قالت هذه الموظفة السابقة في الحكومة إن وزيرا بارزا سعى إلى إجبارها على ممارسة الجنس وبينما ينفي مسؤولون وقوع مخالفات، استمعت بي بي سي إلى شهادات سيدات تحدثن عن وجود "ثقافة سوء معاملة". ففي منزل يقع على مقربة من جبال تحيط بالعاصمة كابول، التقيتُ موظفة سابقة في الجهاز الحكومي، طلبت عدم الإفصاح عن هويتها خشية حدوث رد فعل عنيف تجاه شخصها، لكنها تريد أن يسمع العالم قصتها. وتقول السيدة إن رئيسها السابق، وهو وزير كبير في الحكومة، دأب على التحرش بها، وفي يوم من الأيام حاول الاعتداء عليها جسديا عندما ذهبت إلى مكتبه. قالت: "طلب مني مباشرة تقديم خدمة جنسية، أخبرته أنني مؤهلة وذات خبرة في وظيفتي، ولم أكن أتوقع منك على الإطلاق أن تقول لي شيئا كهذا. وقفت لمغادرة المكان، فأمسك بيدي وأخذني إلى غرفة خلفية ودفعني إلى داخلها وقال لي: سوف يستغرق الأمر بضع دقائق فقط، لا تقلقي، تعالي معي". وأضافت: "دفعته من صدره. وقلت له كفى، لا تجعلني أصرخ. كانت المرة الأخيرة التي رأيته فيها. كنت غاضبة جدا ومنزعجة". سألتها : "هل قدمت شكوى بعد الحادث؟" أجابت: "لا، قدمت استقالتي من الوظيفة. لا أثق بالحكومة. إذا ذهبت إلى المحكمة أو إلى الشرطة، ستشاهد حجم الفساد. لا يوجد مكان آمن تذهب إليه لتقديم شكوى، وإذا تحدثت، يلوم الجميع المرأة". وقالت الموظفة الحكومية السابقة إن امرأتين أخبرتاها بأن نفس الوزير اغتصبهما، وهو ادعاء لم تتمكن بي بي سي من التحقق منه بشكل مستقل. وأضافت: "إنه يفعل ذلك بوقاحة، دون أي خوف لأنه رجل مؤثر في الحكومة". وتُصنَف أفغانستان كواحدة من أسوأ الدول في العالم بالنسبة للمرأة. ويتحدث تقرير للأمم المتحدة صدر في عام 2018 بالتفصيل عن كيفية الضغط على السيدات اللاتي وقعن ضحايا جرائم جنسية وعنف من أجل سحب شكاواهن، وفي كثير من الحالات، يلقى باللوم عليهن في الجرائم المرتكبة بحقهن. وليس من السهل في بيئة كهذه التحدث عن سوء السلوك الجنسي لرجال يتمتعون بالنفوذ. لهذا السبب كانت معظم السيدات الست اللائي تحدثنا إليهن خائفات للغاية من نقل حديثهن، بيد أننا توصلنا من خلال حديثنا معهن إلى أن التحرش الجنسي يعد مشكلة في الحكومة الأفغانية لا تقتصر على فرد أو وزارة. "جزء من الثقافة" في مكتب بجوار حديقة صغيرة، قابلت امرأة أخرى كانت على استعداد لأن تحكي قصتها. كانت قد تقدمت بطلب للحصول على وظيفة حكومية، وحصلت عليها عندما طُلب منها مقابلة مساعد مقرب من الرئيس أشرف غني. وقالت: "يظهر هذا الرجل في صور مع الرئيس، طلب مني الحضور إلى مكتبه الخاص، وقال لي تعالي واجلسي، سأوافق على مستنداتك، واقترب (الرجل) مني وقال : هيا نشرب ونمارس الجنس". رفض مكتب الرئيس الأفغاني اتهاما يقول إن مسؤولين بارزين "يشجعون الدعارة" وأضافت: "كان أمامي خياران، إما قبول العرض أو مغادرة المكتب، وإذا كنت قد قبلت، لم يكن الأمر سيتوقف عند هذا الحد، بل سيطلب العديد من الرجال ممارسة الجنس معي. كان الأمر صادما للغاية. شعرت بالخوف وغادرت المكان". سألتها: "وماذا عن الوظيفة؟" فقالت إنها حاولت الاتصال بالدائرة الحكومية بشأن هذا الموضوع وقيل لها: "تصوري أنك حصلت على أموال في حسابك المصرفي، لكنك اخترت عدم تقاضيها". وانهارت في البكاء خلال حديثنا، وقالت: "جعلتني هذه الأشياء أسهر ليلا. أصبحت غاضبة ومكتئبة". وأضافت: "إذا ذهبت لتقديم شكوى إلى القاضي أو الشرطة أو المدعي العام أو أي من هؤلاء، فسوف يطلبون منك أيضا ممارسة الجنس. إن كانوا يفعلون ذلك، فمن الذي يمكن الذهاب إليه؟ يبدو الأمر كما لو أنه جزء من الثقافة الحالية، كل رجل حولك يريد ممارسة الجنس معك". هذه القصص إما أنها لم تُرو أو جرى الحديث عنها في همس إلى أن سُلط الضوء على القضية في شهر مايو /أيار، عندما تحدث الجنرال حبيب الله أحمد زاي، المستشار السابق للرئيس، عن منافسه السياسي، أثناء مقابلة خاصة استضافتها إحدى القنوات الإخبارية الأفغانية . واتهم كبار المسؤولين والسياسيين بـ "تشجيع الدعارة". ورفض مكتب الرئيس طلب إجراء مقابلة، ولم يرد على أسئلة أرسلت بالبريد الإلكتروني أيضا. لذا أحالونا إلى بيان سابق قالوا فيه إن كل مزاعم الجنرال أحمد زاي كانت خاطئة تماما، وأنه كان يكذب بدافع المصلحة الشخصية. توصف أفغانستان بأنها واحدة من أسوأ دول العالم بالنسبة للمرأة ونشرت نرجس نيهان، وهي وزيرة في الحكومة الأفغانية، تغريدة على تويتر قالت فيها : "بصفتي عضوة في مجلس الوزراء في حكومة الوحدة الوطنية، أقول بثقة إن هذه المزاعم لا أساس لها من الصحة". بيد أن فوزية كوفي، الناشطة البارزة في مجال حقوق المرأة، قالت إنها تلقت شكاوى كثيرة بشأن تحرش جنسي ارتكبه رجال في الحكومة الحالية. وتقول: "رد الحكومة دفاعي، فهم ينظرون إلى القضية على أنها قضية سياسية وليست قضية تخص جميع النساء في أفغانستان". وأضافت: "توجد ثقافة الإفلات من العقاب، ويشعر الرجال الذين يرتكبون ذلك بالحماية داخل هذه الحكومة، وهو ما يشجعهم على ارتكاب المزيد من هذه الجرائم". وكانت الحكومة قد أمرت بإجراء تحقيق في مزاعم التحرش الجنسي، وأجري بواسطة مكتب النائب العام، وهو رجل يعينه الرئيس. انتُخبت فوزية كوفي للمرة الأولى في البرلمان عام 2005 قابلت جمشيد رسولي، المتحدث باسم المدعي العام، في مكتبه في كابول، وكانت خلف مكتبه صورة للرئيس غني معلقة. سألته: "لماذا يفترض أن يثق المواطنون في نزاهة التحقيقات؟" أجاب: "منح الدستور المدعي العام الحق في أن يكون مستقلا، وطلبنا أيضا من الناشطين ورجال الدين المسلمين ومنظمات حقوق الإنسان أن يشاركوا في التحقيق للتأكيد على نزاهته أمام الناس". أخبرته بأن السيدات اللاتي تحدثنا إليهن قلن إنهن لا يثقن بالهيئات الحكومية بما يكفي لتقديم الشكاوى إليهن. فقال: "أعلنا أنه سيجري حماية هوية كل متقدم بشكوى، سنضع لوائح تكفل حماية أولئك الذين يتعاونون معنا وعائلاتهم". ولم ترغب بعثة حلف شمال الأطلسي بأفغانستان في التعليق على مزاعم التحرش الجنسي داخل الحكومة، وقالت إنها شأن داخلي بالنسبة لأفغانستان. كما رفضت السفارة البريطانية التعليق. وتمثل هذه لحظة محفوفة بالمخاطر بالنسبة للمرأة في أفغانستان، فهن مصممات على أن يكون لهن رأي في محادثات السلام الجارية بين الولايات المتحدة وطالبان. لقد قطعت المرأة هنا، على الأقل في بعض مناطق البلاد ، شوطا طويلا منذ الإطاحة بنظام طالبان في عام 2001. وإذا لم يواجه التحرش الجنسي في الحكومة بفرض عقوبات، سيتعرض هذا التقدم إلى تقويض. وقالت واحدة ممن أجرينا معهن مقابلة خاصة : "أريد أن أخبر الرئيس بأنه مسؤول عن الاستماع إلى أصوات النساء وقبولها، وإذا كان يسعى إلى جعل البلاد آمنة، فعليه أيضا حل هذه المشكلة. ستظهر الحقيقة في يوم من الأيام. لكن في ظل الوقت الراهن، فهو حلم بعيد المنال".

ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਨੀਅਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਕਸ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਹਾੜਾਂ ਨੇੜੇ ਵਸੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜੋ ਕਦੇ ਉਸਦਾ ਬੌਸ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਕਈ ਵਾਰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਫ਼ਤਰ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: "ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਬਲ ਤੇ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕਹੋਗੇ। ਮੈਂ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤਣ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।” “ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਬਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਧੱਕਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ,ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਲਵਾਂਗਾ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ ਜਾ" "ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਚੀਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਬੱਸ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ।" ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ? ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਦਾਲਤ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਜਾਓਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੋਗੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬੋਲਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਹੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।" ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਉਹ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਸੂਖ਼ਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।" ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ 2018 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜਿਨਸੀ ਜੁਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤਵਰ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਿਨਸੀ ਜੁਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਈ ਵਾਪਰੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਡਰ ਸੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਘਨੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ 'ਇਹ ਹੁਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ' ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸ਼ਰਫ ਗਨੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਔਰਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਆਦਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਦਫ਼ਤਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਆ ਅਤੇ ਬੈਠ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੱਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਏ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਕਰੀਏ।" "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੋ ਵਿਕਲਪ ਸਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ। ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸੀ। ਮੈਂ ਡਰ ਗਈ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।" ਮੈਂ ਫਿਰ ਨੌਕਰੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ,"ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜੱਜ, ਪੁਲਿਸ, ਵਕੀਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁੱਛਣਗੇ।" "ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕੋਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਹੁਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹਰ ਆਦਮੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਘੁਸਰ-ਮੁਸਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜਨਰਲ ਹਬੀਬੁੱਲਾ ਅਹਿਮਦਜ਼ਾਈ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ। ਫਾਵਿਜ਼ਾ ਕੂਫੀ 2005 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਈ-ਮੇਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਨਰਲ ਅਹਿਮਦਜ਼ਾਏ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਝੂਠੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਹਿੱਤਾਂ ਕਾਰਨ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨਰਗਿਸ ਨੇਹਾਨ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਐਨਯੂਜੀ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੁਨਟੀ ਸਰਕਾਰ) ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੈਂ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਹਨ।" ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਕੁਨ ਫਾਜਿਆ ਕੂਫੀ- ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਬਣੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਆਸੀ ਮਾਮਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਅਪਰਾਧੀ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।" ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਿਨਸੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਂਚ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਮੈਂ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਜਮਸ਼ੀਦ ਰਸੂਲੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਬੁਲ ਵਾਲੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਨੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੈਸਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਉਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕਾਰਕੁਨਾਂ,ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਾਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਸਕੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਨਿਰਪੱਖ ਹਾਂ।" ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਗੇ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਾਂਗੇ।" ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਦਲੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਜੁੱਧ ਦੇ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਧੀਨ ਬੇਰਹਿਮੀ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨਾਟੋ (NATO) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ, ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (ਔਰਤਾਂ) ਨੇ ਵੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਫਾਰਤਖ਼ਾਨੇ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਲ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲ ਰਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਭਰੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ 2001 ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਬਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਤਰੱਕੀ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਦੇਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗਾ। ਪਰ ਅਜੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ।" ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ YouTube , INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇFACEBOOK 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


