وقد تسبب هذا الصراع الدموي في تدمير أحياء كاملة، وتهجير ما يزيد على تسعة ملايين شخص. وهذه هي قصة الحرب الدائرة في ثمانية نقاط قصيرة. 1- احتجاجات بدأ الصراع السوري على شكل موجة من الاحتجاجات المطالبة بتنحي الأسد تعود جذور الصراع السوري إلى الاحتجاجات التي اندلعت في مارس/آذار 2011 في مدينة درعا جنوبي البلاد عقب اعتقال وتعذيب بعض الشباب المراهقين الذين رسموا شعارات ثورية على حائط مدرسة. وعندما أطلقت قوات الأمن النيران على المتظاهرين وقتلت العديد منهم، زاد عدد المحتجين في الشوارع. مواضيع قد تهمك نهاية وتسببت هذه الاضطرابات في احتجاجات عمت أرجاء البلاد للمطالبة بتنحي الأسد. وأدى استخدام الحكومة للقوة العسكرية وإخماد المعارضة إلى زيادة عزيمة المحتجين. وبحلول يونيو/حزيران 2011، خرج مئات الآلاف في مظاهرات في العديد من المدن في أنحاء البلاد. 2- أعمال عنف بدأ المعارضون في حمل السلاح في نهاية المطاف للدفاع عن أنفسهم، ثم تطور الأمر إلى استخدامه لطرد قوات الأمن من مناطق تمركزهم. وانجرفت البلاد إلى حرب أهلية عندما بدأت قوات المعارضة المسلحة في قتال القوات الحكومية الموالية للأسد، والسيطرة على المدن والقرى والمناطق الريفية. وامتد القتال ليصل إلى العاصمة دمشق، وحلب ثاني أكبر المدن السورية في عام 2012. وبحسب تقرير أصدرته الأمم المتحدة في يوليو/تموز 2013، قُتل أكثر من 100 ألف شخص. وتوقفت المنظمة الدولية بعد ذلك عن تحديث حصيلة القتلى، التي يقول النشطاء إنها تجاوزت 140 ألف قتيل. 3- المعارضة يفوق عدد الإسلاميين والموالين للقاعدة أعداد باقي القوى المدنية في صفوف المعارضة لا تزال المعارضة منقسمة على نفسها بشدة، إذ إنها فشلت في التوافق فيما بينها بشكل كبير ولم تتحد إلا فيما يخص حاجتها لإنهاء حكم الأسد. وعلى الجبهة السياسية، تشكل عدد من التحالفات لكسب تأييد دولي. لكن الصراع على السلطة وغياب دعم النشطاء والثوريين داخل سوريا، ومحدودية الدعم المادي والعسكري، كلها عوامل أضعفت من قوة هذه التحالفات. وتطورت المعارضة المسلحة بشكل ملحوظ، حيث وصل عدد الجماعات المقاتلة إلى ألف جماعة، تضم نحو مئة ألف مقاتل. ويفوق عدد الإسلاميين المتشددين والجهاديين الموالين للقاعدة عدد القوى المدنية والعلمانية. وأثارت سياسات المتشددين الوحشية مخاوف واسعة، وتسببت في تأجيج الصراع بين قوى المعارضة. 4- مجازر انجرفت البلاد إلى الحرب الأهلية عندما حملت قوى المعارضة السلاح لحماية نفسها، ثم تطورت إلى قتال قوات الأسد بدأت مفوضية تابعة للأمم المتحدة التحقيق في جمع الانتهاكات المزعومة لحقوق الإنسان منذ مارس/آذار2011. وتملك المفوضية أدلة على ارتكاب الطرفين جرائم حرب كالتعذيب واحتجاز رهائن والقتل والإعدام . ورغم منع المحققين من دخول سوريا، والحد من اتصالاتهم بشهود العيان، فإن جهات التحقيق تمكنت من تأكيد وقوع 27 حادثة قتل جماعي على الأقل. وبحسب التقرير، ارتكبت القوات الحكومية والقوات الموالية لها 17 مجزرة، أدت إلى مقتل مئات المدنيين في بلدة الحولة في مايو/أيار 2012، وفي بلدة بانياس في أغسطس/آب 2013. وارتكبت قوات المعارضة المسلحة عشر مجازر، من بينها ذبح 190 شخصا على الأقل في ريف اللاذقية في أغسطس/آب 2013 على يد مقاتلين جهاديين ومتشددين. 5- الأسلحة الكيميائية قبل بدء الصراع، كان الجيش السوري يمتلك واحدا من أكبر مخزونات الأسلحة الكيميائية في العالم من بينها أكثر من ألف طن من المواد الكيمياوية والمواد الخام الكيميائية، بما فيها خردل الكبريت والسارين. وأكدت الحكومة أن ترسانة السلاح الكيميائي آمنة ولن تُستخدم أبدا داخل سوريا. لكن في مطلع عام 2013 بدأت تظهر تقارير عن وقوع هجمات بالأسلحة الكيميائية. وفي 21 أغسطس/آب 2013، أُطلقت صواريخ محملة بمادة السارين على الحزام الزراعي في الغوطة بمحيط دمشق، وتراوح عدد القتلى ما بين 300 و1430 شخصا. وقالت قوى المعارضة والقوى الغربية إن الحكومة وحدها هي القادرة على تنفيذ مثل هذه الهجمات. في بادئ الأمر، حمل الأسد قوى المعارضة مسؤولية سقوط القتلى، لكن بعد مرور أسابيع، وافق الرئيس السوري على صفقة أمريكية-روسية من شأنها نزع الأسلحة الكيميائية السورية بنهاية يونيو/حزيران 2013. 6- اللاجئون تسبب الصراع السوري في تهجير أكثر من مليوني ونصف المليون شخص، معظمهم من النساء والأطفال، وهو أكبر نزوح للاجئين في التاريخ الحديث. وتحملت الدول المجاورة عبء هذه الأزمة، إذ يبذل لبنان والأردن وتركيا جهودا هائلة من أجل استيعاب هذا العدد الكبير من اللاجئين. ومع مطلع عام 2013، زاد عدد المهاجرين بشكل كبير نتيجة تردي الأوضاع في سوريا. ويعتقد أن ستة ملايين ونصف المليون شخص نزحوا داخل سوريا، معظمهم بحاجة إلى مساعدات. وبذلك يصل مجموع اللاجئين السوريين إلى تسعة ملايين شخص، أي ما يقرب من نصف تعداد السكان في البلاد. وطالبت الأمم المتحدة بتوفير مبلغ ستة ونصف مليار دولار لتوفير مساعدات طبية وغذائية ومياه ومأوى لنحو ثلاثة أرباع السوريين المتوقع أن يكونوا بحاجة لمساعدات في 2014، وهي أكبر حزمة مساعدات تطلبها الأمم المتحدة في تاريخها. 7- حرب بالوكالة أصبح الصراع السوري حرب نفوذ بين القوى المحلية والدولية، بشكل أجج الطابع الطائفي بدأ الصراع السوري كانتفاضة أخرى ضمن سلسلة انتفاضات الربيع العربي، ثم انتهى إلى حرب شرسة بالوكالة بين قوى إقليمية ودولية. أيدت إيران وروسيا الحكومة السورية التي يقودها العلويون بقيادة بشار الأسد، وزادتا من دعمهما بشكل تدريجي. وساعدا هذه القوات الحكومية على تحقيق مكاسب ضد قوات المعارضة العام الماضي. وعلى الجانب الآخر، تحظى المعارضة ذات الغالبية السنية بدعم تركيا والسعودية وقطر وبلدان عربية أخرى. بالإضافة إلى دعم الولايات المتحدة الأمريكية وبريطانيا وفرنسا. كما أن هناك وجود على الأرض للجماعات الجهادية المتصلة بالقاعدة وحزب الله اللبناني، وهو ما يساهم في تعزيز النزاع الطائفي بشكل مستمر. 8- محادثات السلام توقفت محادثات جنيف 2 لرفض الحكومة السورية مناقشة مطالب المعارضة وإصرارها على مناقشة "مكافحة الإرهاب" توصل المجتمع الدولي منذ فترة طويلة إلى أن الحل الوحيد للصراع لابد أن يكون سياسيا، بعد فشل الطرفين في تحقيق انتصار عسكري حاسم ينهي الأزمة. ومع ذلك، فشلت بعض محاولات الأمم المتحدة وجامعة الدول العربية في التوصل لاتفاق لوقف إطلاق النار وبدء محادثات. وفي مايو/آيار 2013، بدأت الولايات المتحدة وروسيا العمل على عقد مؤتمر في سويسرا لتنفيذ اتفاق جنيف 2012، وهي اتفاقية دولية تدعمها الأمم المتحدة وتنص على تشكيل حكومة انتقالية في سوريا بموافقة طرفي الصراع. وبدأت هذه المحادثات، والمعروفة باسم جنيف 2، فقط في يناير/كانون الثاني 2014، لكنها توقفت في الشهر التالي بعد جلستين فقط. وأرجع مبعوث الأمم المتحدة، الأخضر الإبراهيمي، فشل المحادثات إلى رفض الحكومة السورية مناقشة مطالب المعارضة وإصرارها على التركيز على "مكافحة الإرهاب"، وهو المصطلح الذي تستخدمه الحكومة في الإشارة إلى المعارضة.

ਜਦੋਂ ਕੋਲੀਰੀਨ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਤਤਕਾਲ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਸ ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੀ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਪੈਨੋਰਮਾ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਅਰਬੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਬਾਗੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਧੜੱਲੇ ਨਾਲ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਅਸਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾ ਉੱਪਰ ਰਸਾਇਣਕ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ 2013 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਪਗ 106 ਰਸਾਇਣਕ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ꞉ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਬਾਰੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ( ਸੀਡਬਲਿਊਸੀ) ਉੱਪਰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਕੇ ਦੇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਉੱਪਰ ਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੀਰੀਆ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਮਿਸ਼ਕ ਉੱਪਰ ਹੋਏ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸੰਧੀ ਉੱਪਰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਰਵ ਏਜੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਦਿਲ ਕੰਬਾਊ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦਹਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਰੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਸ਼ਰ ਅਲ-ਅਸਦ ਆਖ਼ਰ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਪੱਛਮੀਂ ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਹਮਲਾ ਸਿਰਫ ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਉੱਪਰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਅਸਦ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦਿਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਨੂੰ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਵਾਲੀ ਸੰਧੀ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਮਗਰੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਉੱਪਰ ਪਾਬੰਦੀ ਲਈ ਸੰਗਠਨ (ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ) ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵੱਲੋ ਐਲਾਨਸ਼ੁਦਾ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਸੌ ਟਨ ਦੇ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਸਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰਹੇ। ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਅਲੋਪੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਸਦ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਦਖਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਸੀ। ਅਬੂ ਜਾਫ਼ਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਮਲੇ ਖੌਫ਼ਨਾਕ ਸਨ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਹਿਸਾਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਨੀਂਦੇ ਸੁਆ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਧੀਮੀ ਮੌਤ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗੋਤੇ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੱਚੀਂ ਇਹ ਬੜਾ ਖ਼ੌਫਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨਕਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਾਚਡਾਗ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਉੱਪਰ ਨਿਗ੍ਹਾ ਰੱਖਦੇ ਗਨ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਸੰਗਠਨ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਮਾਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫੇਰ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇਰਾਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮੈਨਿਟੇਰੀਅਨ ਲਾਅ ਅਧੀਨ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਉੱਪਰ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਰਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਫੌਜੀ ਤਰਕ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਲਈ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹਨ। ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜ਼ਖਮ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੀੜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ ਦੇ ਤੱਥ ਤਲਾਸ਼ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ-ਯੂਐਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸਾਲ 2013 ਤੋਂ 2018 ਦੌਰਾਨ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਦਿਲ ਕੰਬਾਊ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦਹਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਆਯੋਗ ਅਤੇ ਯੂਐਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕਿ 18 ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੈਨੋਰਮਾ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਅਰਬੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ 164 ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸੀਡਬਲਿਊਸੀ ਉੱਪਰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ 164 ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 106 ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸਬੂਤ ਵੀ ਹਨ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕੁ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਮਲੇ ਹੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਜਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਜੂਲੀਅਨ ਤੰਗਾਏਰੇ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਰਕਾਰੀ ਫੌਜ ਤੋਂ ਜੋ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਮਲੇ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫੌਜ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।" ਅਬਦੁਲ ਹਾਮਿਦ ਯੂਸਿਫ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੇ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਸਥਾਈ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਕੈਰਿਨ ਪਿਸਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੋਝੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ।" ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2013 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 164 ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਪੜਤਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸਰੋਤ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਆਯੋਗ, ਮਾਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ, ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਰਿਸਰਚਰਾਂ ਨੇ ਯੂਐਨ ਅਤੇ ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਪੜਤਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਕਈ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵੀ ਖੋਜ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਰਵ ਏਜੰਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਰਿਸਰਚਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ। ਮਤਲਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੇਂ ਸਬੂਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਲ 106 ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਕੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਵੀਡੀਓ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਵੇਰਵੇ ਸਹਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਡਾਟੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਸੂਬੇ ਇਦਲਿਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਹਾਮਾ, ਏਲੋਪੋ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਮਿਸ਼ਕ ਕੋਲ ਪੂਰਬੀ ਘੂਟਾ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੈਮੀਕਲ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਮਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਫਰ ਜਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਫੱਟੜ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਪੂਰਬੀ ਘੂਟਾ ਦੇ ਡੂਮਾ ਵਿੱਚ ਫੱਟੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਫੌਜ ਦਰਮਿਆਨ ਜੰਗੀ ਮੈਦਾਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ 4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਨੂੰ ਇਦਲਿਬ ਸੂਬੇ ਦੇ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ੇਈਖੌਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ 80 ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਮਲੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਨ। ਯੂਐਨ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਫਟੱੜ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘਣੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਸਕ ਬਣਾ ਲਏ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਜੂਨ 2014 ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਰਸਾਣਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਰੂਸ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ 2013 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਟੈਂਗਾਈਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।'' "ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਬਾਰੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ।'' ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਰਾਉਣਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 2018 ਵਿੱਚ ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਹਿਮਤ ਉਜ਼ੁਮਕੁ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਸਾਰਿਆਂ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੂਨ 2014 ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਰੁਕਿਆ। ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਚਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਨੂੰ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ੇਈਖੌਨ ਵਿੱਚ ਅਬਦੁੱਲ ਯੋਸ਼ੇਫ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 11 ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਦੋ ਜੌੜੇ ਬੱਚੇ, ਦੋ ਭਰਾ, ਇੱਕ ਭਤੀਜਾ ਅਤੇ ਕਈ ਗੁਆਂਢੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਉਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਝੱਗ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਖੌਫ਼ਨਾਕ ਪਲ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੈਮੀਕਲ ਹਮਲਾ ਹੈ।'' "ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। 15 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਨਮੋਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਗੁਆ ਦਿੱਤੇ।'' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ꞉ਸਾਈਟ ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ ਅਤੇ ਯੂਐਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰੀਨ ਗੈਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਸਰੀਨੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਈਨਾਇਡ ਤੋਂ 20 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਨਰਵ ਏਜੰਟ ਤੋਂ ਇਨਜ਼ਾਈਮ ਰਸਾਣਿਕ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਰਵ ਸੈਲ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਂਝੀ ਜਾਂਚ ਦਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਸਰੀਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਸੀਰੀਆਈ ਏਅਰਫੋਰਸ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ ਸੀ। ਖ਼ਾਨ ਸ਼ੇਈਖੌਨ ਤੋਂ ਜੋ ਤਸਵੀਰਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸੀਰੀਆਈ ਏਅਰਫੋਰਸ ਦੇ ਬੇਸ 'ਤੇ ਮਿਸਾਈਲ ਹਮਲੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹਥਿਆਰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਸ਼ਰ ਅਲ ਅਸਦ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਨ ਸ਼ੇਈਖੌਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੂਸ ਦਾ ਕਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ ਸਨ। ਰੂਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉੱਥੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖੀਰੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਓਪੀਸੀਡਬਲਿਊ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸਟੀਫਨ ਮੋਗਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਹਨ ਕਿ ਖਾਨ ਸ਼ੇਈਖੌਨ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰੀਨ ਦਾ ਇਸੇਤਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੀਰੀਨ ਦੇ ਸੈਂਪਲ ਅਤੇ 2014 ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਤਬਾਹ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਪਸ਼ਟ ਮੇਲ ਹੈ। ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅਸਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਸਾਂਝੇ ਜਾਂਚ ਦਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਨ ਦਾ ਸੈਂਪਲ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਜ਼ਖੀਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਕਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਬਲਕਿ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਬੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਡੀਓ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ 106 ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 51 ਹਮਲੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਸਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ 2015 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਨੇ ਵੀ ਸਾਰੀਆ ਵਿੱਚ ਅਸਦ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਸਾਇਣ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਣਨੀਤਿਕ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ ਚੈਟਮ ਹਾਊਸ ਦੇ ਡਾ. ਖਾਤਿਬ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅਸਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਣਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਸਦ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਆਖਰੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ। ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸਦ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ। ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਰਾਉਣਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਲੱਪੋ ਦੀ ਜੰਗ ਅਸਦ ਲਈ ਕਾਫੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਕੈਮੀਕਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਰਣਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਬੂ ਜਾਫਨ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਹਮਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ ਉਹ ਐਲੱਪੋ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਨ। ਜਾਫ਼ਰ ਨੇ ਕੈਮੀਕਲ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਮੁਰਦਾਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਕਲੋਰੀਨ ਦੀ ਬਦਬੂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਲੋਰਿਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਮ ਘੁੱਟਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੜਾਕੂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦਿਖਦੇ ਸੀ।'' ਜਦੋਂ ਕੋਲੀਰੀਨ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਤਤਕਾਲ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਸ ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੀ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਰਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੜਬੜੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੋਲੋਰਿਨ ਦੇ ਕਣ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਜਿਵੇਂ- ਅੱਖ, ਗਲੇ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ ਦੇ ਸੰਪਕਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਐਸਿਡ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੀਰੀਆਈ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਕਲੋਰੀਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਬੀਬੀਬਸੀ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਐਲੱਪੋ ਵਿੱਚ 11 ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਲੋਰਿਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


