिळवण्याचा अधिकार त्यांच्याकडे का असावा, हे कंपन्यांना समजत नाही. पुढे मग हे संशोधन या कंपन्यांची खासगी मालमत्ता बनून जाते," असंही होएन म्हणतात. बौद्धिक स्तरावर काहीजण लशीबाबत काही गोष्टी एकमेकांना सांगत आहेत. मात्र, हा काही पर्याय नाहीय. फार्मा कंपन्या मोठा फायदा कमावतील? सरकारने कोरोना लशीच्या खरेदीचं आधीच जाहीर केल्यानं या कंपन्या मोठ्य प्रमाणात लशी तयार करतील, यात शंका नाही. ज्या कंपन्या श्रीमंत देशांना लशी विकतील, त्यांच्याकडून चांगल्या नफ्याचीही अपेक्षा करतील. लशीचे डोस दिल्यानंतर ती किती परिणामकारक ठरतेय, यावरच पुढील वितरण आणि विक्री अवलंबून असेल. त्यामुळे एमिली फिल्ड सांगतात, लशीद्वारे फायदा कमावणं सुद्धा 'अस्थिरच' आहे. जरी कुणी लशीचं तंत्र एकमेकांना सांगत नसले, तरी देशात एकाचवेळी जवळपास 50 प्रकारच्या लशी बनवल्या जात आहेत आणि क्लिनिकल ट्रायलच्या प्रक्रियेत सुद्धा पोहोचल्या आहेत. एमिली फिल्ड म्हणतात, "आगामी दोन वर्षांत असं होऊ शकतं की, बाजारात 20 लशी असतील. अशावेळी मग लशीद्वारे जास्त किंमत वसूल करणं कंपन्यांनाही शक्य होणार नाही." सरकारने कोरोनापासून सुरक्षेसाठी, बचावासाठी ज्याप्रकारे रणनिती बनवल्या आहेत, तशाच आता लशीसाठीही बनवायला हव्यात, असं एअरफिनिटीच्या हॅनसॅन म्हणतात. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


ويهدف القرار الذي أقرته الـ 15 دول الأعضاء إلى "افساح المجال امام ايصال المساعدات الانسانية بشكل منتظم واجلاء طبي للمرضى والمصابين بجروح بالغة". وجاء القرار بعد أسبوع من القصف الجوي الحكومي المكثف لمنطقة الغوطة الشرقية، قرب العاصمة دمشق، قتل خلاله أكثر من 500 مدني، إلا أن نشطاء قالوا إن القصف متواصل رغم القرار الدولي. وقد تأجل القرار عدة مرات منذ الخميس لعدم قدرة الدول الأعضاء على الاتفاق على نص القرار الذي تم تعديله عدة مرات. ويطالب نص القرار "كل الاطراف بوقف الاعمال الحربية في أسرع وقت لمدة 30 يوما متتالية على الاقل في سوريا من أجل هدنة انسانية دائمة". وخلال المفاوضات رفضت الدول الغربية طلبا روسيا بأن تحصل كل قافلة انسانية على موافقة من دمشق. وانتقدت السفيرة الأميركية لدى الأمم المتحدة نيكي هايلي بشدة روسيا وتأخرها في الانضمام إلى الاجماع الدولي. من جهته، رفض السفير الروسي فاسيلي نيبنزيا الانتقادات الاميركية مكتفيا بشكر المفاوضين وخصوصا الكويتي والسويدي. لماذا تأخر القرار؟ تأجل التصويت على مشروع قرار يدعو إلى هدنة إنسانية في الغوطة في مجلس الأمن الدولي بسبب اعتراض روسيا بطلب من روسيا، تضمن القرار استثناءات من وقف اطلاق النار للمعارك ضد تنظيم الدولة الاسلامية والقاعدة تشمل ايضا "افرادا آخرين ومجموعات وكيانات ومتعاونين مع القاعدة وتنظيم الدولة الاسلامية وكذلك مجموعات ارهابية اخرى محددة من مجلس الامن الدولي". وهذه الاستثناءات يمكن ان تفسح المجال امام تفسيرات متناقضة حيث أن دمشق تعتبر فصائل المعارضة المسلحة المدعومة من الغرب "ارهابية" كما لفت مراقبون. وبالتالي فان ذلك يهدد الاحترام الكامل لوقف اطلاق النار، بحسب ما أوردت فرانس برس. واثر طلب روسيا ضمانات، قرر مجلس الامن ان يجتمع مجددا لبحث الموضوع خلال 15 يوما لمعرفة ما اذا كان وقف اطلاق النار يطبق. تفاقم المعاناة يقول المرصد السوري إن من بين القتلى 121 طفلا وذكر المرصد السوري لحقوق الإنسان، ومقره بريطانيا، إن 29 مدنيا قتلوا في غارات جوية السبت، من بينهم 17 شخصا في بلدة دوما. والغوطة الشرقية هي آخر معاقل المعارضة المسلحة قرب دمشق، وتخضع لحصار من الجيش السوري. وأوضح المرصد السوري أن من بين القتلى في القصف الحكومي على الغوطة 121 طفلا. وتسعى القوات الحكومية السورية، مدعومة من روسيا، إلى فرض سيطرتها على الغوطة الشرقية. ويقول عمال الإغاثة إن القصف على الغوطة الشرقية لم يتوقف، ما يجعل من الصعب حصر العدد الكلي للضحايا. وكان من المقرر أن يصوت مجلس الأمن الجمعة على مشروع قرار يدعو إلى هدنة إنسانية في الغوطة، لكن التصويت تأجل بسبب اعتراض روسيا على صيغة القرار. وطالبت روسيا بإدخال تعديلات على نص المشروع الذي دعا إلى هدنة بهدف إدخال معونات غذائية وطبية للمواقع المتضررة علاوة على إجلاء المصابين لتلقي العلاج. واتهم دبلوماسيون غربيون موسكو بمحاولة تعطيل التصويت على القرار لمصلحة النظام السوري الذي يريد القضاء على بؤرة المعارضة المسلحة الأخيرة قرب العاصمة دمشق. وتنفي روسيا، التي تدخلت في الحرب الدائرة في سوريا عام 2015 دعما لنظام الرئيس بشار الأسد، ضلوعها المباشر في قصف الغوطة الشرقية. ووصف الرئيس الأمريكي، دونالد ترامب، الجمعة التحركات الروسية الأخيرة في سوريا بأنها "عار". ويتشارك فصيلان إسلاميان السيطرة على الغوطة الشرقية مع تنظيم سوري كان مواليا لتنظيم القاعدة، وتصر روسيا على أنه لا هدنة مع جهاديين أو حلفائهم. وضغطت موسكو من أجل التوصل إلى صيغة اتفاق تفضي إلى انسحاب مسلحي المعارضة وعائلاتهم من الغوطة، عبر مفاوضات مثل ما حدث في حلب، وأسفر عن استعادة القوات الحكومية السيطرة على ثاني أكبر مدن البلاد، في ديسمبر/ كانون الأول من عام 2016. لكن جماعات المعارضة المسلحة الثلاث في الغوطة رفضت ذلك السيناريو. وأعرب العديد من قادة دول العالم عن غضبهم، إزاء المأساة الإنسانية في الغوطة الشرقية. ووصف الأمين العام للأمم المتحدة، أنطونيو غوتيريش، الوضع هناك بأنه "جحيم على الأرض". وتحاط الغوطة الشرقية من جميع الجهات بمناطق تسيطر عليها القوات الحكومية، ولا يرغب سكانها، الذين يبلغ عددهم نحو 400 ألف نسمة، في الهروب من هذا الحصار المميت أو لا يستطيعون ذلك.