المشروع إلى تقليل عدد حالات الحمل غير المرغوب فيه في سن المراهقة أجرت بيا خمس عمليات إجهاض خلال العامين الماضيين. وتضيف الفتاة، وهي من مدينة نوك، عاصمة غرينلاند : "عادة استخدم وسائل حماية (من الإنجاب)، وأحيانا ننسى استخدامها. أنا لا أستطيع أن أنجب طفلا الآن، فأنا في عامي الدراسي النهائي في المدرسة". ليست بيا الوحيدة في هذا الأمر، إذ تشير إحصاءات رسمية إلى أنه منذ عام 2013 سُجلت نحو 700 حالة ولادة و 800 عملية إجهاض سنويا. لماذا تسجل غرينلاند مثل هذه المعدلات المرتفعة لحالات الإجهاض؟ يشير الطلبة إلى يوم الأربعاء في العاصمة نوك بـ"يوم الإجهاض" "وصمة" على الرغم من أن غرينلاند تعد أكبر جزيرة في العالم، إلا أنه لا يسكنها سوى عدد قليل من السكان، فقط نحو 56 ألف نسمة، في أول يناير / كانون الثاني 2019، بحسب احصاءات رسمية. وتجهض أكثر من نصف السيدات حملهن، أي بمعدل نحو 30 عملية إجهاض لكل ألف سيدة. وتشير إحصاءات رسمية إلى أنه بالمقارنة، تسجل الدنمارك معدل إجهاض بواقع 12 حالة لكل ألف سيدة. وعلى الرغم من تمتع غرينلاند رسميا بحكم ذاتي، فهي لا تزال إقليما تابعا للدنمارك. وبينما تسهم الصعوبات الاقتصادية والظروف السكنية السيئة ونقص التعليم في ارتفاع معدلات الإجهاض، فهي لا تفسر كل شيء في دولة مثل غرينلاند التي تتيح وسائل منع الحمل بالمجان فضلا عن سهولة الحصول عليها. ويظل الإجهاض في كثير من الدول، حتى عندما يكون قانونيا وبحرية، اختيارا موصوما. ولا تشعر بعض السيدات بقلق في غرينلاند، إذ لا يعتبرن أن الحمل غير المرغوب فيه من الأشياء التي تستوجب الحرج. تتمتع غرينلاند بحكم ذاتي على الرغم من تبعيتها للدنمارك "يوم الإجهاض" ولكن لماذا تزداد حالات الحمل غير المرغوب فيه؟ تقول بيا : "أجرت معظم صديقاتي عمليات إجهاض. كما أجرت أمي ثلاث عمليات إجهاض قبل أن تلدني أنا وأخي، إنها لا تحب الحديث بشأن ذلك." وتقول توري هيرماندسدوتير، باحثة دكتوراه تدرس موضوع الإجهاض في جامعة روسكيلد في الدنمارك : "تستطيع الطالبات في مدينة نوك الذهاب إلى عيادة الصحة الجنسية يوم الأربعاء، وهو اليوم الذي يعرف باسم (يوم الإجهاض)". وتضيف : "لا يبدو أن النقاش بشأن الإجهاض في غرينلاند يخضع لمحرمات أو استياء أخلاقي، وكذلك الجنس قبل الزواج أو الحمل غير المخطط له". توفر غرينلاند وسائل منع الحمل للسيدات بالمجان "وسائل منع الحمل المجانية" تقول بيا : "وسائل منع الحمل مجانية وسهل الحصول عليها، لكن الكثير من صديقاتي لا يستخدمنها". وتقول ستين برينو، ممرضة متخصصة في أمراض النساء في غرينلاند وترصد حالات الإجهاض منذ سنوات، لبي بي سي : "ق نحو 50 في المئة من سيدات شملهن استطلاع رأي قلن إنهن يعرفن وسائل منع الحمل، لكن أكثر من 85 في المئة لم يستخدمنها أو استخدمنها بشكل غير صحيح". وأضافت أن حالات الحمل غير المرغوب فيه قد تحدث بسبب استهلاك الكحول : "إذ ينسى الرجل والمرأة استخدام وسائل منع الحمل تحت تأثير الشراب". وتقول هيرماندسدوتير، وفقا لبحثها، إنه توجد ثلاثة أسباب وراء عدم استخدام السيدات وسائل منع الحمل في غرينلاند. وتضيف : "(أولا) السيدات اللواتي يرغبن في طفل، (ثانيا) السيدات اللواتي تتعرض حياتهن لاضطرابات تحت تأثير العنف والكحول قد ينسين تناول حبوب منع الحمل، و(أخيرا) إذا رفض الشريك استخدام الواقي الذكري". سنت غرينلاند قانون الإجهاض في 12 يونيو/حزيران عام 1975 "العنف والاعتداء الجنسي" قد تقرر سيدة إجهاض حملها إن حدث بسبب اغتصاب، أو عندما لا ترغب في إنجاب طفل في منزل يشوبه الاضطراب. ويقول لارس موسغارد، طبيب محلي من بلدة صغيرة في جنوب غرينلاند : "قد يكون الإجهاض أفضل من إنجاب أطفال يواجهون الإهمال وعدم الرغبة فيهم." ويشير مركز الشمال الأوروبي للرعاية والقضايا الاجتماعية إلى أن العنف مشكلة صحية متكررة في غرينلاند، إذ تحدث طالب واحد من بين كل 10 طلاب عن تعرض أمهاتهم للعنف. وبخلاف حوادث العنف، يكون الأطفال أيضا ضحايا. وقالت ديتي سولبيك، مديرة خطة حكومية لمكافحة الاعتداء الجنسي، لهيئة الإذاعة الدنماركية : "تعرض ثُلث سكان غرينلاند الكبار لشكل من أشكال سوء المعاملة عندما كانوا أطفالا". "قلة المعرفة بوسائل منع الحمل" على الرغم من أن وسائل منع الحمل مجانية ويمكن الحصول عليها بسهولة، إلا أن ذلك لا يعني بالضرورة استخدامها. وقالت بيا لبي بي سي : "لم تتحدث أمي معي عن صحتي الجنسية على الإطلاق، اكتشفت بعض الأشياء في المدرسة أغلبها عن طريق صديقاتي". وأظهرت دراسة أجرتها المجلة الدولية للصحة في المناطق المحيطة بالقطب أن الأسر في غرينلاند تؤجل أو تتجنب الحديث عن الصحة الجنسية لأنها تعتبر ذلك من الموضوعات المحرجة والصعبة. تعاني غرينلاند من ارتفاع معدلات استهلاك الكحول "أعلى معدلات انتحار في العالم" تسجل غرينلاند، بالإضافة إلى ارتفاع معدلات الإجهاض بها، معدلات انتحار مرتفعة على نحو خاص، بواقع 83 حالة انتحار لكل 100 ألف شخص سنويا، وفقا لبيانات المجلة الدولية للصحة في المناطق المحيطة بالقطب، يمثل الشباب أكثر من نصف عدد حالات الانتحار في غرينلاند. ويقول لارس بيدرسن، عالم نفس قضى سنوات في غرينلاند : "في معظم الحالات، يكون أولئك الذين نشأوا في بيئة تتسم بسوء المعاملة والعنف هم الفئة الأكثر عرضة للانتحار". أصبحت غرينلاند جزءا من المملكة الدنماركية في عام 1953، كما أصبحت اللغة الدنماركية لغة رسمية، وتغير المجتمع والاقتصاد بشدة. واضطر "الإنويت"، أو شعب الإسكيمو وهم السكان الأصليون في غرينلاند ويشكلون 88 في المئة من السكان، إلى إيجاد طرق تكفل التكيف مع مجتمع حديث والحفاظ على تراثهم الثقافي. وقال بيدرسن: "انتقلت غرينلاند من مجتمع الإنويت التقليدي، إلى الحياة العصرية. وزاد استهلاك الكحول الذي عزز العنف والاعتداء الجنسي." وأضاف : "معظم الناس يعرفون شخصا ما انتحر". تشير مصادر حكومية في غرينلاند إلى أن واحدا من كل ثلاثة أشخاص يتعرض لسوء معاملة "إجهاض مجاني للجميع" اقترح البعض ضرورة أن تبدأ غرينلاند فرض رسوم على كل عملية إجهاض من أجل خفض المعدل. وقال آخرون إن السيدات اللواتي يجرين عمليات إجهاض لا علاقة لهن بحقيقة كون عمليات الإجهاض مجانية ويمكن الوصول إليها بسهولة. وتعد الأرقام في الدنمارك، التي يسهل فيها أيضا إجراء عمليات إجهاض و"بسهولة"، أقل بكثير (12 حالة لكل ألف سيدة). كانت الطبيبة النرويجية يوهان سوندبي قد عملت في غرينلاند سابقا مع سيدات وأطفال يتعافون من العنف وسوء المعاملة. وتقول بشأن دفع المرضى تكاليف إجراء العملية : "أنا ضده تماما. إنه سيفتح سوقا غير خاضع للتنظيمات به عمليات إجهاض رخيصة وخطيرة." طرحت الحكومة "مشروع الدمية" الذي يتيح للشباب، بالتعاون مع المدارس، نظرة على عواقب إنجاب طفل في سن مبكرة مشروع "الدمية" يبدأ الشباب في غرينلاند ممارسة الجنس في سن 14-15 عاما، وتقول الإحصاءات الرسمية إن 63 في المئة من الأطفال في سن 15 عام يمارسون الجنس بانتظام. وطرحت الحكومة "مشروع الدمية" الذي يتيح للشباب، بالتعاون مع المدارس، نظرة على عواقب إنجاب طفل في سن مبكرة. ويهدف المشروع إلى تقليل عدد حالات الحمل غير المرغوب فيه في سن المراهقة، والحد من الأمراض التي تنتقل عن طريق الاتصال الجنسي وزيادة استخدام وسائل منع الحمل. ويوفر المشروع دمية أقرب إلى محاكاة الطفل من حيث الشكل للفتيان والفتيات. إنها طريقة لتعريف الطلاب الذين تتراوح أعمارهم بين 13 و 18 عاما بالمسؤوليات المترتبة على إنجاب طفل. "عقبات ثقافية" لكن بغض النظر عن عمر المرأة، لا تتفق ستاين بروين مع فكرة أن الإجهاض يواجه باستخفاف في غرينلاند. وتقول : "يعتقد معظم النساء أن الإجهاض قرار صعب، ويستغرقن وقتا للتفكير فيه. وإن تأكدن من قرارهن، فمن المحتمل ألا يظهرن أي صدمة". وتضيف : "لم أقابل سيدة لا تهتم بالإجهاض، لكن تجربتي تشير إلى أن بعض السيدات لا يكترثن لحماية أنفسهن، ويمكن لبعض العاملين في مجال الرعاية الصحية أن ينظروا إلى هذا على أنه لا مبالاة." ويعتقد بيدرسن أن إساءة تقدير هؤلاء النساء هو بسبب سوء التواصل، وعلى الرغم من أن اللغة الدنماركية هي إحدى اللغات الرسمية، إلا أن الأشخاص الذين يعيشون خارج العاصمة يميلون إلى التحدث بها بطلاقة أقل. ويقول لارس بيدرسن: "الكثير من مرضاي لا يتحدثون اللغة الدنماركية بطلاقة والكثير من العاملين في المستشفى لا يتحدثون لغة غرينلاند بطلاقة". كما يعتقد أنه لا ينبغي توقع حلول دنماركية لمشاكل غرينلاند. ويقول : "نحتاج إلى إعادة التفكير في نقاط تركيزنا. يجب أن يكون التركيز على التصدي لقضايا العنف وسوء المعاملة وإدمان الكحول، وجميعها تعد سببا في حدوث حمل غير المرغوب فيه".

ਇਸ 'ਡਾਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ' ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਣਚਾਹੇ ਗਰਭ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 5 ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਏ "ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਦੀ ਹਾਂ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਜੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੁੱਕ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਾਲਗਾ ਦਾ। ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2013 ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ 700 ਜਨਮ ਅਤੇ 800 ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਵੱਧ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਨੁੱਕ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ''ਅਬੋਰਸ਼ਨ ਡੇਅ'' ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਘੱਟ ਜਨਸੰਖਿਆ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਈਲੈਂਡ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ 1 ਜਨਵਰੀ 2019 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਦੀ ਜਨ ਸੰਖਿਆ 55,992 ਸੀ। ਅੱਧੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਹਰ 1000 ਔਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ 30 ਗਰਭਪਾਤ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ 1000 ਔਰਤਾਂ ਪਿੱਛੇ 12 ਗਰਭਪਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ 1000 ਔਰਤਾਂ ਪਿੱਛੇ 12 ਗਰਭਪਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਆਰਥਿਕ ਦਿੱਕਤਾਂ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਇਸ ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਵਧਣ ਦਾ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਮੁਫ਼ਤ ਹਨ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਣਚਾਹੀ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਵੱਜੋ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇ। ਅਬੋਰਸ਼ਨ ਡੇਅ ਪਰ ਕਿਉਂ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀਆਂ ਹਨ? ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਗੋਲੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਪੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ,''ਮੇਰੇ ਕਈ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰੋਸਕਿਲਡੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪੀਐੱਚਡੀ ਕਰ ਰਹੀ ਤੁਰੀ ਹੇਰਮਾਨਸਦੋਤੀਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ,''ਨੁੱਕ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸੈਕਸੂਅਲ ਹੈਲਥ ਕਲੀਨਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ''ਅਬੌਰਸ਼ਨ ਡੇਅ'' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ''ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕੋਈ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਂ ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਕਸ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਿਨਾਂ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ।'' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਮੁਫ਼ਤ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਪੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ,''ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।'' ਸਟਿਨ ਬਰੇਨੋਈ ਇਸਤਰੀ ਰੋਗੀ ਮਾਹਿਰ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਗਰੀਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗਰਭਪਾਤ 'ਤੇ ਰਿਸਰਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 12 ਜੂਨ 1975 ਤੋਂ ਹੀ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਗਰਭਪਾਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਕਰੀਬ 50 ਫ਼ੀਸਦ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਮੈਂ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਪਰ 85 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।'' ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ,''ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।'' ਉਸਦੀ ਰਿਸਰਚ ਮੁਤਾਬਕ ਹੇਰਮਾਨਸਦੋਤੀਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ''ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਬੱਚਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੂਜਾ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੇਲੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਇਹ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੁਰਸ਼ ਸਾਥੀ ਕੋਡੰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਵੇ।'' ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੀਆ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ,''ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੋਲੀ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।'' "ਮੇਰਾ ਮਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੈਕਸੁਅਲ ਹੈਲਥ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।'' ਇਕ ਸਟੱਡੀ ਮੁਤਾਬਕ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸੁਅ ਹੈਲਥ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਲ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਸਰਕਮਪੋਲਰ ਹੈਲਥ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਸਾਲ 100,000 ਲੋਕਾਂ ਪਿੱਛੇ 83 ਮਾਮਲੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਲਾਰਸ ਪੇਡਰਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,''ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸਾਏ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।'' ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਗਰਭਪਾਤ ਕਈਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਫੀਸ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੱਥ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਗਰਭਪਾਤ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਜੋਹਾਨੇ ਸੰਦਬੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ,''ਮਰੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਲਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦੀ। ਮੈਂ ਇਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।'' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਦਿ ਡਾਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 14-15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੌਮੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ 63 ਫ਼ੀਸਦ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੈਕਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥਿਆਂ ਨੂੰ ''ਡਾਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ'' ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਣਚਾਹੇ ਗਰਭ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਮੁੰਡੇ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਗੁੱਡੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਵਿਹਾਰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਹਿਤ 13 ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਆਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