ترامب وافق على لقاء كيم في مايو/أيار المقبل وكان مسؤولون كبار من سيول قد نقلوا إلى ترامب دعوة زعيم كوريا الشمالية، والتي قبلها وأكد رغبته في اللقاء، وهو ما يمثل تطورا هاما وتاريخيا في علاقات البلدين بعد أشهر من تصاعد الأزمة في شبه الجزيرة الكورية. وستكون تلك هي المرة الأولى التي يلتقي فيها رئيس أمريكي مع زعيم كوري شمالي، في تاريخ علاقات البلدين مما سيعد حدثا تاريخيا. ترامب يدعو كوريا الشمالية إلى "طاولة التفاوض" وقال مستشار الأمن القومى الكوري الجنوبي، تشونغ يوي-يونغ، إن الرئيس الأمريكي دونالد ترامب أعلن أنه سيلتقى زعيم كوريا الشمالية فى مايو/أيار المقبل. وأضاف في مؤتمر صحفي، أمام البيت الأبيض عقب لقاء ترامب، إن كيم وافق أيضا على وقف التجارب النووية والصاروخية وأنه "ملتزم بنزع السلاح النووي". وكان وفد كوريا الجنوبية قد أجرى محادثات غير مسبوقة مع كيم جونغ أون، في بيونغ يانغ هذا الأسبوع، ثم سافر إلى الولايات المتحدة لنقل رسالته إلى ترامب. كيم جونغ اون: زعيم كوريا الشمالية الذي يثير ذعر العالم وتمثل تلك اللقاءات وهذا التطور استمرارا لنهج التهدئة وذوبان الثلوج بين سيول وبيونغ يانغ منذ دورة الألعاب الأولمبية الشتوية الأخيرة في كوريا الجنوبية، والتي شهدت حضورا لافتا من جارتها الشمالية. وقال ترامب، إن التطور الأخير يمثل "تقدما كبيرا"، وهو ما يمثل تغيرا في موقفه حيث قال من قبل إنه "لا جدوى من الحديث مع كوريا الشمالية". لكنه شدد في الوقت ذاته على بقاء العقوبات المفروضة على نظام بيونغ يانغ سارية المفعول حتى يتم التوصل إلى اتفاق ثابت. الامتناع عن التجارب النووية وأشار مستشار الأمن القومي الكوري الجنوبي إلى أن "سياسة الضغط القصوى التي يبذلها الرئيس الأمريكي " بالإضافة إلى الإجماع الدولي أديا للوصول إلى هذه النقطة. وقال تشونغ في مؤتمر صحفي "أخبرت الرئيس ترامب في اجتماعنا أن الزعيم الكوري الشمالي كيم جونغ أون ملتزم بنزع السلاح النووي." وأضاف: "أعرب الرئيس ترامب عن تقديره للإحاطة، وقال إنه سيجتمع مع كيم جونغ أون بحلول مايو / أيار لبحث نزع السلاح النووي الدائم". وتم عزل كوريا الشمالية على الساحة الدولية لعقود بسبب انتهاكات حقوق الإنسان الموثقة وسعيها للحصول على الأسلحة النووية، في تحد للقوانين الدولية. لكن لورا بيكر ، مراسلة بي بي سي في سيول ، تقول إنه من المهم ملاحظة أن كوريا الشمالية لم تعلن بعد أنها ستتخلى عن أسلحتها النووية. وأضافت أن الزعيم الكوري الشمالي حقق فوزًا دعائيًا، لكن ترامب سيشعر أيضًا بتحقيق الفوز وتأكيد أن الفضل في هذا التطور الهام يعود لسياسته القوية في إجبار يونغ أون على الجلوس على طاولة المفاوضات. واستهزأ ترامب بزعيم كوريا الشمالية مراراً وتكراراً، وهدده العام الماضي بـ "النيران والغضب التي لم يشهدها العالم من قبل" إذا استمر في تهديد الولايات المتحدة. ترامب يتوعد كوريا الشمالية برد "قاس جدا" وتقول مراسلتنا إنه لا يزال من غير الواضح ما الذي تطالب به كوريا الشمالية مقابل هذه المحادثات.

ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਆਗੂ ਕਦੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਅਪਾਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦੀ ਜੰਗ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਜਦੋਂ ਕਿਮ ਨੇ ਟਰੰਪ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। 19 ਸਿਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ 'ਡੋਟਾਰਡ' ਕਿਹਾ। ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੁੱਢਾ। ਕਿਮ ਦੇ ਹੱਤਕ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਰੰਪ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, "ਕਿਮ ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਢਾ ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟਾ ਤੇ ਮਧਰਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੋਸਤ ਬਣਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ-ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਕਿਮ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਧਮਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਟਰੰਪ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਾ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਵੀ ਟਰੰਪ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਦੇ ਸਰਬਉੱਚ ਆਗੂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਖਿਲਾਫ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਜਾ-ਏ-ਮੌਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਆਰ-ਪਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤਿਆਰ ਕਿਉਂ? ਉੱਤਰੀ-ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਟਰੰਪ ਨੂੰ 'ਜਹਿਰੀਲੀ ਖੁੰਭ', 'ਕੀੜਾ', 'ਗੈਂਗਸਟਰ', 'ਠੱਗ', 'ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੀਮਾਰ ਬੁੱਢਾ', 'ਬੀਮਾਰ ਕੁੱਤਾ' ਅਤੇ 'ਪਾਗਲ' ('ਡੋਟਾਰਡ') ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉੱਤਰੀ-ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੂੰ ਮਧਰੇ ਤੇ ਮੋਟੋ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਉੱਤਰੀ-ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਨੇ 26 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਟਰੰਪ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਹਿਰੀਲੀ ਖੁੰਭ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਗਲ ਬੁੱਢਾ ਹੈ।" 23 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ-ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਰੋਡੋਂਗ ਸਿਨਮੁਨ ਨੇ ਟਰੰਪ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ " ਵਿਕਰਿਤ ਇਨਸਾਨ...ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਗੁੰਡਾ, ਇੱਕ ਠੱਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਚਕਾਨਾ ਇਨਸਾਨ ਹੈ।" ਟਰੰਪ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਬਟਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਰੋਟੀ ਲਈ ਤਰਸਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੰ ਦੱਸੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਬਟਨ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਟਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਮੇਰਾ ਬਟਨ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਪਏ ਬਟਨ ਬਾਰੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੋਡੋਂਗ ਸਿਨਮੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਇੱਕ 'ਸਾਈਕੋਪੈਥ', 'ਪਾਗਲ' ਅਤੇ 'ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਇਨਸਾਨ' ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ "ਕਿਸੇ ਬੀਮਾਰ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਭੌਂਕਣ ਵਾਂਗ ਹੈ।" 16 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰੋਡੋਂਗ ਸਿਨਮੁਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ਦੀ 'ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਕਤੀ' ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਬਟਨ ਇੱਕ 'ਬੁੱਢੇ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਅਕਤੀ' ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ। 25 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਕਿਮਿਲਸੁਜਿਸਟ-ਕਿਮਯੋਂਗਲਿਸਟ ਯੂਥ ਲੀਗ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕੇਸੀਐਨ ਨੇ ਟਰੰਪ ਨੂੰ "ਗੈਂਗਸਟਰ ਦਾ ਬੌਸ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬੀਮਾਰ ਕੁੱਤਾ" ਕਿਹਾ। ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮਈ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। (ਬੀਬੀਸੀ ਮਾਨਿਟਰਿੰਗ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਟੀਵੀ, ਰੇਡੀਓ,ਵੈਬ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬੀਬੀਸੀ ਮਾਨਿਟਰਿੰਗ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਟਵਿੱਟਰ ਅਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ) (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