पूर्व गुटामध्ये सुरू असलेल्या हवाई हल्ल्यांची सर्वाधिक झळ लहान मुलांना बसत आहे. सुरक्षा परिषदेच्या बैठकीत 30 दिवसांच्या शस्त्रसंधीचा ठराव सर्वसंमतीनं मंजूर करण्यात आला आहे. सुरक्षा परिषदेच्या सर्व 15 सदस्यांनी गृहयुद्धानं प्रभावित झालेल्या सीरियातील भागांत इतर मदत आणि वैद्यकीय सुविधा पोहचवण्यासाठी मतदान केलं. या आठवड्याच्या सुरुवातीलाच सीरियाच्या सरकारनं राजधानी दमस्कसवळ बंडखोरांच्या ताब्यात असलेल्या पूर्व गुटामध्ये बाँबचा वर्षाव करण्यास सुरुवात केली होती. गृहयुद्ध थांबवण्याच्या उद्देशानं संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेत मतदान झालं असलं तरी सीरियात बाँबवर्षाव सुरू असल्याचं कार्यकर्त्यांचं म्हणणं आहे. या शस्त्रसंधीवर संयुक्त राष्ट्रांमध्ये बऱ्याच कालावधीपासून खल सुरू आहे. गुरुवारी सादर करण्यात आलेल्या या ठरावाला रशियाने विरोध केला होता. त्यांना त्यात आणखी काही बदल हवे होते. रशिया सीरियाच्या सरकारची पाठराखण करत असल्याने त्यांना या प्रस्तावात बदल हवा होता. तर पाश्चात्य राष्ट्रांनी रशिया वेळ घालवत आहे, अशी टीका केली होती. "जोपर्यंत दोन्हीकडील पक्ष या ठरावास होकार दर्शवत नाहीत तोपर्यंत शस्त्रसंधी लागू करण्याचा काहीच फायदा नाही," अशी भूमिका सीरियाच्या प्रतिनिधींनी संयुक्त राष्ट्रांत मांडली होती. तर संयुक्त राष्ट्रांतील अमेरिकेच्या प्रतिनिधी निकी हैली यांनी शस्त्रसंधी त्वरीत लागू करावी असं मत व्यक्त केलं. पण सीरिया या शस्त्रसंधीला तयार होणार का, अशी शंकाही त्यांनी व्यक्त केली. सीरियातल्या गृहयुद्धावर लक्ष ठेऊन असलेल्या ब्रिटनमधील 'ऑब्जर्व्हेटरी फॉर ह्यूमन राइट्स' या संस्थेच्या मते शनिवारी उशिरा रात्री शस्त्रसंधीला मंजुरी मिळाल्यानंतरही पूर्व गुटा भागात हवाई हल्ले झाले आहेत. संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद गेल्या रविवारपासून सुरू असलेल्या हवाई हल्ल्यांमुळे आतापर्यंत 500 लोकांचा मृत्यू झाला असल्याचा दावा या संस्थेने केला आहे. संयुक्त राष्ट्राचे महासचिव अंटोनिओ गुटेरस यांनी पूर्व गुटामधील परिस्थिती नरकापेक्षा भयंकर झाली असल्याची प्रतिक्रिया यापूर्वीच दिली आहे. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


هاريس وبنس "راوغا في الإجابة على بعض الأسئلة" واتهمت هاريس الرئيس دونالد ترامب، خلال المناظرة التي جرت بعد منتصف ليل الاربعاء بتوقيت غرينتش، بأنه صاحب"أفشل إدارة رئاسية في تاريخ بلادنا". وقال بنس إن خطة المرشح الديمقراطي جو بايدن لمكافحة الوباء كانت "سرقة فكرية" من إدارة البيت الأبيض الحالية. ويتقدم بايدن على ترامب في استطلاعات الرأي، قبل 27 يوما من الانتخابات المقررة في 3 نوفمبر/تشرين الثاني المقبل. وفي المناظرة التي استمرت 90 دقيقة في جامعة يوتا في سولت لايك سيتي، سُئلت هاريس عما إذا كانت ستأخذ لقاح كوفيد - 19 معتمدا يتم توزيعه قبل الانتخابات القادمة. مواضيع قد تهمك نهاية ورفضت سابقا ذكر ما إذا كانت ستفعل ذلك. وقالت هاريس، 55 عاما ، عضو مجلس الشيوخ عن كاليفورنيا، إنها ستأخذ اللقاح إذا وافق عليه مسؤولون أمريكيون بارزون، لكن ليس إذا روّج له ترامب. ورد بنس، وهو حاكم سابق لولاية إنديانا ويُعرف عن اعتداله في السلوك وولاؤه الراسخ لترامب، قائلا "من غير المعقول الاستمرار في تقويض ثقة الجمهور في اللقاح إذا ما أنتج خلال إدارة ترامب". وتوجه بنس لهاريس قائلا "سيناتورة،أطلب منك فقط، التوقف عن اقحام السياسة في حياة الناس". وقال إنه يعتقد أنه سيكون هناك لقاح قبل نهاية هذا العام، على الرغم من أن مسؤولي الصحة العامة في الولايات المتحدة قالوا إن مثل هذا اللقاح من غير المتوقع أن يتم توزيعه قبل منتصف العام المقبل. وكانت الحواجز الزجاجية التي تفصل بين المتحدثين الجالسين على مسافة 3.6 متر، تذكيرا حيا بالوباء الذي أودى بحياة أكثر من 200 ألف أمريكي. وتقرر زيادة المسافة الفاصلة بين هاريس وبنس ووضع حواجز من الزجاج على جانبي كل واحد منهما من أجل التقليل من إمكانية انتقال عدوى فيروس كورونا المحتمل. ويعرف القائمون على تنظيم المناظرات أن ترامب ربما كان يحمل الفيروس خلال مناظرته مع بايدن، وأنه ربما نقل العدوى إلى منافسه وإلى مدير المناظرة، وإن كانت الاختبارات كشفت أنهما غير مصابين حتى الآن. وعاد الرئيس - الذي يتعافى هو نفسه من الفيروس - إلى البيت الأبيض مساء الاثنين بعد ثلاث ليال قضاها في المستشفى. واكتسبت المناظرة بين المرشحين لمنصب نائب الرئيس أهميتها لأنها قد تكون الأخيرة في حال طال مرض الرئيس دونالد ترامب المصاب بفيروس كورونا. وبعدما أصيب الرئيس بكوفيد - 19، انتبه الأمريكيون إلى أن أمامهم مرشحين هما الأكبر سنا في تاريخ الانتخابات الرئاسية في الولايات المتحدة. ومن هنا جاءت أهمية من سيخلف الرئيس إذا حدث ما يمنعه من أداء وظيفته. نقاشات رئيسية كان هذا منتدى مهذبا نسبيا بين اثنين من المحترفين في التواصل، مقارنة بالمناظرة الرئاسية التي جرت الأسبوع الماضي بين ترامب وبايدن، والتي تحولت إلى إهانات وشتائم متبادلة. لكن الأمر لم يخلو من نقاشات ساخنة في مناظرة يوم الأربعاء. وضعت الموانع الزجاجية وازدادت المساحة الفاصلة بين المرشحين لتجنب احتمال نقل فيروس كورونا لبعضهما البعض وفيما يتعلق بمسألة العدالة العرقية، أعرب بنس عن صدمته لمقتل جورج فلويد في مينيسوتا. لكنه أضاف "لا عذر لأعمال الشغب والنهب التي أعقبت ذلك". وأشار إلى إحدى ضيوفه في القاعة، فلورا ويستبروكس، وهي امرأة سوداء دمر محلها للحلاقة أثناء الاضطرابات في مينيابوليس. وأضاف نائب الرئيس "هذا الافتراض الذي تسمعه باستمرار من جو بايدن وكمالا هاريس .. إن أمريكا عنصرية مؤسسيا، كما قال جو بايدن، إن تطبيق القانون لديه تحيز ضمني ضد الأقليات، هو إهانة كبيرة". وقالت هاريس - التي دخلت التاريخ من خلال كونها أول امرأة سوداء تقف في مناظرة نائب الرئيس - إنه "في الأسبوع الماضي، خاض رئيس الولايات المتحدة نقاشا أمام 70 مليون أمريكي ورفض إدانة العنصريين البيض". وقالت "لم يكن الأمر كما لو أنه لم تكن لديه فرصة. لم يفعل ذلك ثم أصر ثم قال عند الضغط عليه، تراجعوا، استعدوا...وهذا جزء من أسلوب دونالد ترامب". ورفض بنس كلام هاريس، مجادلا أنه عندما كانت الأخيرة مدعية عامة في سان فرانسيسكو، كان الأمريكيون من أصل أفريقي أكثر عرضة للمحاكمة على جرائم المخدرات البسيطة أكثر من البيض أو اللاتينيين. نقاط أخرى احتدم بشأنها النقاش: وتميز النقاش بالأسئلة التي لم يجب عليها المرشحان بشكل مباشر. وضغط بنس مرتين على هاريس بشأن ما إذا كان بايدن سيزيد عدد مقاعد المحكمة العليا، التي تضم تسعة قضاة لمدة قرن ونصف، لكنها تحدثت بدلا من ذلك عن مرشحة ترامب للمحكمة. ولم يرد بنس على أسئلة من بينها كيف ستوفر إدارة ترامب التأمين الطبي للمرضى الأمريكيين. وعندما سألتهما مديرة المناظرة عن فرص توليهما الرئاسة، تجنب كلا المرشحين الخوض في الموضوع. وتحدث بنس، 61 عاما، عن تعامل بايدن مع تفشي إنفلونزا الخنازير عام 2009، وتحدثت هاريس - وهي ابنة لأم هندية وأب جامايكي - عن سيرتها الذاتية.