جاء ذلك ردا على تفشي مرض قاتل. لكن متى ستنتهي الأزمة؟ ومتى نتمكن من مواصلة حياتنا؟ يعتقد رئيس الوزراء البريطاني بوريس جونسون أن المملكة المتحدة قد "تعكس مسار" تفشي المرض في غضون الأسابيع الـ12 المقبلة. لكن حتى إذا بدأ عدد الحالات في الانخفاض في الأشهر الثلاثة المقبلة، سنظل بعيدين عن نهاية الأزمة. فقد يستغرق إيقاف انتشار الفيروس وقتاً طويلاً - وربما سنوات. مواضيع قد تهمك نهاية ومن الواضح أن الاستراتيجية الحالية القائمة على عزل أجزاء كبيرة من المجتمع ليست مستدامة على المدى الطويل، فالضرر الاجتماعي والاقتصادي سيكون كارثيا. وما تحتاجه البلدان هو "استراتيجية خروج" - أي طريقة لرفع القيود والعودة إلى وضعها الطبيعي. إلا أن فيروس كورونا لن يختفي. وفي حال رفع القيود التي تعوّق انتشار الفيروس، فسيرتفع عدد الحالات حتماً. ويقول أستاذ علم الأوبئة والأمراض المعدية في جامعة إدنبرة، مارك وولهاوس: "لدينا مشكلة كبيرة في ما يتعلق باستراتيجية التخلص من المرض وكيفية تحقيق ذلك"، واستطرد موضحا: "ليس في المملكة المتحدة فقط، لا توجد دولة لديها استراتيجية خروج". إنه تحد علمي واجتماعي كبير. وهناك ثلاث طرق رئيسية للخروج من هذه الفوضى: هذه طرق من شأنها أن تحد من قدرة الفيروس على الانتشار. تطوير لقاح: 12-18 شهراً على الأقل. من المفترض أن يمنح اللقاح الشخص مناعة حتى لا يمرض إذا تعرض للفيروس. ولا يمكن للفيروس أن يتفشى في حال تمّ تحصين ما يكفي من الناس، حوالي 60 في المئة من السكان منه، وهو المفهوم المعروف باسم "مناعة القطيع". وحصل أول شخص على لقاح تجريبي في الولايات المتحدة هذا الأسبوع، بعد أن سُمح للباحثين بتخطي القواعد المعتادة لإجراء الاختبارات على الحيوانات أولا. وتجري أبحاث من أجل تطوير اللقاحات بسرعة غير مسبوقة، لكن ليس هناك ما يضمن نجاحها. ويمكن أن يصبح اللقاح جاهزا بعد 12 إلى 18 شهراً في حال مضى كل شيء بسلاسة. وهذا وقت طويل اذا نظرنا إلى القيود الاجتماعية غير المسبوقة المفروضة حالياً. وقال وولهاوس لـ"بي بي سي": "انتظار اللقاح لا يجب أن يعتبر استراتيجية، هذه ليست استراتيجية". السعال هو أحد أعراض كوفيد-19 تطوير مناعة طبيعية - بعد عامين على الأقل وتتمثل استراتيجية المملكة المتحدة قصيرة المدى في خفض عدد الإصابات قدر الإمكان لعدم استنزاف المستشفيات - إذ عندما تنفد أسرّة العناية المركزة، سترتفع الوفيات. وبمجرد احتواء الحالات، قد يسمح ذلك برفع بعض الإجراءات لفترة - حتى ترتفع الحالات مرة أخرى ثم نحتاج إلى جولة جديدة من القيود. وقال كبير المستشارين العلميين في المملكة المتحدة، السير باتريك فالانس، "وضع حدود زمنية مطلقة للأشياء غير ممكن". ويمكن أن يؤدي ذلك إلى تطوير ما يُعرف بـ"مناعة القطيع" حين يصاب المزيد والمزيد من الناس بالفيروس. لكن ذلك قد يستغرق سنوات، وفقا للأستاذ نيل فيرغسون من جامعة إمبريال كوليدج في لندن. وقال فيرغسون: "في النهاية، إذا واصلنا ذلك لمدة تزيد عن عامين، فربما يكون جزءا كافيا من المجتمع في تلك المرحلة قد أصيب بالعدوى، بصورة توفر درجة معينة من الحماية المجتمعية". لكن هناك علامة استفهام حول ما إذا كانت هذه الحصانة ستستمر لوقت طويل؛ إذ تؤدي فيروسات كورونا الأخرى إلى استجابة مناعية ضعيفة جدا، ويمكن للناس التقاط الفيروس نفسه لمرات عدة في حياتهم. البدائل - لا توجد نقطة نهاية واضحة قال البروفيسور وولهاوس "الخيار الثالث هو التغييرات الدائمة في سلوكنا التي تسمح لنا بالحفاظ على معدلات انتقال منخفضة للعدوى". وقد يشمل ذلك الإبقاء على بعض الإجراءات التي تمّ وضعها، أو إجراء اختبارات وعزل صارم للمرضى لمحاولة احتواء أي تفشي. ويمكن أن يساعد تطوير أدوية تعالج فيروس كوفيد-19 في نجاح الاستراتيجيات الأخرى. وقد تستخدم هذه الأدوية بمجرد أن يظهر الأشخاص أعراضاً، في عملية تسمى "التحكم في النقل" لمنعهم من تمرير العدوى إلى الآخرين. وربما تفيد في علاج المرضى بالمستشفيات لجعل المرض أقل فتكاً وتقليل الضغوط على أقسام العناية المركزة. وهذا سيسمح للبلدان بالتعامل مع المزيد من الحالات قبل الحاجة إلى إعادة تفعيل الحجر المنزلي. ومن المفيد أيضا زيادة الطاقة الاستيعابية لوحدات العناية المركزة؛ إذ سيساعد ذلك في التعامل مع تفشي المرضى على نطاق أكبر. سألتُ كبير المستشارين الطبيين في المملكة المتحدة، البروفيسور كريس ويتتي، ما هي استراتيجية الخروج من أزمة فيروس كورونا. ورد قائلا: "على المدى الطويل، من الواضح أنّ اللقاح هو أحد سبل الخروج من هذا، ونأمل جميعاً أن يحدث ذلك في أسرع وقت ممكن". وتوقع أن "يتوصل العلم إلى حلول على مستوى العالم".

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਰਕੇ ਸਕੂਲਾਂ-ਕਾਲਜਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਸਕੂਲਾਂ-ਕਾਲਜਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਿਲੱਖਣ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਦੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਦੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗੇ? ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਕਵਰੇਜ - BBC News ਖ਼ਬਰਾਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੋਰਿਸ ਜੌਹਨਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ 12 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ 'ਤੇ ਫਤਹਿ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ 'ਦੇਸ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟੇਗਾ।' ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ-ਸ਼ਾਇਦ ਕਈ ਸਾਲ ਲਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਾਮਲੇ ਘਟੇ ਤਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਢਿੱਲ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰਣਨੀਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ 'ਨਿਕਾਸ ਰਣਨੀਤੀ' ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸਭ ਆਮ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ: ਭਾਰਤ ਸਣੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੀ ਹਨ ਹਾਲਾਤ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਵਾਇਰਸ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧ ਜਾਣਗੇ। ਈਡਨਬਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਾਰਕ ਵੂਲਹਾਊਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਸਾਡੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?'' ''ਸਿਰਫ਼ ਬਰਤਾਨੀਆ ਕੋਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਕੋਲ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।'' ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਤਰੀਕੇ ਵਾਇਰਸ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦੇਣਗੇ। ਟੀਕਾ- ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 12-18 ਮਹੀਨੇ ਦੂਰ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਕਿਸੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਲਗਭਗ 60 ਫੀਸਦ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਕੇ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਾਇਰਸ ਨਹੀਂ ਫੈਲ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਹਰਡ ਇਮਿਊਨਿਟੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਟੀਕੇ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਸਾਨ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਟੀਕੇ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦਾ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਟੀਕ ਅਨੁਮਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ 12 ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨੇ ਲਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਦਾ ਇਹ ਸਮਾਂ ਕਾਫੀ ਲੰਬਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪ੍ਰੋ. ਵੂਲਹਾਊਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ 'ਰਣਨੀਤੀ' ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।'' ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਸਮਰੱਥਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਇਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਫੈਲਣ ਦੇਣ ਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਤੇ ਬੋਝ ਨਾ ਵਧੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਆਈਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਬੈੱਡ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਖੰਘ ਵੀ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਾਮਲੇ ਘਟੇ ਤਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਢਿੱਲ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਯੂਕੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਰ ਪੈਟਰਿਕ ਵਾਲੈਂਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।'' ਇੰਪਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੀਲ ਫਰਗਿਊਸਨ ਮੁਤਾਬਕ "ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੀ ਲੋਕ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ।" ''ਜੇਕਰ ਇਹ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਲਈ ਹੋਵੇ।" ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ? ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਵੇਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਵਧੇਰੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਦਲ ਹਨ? ਪ੍ਰੋ. ਵੂਲਹਾਊਸ ਨੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਤੀਜਾ ਬਦਲ ਸਾਡੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਵਧਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਉਪਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਖ਼ਤ ਪਰੀਖਣ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ. ਵੂਲਹਾਊਸ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਅਸੀਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਪਨਾਈ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।" ਹੋਰਨਾਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲਈ ਦਵਾਈ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜਾਂ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਘੱਟ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਣੇ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕ੍ਰਿਸ ਵਿਟੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਸੀ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਆਵੇਗਾ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وفي رسالة مفتوحة، اتهمت غريسي، التي عملت في بي بي سي لأكثر من 30 عاما، المؤسسة بوجود "ثقافة دفع أجور غير قانونية ومتكتمة". وشددت على أن بي بي سي تواجه "أزمة ثقة"، بعد الكشف عن أن ثلثي نجومها الذين يكسبون أكثر من 150 ألف جنيهة استرليني سنويا هم من الرجال. وتقول بي بي سي "ليس ثمة أي تمييز مُمنهج ضد النساء" فيها. وقالت غريسي إنها تترك وظيفتها كمحررة للشؤون الصينية ومديرة مكتب بكين الأسبوع الماضي، ولكنها ستواصل العمل في بي بي سي. وأوضحت أنها سترجع إلى وظيفتها السابقة في غرفة أخبار التلفزيون "حيث أتوقع أن يُدفع لي بشكل متساوٍ". وقالت غريسي، المتخصصة بالشؤون الصينية وتتكلم لغة المندارين بطلاقة، في رسالتها المفتوحة مخاطبة الجمهور "البي بي سي تعود إليك يا دافع ضريبة إجازة التلفزيون". وأضافت "أعتقد أن لديك الحق في معرفة أن ثمة انتهاكا لقانون المساواة ومقاومة للتوجه الضاغط من أجل هيكلية دفع أجور شفافة وعادلة". وفي يوليو/تموز العام الماضي، أجبرت بي بي سي على كشف رواتب كل العاملين فيها الذين يحصلون على أكثر من 150 ألف جنيه استرليني في العام. وقالت غريسي إنها شعرت بالفزع لاكتشاف أن اثنين من محرري الشؤون الدولية في بي بي سي من الرجال يحصلون على "مبلغ أكثر بـ 50 في المئة مما يدفع لزميلتين لهما". وكُشف عن أن جون سوبَل، محرر الشؤون الأمريكية، يحصل على 200 إلى 249 ألف جنيه استرليني، بينما يحصل جيريمي بوين، محرر شؤون الشرق الأوسط على 150- 199 ألف جنيه استرليني. ولم يكن اسم غريسي في القائمة، أي أن راتبها أقل من 150 ألف جنيه استرليني. ودعت الرسالة التي نشرت في صحيفة التلغراف ووقعت لاحقا من محررة الشؤون الأوروبية، كاتيا أدلر أيضا، الى جانب غريسي، إلى أجور متساوية للجميع. أجور متساوية وقالت غريسي في رسالتها إن "قانون المساواة لعام 2019 يشير إلى أن الرجال والنساء الذين يؤدون عملا مشابها يجب أن يحصلوا على أجور متساوية". وأضافت "لكن في يوليو/ تموز علمت أن اثنين من الرجال حصلا على 50 في المئة على الأقل أكثر من اثنين من النساء في السنة المالية الماضية". وأكملت "وعلى الرغم من إصرار بي بي سي العلني على أن تعيني يُظهر التزامها بمبدأ المساواة في الجندر، وعلى الرغم من إصراري على أن المساواة كانت شرطي لتولي الوظيفة، إلا أن مدرائي ما زالوا يحتكمون إلى أن عمل النساء يستحق أقل بكثير من الرجال". وطالبت غريسي أن تدفع أجور متساوية لمحرري الشؤون الدولية الأربعة في بي بي سي. وأضافت "بدلا من ذلك عرضت بي بي سي عليّ زيادة كبيرة لكنها تظل أقل بكثير من المساواة". وأكملت "أعتقد أنني اقبض أجرا جيدا جدا حاليا، كشخص يعمل في مؤسسة ممولة من المال العام على وجه الخصوص". وشددت "ببساطة، أريد أن تلتزم بي بي سي بالقانون وتقييم الرجال والنساء بشكل متساو". وأوضحت أن " الصبر والنية الطيبة ينفدان" بين العاملات في المؤسسة من النساء. وقال محرر شؤون وسائل الإعلام في بي بي سي، آمول راجان، إن استقالة غريسي تشكل "صداعا كبيرا كبيرا" للمؤسسة. واضاف أن بي بي سي وعدت بمعالجة المساواة في الأجور، بيد أن غريسي تقول أن هذه الكلمات كانت "فارغة". "لا تمييزا ممنهجا" وقالت متحدثة باسم بي بي سي في بيان إن "العدالة في الأجور" قضية "حيوية" في المؤسسة. وأضافت "لقد نشر عدد مهم من المؤسسات الآن أرقام أجورهم المدفوعة للجنسين، وهو ما يظهر أننا نؤدي أفضل بشكل كبير من العديد منها وإن كنا أقل من المعدل العام على الصعيد الوطني". وأكملت "إلى جانب ذلك، قد أجرينا تقييما مستقلا لتدقيق الأجور لعموم العاملين، بمن فيهم الوظائف العليا، وقد أظهر 'عدم وجود تمييز ممنهج ضد النساء'". وأشارت إلى أن "تقريرا منفصلا عن العاملين على الهواء (الإذاعة والتلفزيون) سينشر ليس في وقت بعيد مستقبلا". وكشف تقرير نشرته بي بي سي العام الماضي أن ثمة فجوة بنسبة 10.7 في المئة لمصلحة الرجال في الأجور بين الجنسين، عند المقارنة بين معدل الأجور بالساعات بينهما. وتعهد المدير العام لبي بي سي، اللورد هول، بإنهاء هذه الفجوة بحلول عام 2020، قائلا إن المؤسسة يجب أن تكون "قدوة لما يمكن إنجازه فيما يتعلق بالعدالة والجندر والتمثيل".