مهاجم الكنيسة في تكساس وجد ميتا في سيارته ووقع الحادث في كنيسة "فيرست بابتيست" في ساذرلاند بمقاطعة ويلسون. وذكرت وسائل الإعلام المحلية أن مسلحا دخل الكنيسة الساعة 11:30 صباحا بالتوقيت المحلي وبدأ في إطلاق النار. وتتراوح أعمار الضحايا من 5 أعوام إلى 72 عاما. وعثر على المسلح مقتولا في سيارته على بعد أميال من مكان الحادث. وذكرت الشرطة أنه "شاب أبيض"، وقالت وسائل الإعلام الأمريكية إن اسمه ديفن باتريك كيلي، وعمره 26 عاما. ويعتقد أن كيلي عسكري سابق سرح من سلاح الجو الأمريكي عام 2014 بعد إدانته بضرب زوجته وابنه. ولا تعرف دوافع إطلاق النار. وقال مكتب التحقيقات الفديرالي، أف بي آي إنه يبحث في احتمال أن يكون اشخاص آخرون ضالعون في العملية. وقال مدير السلامة العامة في تكساس، فريمان مارتن، إن المسلح كان يرتدي حلة سوداء وسترة مضادة للرصاص، وشرع في إطلاق النار من سلاح نصف أوتوماتيكي من خارج الكنيسة ثم دخل. وعندما غادر لاحقه أحد المواطنين وأطلق عليه النار، فترك سلاحه وغادر في سيارة، وبعد ملاحقة قصيرة انحرفت في بلدة غوادالوب المجاورة. وعثرت الشرطة على المسلح مقتولا في سيارته معه العديد من الأسلحة، ولا يعرف ما إذا كان قتل نفسه أم أنه أصيب برصاص الرجل الذي كان يلاحقه. وأكد حاكم الولاية عدد الضحايا، واصفا الحادث بأنه الأسوأ من نوعه في تاريخ تكساس. وأفاد قس الكنيسة، فرانك بومروي، في تصريح لقناة أي بي سي، بأن طفلة عمرها 14 عاما، اسمها أنابيل، من بين القتلى. ووصف بومروي، الذي كان في أوكلاهوما وقت الحادث، أنابيل، بأنها "طفلة جميلة ومتميزة". وكتب مستشفى سان أنطونيو على حسابه بموقع تويتر إنه استقبل 10 مصابين على الأقل بينهم أربعة أطفال. وقال مأمور الشرطة، جو تاكيت، إن السلطات لم تحدد هوية جميع الضحايا لأنها عمليات التحري لا تزال متواصلة. وأوضحت السلطات أنها عثرت على 23 قتيلا داخل الكنيسة، وعلى قتيلين في محيطها، ولقي شخص آخر حتفه في المستشفى. وقالت كري ماتولا، التي كانت من شهود الحادث، لقناة ان بي سي: "سمعنا إطلاق نار من سلاح نصف آلي، كنا على بعد 50 ياردة من الكنيسة. هذه بلدة صغيرة، لذلك كان الجميع يتساءلون عن الذي حدث". وكان قس الكنيسة وزوجته خارج البلدة وقت إطلاق النار. ولا يزيد عدد سكان ساذرلاند عن بضع مئات وتقع على بعد 30 كيلومترا من مدينة سان أنطونيو بولاية تكساس. وأظهرت صور ومقاطع فيديو قوات الشرطة منتشرة في موقع الحادث. ونقل الجرحى إلى المستشفيات في طائرات عمودية. وقال حاكم تكساس، غريغ أيوت: "تعازينا القلبية لجميع من مسهم هذا العمل الآثم، وتحياتنا إلى أجهزة الأمن على ما تقوم به". وكتب الرئيس، دونالد ترامب، على حسابه بموقع تويتر إنه يتابع الأوضاع من اليابان حيث يوجد في زيارة رسمية. وقال المدعي العام في تكساس، كين باكستون، في بيان: "تعازينا لسكان ساذرلاند في حادث الكنيسة، ومكتبي جاهز لمساعدة أجهزة الأمن في مهمتهم". ويأتي إطلاق النار هذا بعد شهر واحد من مقتل 58 شخصا وإصابة المئات بجروح في إطلاق نار في مهرجان موسيقي في لاس فيغاس.

ਇਹ ਹਮਲਾ ਟੈਕਸਾਸ ਦੇ ਵਿਲਸਨ ਕਾਉਂਟੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਸਾਉਥਰਲੈਂਡ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਸਟ ਬੈਪਟਿਸਟ ਚਰਚ 'ਤੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਜਿਸ ਨੇ ਛੱਤ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਹਾਜ਼ 'ਅਜ਼ਾਦੀ' ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਹੋਇਆ? 'ਕੀ ਖਤਰਾ ਹੈ ਨੀਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਖਣ ਨਾਲ' ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਫੂਡ ਫੈਸਟੀਵਲ 'ਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗ ਸ਼ੇਖਾਂ ਦੀਆਂ 'ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ' ਹਾਲਾਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


شارك أميتاب باتشان في 200 فيلم وكتب الممثل الشهير في تغريدة على حسابه بموقع تويتر، الذي يتابعه الملايين: "أكدت الفحوصات إصابتي بمرض كوفيد 19، نقلت إلى المستشفى، والمستشفى أخطر السلطات، وخضع أفراد العائلة والموظفون للفحوصات، وينتظرون النتائج". وكتب ابنه، ابهيشيك، على تويتر أنه أصيب بالفيروس أيضا. وشارك أميتاب باتشان، البالغ من العمر 77 عاما، في 200 فيلم، خلال 50 عاما من العمل. ونقل النجم السينمائي وابنه، البالغ من العمر 44 عاما، إلى مستشفى نانافاتي في مومباي. مواضيع قد تهمك نهاية وحض أميتاب باتشان كل من اقترب منه خلال الأيام العشرة الأخيرة إلى إجراء فحوصات فيروس كورونا. وقال مسؤول في المستشفى، في تصريح لصحيفة إكسبرس الهندية، إن حالته مستقرة. وظهر نجم بوليوود في أفلام رائجة مثل "زانجير" و"الشعلة". وكان آخر ظهور له في فيلم كوميدي بعنوان غولابو سيتابو، يبث على أمازون. وبرز أيضا في حملته لمساعدة الحكومة في مكافحة فيروس كورونا. وسجلت الهند تصاعدا حادا في الإصابات بفيروس كورونا، إذ ارتفع العدد الإجمالي السبت إلى 821 ألف إصابة، وهو ثالث أعلى رقم في العالم. وتعرضت الحكومة إلى انتقادات بسبب قلة عدد الفحوصات ونقص في الأطقم الطبية.

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਪੌਜ਼ਿਟਿਵ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨੂੰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਾਨਾਵਤੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਉੱਧਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੇਸ਼ ਟੋਪੇ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਏਐੱਨਐਆਈ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਅਮਿਤਾਭ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ ਦਾ ਏਂਟੀਜੇਨ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪੌਜ਼ਿਟਿਵ ਆਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਜਯਾ ਬੱਚਨ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਦਾ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅੱਜ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ।'' ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਊਂਟਸ 'ਤੇ ਬਕਾਇਦਾ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲਿਖਿਆ, ''ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਟੈਸਟ ਪੌਜ਼ਿਟਿਵ ਆਇਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਸਪਤਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਦਾ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ।'' ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ''ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਕੋਈ ਲੰਘੇ 10 ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਮੇਰੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਉਹ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾ ਲਵੇ।'' ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨੇ ਸਿਹਤਯਾਬੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਦੁਆ ਅਦਾਕਾਰ ਰਿਤੇਸ਼ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ ਦੇ ਛੇਤੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ''ਛੇਤੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਓ ਵੀਰੋ'' ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਮੈਂ ਦੁਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'' ਮਨੋਜ ਬਾਜਪਾਈ, ਪਰਿਣੀਤੀ ਚੋਪੜਾ, ਅਮਿਸ਼ਾ ਪਟੇਲ, ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਸਣੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


قالت طالبان إن التفجير جاء ردا على قصف مدينة قندز وقالت الشرطة الأفغانية إن الهجوم انتحاري واستهدف قوات أجنبية في منطقة جوي شير في كابول. وأعلنت حركة طالبان مسؤوليتها عن الهجوم، وقال ذبيح الله مجاهد المتحدث باسمك الحركة إن الانفجار جاء ردا على قصف مدينة قندز والذي أوقع ضحايا بين المدنيين، على حد قوله. وقالت وزارة الصحة إن سبعة أشخاص على الأقل أصيب حسب المعلومات المتوفرة. غير أنه من المحتمل أن ترتفع الحصيلة نظرا لوقوع الهجوم في منطقة سكنية، بها سوق مفتوحة، ساعة الذروة الصباحية. مواضيع قد تهمك نهاية وقالت وزارة الدفاع البريطانية إن الجيش البريطاني كان مستهدفا بالانفجار.

ਇਙ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 63 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜਦ ਕਿ 180 ਜਣੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਖਦਰਸ਼ੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ ਖਚਾਖਚ ਭਰੇ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸਫ਼ੋਟਕਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਤ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੌਣੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾਸ਼ਾਂ ਹੀ ਲਾਸ਼ਾ ਫੈਲੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕੁਝ ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਫਰਹਾਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਪਾਸੇ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਭੱਜੇ। ਉਹ ਚੀਖਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ।" ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਸਗੀਤਕਾਰ ਖ਼ਯਾਮ ਦਾ ਸਫ਼ਰ 1947 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ' ਦੇ ਨਾਂਅ ਹੇਠ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਯਾਮ, ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨੂੰ - ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਵਰਮਾ ਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਵਰਮਾ ਜੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਇੱਕਲੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਖ਼ਯਾਮ ਦੀ ਸਿਹਤ ਖ਼ਰਾਬ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ,ਪੜ੍ਹੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦਿਲਚਸਪ ਘਟਨਾਵਾਂ। ਸੁਖਬੀਰ ਤੇ ਕੈਪਟਨ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ SYL ਦਾ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਵਿਚਾਲੇ ਟਵਿੱਟਰ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਹਦਾਇਤ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਪਰ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੂੰ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪੜ੍ਹੋ ਪੂਰਾ ਮਸਲਾ। ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਅਲਰਟ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਦੇ ਫਲੱਡ ਗੇਟ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਫ਼ਤ ਦਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਜਾਣ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੋ ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ। ਏਮਜ਼ ਦਿੱਲੀ : ਅੱਗ ਬੁਝਾਈ ਗਈ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲ ਏਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ 36 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਪਈ ਹੈ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਰਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਏਮਜ਼ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਏਮਜ਼ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਗ ਕਰੀਬ ਪੰਜ ਵਜੇ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਅਜੇ ਅੱਗ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗ ਸ਼ਾਰਟ ਸਰਕਿਟ ਕਾਰਨ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਅੱਗ ਏਮਜ਼ ਦੇ ਟੀਚਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟਿੰਗ ਲੈਬ ਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਾਰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تزوجت مارتينا روي المسيحية من زين أنور المسلم في سبتمبر/أيلول بعد انتظار سبع سنوات لقبول العائلة لطالما كان الزواج بين الأديان والطوائف موضع استياء في العائلات الهندية المحافظة، ولكن في السنوات الأخيرة أصبح الحديث حول مثل هذه الزيجات أكثر إثارة للجدل. ولا يزال زواج النساء الهندوسيات من رجال مسلمين هو الأكثر استهجاناً على الإطلاق. وبرزت هذه الهوة العميقة بشكل جلي الشهر الماضي، عندما اضطرت ماركة مجوهرات إلى سحب إعلان لها بعد مواجهة رد فعل غاضب على وسائل التواصل الاجتماعي لأن الإعلان كان يظهر زوجين؛ مسلم وهندوسية. "إنه عشق وليس جهاد" أظهر الإعلان ترتيبات حفلة "بيبي شاور" أبطالها أم هندوسية وعائلة زوجها المسلمة. مواضيع قد تهمك نهاية و"بيبي شاور" هو حفل لاستقبال المولود الجديد، يقام قبل الولادة بأسابيع أو بضع أشهر، إذ ترسل الأم قائمة بطلباتها اللازمة للمولود القادم ليحضرها المدعوين الذين يكونون عادة من أفراد العائلة والأصدقاء المقربين جداً للأم. وأطلقت ماركة "تنيشق" المملوكة لشركة "تاتاس" - وهي واحدة من أكبر الشركات الهندية - مجموعتها الجديدة تحت اسم "إيكاتفام" والتي تعني بالهندية "الاتحاد". كان من المفترض الاحتفاء بمفهوم "الوحدة في التنوع" ولكن انتهى به الأمر برد فعل عكسي تماماً، فقد كشف الإعلان عن الانقسامات الموجودة في المجتمع الهندي. وقالت جماعات هندوسية متشددة إن الإعلان يروج لـ "جهاد الحب"، وهو مصطلح معادي للإسلام يشير إلى أن الرجال المسلمين يتصيدون النساء الهندوسيات لإغرائهن والزواج بهن لغرض واحد هو اعتناق الإسلام. أطلق المتشددون على وسائل التواصل الاجتماعي دعوات لمقاطعة هذه العلامة التجارية، مما جعلها في صدارة هاشتاغات تويتر. وقالت الشركة في بيان إنها سحبت الإعلان مراعاة لسلامة موظفيها. بهائية ومسلم في قفص الزواج والحب رغم التهديدات بالقتل ثلاث حكايات لزواج مختلط بين نظرات الناس وفضولهم في البحرين: هل لا يزال الحب أقوى من الاختلاف المذهبي؟ زواج إعلامية مسلمة من ممثل يهودي يثير ضجة في اسرائيل روبا وراضي عبدي متزوجان منذ 30 عاماً بعد أسبوعين من الخلاف حول الإعلان، أطلق الزوجان الصحفيان سمر هالرنكار وبريا راماني وصديقتهما الصحفية الكاتبة نيلوفر فينكاترامان، "مشروع الحب في الهند" عبر تطبيق انستغرام، واصفين إياه بـ "الحب والتعاون بين الأديان والطبقات المختلفة في هذه الأوقات المليئة بالكراهية". وقال هالرنكار لبي بي سي إنهم كانوا "يفكرون في المشروع لمدة عام أو أكثر" وإن الجدل حول إعلان "تنيشق" جعلهم يشعرون بأنه حان الوقت لإطلاق المشروع فوراً. وقال لي: "لقد شعرنا بالصدمة وأزعجتنا الرواية المزيفة حول الحب والزواج بين الأديان". "هناك رواية مفادها أن هناك دوافع أخرى شريرة أكثر، وأن الحب يتم استخدامه كسلاح. لكننا لم نعرف أي شخص كان يفكر بهذه الطريقة، أو كان لديه أي دافع آخر غير الحب من أجل الزواج". ومن خلال مشروع الحب الهندي، كما يقول "نحن فقط نقدم منصة حيث يمكن للناس نشر قصصهم". ومنذ أن أطلق المشروع في 28 تشرين الأول/أكتوبر، قصته الأولى التي بدأت بوالدة فينكاترامان عن والدتها الفارسية بختوار ماستر، ووالدها الهندوسي إس فينكاترامان، بات الموقع ينشر كل يوم قصة جديدة. يقول هالرنكار إن التجاوب كان طاغياً. "نحن نكافح من أجل التأقلم. نستمع كل يوم إلى أناس يرغبون بسرد قصتهم أو قصص آبائهم وأجدادهم. كما أنها تظهر أن الزيجات بين المختلفين في الدين والعرق ليست حالة جديدة، بل كانت ولا تزال تحدث على مر الزمان". بدأ المشروع بقصة نيلوفر فينكاترامان عن والدتها الفارسية ووالدها الهندوسي ويضيف: "لكن من المهم التحدث عنها الآن أكثر من أي وقت مضى". "في الوقت الذي يتم فيه صناعة الكراهية، من المهم سرد قصص الحب هذه وإظهار مدى انتشارها واستمرارها وأنها ليست مجرد نزوات عابرة". في الهند ، أكثر من 90 في المئة من الزيجات تتم بالطريقة التقليدية أي الزواج المرتب. ونادراً ما تنظر العائلات إلى ما هو أبعد من الدين والطائفة عند تزويج أبنائهم وبناتهم. وتظهر البيانات في الهند ، أن حوالي 5 ٪ فقط من الزيجات هي بين طبقات مختلفة والزيجات بين أتباع الأديان المختلفة أكثر ندرة - فقد قدرت إحدى الدراسات أنها تزيد قليلاً عن 2.2٪. وأولئك الذين يختارون الزواج خارج هذه الحدود غالباً ما يواجهون العنف وحتى القتل.. إنها "قصة الكراهية" التي يسعى مشروع India Love Project إلى مواجهتها من خلال سرد القصص الشخصية التي يصفها القراء غالباً بأنها "دافئة ومثيرة للفضول". وتروي هذه القصص حكايات الأزواج والزوجات الذين يعتقدون أن الحب لا يعترف بالحدود التي يضعها الإنسان. روبا، وهي هندوسية براهمية، تكتب عن رد فعل والدتها الأول عندما أخبرتها أنها كانت تخطط للزواج من مسلم يدعى راضي عبدي. قالت والدتها، التي كانت قلقة من سهولة الطلاق في الإسلام والمحظور حالياً في الهند: "سيردد كلمة طلاق ثلاث مرات ويطردك". كتبت "لكن، وبمجرد أن التقى والداي براضي وأدركا أنه إنسان رائع، تلاشت مخاوفهما" ، واصفة إياهما بأنهما "منفتحان نسبياً". والآن، مرّ ثلاثون عاماً على زواج روبا وراضي ولديهما ولدان بالغان. وتحتفل الأسرة بكل من عيد الأضحى وعيد ديوالي الهندوسي كل عام. ماريا مانجيل وسانديب جين تزوجا قبل 22 عاماً وكتب الصحفي تي أم فيراراغاف عن زواجه من سلمى ، قائلاً إن الدين في بيتهم ليس بأهمية "كاري الأرز و برياني لحم الضأن" "ما زلت نباتياً، وهي تستمتع بأكل لحم الضأن، ونتاج حبنا هو طفلتنا آينش، التي تحصل على أفضل الموجود في العالمين. "آينش تكون هندوسية أو مسلمة بناءً على ما يتم طهيه". تنوير إعجاز، مسلم متزوج من امرأة هندوسية تدعى فينيتا شارما، كتب في منشور له عن قصة تسمية ابنتهما باسم كوهو. وسئل الزوجان ما إذا كان اسماً هندوسياً أم مسلماً؟ وما هو الدين الذي ستتبعه ابنتهما عندما تكبر؟ فأجاب: "يبدو أن زواجنا الهندوسي-الإسلامي يمكن أن يكون نموذجاً للعلمانية، يناقض توقعات الناس". "إنهم مذهولون ومحبطون تقريباً لأن حبنا يجب أن يسمى حباً وليس حب الجهاد". يقول الصحفي تي أم فيراراغاف عن زواجه من سلمى ، إن دينهم الأصلي ليس "بنفس أهميةكاري الارز وبرياني لحم الضأن!" كما يعرض حساب انستغرام أيضاً قصصاً عن زيجات أخرى بين الأديان والطوائف. ماريا مانجيل ، كاثوليكية غير نباتية من عائلة ليبرالية في ولاية كيرالا، تزوجت من سانديب جين، نباتي من شمال الهند من عائلة محافظة. تكتب ماريا عن "التحديات العديدة" التي واجههما خلال 22 عاماً من زواجهما ولكنها مقتنعة أنها بزواجها منه، فعلت الشيء الصحيح. كتبت: "كيف يمكنك الابتعاد عن الحب؟". "شعرت بإحساسه المرهف وسلوكه اللطيف وتوافقه الفكري وعاطفته الجياشة تجاهي. لم أستطع التخلي عنه لمجرد أنه يصلي لإله آخر ويتحدث بلغة مختلفة". يقول هالارنكار إن مثل هذه القصص تجعلك تشعر بإحساس أفضل تجاه العالم والهند. "هذه قصص جميلة لحالات لا تعد ولا تحصى في الهند؛ يتبع الناس طرق عديدة ومختلفة للحب، إنها شهادة على ما يجري في الهند على أرض الواقع".