90 मिनिटांच्या या चर्चेमध्ये दोघांनीही काही मुद्दे मजबूतपणे मांडले आणि दोघांकडूनही काही गोंधळ झाले. गेल्या आठवड्यातल्या डिबेटच्या तुलनेतलं वेगळेपण गेल्या आठवड्यात राष्ट्राध्यक्षपदासाठीचे उमेदवार असणाऱ्या डोनाल्ड ट्रंप आणि जो बायडन यांच्यातला डिबेटचा पहिला कार्यक्रम पार पडला. या डिबेटदरम्यानची दोन्ही उमेदवारांची वागणूक, आरडाओरडा, एकमेकांवर करण्यात आलेले आरोप या गोष्टींची मोठी चर्चा झाली होती. ट्रंप यांनी वारंवार बायडन यांचं बोलणं मध्येच तोडलं, आणि बायडन वैतागून त्यांना 'शट अप' म्हणाले. गेल्या आठवड्यातल्या या घटना उपाध्यक्षपदासाठीच्या उमेदवारांच्या लक्षात होत्या. उतावीळपणे मध्येमध्ये बोलणाऱ्या ट्रंप यांच्या अगदी विरुद्ध अशी पेन्स यांची वागणूक होती. ते अतिशय शांत होते, आणि जेव्हा कधी त्यांनी हॅरिस यांना मध्ये रोखलं, तेव्हा हॅरिस यांच्याकडे त्याचं उत्तर होतं. "उपाध्यक्ष महोदय, अजून माझं बोलून झालेलं नाही. तुमची हरकत नसेल तर मी माझा मुद्दा पूर्ण करते. मग आपण याविषयी बोलू." ही चर्चा होती उपाध्यक्षपदाच्या स्पर्धेत असणाऱ्या पहिल्या कृष्णवर्णीय महिला उमेदवार आणि एका श्वेतवर्णीय पुरुष उमेदवारामध्ये. त्यामुळेच एरवी शांत असणाऱ्या पेन्स यांनी हॅरिस यांना मध्येच थांबवणं हे काहीसं उद्धट वाटण्याचा धोका पत्करण्यासारखं होतं. शिवाय या वादविवादाच्या कार्यक्रमाच्या सूत्रधार असणाऱ्या सुझन पेज यांच्या सूचनांनाही त्यांनी अनेकदा दाद दिली नाही आणि बराच वेळ बोलत राहिले. ट्रंप-पेन्स जोडीच्या विरोधात गेलेल्या महिला मतदारांचा विचार केल्यास बोलण्यासाठीच्या या जास्तीच्या कालावधीची त्यांना राजकीय किंमत मोजावी लागण्याची शक्यता आहे. संपूर्ण चर्चेदरम्यान दोन्ही उमेदवारांनी एकमेकांना आक्रमकपणे कोणत्याही मुद्यावर धारेवर धरलं नाही, त्यामुळे या चर्चेतून नवीन फारसं काही समोर आलं नाही किंवा तणावपूर्ण परिस्थितीत हे उमेदवार कसे वागतात हेही समजू शकलं नाही. कोव्हिडच्या जागतिक साथीचा मुद्दा चर्चेची सुरुवात कोरोना व्हायरसच्या जागतिक साथीपासून झाली. आणि कमला हॅरिस यांनी बहुतांश वेळा या मुद्द्यावरूनच पेन्स यांच्यावर टीका करणंही अपेक्षितच होतं. पेन्स यांनी या मुद्यावर बहुतांश काळ बचावात्मक पवित्रा घेतलेला होता. अमेरिकेतल्या 2 लाख 10 हजार मृत्यूंची आठवण करून देत हॅरिस यांनी ट्रंप प्रशासन ही साथ हाताळण्यास अकुशल आणि असमर्थ असल्याचं म्हटलं. यावर पेन्स यांचं उत्तर तयारच होतं. बायडन- हॅरिस यांनी मांडलेली योजना ही ट्रंप प्रशासनाच्या धोरणांची नक्कल असल्याचं सांगत त्यांनी लस तयार करण्यासाठीच्या प्रयत्नांतला वेग आणि प्रशासनाने उचललेल्या इतर पावलांविषयी सांगितलं. पण आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे खुद्द व्हाईट हाऊस कोरोनाचा हॉटस्पॉट बनलं, यावर चर्चा करण्यात दोन्ही उमेदवारांनी फार काळ खर्ची घातला नाही. एक अतिशय महत्त्वाचा मुद्दा हॅरिस यांनी न हाताळताच सोडून दिला आणि चर्चा लवकरच दुसऱ्या मुद्द्यावर वळली. सध्याच्या जनमत चाचण्यांनुसार ट्रंप प्रशासनाने ज्या प्रकारने ही परिस्थिती हाताळली त्याविषयी लोकांमध्ये नाराजी आहे. आणि असं असताना हा मुद्दा फारसा वरचढ होऊ न देणं, हा पेन्स यांचा विजय म्हणायला हवा. हवामान बदल आणि वर्णभेदाचा मुद्दा साथीच्या बाबत बॅकफुटवर असणाऱ्या पेन्स यांनी पर्यावरणाच्या मुद्यावरून हॅरिस यांच्यावर हल्ला केला. जो बायडन यांनी त्यांच्या प्रचारादरम्यान पर्यावरण बदलाच्या - क्लायमेट चेंजच्या मुद्द्याला महत्त्वं दिलेलं आहे. कार्बन उत्सर्जनाविषयी पावलं उचलण्याचं बायडन - हॅरिस यांनी म्हटलंय. पण पेन्सेलव्हेनिया आणि ओहायो सारख्या स्विंग स्टेट्स असणाऱ्या राज्यांमधले मतदार याकडे त्यांच्या रोजगारावरचे निर्बंध म्हणून पाहतात. पेन्स यांनी हाच मुद्दा उचलून धरला. वर्णभेद आणि कायदा - सुव्यवस्था या मुद्द्यांवरून हॅरिस - पेन्स यांच्यात खडाजंगी झाली. ट्रंप यांच्याप्रमाणेच पेन्स यांनीही चर्चा या मुद्द्यावरून दुसरीकडे वळवण्याचा प्रयत्न केला. अमेरिकेतल्या विविध शहरांमध्ये वर्णभेदाच्या विरोधात उफाळून आलेली निदर्शनं मोडून करण्यात आलेला बळाचा वापर आणि असमानता या मुद्द्यांवर ही चर्चा होती. आपला अमेरिकेच्या न्याय व्यवस्थेवर विश्वास असून या देशात वर्णभेद आहे, असं म्हणणं म्हणजे कायदा सुव्यवस्था राखण्यासाठी काम करणाऱ्या सगळ्यांचा अपमान असल्याचं पेन्स यांनी म्हटलं. सॅन फ्रान्सिस्कोच्या फिर्यादी वकील (Prosecutor) आणि कॅलिफोर्नियाच्या अॅटर्नी म्हणून काम केलेल्या कमला हॅरिस यांनी हा मुद्दा त्वेषाने खोडून काढला. "मी इथे बसून उपाध्यक्षांकडून या देशासाठी कायद्याचं महत्त्वं काय आहे, यावरचं व्याख्यान ऐकणार नाही," त्या म्हणाल्या. अगदी गेल्या आठवड्याच्या डिबेटपर्यंतही ट्रंप यांनी श्वेतवर्णीय वर्चस्ववाद्यांचा स्पष्टपणे आणि विचारपूर्वक निषेध केला नसून 'आपल्या राष्ट्राध्यक्षपदी अशी व्यक्ती' असल्याचं हॅरिस यांनी म्हटलं. या मुद्द्यावर चर्चा होत असताना माईक पेन्स यांच्या डोक्यावर एक माशी येऊन बसली होती, आणि कदाचित यावरून पुढचे काही दिवस चर्चा होत राहील. उमेदवारांचं भविष्य ही चर्चा पाहणाऱ्यांना अमेरिकन राजकारणाचा वर्तमान आणि भविष्यकाळ पहायला मिळाला. सध्याच्या निवडणुकीमध्ये हे दोन्ही उमेदवार आपल्या जोडीदाराची बाजू सावरून धरत असले तरी त्यांचं लक्ष्य नोव्हेंबरनंतरच्या भविष्याकडेही आहे. इतर अनेक उपाध्यक्षांप्रमाणेट पेन्स यांचा डोळा त्यांच्या स्वतःच्या राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या उमेदवारीवर आहे. आणि तसं करण्यासाठी त्यांना ट्रंप यांचा मतदार वर्गही जिंकून घ्यावा लागेल. या संपूर्ण डिबेटदरम्यान त्यांनी ट्रंप यांची बाजू उचलून धरण्याचा प्रयत्न केलाच पण स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करण्याचाही प्रयत्न केला. कमला हॅरिस यांच्याबद्दल बोलायचं झालं तर त्यांनी स्वतः राष्ट्राध्यक्ष पदासाठीची उमेदवारी मिळवण्याचा प्रयत्न केला होता. आणि जो बायडन यांनी राजकीय निवृत्ती घेतल्यानंतर आपण डेमोक्रॅटिक पक्षाची धुरा सांभाळायला सक्षम असल्याचं दाखवून देण्याचा प्रयत्न त्यांनी या चर्चेदरम्यान केला. संधीचा फायदा घेत त्यांनी त्यांचं बालपण आणि पार्श्वभूमी याबद्दल बोलत अमेरिकन प्रेक्षकांना स्वतःची ओळख करून दिली. पेन्स यांच्या अगदी विरुद्ध वागत त्या अनेकवेळा थेट कॅमेऱ्यात पाहात बोलल्या. एखाद्या मुद्द्यासाठीचे गुण मिळवत असतानाच ही चर्चा पाहणाऱ्या लोकांनी कनेक्ट होणंही तितकंच महत्त्वाचं असल्याचं त्यांना पक्कं माहीत होतं. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


عائلة في تكساس تبكي فقيدها بسبب فيروس كورونا في يناير كانون الثاني ومضى عام على تسجيل أول إصابة بالفيروس في الساحل الغربي الأمريكي، بعد اكتشافه أول مرة في الصين. وستُضاء الشموع مع وقوف دقيقة صمت في البيت الأبيض حزنا على فقدان هذا العدد الهائل من الأرواح البشرية بسبب فيروس كورونا، كما سيلقي الرئيس جو بايدن كلمة بالمناسبة. وسجلت الولايات المتحدة رقما قياسيا عالميا آخر في هذا الوباء، وهو أكثر من 18،1 مليون إصابة بالفيروس. وبلغ عدد الإصابات في الولايات المتحدة ضعف ما سجلته الهند تقريبا وهو 11 مليونا، والبرازيل 10،1 ملايين إصابة. مواضيع قد تهمك نهاية وسلجت البرازيل حصيلة الوفيات الثانية في العالم بأكثر من 244 ألفا، والمكسيك الحصيلة الثالثة بأكثر من 178 ألفا. وقال كبير خبراء الأمراض المعدية في الولايات المتحدة الدكتور أنتوني فاوتشي لقناة سي أن أن: "سوف يتحدث الناس بعد عشرات السنين عن هذا بأنه حدث رهيب في تاريخ الولايات المتحدة، أن يموت هذا العدد الهائل من الناس بسبب مرض تنفسي". وتتوقع إحصائيات وضعها معهد التقييم الصحي في جامعة واشنطن أن يلقى 90 ألف أمريكي آخرون حتفهم بسبب الفيروس، بحلول شهر يونيو/ حزيران. وتقدر الإحصائيات أن يصل عدد الوفيات في الولايات المتحدة بسبب فيروس كورونا في أواخر مايو/ أيار 500 شخص يوميا، بينما يبلغ عدد الوفيات اليومية حاليا 2000 شخص. وتراجعت حالات الإحالة إلى المستشفيات بنسبة 40 في المئة، بعدما وصلت عملية التلقيح ضد الفيروس إلى وتيرة 1،6 مليون شخص في اليوم. وعلى الرغم من تحسن الإحصائيات الخاصة بتبعات الوباء، فإن متوسط العمر المتوقع في الولايات المتحدة انخفض بمقدار عام واحد بسبب فيروس كورونا، حسب المركز الأمريكي لمراقبة الأمراض والوقاية منها. وتأثرت الأقليات العرقية أكثر بالفيروس مسجلة نسبا أعلى في الوفيات. فقد متوسط العمر المتوقع بين الرجال السود بمقدار ثلاثة أعوام من يناير /كانون الثاني إلى يونيو /حزيران 2020. وكان التراجع بين الرجال من أصول لاتينية بنحو 2،4 عاما في الفترة نفسها. وتختلف سياسة بايدن في التعامل مع فيروس كورونا عن سياسة سلفه دونالد ترامب، الذي شكك في خطورة الوباء، واتهم بتسييس ارتداء الكمامات وإجراءات الوقاية الأخرى. وقالت المتحدثة باسم البيت الأبيض، جين ساكي، الاثنين إن الرئيس بايدن سيدعو جميع الأمريكيين إلى المشاركة في دقيقة صمت، وسيأمر بتنكيس الأعلام فوق جميع الأبنية الحكومية الفيدرالية لمدة خمسة أيام. وأضافت أن الكلمة التي سيلقيها الرئيس ستعبر عن "حجم الخسائر التي تكبدها الأمريكيون جراء هذا الوباء".

