شوارع بكين امتلأت برسائل الحزب الشيوعي الحاكم بمناسبة انطلاق المؤتمر وسيشارك في المؤتمر أكثر من 2000 مندوب من الحزب وسط إجراءات أمنية مشددة. وتحدد هذه القمة المغلقة، والتي تقام مرة كل خمس سنوات، من سيحكم الصين والنهج الذي ستسير عليه البلاد خلال الولاية المقبلة. ويتولى شي جينغبينغ رئاسة الصين منذ عام 2012 ويتوقع على نطاق واسع أن يظل في منصبه رئيسا للحزب الحاكم. ومن المتوقع أن يُكشف النقاب عن التشكيلة الجديدة للجنة الدائمة للمكتب السياسي، وهي أعلى جهة لصنع القرار في الصين، بالإضافة إلى الكشف عن خريطة الطريق التي ستسير عليها الصين خلال السنوات الخمس المقبلة. ومن المتوقع أن يختتم المؤتمر أعماله الأسبوع المقبل. وتزينت العاصمة بكين بلافتات الترحيب والعروض الاحتفالية استعدادا لانطلاق المؤتمر. لكن هناك أيضا حالة تأهب عالية في بكين، إذ شوهدت صفوف طويلة من الناس في محطات القطارات في وقت سابق من هذا الأسبوع للخضوع لإجراءات تفتيش إضافية. اقرأ أيضا: الصين تحقق في اتهامات بفساد أحد أبرز قيادات الحزب الشيوعي طرد وزيرة العدل الصينية السابقة من الحزب الشيوعي مواطنون وسائحون تدفقوا إلى ساحة "تيانانمين" لالتقاط الصور خلال عرض احتفالي بالزينة بمناسبة عقد المؤتمر وأثرت الاستعدادات لعقد المؤتمر على نشاط الشركات والأعمال إذ أغلقت أبواب بعض المطاعم والصالات الرياضية والملاهي الليلية وحانات الكاروكي بسبب تشديد الإجراءات الأمنية، وألغت مواقع حجز الغرف المشتركة مثل "اير بي إن بي" الحجوزات. ونظرا لحملة التقشف التي يقودها الرئيس شي جينبينغ، فإنه من المتوقع أن يكون هناك تقليص في نفقات المؤتمر، وأشارت تقارير صينية هذا الأسبوع إلى أن الفنادق التي تستضيف المشاركين في المؤتمر قلصت من الزخارف والفواكه المجانية في الغرف والوجبات الفخمة. ويرى العديد من المراقبين أن جينغبينغ سيعزز أكثر من وضعه داخل الحزب خلال هذا المؤتمر. ويتوقع أن يعيد الحزب كتابة دستوره الخاص لترسيخ الأيديولوجية السياسية للرئيس الحالي وترقيته إلى مكانة الزعيمين الكبيرين السابقين للحزب ماو تسي تونغ ودينغ شياوبينغ. ومنذ انتخابه رئيسا، أحكم جينغبينغ قبضته على الحزب وأطلق حملة واسعة لملاحقة الفساد، بينما أحكم سيطرته على المجتمع من خلال تعزيز الرقابة واعتقال محامين ونشطاء. وفي ظل حكم الرئيس الحالي، تسارعت خطى التحديث في الصين، وتأثيرها على الساحة الدولية. ولا يزال يتمتع جينبينغ بدعم واسع بين المواطنين العاديين في الصين.

ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ 2000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 3 ਘੰਟੇ ਲਈ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ 5 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਚੀਨ 'ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣਾ ਨੇਤਾ ਚੁਣਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਨੇਤਾ ਹੀ 1 ਅਰਬ 30 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ 19ਵੀਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੌਰਾਨ ਮੌਜੂਦਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ 'ਚ ਅਸਰਦਾਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੇ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਅਸਾਰ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਝਟਕਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਚੀਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀਪੀਸੀ) ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਪੂਰੇ ਚੀਨ 'ਚੋਂ ਬੀਜ਼ਿੰਗ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ 2300 ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 2287 ਹੀ ਇਸ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਆਪਣੇ ਮਾੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੀ ਇਸ ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਸੀਪੀਸੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ 200 ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚੀਨ ਦੇ ਅਸਲ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਦੇ 24 ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੇ 7 ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਨੰਬਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਵੋਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕੇ ਅੱਗੇ 'ਠੇਕਾ ਕਿਤਾਬ' ਕਿਉਂ ਉੱਡ ਗਈ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ? ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਆਪਣਾ ਪਾਰਟੀ ਨੇਤਾ ਵੀ ਚੁਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਅਦ 'ਚ ਦੇਸ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਕੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ? ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਕਰੀਬ 3 ਘੰਟੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਚੀਨ ਦੇ ਅਗਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ਾ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ? ਇੰਝ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੇ ਪੱਖ 'ਚ ਹੈ। 2012 ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਨ ਦੇ 'ਕੋਰ' ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਵੀ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਮਾਣ ਸੱਚੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਹੈ, ਹੁਨਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ ਸੋਚ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਆਸੀ ਦਿੱਗਜਾਂ ਮਾਓ ਜ਼ੀਡੋਂਗ ਅਤੇ ਡੇਂਗ ਜਿਓਪਿੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਨਿਤਰਣ ਵਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ।)