ਕੈਰੀ ਗ੍ਰੇਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਬੀਸੀ 'ਚ ਮਹਿਲਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਖੁਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ 'ਚ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਗ੍ਰੇਸੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ 'ਤੇ 'ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਕਨੂੰਨੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਢਾਂਚੇ' ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਢ ਲੱਖ ਬਰਤਾਨਵੀ ਪਾਊਂਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖ਼ਾਹ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਬੀਸੀ 'ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਸੰਕਟ' ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਥਾ 'ਚ 'ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੈ'। ਆਧਾਰ ਸਬੰਧੀ ‘ਖੁਲਾਸਾ’: ਪੱਤਰਕਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ VLOG: ਕਿਸ ਨਾਲ ਡਬਲ ਗੇਮ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ? ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਜਿੱਥੇ 10 ਸਾਲ ਤੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਸੰਸਥਾ 'ਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ ਗ੍ਰੇਸੀ ਗ੍ਰੈਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਚੀਨ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਟੀਵੀ ਨਿਊਜ਼ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਾਬਕਾ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਰਦਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਬਜ਼ਫੀਡ ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਬੀਬੀਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ ਜੋ ਲਾਇਸੈਂਸ ਫੀਸ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਬੀਬੀਸੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਪੱਖਪਾਤੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਢਾਂਚੇ ਲਈ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੀ ਹੈ।" ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਸਲਾਨਾ ਡੇਢ ਲੱਖ ਪਾਊਂਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਜਨਤਕ ਕਰਨੀ ਪਈ ਸੀ। ਗ੍ਰੇਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਮਰਦ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਪਾਦਕ ਔਰਤਾਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟੋ- ਘੱਟ 50 ਫੀਸਦ ਵੱਧ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਜੋਨ ਸੋਪੇਲ ਨੂੰ ਢਾਈ ਲੱਖ ਪਾਊਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਬੀਬੀਸੀ ਮੱਧ-ਪੂਰਬੀ ਸੰਪਾਦਕ ਜੇਰੇਮੀ ਬਾਵੇਨ ਨੂੰ ਡੇਢ ਤੋਂ ਦੋ ਲੱਖ ਪਾਊਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਰੀ ਗ੍ਰੇਸੀ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਸਾਲਾਨਾ ਡੇਢ ਲੱਖ ਪਾਊਂਡ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਵਾਲੀ ਸੁਖਬੀਰ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਸੱਚ 'ਪੀਰੀਅਡਸ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' 'ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ' 'ਤਨਖ਼ਾਹ 'ਚ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਮੰਗ' ਆਪਣੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ 'ਚ ਗ੍ਰੇਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੇਸੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਤਨਖ਼ਾਹ 'ਚ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਬਲਕਿ ਬਰਾਬਰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸੰਪਾਦਕ ਅਮੋਲ ਰੰਜਨ ਮੁਤਾਬਕ ਗ੍ਰੇਸੀ ਦਾ ਅਸਤੀਫਾ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਸਿਰ ਦਰਦ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਰੰਜਨ ਮੁਤਾਬਕ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਤਨਖ਼ਾਹ 'ਚ ਬਰਾਬਰੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਗ੍ਰੇਸੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਖੋਖਲਾ ਹੀ ਸੀ। ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਸਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੈਰੀ ਗ੍ਰੇਸੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وكانت سانغر في رحلتها الـ 18 للهند تتحدث إلى الأطباء والنشطاء عن تنظيم الأسرة وتحرير المرأة. وفي كتاب جديد عن حياة غاندي يحمل اسم "والد الأمة"، تحدث راماشاندرا غوها عن اللقاء بين بطل استقلال الهند والناشطة الأمريكية. وقد احتوى الكتاب على آراء غاندي في حقوق المرأة والجنس والعفة. اتفاق واختلاف وقال الكتاب إن غاندي والناشطة الأمريكية اتفقا على حرية المرأة وحقها في تقرير مصيرها ولكنهما اختلفا حول الجنس. ففي الوقت الذي أيدت سانغر حق ممارسة الجنس للمتعة دون إنجاب أطفال - وهي التي افتتحت أول مركز لتنظيم الأسرة في نيويورك عام 1916 - اعترض غاندي على ذلك مؤكدا أن الجنس يجب أن يكون بهدف إنجاب الأطفال فقط. مارغريت سانغر وقال غاندي لضيفته إن "الزوجات يجب أن يقاومن أزواجهن إذا طبلوا الجنس للمتعة وعلى الأزواج مقاومة شهواتهم الحيوانية". وردت سانغر بأن "للنساء عواطف مثل الرجال وهناك أوقات تشعر فيها المرأة بالرغبة مثل زوجها"، وسألته "هل تعتقد أن زوجين يحبان بعضهما يمكن أن يربطا الممارسة الجنسية بينهما بإنجاب طفل فقط.؟". ولكن غاندي ظل مصمما على موقفه. وقال لضيفته إنه يعتبر الجنس "شهوة"، مشيرا إلى أن علاقته بزوجته كاستوربا باتت "روحية" بعد أن ودع تلك الشهرة. وقال غاندي، الذي أنجب 4 أبناء، إنه تزوج وعمره 13 عاما، وفي عمر 38 التزم بعهد العفة. مشيرا إلى أنه شعر بذنب عظيم عندما مارس الجنس مع زوجته بينما كان والده على فراش الموت. وأضاف أنه لا يمانع في التعقيم التطوعي للرجل، كما أشار إلى أنه بدلا من استخدام موانع الحمل يمكن ممارسة الجنس في فترة الأمان بعد انقضاء الدورة الشهرية. وقد شعرت سانغر بالإحباط لأنها لم تنل دعمه لحملتها. تجربة وبعد ذلك بسنوات وخلال الصراع بين المسلمين والهندوس في ولاية البنغال، أجرى غاندي تجربة مثيرة للجدل، إذ طلب من مانو غاندي حفيدة أحد أقاربه ومن أقرب مساعديه النوم معه في الفراش. وكتب غوها "لقد أراد اختبار رغبته الجنسية"، مشيرا إلى أن غاندي كان يشعر على نحو ما بأن تصاعد النزاع مرتبط بشكل أو بآخر بأنه غير ملتزم تماما بعهد العفة. وواجه غاندي معارضة كبيرة من مساعديه الذين اعتبروا أن هذه التجربة ستدمر سمعته وطالبوه بالتخلي عنها. وقد استقال أحدهم احتجاجا عليها. ساروجيني نيدو وغاندي ومن آراء غاندي أيضا أنه كان يرى أن الفتاة العصرية تهتم بالموضة أكثر من اهتمامها بصحتها وقوتها، وأن حجاب المرأة المسلمة "يؤذي صحتها فهي لا تستطيع الحصول على هواء وضوء كافيين". وفي نفس الوقت كان يؤمن بحقوق المرأة وضرورة مساواتها تماما بالرجل. وكان قد عين امرأة، هي ساروجيني نيدو، لقيادة حزب المؤتمر في وقت لم تكن النساء في الغرب يصلن إلى هذه المرتبة. وقد ساهم تراثه في وصول النساء إلى أبرز المناصب في الهند، بحسب غوها.

ਆਪਣੀਆਂ ਪੋਤੀਆਂ ਮਨੂ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਆਭਾ (ਸੱਜੇ) ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਬਾਦੀ ਕੰਟਰੋਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਾਰੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲ਼ਈ ਆਏ ਸੈਂਗਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ 18 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਮਾਰਗਰੇਟ ਦੀ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਾਮਚੰਦਰ ਗੁਹਾ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ "ਫ਼ਾਦਰ ਆਫ ਦਿ ਨੇਸ਼ਨ" 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ 60 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ-ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਰੋਤਾਂ 'ਚੋਂ ਤੱਥ ਕੱਢ ਕੇ ਇਹ 1,129 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1915 ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, 1948 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਤੱਕ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜੀਵਨੀ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇਸਾਈ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਦੀ ਹੋਈ ਬੈਠਕ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਨੋਟਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਮਾਰਗ੍ਰੇਟ ਸੈਂਗਰ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ, "ਦੋਵਾਂ 'ਚ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਹਿਮਤੀ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹਿਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤ ਕੋਲ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਚ ਫ਼ਰਕ ਬਹੁਤ ਜਲਦ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੰਨ 1916 ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਕੇਂਦਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਸੈਂਗਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਵਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ "ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਰਗੇ ਜਨੂੰਨ" ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੈਕਸ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਿਜ਼ ਸੈਂਗਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਡਟੀ ਰਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਆਦਮੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਈ ਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।" ਮਾਰਗਰੇਟ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਇਨਸਾਨ ਜੋ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਇਮ ਹੋਵੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਇੱਥੇ ਮਾਰਗਰੇਟ ਨੇ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਅੜੇ ਰਹੇ। ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਅੰਦੋਲਨਾਂ 'ਚ ਕਈ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸੈਂਗਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਕਸ ਨੂੰ 'ਕਾਮ' ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਸਰੀਰਕ ਆਨੰਦ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ" ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧ ਨੂੰ "ਆਤਮਿਕ" ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। 38 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਜਦੋਂ ਉਹ 4 ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੈਨੀ ਪੈਗੰਬਰ ਰਾਇਚੰਦਭਾਈ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਲੀਓ ਟਾਲਸਟਾਏ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਸੈਲੀਬੇਸੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। (ਜੈਨ ਧਰਮ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਰਤੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।) 5 ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ ਵਿਚ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੈਂਗਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਥੋੜੀ ਨਰਮੀ ਵਿਖਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ, "ਆਦਮੀ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸੈਕਸ ਹੀ ਕਰਵਾਉਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ", ਅਤੇ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਦੇ "ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮੇਂ" ਦੌਰਾਨ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੈਂਗਰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਾਂਧੀ ਦੇ "ਜਿਨਸੀ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧਿਤ ਡਰ" ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਗਾਂਧੀ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਜਨਮ ਕੰਟਰੋਲ ਬਾਰੇ ਬੋਲੇ ਹੋਣ। 1934 ਵਿਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ "ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਣ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੱਛਮ ਵਾਂਗ ਹੀ ਗਰਭ-ਨਿਰੋਧਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋਣਗੇ। ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਕਸ ਲਈ ਹੀ ਜੀਉਣਗੇ। ਉਹ ਨਰਮ-ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਲੇਪ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੂਰਖ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਨੈਤਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ ਜੀਵਨੀ "ਗਾਂਧੀ: ਦਿ ਈਅਰਜ਼ ਦੈਟ ਚੇਂਜਡ ਦਿ ਵਰਲਡ" ਦੇ ਲੇਖਕ ਗੁਹਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਗਾਂਧੀ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੈਕਸ 'ਕਾਮ' ਹੈ, ਸੈਕਸ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੇ ਇਸ 'ਕਾਮ' ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਰਗੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ।" ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਦੰਗਿਆਂ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਨਖਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦਹਿਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਮਨੂ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ ਨਾਲ ਸੌਂਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਗੁਹਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਗਾਂਧੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਯੌਨ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।" ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਰੀਬੀਆਂ 'ਚ - ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਬੇਨ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਸ਼ੀਲਾ ਨਈਅਰ (ਸੱਜੇ) ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਗਾਂਧੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ, "ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਵਾਧਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਬਣਨ ਵਿਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਗਾਂਧੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੰਟਰਫੇਥ ਹਾਰਮਨੀ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਗੁਹਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਗਾਂਧੀ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ- ਦੁਆਲੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹਿੰਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਪਜ ਰਹੀ ਸੀ।" ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ "ਪ੍ਰਯੋਗ" ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ 'ਤੇ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਬਹੁਤ "ਅਜੀਬੋ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਸੁਲਝਣ ਵਾਲਾ" ਮਸਲਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਹਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਅਜੀਬ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ "ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸਫ਼ਾਈਆਂ" ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਤਕਰੀਬਨ 40 ਸਾਲ ਗਾਂਧੀ ਸੈਲੀਬੇਸੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ 'ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹੇ। "ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਯੁਕਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਨੂੰ ਖੁੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ, ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਗੂ, ਯਾਨਿ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।" ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਆਗੂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ, "ਇਕ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਸਵੈ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਯੌਨ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਮੱਧਕਾਲੀ ਈਸਾਈ ਸਾਧੂਆਂ ਜਾਂ ਜੈਨ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।" ਗਾਂਧੀ ਉਦੋਂ 13 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਸਤੁਰਬਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪੈਟਰਿਕ ਫ਼ਰੈਂਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਪੁਰਾਤਨ ਹਿੰਦੂ ਸੋਚ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਪਰ "ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਵਿਕਟੋਰੀਅਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਬਿਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਕਸ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਕ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵੱਈਆ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਹੈ। ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਹਾ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ "ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਟਾਇਲ ਅਤੇ ਕੱਪੜਿਆਂ" ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। "ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ", ਉਹ ਮਨੂ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਕਿ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਵੇਂ ਫੈਸ਼ਨ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਰਦੇ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ, "ਇਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ (ਸੱਜੇ) ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਾਂਧੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ-ਆਦਮੀਆਂ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ, ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ 'ਚ ਮਹਿਲਾ ਆਗੂ ਘੱਟ ਹੀ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਲੂਣ ਇੰਦਰਾਅ ਅਤੇ ਲੂਣ ਟੈਕਸ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੱਢੇ ਗਏ ਮਾਰਚ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਗੁਹਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: "ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਫਤਰਾਂ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਦਾ ਬੋਝ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿਆਰ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਨ।" ਗੁਹਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ 1947 ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਦੇਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਖ਼ਰ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਇਕ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਗੁਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 1940 ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ "ਸੱਚ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ" ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰ ਅਹਿਮ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਵਿਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।