ब्राझीलमध्ये कोरोनाचा शिरकाव झाल्यानंतर सुरुवातीच्या तीन महिन्यात 50 हजार जणांचा मृत्यू झाला. मात्र, गेल्या केवळ 50 दिवसात 50 हजार जणांच्या मृत्यूची नोंद झालीय. ब्राझीलमधील कोरोनाच्या रुग्णसंख्येनं 30 लाखांचा टप्पा पार केलाय. तरीही ब्राझीलमध्ये चाचण्या अजूनही कमी प्रमाणात होत असल्याचं म्हटलं जातंय. जर चाचण्या वाढल्या, तर रुग्णसंख्या आणखी वाढण्याची भीतीही वर्तवली जातेय. एकीकडे ब्राझीलमध्ये कोरोनानं थैमान घातलं असताना, ब्राझीलच्या राष्ट्रपती मात्र निर्धास्त दिसतात. त्यांनी दुकानं, रेस्टॉरंट वगैरे सुरू केलेत. अर्थव्यवस्थेला अडचणीत आणणाऱ्या निर्णयांचा त्यांनी विरोध करून एकप्रकारे कोरोनाच्या संकटाला कमी लेखण्याचा प्रयत्न केलाय. जुलै 2020 मध्ये बीबीसीनं ब्राझीलमधील कोरोनाच्या परिस्थिचा आढावा घेतला होता. तो आढावा खालीलप्रमाणे : ब्राझीलमध्ये कोरोनाचा थैमान मार्च महिन्यापासून ब्राझीलमध्ये सुरू असलेला कोरोनाचा कहर थांबण्याचं नाव घेत नाही. दक्षिण अमेरिकेतील एक महत्त्वाचा देश म्हणून ब्राझीलची ओळख आहे. पण कोरोना व्हायरसमुळे ब्राझीलचा चेहरामोहराच बदलून गेला आहे. खालील फोटो पाहिल्यास तुम्हाला ब्राझीलमधल्या परिस्थितीचा अंदाज येऊ शकतो. ब्राझीलमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग इतर देशांच्या तुलनेत थोडा उशिराने सुरू झाला. इथल्या अॅमेझॉन परिसराला कोरोनाचा सर्वात जास्त फटका बसला आहे. इथंच सर्वात जास्त कोव्हिड-19 रुग्ण आढळून येत आहेत. या परिसरात शवपेट्यांची टंचाई निर्माण होऊ शकते, असा इशारा अधिकाऱ्यांनी दिला आहे. मृत्युमुखी पडणाऱ्या लोकांची संख्या मोठी असल्यामुळे मोठ्यामोठ्या स्मशानभूमींची सोय करावी लागत आहे. अॅमेझॉनच्या जंगलांमध्ये या व्हायरसला रोखणं आणखीनच कठीण काम आहे. या परिसरात पूर्वीपासूनच कुपोषण आणि गरीबीने थैमान घातलं होतं. इथल्या आदिवासी जमातींचा अधिवास असलेल्या परिसरात कोरोनाचा प्रसार सर्वात जास्त झाला आहे. राजधानीत मानूस या जमातीची लोकसंख्या मोठी आहे. या लोकांची घरं मुख्य शहर आणि आरोग्य केंद्रांपासून लांब आहेत. त्यामुळे त्यांना आरोग्य सुविधा लवकर मिळू शकत नसल्याची तक्रार पूर्वीपासूनच होती. शहराच्या बाहेरील भागात राहणाऱ्या वेंडरलेसिया अॅर्टिगा डोस सँटोन या एक नर्स आहेत. सँटोन या लोकांची मदत करण्यासाठी तयारी करत आहेत. त्या स्वतः या समुदायातल्याच आहेत. या परिसरातील सुमारे 700 कुटुंबांसाठी सँटोन जमेल त्या प्रकारे मदत करत आहेत. ब्राझीलमध्ये ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील परिसरात लोक शवपेट्या घेऊन जाताना दिसणं हे रोजचंच चित्र बनलं आहे. देशातील उत्तर भागात असलेल्या पारा या राज्यातही असंच चित्र पाहायला मिळालं. ही शवपेटी पुढे एका स्मशानभूमीमध्ये नेऊन दफनविधी पार पाडला. हा परिसर अॅमेझॉन नदीच्या किनाऱ्याला लागूनच आहे. पण ब्राझीलच्या अनेक प्रमुख शहरांमध्ये कोरोनाचा संसर्ग नुकताच सुरू झाला आहे. रिओ दी जानेरिओ आणि साओ पावलोमध्ये व्हायरसचा संसर्ग होण्यास काही आठवड्यांपूर्वीच सुरुवात झाली होती. पण इथल्या संसर्गाचा वेग अतिशय जास्त आहे. मे महिन्यात साओ पावलोच्या महापौरांनी आरोग्य सुविधा योग्य प्रमाणात नसल्याचा इशारा दिला होता. रुग्णलाय आणि बेड पुरेशा प्रमाणात उपलब्ध करून देण्याची त्यांनी मागणी केली होती. अन्यथा संसर्ग वाढल्यास परिस्थिती हाताबाहेर जाईल, असंही महापौर म्हणाले होते. हे रुग्णालय एका जिममध्ये तयार करण्यात आलं आहे. पण एकीकडे कोरोनाचा संसर्ग बेसुमार वाढत असूनही देशात लॉकडाऊन लावण्यात आला नाही. अजूनही ब्राझीलमध्ये लॉकडाऊन कर ण्यात आलेला नाही. राज्य आणि शहरांनी आपापल्या पद्धतीने नियम बनवले आणि त्यांचं पालन केलं. पण या मुद्द्यावर अनेक ठिकाणी निदर्शनं झाली. आकडे वाढत असल्याचं समोर आल्यानंतर सरकारवर मोठ्या प्रमाणात टीका होऊ लागली. ब्राझीलमधील कोरोना संसर्गाचं प्रमाण वाढत असल्याचं पाहून राष्ट्राध्यक्ष बोलसेनारो यांनी लोकांना घरीच थांबण्याबाबत आदेश जारी केला. शिवाय काही प्रतिबंधही लागू करण्यात आले. पण बोलसेनारो यांनी कधीच लॉकडाऊनचं समर्थन केलं नाही. बोलसेनारो हे स्वतः ब्राझिलियामध्ये झालेल्या लॉकडाऊन विरोधी निदर्शनांमध्ये सहभागी झाले होते. बोलसेनारो सुरुवातीपासूनच कोरोना व्हायरस साधारण फ्ल्यू असल्याचं सांगत आहेत. व्हायरसला हलक्यात घेतल्याच्या त्यांच्या प्रतिक्रियेबाबत त्यांच्यावर मोठ्या प्रमाणात टीका झाली आहे. लॉकडाऊन लावल्यास देशाच्या अर्थव्यवस्थेचं मोठं नुकसान होईल, हे नुकसान व्हायरसपेक्षा जास्त असेल, असा त्यांचा दावा होता. माध्यमंच जास्त भीती पसरवत असल्याचं सांगत बोलसेनारो यांनी माध्यमांवर टीकाही केली आहे. या कालावधीत बोलसेनारो अनेकांना भेटतानाही दिसून आले. यादरम्यान त्यांनी कधीच मास्क घातला नाही किंवा कधीच कोणती दक्षता घेतली नाही. मार्च महिन्यात त्यांनी या साधारण फ्ल्यूमुळे कोणतीच भीती नाही, आपल्याला काहीच होणार नाही, अशी प्रतिक्रिया दिली होती. पण सध्या बोलसेनारो यांनाच कोरोनाची लागण झाल्याचं समोर आलं आहे. त्यांची दुसरी चाचणीही पॉझिटिव्ह आली आहे. एकीकडे अर्थव्यवस्थेबाबत काळजी व्यक्त करण्यात येत असताना कोरोनाला हलक्यात घेणं धोक्याचं असल्याचं आरोग्य अधिकाऱ्यांचं मत आहे. ब्राझीलमध्ये याबाबत वाद सुरु असतानाच एका आरोग्य अधिकाऱ्याला त्यांच्या पदावरून हटवण्यात आलं. तर एका आरोग्य अधिकाऱ्याने स्वतः राजीनामा दिला आहे. बोलसेनारो कोरोनाच्या काळातही कशा प्रकारे अमेरिकेचे राजदूत टॉड चॅपमन यांना भेटले, हे तुम्ही फोटोमध्ये पाहू शकता. त्यांना भेटल्यानंतर काही दिवसांनी बोलसेनारो यांच्यात कोरोना संसर्गाची लक्षणं दिसू लागली होती. 20 जूनला ब्राझील कोरोनाचा सर्वाधिक संसर्ग झालेला दुसरा देश बनला. त्यावेळी ब्राझीलच्या कोरोना रुग्णांनी 10 लाखांचा टप्पा पार केला होता. तज्ज्ञांच्या मते, कमी प्रमाणात चाचण्या होत असल्यामुळे रुग्णांच्या संख्येत आणखी वाढ होऊ शकते. पण संसर्ग वाढत असूनसुद्धा ब्राझीलमधलं लॉकडाऊन हटवण्यात आलं आहे. रिओ आणि साओ पावलोमध्ये हॉटेल आणि बार पुन्हा उघडण्यात आले आहेत. तर, दुसरीकडे ब्राझीलमध्ये हजारोंच्या संख्येत थडगी तुम्हाला फोटोंमध्ये दिसतील. दुसऱ्या ठिकाणची जमीन स्मशानभूमीसाठीच तयार केली जात आहे. या फोटोंमधून ब्राझीलची परिस्थिती तुम्हाला लक्षात आलीच असेल. येत्या काही महिन्यात किंवा या वर्षाच्या अखेरपर्यंत कोरोनाची लस बाजारात येईल, अशी अपेक्षा आहे. अॅस्ट्रोजेनेका आणि सिनोवॅक या दोन कंपन्या याबाबत काम करत आहेत. याबाबत संशोधन शेवटच्या टप्प्यात असून लवकरच लस उपलब्ध होईल, असा अंदाज आहे. ब्राझीलसाठी हा एक आशेचा किरण असू शकतो. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