هل تسبب الشبكات الاجتماعية الاكتئاب للأطفال؟ وأحيل فتى، يبلغ 16 عامًا، إلى تشاترجي بعدما جرح جسده وانتهى به الحال إلى نقله لغرفة الطوارئ بالمستشفى. وقال تشاترجي: "فكرت في البداية أن أخضعه لبعض مضادات الاكتئاب، لكنني تحدثت معه، واتضح أن استخدامه وسائل التواصل الاجتماعي كان له أثر سلبي على صحته." وأشار إلى أنه جرب وسيلة بسيطة من خلال توجيه المراهق إلى محاولة التوقف تدريجيا عن استخدام وسائل التواصل الاجتماعي، وتقليل استخدامها لتبدأ بساعة واحدة فقط قبل النوم. وعلى مدى بضعة أسابيع، يتعين عليه أن يمدد هذه الفترة إلى ساعتين في الليل وساعتين في الصباح. وأضاف: "حقق المراهق تحسنا كبيرا في صحته، وبعد ستة أشهر، تلقيت رسالة من والدته تقول فيها إنه بات أكثر سعادة في المدرسة، ونجح في الاندماج بالمجتمع من حوله." ودفعت هذه الحالة وحالات أخرى مشابهة تشاترجي إلى طرح السؤال حول دور وسائل التواصل الاجتماعي في حياة الشباب والمراهقين. وقال إن "وسائل التواصل الاجتماعي لديها أثر سلبي على الصحة العقلية.. أعتقد بأنها باتت مشكلة كبيرة، ونحن بحاجة إلى بعض القواعد، منها كيفية توجيه المجتمع إلى الاستفادة من التكنولوجيا لمساعدتنا بدلا من أن تضرنا." ولم يكن تشاترجي وحده في هذا الطرح، إذ كتبت مجموعة من الخبراء في رعاية الطفولة بالولايات المتحدة في الآونة الأخيرة إلى مؤسس فيسبوك، مارك زوكربيرغ، تحثه على إلغاء برنامج المحادثة الفورية للأطفال (ماسنجر كيدز)، قائلة إن تشجيع المراهقين على استخدام المنصة أمر غير مسؤول. واستشهد الخبراء بأدلة لدى مجموعة من المراهقين الذين أبغلوا عن تغيرات مزاجية حادة جراء استخدام وسائل التواصل الاجتماعي، وأخرى لفتيات، تراوحت أعمارهن 10 سنوات، واجهن مشاكل في تصورهن لهيئة الجسم بسبب الصور التي يشاهدونها على منصات التواصل الاجتماعي، مثل إنستغرام. وطلبت دراسة، أجرتها الجمعية الملكية للصحة العامة عام 2017، من 1500 شاب، تراوحت أعمارهم بين 11 إلى 25 عاما، رصد حالتهم المزاجية أثناء استخدام أشهر خمس مواقع للتواصل الاجتماعي. وخلصت الدراسة إلى أن سناب شات وإنستغرام هما الأكثر إلهاما لمشاعر الاضطراب والقلق، بينما كان موقع يوتيوب صاحب التأثير الأكثر إيجابية. وقال سبعة من بين كل 10 أشخاص إن إنستغرام جعلهم يشعرون باضطراب بشأن هيئة الجسم، بينما قال نصف من تراوحت أعمارهم بين 14 إلى 24 عاما إن إنستغرام وفيسبوك زاد من حدة شعورهم بالقلق، في حين قال ثلثا المستطلعة آراؤهم إن فيسبوك فاقم من مشكلة التحرش عبر الإنترنت. وقالت المديرة التنفيذية للجمعية الملكية للصحة العامة، شيرلي كرامر، التي أشرفت على الدراسة: "وسائل التواصل الاجتماعي أصبحت فضاء نشكل ونبني فيه علاقاتنا وهويتنا الذاتية، ونعبر فيه عن أنفسنا، ونتعرف فيه على العالم من حولنا. إنه مرتبط ارتباطا جوهريا بالصحة العقلية." وقالت خبيرة الطب النفسي، لويز ثيودوسيو، إن واحدا من أوضح المؤشرات على آثار استخدام الأطفال لهواتفهم لفترات طويلة هو سلوكهم خلال جلسة العلاج. وأضافت، الطبيبة في مستشفى رويال مانشستر للأطفال: "قبل عامين أو ثلاثة أعوام، كان من غير المألوف إلى حد كبير رؤية طفل يجيب على الهاتف أو يكتب نصا أثناء جلسة العلاج، لكن الأمر بات الآن شائعا." وأشارت ثيودوسيو إلى وجود ارتفاع كبير في حالات كانت فيها وسائل التواصل الاجتماعي عاملا كبيرا في إصابة المراهقين بالاكتئاب والقلق وغيرها من مشاكل الصحة العقلية. وأشارت إلى أنه غالبا ما تكون هذه المشاكل معقدة وواسعة النطاق، بداية من الاستخدام المفرط للألعاب أو مواقع التواصل الاجتماعي مرورا بالشعور بالضعف الناجم عن القصف المستمر للصور على وسائل التواصل الاجتماعي حول حياة الآخرين وصولا إلى ظاهرة التحرش على الإنترنت. وقالت ثيودوسيو، لبي بي سي: "خلال الأسبوعين الماضيين، طلبت من طفلين الحضور لجلسات إضافية بسبب التحرش على الإنترنت." وأضافت أن "بعض الأطفال فقد أو كسر هواتفهم عمدا فقط للتخلص من الرسائل المؤلمة." وتقول إن المراهقين الذين يجرؤون على التعبير عن وجهات نظر بديلة، لا سيما حول موضوع "التنوع الجنسي"، يعرضون أنفسهم لسيل من مخاطر الاعتداء على منصات التواصل، مثل تويتر. وأشارت إلى أن التحرش على الإنترنت يمكن أن يكون له أثر سلبي أكبر بكثير من التعرض للتهكم والسخرية من أقرانهم. وتابعت: "هؤلاء الأطفال يعيشون في عالم خيالي، يكون ذلك أحيانا على حساب صحتهم الجسدية. وربما يكون هؤلاء الأطفال يعانون من أمراض بدنية، مثل ألم في الأسنان، لكنهم لا يواصلون رفضم الابتعاد عن عالمهم الافتراضي." وطلبت الحكومة البريطانية من شركات وسائل التواصل الاجتماعي بحث توفير رسائل منبثقة تنبه هؤلاء الذين يستخدمون الإنترنت لفترات طويلة لتحذيرهم. وقال كريم بالانت، رئيس السياسة العامة لفيسبوك في المملكة المتحدة، لبي بي سي: "أبحاثنا تظهر أنه عندما نستخدم وسائل التواصل الاجتماعي للتواصل مع الأشخاص الذين نهتم بهم، يمكن أن يكون هذا مفيدا لصحتنا العامة." وقال موقع تويتر إنه يتطلع إلى إجراء مناقشات إيجابية حول هذه القضايا المهمة. ولم ترغب غوغل في التعليق علنا على طلب الحكومة. وقالت سناب شات إنها تعكف على دراسة وسائل لتحسين كيفية التحذير من رسائل التهديد التي يتبادلها المستخدمون.

ਇੱਕ 16 ਸਾਲਾ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੰਗਨ ਚੈਟਰਜੀ ਕੋਲ ਰੈਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। "ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦਾ ਅਸਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।" ਡਾ. ਰੰਗਨ ਦੇ ਸੁਝਾਅ "ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 6 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਫੋਨ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁਲ-ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।" ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕਈ ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਡਾ. ਰੰਗਨ ਦੇ ਮੰਨ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ। "ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰੀਏ ਕਿ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇ?" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਫਾਊਂਡਰ ਮਾਰਕ ਜ਼ੁਕਰਬਰਗ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਕਿ 'ਮੈਸੇਂਜਰ ਕਿਡਜ਼ ਐਪ' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹਨ। 'ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ' ਨੇ ਪੰਜ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਾਈਟਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸੁਭਾਅ ਜਾਣਨ ਲਈ 11 ਤੋਂ 25 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ 1500 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਭੇੜੀਏ ਨਾਲ ਸੈਲਫ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸ। ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਸਨੈਪਚੈਟ ਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਕਰਕੇ ਬੇਚੈਨੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਯੂ-ਟਿਊਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਸੀ। ਸਰਵੇਖਣ ਦੀ ਮੁਖੀ ਸ਼ਿਰਲੇ ਕ੍ਰੈਮਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ: ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਲੁਈਸ ਥਿਓਡੋਸਿਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਫੋਨ 'ਤੇ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। "ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਸੇਜ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਫੋਨ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" ਮਾਪੇ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਯੂਕੇ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਨੈਪਚੈਟ, ਫੇਸਬੁੱਕ, ਗੂਗਲ, ਐੱਪਲ ਤੇ ਟਵਿੱਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ: -ਆਨਲਾਈਨ ਧਮਕੀਆਂ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਸਮੱਗਰੀ -ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਆਨਲਾਈਨ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ -ਯੂਜ਼ਰ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੀ ਪਬਲਿਕ ਪਾਲਿਸੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਕਰੀਮ ਪੈਲੰਟ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਡੇ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਟਵਿੱਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।" ਗੂਗਲ ਨੇ ਜਨਤੱਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਨੈਪਚੈਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਧਮਕੀ ਭਰੇ ਮੈਸੇਜ ਮਿਲਣ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਐੱਪਲ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਰਟ-ਫੋਨ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਹੱਦ ਤੈਅ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਈਫੋਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।


سيارات احترقت أثناء المصادمات في العاصمة الهندية واشتعلت شرارة المصادمات يوم الأحد بين متظاهرين مؤيدين وآخرين معارضين لقانون جديد مثير للجدل حول الجنسية. ويسمح قانون تعديل المواطَنة بتجنيس غير المسلمين من بنغلاديش، وباكستان وأفغانستان الذين دخلوا الهند بشكل غير قانوني. وتقول الحكومة، بقيادة الحزب القومي الهندوسي بهاراتيا جاناتا، إن هذا القانون سيوفر ملاذا للفارّين من اضطهاد ديني. ويقول منتقدون إن القانون جزء من أجندة الحزب الحاكم لتهميش المسلمين. وقد خرجت منذ تمريره العام الماضي مظاهرات حاشدة بعضها شهد أعمال عنف. مواضيع قد تهمك نهاية لكن المظاهرات في دلهي ظلت محتفظة بسلميتها - حتى اندلاع الأحداث الأخيرة. متى اشتعل العنف؟ اندلع العنف في ثلاث مناطق ذات أغلبية مسلمة في شمال شرقي دلهي يوم الأحد، على مسافة 18 كيلو مترا من قلب العاصمة. وكانت هناك مجموعة داعمة للقانون تتظاهر على مسافة كيلو متر من تظاهرة ينظمها معارضون للقانون، وبدأ التراشق بالحجارة بين الفئتين. شوارع دلهي شهدت معارك ضارية ويُنسب الأمر لقياديّ في حزب بهاراتيا جاناتا، يدعى قابيل ميشرا، والذي كان قد هدّد مجموعة من المتظاهرين والمعتصمين احتجاجا على القانون، مخبرًا إياهم بأنّ اعتصامهم سيُفضّ بالقوة فور مغادرة دونالد ترامب للهند. وقام الرئيس الأمريكي بأولى زياراته الرسمية للهند في الفترة من 24 وحتى 26 فبراير/شباط الجاري. ماذا يجري الآن؟ بينما لم ترِد أخبار عن تجدد المصادمات أمس الأربعاء، لا تزال العاصمة دلهي على صفيح ساخن بعد ثلاثة أيام متتالية من الشغب. ولم تعد أسباب العنف قاصرة على قانون المواطَنة الجديد فحسب. بل بدأت الأمور تنحو منحىً طائفيا وتمدّد العنف إلى مناطق محيطة، في ظل تقارير عن أشخاص يتعرضون لهجوم بسبب ديانتهم. ورصدت تقارير حرائق، ومجموعات من الرجال يمسكون هرّاوات وقضبانا حديدية، وحجارة بينما يجوبون شوارع المدينة، وثمة مواجهات بين هندوس ومسلمين. ويقول مراسلو بي بي سي في الهند إن شوارع رئيسية في ضواحي العاصمة باتت تعجّ بالفوضى، حيث الحجارة وشظايا الزجاج والسيارات المحطّمة في كل مكان، فضلا عن أعمدة من الدخان تتصاعد من البنايات المحترقة. "مصاحف ممزقة" ثمة تقارير عن استهداف لمنازل ومحالّ تابعة لمسلمين. ويقول مراسل بي بي سي، فيصل محمد، إنه شاهد مسجدا تعرّض للإحراق بشكل جزئي، وصفحات من القرآن منثورة على الأرض. مسجدان على الأقل تعرّضا للتخريب في المصادمات وتعرّض مسجد آخر للتخريب بعد ظُهر يوم الثلاثاء. وانتشر على نطاق واسع مقطع فيديو يصوّر رجالا يحاولون نزع الهلال من قمة مئذنة. وأصيب نحو مئتي شخص، من المسلمين والهندوس، وفقا لأسماء الضحايا المعلنة حتى الآن. ويقول مراسلو بي بي سي إنهم شاهدوا في المستشفى إصابات من كافة الدرجات، بينها جروح ناتجة عن استخدام الرصاص، كما شهدوا جموعا غفيرة تهرول إلى المستشفى لتلقي العلاج. وقال شهود عيان إنهم رأوا كثيرين من المتظاهرين يحملون أسلحة، ورصدت تقارير إطلاق نار من فوق أسطح البنايات، وأكد مسؤولون في المستشفيات وقوع العديد من الإصابات جرّاء طلقات نارية. ماذا تفعل السلطات؟ صرح المتحدث باسم شرطة دلهي، موهندر سنغ راندهاوا، الثلاثاء، أن الوضع تحت السيطرة، وأن "عددا كافيا من عناصر الشرطة" تمّ نشره، فضلا عن نشر قوات شبه عسكرية. لكن الشرطة تواجه اتهاما بعدم الجاهزية وقلة العدد. وتعرض أكثر من 50 شرطيا لإصابات، ولقي واحد على الأقل مصرعه. وتتواصل شرطة العاصمة بشكل مباشر مع حكومة الحزب الحاكم بقيادة مودي ناريندرا. ومن المقرر أن ينعقد اليوم مجلس وزراء الاتحاد الهندي لمناقشة العنف الذي تشهده العاصمة. المصادمات تشهد انشقاقا قويا بين الطوائف الدينية وتقع هذه المناطق على مقربة من حدود ولاية أُتّر برديش المتاخمة للعاصمة دلهي - وقد أُغلقت الآن، وأُغلقت مدارسها، وباتت التجمعات محظورة في العديد من تلك المناطق. وحثت السلطات الناس على الحفاظ على حالة السِلم. وبعد ثلاثة أيام من العنف، غرّد ناريندرا مودي على تويتر أمس الأربعاء قائلا: "من المهم أن يعود الهدوء وتعود الحياة إلى طبيعتها في أقرب وقت". ومنذ وصول مودي إلى السلطة عام 2014، تشهد الهند مدًا يمينيًا متمثلا في القومية الهندوسية، التي اعتمد عليها مودي في حملة إعادة انتخابه العام الماضي. وتسببت أعمال العنف الأخيرة في إحراج مودي، لا سيما وأنها تزامنت مع زيارة ترامب الأولى للهند كرئيس دولة. وقد تصاعدت أعمال العنف حتى غطت على زيارة ترامب، فاحتلت بذلك عناوين الصحف المحلية والعالمية.

ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੰਗਿਆਂ 'ਚ ਜਾਨ ਤੇ ਮਾਲ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ।ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪੱਖ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਮੂਲੀ ਝੜਪਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ 'ਚ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ 'ਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੌਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ 'ਚ ਭੜਕੀ, ਇਸ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਹਿੰਸਾ 'ਚ 40 ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਦਕਿ 150 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਹੈ।ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਇਜ਼ਾਫੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤਣਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ।ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਸਹਿਮੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਪਲ 'ਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਉੱਜੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਹਿੰਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੱਕਠੀ ਕੀਤੀ।ਇਹ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। 1.ਰਤਨ ਲਾਲ, ਉਮਰ: 42 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਗੋਲੀ ਲੱਗਣਾ ਪੇਸ਼ਾ: ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ, ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਰਤਨ ਲਾਲ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਵਾਪਰੀ ਹਿੰਸਾ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਸਨ।ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਰਤਨ ਲਾਲ ਹਿੰਸਕ ਭੀੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੱਥਰਾਵ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਸਨ।ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪੀਆਰਓ ਅਨਿਲ ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਤਨ ਲਾਲ ਦੀ ਮੌਤ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਤਨ ਲਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਮਾਂ, ਦੋ ਭਰਾ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ। ਰਤਨ ਲਾਲ ਨੇ 1998 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬਤੌਰ ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ।ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸੀਕਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ 'ਚੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਵੀਰਭਾਨ ਦੀ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਈ 2.ਵੀਰਭਾਨ, ਉਮਰ: 45 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣਾ ਪੇਸ਼ਾ: ਛੋਟਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਵੀਰਭਾਨ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਮੌਜਪੁਰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸ਼ਿਵ ਵਿਹਾਰ ਚੌਂਕ 'ਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦੱਸਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਫੋਨ ਆਇਆ ਸੀ ਕਿ ਵੀਰਭਾਨ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲਾਵਾਰਿਸ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀਰਭਾਨ ਦੇ ਭਰਾ ਗੰਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ , "ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਟੀਬੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਰਭਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ।" ਵੀਰਭਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਕਮਾਈ ਦਾ ਇੱਕਲਾ ਜ਼ਰੀਆ ਸਨ।ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਘਰ 'ਚ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਵੀਡੀਓ: ਦਿੱਲੀ ਹਿੰਸਾ: ਸਿੱਖ ਪਿਓ-ਪੁੱਤਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ 3.ਮਹਿਤਾਬ, ਉਮਰ: 23 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜਨਾ ਪੇਸ਼ਾ: ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਮਹਿਤਾਬ 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਚਾਰ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਿਜਪੁਰੀ ਸਥਿਤ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਲਈ ਗਿਆ ਪਰ ਵਾਪਸ ਘਰ ਨਾ ਪਰਤਿਆ। ਮਹਿਤਾਬ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਚਾਅ ਪੀਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਾਹੌਲ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖਦਿਆਂ ਗਲੀ ਦੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗਲੀ ਦਾ ਗੇਟ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।ਮਹਿਤਾਬ ਅੰਦਰ ਨਾ ਆ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੀ ਹਿੰਸਕ ਭੀੜ੍ਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਵੀਡੀਓ: ਦਿੱਲੀ : ਉਹ ਮੌਕੇ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਪਈ ਹਿੰਸਾ 'ਤੇ ਭਾਰੂ ਬਾਅਦ 'ਚ ਮਹਿਤਾਬ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਇਕ ਫੋਨ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਪਰ ਮਹਿਤਾਬ ਦੀ ਮੌਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਮਹਿਤਾਬ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭੈਣ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲਵੀ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ 4.ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਲਵੀ, ਉਮਰ: 23 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਢਿੱਡ 'ਚ ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਵੱਜਣ ਕਾਰਨ ਪੇਸ਼ਾ: ਆਟੋ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਾਲਕ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਟੀਮ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੇ ਭਰਾ ਇਮਰਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਜੀਟੀਬੀ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗ਼ਮ ਦੀ ਘੜ੍ਹੀ 'ਚ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਮਰਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਟੋ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।" ਕੁੱਝ ਅਣਪਛਾਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹਿਦ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਬਚ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵਟਸਐਪ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੀ।ਜਿਸ 'ਚ ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਇਮਰਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਰੀ ਦੇ ਅਸੀਂ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲੇ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: 5.ਮੁਬਾਰਕ ਹੁਸੈਨ, ਉਮਰ: 32 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਛਾਤੀ 'ਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣਾ ਪੇਸ਼ਾ: ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਮੁਬਾਰਕ ਹੁਸੈਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਇੱਕਲੇ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।ਮੁਬਾਰਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਿਹਾਰ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਿਨ ਭਰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਜਪੁਰ-ਬਾਬਰਪੁਰ 'ਚ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦਾਨਿਸ਼ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ " ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ-ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।" ਵੀਡੀਓ: ਦਿੱਲੀ ਹਿੰਸਾ: ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਆੜ 'ਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਮੁਬਾਰਕ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਲਾਵਾਰਿਸ ਸੜਕ 'ਤੇ ਹੀ ਪਈ ਰਹੀ। ਮੁਬਾਰਕ ਦੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕ ਰੇਹਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, " ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਐਂਬੁਲੈਂਸ ਨੂੰ ਬਲਾਉਣ ਲਈ ਫੋਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।" ਰੇਹਾਨ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫੋਨ ਵੀ ਵਿਖਾਇਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ 1.45 ਤੋਂ 3.30 ਤੱਕ ਕਈ ਵਾਰ ਐਂਬੁਲੈਂਸ ਲਈ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸ਼ਫਾਕ ਹੂਸੈਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ 6.ਅਸ਼ਫ਼ਾਕ ਹੁਸੈਨ, ਉਮਰ: 24 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਪੇਸ਼ਾ: ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨ 14 ਫਰਵਰੀ, ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਅਸ਼ਫ਼ਾਕ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ। 24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੰਗੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ਫ਼ਾਕ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ।ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਸ਼ਫ਼ਾਕ ਦੀ ਚਾਚੀ ਹਜ਼ਰਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, " ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਗਲਤੀ ਸੀ? ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੇਗੀ? ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ?" ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸ਼ਫ਼ਾਕ ਦੀ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਪਰਵੇਜ਼ ਆਲਮ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਲ 7.ਪਰਵੇਜ਼ ਆਲਮ, ਉਮਰ: 50 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਗੋਲੀ ਲੱਗਣਾ ਪੇਸ਼ਾ: ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਡੀਲਰ ਪਰਵੇਜ਼ ਆਲਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਹਿਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, " ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਓ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਨਾ ਮੰਨੀ।ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਘਰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਲਈ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਵੀਡੀਓ: ਦਿੱਲੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਵਾਇਰਲ ਤਸਵੀਰ 'ਚ ਉਸ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ? ਕਈ ਦੂਜੇ ਪੀੜ੍ਹਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਲਮ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਐਂਬੁਲੇਂਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਪਹੁੰਚੀ।ਆਲਮ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਹੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਾਹਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਇੰਨ੍ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਜਨਾਜ਼ੇ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕ ਡਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਮੋਨੂ 8.ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ, ਉਮਰ: 51 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਪੇਸ਼ਾ: ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਮੋਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਹਿੰਸਕ ਭੀੜ੍ਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੋਨੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਅੱਲ੍ਹਾ ਹੂ ਅਕਬਰ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੋਨੂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਪਰ ਵਿਨੋਦ ਦੀ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮੋਨੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: 9.