صواريخ باليستة في عرض عسكري في كوريا الشمالية (صورة أرشيفية) المحلل السياسي، أنكيت باندا، يتساءل عن المكاسب التي يتطلع إليها الزعيم الكوري الشمالي من وراء هذه الخطوة. إذ لا شك أن إعلان كوريا الشمالية ذلك سيؤدي إلى عناوين ملفتة في نشرات الأخبار، تبشر بنهاية التجارب النووية وتجارب الصواريخ طويلة المدى، لكن النظر إلى تاريخ بيونغ يانغ والسياق المحيط ببرنامجها النووي والصاروخي يجعلنا ربما نقلل من سقف توقعاتنا. أولا، بالنظر إلى التجارب النووية فإن الإعلان، الذي صدر السبت، أوضح أن كيم جونغ - أون يعرض تجميد تلك التجارب طوعا، وإغلاق موقع للتجارب النووية، لأن بلاده أتقنت إنتاج الأسلحة النووية بالفعل. وبالرغم من صعوبة التحقق من ذلك، إلا أن هذا الادعاء لا يبدو مبالغا فيه، أو غير قابل للتصديق بالمرة. وبالأخذ في الاعتبار، أن الهند وباكستان أجرت كل منهما 6 تجارب نووية، بحلول عام 1998، واعتُبرتا ضمن النادي النووي دون إجراء مزيد من التجارب، فإن كوريا الشمالية، وبعد 8 سنوات إضافية من وصولها للمعرفة المتعلقة بتصميم الأسلحة النوية، يمكنها أن تشعر بارتياح مماثل، بشأن تجاربها النووية الست. "أسلحة تكفي لتدمير مدينة" مثلت التجربتان النوويتان الأخيرتان لكوريا الشمالية، في سبتمبر/ أيلول من عامي 2016 و2017 على التوالي، علامة فارقة. فوفقا لما أعلنت وكالة الأنباء الرسمية، تضمنت التجربة الخامسة في عام 2016 قنبلة نووية معيارية ومضغوطة، يمكن تركيبها على الأنواع المختلفة من الصواريخ، قصيرة ومتوسطة المدى، والصواريخ البالستية عابرة القارات. أبدى الزعيم كيم جونغ - أون اهتماما شخصيا قويا بالبرنامج الصاروخي والإنتاج المتوقع من هذه القنابل يعادل ضعفين أو ثلاثة أضعاف القوة التفجيرية، التي استخدمتها الولايات المتحدة ضد مدينة ناغازاكي اليابانية، في نهاية الحرب العالمية الثانية، لكنه يكفي تماما لأغراض كوريا الشمالية. والأكثر أهمية أن آخر التجارب النووية لكوريا الشمالية أظهرت أن لديها القدرة، على إنتاج حصيلة كبيرة وقوية من الأسلحة النووية. تكلفة محدودة فيما يتعلق بالصواريخ، أعلن كيم وقف تجارب الصواريخ البالسيتية العابرة للقارات. وهذا يمثل مفاجأة، إذ أن كوريا الشمالية أجرت فقط ثلاث تجارب صاروخية، لصواريخ قادرة على حمل رؤوس نووية، تصل إلى أراضي الولايات المتحدة المجاورة لها. ولم يتضمن أي من تلك التجارب إطلاق صاروخ، في مسار مشابه للمسار الذي قد يكون ضروريا لتنفيذ هجوم نووي، مما أبقى اختبار صاروخ بهذه الطريقة ضروريا، لكي تصبح بيونغ يانغ واثقة من قدراتها، على مهاجمة الأراضي الأمريكية. لكن كوريا الشمالية ربما يكون لديها خطط بديلة. على سبيل المثال، بينما أصبحت بيونغ يانغ متمكنة من أغلب المتطلبات الضرورية، على المستوى التقني، لتهديد الولايات المتحدة، إلا أن قوتها الصاروخية لا زالت محدودة، بعدد قليل من منصات إطلاق الصواريخ. ربما ستركز كوريا الشمالية، في الفترة المقبلة، على زيادة عدد منصات إطلاق الصواريخ البالستية العابرة للقارات وربما يكون لدى كوريا الشمالية حاليا 6 مركبات، لإطلاق الصواريخ البالستية العابرة للقارات، ومن ثم فهناك سبب قوي، يدفع للاعتقاد بأن كيم جونغ - أون سيسعى لزيادة عدد منصات إطلاق تلك الصواريخ. "يسهل إنهاؤه" في نهاية المطاف، فإن هذا التجميد محدود المدى، ومن السهل إنهاؤه. وطالما تمسكت كوريا الشمالية بأسلحتها الصاروخية، فيمكنها كسر هذا التجميد الطوعي للتجارب الصاروخية، بقليل من التحذير. وفي عام 1999، عرضت كوريا الشمالية وقفا طوعيا لتجاربها الصاروخية، لكنه انهار عام 2006، بعد سنوات قليلة من انهيار الاتفاق الإطاري، الذي جرى التوصل إليه مع الولايات المتحدة عام 1994. القمة هي "المكافأة" تأتي التنازلات من جانب كوريا الشمالية قبيل قمتين مرتقبتين، مع كوريا الجنوبية والولايات المتحدة. تأتي القمة المرتقبة بين كيم جونغ - أون وترامب، بعد أشهر من إهانات شخصية متبادلة بين الرجلين قد يتساءل شخص لماذا يقدم كيم هذه التنازلات مقدما، بدلا من أن يحتفظ بها في جعبته، إلى أن يلتقي بالرئيس الأمركي دونالد ترامب. الإجابة بسيطة: القمة مع ترامب تكفي في حد ذاتها لتكون هي المكافأة. بالنسبة للسيد كيم فهي شيئ لم يستطع تحقيقه أبوه أو جده. وفي نهاية الأمر، فإن ما ستخسره كوريا الشمالية من تفكيك موقع التجارب النووية، ووقف تجارب الصواريخ البالستية العابرة للقارات يمكن قبوله تماما، مقارنة بما سيكسبه كيم من جلوسه إلى جوار الرئيس ترامب. كما أن قراءة الإعلان، الذي بثته وكالة الأنباء الرسمية لكوريا الشمالية، لا تكشف إطلاقا عن أي إشارة، إلى نيتها "نزع سلاحها النووي"، الذي حرص مسؤولون في كوريا الجنوبية على نقله نيابة عن بيونغ يانغ. --- أنكيت باندا يعمل كبير محررين في مجلة "ذا ديبلومات"، المعنية بالشؤون السياسية لمنطقة آسيا والمحيط الهادئ.

ਮਾਹਿਰ ਅੰਕਿਤ ਪਾਂਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਆਗੂ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਬੰਧੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਪਰਮਾਣੂ ਟੈਸਟ 'ਤੇ ਰੋਕ ਅਤੇ ਪਿਊਂਗੇਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਟੈਸਟ ਸਾਈਟ ਬੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਸ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਵੀ 1998 ਤੱਕ ਛੇ ਪਰਮਾਣੂ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਟੈਸਟ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹਨ। 'ਸ਼ਹਿਰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਜਿੰਨੀ ਧਮਾਕਾਖੇਜ਼ ਸਮੱਗਰੀ' ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2016 ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ 5ਵੇਂ ਅਤੇ 6ਵੇਂ ਪਰਮਾਣੂ ਟੈਸਟ ਦੌਰਾਨ ਅਹਿਮ ਮਾਅਰਕਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰੀਖਣ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੀ ਪਰਮਾਣੂ ਯੰਤਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਕਾਰ ਦੀ ਛੋਟੀ, ਮੱਧਮ, ਦਰਮਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਉੱਪਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲੋਂ 2-3 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਧਮਾਕਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇੱਕਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਾਕਈ ਥਰਮੋਨਿਊਕਲੀਅਰ ਬੰਬ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 3 ਸਤੰਬਰ, 2017 ਨੂੰ ਭੁਚਾਲ ਸਬੰਧੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਪਰਮਾਣੂ ਯੰਤਰ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੇ ਬੀਜਿੰਗ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਈ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸੁਖਾਵਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਸੀਮਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚਰ ਕਿਮ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਅੰਤਰ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਬੈਲੇਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੀਖਣ (ਆਈਸੀਬੀਐੱਮ) ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਇਹ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਹੀ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰੀਖਣ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਉੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੇ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਯੋਜਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਣ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਕੋਲ ਸੀਮਿਤ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚਰ ਹੀ ਹੋਣ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਕੋਲ ਅੰਤਰ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਬੈਲੇਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਈ ਮਹਿਜ਼ 6 ਹੀ ਲਾਂਚਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਮ-ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਮੌਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੈਲੇਸਿਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੇਗਾ। ਅੰਤਰ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਬੈਲੇਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੀਖਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਕੀਮਤ ਸੀਮਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਖਣ ਸੁਰੰਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਾਈਟ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ। ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹਨ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਾਲ ਖੁਦ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। 1999 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੀਖਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ ਸੀ ਪਰ 2006 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਮ ਕਿਉਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕੁਰਬਾਨੀ? ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਮ ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਕਿਉਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਿਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਬੈਲੇਸਿਟਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਕਿਮ, ਜੋ ਗਵਾ ਰਹੇ ਹਨ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਜੇ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੈਠਕ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


الشرطة فتحت تحقيقا لمعرفة أسباب الحريق في قسم رعاية الأطفال ونجح العاملون في إنقاذ سبعة أطفال أخرين من الحريق قبل أن يصل رجال الإطفاء إلى مستشفى منطقة بهاندارا في ولاية ماهاراشترا الغربية. وتحدثت وسائل إعلام محلية عن صعوبة عملية الإنقاذ والتعامل مع الحريق بسرعة بسبب الانفجارات المستمرة داخل الجناح. ووصف رئيس الوزراء الهندي ناريندرا مودي، الحادث بأنه "مأساة مؤلمة للقلب". ولم تحدد السلطات بعد سبب الحريق، وفتحت تحقيقا عاجلا في الحادث. مواضيع قد تهمك نهاية وقال مسؤولو المستشفى إنهم فوجئوا باشتعال النيران في القسم الخاص بالأطفال حديثي الولادة في الساعة الثانية صباحا واستمرت النيران مشتعلة لفترة طويلة. حريق "مروع" بمصنع للحقائب المدرسية في الهند شرطي هندي يتجاوز القانون لإنقاذ عائلات من الموت حرقاً 100 قتيل على الأقل في حريق بمعبد في الهند وقالت إحدى الممرضات المناوبات إنها هرعت إلى إبلاغ سلطات المستشفى بعد أن شاهدت الدخان يتصاعد من وحدة رعاية الأطفال حديثي الولادة. وقال الدكتور برامود خانات في تصريحات صحفية إن "حصيلة الوفيات في هذا الحادث المؤسف بلغت 10 مواليد بينما تم إنقاذ سبعة أخرين". وقدم رئيس الوزراء مودي تعازيه إلى عائلات الضحايا في تغريدة على موقع تويتر. وقال وزير الشؤون الداخلية الهندي أميت شاه، إنه "يتألم بشدة" بسبب "الخسارة التي لا يمكن تعويضها". بينما أعرب وزير الدفاع راجناث سينغ، عن شعوره "بحزن عميق" لسقوط قتلى، مضيفا: "تعازي القلبية للأسر المكلومة".

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅੱਗ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਵਜੇ ਸਿੱਕ ਨਿਊਬੌਰਨ ਕੇਅਰ ਯੂਨੀਟ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੁੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੰਡਾਰਾ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ 900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ ਭਰਨ ਕਰਕੇ ਦਮ ਘੁਟਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਨਰਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਧੂਂਏ ਨੂੰ ਉਠਦਾ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਫੌਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਅਲਰਟ ਕੀਤਾ। ਫਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸਿਵਿਲ ਸਰਜਨ ਪ੍ਰਮੋਦ ਖਾਨਡਟੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਹਸਪਤਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ 7 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ 10 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਹੈ।" ਭੰਡਾਰਾ ਦੇ ਐੱਸਪੀ ਵਸੰਤ ਜਾਧਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਲ਼ੱਗੀ।" ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਦੁਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਉੱਧਵ ਠਾਕਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਭੰਡਾਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਇਸ ਮੰਦਭਾਗੀ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਦੁਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਉੱਧਵ ਠਾਕਰੇ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੇਸ਼ ਟੋਪੇ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