الفيروس ينتشر في جميع أنحاء الصين وقالت السلطات الصحية في الصين إن عدد حالات الإصابة المؤكدة في البلاد حتى 29 يناير/ كانون الثاني بلغ 7711 حالة. وانتشرت العدوى أيضا إلى 15 بلدا آخر على الأقل خارج الصين. ومن المقرر أن تعقد منظمة الصحة العالمية اجتماعا لمناقشة مسألة إن كان الفيروس يشكل حالة طوارئ صحية عالمية. وكان تفشي المرض عالميا قد بدأ من مدينة ووهان، الواقعة في مقاطعة هوبي وسط البلاد. مواضيع قد تهمك نهاية كيف ينتقل الفيروس؟ حتى الآن لا يوجد علاج محدد أو لقاح ضد المرض. ومع ذلك، فقد تعافى عدد من الأشخاص بعد خضوعهم للعلاج. وقال طبيب يُدعى ريان، من منظمة الصحة العالمية، إن فريقا دوليا من الخبراء من دول مختلفة سيتوجه إلى الصين للعمل مع الخبراء هناك لمعرفة المزيد عن كيفية انتقال المرض. وأضاف: "نحن في منعطف مهم في هذا الحدث. نعتقد أن سلسلة انتقال الفيروس هذه يمكن أن تتوقف". وتمكن علماء في أستراليا من إعادة تخليق الفيروس في المعمل خارج الصين، وهو ما بعث الأمل في أنه يمكن استخدامه لتطوير اختبار تشخيص مبكر للمرض قبل تطوره. الفيروس وصل إلى التبت وقال المدير العام لمنظمة الصحة العالمية تيدروس أدهانوم غيبريسوس، الذي زار الصين هذا الأسبوع، إن معظم الأشخاص الذين أصيبوا بالفيروس كانوا يعانون من "أعراض معتدلة للعدوى"، ولكن حوالي 20 في المئة فقط عانوا من تأثير حاد، مثل الالتهاب الرئوي وصعوبة التنفس. وقال إن الصين "تحتاج إلى تضامن العالم ودعمه"، وأن "العالم يجتمع معا لإنهاء تفشي المرض، بالاعتماد على الدروس المستفادة من تفشي أمراض سابقة". وأضاف غيبريسوس أن منظمة الصحة العالمية "تشعر بأسف شديد" لأنها أشارت في ثلاثة تقارير الأسبوع الماضي إلى أن الخطر العالمي من الفيروس "معتدل"، بدلا من التنبيه إلى أن الخطر "مرتفع". ووصف انتشار المرض من شخص إلى شخص في ألمانيا وفيتنام واليابان بأنه مثير للقلق، وقال إن الخبراء سيبحثون الأمر في اجتماع المنظمة. ما الذي يجري في مدينة ووهان؟ يعيش سكان المدينة في عزلة وخوف. فقد تم حظر السفر والتنقل، وقيدت حركة المرور، واحتجز 11 مليون شخص في منازلهم، في محاولة للحد من انتشار الفيروس. وظهرت مقاطع فيديو عبر الإنترنت لسكان بعض البنايات وهم يهتفون من وراء النوافذ "ووهان جيايو!" وتعني "كوني قوية ووهان!". وانتشرت مقاطع الفيديو على موقع ويبو للتواصل الاجتماعي، وهو موقع تواصل اجتماعي خاص بالصين فقط يشبه موقع تويتر، حيث ينشر أشخاص من جميع أنحاء البلاد رسائل داعمة. وكتب أحد المستخدمين بالموقع: "سنتجاوز هذا. ووهان جيايو، البلد كله يدعمك". ونقلت وكالة فرانس برس الأربعاء عن رجل في الخمسينيات من عمره، في أحد الشوارع المهجورة، قوله: "هذا هو اليوم الأول منذ الإغلاق الذي أتمكن فيه من الخروج". وأوضح أنه ليس لديه طعام، وأضاف أنه "بحاجة لشراء الطعام". ما هو وضع السفر إلى الصين؟ أعلنت هونغ كونغ، التابعة للصين، عن خطط لتقييد السفر عبر الحدود بين المدينة والبر الرئيسي للصين. وأوقفت الخطوط الجوية البريطانية جميع الرحلات الجوية من الصين وإليها، وحذرت وزارة الخارجية البريطانية من "السفر إلا في حالات الضروروة". الفيروس انتشر في 15 بلدا آخر خارج الصين كما اتخذت عدة شركات طيران أخرى تدابير مماثلة. ومن المقرر أن توقف ليون إير، إحدى أكبر شركات الطيران الآسيوية، رحلاتها إلى الصين اعتبارا من السبت. تطورات أخرى:

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांचे हे नवीन आकडे समोर आल्यानंतर आता या विषाणूची लागण झालेल्या रुग्णांचा एकूण आकडा 7711 (29 जानेवारीपर्यंत) इतका झाला आहे. संशयित रुग्णांची संख्या 12 हजार 167 असल्याचं सांगण्यात येत आहे. हा व्हायरसची लागण इतर 16 देशातील लोकांनाही झाली आहे. या विषाणूच्या प्रादुर्भावामुळे जागतिक आरोग्यविषयक आणीबाणीची परिस्थिती निर्माण झाली आहे का, याचा आढावा घेण्यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेनं गुरूवारी (30 जानेवारी) बैठक बोलावली आहे. "गेल्या काही दिवसांमध्ये या विषाणूचा संसर्ग ज्यापद्धतीनं होत आहे, ते चिंताजनक आहे," असं जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस एडहेनोम यांनी म्हटलं आहे. त्यांचा रोख हा जर्मनी, व्हिएतनाम आणि जपानमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेले रुग्ण आढळले, त्याकडे होता. "चीनच्या बाहेर या विषाणूचा संसर्ग तुलनेनं कमी असला तरी त्याचा धोका अधिक आहे," असंही त्यांचं म्हणणं आहे. कोरोना व्हायरसने चीनमध्ये शेकडो लोक आजारी आहेत आणि अनेक लोकांचा जीव गेला आहे. श्वासाचा त्रास वाढवणारा हा विषाणू सर्वप्रथम वुहान शहरात आढळला. वेगाने पसरणाऱ्या या रोगाची लक्षणं न्युमोनियासारखी आहेत. चीन प्रशासनाने संसर्ग थांबवण्यासाठी रोगाची साथ पसरलेल्या काही शहरांना इतर भागांपासून वेगळं करण्यात आलं आहे. सध्या चीनमध्ये नवीन वर्षांचा उत्साह आहे. मात्र बदललेल्या परिस्थितीमुळे सर्व कार्यक्रम रद्द करण्यात आले आहेत. 1. बहुतांश प्रकरणं चीनमध्येच चीनमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग शेकडो जणांना झाला आहे. देशाच्या मध्यभागी असणाऱ्या हुवेई प्रांताला या विषाणूचा सर्वांत जास्त फटका बसला आहे. येत्या काही दिवसांत या विषाणूचा संसर्ग वाढण्याचा इशारा जागतिक आरोग्य संघटनेने दिला आहे. चीन प्रशासनाने कोरोना व्हायरसचा प्रभाव रोखण्यासाठी अनेक प्रकारच्या उपाययोजना केल्या आहेत. हुवेई शहरात प्रवासावर निर्बंध घातले आहेत. सार्वजनिक ठिकाणी मास्क घालून जाण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. चीन सरकारने शांघायच्या फॉरबिडन सिटी आणि ग्रेट वॉल चायना आणि इतकंच काय तर काही बौद्ध मंदिरंही बंद केली आहेत. सध्या तेथील लोक चिनी नवीन वर्ष साजरे करत आहेत. तिथे आठवडाभर सुट्ट्या आहेत. लाखो लाख घरी जाण्याच्या तयारीत आहेत. अशा वेळी निर्बंधांची यादी दिवसेंदिवस वाढतच आहे. सध्या जागतिक आरोग्य संघटनेने या संकटाला आंतरराष्ट्रीय आपत्तीचा दर्जा दिलेला नाही. त्यामुळे चीनच्या बाहेर कोरोना व्हायरसच्या संक्रमणाची तुलनेने कमी प्रकरणं उजेडात आली आहेत. 2. हुवेई सर्वांत जास्त प्रभावित हुवेई भागात कोरोना व्हायरसचा मोठ्या प्रमाणात फैलाव झाला आहे. सध्या तिथे कोरोना संसर्गाची 500 हून अधिक प्रकरणं नोंदवली गेली आहेत. या भागातील दहा शहरातील कमीत कमी दोन कोटी लोक निर्बंधांमुळे प्रभावित झाले आहेत. वुहान शहर त्यापैकी एक आहेत. कोरोना व्हायरस सर्वप्रथम तिथेच आढळला होता. वुहान हुवेई भागाची राजधानी आहे. कोरोना व्हायरसची सुरुवात शहरातल्या मासळी बाजारापासून सुरू झाली असं सांगण्यात येतं. तिथे लोक मासे आणि इतर सीफूड खरेदी करायला जातात. वुहानची लोकसंख्या एक कोटी दहा लाख आहे. सरकारने हे शहर सील केलं आहे. विमान आणि रेल्वे सेवा बंद केल्या आहेत. वुहान विद्यापीठातील एक विद्यार्थी चॉन्गखान पेपे बिफहोवजित याने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "माझ्या विद्यापीठातील प्रत्येक विद्यार्थ्याची तापाची चाचणी होत आहे. सगळ्यांना मास्क दिले आहेत. विद्यापीठाचं रुग्णालय आणि अॅम्ब्युलन्स सेवा आहे." सोशल मीडियावर शेअर होणाऱ्या व्हीडिओत स्थानिक रुग्णालयात लांबच लांब रांगा लागलेल्या दिसत आहेत. वैद्यकीय गरजा पूर्ण करण्यासाठी प्रशासन आता हजार खाटांचं एक नवीन रुग्णालय बांधत आहे. हुबेई इथलं शासकीय वृत्तपत्र चांग्जीआंग डेलीच्या मते हे रुग्णालय तीन फेब्रुवारीपर्यंत बांधून तयार होईल. रुग्णालयाचं बांधकाम वेगाने होण्यासाठी 35 खोदण्याच्या मशीन्स आणि 10 बुलडोजर लावले आहेत. 3. कोरोना व्हायरसचे रुग्ण चीनच्या बाहेर कोरोना व्हायरसची प्रकरणं थायलंड व्हिएतनाम, तायवान, दक्षिण कोरिया, सिंगापूर, नेपाळ, अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया आणि फ्रान्समध्ये समोर आली आहेत. इतर देश संशयित रुग्णांची तपासणी करत आहेत. त्यात ब्रिटन आणि कॅनडासारख्या देशांचा समावेश आहे. अनेक देशांनी तर प्रवाशांच्या तपासणीसाठी विमानतळावरच उपाययोजना केल्या आहेत. दुबई आणि अबू धाबी सारख्या मुख्य विमानतळावरही उपाययोजना केल्या जात आहेत. तैवानने वुहानवरून येणाऱ्या नागरिकांवर बंदी घातली आहे. अमेरिकेने चीनमध्ये असलेल्या त्यांच्या नागरिकांना अतिरिक्त सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला दिला आहे. 