ਮਾਰਟੀਨਾ ਰਾਇ ਨੇ 7 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈਨ ਅਨਵਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾਂ ਵਿਆਹਾਂ ਸੰਬੰਧੀਂ ਗੱਲਾਂ ਵਧੇਰੇ ਤਿੱਖ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਦਨਾਮੀ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਰੱਖ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਅੰਦਰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਡੂੰਘਾਈ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਾਪਰੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਤਨਿਸ਼ਕ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਅਲੋਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਵਿਆਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਮਾਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਦੀ ਗੋਦ ਭਰਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਟਾਟਾ ਕੋਲ ਤਨਿਸ਼ਕ ਦੀ ਮਾਲਕੀਅਤ ਹੈ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਗਹਿਣੀਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰੇਂਜ ਨੂੰ 'ਏਕਤਵਨ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਏਕਤਾ'। ਰੁਪਾ ਅਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਅਬਦੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ 30 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਲਵ ਜਿਹਾਦ ਇਹ 'ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕੇ' ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਲਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੁੱਕੀ, ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲੀਆਂ ਦਰਾੜਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਹਿੰਦੂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ 'ਲਵ ਜ਼ੇਹਾਦ' ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਕ ਇਸਲਾਮੋਫ਼ੋਬਿਕ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦ, ਹਿੰਦੂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਬਦਲਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਹੋਈ ਅਲੋਚਨਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਈਕਾਟ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਟਵਿਟਰ ਟਰੈਂਡਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਲੈ ਗਈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਹ ਇਹ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਜੋੜੇ ਸਮਰ ਹਲੇਰਨਕਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਆ ਰਮਾਨੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੋਸਤ ਨੀਲੌਫ਼ਰ ਵੈਂਨਕਟਰਮਨ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ 'ਇੰਡੀਆ ਲਵ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ' ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਇੰਡੀਆ ਲਵ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਜੋੜੇ ਸਮਰ ਹਲੇਰਨਕਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਆ ਰਮਾਨੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੋਸਤ ਨੀਲੌਫ਼ਰ ਵੈਂਨਕਟਰਮਨ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ 'ਇੰਡੀਆ ਲਵ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ' ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖਰੇਵਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਨਫ਼ਰਤ ਭਰੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ, ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਲੇਰਨਕਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਤਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ’ਤੇ ਉੱਠੇ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੀ ਲੋੜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਿਆਂ, ਜਿਸਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਵਿਆਹਾਂ ਬਾਰੇ ਝੂਠਾ ਬਿਰਤਾਂਤ।" "ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਮੰਤਵ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਮਸਕਦ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੋਵੇ।" ਵਿਨੀਤਾ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਤਨਵੀਰ ਏਜਾਜ਼ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੰਡੀਆ ਲਵ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਿਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਸਕਣ।" 28 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਵੈਂਨਕਟਰਮਨ ਦੀ ਪਾਰਸੀ ਮਾਂ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਿਤਾ ਐਸ ਵੈਨਕਾਟਰਮਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਲੇਰਨਕਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਰਵਾਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, "ਅਸੀਂ ਖ਼ਰਾ ਉੱਤਰਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਦਾਦੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਇਹ ਸਭ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਨਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।" ਉਹ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।" "ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਇੰਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੰਨਾਂ ਫ਼ੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਇਹ ਪਲ ਝੱਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 90 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜੋੜਨ ਲੱਗਿਆਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਦੇ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇੰਡੀਅਨ ਹਿਊਮਨ ਡਿਵੈਲਪਨੈਂਟ ਸਰਵੇ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਸਿਰਫ਼ 5 ਫ਼ੀਸਦ ਵਿਆਹ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰ ਧਰਮ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਮਹਿਜ਼ 2.2 ਫ਼ੀਸਦ ਹੀ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਇੰਨਾਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕੇ ਕਤਲ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟੀਐੱਮ ਵੀਰਾਰਾਘਵ ਅਤੇ ਸਲਮਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕੀ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹਨ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੂੜੀਵਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਥਣ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵੱਖਵਾਦ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਵਿਆਹ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪਾਪ ਭਰੇ ਮਾੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਲੇਰਨਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਫ਼ਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਲਵ ਜਿਹਾਦ' ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਵਲੋਂ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਵਿਚਾਰ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਚਾਰ ਬੀਜੇਪੀ ਸੱਤਾ ਵਾਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਠ਼ਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਾਮਯਾਬ ਵਿਆਹ ਇਹ ਇਸ 'ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ' ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਲਵ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪਾਠਕ 'ਨਿੱਘੀਆਂ ਅਤੇ ਧੁੰਦਲੀਆ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਰੀਏ ਚਣੌਤੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। 150 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਹਾਸਰਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਉਸਾਰੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹਿਚਾਣਦਾ। ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੂਪਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਅਬਦੀ ਨਾਂਅ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਮ ਤਲਾਕ ਦੇਣ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਤਲਾਕ, ਤਲਾਕ, ਤਲਾਕ ਕਹੇਗਾ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਵੇਗਾ।" ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮਨ ਦੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਪਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਰਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ੇ ਧੁੰਦਲੇ ਹੋ ਗਏ।" ਰੂਪਾ ਅਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ 30 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬਾਲਗ਼ ਬੇਟੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਮੁਸਲਿਮ ਤਿਉਹਾਰ ਈਦ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਤਿਉਹਾਰ ਦਿਵਾਲੀ ਮੰਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਟੀ ਐਮ ਵੀਰਾਰਘਵ ਸਲਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਉਨਾਂ ਅਹਿਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਕਿ ਦਹੀਂ ਚਾਵਲ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਮਟਨ ਬਿਰਿਆਨੀ।" "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਟਨ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਉਪਜ (ਉਨਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਅਨੀਸ਼) ਦੋਵਾਂ ਜ਼ਹਾਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੀਸ਼ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਮਾਰੀਆ ਮੰਜ਼ਿਲ ਅਤੇ ਸੰਦੀਪ ਜੈਨ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ 22 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਤਨਵੀਰ ਐਜਜ਼ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਲੜਕੀ ਵਨੀਤਾ ਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ 'ਕੁਹੂ' ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਨਾਮ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ? ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਕਿਹੜੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਗੀ? ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, ''ਸਾਡਾ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਆਹ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦਾ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰਦਾ। ਉਹ ਦੁਖ਼ੀ ਤਕਰੀਬਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲਵ ਜਿਹਾਦ ਨਹੀਂ।'' ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਕਾਉਂਟ 'ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਤਰ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰੀਆਂ ਮੰਜਿਲ, ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਸੰਦੀਪ ਜੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਆਪਣੇ 22 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਕੇ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁੱਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਦਿਆਲੂ ਦਿਲ, ਕੋਮਲ ਵਿਵਹਾਰ, ਬੋਧਿਕ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਦੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇ ਸਕਦੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।" ਹਲੇਰਨਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਚੰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। "ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਹਕੀਕਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਬਸੂਰਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਲਈ ਕਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਇਹ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਹੈ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وكان غوايدو، قد أعلن نفسه رئيسا مؤقتا للبلاد يوم الأربعاء الماضي في خطوة لاقت قبولا لدى العديد من الدول من ضمنها الولايات المتحدة. وقالت الولايات المتحدة إنها ستطالب في اجتماع مجلس الأمن الدولي المزمع عقده لاحقا، بالاعتراف بغواديو رئيسا مؤقتا للبلاد. بينما قالت كل من المملكة المتحدة وفرنسا وألمانيا وإسبانيا إنها ستعترف بغوايدو رئيسا إذا لم تجر الدعوة لانتخابات في غضون ثمانية أيام. واتهم مادورو غواديو بقيادة انقلاب، وقطع العلاقات الدبلوماسية مع الولايات المتحدة ردا على ذلك. وأعرب مادوروا الجمعة، عن استعداده لعقد مباحثات مع خصمه، لكن غواديو رفض ما وصفه بـ"الحوار الزائف" وقال إنه يضع في الاعتبار إمكانية العفو عن مادورو فقط إذا تنازل عن السلطة. هل أصبحت فنزويلا أزمة عالمية؟ فنزويلا: من هو خوان غوايدو الذي نصَّب نفسه "رئيسا بالوكالة" ؟ ومن المقرر عقد اجتماع لمجلس الأمن الدولي حول الأزمة الفنزويلية في وقت لاحق يوم السبت. واشنطن تدعم غوايدو و موسكو تؤيد مادورو وأدى الرئيس مادورو اليمين الدستورية لولاية ثانية في وقت سابق من هذا الشهر، بعد فوزه بانتخابات قاطعتها المعارضة وشابتها اتهامات بالتزوير. وقالت الجمعية الوطنية الفنزويلية، إن منصب الرئيس كان شاغراً لأن الانتخابات لم تكن نزيهة، وأن غواديو، بصفته رئيسا للجمعية الوطنية، ينبغي أن يتولى منصب الرئيس بالوكالة. وشارك عشرات الآلاف في احتجاجات ضد مادورو، تعبيرا عن غضبهم بسبب تدهور الاقتصاد، في ظل انقسام المجتمع الدولي بين مؤيد ومعارض للاعتراف بمادورو رئيسا للبلاد لفترة جديدة. وحث غواديو، في مظاهرة شرقي العاصمة كاراكاس، أنصاره على الاستمرار في الاحتجاج إذا ألقي القبض عليه، كما يخشى البعض. ومازال مادورو يحظى حتى الآن بدعم الجيش في البلاد، ولكن غواديو وجه نداء للجيش مطالبا إياه "بالانحياز إلى الشعب الفنزويلي" ودعمه بدلاً من الوقوف لجانب مادورو. كما دعا إلى مظاهرات كبيرة تطالب باستقالة مادورو الأسبوع المقبل. ما سبب تراجع شعبية مادورو؟ تعاني فنزويلا منذ سنوات من أزمة اقتصادية خانقة، إذ وصل التضخم لدرجات غير مسبوقة، وهناك نقص حاد في الضروريات الأساسية، ما أثر بشكل كبير على السكان وتسبب بهروب الملايين خارج البلاد. كما واجه مادورو معارضة داخلية وانتقادات دولية بسبب سجله في مجال حقوق الإنسان، وطريقة إدارته للملف الاقتصادي. وقال غوايدو، الأربعاء، إن دستور البلاد يسمح له بالاستحواذ على السلطة، بصفته رئيسا للجمعية الوطنية، لأن رئاسة مادورو "غير شرعية". كما وعد بقيادة حكومة انتقالية وإجراء انتخابات حرة. من يؤيد كلا من طرفي النزاع؟ حظي إعلان غوايدو نفسه رئيسا للبلاد حظى بتأييد الولايات المتحدة وعدد من دول أمريكا اللاتينية وكندا و المملكة المتحدة . ووفقا لوكالة رويترز، من المتوقع أن تطالب الولايات المتحدة في الاجتماع المزمع لمجلس الأمن الدولي، ببيان يعترف بالجمعية الوطنية الفنزويلية بأنها "المؤسسة الوحيدة المنتخبة ديمقراطيا" في البلاد. بينما أدانت روسيا الدعم الغربي لغوايدو. وقالت موسكو إن "هذا التأييد يعد انتهاكا للقانون الدولي و يدفع بشكل مباشر باتجاه إراقة الدماء".

ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟਣ ਦੀ ਹਲਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ - ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਦਰੋ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਆਰ-ਪਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸੜ੍ਹਕਾਂ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਆਏ ਹਨ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਾਕਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗਵਾਇਡੋ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆਂ ਕਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਝੜਪ ਹੋਈ ਹੈ। ਗਵਾਇਡੋ ਨੇ ਫੌਜ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਮੰਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਾਦਰੋ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਫੌਜ ਨੇ ਅਹਿਮ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਟੀਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਸਨ ਕਿ 'ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ' ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਗਏ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਸਭ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਲੀਡਰ ਗਵਾਇਡੋ ਨੇ ਮਾਦੁਰੋ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਫੌਜ ਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਕੀ ਹੈ ਵੈਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਦਾ ਸੰਕਟ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹੁਣ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਸੰਕਟ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਖ਼ਵਾਨ ਗੁਆਇਡੋ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵੀ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਕਟ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਾਕਸ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਗਵਾਇਡੋ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਉਤਰ ਆਏ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਣੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਸਨ। ਦੇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਮਾਦੁਰੋ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ ਵੀ ਦੋ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੇਸ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਾਦੁਰੋ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਹਨ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਉਹ ਜੋ ਖ਼ੁਆਨ ਗੁਆਇਦੋ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰੋਹ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ ਦੀ 95 ਫ਼ੀਸਦ ਆਮਦਨ ਤੇਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਤੋਂ ਹੈ। ਪਰ 2014 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੀ ਕੀਮਤ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਸੱਟ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਦੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮਾਂ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘਟਾਉਣੀ ਪਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਜਨਤਾ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਬਦਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਆਏ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਕੈਂਪਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੈਕੇਰੇਮਾ ਵੱਲ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਲਿਸ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਿਊਗੋ ਚਾਵੇਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਈ ਨੀਤੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੀਆਂ ਸਨ । ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਟਾ, ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਸਾਬਣ, ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਹੁਣ ਐਨੀਂ ਆਮਦਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਰਹੇ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਹਤਾਸ਼ ਨਾਗਰਕ ਇਕਵਾਡੋਰ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦਾ ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਐਨੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥ ਮੰਗਾ ਸਕੇ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੋਨੇਟਰੀ ਫੰਡ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ 'ਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਦਰ ਇਸ ਸਾਲ 10 ਲੱਖ ਫ਼ੀਸਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਹੈ ਸੰਕਟ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਬਸਿਡੀ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਤਸਕਰੀ ਵੀ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਲਸ ਮਦੂਰੋ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤਸਕਰੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤੇਲ ਹੁਣ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮਿਲੇਗਾ ਤੇ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਨੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਵੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਇੱਕ ਲੀਟਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬੋਲਿਵਰ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਚਾਰ ਬੋਲਿਵਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (ਕਰੀਬ 70 ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ) 'ਚ 720 ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਪੈਟਰੋਲ ਟੈਂਕ ਭਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਦੂਰੋ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਐਲਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੱਲਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


هدد كيم جونج أون بأنه قد يغير موقفه من نزع السلاح النووي حال استمرار العقوبات الأمريكية جاءت هذه التصريحات أثناء إلقاء الزعيم الكوري الشمالي خطاب العام الجديد. وكان خطاب جونج أون العام الماضي في نفس المناسبة تحولا غير مسبوق في المسار الدبلوماسي لدولته، خاصة على مستوى العلاقات مع كوريا الجنوبية والولايات المتحدة. وناقش الزعيمان الأمريكي دونالد ترامب ونظيره الكوري الشمالي قضية نزع السلاح النووي من شبه الجزيرة الكورية في يونيو/ حزيران الماضي أثناء القمة التاريخية التي جمعت بينهما في سنغافورة منتصف العام الماضي، وهي القمة الأولى من نوعها بين رئيس أمريكي في منصبه وزعيم كوريا الشمالية. ورغم المفاوضات التي دارت بين الجانبين في هذا الشأن لم تسفر عن نتائج ملموسة بعد. وجاء التقارب بين الجانبين بعد التجارب الصاروخية التي أثارت حالة من استياء المجتمع الدولي، خاصة وأنها كانت تجارب صواريخ باليسيتية عابرة للقارات زعمت كوريا الشمالية إنها يمكن أن تصل إلى الولايات المتحدة، ما أثار حربا كلامية بين بيونغيانغ وواشنطن تبادل خلال ترامب جونغ أون الإهانات والتهديدات بالدمار النووي. وقال كيم جونغ أون، في خطاب متلفز بثته وسائل الإعلام المحلية الرسمية في كوريا الشمالية الثلاثاء إنه "إذا لم تلتزم الولايات المتحدة بتعهداتها التي قطعتها على نفسها أمام العالم أجمع، وإذا أصرت على استمرار عقوباتها وممارسة الضغوط ، قد لا نجد أمامنا خيارا إلا البحث عن طريقة لحماية سيادتنا ومصالحنا." وأكد أنه على استعداد للقاء الرئيس الأمريكي دونالد ترامب مرة ثانية. وتخضع كوريا الشمالية لمجموعة من العقوبات من قبل مجلس الأمن بسبب التجارب النووية، المحظورة تقوم بها بيونغيانغ في إطار برامج تطوير صواريخ باليستية وأسلحة نووية. وشهد خطاب العام الماضي إعلان كيم جونغ أون مشاركة بلاده في الأولمبياد الشتوية التي استضافتها كوريا الجنوبية لتحسين العلاقات بين الجانبين. ساد الغموض الاتفاق الأمريكي الكوري الشمالي غموضا، ومن ثَمَ غاب التقدم عقب القمة التاريخية وبعد جهود دبلوماسية من الجانبين في إبريل/ نيسان الماضي، التقى زعيم كوريا الشمالية بنظيره الكوري الجنوبي مون جاي في قمة جمعتهما في المنطقة الحدودية المشتركة. وتكرر الاجتماع مرتين بعد ذلك التاريخ، لكن التاريخية منهما هي التي شهدت مشاركة الرئيس الأمريكي في سنغافورة في يونيو/ حزيران الماضي. ووقع الجانبان الأمريكي والكوري الشمالي اتفاقا يسود الغموض لغته استهدف تحسين العلاقات والعمل في اتجاه تحقيق نزع السلاح النووي. ومنذ انعقاد هذه القمة التاريخية، لم يتحقق الكثير من التقدم على مستوى نزع السلاح النووي، إذ لم يتجاوز ما حدث مجرد ظهور قدر من التفاؤل حيال مستقبل العلاقات بين البلدين. وبينما أوقفت كوريا الشمالية تجاربها الصاروخية والنووية، لم تظهر أية إشارة من قبل بيونغيانغ إلى أنها تعمل في اتجاه نزع السلاح النووي الكامل والمحقق الذي طالبت به الولايات المتحدة. وفككت كوريا الشمالية بعض المنشآت النووية، لكن مزاعم ظهرت مرجحة أنها مستمرة في برامج تطوير أسلحة نووية. وتوقع الرئيس ترامب انعقاد قمة ثانية مع كيم جونغ أون بحلول فبراير/ شباط المقبل، لكن هذه التوقعات لم تتأكد بعد. كما أن هناك خططا لسفر جونغ أون إلى سيول، عاصمة كوريا الجنوبية، لحضور قمة مع نظيره الكوري الجنوبي، لكن هذه الخطط لم تتأكد بعد أيضا.

ਕਿਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਮਰੀਕਾ ਜੇਕਰ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਮੁਕਰਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਰਾਦਾ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ 'ਚ ਕਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਮ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਜੂਨ 2018 'ਚ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਅਜੇ ਕੁਝ ਹੀ ਸਿੱਟੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- 2017 'ਚ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਦੇ ਪਰੀਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਲਖ਼ੀਆਂ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕਿਮ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਜੂਨ 2018 'ਚ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗ ਛਿੜਨ ਤੱਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ। ਕਿਮ ਨੇ ਕੀ-ਕੀ ਕਿਹਾ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਸਰਕਾਰੀ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ 'ਚ ਕਿਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਗਣਰਾਜ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਕਾਰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਵਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ 'ਚ ਕਿਮ ਨੇ ਐਲਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਸ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਿਠਾਸ ਆਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੂਨ 'ਚ ਹੀ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੂਨ ਜੇ-ਇਨ ਨਾਲ ਅੰਤਰ-ਕੋਰੀਆਈ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਮੇਲਨ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੂਨ 'ਚ ਹੀ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੂਨ ਜੇ-ਇਨ ਨਾਲ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੋ ਵਾਰ ਮਿਲੇ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਿਮ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਵਿਚਾਲੇ ਰਹੀ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੰਮੇਲਨ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨੇਤਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ। ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਫਰਵਰੀ 'ਚ ਕਿਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੈ ਪਰ ਦਿਨ ਤੇ ਥਾਂ ਅਜੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਧੇਰੇ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ 'ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰੀਖਣ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਫਰਵਰੀ 'ਚ ਕਿਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸਟੀਕ ਵੇਲਾ ਅਤੇ ਥਾਂ ਅਜੇ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