كامالا هاريس المرشحة الديمقراطية لمنصب نائب الرئيس الأمريكي خلال السطور التالية نعرف كيف سلط ترشيح هاريس الضوء على القضايا التي واجهتها النساء في السياسة على مدى عقود، وكيف صارت الأمور تتغير، من خلال تحليل تقدمه ديبي والش مديرة مركز النساء الأمريكيات والسياسة في جامعة روتجرز. من هي كامالا هاريس التي اختارها بايدن نائبة له؟ فن السيطرة على الغضب على النساء في السياسة أن يقفن على الخيط الرفيع الفاصل بين الحزم والعدوانية. فقد أظهرت الأبحاث أن التحيزات غير الواعية القائمة على الجنس قد تجعل النساء يظهرن على أنهن متعاليات، في حين تتم الإشادة بنظرائهن من الرجال لكونهم واثقين من أنفسهم. وبالنسبة للنساء من الأقليات تتضافر هذه التحيزات القائمة على الجنس مع تحيزات عنصرية أيضا. مواضيع قد تهمك نهاية ففي الولايات المتحدة يمثل تعبير "المرأة السوداء الغاضبة" صورة نمطية قديمة وخبيثة. ويصور هذا التعبير الذي ظهر في القرن التاسع عشر النساء السود على أنهن يتسمن بعدم الأنوثة وغياب العقلانية والوقاحة. وكما تشرح والش " النساء متهمات بأنهن يفتقرن إلى القوة والصلابة الكافيتين لتولي منصب الرئيس أو نائب الرئيس، لكن في الوقت نفسه، كيف يمكن إظهار القوة دون أن يُنظر إلى ذلك على أنه تعبير عن الغضب؟". ترى والش أن هاريس قامت بمهمة جيدة في وقوفها على هذا الخيط الرفيع خلال مناظرتها مع منافسها الجمهوري، لكنها تضيف أنها بدت في بعض المناسبات وكأنها تحاول كبح غضبها، غير أن ردودها المهذبة على المقاطعة كانت "رائعة" وتتناسب مع أي امرأة تعرضت لمقاطعة حديثها. الانتخابات الأمريكية 2020:سيادة نائب الرئيس، أنا أتحدث هل تصلح للقيادة؟ يرى بعض المحللين أن النساء عليهن أن يثبتن أنفسهن خلال الحملة الانتخابية بطرق مختلفة عن الرجال، حتى لو لم يكن الجنس هو الشغل الشاغل بالنسبة للناخبين. ففي حين يفترض الناس في الرجال الكفاءة، يتعين على النساء أن يثبتن تمتعهن بها. أظهرت استطلاعات للرأي أجرتها مجلة إيكونوميست ومؤسسة يوغوف في أغسطس/ آب تقدم نائب الرئيس الحالي على هاريس بفارق طفيف. وقال ربع الأمريكيين الذين تم استطلاع آرائهم إنهم غير متأكدين من موقفهم من هاريس، فيما قال 14% نفس الشيء بخصوص منافسها مايك بنس. وبعد الاستطلاع شعر معظم الناخبين أن هاريس هي الفائزة، لكن حين سُئلوا عمن سيقوم بمهام الرئيس بصورة أفضل، جاءت بعض النتائج مختلفة. وخلصت استطلاعات يوغوف إلى أن غالبية الأمريكيين، نحو 56%، يشعرون أن بنس أقدر على أن يتولى الرئاسة إذا لم يتمكن ترامب من أداء مهامه، في حين شعر 50% بالشيء نفسه بالنسبة لهاريس. ووسط أفراد الكتلة التصويتية المستقلة، قال 53% إنهم واثقون في قدرات بنس، مقابل 44% قالوا الشيء ذاته عن هاريس. وفي حين أن بعض المشاركين في الاستطلاعات ربما يشعرون ببساطة أن نائب الرئيس الحالي مؤهل لأداء مهام الرئيس أكثر من عضوة بمجلس الشيوخ لولاية واحدة، فإن المدافعين عن مشاركة المرأة في السياسة لطالما جادلوا بأن المرأة مضطرة دوما لأن تثبت قدراتها أكثر مما يتوجب على نظرائها من الرجال. من يقرر الفائز في الانتخابات الأمريكية؟ أن تكون "مومالا" حين أعلنت قبولها الترشيح لمنصب نائب الرئيس، قالت هاريس إن لقب نائبة الرئيس سيكون أمراً رائعاً لكن لقب "مومالا يعني أكثر" بالنسبة لها (وهو الاسم الذي يناديها به أبناء زوجها). وفي تعريفها نفسها للأمريكيين، غالباً ما سلطت كامالا الضوء على حياتها الأسرية (فهي أم بديلة لطفلين) وقيمها. وتعد طريقة تنشئتها على يد أم وحيدة، بالإضافة إلى أسرتها المتنوعة نقطتين أساسيتين في الأسلوب الذي تقدم به هاريس نفسها كمرشحة. تقول والش، بالنسبة للرجال في مجال السياسة، "كان لإظهار أسرهم قيمة مضافة على الدوام". لكن النساء في السياسة لم يبدأن سوى مؤخراً في استخدام تجاربهن كمؤهلات. "إنها معضلة بالنسبة للمرأة"، هكذا تقول والش، لأنه إن لم يكن لديهن أطفال أو يتحدثتن عنهم، فقد يسأل البعض "لماذا؟" وفي حال تحدثن عنهم وكانوا صغاراً، عندئذٍ يبرز السؤال حول: من الذي سيعتني بالأطفال؟ على الجانب الآخر، حين يتحدث رجل عن أسرته، فإن ذلك يسهم في تصويره كـ "رجل عائلة"، لكن "لا أحد سيطرح تساؤلات بشأن خياراته أو أولوياته"، أو يتساءل عمن يعتني بالأطفال. إذا رجعنا إلى الوراء لننظر إلى ترشح سارة بالين لمنصب نائب الرئيس عام 2008 سنرى الجدل الذي يحدث حول العائلة. فقد تعرضت حاكمة ألاسكا آنذاك إلى التشكيك في خياراتها الأسرية من جانب وسائل الإعلام وبعض الديمقراطيين. إذ كان لبالين حينها خمسة أطفال بينهم رضيع يعاني من متلازمة داون. وتساءل منتقدوها حول ما إذا كانت بترشحها للمنصب تهمل أسرتها. سارة بالين المرشحة الجمهورية لمنصب نائب الرئيس عام 2008 إنها صورة نمطية، تتغير بلا شك، حتى وإن كانت النساء في عالم السياسة غير قادرات على الفرار من ربطهن بالأمومة. فمؤخراً، خلال جلسة ترشيح قاضية المحكمة العليا، أشاد الجمهوريون بوضع أيمي كوني باريت كأم لسبعة أطفال، على أساس أن خبرتها تؤهلها لأن تكون قاضية أفضل. وتشير والش إلى أن هاريس تقف في وضع فريد بصفتها أماً لأبناء زوجها الكبار. وبالتأكيد يريد الناخبون أن يروا المرشحين بشراً لهم حياتهم. "لذا اعتقد أنها تفعل ما يبدو عادياً حقا". كيف تحدث الرجال عنها وإليها؟ وحش، شريرة، راديكالية، غير محترمة، هكذا وصف ترامب هاريس منذ أصبحت الذراع اليمني لبايدن. أما منافسها بنس فلم يوجه لها الإهانات، لكننا فهمنا أشياء من أدائه في المناظرة. فحين يتعلق الأمر بالمقاطعات، هي بالتأكيد جزء من المناظرات. لكن الأمر الذي يبرز الفارق- في رأي والش- هو حقيقة قدرة بنس على استخدام هذه الآلية. تقول: "كان يقاطعها وكأنه يتجاهلها بشكل مهذب. إذا صدر هذا عن امرأة، بمعنى أنها ظلت تتحدث دون انقطاع، لدارت مناقشات مطولة حول عدم قدرتها على التوقف عن الكلام". كيف تتغير الأمور؟ تقول والش إنه منذ عام 2018، حين حدثت زيادة كبيرة في عدد النساء المترشحات لمناصب رسمية. وصارت المرشحات أكثر ارتياحا لفكرة أنهن يمكن أن يتصرفن على سجيتهن. وتضيف: "لم يعدن يفكرن أكثر من اللازم في كيف سأتصرف، بل صرن يحاولن أن يكن على طبيعتهن أكثر. رأينا ذلك عام 2018، حين تطرق العديد من المرشحات لأمور كان يقال للنساء سابقا أن يبتعدن عنها". ويشمل ذلك الحديث عن أن لديهم أطفالاً صغارا، أو أنهن اختبرن حياة المشردين، أو الإشارة إلى مشكلاتهن المادية. وكانت وزيرة الخارجية الأمريكية السابقة كوندوليزا رايس قد دعت النساء عام 2017 ألا يدعن "العنصرية أوالتحيز الجنسي لدى شخص ما أن يكونا مشكلتهن الخاصة". كوندوليزا رايس وزيرة الخارجية الأمريكية السابقة وقالت رايس أمام مؤتمر قمة القيادة الذي عقده شركة KPMG " هذا ما يتعين علينا أن نقوله للنساء، حين تدخلين إلى غرفة، إذا حاول شخص إحباطك، لا تتأثري، عبري عن نفسك". وأضافت: "إذا تم حرمانك من شيء تعتقدين أنك أحق به، أمامك كل السبل للطعن في ذلك، وعليك أن تفعلي". وتقول والش إنه بداية من جيرالدين فيرارو (أول سيدة تترشح لمنصب نائب الرئيس الأمريكي عام 1984) إلى سارة بالين وهيلاري كلينتون، قام ترشح النساء على قواعد الماضي. أما الآن وفي ذروة وجود امرأة سوداء من أصول هندية كمرشحة لمنصب نائب الرئيس، "يعد هذا تحولاً هائلاً في العالم"، كما تقول. وتضيف: "حين ترى النساء امرأة مثل كامالا هاريس مرشحة لمنصب نائبة الرئيس، وربما تتولى المنصب بالفعل، فإن ذلك يغير حساباتهن لما يمكن أن يفعلنه في حياتهن".

ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਰਦ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਕੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਦੌੜ ਦੇ ਨੇਮ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ? ਰਟਗਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਅਮੈਰਿਕਨ ਵੁਮੈੱਨ ਐਂਡ ਪੌਲਟਿਕਸ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡੇਬੀ ਵਾਲਸ਼ ਆਪਣੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਅਤੇ ਗਰਮ ਦਲੀ ਹੋਣ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨ ਤੰਦ ਉੱਪਰ ਤੁਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੇਧਿਆਨੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਲਿੰਗਕ ਪੱਖਪਾਤ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪੱਖਪਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਨਸਲੀ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਦੋਗੁਣੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 'ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਸਿਆਹਫ਼ਾਮ ਔਰਤ' ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਘੜੀ ਗਈ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਗ਼ੈਰ-ਗੋਰੇ ਮੂਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੀ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਸਿਆਹਫਾਮ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਸੰਜੀਦਾ, ਤਰਕਹੀਣ ਅਤੇ ਬੇਬਾਕ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਾਲਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ,''ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ ਲਈ ਢੁਕਵੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋ?'' ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਹਿਸ ਦੌਰਾਨ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਨ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੰਕੋਚਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਨਿਮਰ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ' ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੋਵੇ। ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ: ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਇਹ ਔਰਤ ਅਮਰੀਕੀ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਹੋਵੇਗੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੀ ਉਹ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ? ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਬੇਸ਼ੱਕ ਵੋਟਰਾਂ ਲਈ ਲਿੰਗ ਕੋਈ ਤਰਜੀਹ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਇਕਨੌਮਿਕ/ਯੂਗੋਵ ਪੋਲ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਰਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਲੀਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਅਨਿਸ਼ਚਤ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 14 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪੇਂਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ। ਬਹਿਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਹੈਰਿਸ ਜਿੱਤ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕੌਣ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰੇ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਹੀ ਸਾਰਾਹ ਪੇਲਨ ’ਤੇ ਵੀ ਸਿਆਸਤ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਯੂਗੋਵ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਮਰੀਕਨਾਂ-56 ਫੀਸਦੀ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਟਰੰਪ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਦੇ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪੇਂਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ 50 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਰਿਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਤੰਤਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 53 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪੇਂਸ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ 44 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਰਿਸ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਕਿਹਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਉੱਤਰਦਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੀ ਸੈਨੇਟਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਿਖਰਲੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਯੋਗ ਹਨ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਲੀਲ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਸ਼ ਹਮਰੁਤਬਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। 'ਮੋਮਾਲਾ' ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਦੇ ਰਨਿੰਗ ਮੇਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗਾ, ''ਪਰ 'ਮੋਮਾਲਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।'' ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਖੁਦ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਾਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ (ਉਹ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਹੈ) ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤਾ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਿੰਗਲ ਮਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਵਾਲਸ਼ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ''ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।'' ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 'ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ' ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 'ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?' “ਫਿਰ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਜਵਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?'' ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ 'ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਅਕਤੀ' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ 'ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ' ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੌਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਰਾਹ ਪੇਲਨ (Sarah Palin) ਦੀ 2008 ਦੀ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਡੈਮੋਕਰੇਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਰੇ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਪੇਲਨ ਦੇ ਪੰਜ ਬੱਚੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਊਨ ਸਿੰਡੋਰਮ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ, ਪਰ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਐਮੀ ਕੋਨੀ ਬੈਰੇਟ ਦੀ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਰਿਪਬਲੀਕਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਨਿਆਂ ਦਿਵਾਏਗਾ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਵਾਲਸ਼ ਇਸ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਰਿਸ ਜਵਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵੋਟਰ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ''ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਆਮ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।'' 2016 ‘ਚ ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਤੋਂ 30 ਲੱਖ ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਲੈਕੇ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ? “ਦੁਸ਼ਟ, ਕੱਟੜਵਾਦੀ, ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਚੁੜੇਲ”, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਬਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੈਰਿਸ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸ੍ਰੀ ਪੇਂਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਬਹਿਸ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹਿਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਵਾਲਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਪੇਂਸ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁਝ ਫ਼ਰਕ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਬਸ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।'' ਹਾਲਾਤ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ? ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਵਾਲਸ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 2018 ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਔਰਤ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹਿਜ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਾਂ'' ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਜੋ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ''ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ।'' ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ, ਬੇਘਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਖੁਦ ਦੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਕੋਂਡੋਲੀਜ਼ਾ ਰਾਈਸ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਨਮਾਨ ਲਈ ਖੁਦ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਕੋਂਡੋਲੀਜ਼ਾ ਰਾਈਸ ਨੇ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ 'ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਸਲਵਾਦ ਜਾਂ ਲਿੰਗਵਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮੱਸਿਆ' ਨਾ ਬਣਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ''ਇਹੀ ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਹੈ : ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੀਚਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਦਿਓ, ਬਸ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬੋਲੋ।'' ਉਸ ਨੇ ਕੇਪੀਐੱਮਜੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ''ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'' ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਵਾਲਸ਼ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੇਰਾਲਡਿਨ ਫੇਰਾਰੋ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰਾ ਪਾਲਿਨ ਅਤੇ ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਤੱਕ ਹਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਤੀਤ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਸ਼ਿਆਹਫਾਮ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਨਾਲ,''ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ।'' ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ ਵਰਗੀ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।'' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਵੀਡੀਓ: ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਮੋਗ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਾਰੇ ਲਾਹੌਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