4. कोरोना संसर्गाची लक्षणं कोरोना व्हारसच्या संसर्गाची लक्षणं अगदी सामान्य आहेत. श्वास घेण्यात अडथळा, खोकला किंवा वाहतं नाक, ही मुख्य लक्षणं आहेत. मात्र कोरोना व्हायरसच्या काही प्रजाती अतिशय धोकादायक आहे. सार्स (Severe Acute Respiratory Syndrome) आणि MARS (Middle East Respiratory System) अशी या दोन प्रजातींची नावं आहेत. सध्या ज्या व्हायरसची साथ पसरली आहे त्या व्हायरसला nCoV असं नाव दिलं आहे. कोरोना व्हायरसचा हा नवीन प्रकार आहे. आतापर्यंत तो मनुष्यप्राण्यात आढळला नव्हता. कोरोना संसर्गाची जी प्रकरणं सध्या समोर आली आहेत त्यावरून असं लक्षात येतं की या आजाराची सुरुवात तापापासून होते. त्यानंतर त्याचं रुपांतर कोरड्या खोकल्यात होतं. आठवडाभरात अशीच स्थिती राहिली तर श्वासाचा त्रास सुरू होतो. मात्र गंभीर प्रकरणात या संसर्गाचं रुपांतर न्युमोनिया किंवा सार्समध्ये होतं. किडनी निकामी होण्याची स्थिती निर्माण होते. इतकंच काय तर रुग्णाचा मृत्यूही ओढवू शकतो. कोरोनाचे बहुतांश रुग्ण वृद्ध आहेत. ज्यांना पार्किन्सन किंवा डायबिटीज आहे त्यांना या विषाणूची लागण होण्याची शक्यता जास्त असते. लंडन स्कूल ऑफ हायजिन अँड ट्रॉपिकल मेडिसीनचे संचालक प्रा. पीटर पायोट सांगतात, "कोरोना व्हायरस सार्सपेक्षा कमी धोकादायक आहे ही त्यातल्या त्यात सुखद बाब आहे. गेल्या काही काळाच्या तुलनेत माहितीचं आदान प्रदान योग्य प्रकारे होत आहे. हे अतिशय महत्त्वाचं आहे कारण अशा संकटांशी एकट्याने लढू शकत नाही." या विषाणूचा संसर्ग होऊ नये यासाठी काही विशेष उपाययोजना नाहीत. सध्या रोगांच्या लक्षणांनुसार डॉक्टर रुग्णांवर उपचार करत आहेत. 5. बचावासाठी काय खबरदारी घ्यावी? कोरोना व्हायरसच्या संसर्गापासून बचाव करण्यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेने अगदी साध्या उपाययोजना करण्याचा सल्ला दिला आहे. हात स्वच्छ करणं, मास्क घालणे, आणि योग्य आहार या उपाययोजनांचा समावेश आहे. ज्या लोकांना श्वसनाचे विकार आहेत, त्यांच्या जवळपास जाण्यापासून लोकांना मज्जाव करण्यात आला आहे. ज्यांना विषाणूंचा संसर्ग झाला आहे त्यांची भेट घेतल्यावर तातडीने हात धुणे, पाळीव किंवा रानटी प्राण्यापासून दूर राहण्याचाही सल्ला दिला आहे. कच्चं किंवा अर्धवट शिजलेले मांस खाण्यासही मज्जाव करण्यात आला आहे. कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या व्यक्तीस शिंक आली तर समोरच्या व्यक्तीची काळजी घेण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. उदा. नाकावर टिश्यू पेपर किंवा रुमाल धरणं, निरोगी व्यक्तींपासून दूर राहणं, नियमित स्वच्छता अशा उपाययोजनांचाही त्यात समावेश आहे. जवळच्या किंवा कुटुंबातल्या व्यक्तींना या रोगाची लागण झाल्याची अनेक प्रकरणं समोर आल्याचं जागतिक आरोग्य संघटनेनं सांगितलं आहे. कारण कुटुंबातल्या एका व्यक्तीला लागण झाली की दुसरी व्यक्ती त्याची काळजी घेण्यास सुरुवात करतो. मात्र बाह्यजगाशी संपर्क आल्यावर किती प्रमाणात लागण होते याची आकडेवारी अद्याप समोर आलेली नाही. 6. जर एखाद्या व्यक्तीला लागण झाली तर... मागे सार्सच्या प्रादुर्भावासारखाच हा प्रादुर्भाव आहे, असं चीन सरकारचं म्हणणं आहे. याचा अर्थ असा, की ज्या व्यक्तीला लागण झाल्याचं समजेल त्याला वेगळं ठेवलं जाईल. रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांसाठी आणि डॉक्टरांसाठीही जागतिक आरोग्य संघटनेने काही मार्गदर्शक तत्त्वं जाहीर केली आहेत. लागण झालेल्या रुग्णांची तातडीने तपासणी करायला हवी, त्यानंतर या रुग्णाला लघु, मध्यम आणि गंभीर अशी वर्गवारी करायचे आदेश दिले आहेत, आरोग्य कर्मचाऱ्यांना या रोगाची लागण होऊ नये यासाठी शक्य त्या सर्व उपाययोजना कराव्यात. मास्क घालावे, तसंच लागण झालेल्या रुग्णांच्या हालचालींवर लक्ष ठेवण्याचाही सल्ला दिला आहे. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


هذه هي أحدث عملية اختطاف جماعي تستهدف المدارس في الأسابيع الأخيرة وقال مدرس محلي إن ما لا يقل عن 300 طالبة أُخِذن في هجوم صباح الجمعة، من المدرسة التي يعمل فيها. وأكد متحدث باسم حاكم الولاية نبأ الاختطاف لكن دون أن يذكر تفاصيل. ووقع هجوم الجمعة في تمام الثانية عشرة مساء بتوقيت غرينيتش حيث داهم مسلحون على متن مركبات بيك اب ودرّاجات بخارية مدرسة حكومية ثانوية للبنات في منطقة جانجيبي في ولاية زمفرة، بحسب شهادة أحد المدرسين لموقع محلي. وقال المدرس إن بعض المسلحين كان يرتدي زيّ أفراد الأمن الحكومي، وإنهم ساقوا الفتيات إلى داخل المركبات. مواضيع قد تهمك نهاية وقال مراسل بي بي سي في العاصمة أبوجا إن أهالي الفتيات المختطفات تجمعوا أمام المدرسة وإن بعضهم ذهب للبحث عن الفتيات. وقال مدرس لبي بي سي إن 55 فقط من إجمالي 421 تلميذة في المدرسة تم حصرهم، مما يعني أن أكثر من 300 ربما اختطفن وتعدّ هذه هي أحدث عملية اختطاف جماعي تستهدف المدارس في الأسابيع الأخيرة. وعادة ما يختطف مسلحون طالبات المدارس طلبًا للفدية. فقدان مئات الطلاب في هجوم مسلح على مدرسة في نيجيريا وفي ديسمبر/كانون الأول الماضي شهدت ولاية زمفرة أيضا إطلاق سراح 344 تلميذا بعد أسبوع من اختطافهم. وأعلنت جماعة بوكو حرام مسؤوليتها عن عملية الاختطاف لكن مسؤولين نيجيريين ينفون ذلك. وقالت الحكومة حينذاك إنها لم تدفع فدية وإن الفتية أُطلق سراحهم بعد ثلاث جولات من المفاوضات مع الخاطفين. المئات من التلاميذ النيجيريين يعودون إلى عائلاتهم بعد انتهاء محنة اختطافهم واشتهرت بوكو حرام خلال العقد الماضي بعمليات اختطاف تلاميذ المدارس، بما في ذلك عملية وقعت في 2014، عندما اختطفت الجماعة حوالي 300 تلميذة من مدرستهم. غير أن عمليات الاختطاف كانت معتادة في مناطق شمال شرقي نيجيريا، حيث مقرّ بوكو حرام. أما مناطق شمال غربي نيجيريا فتشهد هجمات مسلحة وعمليات اختطاف غالبا ما يُتهم فيها قطاع الطرق وعصابات المنطقة. ماذا نعرف عن بوكو حرام؟ بوكو حرام أعلنت ولاءها لتنظيم الدولة عام 2014 يعني اسم "بوكو حرام" لدى ترجمته: "التعليم الغربي حرام". وتطمح جماعة بوكو حرام منذ تأسيسها عام 2002 إلى الإطاحة بحكومة نيجيريا وإقامة خلافة إسلامية. وفي عام 2009 نفذت بوكو حرام سلسلة من الهجمات على مراكز شرطة ومبان حكومية أخرى في ولاية بورنو شمال شرقي نيجيريا، سقط ضحيتها المئات. وتحرم الجماعة على المسلمين المشاركة في أي نشاط سياسي أو اجتماعي مشابه لأنشطة المجتمع الغربي. وفي عام 2003 صنفت واشنطن بوكو حرام منظمة إرهابية. وفي أبريل/نيسان عام 2014 واجهت بوكو حرام إدانة دولية بعد اختطافها أكثر من 200 تلميذة من مدينة شيبوك في ولاية بورنو، قائلة إنها ستعاملهن كإماء وغنائم حرب . وفي وقت لاحق، أعلنت بوكو حرام ولاءها لتنظيم الدولة الإسلامية، وأدارت ظهرها للقاعدة. ويمتد نشاط بوكو حرام خارج حدود نيجيريا إلى الكاميرون والنيجر وتشاد في عمليات عنف سقط ضحيتها عشرات الألوف وتشرد ملايين آخرين.

एका शिक्षकाने बीबीसीला दिलेल्या माहितीनुसार, शुक्रवारी (26 फेब्रुवारी) सकाळी सशस्त्र हल्लेखोरांच्या हल्ल्यानंतर जवळपास 300 विद्यार्थ्यांबाबत अद्याप कुठलीच माहिती मिळाली नाहीय. सरकारच्या प्रवक्त्यांनी हल्ल्याला दुजोरा दिला. मात्र, त्याबाबत अधिक माहिती दिली नाही. गेल्या काही आठवड्यांमध्ये घडलेल्या अपहरणाच्या घटनांमधील ही सर्वात मोठी घटना आहे. नायजेरियातील सशस्त्र गट कायम खंडणीसाठी लोकांचं अपहरण करत असतात. नायजेरीयाच्या शेजारील नायजर देशात गेल्या आठवड्यात 27 विद्यार्थ्यांसह किमान 42 जणांचं अपहरण करण्यात आलं होतं. त्यांच्याबाबतही अजून काहीच अधिक माहिती उपलब्ध नाही. गेल्यावर्षी डिसेंबर महिन्यात 300 हून अधिक विद्यार्थ्यांचं अपहरण करण्यात आलं होतं. मात्र, चर्चेनंतर त्यांना सोडण्यात आलं. शुक्रवारचा (26 फेब्रुवारी) हल्ला स्थानिक वेळेनुसार रात्री एक वाजण्याच्या सुमारास झाला. एका शिक्षकाने पंच नामक एका वेबसाईटला सांगितलं की, जंगेबे परिसरातल्या एका शाळेवर दुचाकी आणि गाड्यांमधून आलेल्या सशस्त्र हल्लेखोरांनी हल्ला केला. हल्लेखोरांनी सरकारी सुरक्षा अधिकाऱ्यांच्या कपड्यांसारखे कपडे परिधान केले होते आणि जबरदस्तीने विद्यार्थ्यांना आपल्या गाडीत बसवलं होतं. नायजेरियाची राजधानी अबुजामधील बीबीसीचे प्रतिनिधी ईशाद खालिद यांच्या माहितीनुसार, विद्यार्थ्यांचे पालक काळजीत आहेत. शाळेच्या बाहेर बरेच लोक गोळा झाले आहेत आणि काही लोक जंगलात आपापल्या मुलांना शोधतही आहेत. एका शिक्षकाने बीबीसीला सांगितलं की, शाळेत एकूण 421 विद्यार्थी आहेत. यातील 55 विद्यार्थी सुरक्षित आहेत आणि शंका आहे की, 300 विद्यार्थ्यांचं अपहरण झालंय. हे वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