سجنت طالبان زوجها، الذي أصيب بالسل أثناء الاعتقال، ثم توفي بعد إطلاق سراحه. لكن فوزية أصبحت فيما بعد سياسية، وفشلت طالبان في محاولة اغتيالها. ورغم كل ما مرت به، استجمعت شجاعتها ودخلت في مفاوضات مع رجال الحركة. امرأة واحدة في مفاوضات السودان.. لماذا تعامل النساء "كباقة ورد" في مرحلة المفاوضات؟ لم ينجحوا في تخويفها أثناء مفاوضات مع طالبان في شهر فبراير/شباط 2019، دخلت فوزية، برفقة ناشطة في حقوق الإنسان، إحدى قاعات فندق في موسكو والتي كان يجلس فيها سبعون رجلا؛ على أحد جانبي القاعة جلس رجال حركة طالبان، مرتدين عمائمهم المميزة ومطلقين لحاهم. أما على الجانب الآخر، فجلست الامرأتان بين بقية رجال الوفد المفاوض من السياسيين والناشطين الأفغان. مواضيع قد تهمك نهاية وقالت فوزية للصحفي في بي بي سي سوامناثان ناتاراجان: "لم أكن خائفة. كان من المهم بالنسبة لي أن أكون حازمة وأن أتكلم بإيجاز". كانت فوزية واحدة من نساء قليلات كن جزءا من الوفد الأفغاني الذي عقد جولات مفاوضات مع طالبان. وخلال عملية السلام الطويلة والمتعثرة، رفضت طالبان التعامل مباشرة مع الحكومة الأفغانية، ووصفوها بـ "حكومة الدمى في كابول". ولكن بعد ضغوط مستمرة من قبل الولايات المتحدة الأمريكية وروسيا، تم التوصل إلى حل وسط، ووافقت طالبان على التحدث مع وفد غير رسمي. كانت فوزية جزءا من فريق المفاوضات الأفغاني في ثلاث مناسبات، والتقت بممثلي حركة طالبان مرتين في موسكو، ومرة في الدوحة. وعلّقت على ذلك: "أظهرت الاحترام للطرف الآخر. أخبرتهم أن أفغانستان الآن ممثلة بآراء متنوعة، وأن البلاد لا تتبع أيديولوجية واحدة"، مضيفة: "كان بعض أعضاء وفد طالبان ينظر إليّ. وكان آخرون يدونون ملاحظات. لم أر أي شيء غير عادي". فوزية تتحدث للصحافة في كابول "ضحكوافورا من طلبي" ونظرا لكونها امرأة انقلبت حياتها رأسا على عقب بسبب طالبان، واجهت رجال الحركة بخصوص حقوق المرأة، مؤكدة على الحاجة إلى إشراك مزيد من النساء في عملية السلام. وقالت: "على اعتبار أن فريقنا كان يضم نساء، اقترحنا على طالبان أن يحضروا أيضا نساء إلى طاولة المفاوضات. ضحكوا من طلبي فورا". خلال حكم طالبان، بين منذ عام 1996 وحتى 2001، مُنعت النساء من الخروج إلى الأماكن العامة ومن الحصول على التعليم ومن العمل، كما فرضت طالبان رؤيتها الخاصة المتعلقة بالشريعة الإسلامية والعقوبات، مثل الرجم حتى الموت والجلد. فبالنسبة لطالبان، يمكن للرجال فقط بموجب الشريعة الإسلامية أن يكونوا قضاة ورؤساء دول. لكن ذلك الرأي لم يعجب فوزية. تقول فوزية إن الوصول إلى المعلومات غير من حياة وتفكير البنات "لا أعتبره جزءا من ثقافتنا" وبالنسبة لأشخاص مثل فوزية فهذا هو جوهر المشكلة؛ للإسلام كتاب مقدس واحد، لكن هناك تيارات كثيرة ضمن الإسلام. كانت فوزية شاهدة على تحويل طالبان سياساتها إلى أفعال، وكانت قد شاهدت أول مقاتل طالباني في شهر سبتمبر/أيلول من عام 1996، وتتذكر: "كنت أدرس الطب في كابول عندما استولت طالبان على المدينة. رأيتهم من شقتي في الطابق الخامس. كان هناك قتال شوارع مع مسلحين يحملون بنادق آلية". أصدرت طالبان مرسوما يقضي بأن تغطي النساء أنفسهن بالكامل، ونتيجة لذلك أصبح لزاما على النساء ارتداء التشادور (أو برقع). لكن فوزية تقول: "لم أشتر البرقع أبدا لأنني لم أشأ إنفاق مالي على شيء لا أعتبره جزءا من ثقافتنا". لكنها اضطرت لأن تخفف من تحركاتها لتبقى آمنة. وتقول: "اعتادت فرق الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر القيام بدوريات في الشوارع، وكان رجالها يضربون النساء اللاتي لم يكن يرتدين البرقع". لذا لم يكن غريبا شعور الناس بالارتياح بعد طرد طالبان من السلطة إثر الغزو الذي قادته الولايات المتحدة الأمريكية. وبعد سقوط نظام طالبان عام 2001، عملت فوزية مع الأمم المتحدة لإعادة تأهيل الأطفال الذين كانوا جنودا سابقين. النجاة من هجوم طالبان تتذكر فوزية أنها ذهبت في مارس/آذار من عام 2010 إلى مقاطعة نانغارهار للاحتفال باليوم العالمي للمرأة "وفي طريق عودتي تعرضت القافلة لإطلاق النار". أطلق الرصاص من الطرف الآخر للنهر ومن قمة الجبل. أنقذ رجال الأمن فوزية وابنتيها، واقتادوا النساء الثلاث في نفق جبلي، ثم نقلت النساء جوا إلى كابول بطائرة مروحية. وعندما أعلن عن الانتخابات البرلمانية لعام 2005، قررت فوزية الدخول في المعركة الانتخابية؛ إذ كان والدها عضوا في البرلمان قبل صعود ميليشيات المجاهدين وحركة طالبان. "ساعدني إرث والدي على الفوز بأصوات انتخابية، لكن كان التحدي الأهم بالنسبة لي خلق هوية خاصة بي". واصلت فوزية طريقها وأصبحت نائبة رئيس البرلمان خلال الفترة الأولى لولايتها كعضوة في البرلمان. وأثناء إحدى جولاتها جنوبي البلاد كنائبة، نجت من محاولة طالبان قتلها. ورأت فوزية كيف أن الإطاحة بنظام طالبان لم يعن بالضرورة تحقيق السلام؛ في الواقع لم يستغرق الأمر سوى بضع سنوات حتى أعاد المقاتلون تجميع صفوفهم ومعاودة القتال. اتفاق السلام وفي خضم مفاوضات مستمرة، تقترب الولايات المتحدة الأمريكية وحركة طالبان من التوصل إلى اتفاق سلام، وإن جرت الخطة كما هو متفق عليه، فستوقع اتفاقية بين الولايات المتحدة وحركة طالبان في نهاية هذا الشهر. تعلّق فوزية على ذلك: "الكل يريد تحقيق السلام. لقد وُلدنا أثناء الحرب ونشأنا فيها. لا يعرف لا أبناء جيلي ولا أطفالي معنى السلام". وتضيف: "إذا كانت عملية السلام ستمنح كل السلطات لطالبان، فسيكون ذلك خطأ". ويحرص الرئيس الأمريكي، دونالد ترامب، على إنهاء أطول الحروب التي شاركت بها بلاده، وعلى سحب الـ 13,000 جندي المتمركزين هناك، قبل أن يبدأ مساعيه لإعادة انتخابه في نهاية هذا العام. "لا يزال القتال مستمرا. وعلينا أن نأخذ في الحسبان حقيقة الواقع في أفغانستان. إن التحدي الرئيسي هو كيفية إنهاء الحرب: هل ننهيها من أجل سلام كريم؟ أم من أجل أن نبدأ حربا أخرى؟" تقول فوزية متسائلة. وتضيف: "السلام يعني القدرة على العيش بكرامة وعدالة وحرية". ما الذي تغير؟ تتساءل فوزية: "لقد خسرت النساء الكثير. ما كمية ما يمكن أن نخسره بعد؟ ما الثمن الذي يريدوننا أن ندفعه بعد كل هذا؟". تغيرت أفغانستان كثيرا منذ أن بلغت طالبان أعلى درجات نفوذها؛ إذ تقول فوزية إن ابنتيها طالبتان الآن في جامعات كابول، كما أن الوصول غير المقيد إلى المعلومات عن طريق وسائل الإعلام والإنترنت شكل شخصياتهما وأثر على سلوكهما كثيرا. "لا يمكن لأية قوة أن تقيد بنتيّ وبنات أخريات ولا أن تبقيهن في بيوتهن. أي شخص يريد أن يحكم البلاد عليه أن يأخذ ذلك بعين الاعتبار".

ਫੋਜ਼ੀਆ ਕੂਫੀ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਉਹ ਸਮੂਹ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੂਫੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਜਦੋਂ ਕੂਫੀ ਨੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਬਣਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫੌਜ਼ੀਆ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: 'ਕੁਝ ਤਾਲਿਬਾਨੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ' ਕੂਫੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਵਫ਼ਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਇਸ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਦੇਸ 'ਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਾਬਕਾ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬੱਧੀ ਚੱਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੂਫੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਲੈਲਾ ਜਾਫਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਦੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਮਰੇ 'ਚ 70 ਆਦਮੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੈਲਾ ਜਾਫਰੀ ਤੇ ਫੌਜ਼ੀਆ ਤਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਕਮਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਨੁਕਰ 'ਚ ਤਾਲਿਬਾਨੀ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੋ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਮਰੇ 'ਚ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਹੀ ਸਨ। ਫੌਜ਼ੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੇਸ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।" "ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਫ਼ਦ ਦੇ ਕੁੱਝ ਮੈਂਬਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਕੁਝ ਕਮਰੇ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉਧਰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।" ਵੀਡੀਓ: ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮਝੌਤਾ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਕਿਉਂ ਡਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਵਾਰਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਉਹ ਕਿਸੇ ਕਠਪੁਤਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ'। ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰਾਜ਼ੀਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਵਫ਼ਦ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਿੰਨ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕੂਫੀ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜੀਵਨ ਬਦਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ, ਕੂਫੀ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ 'ਚ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੋਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਲਿਬਾਨੀ "ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਵਫ਼ਦ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਫ਼ਦ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਫ਼ਦ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੱਸ ਪਏ।" ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ 1996-2001 ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਿਆ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ 'ਤੇ ਰੋਕ ਸੀ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਰੜੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਥੋਪਿਆ ਜਿਸ 'ਚ ਪੱਥਰਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰਨਾ ਅਤੇ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਫੌਜ਼ੀਆ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਾਕਫ਼ ਸੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾ ਭੁਗਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜੋ: ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ ਤਾਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਫ਼ਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਕੂਫੀ ਵੱਲੋਂ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮੰਗ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। "ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਬਤੌਰ ਜੱਜ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਮਸਲੇ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।" ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਜੋ ਫਾਰਮੈਟ ਸੀ ਉਸ 'ਚ ਦੁਵੱਲੀ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵੀਡੀਓ: ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਦਾ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਆਖ਼ਰੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਕਮਕਾਜ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਖਿਅਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਕੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋਣ। ਕੂਫੀ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਹੀ ਪੂਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ, ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਧਾਰਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। "ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣੇ ਹਨ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪਰਮ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" 'ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁਰਕਾ ਨਹੀਂ ਖ੍ਰੀਦਿਆ' ਫੌਜ਼ੀਆ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਤੰਬਰ 1996 'ਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੜਾਕੂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਕਾਬੁਲ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਤੇ 2001 ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਦੇਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ "ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਵੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫਲੈਟ 'ਚ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਗਲੀ 'ਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਔਟੋਮੈਟਿਕ ਰਾਈਫਲਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।" ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਉਸ ਦਾ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਚੱਕਣਾਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲੇਜ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਸਲ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਬੁਲ 'ਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੌਫੀ ਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਪੜਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। "ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਭਰਪੂਰ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ …..ਇਸ ਦਾ ਦਰਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਇੱਕ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਗਈਆਂ। ਭਾਵ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਬੁਰਕਾ ਪਾਉਣ ਗਈਆਂ। ਫੌਜ਼ੀਆ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਬੁਰਕਾ ਨਹੀਂ ਖ੍ਰੀਦਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੂਕਮ-ਅਦੂਲੀ ਦਾ ਹਰਜਾਨਾ ਤਾਂ ਭੁਗਤਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੋਕਣਾ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਬੁਰਕਾ ਪਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ "ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਮੂਹ ਦੇ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ 'ਚ ਗਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਹਿਲਾ ਬਿਨਾ ਬੁਰਕੇ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਪੈਂਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਕਰਦੇ।" ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਵਾਪਰੇ 9/11 ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਨੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੂੰ ਖਦੇੜ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ। "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਖੌਫ਼ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੜਕਾਂ, ਗਲੀਆਂ 'ਚ ਤੁਰ ਫਿਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" ਮੇਰਾ ਕਾਫ਼ਲਾ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਇਆ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੂਫੀ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਬਾਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਕੂਫੀ ਦਾ ਪਤੀ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਹੀ ਟੀਬੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕਲਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਕੂਫੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਇੰਨ੍ਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਦੋਂ 2005 'ਚ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਉਤਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਕੂਫੀ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰ ਪਾਈ ਸੀ। "ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਸੀ।" ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਬਤੌਰ ਐਮਪੀ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਹ ਸੰਸਦ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਦੇਸ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਉਸ 'ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲਾ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਹਮਲੇ 'ਚ ਵਾਲ-ਵਾਲ ਬਚ ਗਈ ਸੀ। "ਮਾਰਚ 2010 ਨੂੰ ਮੈਂ ਨੰਗਰਹਾਰ 'ਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਗਈ। ਰਸਤੇ 'ਚ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕਾਫਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ।" ਨਹਿਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੂਫੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਸੁਰੰਗ 'ਚ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰਾਹੀਂ ਕਾਬੁਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਵੀਡੀਓ: ਰਾਜਧ੍ਰੋਹ ਕਾਨੂੰਨ ਕੀ ਹੈ? 'ਹਰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ' ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਕਈ ਗੇੜਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਸਹੀਬੱਧ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਲੜਾਈ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸਾਲ ਹੀ ਲੱਗੇ। 2001 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਅਫ਼ਗਾਨ 'ਚ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਲੋਕ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ। ਹੁਣ ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰੀਬ ਮੁਲਕ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ ਅੰਦਰ ਹੀ 20 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਲੈਣਾ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ 'ਚ 20 ਲੱਖ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੂਫੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ, "ਹਰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ। ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਅਨੇ ਪਤਾ ਹਨ।" ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। "ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮਾਣ-ਸਮਾਨ , ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜਿਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਹੁਣ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਤਾਲਿਬਾਨ ਕਿਸ ਸਿਰੇ ਗੱਲ ਮੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੀਡੀਓ: ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ AK-47 ਬੰਦੂਕਾਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਸੁਹੇਲ ਸ਼ਾਹੀਨ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ , "ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਨ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆੜ 'ਚ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਲੀਹੋਂ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" ਪਰ ਕੂਫੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗਵਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਗੁਆਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਦੱਸੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲਗਾਈਏ?" ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਧੀਆਂ ਕਾਬੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਪੜਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ 'ਚ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। "ਕੋਈ ਵੀ ਤਾਕਤ ਮੇਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਘਰ ਦੀ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ 'ਚ ਬੰਦ ਕਰ ਰਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ 'ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।" ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਵੀਡੀਓ:ਸੰਨੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ: ਮਿਹਨਤ ਜਾਂ ਕਿਸਮਤ? ਵੀਡੀਓ: ਬਾਬਾ ਨਜਮੀ ਦਾ ਫ਼ਿਰਕੂ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