اختراق واتساب: المشتبه والمستهدف والوسيلة وقالت شركة فيسبوك، التي تمتلك واتسآب، إن الهجوم استهدف عددا معينا من الأشخاص. وحثت شركة فيسبوك مستخدمي تطبيق واتسآب في أنحاء العالم على تحديث التطبيق للحصول على آخر نسخة منه. وأكدت الشركة أنها اكتشفت قبل 10 أيام أن شركة إسرائيلية طورت برمجيات تجسس، ونقلت تلك البرمجيات إلى هواتف الأفراد عبر خاصية المكالمات في واتسآب. كيف تعمل برامج التجسس؟ ويتيح برنامج التجسس للمهاجمين إجراء اتصال بشخص ما باستخدام واتسآب، وتثبيت برمجيات خبيثة على هاتفه، حتى وإن لم يرد على المكالمة. وتسمح تلك البرمجيات بالتجسس على الشخص المستهدف، باستخدام سماعة هاتفه ومايكروفونه. ويقول خبراء إن هذا الهجوم يحمل ملامح مشابهة لبرامج التجسس التي تطورها وكالات الاستخبارات، وهناك مخاوف من أن يكون برنامج التجسس قد استخدم لاختراق هواتف نشطاء حقوق الإنسان. وتقول فيسبوك إن تقنية المراقبة استخدمت بالفعل في التجسس على مكالمات محامي حقوق الإنسان. وتقول شركة واتسآب إن لديها حوالي مليار و500 مليون مستخدم في أرجاء العالم، وإنها أصدرت بالفعل تحديثا للتطبيق الاثنين لعلاج المشكلة. وقالت فيسبوك إنها حذرت الشرطة في الولايات المتحدة من تلك الاخترقات. وقالت واتساب إنه لا يزال من المبكر معرفة عدد المستخدمين الذين تضرروا من الثغرة التي كانت موجودة في التطبيق. قصة الهجوم وكانت صحيفة فايننشال تايمز هي أول من نشر أخبار هذا الهجوم الإلكتروني الذي اكتشف في وقت سابق من الشهر الجاري. واستخدم منفذو الهجوم مكالمات صوتية عبر واتساب في التواصل مع الأجهزة المستهدفة. وحتى إن لم يرد المستخدم على تلك الاتصالات، تجد برمجيات المراقبة طريقها إلى جهاز المستخدم ثم تُحذف المكالمة من سجل مكالمات الهاتف أو جهاز الاتصال، بحسب الصحيفة. وقالت واتسآب لبي بي سي إن فريق الأمن الإلكتروني التابع لها كان أول من اكتشف الثغرة وأرسل بشأنها معلومات لجماعات في مجال حقوق الإنسان، وشركات متخصصة في الأمن الإلكتروني، ووزارة العدل الأمريكية في وقت سابق من مايو/ أيار الجاري. وقالت واتسآب في مذكرة مختصرة وزعتها على وسائل إعلام: "يحمل الهجوم جميع السمات المميزة لمنتج تابع لإحدى الشركات التي تتعاون مع حكومات لإنتاج برمجيات تستخدم في السيطرة على نظام تشغيل الهواتف الذكية". رجحت فاينانشال تايمز أن شركة إسرائيلية معروفة في قطاع البرمجيات هي التي وراء الهجوم الذي تعرض له تطبيق واتساب كما نشرت الشركة توصيات للمتخصصين في الأمن الإلكتروني، وصفت فيه الثغرة بأنها: " ثغرة تعتمد على تجاوز سعة التخزين المؤقتة في بروتوكول الاتصال الصوتي عبر الإنترنت". من الذي يقف وراء الهجوم؟ وقال تقرير فايننشال تايمز إن الهجوم طورته شركة الأمن الإلكتروني الإسرائيلية مجموعة "إن إس أو". وتُعرف هذه الشركة ببرنامجها الرئيسي، بيغاسوس، الذي يمكنه جمع بيانات خاصة من الهواتف الذكية، عن طريق الميكروفون وكاميرا الهاتف الذكي ورصد موقع المستخدم". وقالت الشركة الإسرائيلية في بيان: "إنها تمنح الأجهزة الحكومية رخصة استخدام تكنولوجيا "إن إس أو" لغرض واحد فقط هو محاربة الجريمة والإرهاب". وأضاف البيان: "لا تشغل الشركة النظام، وبعد إصدار الرخصة وعملية التدقيق التي تخضع لقواعد صارمة، تقرر أجهزة المخابرات وجهات إنفاذ القانون كيف تستخدم هذه التكنولوجيا لدعم جهودها للحفاظ على الأمن. كما نحقق في أي مزاعم تتضمن إساءة الاستخدام وتُتخذ إجراءات، إذا اقتضت الضرورة ذلك، قد تتضمن وقف تشغيل النظام". وأشار البيان إلى أن "إن إس أو" لا تتدخل في تشغيل النظام أو الاطلاع على بيانات الأجهزة المستهدفة بالتكنولوجيا التي تطورها تحت أي ظرف، إذ تكون المخابرات وجهات تنفيذ القانون وحدها مسؤولة عن تشغيل النظام. كما لم ولن تستخدم "إن إس أو" التكنولوجيا الخاصة بها لصالحها لاستهداف أي شخص أو منظمة". من كان من بين "المستهدفين" وقالت منظمة العفو الدولية، التي أكدت أنها استهدفت بوسائل إلكترونية طورتها "إن إس أو"، إن هذا الهجوم يعتبر من الهجمات التي طالما خشيت جماعات حقوق الإنسان حدوثه. وقالت دانا إنغلتون، نائبة مدير التكنولوجيا في المنظمة، إن هذه الهجمات "قادرة على السيطرة على الهواتف الذكية دون اتخاذ أي إجراء". وأضافت أن لديها أدلة كثيرة على أن هذه الوسائل تستخدم بمعرفة أنظمة حاكمة في مراقبة الناشطين والصحفيين البارزين. وتابعت: "لابد من أن تكون هناك بعض المساءلة عن ذلك، فلا يمكن أن يبقى هذا النشاط سريا". وتعقد محكمة في تل أبيب جلسة استماع تتناول مذكرة تقدمت بها منظمة العفو الدولية تطالب وزارة الدفاع الإسرائيلية بسحب تراخيص مجموعة "إن إس أو" التي تخول لها حق تصدير منتجاتها إلى الخارج.

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਕੰਪਨੀ ਵਲੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਵੱਟਸਐਪ ਕਾਲ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਯੂਜ਼ਰ ਕਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਿਸਰਚਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਇਸ ਚੂਕ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰਵੀਵਾਰ ਤੱਕ ਜੁਟੇ ਸਨ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਵਰਜ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰ ਲੈਣ। ਵੱਟਸਐਪ ਅਪਡੇਟ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਐਂਡਰੌਏਡ ਯੂਜ਼ਰ ਗੂਗਲ ਪਲੇਅ ਸਟੋਰ 'ਤੇ ਜਾਕੇ ਮੈਨਿਊ 'ਤੇ ਜਾਓ। ਫਿਰ ਮਾਏ ਐਪਸ ਤੇ ਗੇਮਸ 'ਤੇ ਜਾਓ, ਜੇ ਵੱਟਸਐਪ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਪਡੇਟ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਐਪਸ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਆਏਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬਟਨ ਅਪਡੇਟ ਕਹੇਗਾ। ਲੇਟੇਸਟ ਵਰਜ਼ਨ ਅਪਡੇਟ ਕਰੋ, ਜੋ 2.19.134 ਹੈ। iOS ਯੂਜ਼ਰ ਐਪ ਸਟੋਰ ਤੇ ਜਾਓ, ਅਪਡੇਟਸ ਤੇ ਜਾਓ, ਜੇ ਅਪਡੇਟ ਹੋ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਪਨ ਦਾ ਬਟਨ ਵਿਖਾਏਗਾ, ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਪਡੇਟ ਕਰੋ। ਨਵਾਂ ਵਰਜ਼ਨ 2.19.51 ਹੈ। ਵੱਟਸਐਪ ਖੁਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਐਪ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਸੇਜ ਐਂਡ ਟੂ ਐਂਡ ਐਨਕ੍ਰਿਪਟਿਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਮੈਸੇਜ ਦੇਖ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਰਾਹੀਂ ਹੈਕਰ ਟਾਰਗੇਟ ਦੇ ਫੋਨ 'ਤੇ ਮੈਸੇਜ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਬਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ? ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਯੂਜ਼ਰ ਇਸ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਚੁਨਿੰਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਢੇਡ ਸੌ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਵੱਟਸਐਪ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਕੰਪਨੀ 'ਐਨਐਸਓ ਗਰੁੱਪ' ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ 'ਸਾਈਬਰ ਆਰਮਜ਼ ਡੀਲਰ' ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


نجاد : الرأسمالية سبب الاحتقان بين الدول شن الرئيس الإيراني محمود أحمدي نجاد هجوماً على النظام العالمي في كلمته التي ألقاها اليوم الأربعاء أمام الجمعية العامة للأمم المتحدة. شاهدmp4 .لاستخدام هذا الملف لابد من تشغيل برنامج النصوص "جافا"، وأحدث الإصدارات من برنامج "فلاش بلاير" أحدث إصدارات برنامج "فلاش بلاير" متاحة هنا اعرض الملف في مشغل آخر وتجنب الرئيس الإيراني تعليقاته المثيرة للجدل عن إسرائيل في آخر ظهور له في قمة الجمعية العامة للأمم المتحدة قبل تنحيه عن منصبه العام المقبل، بحسب وكالة فرانس برس. ونقلت وكالة رويترز عن نجاد قوله إن إيران تتعرض لتهديد بشن عمل عسكري من "صهاينة غير متحضرين"، في إشارة إلى إسرائيل. واعتبر نجاد أن هذه التهديدات تهدف إلى إجبار الدول على الخنوع. وأضاف "التهديد المستمر من الصهانية غير المتحضرين باللجوء إلى عمل عسكري ضد أمتنا العظيمة هو مثال واضح على هذا الواقع المرير". العقوبات وشدد الغرب عقوباته على إيران بشكل كبير هذا العام بسبب برنامجها النووي، حيث حظر الاتحاد الاوروبي استيراد النفط الخام من طهران واستهدفت عقوبات أمريكية البنوك التي تتعامل مع البنك المركزي الإيراني. لكن هذه العقوبات لم تسفر عن تقدم ملموس باتجاه التوصل إلى حل دبلوماسي. الرئيس الإيراني محمود أحمدي نجاد يقول إن بلاده تتعرض لتهديد بشن عمل عسكري ضدها من جانب إسرائيل ويقول دبلوماسيون بالأمم المتحدة إن فرص فرض عقوبات جديدة من مجلس الأمن الدولي على إيران ضعيفة في الوقت الحالي في ظل معارضة روسيا والصين للفكرة. وسيجتمع مسؤولون كبار من وزارات الخارجية بالأعضاء الدائمين الخمس بمجلس الأمن بالإضافة إلى ألمانيا يوم الخميس في نيويورك لمناقشة الوضع في إيران. وذكر دبلوماسيون اوروبيون الثلاثاء ان دول الاتحاد الاوروبي تدرس اقتراحا بريطانيا بفرض عقوبات على ايران يدعو بشكل خاص الى فرض حظر على الشحن وتجميد "كامل" التعاملات المالية مع البنك المركزي الايراني. ودعت كل من بريطانيا وفرنسا والمانيا دول الاتحاد الاوروبي الاسبوع الماضي الى زيادة الضغوط على ايران بسبب برنامجها النووي والاتفاق على فرض عقوبات جديدة تتم المصادقة عليها في المحادثات التي سيجريها وزراء خارجية الاتحاد الاوروبي في لوكسمبرغ في 15 أكتوبر/تشرين الاول. اقرأ أيضا موضوعات ذات صلة

ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਸਨ ਰੂਹਾਨੀ ਟਰੰਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ 'ਚ ਟਰੰਪ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਲ ਹੀ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜੌਨ ਬੋਲਟਨ ਨੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ 'ਚ ਹੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ 'ਚ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ "ਮੌਲਵੀਆਂ" ਦਾ "ਕਾਤਲ ਰਾਜ" ਆਖਿਆ। ਬੋਲਟਨ ਨੇ ਧਮਕੀ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਅਮਰੀਕਾ, ਉਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇਗਾ ਤਾਂ "ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਰਕ ਹੋਵੇਗੀ"। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਟਰੰਪ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ... ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ 'ਚ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹਾਲ 'ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੱਸੇ ਤੇ ਫਿਰ ਠਹਾਕੇ ਹੀ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਟਰੰਪ ਵੀ ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।", ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਸਾ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਟਰੰਪ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ, ਅਮੀਰ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਸਊਦੀ ਅਰਬ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਕਿਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਟਰੰਪ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ 35 ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਸਮਾਜ" ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ਰੀਬੀ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ "ਮੱਧ ਵਰਗ" ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਸਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ "ਦਲੇਰ, ਨਵੇਂ" ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਸੰਪੰਨ ਲੋਕਤੰਤਰ" ਆਖਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਕਿਮ ਜੋਂਗ-ਉਨ ਨਾਲ ਜੂਨ 'ਚ ਹੋਈ ਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸਫਲ ਦੱਸਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਇਲਾਂ ਤੇ ਰਾਕੇਟਾਂ ਦਾ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਉੱਡਣਾ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਚੇਅਰਮੈਨ ਕਿਮ" ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਕੀ ਬੋਲੇ ਟਰੰਪ? ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਵਾਬ? ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਤਾਂ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੀ, ਸਗੋਂ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੂਅਲ ਮੈਕਰੋਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਭੰਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੂਅਲ ਮੈਕਰੋਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਪਣੀ ਸਰਬਸੱਤਾ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸਰਬਸੱਤਾ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਬਸੱਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਮੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਕਰੋਨ ਨੇ ਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ "ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਦੇ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨ" ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਗੋਂ ਇੱਕ "ਤੀਜੇ ਰਾਹ" ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ "ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਤੁਲਨ" ਕਾਇਮ ਹੋ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਪੱਖਤਾਵਾਦ ਨੂੰ ਅਪਣਾਏ ਬਗੈਰ ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿਚ ਅਗਾਂਹ ਨਹੀਂ ਵਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