اتهمت كلينتون مدير مكتب التحقيقات الفيدرالي السابق جيمس كومي بأنه سبب خسارتها الانتخابات الرئاسية. وجاء في بيان أصدره المكتب البيضاوي: "أبلغ الرئيس دونالد ترامب اليوم مدير مكتب التحقيقات الفيدرالي بأنه قرر إعفائه من مهامه، وإقالته من منصبه". وتأتي هذه المفاجأة بعد الكشف عن إعطاء كومي معلومات غير دقيقة للكونغرس بشأن رسائل البريد الإلكتروني الخاصة بوزيرة الخارجية الأمريكية السابقة هيلاري كلينتون الأسبوع الماضي. ويجري مكتب التحقيقات الفيدرالي تحقيقا حول مزاعم بشأن العلاقة بين حملة ترامب الانتخابية وروسيا. وقال ترامب في رسالة وجهها لكومي أنه يتفق مع توصية من وزير العدل جيف سيشنز بأنه "لم يعد قادرا على إدارة المكتب بشكل فعال". ترامب يقيل مدير إف بي آي جيمس كومي وتدخل كومي مرتين في مسار الانتخابات الرئاسية الأمريكية وذلك في شهر يوليو/تموز وأيضا في أكتوبر/تشرين الأول حين أدلى بتصريحات بشأن تحقيقات مكتب التحقيقات الفيدرالي في الرسائل الإلكترونية الخاصة بهيلاري كلينتون. وكانت كلينتون ألقت باللوم في خسارتها الانتخابات الرئاسية على كومي. وقالت كلينتون حينها إن "إعلان جيمس كومي إعادة التحقيق في استخدامها لبريديها الخاص عندما كانت وزيرة للخارجية قبل أيام من الانتخابات كان له ضرر سياسي كبير على حملتها الانتخابية". "ردود فعل غاضبة" ولاقى قرار إقالة كومي الكثير من الانتقادات في واشنطن. وكان كومي يترأس التحقيقات حول مزاعم علاقة حملة ترامب الانتخابية بروسيا. ووصف الديمقراطيون في مجلس الشيوخ قرار إقالة كومي بأنه أمر شبيه بقرار الرئيس الأمريكي السابق ريتشارد نيكسون إقالة القاضي المستقل الذي كان يحقق في فضيحة ووترغيت. ودعا تشاك شومر، زعيم الديمقراطيين في مجلس الشيوخ، إلى تعيين قاض مستقل للتحقيق في مزاعم وجود تنسيق بين روسيا وفريق حملة ترامب الانتخابية، وإلا سيكون من حق الأمريكيين التشكيك بقرار إقالة كومي، وأن سبب إقالته ليس بسبب الرسائل الالكترونية الخاصة بهيلاري كلينتون، بل محاولة للضغط التحقيق في تلك المزاعم". وأعرب، ريتشارد بور، رئيس لجنة مجلس الشيوخ لشوؤن الاستخبارات عن قلقه من توقيت إقالة كومي وأسبابها. وكان كومي قد أعلن قبل حوالي 11 يوما من موعد الانتخابات عن تحقيق جديد بشأن استخدام كلينتون للبريد الإلكتروني. لكن مكتب التحقيقات الفيدرالي أكد بعدها على إنه لم يجد أي دليل على وقوع جريمة جنائية. ما هي المعلومات غير الدقيقة التي أشار إليها كومي في إفادته؟ قال كومي خلال إدلاءه بشهادته أمام اللجنة القضائية في مجلس الشيوخ في الثالث من مايو/أيار إن "مساعدة كلينتون، هوما عابدين، أرسلت المئات بل الآلاف من الرسائل الإلكترونية، البعض منها تحتوي على معلومات سرية لزوجها آنذاك". وأكد أف بي آي الثلاثاء أن "عابدين أرسلت فقط مجموعتين من الرسائل المتبادلة بهما معلومات سرية لزوجها من أجل طباعتها". وأشار مكتب التحقيقات الفيدرالي إلى أن أغلبية الرسائل الإلكترونية البالغ عددها 49 ألف رسالة وجدت على الحاسوب الخاص لزوج عابدين نقلت عبر نسخة احتياطية لهاتف بلاك بيري الخاص بعملها. اتهمت كلينتون كومي مسبقاً بأنه سبب خسارتها الانتخابات الرئاسية.

डोनाल्ड ट्रंप "ट्रंप हे एखाद्या माफिया डॉनप्रमाणे आहेत," असा आरोप कॉमी यांनी "A Higher Loyalty' या पुस्तकात केला आहे. या आरोपाबरोबरच त्यांनी काही दावे केले आहेत, ज्यांची सर्वत्र चर्चा होत आहे. राष्ट्राध्यक्षपदी विराजमान झाल्यानंतर ट्रंप यांनी काही महिन्यांतच कॉमी यांची हकालपट्टी केली होती. त्यानंतर कॉमी यांनी हे पुस्तक लिहिलं आहे. "माझ्यावर असलेल्या रागातूनच कॉमी यांनी हे पुस्तक लिहिलं आहे," असं ट्रंप यांनी ट्वीट केलं. तसंच कॉमी हे खोटारडे आणि विश्वासघातकी आहेत, असं ते म्हणाले. कॉमी यांचं पुस्तक लवकरच प्रकाशित होणार आहे. त्या पार्श्वभूमीवर त्यांनी ABC न्यूजला मुलाखत दिली. त्या मुलाखतीत कॉमी यांनी ट्रंप यांच्याबाबत केलेल्या सहा खळबळजनक दाव्यांचा हा आहे सारांश - 1. राष्ट्राध्यक्षपदी राहण्याचा नैतिक अधिकार नाही राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांची मानसिक स्थिती योग्य नाही, असे आरोप यापूर्वी झाले आहेत. या आरोपात काही तथ्य आहे का, असा प्रश्न ABC न्यूजचे अॅंकर जॉर्ज स्टेफानॉपॉलस यांनी केला. त्याला उत्तर देत कॉमी म्हणाले, की ट्रंप यांना स्मृतिभ्रंश झाला आहे किंवा ते पदावर राहण्यास मानसिकदृष्ट्या सक्षम नाहीत, असं मी म्हणणार नाही. पण त्यांना राष्ट्राध्यक्ष पदावर राहण्याचा "नैतिक अधिकार नाही". पुढं ते सांगतात, "ट्रंप हे सातत्यानं खोटं बोलत आहेत. राष्ट्रीय सुरक्षेसारख्या मोठ्या विषयांवरही ते लोकांना अंधारात ठेवतात आणि लोकांकडून अपेक्षा करतात की त्यांनी त्यांच्या म्हणण्यावर विश्वास ठेवावा. ते स्त्रियांचा आदर करत नाहीत, त्यांना ते मांसाच्या तुकड्यांसारखं वागवतात. अशा व्यक्तीला राष्ट्राध्यक्षपदी राहण्याचा नैतिक अधिकार नाही." 2. माफिया डॉन सारखं वागतात? कॉमी यांनी या आधी अमेरिकेतील कुख्यात गॅंबिनो माफिया घराण्याचा बिमोड करण्यात भूमिका बजावली होती. "ट्रंप यांच्याबरोबर काम करताना मला माझ्या अगोदरच्या कामाची आठवण झाली," कॉमी सांगतात. "सगळीकडे सुन्न शांतता आणि डॉन सांगेल तीच पूर्व दिशा, अशी तिथं परिस्थिती आहे. त्यांच्याकडे नैतिकतेला आणि सत्याला काहीही किंमत दिली जात नाही. आपल्या नेत्याप्रती निष्ठाच सर्वांत महत्त्वाची." ट्रंप यांची डॉनसोबत केलेली तुलना अतिशयोक्तीपूर्ण वाटत नाही का, असा प्रश्न त्यांना ABC च्या न्यूज अॅंकरनं विचारला असता ते सांगतात, "मला तसं वाटत नाही. मी अत्यंत जबाबदारीनं हे विधान करत आहे." "मला वाटतं ट्रंप यांच्या कारभाराची तुलना माफिया डॉनच्या कारभाराशी होऊ शकते. आपला वचक राहावा म्हणून ते कुठल्याही थराला जाऊ शकतात. ट्रंप हे रस्त्यावर लोकांचे हात-पाय तोडत आहेत आणि दुकानदारांना धमकावत आहेत, असं मला वाटतं. आपल्या साथीदारांनी इतर कुणापेक्षाही आपल्याशी प्रामाणिक राहावं, असं त्यांना वाटतं," कॉमी सांगतात. 3. रशियात रूममध्ये वेश्या? ट्रंप यांचा भूतकाळ उकरून काढण्यासाठी ट्रंप यांच्या विरोधकांनी एका ब्रिटिश गुप्तहेराला त्यांच्यावर पाळत ठेवण्यास सांगितल होतं. 2013 मध्ये रशियाच्या दौऱ्यावर असताना ट्रंप यांनी त्यांच्या रूममध्ये वेश्यांना बोलवलं होतं ही माहिती त्या गुप्तहेरानं आपल्या अहवालात लिहिली आहे. ब्रिटिश गुप्तहेराच्या अहवालातला प्रसंग नंतर लीक झाला आणि याची चर्चा सर्वत्र झाली. ट्रंप यांनी हे आरोप फेटाळले होते. पण ही गोष्ट FBI ला कळली. या प्रसंगाबद्दल ट्रंप यांनी आपल्याकडे किमान चार वेळा विचारणा केली, असं कॉमी म्हणतात. ब्रिटिश गुप्तहेरानं आपल्या अहवालात काय लिहिलं आहे, हे सांगितल्यावर ट्रंप कॉमी यांच्यावरच भडकले. "मला असं वागण्याची काय गरज आहे?" असा प्रश्न ट्रंप यांनी कॉमींना विचारला. रशियामध्ये असा प्रसंग घडला नाही, अशीच भूमिका FBI ने घ्यायला हवी, असं त्यांनी कॉमींना सांगितलं. "हे माझ्या पत्नीला कळलं तर तिला आवडणार नाही, असं देखील ते म्हणाले होते," असं कॉमी म्हणाले. 4. ट्रंप यांची हकालपट्टी करावी का? या सगळ्या प्रकरणानंतर ट्रंप यांच्यावर महाभियोग चालवण्याची आवश्यकता नाही, असं कॉमी सांगतात. "डोनाल्ड ट्रंप आज व्हाईट हाऊसमध्ये आहेत, ते अमेरिकन नागरिकांमुळे. लोकांना त्यांची चूक कळायला हवी." "जर ट्रंप यांच्यावर महाभियोग चालवून त्यांना काढलं तर लोकांना चूक कळणारच नाही. त्याऐवजी अमेरिकन नागरिकांनी त्यांना मतदानाने बाहेर काढावं," असं कॉमी यांना वाटतं. जेम्स कॉमी, माजी एफबीआय संचालक 5. ट्रंप यांचे हात आणि केस ट्रंप यांची उंची 6 फूट 3 इंच आहे तर कॉमी त्यांच्यापेक्षा 6 इंच जास्त उंच आहेत, म्हणजेच, 6 फूट 8 इंच. पण कॉमी म्हणतात की ते टीव्हीवर जितके उंच दिसतात, प्रत्यक्षात ते त्यापेक्षा जास्त उंच आहेत. "त्यांचा चेहराही थोडा नारिंगी होता," कॉमींनी पुस्तकात लिहिलंय. "त्यांच्या डोळ्यांखाली पांढरे चट्टे आहेत. आणि त्यांचे ब्लाँड केस खरोखरंच त्यांचे आहेत, याची मला तेव्हा खात्री पटली." यावर आपल्या टीव्ही मुलाखतीदरम्यान बोलताना ते म्हणाले, "त्यांचा टाय नेहमीप्रमाणे खूपच लांब होता. आणि जवळून पाहिल्यावर ते आणखीनच नारिंगी दिसतात." हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