ذهب بيتر، شريك جولي غينتر، معها إلى المستشفى بالدراجة. وكانت الوزيرة جولي غينتر في الأسبوع 42 من الحمل، وقالت إنها استقلت الدراجة بسبب "عدم وجود مساحة كافية في السيارة." ونشرت الوزيرة صورا لها مع زوجها على موقع انستغرام وكتبت إنها مستمتعة بركوب الدراجة في "صباح يوم الأحد الجميل". وكانت رئيسة الوزراء النيوزيلندية، جاسيندا أردرن، ثاني زعيمة سياسية في العالم تضع مولدها أثناء شغلها منصبها. ووضعت مولدها وكذا غينتر في مستشفى"أوكلاند سيتي" العام. ويُعرف عن الوزيرة، البالغة من العمر 38 عاما وتشغل أيضا منصب مساعد وزير النقل في البلاد، تشجيعها لركوب الدراجات. وكتبت غينتر لمتابعيها على موقع تويتر :"تمنياتكم لنا، أنا وشريك حياتي ذهبنا بالدراجة لأنه لم توجد مساحة كافية في السيارة لفريق الدعم، لكنه شيء جعلني في حالة مزاجية أفضل". وقالت مازحة إن القيام بالرحلة باستخدام دراجة كهربائية كان "سلسا جدا"، وأضافت :"ربما ينبغي لنا ركوب الدراجات كثيرا في الأسابيع الأخيرة قبل الولادة لتسهيل عملية الوضع". وكانت غينتر، وهي مولودة في الولايات المتحدة، قد أعلنت عن حملها على موقع انستغرام وقالت :"سيتعين علينا إضافة مقعد للدراجات". وانضمت الوزيرة، التي حصلت على إجازة وضع مدتها ثلاثة أشهر، إلى ركب السياسيات اللواتي وضعن أطفالا أثناء شغلهن مناصبهن. وكانت أول برلمانية في نيوزيلندا تضع مولودها أثناء أداء مهامها في عام 1970، وسياسية أخرى كانت ترضع طفلها أثناء العمل في عام 1983. سويدية عضوة في البرلمان الأوروبي أثناء عملية تصويت ومعها طفلها كما غيرت استراليا اللوائح في عام 2016 للسماح للبرلمانيات بإرضاع أطفالهن أثناء وجودهن في قاعة مجلس النواب. كما جذبت صور عضوتين من السويد وإيطاليا في البرلمان الأوروبي أثناء عملية تصويت ومعهما أطفالهما اهتماما كبيرا. --------------------------------------- يمكنكم تسلم إشعارات بأهم الموضوعات بعد تحميل أحدث نسخة من تطبيق بي بي سي عربي على هاتفكم المحمول.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਤਸਵੀਰ ਸਾਂਝੀ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ, ''ਐਤਵਾਰ ਦੀ ਖੁਬਸੂਰਤ ਸਵੇਰ''। 38 ਸਾਲ ਦੀ ਜੂਲੀ ਦੇਸ ਦੀ ਉਪ-ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਬੇਹੱਦ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਜੂਲੀ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਤੇ ਲਿਖਿਆ, ''ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਇਸਲਈ ਚੁਣਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਮੂਡ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ।'' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਵਧੇਰਾ ਰਾਹ ਢਲਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਬੀਤੇ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੱਧ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਹੁੰਦੀ।'' ਜੂਲੀ ਜੈਂਟਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮੈਟਰਨਿਟੀ ਲੀਵ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੈਂਟਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। 'ਕੀ ਇਹ ਬੱਚੇ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ?' ਜਦ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹਿੰਮਤੀ ਕਦਮ ਸੀ ਜਦਕਿ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਖਤਰਨਾਕ ਦੱਸਿਆ। ਡੇਬੋਰਾਹ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ''ਇਹ ਔਰਤ ਇੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਹੈ।'' ਬੀਕੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ''ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਮੁਬਾਰਕਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।'' ਸੰਕੇਤ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, ''ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮੰਤਰੀ 10 ਹੋਰ ਗੱਡੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ਆਪਣਾ ਰੌਬ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ।'' ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਸਟੈਨੀ ਟੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ''ਇਹ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।'' ਹੈਂਕ ਮੌਰਗਨ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, ''ਕੀ ਇਹ ਬੱਚੇ ਲਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।'' ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਜੇ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਟੈਕਸੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 1970 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਔਰਤ ਸਾਂਸਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


يرى كتَاب صحفيون أن حالة "الترامبية" ستكون قوة مجتمعية وثقافية وسياسية قائمة لسنوات وشدد الكثير من المعلقين أن حالة الانقسام، أو ظاهرة "الترامبية"، التي أحدثها ترامب في المجتمع الأمريكي ستستمر أيا كان الفائز. "تنحسم الرئاسة ويبقى الانقسام" تقول القدس العربي اللندنية في افتتاحيتها التي عنونتها "تنحسم الرئاسة ويبقى الانقسام"، إنه "حتى لو ذهب ترامب، فالواضح أنه سيترك وراءه إرث الترامبية التي لم تطبع الحزب الجمهوري الأمريكي بطابعها الخطير فحسب، بل أسست شعبيّة ستظل، على الأغلب، فاعلة ومؤثرة لسنوات طويلة مقبلة". وتضيف الصحيفة "من الصفات المهمة لهذه الترامبية أنها تشجع على أشكال الصراع والتصدع داخل المجتمع الأمريكي، عبر تعميقها الاستقطابات العنيفة بين التيارات العنصرية البيضاء، التي عبّرت، بطرق عديدة عن تأييدها له، وبين باقي الفئات الاجتماعية، ابتداء بالمسلمين الذين حرّض ترامب ضدهم خلال حملته الرئاسية السابقة، ثم منع مواطني عدد من بلدانهم الدخول إلى أمريكا بمجرد ما استلم الرئاسة، والسود الذين دفعتهم ممارسات الشرطة إلى الشوارع للاحتجاج ضمن حركة 'حياة السود مهمة' وكذلك النساء اللاتي راعتهن ممارسات ترامب الاحتقارية للمرأة فسيرن مظاهرة ضخمة بعد فترة قصيرة من وصوله إلى البيت الأبيض". ويتهم سامح المحاريق في الجريدة ذاتها ترامب "بصناعة الحشد بين البيض المتعصبين، وتحقيق انقلاب خطير، وربما يكون ممتدا لفترة طويلة على تقاليد الصوابية السياسية، التي كانت تجعل من الصعب الإفصاح عن المواقف العنصرية تجاه أي فئة أو طائفة في المجتمع"، مشددا أن طريقة الرئيس ترامب تعمل على "تعزيز الانقسام الاجتماعي". مواضيع قد تهمك نهاية ويضيف الكاتب أن البيت الأبيض سيستقبل "رئيسا ديمقراطيا سيعمل في ظروف صعبة في مواجهة مجتمع منقسم، مطالب باستيعاب العديد من الاستدارات الاستراتيجية ومنها ما يتعلق بحروب ترامب التجارية، خاصة مع الصين، التي ستجد أمامها مزيدا من الوقت الضائع في واشنطن، بين تسوية فوضى ترامب، خاصة على مستوى الانقسام في المجتمع الأمريكي". وتحت عنوان "فوز الانقسام"، يقول سمير عطالله في الشرق الأوسط اللندنية "لم يحدث مرة أن انقسمت أمريكا على نفسها وانقسم حولها العالم، كما يحدث اليوم. كأنما خرج الأمريكيون جميعا للاقتراع، وكأنما العالم برمته جلس ينتظر النتائج. لم يترك دونالد ترامب أحدا من دون استنفار معه أو ضده، الحياد ممنوع". ويضيف الكاتب "لن تعود أمريكا إلى ما قبل ترامب. لقد وضعها ووضع العالم معها، على رؤوس أصابعها. لا أحد يمكن أن يتوقع ما سيقول أو ما سيفعل. لا حزبه ولا خصومه. وذهب إلى ألد أعداء أمريكا في كوريا الشمالية، وحيَّاه قائلاً: يا صديقي العزيز. صادق روسيا، وأعلن الحرب الاقتصادية على الصين. وقلب كل أسس وقواعد السياسة الخارجية كما هي معروفة منذ نصف قرن، بادئا بتأنيب أقرب جارين إلى أمريكا، كندا والمكسيك، رافعا جدارا إسمنتيا مع الأخيرة". "ترامب يذهب والترامبية تبقى" وتحت عنوان "رئيسا أم لا، الترامبية باقية"، يقول أسامة أبو ارشيد في العربي الجديد اللندنية "ينبغي أن نتذكر أننا نتحدث عن رئيس تحولت الولايات المتحدة تحت حكمه وناظري حزبه إلى بؤرة تفشي جائحة كورونا، بما ترتب على ذلك من تدهور اقتصادي، ونسبة بطالة عالية جدا، دع عنك العنف العرقي والانقسام، بل قل التشظي المجتمعي". لا يزال الحسم معلقا بانتظار حصول أحد المرشحين على 270 صوتا من أصوات المجمع الانتخابي لفوزه في السباق إلى البيت الأبيض يضيف الكاتب أنه "سواء أخسر ترامب البيت الأبيض أم وجد طريقا للبقاء فيه بطريقة ما، لا تبدو أنها مرجحة الآن، فإن "الترامبية" ستكون قوة مجتمعية وثقافية وسياسية قائمة لسنوات"، مشددا أن قادة "جمهوريين كثيرين سيبقون يرجون وده، وسيبقى له قاعدة شعبية صلبة، ولا يستبعد أن يسعى إلى الترشح للرئاسة مرة أخرى في المستقبل إن خسرها الآن". ويؤكد الكاتب أن الولايات المتحدة الأمريكية "تعيش، في العقدين الأخيرين على الأقل، استقطابا وشرخا مجتمعيا، وثمة تصاعد فيها للعنصرية والحساسيات العرقية والعنف، فضلا عن دعوات الانعزالية والحمائية الاقتصادية، وهو التيار الذي نجح ترامب في تقمص تمثيله". وبالمثل، كتب إلياس حرفوش مقالا في الشرق الأوسط اللندنية بعنوان "ترامب يذهب والترامبية تبقى"، يقول فيه "الالتفاف حول ظاهرة ترامب أدى إلى انقسام عميق في المجتمع الأمريكي المنقسم مناصفة تقريبا بين أنصاره وأنصار جو بايدن الذي أعلن توقعه الفوز في هذه الانتخابات. وسوف يكون هذا الانقسام هو النتيجة والإرث الحقيقي الذي يحمله بايدن على كاهل سنواته السبع والسبعين".

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੈਂਤੜੇ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਾਇਡਨ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਹਿਸ ਤਾਂ ਬੋਲਾਂ-ਕਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿਊਟ ਬਟਣ ਵੀ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਜਿਊਣਾ ਸਿਖਣਾ ਪਏਗਾ। ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਲੋਕ ਇਸ ਨਾਲ ਮਰਨ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਓ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਾ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਕਿਸ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ- ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਚੋਣ ਬਹਿਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਿਅੰਗ ਕੀਤਾ ਟਰੰਪ ਦਾ ਬਾਇਡਨ ਦੀਆਂ ਈਮੇਲਜ਼ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੌਮੀ ਸੁੱਰਖਿਆ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਪਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਏ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਇਡਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਰੂਸ ਨੇ ਅਮੀਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਲਏ, ਮੈਨੂੰ ਰੂਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ"। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੂਸ ਬਾਰੇ "ਮੈਥੋਂ ਵਧਕੇ ਸਖ਼ਤ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ"। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਟੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੂਸ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪੈਸਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਮਨਾਇਆ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਬਾਇਡਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੈਸਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਵੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋਣ।" ਟਰੰਪ ਨੇ ਬਾਇਡਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੰਟਰ ਦੇ ਲੈਪਟੌਪ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਿਲੀਆਂ ਕਥਿਤ ਈਮੇਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਬਾਇਡਨ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। ਹੰਟਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਗੈਸ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲਏ ਸਨ। ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੈਨੀ ਨਹੀਂ ਲਈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਮੀਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦਾ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਕਸ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਪੈਂਤੜੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਦੇ ਪੈਂਤੜੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਕੋਲ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਟਰੰਪ ਦਾ ਜੁਆਬ ਸੀ ਕਿ ਬਾਇਡਨ ਦੀ ਵਿਓਂਤ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ "ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਲੁਕਣ" ਦੀ ਹੈ। ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਟੈਕਸ ਅਗਾਊਂ ਹੀ ਭਰ ਦਿੱਤੇ' ਇੱਕ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਕੇ ਦੁਖਦੀ ਰਗ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪਏ ਵੱਡੇ ਘਾਟਿਆਂ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਟੈਕਸ ਨਾ ਭਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ਨੇ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟੈਕਸ ਅਗਾਊਂ ਹੀ ਭਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਟੈਕਸ ਉਗਰਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਆਈਆਰਐੱਸ ਉੱਪਰ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਆਈਆਰਐੱਸ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਡੇਮੋਕ੍ਰੇਟਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੇ ਲੇਖ-ਜੋਖੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੈਕਸ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਾਸਕ ਪਾਉਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਪਾਉਣਾ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਪਾਉਣਾ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਗੁਟਬੰਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਪਰ ਜਿਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਜਾਨ ਤੱਕ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਜਾਰੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਪੈਂਤੜੇ ਦੀ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਬੂਲੀ ਹੈ ਪਰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਾਸਕ ਲਹਿਰਾ ਕੇ ਡੇਮੋਕ੍ਰੇਟਸ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮਸਲਾ ਵੀ ਚੁੱਕਿਆ। ਮਾਸਕ ਲਹਿਰਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਮਾਸਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਜਾਨਲੇਵਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵੈਕਸੀਨ ਕਦੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗੀ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਅਮਰੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਬਣਿਆ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਬਾਰੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵੈਕਸੀਨ ਹੈ ਜੋ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।" ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੈਕਸੀਨ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਮਾਹਰ ਡਾ਼ ਫਾਊਚੀ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, "ਨਵੰਬਰ ਜਾਂ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਵੈਕਸੀਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈ।" ਅਮਰੀਕੀ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੋਨਸੇਫ਼ ਸਲਾਉਈ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਅਦਾਰੇ ਐਕਸਿਸ ਨੂੰ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਜੀਆਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ 2020 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੱਖ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਵੀਡੀਓ: ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੇਤੀ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وهبط مؤشر داو جونز بأكثر من 300 نقطة، أي بنسبة 1.6 في المئة خلال جلسة الافتتاح، وذلك في أعقاب هبوط الأسواق الآسيوية والأوربية بقوة في وقت سابق. وهدد ترامب بفرض مزيد من التعريفات الجمركية، على سلع صينية بقيمة 200 مليار دولار، ما أثار مخاوف بشأن حرب تجارية. وقال ترامب إنه سيفرض تلك التعريفات، إذا "رفضت الصين تغيير ممارساتها"، مدينا "ممارسات الصين غير العادلة، فيما يتعلق بالاستيلاء على حقوق الملكية الفكرية والتكنولوجيا الأمريكية". وأضاف: "بدلا من أن تغير ممارساتها تلك، تهدد الصين الآن الشركات والعمال والمزارعين الأمريكيين، الذين لم يرتكبوا أي خطأ". وكان رد فعل أسواق المال سلبيا، وكان مؤشر بورصة شنغهاي المركب الأسوأ، وأنهى اليوم بانخفاض بنسبة 3.8 في المئة. وفي أوروبا، انخفض مؤشر داكس في ألمانيا، ومؤشر كاك 40 في فرنسا، بنسبة 1.5 في المئة لكل منهما، خلال جلسة الظهيرة. وبعيدا عن تهديدات ترامب للصين، أعلنت روسيا أنها ستفرض تعريفات جمركية على سلع أمريكية بعينها، كرد على التعريفات الأخيرة، التي فرضتها واشنطن على وارداتها من الصلب والألومنيوم. وقال وزير الاقتصاد الروسي، مكسيم أورشكين، إن التعريفات ستستهدف سلعا، يوجد لها نظائر محلية. كيف تفاقم النزاع؟ ------------------------------------------------------------------------ يمكنكم استلام إشعارات بأهم الموضوعات بعد تحميل أحدث نسخة من تطبيق بي بي سي عربي على هاتفكم المحمول.

ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਵਪਾਰਕ ਯੁੱਧ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ) ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਵਪਾਰਕ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਉੱਤੇ 34 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਕਰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਲੰਘੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਹੀ 25 ਫੀਸਦ ਕਰ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਏ।ਉੱਧਰ ਚੀਨ ਨੇ ਵੀ 545 ਅਮਰੀਕੀ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ 25 ਫੀਸਦ ਕਰ ਲਗਾ ਕੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਬੀਜਿੰਗ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਉੱਤੇ 'ਆਰਥਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟਰੇਡ ਵਾਰ' ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਲੂ ਕਾਂਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚੀਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਚੀਨ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਨਵੀਆਂ ਕਰ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।'' ਸ਼ੰਘਾਈ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਸਟਮ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਦਰਾਮਦ ਲਈ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਚੀਨ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਤਕਨੀਕ ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਗ਼ਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੀਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ 16 ਬਿਲਿਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਟੈਰਿਫ਼ ਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰੇਗਾ,। ਇਸ ਬਾਰੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ 'ਚ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਣਗੇ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਟੈਰਿਫ਼ ਟੈਰਿਫ਼ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੰਘਾਈ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 0.5 ਫੀਸਦ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ 3.5 ਫੀਸਦ ਘੱਟ ਰਿਹਾ - ਇਹ ਘਾਟੇ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤਵਾਂ ਹਫ਼ਤਾ ਹੈ। ਟੋਕਿਓ ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 1.1 ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ 0.5 ਫੀਸਦ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਡਾਇਵਾ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਦੇ ਹਿਕਾਰੂ ਸਾਟੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਟੈਰਿਫ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸੋਚਾਂ 'ਚ ਪਿਆ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੰਪੋਰਟਿਡ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਟੈਰਿਫ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਅਲਮੂਨੀਅਮ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ 200 ਬਿਲਿਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਾਧੂ ਚੀਨੀ ਸਾਮਾਨ ਉੱਤੇ 10 ਫੀਸਦ ਟੈਰਿਫ਼ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ) ਜੇ ਬੀਜਿੰਗ ਆਪਣੀਆਂ 'ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ' ਤਾਂ ਡੌਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ 200 ਬਿਲਿਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਾਧੂ ਚੀਨੀ ਸਾਮਾਨ ਉੱਤੇ 10 ਫੀਸਦ ਟੈਰਿਫ਼ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਲ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਟੈਰਿਫ਼ 500 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਧਰ ਚੀਨ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਾਪਰਕ ਜੰਗ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਇਸ ਬਾਬਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੋਖੇ : ਟਰੇਡ ਵਾਰ ਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਅਸਰ ਟਰੰਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਰਗਨ ਸਟੈਨਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਰਿਫ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦਾ 0.6 ਫੀਸਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਦਾ 0.1 ਫੀਸਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਅਸਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਚੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


السياسة في استراليا تعود إلى الواجهة بعد أسبوع من تجمع المحتجين خارج مبنى البرلمان ويظهر أحد المقاطع المصورة المساعد وهو يقوم بفعل جنسي على المقعد المخصص لإحدى النائبات في البرلمان. ووصف رئيس الوزراء سكوت موريسون المقاطع المصورة بأنها "مخزية". يأتي ذلك بعد أن كشفت موظفة سابقة كيف خافت على فقدان وظيفتها بعد تعرضها لاعتداء جنسي مزعوم. وتزعم بريتاني هيغنز أنها اغتصبت من قبل زميل لها أعلى منها في الدرجة الوظيفية داخل أحد المكاتب في مارس/ آذار 2019، لكنها تقول إنها شعرت بأنها تتعرض للضغط من أجل عدم تبليغ الشرطة عن الحادث. مواضيع قد تهمك نهاية وأثار هذا الحادث موجة من المزاعم، وفي الأسبوع الماضي، شارك الآلاف من الأشخاص في مسيرات للاحتجاج على الاستغلال والتحرش الجنسي الذي تتعرض له النساء في أستراليا. ما طبيعة هذه المقاطع المصورة الجديدة؟ تم تسريب المقاطع المصورة إلى وسائل إعلام استرالية من جانب موظف حكومي سابق، قال إنه أصبح "مُحصناً" إزاء تلك الصور بسبب العدد الكبير الذي تلقاه منها. وبالإضافة إلى المقاطع المصورة- التي صورت قبل عامين- قال إن الأشخاص استخدموا غرفة الصلاة لممارسة الجنس وحتى أنهم أحضروا مومسات إلى داخل البرلمان. ووصف المخبر الذي كشف الأمر وجود "مجموعة من الرجال الذين يعتقدون أن بإمكانهم فعل ما يريدون" واصفاً البعض من زملائه بأنهم "مفلسون أخلاقياً". ماذا كان رد الفعل؟ قال موريسون للصحفيين الثلاثاء إنه "شعر بالصدمة"، وأضاف: "علينا أن نرتب هذا البيت. وعلينا أن ننحي السياسة جانباً فيما يتعلق بهذه الأمور، وعلينا أن نتعرف على هذه المشكلة، ونعترف بها، وعلينا أن نجد حلاً لها." وكان موريسون قد انتُقد في وقت سابق بسبب تعامله مع الحادث، وامتناعه عن لقاء المحتجين الأسبوع الماضي. وكان قد وجه الدعوة لقادة المسيرات الاحتجاجية للالتقاء به في البرلمان، لكنهم رفضوا دعوته قائلين إنهم لن يجتمعوا به "خلف أبواب مغلقة". وعادت الشكوك من جديد حول معالجة الحكومة للأزمة بعد أن قالت عضوة الحكومة في البرلمان ميشيل لاندري إنها "شعرت بالأسف" لأجل المساعد المفصول من عمله. لكن الوزيرة في الحكومة كارين أندروز قالت للصحفيين إن ضميرها لن يسمح لها بعد الآن بالبقاء صامتة بشأن التمييز على أساس الجنس في السياسة الاسترالية، قائلة إن تخصيص حصص على أساس الجنس للنواب من الأحزاب السياسية يجب أن يُدرس- وهو أمر ألمح موريسون إلى أنه لن يعارضه كلياً. وقال موريسون للصحفيين: "لقد جربنا الطريق الآخر ولم يعطنا النتائج التي نريدها ولهذا أود أن أرى أداء أفضل من جانبنا على تلك الجبهة." يذكر أن حزب العمال المعارض يطبق بالفعل نظام المحاصصة داخل الحزب. ما هي المزاعم الأخرى؟ قصة هيغنز شجعت نساء أخريات على الحديث كانت هناك مزاعم منذ زمن طويل بالتنمر والتحرش في الساحة السياسية الاسترالية. غير أن المزاعم التي أطلقتها هيغنز سلطت الضوء على قضايا الاعتداء الجنسي والتمييز على أساس الجنس. ففي الأيام التي تلت خروجها بقصتها إلى العلن، ظهرت مزاعم أخرى- مع كشف المدعي العام كريستيان بورتر بأنه كان موضوع اتهام بالاغتصاب في العام 1988. نفى بورتر الاتهام، والشرطة أغلقت التحقيق بسبب غياب الأدلة. واضطرت وزيرة الدفاع ليندا رينولدز، التي كانت المديرة السابقة لهيغنز، إلى الاعتذار ودفع تعويض لمساعدتها السابقة، بعد أن وصفتها بـ "البقرة الكاذبة". يقول المنتقدون إن الحكومة كانت بطئية جداً وغير فاعلة في الرد على الاتهامات الأوسع بالتمييز على أساس الجنس وكراهية النساء في الثقافة السائدة داخل البرلمان- وهي مشكلة يقولون إنها تمتد لتعبر الخطوط الحزبية. وقال حزب العمال إنه سيراجع الثقافة السائدة في الحزب بعد تقديم عشرات المزاعم من مصادر مجهولة بوقوع تحرش جنسي وتمييز على أساس الجنس من جانب ذكور داخل الحزب. لماذا يواجه موريسون انتقادات جديدة؟ اعترف رئيس الوزراء في مؤتمره الصحفي بوجود انتقادات واسعة النطاق لتصريحاته خلال الشهرين الماضيين. وهذه الانتقادات تتضمن رد فعل عنيف عليه بسبب ذكره لدوره كزوج وكأب أثناء مناقشته لرده على اعتداء مزعوم. ويتضمن انتقاد آخر اتهامه بوضع معيار منخفض للديمقراطية عندما قال عن الاحتجاجات: "ليس بعيداً عن هنا، مثل هذه المسيرات، حتى الآن تواجه بالرصاص، ولكن ليس هنا في هذه البلاد." أقر موريسون الثلاثاء بأن "الكثيرين لم تعجبهم أو لم يقدروا" تصريحاته، لكنه أصر على أنه ملتزم بالدفع نحو إحداث تغيير واسع في الثقافة السائدة. ولكن بعد ذلك بلحظات، جلب موريسون الانتقاد لنفسه لقيامه علناً بنشر شكوى اعتداء جنسي لم يتم الإبلاغ عنها سابقاً في مؤسسة إعلامية. واتهمه خصومه "باستحدام الشكوى كسلاح" بعد توجيه سؤال عادي له من قبل صحفي في المؤسسة وهي "سكاي نيوز أستراليا". وتساءلت كيتي غالغر، عضوة مجلس الشيوخ عن حزب العمال قائلة: "ماذا عن المرأة التي في لب الشكوى الآن؟ وتجيب بأنها أصبحت "خبراً وطنياً".

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਇੱਕ ਵਿਸਲਬਲੋਅਰ ਵੱਲੋਂ ਲੀਕ ਕੀਤੇ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏਡੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮੇਜ਼ ’ਤੇ ਜਿਣਸੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਕਾਟ ਮੌਰਿਸਨ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ "ਸ਼ਰਮਨਾਕ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਏਡੀ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਰੇਪ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਜਾਣ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਚੁੱਪ ਰਹੀ। ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਹਿਗਿੰਸ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਕਿ ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵੱਲੋਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਚ ਰੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ। ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਨਵੀਆਂ ਵੀਡੀਓ? ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਟਾਫ਼ਰ ਨੇ ਲੀਕ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ "ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਰ" ਹੀ ਹੋਣੋ ਹਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਦੋ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਮਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਜਿਣਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਸਲਬਲੋਅਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ,"ਬੰਦੇ ਬਸ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਚਾਹੁਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ", ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ "ਇਖ਼ਲਾਕੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੀਵਾਲੀਏ" ਸਨ। ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ? ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਕਾਟ ਮੌਰਿਸਨ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ "ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ" ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ "ਸਾਨੂੰ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤ ਪਾਸੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣਾ, ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਰੋਹ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੌਰਿਸ ਨੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ "ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਪਿੱਛੇ" ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਬੈਕਬੈਂਚ ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਐੱਮਪੀ ਮਿਸ਼ੇਲ ਲੈਂਡਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਲਾਹੇ ਗਏ ਏਡੀ ਲਈ "ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਇਆ"। ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਕੈਰਨ ਐਂਡਰਿਊ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ "ਜ਼ਮੀਰ ਹੁਣ ਇਸ ਸਮਲੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ।" ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਵਾਦ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੌਰਿਸਨ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਮਿਲਣੀ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ,"ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੂਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੇ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਕਰੀਏ।" ਹੋਰ ਕੀ ਇਲਜ਼ਾਮ? ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬੁਲਿੰਗ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਹਿਗਿੰਸ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਲਿੰਗਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਗਿੰਸ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਜਨਤਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੋਰ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਠਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ। ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਕ੍ਰਿਸਟੀਅਨ ਪੋਰਟਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਸਾਲ 1988 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਰੇਪ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਹਿਗਿੰਸ ਉਹ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਕੇਸ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਿਗਿੰਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਬੌਸ, ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਲਿੰਡਾ ਰਿਨੌਲਡਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ ਪਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਬਕਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨੂੰ ਹਰਜਾਨਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਝੂਠੀ ਗਾਂ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮਸਲੇ 'ਤੇ ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਅਕੁਸ਼ਲ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਿਣਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀੜ੍ਹੀ ਥੱਲੇ ਸੋਟਾ ਮਾਰੇਗੀ। ਮੌਰਿਸਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਬਰੀਫਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਬਿਆਨਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਸਲੇ ਉੱਪਰ ‘ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੋਚਣਾ ਪਵੇਗਾ’। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੌਕਟ ਮੌਰਿਸਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ,"ਇੱਥੋਂ ਬਹੁਤੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਪਰ ਹੁਣ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਸਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਾਂਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)