ادت تصريحات ترامب عن الدواء الى اختفائه من الاسواق وكرر ترامب مراراً أن الأدوية التي تم تطويرها بغرض علاج مرض الملاريا ( الكلوروكوين ومشتقاته) تعالج مرض كوفيد-19 الذي يسببه فيروس كورونا المستجد رغم من أن العلماء يقولون إنه لا يوجد دليل قطعي على ذلك. وتجري حاليا دراسات لمعرفة مدى فعالية الكلوروكين ومشتقاته التي تستخدم لعلاج الملاريا. وتقول منظمة الصحة العالمية إنها تشعر بالقلق من الانباء التي تتحدث عن لجوء بعض الاشخاص الى هذه الأدوية وما يسبب ذلك من أضرار بالغة لهم. وقد كرر هذه المخاوف كبير مسؤولي الصحة الأمريكي السابق. ويقول الدكتور ريك برايت الذي عزله الرئيس الأمريكي دونالد ترامب من منصبه في أبريل / نيسان من قيادة جهود تطوير اللقاحات الحكومية ضد فيروس كورونا، إن تركيز ترامب على هذه الأدوية "شتت جهود عشرات العلماء الأمريكيين على مستوى البلاد". وأدت التغظية الاعلامية المكثفة لهذا الموضوع إلى إرتفاع الطلب على هذه الأدوية كعلاج محتمل لكورونا على المستوى العالمي. مواضيع قد تهمك نهاية هيدروكسي كلوروكوين فعاليته ضعيفة حتى في معالجة الملاريا ماذا نعرف عن هذه الأدوية؟ أشار الرئيس ترامب مراراً إلى الإمكانات التي يمتلكها عقار هيدروكسي كلوروكين في مؤتمراته الصحفية في البيت الأبيض. وقال خلال أحد هذه المؤتمرات: "ما الذي يمكن أن تخسره؟ تناوله" قاصداً الدواء. ولم يتأخر الرئيس البرازيلي جاير بولسونارو في تكرار إدعاءات ترامب حيث قال مقطع فيديو أن "هيدروكسي كلوروكوين يعمل في جميع المناطق" وسارعت فيسبوك الى حذف المقطع بسبب خرق المقطع لقواعد فيسبوك المتعلقة بنشر الأخبار الزائفة. ريك برايت عارض تصريحات ترامب عن فعالية هيدروكسي كلوروكوين في علاج كوفيد-19 فأقاله ترامب من منصبه بعد حديث ترامب عن هذا الدواء في أواخر مارس/ آذار الماضي شهدت الولايات المتحدة زيادة حادة في الوصفات الطبية لكل من الكلوروكين والهيدروكلوروكين. وقد تراجع الطلب عليها لاحقاً. تستخدم الأقراص التي تحتوي على مركب الكلوروكين منذ فترة طويلة في علاج الملاريا للحد من الحمى والالتهابات وتسود أمال أنها يمكن أن توقف تكاثرا الفيروس الذي يسبب مرض كوفيد-19 لم تعط التجارب الجارية على هذا الدواء حتى الآن ما يكفي من أدلة على فعاليته في علاج مرضى فيروس كورونا اضافة الى المخاطر التي تحملها آثاره الجانبية ومن بينها تضرر الكلى والكبد. يقول كومي كبينيغي من جامعة أوكسفورد والذي أعد بحثا ضد اختبار هذه الأدوية على مرضى كوفيد-19: "نحن بحاجة إلى تجارب سريرية عشوائية على نطاق أكبر وعالية الجودة من أجل تقييم فعاليتها بشكل أفضل". وتجري حالياً أكثر من 20 تجربة في هذا المجال في انحاء مختلفة من العالم من بينها الولايات المتحدة والمملكة المتحدة وإسبانيا والصين. في الولايات المتحدة تجري تجارب مختلفة على استعمال مزيج من الأدوية بما في ذلك الكلوروكين وهيدروكسي كلوروكوين ومضاد حيوي يسمى أزيثروميسين في علاج مرضى كوفيد-19. العلماء الامريكيون يجرون تجارب محدودة على فعالية هيدروكسي كلوروكوين في علاج كوفيد-19 وفي حالات الطوارئ ما هي الدول التي سمحت بها؟ في أواخر مارس / آذار منحت إدارة الغذاء والدواء الأمريكية (FDA) تصريحاً لاستخدام هذه العقاقير في "حالات الطوارئ في علاج عدد محدود من مرضى كوفيد-19 في المستشفيات". وهذا لا يعني أن إدارة الغذاء والدواء الأمريكية ترى أن هذه الأدوية فعالة في معالجة المرض. لكنه يعطي المسشتفيات الأذن في ظروف معينة في طلب واستخدام هذه الأدوية من المخزونات الحكومية لاستخدامها في علاج مرضى كوفيد-19. وما لبثت أن أصدرت إدارة الغذاء والدواء الأمريكية في 24 أبريل/ نيسان تحذيراً من مخاطر استخدام المواد بسبب التقارير التي تتحدث عن مشاكل في انتظام نبضات القلب لدى المرضى. وقالت الحكومة الأمريكية إن 30 مليون جرعة من دواء هيدروكسي كلوروكين تبرعت بها شركة أدوية مقرها ألمانيا للولايات المتحدة الأمريكية. كما تستعمل دول أخرى الأدوية المضادة للملاريا في علاج مرضى فيروس كورونا بدرجات متفاوتة. وسمحت فرنسا للأطباء بوصف هذه الأدوية لمرضى كوفيد-19 لكن هيئة الرقابة على الدوية في البلاد حذرت من آثارها الجانبية. من بين الاثار الجانبية لهيدروكسي كلوروكوين تضرر الجهاز البولي والكبد بيل غيتس: قد نحتاج لتقديم تنازلات للتعجيل بإنتاج لقاح لفيروس كورونا وأوصت وزارة الصحة الهندية باستخدام هيدروكسي كلوروكين كعلاج وقائي للعاملين في مجال الرعاية الصحية وكذلك للأسر التي تتعامل مع حالات مؤكدة لمرض كوفيد-19 وبموجب وصفة طبية من الطبيب. ورغم ذلك حذرت هيئة الأبحاث الحكومية الهندية من الاستخدام الواسع للعقار وقالت إنه "تجريبي" وفقط في حالات الطوارئ. سمحت العديد من دول الشرق الأوسط باستخدام هذا العقار أو تجربته. ومن بينها مملكة البحرين (التي تقول أنها كانت من أوائل الدول التي استخدمته لعلاج مرضى الفيروس) والمغرب والجزائر وتونس. هل هناك ما يكفي منها؟ مع تزايد الاهتمام بهذه الأدوية كعلاج محتمل لمرضى كوفيد-19 شهدت العديد من البلدان ارتفاعاً في الطلب عليها وتراجع مخزونها في تلك الدول. وعقار الكلوروكوين ومشتقاته متوفر على نطاق واسع في الصيدليات منذ أمد طويل وخاصة في البلدان النامية لعلاج مرض الملاريا على الرغم من انخفاض فعاليتها ضده حيث أصبح المرض مقاوماً بشكل متزايد للدواء. تعرف على "القبائل الأصلية" التي حذرت من تفشي الأوبئة وحظر الأردن بيع هيدروكسي كلوروكوين في الصيدليات لتفادي تخزينه في المنازل. كما قررت وزارة الصحة الكويتية سحب جميع الأدوية التي تحتوي على العقار من الصيدليات الخاصة وحصرها في المستشفيات والمراكز الصحية. كما حظرت كينيا بيع الكلوروكين دون وصفة طبية. الهند منتج رئيسي لهذه الأدوية وفي مرحلة ما فرضت حظرا على تصديرها. لكنها رفعت الحظر بعد أن وجه الرئيس ترامب نداء شخصياً لرئيس الوزراء الهندي ناريندرا مودي. بيل غيتس: قد نحتاج لتقديم تنازلات للتعجيل بإنتاج لقاح لفيروس كورونا الاستخدام غير المنظم غير آمن لا تزال الأسر في نيجريا تستخدم بانتظام أقراصاً تحتوي على الكلوروكين لعلاج الملاريا على الرغم من أنه تم حظر استعمال هذا الدواء منذ عام 2005 كخيار اول في معالجة المرض بسبب قلة فعاليته. أثارت أنباء عن دراسة جرت في فبراير/ شباط الماضي في الصين حول استخدام الكلوروكوين لمعالجة مرضى فيروس كورونا الكثير من الاهتمام في نيجيريا وبدأ الناس في تخزين الدواء. وبعد إشارة ترامب إليه كعلاج ضد مرضى الفيروس زاد الاقبال عليه واختفى الدواء من المتاجر والصيدليات بسرعة كبيرة. لكن الهيئة الحكومية المسؤولة عن مكافحة الأمراض في نيجريا طالبت الناس بالتوقف عن تناول الدواء لأن "منظمة الصحة العالمية لم تصرح باستخدام الكلوروكين في معالجة مرضى كوفيد-19". بينما أوصى حاكم ولاية باوشي النيجيرية بالا محمد الناس باستخدام الكلوروكين وزيثروماكس بعد أن تناولهما هو بنفسه. وقال مسؤولون في ولاية لاغوس إن هناك عددا من الأشخاص الذين تعرضوا للتسمم بسبب تناول جرعات زائدة من الكلوروكين.

ਸਾਇੰਸ ਜਰਰਲ ’ਲੈਂਸੇਟ’ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲਾਗ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਲੇਰੀਆ ਦੀ ਇਸ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਲਾਗ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਵਾਈ ਦੀ ਦਰਾਮਦਗੀ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇਹ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾਏ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪੂਰਤੀ ਕਰੇ। ਟਰੰਪ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਢਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਚਿਤਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੱਡੀ ਦੀ ਖਿਲਾਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦਵਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਕਲੀਨੀਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਮਲੇਰੀਆ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਪਸ ਜਾਂ ਗਠੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੋਰੋਨਾ ਲਾਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਕਲੀਨੀਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਇਸ ਦਵਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦਿ ਲੈਂਸੇਟ ਦੀ ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ 96,000 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਨਕਸ਼ਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ 'ਚ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਕੇਸ ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ ਪੂਰਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਅਪਡੇਟ ਕਰੋ Source: Johns Hopkins University, national public health agencies ਅੰਕੜੇ-ਆਖ਼ਰੀ ਅਪਡੇਟ 4 ਦਸੰਬਰ 2020, 2:57 ਬਾ.ਦੁ. IST ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 15,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਐਂਟੀਬਾਓਟਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੇਵਲ ਇਕੱਲੀ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਰ 18 ਫੀਸਦ ਰਹੀ, ਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਰ 16.4 ਫੀਸਦ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਰ 9 ਫੀਸਦ ਰਹੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਜਾਂ ਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਐਂਟੀਬਾਓਟਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਕਲੀਨੀਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੈਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਵਿਡ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੈਗੇਟਿਵ ਆਏ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਲਾਹਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਟ੍ਰਾਇਲ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਯੂਰਪ, ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਹਤਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਲੈਂਸੇਟ ਦੀ ਸਟੱਡੀ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਣ ’ਤੇ ’ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ’ ਦੇ ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟਰ ਡਾਕਟਰ ਡੇਬੋਰਾਹ ਬਕਰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬਚਾਅ ਲਈ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ’ਯੂਐੱਸ ਫੂਡ ਐਂਡ ਡਰੱਗ ਐਡਮਿਨਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ’ ਦਾ ਰੁਖ਼ ’ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ’ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਗਠਨ ’ਪੈਨ ਅਮਰੀਕਾ ਹੈਲਥ ਆਰਗਨਾਈਜੇਸ਼ਨ’ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾਕਟਰ ਮਾਕੋਰਸ ਐਸਿਪਨਾਲ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਲੀਨੀਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


لم يتم حذف هذه الصورة للبصل أرادت شركة "ذا سيد كومباني" في نيوفاوندلاند في كندا، نشر إعلان على فيسبوك، لبذور نوع من البصل الخاص بها والمسمّى بصل "والا والا". ولكن لدهشتهم، تمّ رفض الإعلان لكونه يحمل دلالات "جنسية واضحة". وفي بيان يوم الأربعاء، اعتذرت شركة التواصل الاجتماعي عن الخطأ الذي ارتكبته تقنيتها الآلية. وأظهر الإعلان الذي ألغاه موقع فيسبوك، بصل "والا والا"، المعروف بحجمه ونكهته الحلوة، مكدساً في سلة، مع بعض شرائح البصل الى جانب السلة. وقال مدير متجر البذور، جاكسون ماكلين، إن الأمر استغرق منه بعض الوقت ليدرك ما هي المشكلة مع النشر. ثمّ اكتشف أنّ "شيئاً ما بالأشكال المستديرة" للبصل يمكن أن يوحي بأنّ الصور هذه هي للأثداء أو الأرداف. وكان يعلم أن عملاءه سيجدون رفض الإعلان أمراً مضحكاً، فنشر الصورة التي تضمنت رسالة التحذير التلقائية من فيسبوك على صفحة الشركة. وقال ماكلين إنّ بعض العملاء نشروا صوراً لجزر وقرع يحتمل أن يكون فيها إيحاء جنسي رداً على فيسبوك. وتواصل ماكلين مع فيسبوك بشأن الإعلان. وقالت ميغ سينكلير، رئيسة العلاقات العامة في فيسبوك كندا، لبي بي سي: "نحن نستخدم التكنولوجيا الآلية لإبعاد التعري عن تطبيقاتنا، لكنّ (هذه التكنولوجيا) في بعض الأحيان، لا تعرف بصلة والا والا من (شيء آخر)، كما تعلمون". وأضافت: "أعدنا الإعلان ونأسف على أي مشاكل يمكن أن نكون تسببنا بها للشركة". وقال ماكلين إن الشركة بصدد رقمنة مخزونها بالكامل لجعل التسوق عبر الإنترنت أكثر سهولة وسط جائحة فيروس كورونا، وشمل ذلك تعزيز بعض الإعلانات على فيسبوك، مثل إعلان بصل "والا والا". وأضاف أنّ بصل "والا والا" هو "أحد أصناف البصل القديمة"، وقد أعيد مؤخراً إلى المخزون بناءً على طلب العملاء. ويتم بيعه الآن بسرعة نظراً للسمعة "السيئة" التي اكتسبها مؤخراً. وقال ماكلين: "لقد بعنا في الأيام الثلاثة الماضية أكثر من السنوات الخمس الماضية"، مضيفاً أن بصل "والا والا" أصبح الآن مدرجاً تحت قائمة "البصل المثير" على موقع الشركة.

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਟੋਰ ਦੀ ਪਿਆਜਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਸੈਕਸੀ ਕਹਿ ਕੇ ਛਾਪਣੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਯਾਨਿ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਆਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਸਧਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਸੈਕਸੀ' ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਿਊਫਾਊਂਡਲੈਂਡ ਦੇ ਸੈਂਟ ਜੋਨਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ 'ਈਡਬਲਿਊ ਗੇਜ਼' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਉੱਤੇ 'ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ' ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਛਾਪਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ 'ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਕਸੀ' (ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਨਗਨਤਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ) ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੈਬਸਾਈਟ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਜਾਨ ਵਾਲੀ 'ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ' ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਜਿਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਪੋਸਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ 'ਤੇ 'ਵਾਲਾ-ਵਾਲਾ' ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਸੀ। ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਇਹ ਕਿਸਮ ਆਪਣੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛਾਪਿਆ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਈਡਬਲਿਯੂ ਗੇਜ਼ ਸਟੋਰ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਜੈਕਸਨ ਮੈਕਲਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗਾ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਜੈਕਸਨ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪਿਆਜ਼ ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ 'ਸਤਨ' ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੈਕਸਨ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਹਕ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੀ ਇਸ ਗਲਤੀ 'ਤੇ ਹੱਸਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਅਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਮੈਸੇਜ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੋਸਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਕਲਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ ਗਲਤ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਸਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਫੇਸਬੁੱਕ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਮੇਗ ਸਿਨਕਲੇਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਤਕਨਾਲੌਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਵੈਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਨਗਨਤਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖ ਸਕੀਏ। ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਪਿਆਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਟੈਕਨੋਲਾਜੀ ਤੋਂ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਆਜ਼ ਦੇ ਉਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" ਫੇਸਬੁੱਕ ਮੁਤਾਬਕ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਤਕਨਾਲੌਜੀ ਕਾਰਨ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਸਟੋਰ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਮੈਕਲਿਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਆਨਲਾਈਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਵਾਲਾ-ਵਾਲਾ’ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੰਗ ਵਧੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਵਿਕਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉੰਨੀ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ 'ਸੈਕਸੀ ਪਿਆਜ਼' ਵਜੋਂ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)