كارلوس سوريا تسلق 11 قمة من بين القمم الجبلية الـ14 الأعلى في العالم بعد بلوغه الستين من عمره يقول مبتسماً "من الصعب التنفس، لذا أتذكر وقت كنت أتسلق ارتفاعات شاهقة". ويتوقع الرجل البالغ من العمر 81 عاماً أن يتنفس هواء الهيمالايا من جديد هذا الربيع، حيث يخطط لتسلق جبل دوالاغيري في نيبال. كما يأمل أن يتعلي قمة شيشابانغما في التبت في الخريف. وفي حال تمكن من إنجاز المهمتين، سيصبح حينها أكبر شخص سناً تمكن من الوصول إلى قمم الجبال الـ 14 الأعلى في العالم، والتي يتجاوز ارتفاع كل منها 8 آلاف متر. مواضيع قد تهمك نهاية وكان كارلوس - وهو عامل تنجيد متقاعد وُلد في أفيلا شمال غربي مدريد- قد مارس تسلق الجبال طيلة حياته. لكن إنجازاته في تحطيم الأرقام القياسية في تسلق الجبال على مدى العقدين الماضيين جعلته شخصاً فريدا من نوعه. فقد تسلق 11 قمة جبلية من بين القمم الـ 14 الأعلى في العالم بعد أن وصل إلى عمر الستين. وأصبح لفترة وجيزة أكبر شخص سناً يتسلق قمة جبر إيفرست، عن عمر 62 عاما. ومع وصوله لعمر السبعين، كان قد تسلق القمم الجبلية الأعلى في قارات العالم السبع. نيبالي يتسلق أعلى جبل على وجه الأرض "على قدمي" ويتمثل أعظم إنجازاته في الطريقة التي تسلق بها الجبال. يقول كارلوس "أكثر رقم قياسي أنا فخور به هو أنني لم أُصب بلدغة صقيع خطيرة ولم أحتج للإنقاذ قط. كنت دائماً ما أتسلق الجبال وأهبط منها وأنا على قدمي". كارلوس سوريا يسعى لأن يكون أكبر شخص سناً تمكن من الوصول إلى قمم الجبال الـ14 الأعلى في العالم كان كارلوس يأمل في إكمال تسلقه للقمم الـ 14 الأعلى في العالم العام الماضي، غير أن كوفيد 19 أحبط خططه. ويقول إنه حين يعاود التسلق من جديد سيتذكر ضحايا الوباء وهو على القمتين الجبليتين. ويضيف: "أريد أن أحيي الأشخاص الذين هم في سني حول العالم والذين لقوا حتفهم جراء تفشي الفيروس، والأشخاص الذين يعيشون أوقاتاً صعبة في دور رعاية المسنين وهؤلاء الذين يشعرون بالخوف الشديد". ويكمل : "سأصطحب باقة زهور وأضعها على قمة الجبل تكريماً لكل من لقوا حتفهم بسبب هذا الوضع الفظيع". كارلوس يتمرن داخل منزله في بلدة موالسارسال الإسبانية ويتدرب كارلوس حالياً بقوة في سلسلة مرتفعات سييرا دي غواداراما قرب مدريد. ويمتلك كذلك صالة ألعاب رياضية بدائية في غرفة بالجزء الخلفي من منزله، تتألف من دراجة تدريب منزلية وأثقال وجدار تسلق صغير يمكنه من التدرب باستخدام معول الثلج. ويقول سيتو كاركافيا وهو عالم جيولوجيا سبق أن تسلق الجبال مع كارلوس "لم يقم أحد في العالم بشيء كهذا". ويضيف "كارلوس ليس رجلاً مسناً شعر بالملل بعد تقاعده فقرر أن يبدأ تسلق الجبال. إنه متسلق جبال مخضرم ما زال نشطا، ولا يوجد رياضي من أي نوع ظل في أعلى درجات النشاط لستة عقود". women at the exercise class ويحاول كارلوس الآن تأمين الأموال التي يحتاجها من أجل رحلتي الربيع والخريف، ويأمل في ألا تتعطلا مجدداً بسبب الوباء. وكان قد خضع قبل عامين لجراحة لاستبدال ركبة، لكن المتسلق المخضرم يصر على أن لياقته البدنية لا تمثل مشكلة. تقنيات حديثة قد تغير حياتنا عندما نتقدم في السن كيف زاد "كورونا" الضغوط على جيل الشباب الذي يرعى الأبناء والآباء المسنين؟ ويقول: "فقدت بعض الثبات في ساقي وقدر من القوة والحدة العقلية، لكنني حين وصلت لجبال الهيمالايا لم أشعر قط بأنني رجل عجوز يحاول أن يعرف ما إذا كان سيستطيع التسلق". ويضيف "يظن كبار السن أن اللعبة انتهت بالنسبة لهم. هناك كثيرون يقولون: عمري الآن 70 عاماً، ماذا بعد؟". "إن هذا سن رائع".

कार्लोस सोरिया मास्कमुळे श्वास घेणं अवघड जातं. यामुळे मला मी उंचीवर असल्याची जाणीव होते, असं ते हसतहसत सांगतात. 81 वर्षीय कार्लोस यांची पुन्हा एकदा हिमालयातील विरळ हवा अनुभवण्याची इच्छा आहे. वसंत ऋतुत नेपाळमधील धौलागिरी पर्वतावर चढण्याची योजना आखत असताना ते ही इच्छा पूर्ण करणार आहेत. त्यानंतर शरद ऋतुत तिबेटमधील शिशपंग्मा सर करण्याची त्यांची इच्छा आहे. जर त्यांनी ही दोन्ही शिखरं सर केली तर ते सर्वोच्च 14 शिखरं पादाक्रांत करणारे जगातील सर्वाधिक वयस्कर व्यक्ती ठरतील. कार्लोस यांचा जन्म माद्रिदच्या एव्हिला इथं झाला. ते जन्मभर गिर्यारोहण करत आले आहेत. पण, गेल्या काही वर्षांपासून त्यांनी त्यांच्या म्हातारपणात केलेल्या कामगिरीमुळे उल्लेखनीय ठरत आहेत. वयाच्या साठीनंतर त्यांनी जगातील सर्वोच्च 14 पैकी 11 शिखरं सर केली आहेत. वयाच्या 62व्या वर्षी माऊंट एव्हरेस्ट चढणारे ते जगातील वयस्कर व्यक्ती ठरले. तर वयाच्या 70व्या वर्षी सातही खंडातील सर्वोच्च शिखरं चढण्याचं काम पूर्ण केलं. 'माझ्या स्वत:च्या पायांवर' स्वत:च्या पायांनी ही शिखरं पादाक्रांत करण्याचा त्यांना अभिमान आहे. "मला ज्या गोष्टीचा अभिमान वाटतो ती गोष्ट म्हणजे मला कधीही गंभीर फ्रॉस्टबाईटचा सामना करावा लागला नाही. तसंच कुठे अडकून पडल्यामुळे सोडवण्याची वेळही आली नाही. मी प्रत्येक शिखर माझ्या स्वत:च्या दोन पायांनीशी चढलो आणि तसंच खालीही आलो. गेल्या वर्षी त्यांना 14वं सर्वोच्च शिखर गाठायचं होतं, पण कोरोनामुळे त्यांना तसं करता आलं नाही. पण, जेव्हा ते शिखर पादांक्रात करायला निघतील, तेव्हा कोरोनामुळे बळी गेलेल्यांना श्रद्धांजली अर्पण करतील. "कोरोनामुळे जगभरात मरण पावलेल्या माझ्या वयाच्या लोकांना मला श्रद्धांजली अर्पण करायची आहे. तसंच केअर होम्समध्ये ज्या माणसांना त्रासाला सामोरं जावं लागत आहेत आणि ती घाबरली आहेत, त्यांच्याप्रती सद्भावना व्यक्त करायच्या आहे" "कोरोनाच्या महाभयंकर संकटात मृत्यू झालेल्या व्यक्तींना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी मी माझ्यासोबत फुलांचा गुच्छ घेऊन जाणार आहे आणि तो शिखरावर ठेवणार आहे," ते पुढे सांगतात. सध्या ते माद्रिदजवळच्या Sierra de Guadarramaपर्वतरांगामध्ये प्रशिक्षण घेत आहेत. त्यांच्या घरामागे जीम आहे. ज्यात बाईक, वेट्स, तसंच पर्वत चढण्यासाठीच्या लहान शिड्याही आहेत. जगातल्या कुणीही असं काम केलेलं नाहीये, कार्लोस यांच्यासोबत शिखर मोहीमेवर जाणारे सीटो कार्कविल्ला सांगतात. "सेवानिवृत्तीनंतर कंटाळवाणं आयुष्य जगणाऱ्यांपैकी कार्लोस नव्हता. त्यामुळे मग त्यानं पर्वतारोहण करण्याचा निर्णय घेतला. तो एक अनुभव गिर्यारोहक आहे, जो अद्याप सक्रिय आहे. सहा दशकांपासून सर्वोच्च स्तरावर सक्रिय असलेला त्याच्यासारखा दुसरा कोणताही खेळाडू नाही." कार्लोस आता वसंत आणि शरद ऋतुतील मोहिमेसाठी आवश्यक असलेला निधी जमवत आहेत आणि कोरोनाच्या साथीनं पुन्हा मोहीम थांबवायची वेळ यायला नको, अशी आशा करत आहे. दोन वर्षांपूर्वी त्यांच्यावर गुडघा बदलण्याची शस्त्रक्रिया करण्यात आली. असं असलं तरी शारीरिक तंदुरुस्ती ही समस्या नसल्याचं ते सांगतात. ते म्हणतात, "मी माझ्या पायातील स्थिरता थोड्या प्रमाणात गमावली आहे. तसंच थोडी शक्तीही कमी झाली आहे. पण मी जेव्हा हिमालयात जाईल तेव्हा एक म्हातारा हे करू शकेल का, अशा भावना कधीच माझ्या मनात येणार नाहीत." "आता कोणताही खेळ खेळण्याचं वय राहिलं नाही, अशी भावना वयस्कर लोकांच्या मनात असते. मी आता सत्तरी गाठलीय, असे अनेक जण म्हणतात. पण, त्यानं काय फरक पडतो, सत्तरीही काही कमी सुंदर नसते," असं ते पुढे सांगतात. हेही वाचलंत का? (बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)