ਇਸ਼ਤਿਯਾਕ ਖ਼ਾਨ, ਉਮਰ: 29 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਗੋਲੀ ਲੱਗਣਾ ਪੇਸ਼ਾ: ਵੇਲਡਿੰਗ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸ਼ਤਿਯਾਕ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪੱਥਰਾਵ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕਠੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਹੰਝੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਛੱਡ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗੋਲੀ ਵੀ ਚਲਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ਼ਤਿਯਾਕ ਦੇ ਗੂਆਂਢੀ ਆਰਿਫ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, " ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਸ਼ਤਿਯਾਕ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ 'ਚ ਕੁੱਝ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਹੈ"। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ਼ਤਿਯਾਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੀਪੀਆਰ ਜ਼ਰੀਏ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ 'ਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਗਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ਼ਤਿਯਾਕ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।ਪਰ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਦੀ ਕਸ਼ਮਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਧ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ਼ਤਿਯਾਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜ਼ੇਬਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ , " ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਓ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਾ ਸੁਣੀ।" ਕਿੰਨ੍ਹੇ ਇਤਫ਼ਾਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਤਿਯਾਕ ਦੀ ਜੀਵਣ ਲੀਲਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ ਅਤੇ 26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਸੀ। 10.ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ੁਰਕਾਨ, ਉਮਰ: 30 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਗੋਲੀ ਲੱਗਣਾ ਪੇਸ਼ਾ: ਕਾਰੀਗਰ 24 ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਫ਼ੁਰਕਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਇਮਰਾਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫੋਨ ਕਰਕੇ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਫ਼ੁਰਕਾਨ ਦੇ ਪੈਰ 'ਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, " ਮੈਨੂੰ ਫੋਨ 'ਤੇ ਮਿਲੀ ਖ਼ਬਰ 'ਤੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ , ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਫ਼ੁਰਕਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।" ਇਮਰਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, " ਫ਼ੁਰਕਾਨ ਕੁੱਝ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੁੱਝ ਸਮਾਨ ਲੈਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਭੀੜ੍ਹ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।" ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੀ ਹਨ। ਫ਼ੁਰਕਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫੋਨ ਕਰਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਫ਼ੁਨਕਾਰ ਦੇ ਗੋਲੀ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਪਹੁੰਚੇ ਫ਼ੁਰਕਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਵੀਡੀਓ: Delhi violence: 'ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਯਕੀਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁਹੱਲੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ' ਮਾਰੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲੈਣ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦਾ ਦਰਦ 11.ਦੀਪਕ, ਉਮਰ: 34 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਪੇਸ਼ਾ: ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀਪਕ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਬਾਹਰ ਬੈਠੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, " ਅਸੀਂ ਦੀਪਕ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕੁੱਝ ਜ਼ਖਮ ਵੇਖੇ ਸਨ।ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੈ।" ਦੀਪਕ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ।ਦੀਪਕ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਆਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ।ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਜ਼ਖਮੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਦੀਪਕ ਨੂੰ ਵਿੱਕੀ ਨਾਂਅ ਦੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ। ਵੀਡੀਓ: Delhi Violence: ਦਿੱਲੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਇਲਜ਼ਾਮਬਾਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ਖਸ ਦੀ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਦਿਓ 12.ਅੰਕਿਤ ਸ਼ਰਮਾ, ਉਮਰ: 26 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਪੇਸ਼ਾ: ਖੁਫ਼ੀਆ ਵਿਭਾਗ ਅੰਕਿਤ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਚਾਂਦਬਾਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਕ ਨਾਲੇ 'ਚ ਪਈ ਮਿਲੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 25 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਕਿਤ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। ਅੰਕਿਤ ਦੇ ਭਰਾ ਅੰਕੁਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, " ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ 'ਤੇ ਕਈ ਜ਼ਖਮਾਂ ਸਨ।ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ਰਾਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।" ਅੰਕਿਤ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ 26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈ। ਅੰਕੁਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਅੰਕਿਤ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਲੇ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੰਕਿਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਸ਼ਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਹਨ।ਅੰਕੁਰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਜੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 13.ਰਾਹੁਲ ਠਾਕੁਰ, ਉਮਰ: 23 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਗੋਲੀ ਲੱਗਣਾ ਪੇਸ਼ਾ: ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਾਹੁਲ ਆਪਣੇ ਘਰ 'ਚ ਰੋਟੀ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਬਾਹਰ ਗੋਲੀ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਵ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਰਾਹੁਲ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਪੈ ਰਹੇ ਰੌਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ।ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਇਕ ਗੋਲੀ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਚ ਲੱਗੀ।ਭਾਵੇਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਟੀਬੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਹ ਬੱਚ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਅਕਬਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੜਨ ਕਰਕੇ ਹੋਈ 14.ਅਕਬਰੀ, ਉਮਰ: 85 ਸਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ: ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜਨਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ 'ਚ ਗਮਰੀ ਪਿੰਡ 'ਚ 25 ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਿੰਸਕ ਭੀੜ੍ਹ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਸਤੇ 'ਚ ਪੈ ਰਹੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਿੰਸਕ ਭੀੜ੍ਹ ਨੇ ਅਕਬਰੀ ਦੇ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਘਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰ ਤਾਂ ਬੱਚਦੇ-ਬਚਾਉਂਦੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਪਰ ਅਕਬਰੀ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਅਕਬਰੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਸਲਮਾਨੀ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਪੀਟੀਆਈ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, " ਮੈਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭੀੜ੍ਹ ਨੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਪੈਟਰੋਲ ਬੰਬ ਅਤੇ ਡੰਡੇ ਸਨ।ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਸਨ।ਮੈਂ ਫੋਨ 'ਤੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦ ਤੋਂ ਜਲਦ ਛੱਤ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਕੀਤੀ।" ਸਲਮਾਨੀ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੇ 10 ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਨ।ਉਹ ਵੀਨ ਭੱਜ ਕੇ ਛੱਤ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮਾਂ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਕਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੱਗ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲੱਟਾਂ ਅਤੇ ਧੂੰਆਂ ਸੀ।ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੱਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਏ ਤਾਂ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।" ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੇਰਠ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਅਕਬਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਲਗਭਗ 40 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। (ਰਿਪੋਰਟ: ਅਭੀਜੀਤ ਕਾਂਬਲੇ, ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਏ, ਵਿਗਨੇਸ਼ ਅਯਾਸਾਮੀ, ਕੀਰਤੀ ਦੁਬੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰੁਤੀ ਮੇਨਨ) ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਵੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وقال روي جاكسون إن الفحوصات الطبية التي اجريت الجمعة واستمرت نحو 3 ساعات بواسطة أطباء في الجيش الامريكي أوضحت أن الرئيس يتمتع بصحة "ممتازة بشكل استثنائي". وقال جاكسون إنه سيقدم المزيد من التفاصيل للصحفيين الثلاثاء. ولم تتضمن الفحوصات أي اختبارات نفسية أو عقلية للرئيس خاصة بعد الكتاب المثير للجدل والذي صدر مؤخرا ويتضمن قدحا في صحة ترامب النفسية والعقلية. وحسب مايكل ووفل مؤلف كتاب "النار والغضب"، فإن كل مساعدي الرئيس يرون انه كالطفل يريد تحقيق رغباته بشكل فوري ومباشر. من جانبه، قال ترامب إن الكتاب مليء بالكذب والخداع كما أن وزير الخارجية ريكس تيلرسون نفى أن تكون صحة الرئيس العقلية متدهورة. وكان طبيب ترامب الخاص قد أعلن خلال حملته الانتخابية أن في حال انتخابه سيكون أكثر الرؤوساء الامريكيين تمتعا بالصحة حال فوزه بالمنصب. وأجرى ترامب الاختبارات الطبية في مركز والتر ريد في ميريلاند وكان بين الفريق الطبي روي جاكسون الذي يشغل منصب طبيب الرئيس الأمريكي. وشغل الضابط السابق في مشاة البحرية الأمريكية نفس المنصب إبان فترة تولي الرئيس السابق باراك اوباما. ويتعجب الأطباء من تمتع الرئيس ترامب الذي يتناول كميات كبيرة من الطعام السريع ولايمارس الرياضة إلا قليلا بهذه الصحة التي أعلن عنها رغم أنه يبلغ من العمر 71 عاما ويعاني من زيادة الوزن. ويؤكد كتاب صدر مؤخرا في الولايت المتحدة ان ترامب كان يحظى بدعم 4 مجموعات غذاء على وسائل التواصل الاجتماعي وهي ماكدونالدز والدجاج المقلي وبتزا ودايت كوك. ويوضح بعض المقربين من ترامب أنه استفاد كثيرا من عدم شرب الكحول أو التدخين.

ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਰੌਨੀ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਣ, ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।" " ਦਿਮਾਗੀ ਟੈਸਟ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹਨ" ਬੀਤੇ ਹਫ਼ਤੇ 71 ਸਾਲ ਦੇ ਟਰੰਪ ਦਾ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਲੰਬਾ ਮੈਡੀਕਲ ਚੈੱਕਅਪ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੈੱਕਅਪ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਰੌਨੀ ਜੈਕਸਨ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਸਨ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀ ਸਿਹਤ "ਦਰੂਸਤ" ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਟਰਪਤੀ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਠੀਕ ਰਹੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਓਨੀ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" ਡਾਕਟਰ ਰੌਨੀ ਜੈਕਸਨ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਫਰਾਈਡ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਡਾਈਟ ਕੋਕ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਜੋ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ...ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਨਸ ਕਮਾਲ ਦੇ ਹਨ।" ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾਕਟਰ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਘੱਟ ਖਾਣ ਅਤੇ ਵੱਧ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ। ਬੀਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਫੌਜ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀਲੈਂਡ ਦੇ ਬੇਸ਼ੇਜ਼ਦਾ ਦੇ ਵਾਲਟਰ ਰੀਡ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਾਂਚ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਾਂਚ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਜੈਕਸਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਧਾਕਾਰਤ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਜੈਕਸਨ ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਵਿੱਚ ਰੀਅਰ ਏਡਮਿਰਲ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 'ਮੌਂਟ੍ਰਿਅਲ ਕੌਗਨਿਟਿਵ ਐਸੈਸਮੈਂਟ' ਨਿਊਰੋਸਾਈਕਾਲੌਜੀਕਲ ਟੈਸਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਟੈਸਟ ਜ਼ਰੀਏ ਕਿਸੇ ਸ਼ਖਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ, ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ, ਭਾਸ਼ਾ, ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਹਿਸਾਬ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ 'ਫ਼ਾਇਰ ਐਂਡ ਫਿਊਰੀ: ਇਨਸਾਈਡ ਦਿ ਟਰੰਪ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ' ਦੇ ਲੇਖਕ ਮਾਈਕਲ ਵੁਲਫ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਟਰੰਪ ਨੂੰ 'ਬੱਚੇ' ਵਾਂਗ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ 'ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ' ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਮਾਈਕਲ ਵੂਲਫ਼ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ 'ਝੂਠ ਦੀ ਪੁਲੰਦਾ' ਕਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਰੈਕਸ ਟਿਲਰਸਨ ਨੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢੋਂ ਤੋਂ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਡਾਕਟਰ ਹੈਰਲਡ ਬਾਰਨਸਟੀਨ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਇੱਕ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ ਸੀ "ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਨਣ ਵਾਲੇ ਟਰੰਪ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਣਗੇ।" (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وفي مؤتمر صحفي مشترك مع رئيس وزراء اليابان، شينزو آبي، قال هو وآبي إنه يجب ممارسة أقصى ضغط على كوريا الشمالية فيما يتعلق بنزع أسلحتها النووية. ويجري ترامب محادثاته مع آبي في منتجع "مار-أ-لاغو" في ولاية فلوريدا. وكان ترامب قد أكد في وقت سابق زيارة مايك بومبيو مدير وكالة الاستخبارات المركزية السرية إلى بيونغيانغ، واجتماعه مع كيم. وقال إن بومبيو أسس "علاقة جيدة" مع كيم، الذي كان الرئيس الأمريكي قد وصفه العام الماضي بـ"رجل الصواريخ القصير"، وأضاف أن اجتماعهما كان "سلسا جدا". وتعد تلك الزيارة أول اتصال على مستوى رفيع بين الولايات المتحدة وكوريا الشمالية منذ عام 2000. ويتوقع أن يعقد ترامب قمة مع كيم في شهر يونيو/حزيران. وما زال مكان عقد القمة قيد المناقشة. ماذا قيل عن القمة؟ وقال الرئيس ترامب في المؤتمر الصحفي المشترك إنه إذا اعتقد أن الاجتماع لن يكون ناجحا، فإنه سينسحب منه، وإذا عقدت القمة ولكنها لم تكن مثمرة، فإنه سينسحب. وأضاف "سوف نواصل الضغط إلى أقصى حد حتى تصبح كوريا الشمالية دولة غير نووية". "وكما قلت من قبل، سيكون هناك مسار براق أمام كوريا الشمالية إذا حققت التخلي عن الأسلحة النووية بالكامل، وبشكل يمكن التحقق منه، وبلا رجعة. وسيكون هذا يوما عظيما بالنسبة إليهم، ويوما عظيما بالنسبة إلى العالم". ترامب أكد الزيارة السرية لبومبيو لبيونغيانغ أما رئيس الوزراء الياباني، آبي فقال إنه طلب من الرئيس ترامب بإلحاح المساعدة في إطلاق سراح المواطنين اليابانيين المخطوفين في كوريا الشمالية خلال السبيعينيات والثمانينيات. وكانت كوريا الشمالية قد أقرت بأنها خطفت 13 يابانيا لاستخدامهم في تدريب جواسيسها على التقاليد اليابانية. وتعتقد اليابان أن عدد المخطوفين أكبر من ذلك. وقد أدت تلك القضية إلى توتر العلاقات بين البلدين على مدى عقود. وما زال يوجد في كوريا الشمالية ثلاثة مواطنين أمريكيين محتجزين. وقال ترامب إن الولايات المتحدة "ستعمل بجد" على عودة اليابانيين المخطوفين إلى بلادهم. وأضاف "نحن نكافح باجتهاد من أجل استعادة الأمريكيين الثلاثة. أعتقد أن هناك فرصة جيدة لتحقيق هذا. والحوار بيننا جيد جدا".

ਪੋਂਪੀਓ (ਖੱਬੇ) ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੀ ਟਰੰਪ ਤੇ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿੰਜੋ ਆਬੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਿੰਜੋ ਆਬੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਟਰੰਪ ਦੇ ਫ਼ਲੋਰਿਡਾ ਸਥਿਤ ਮਾਰ-ਏ-ਲਾਗੋ ਰਿਜ਼ੌਰਟ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਆਗੂ ਕਿਮ ਜੋਂਗ-ਉਨ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਆਈਏ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮਾਈਕ ਪੋਂਪੀਓ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਇੱਕ ਬੈਠਕ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਰੌਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, "ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਗੁਪਤ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ? ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ ਪਰ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਕਿਮ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੈਠਕ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਪੋਂਪੀਓ ਨੂੰ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਇਹ ਬੈਠਕ ਹੋਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰੌਇਟਰਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿਚਾਲੇ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਗੱਲਬਾਤ? ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਦੌਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ 'ਬੈਕ ਚੈਨਲਜ਼' ਵੀ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪੋਂਪੀਓ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਆਗੂ ਨਾਲ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਤਕਾਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮੈਡਲੀਨ ਅਲਬਰਾਈਟ ਨੇ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਵਿੱਚ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਇਲ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼ਿੰਜੋ ਆਬੇ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਵਿਚਾਲੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੀ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਸਾਰਾਹ ਸੈਂਡਰਜ਼ ਨੇ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ। 2014 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਜੇਮਜ਼ ਕਲੈਪਰ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੌਰਾ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੋ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਲੈਪਰ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਆਗੂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਿਟ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਟਰੰਪ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸੱਦਾ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਿਟ ਜੂਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਲਈ ਗੈਰ-ਫੌਜੀ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਬੀਜਿੰਗ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ ਜਾਂ ਯੂਰਪ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੈਠਕ ਦੀ ਟਾਈਮਿੰਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ? (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


التجربة جاءت بعد اختبار مماثل السبت الماضي ولم يتدخل الجيش لاسقاط الصاروخ الذي مر عبر الأراضي اليابانية فجر الثلاثاء (2106) بتوقيت غرينتش. وأفادت وسائل الإعلام المحلية بأن الصاروخ تحطم، وهي المرة الأولى التي يسقط فيها صاروخ تطلقه بيونغ يانغ على اليابان خلال 8 أعوام. وطالبت اليابان والولايات المتحدة مجلس الأمن بالاجتماع بشكل طارئ في وقت لاحق الثلاثاء لبحث تطورات الموقف. وفي أول تعليق له عقب إطلاق الصاروخ، تعهد رئيس الوزراء الياباني شينزو آبي بأنه سيفعل ما في وسعه لحماية المواطنين. وقال في تصريحات مقتضبة للصحفيين قبل دخوله اجتماعا طارئا في مكتبه في طوكيو "سنبذل قصارى جهدنا لحماية أرواح المواطنين". وحذر نظام "جاي ألرت"، المصمم لتشغيل كل الأنظمة الإذاعية بغية إصدار تحذيرات حال حدوث أي طارئ، المواطنين في المنطقة باتخاذ كافة الاحتياطات، لكن هيئة الإذاعة اليابانية أكدت عدم وقوع أي خسائر. ووصف وزير الدولة لشؤون مجلس الوزراء يوشيهيد سوجا الاختبار الأخير بأنه تهديد "غير مسبوق"، مؤكدا أن اليابان ستتخذ "الخطوات المناسبة" ردا على ذلك. ومن المرجح أن تتعامل اليابان مع الاختبار الأخير باعتباره تصعيدا خطيرا للتوتر بسبب مسار رحلة الصاروخ، وفقا لما ذكره يوجيتا ليماي التابعة مراسلة بى بى سى فى سول. وقالت وزارة الدفاع الأمريكية (البنتاغون) إن اختبار الثلاثاء لا يمثل تهديدا للولايات المتحدة، وإن الجيش يعمل لجمع مزيد من المعلومات الاستخبارية حول هذا الأمر. وكانت كوريا الشمالية قد هددت في وقت سابق من هذا الشهر باطلاق صواريخ باتجاه منطقة غوام الاميركية في المحيط الهادىء بينما حذر الرئيس الاميركي دونالد ترامب من ان بيونغ يانغ ستواجه "النار والغضب" اذا هددت الولايات المتحدة. ويأتي إطلاق الصارخ الجديد، بعد إعلان بيونغيانغ تجربتها لما قالت إنه نوع جديد من الصواريخ الباليستية، التي يمكنها حمل رؤوس نووية من الحجم الكبير.

ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਲਾਂਚ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਦੱਖ਼ਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਫੌਜ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ 770 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੱਕ ਗਈ ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 3700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਸੰਕਟ- 4 ਅਹਿਮ ਨੁਕਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਕੋਲ ਕਿਹੜੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ ਹਨ? ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਲੰਘੀ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਜਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿੰਜੋ ਆਬੇ ਨੇ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਲਾਂਚ ਦੀ ਕਰੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਪਾਨ ਇਹ ਸਭ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਉੱਧਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਚੀਨ ਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਿੱਧੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅੱਠ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯੂ.ਐੱਨ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵੱਲੋਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ 'ਤੇ ਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਤੋਂ ਖਫ਼ਾ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਪਾਨ ਨੂੰ ਡੋਬਣ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਪਾਨ ਵੱਲ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਦਾਗੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਛੱਡੀ ਸੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਜਪਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸ ਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ।)


وحظرت أكثر من 40 دولة دخول الوافدين من المملكة المتحدة، كما عقد الاتحاد الأوروبي محادثات تستهدف وضع سياسة مشتركة للتعامل مع الموقف الحالي. وحظرت السويد دخول الأجانب من الدنمارك عقب اكتشاف مصابين بالسلالة الجديدة من الفيروس هناك. وتتسم هذه السلالة الجديدة بسرعة الانتشار، لكن لا يوجد دليل على أنها أكثر فتكا من فيروس كورونا المتعارف عليه. وتزامنا مع تزايد الأسماء المدرجة في قائمة الدول التي حظرت السفر من وإلى المملكة المتحدة، ظهرت منظمة الصحة العالمية في المشهد بقوة أثناء محاولة وضع مخاطر السلالة الجديدة من الوباء في سياقها الطبيعي. مواضيع قد تهمك نهاية وقال مايك رايان، رئيس قسم الطوارئ في منظمة الصحة العالمية، إن ظهور نسخ جديدة من فيروس كورونا يُعد جزءا طبيعيا من تطور الوباء. وأكد رايان أيضا على أن النسخة المتحورة من فيروس كورونا "ليست خارج السيطرة"، وهو ما يتناقض مع تصريحات وزير الصحة البريطاني مات هانكوك الذي أكد خلاف ذلك الأحد الماضي. أعلنت الحكومة البريطانية أن السلالة الجديدة من فيروس كورونا "خرجت عن السيطرة" وفي تطور آخر على صعيد فيروس كورونا، يواجه المسافرون من جنوب أفريقيا حظرا لدخولهم بعض الدول عقب اكتشاف نسخة جديدة متحورة من العدوى ليس لها علاقة بالسلالة الجديدة المكتشفة في المملكة المتحدة. ماذا يحدث في أوروبا؟ حظرت أغلب دول القارة الأوروبية السفر من وإلى المملكة المتحدة في محاولة للحد من انتشار النوع الجديد من الفيروس. وحظرت فرنسا دخول الركاب والبضائع من المملكة المتحدة، مما تسبب في اضطرابات شهدتها ميناء دوفر البريطاني الرئيسي في جنوب المملكة المتحدة. وقال رئيس وزراء بريطانيا بوريس جونسون إنه يعمل مع الرئيس الفرنسي إيمانويل ماكرون من أجل استئناف التبادل التجاري، معربا عن أمله في أن تُحل هذه الأزمة "في أقرب وقت ممكن". قال وزير النقل الفرنسي كليمنت بون بلاده سوف تعلن الثلاثاء المقبل الإجراءات التي تحل محل حظر دخول الركاب والشاحنات من المملكة المتحدة الذي يستمر لـ 48 ساعة. وبدأت محادثات في بروكسل تستهدف التوصل إلى رد موحد يتم التنسيق له بين دول الاتحاد الأوروبي بخصوص الموقف الراهن على صعيد السلالة الجديدة من الفيروس. أغلقت السويد حدودها مع الدنمارك بسبب السلالة الجديدة من الوباء ولا يتوقع التوصل إلى اتفاق حتى الثلاثاء، لكن أحد الخيارات التي تناقشها دول أوروبا هو اشتراط أن تكون نتيجة اختبار فيروس كورونا سلبية قبل مغادرة المسافرين للمملكة المتحدة. وسط هذا الكم من السلبية الذي يجتاح أوروبا، ظهرت أخبار إيجابية تتمثل في اعتماد الهيئة الأوروبية للرقابة على الدواء لقاح فايزر - بيونتك المضاد لفيروس كورونا، مما يمهد الطريق أمام استخدام اللقاح بحلول الأحد المقبل. ماذا عن باقي دول العالم؟ حظرت دول أخرى من الهند إلى كندا دخول المسافرين من المملكة المتحدة إليها. ومن المتوقع أن تنضم الولايات المتحدة إلى تلك الدول، لكن شركتي "الخطوط الجوية البريطانية" و"دلتا للخطوط الجوية" أكدتا السماح للركاب الذين تأتي نتائجهم سلبية في اختبار فيروس كورونا بالسفر إلى الولايات المتحدة والدخول عبر مطار جون كينيدي في نيويورك. وأغلقت السعودية، والكويت، وعمان حدودها بالكامل أمام المسافرين الدوليين. كما اكتشفت السلالة الجديدة من فيروس كورونا في أستراليا، وإيطاليا وهولندا إضافة إلى الدنمارك. وكان اكتشاف عدد قليل من الحالات المصابة بالنسخة الجديدة من الوباء هو الدافع وراء حظر دخول المسافرين من الدنمارك إلى السويد التي تفعل ذلك للمرة الأولى مع دولة من دول الجوار. وقال مايكل دامبرغ، وزير الشؤون الداخلية السويدي: "هناك خطر محتمل يتمثل في إمكانية سفر الدنماركيين إلى السويد لتسوق هدايا عيد الميلاد". ويرجح خبراء أن السلالة الجديدة من فيروس كورونا ربما تجاوزت في انتشارها الأماكن التي تم الإبلاغ عنها فيها، مرجعين ذلك إلى استخدام المملكة المتحدة تكنولوجيا المراقبة الوراثية في تتبع السلالة المكتشفة حديثا. وقال مارك فام رانست، المتخصص في علم الفيروسات، لإذاعة في آر تي البلجيكية: "أعتقد أننا سوف نكتشف في الأيام المقبلة ظهور السلالة الجديدة من الوباء في دول أخرى".

ਦਰਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਗ ਸੌਖਿਆਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫ਼ੈਲਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕੀ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਸਿਹਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜੇਮਜ਼ ਗੈਲਾਘਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀਡੀਓ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਬੈਠਕ ਲਈ ਇਹ ਹਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਫਿਰ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਸੱਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਬੈਠਕ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29 ਤਰੀਕ ਦਾ ਦਿਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਤੇ ਚਾਰ ਨੁਕਾਤੀ ਏਜੰਡਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ- ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਮੀਟਿੰਗ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ, ਖ਼ਬਰ ਪੂਰੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਵੱਈਏ ’ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਦਿੱਲੀ-ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਬਾਰਡਰ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਰਾਕੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਮਸਲੇ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਣਾ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਤਾਂ 32 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਆਇਆ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਹੈ, ਸਾਰਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਖੋਲ੍ਹਾਂਗੇ, ਇਹ ਟੈਂਡਰ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਦਾ। ਕਿਸਾਨ ਹਾਰੇਗਾ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਹਾਰੇਗੀ। ਸਰਕਾਰ ਜਿੱਤੇਗੀ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਜਿੱਤੇਗਾ।" ਇਹ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤਫ਼ਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਚੀਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆ ਰਹੀ ਕਮੀ ਨੇ ਫਸਲੀ ਝਾੜ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸਾਲ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ 5 ਕਰੋੜ ਟਨ ਅਨਾਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ 50 ਕਰੋੜ ਟਨ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਔਸਤਨ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਾਸ਼ਤ ਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਫਸਲੀ ਝਾੜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕਾਸ਼ਤਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹਨ? ਜਾਣਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਮੇਅਰ ਬਣਨ ਜਾ ਰਹੀ 21 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣੋ ਆਰਿਆ ਰਾਜੇਂਦਰਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਦੀਆਂ ਨਾਗਰਿਕ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ 21 ਸਾਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਆਰਿਆ ਰਾਜਿੰਦਰਨ ਤਿਰੂਵਨੰਥਪੁਰਮ ਦੀ ਨਵੀਂ ਮੇਅਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਪੀਟੀਆ ਨੇ ਸੀਪੀਆਈ (ਐੱਮ) ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਨੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਕੇਰਲ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੇਅਰਾਂ ਲਈ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਖ਼ਬਰ ਪੂਰੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


يظهر الشباب في عدة دول عدم اكتراث بالتحذيرات الصحية من الإصابة بفيروس كورونا وقال تيدروس أدهانوم غيبريسوس، مدير المنظمة، إن "الخيارات التي يحددها الشباب تُعد مسألة حياة أو موت لأشخاص آخرين". وبلغ عدد الوفيات بسبب فيروس كورونا حوالي 11 ألف شخص في حين يعاني حوالي 250 ألف شخص على مستوى العالم من الإصابة بهذا المرض القاتل. وتأتي تصريحات مدير المنظمة الدولية بعد ظهور تقارير في الكثير من الدول أشارت إلى أن الشباب لا ينصاعون للتحذيرات الصحية. وظهر فيروس كورونا للمرة الأولى في الصين في ديسمبر/ كانون الأول الماضي، لكن مركز الوباء انتقل إلى أوروبا في الوقت الراهن. مواضيع قد تهمك نهاية وارتفعت حصيلة الوفيات بسبب كورونا في إيطاليا إلى 4032 بعدما سجلت 627 حالة جديدة يوم الجمعة. وشهدت إيطاليا أكبر عدد من الوفيات بسبب هذا المرض على مستوى العالم. واتخذت دول ومناطق عديدة إجراءات الجمعة من شأنها الحد من انتشار الفيروس، أبرزها أصبحت شوارع إيطاليا شبه فارغة بسبب الانتشار الحاد لفيروس كورونا ماذا قالت منظمة الصحة العالمية؟ قال مدير المنظمة أدهانوم غيبريسوس، في مؤتمر صحفي عبر الإنترنت من جنيف: "رغم أن كبار السن هم الأكثر عرضة للخطر بسبب الإصابة، لا يمكن استثناء الشباب من ذلك". وأضاف: "لدي رسالة للشباب: فهذا الفيروس قد يخضعكم للعلاج في المستشفيات لأسابيع، وقد يقتلكم. وحتى إذا لم تصابوا بالمرض، فالخيارات التي تتخذونها فيما يتعلق بالمكان الذي تذهبون إليه، تُعد مسألة حياة أو موت بالنسبة لشخص آخر". وأشاد أدهانوم غيبريسوس بالتطورات الجديدة على صعيد مدينة ووهان الرئيسية في الصين، حيث ظهر الفيروس للمرة الأولى، بعد تقارير أشارت إلى عدم ظهور أية حالات جديدة في المدينة الخميس الماضي. وقال: "يعطي ذلك باقي دول العالم أملا في أن أسوأ المواقف يمكن أن تمر". وأظهرت دراسات أن جميع الفئات العمرية معرضة للإصابة بفيروس كورونا، لكن تزداد المخاطر لدى كبار السن ومَن يعانون من بعض الأمراض. وبلغ متوسط أعمار الوفيات بسبب الفيروس في إيطاليا 78.5 سنة. وتوصي منظمة الصحة العالمية بابتعاد الأفراد عن بعضهم البعض بدلا من "العزلة الاجتماعية" للحد من انتشار المرض، وفقا لما ذكرته وكالة أنباء رويترز. وقالت ماريا كيروكوفا، خبيرة الأوبئة في منظمة الصحة العالمية لوكالة رويترز: "نريد أن يبقى الناس على اتصال". وأضافت: "لذا عليكم إيجاد طرق للقيام بذلك، يمكنكم العثور على تلك الطرق عبر الإنترنت، ومن خلال المنصات التواصل الاجتماعي المختلفة حتى تحافظوا على الاتصال فيما بينكم لأن صحتكم العقلية أثناء انتشار هذا الوباء لا تقل أهمية عن صحتكم البدنية".

WHO ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਟੈਡਰੋਸ ਐਡਹਾਨੋਮ ਗਿਬਰਿਏਸੋਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚੋਣ 'ਕਿਸੇ ਲਈ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।' ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਮੁਖੀ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਹਤ ਚਿਤਾਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਕੇਵਲ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਕਵਰੇਜ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ: ਭਾਰਤ ਇੱਕੋ ਦਿਨ 50 ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਪਾਜਿਟਿਵ, 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਟਰੇਨਾਂ ਬੰਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ 50 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਅੰਕੜਾ 223 ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਇਰਸ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਦੇਸ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਰਾਤੀ 12 ਵਜੇ ਤੋਂ ਐਤਵਾਰ ਰਾਤੀ 10 ਵਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਗੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਜਨਤਾ ਕਰਫ਼ਿਊ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਵੀ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਨਾ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਪੀਟੀਆਈ ਮੁਤਾਬਕ ਜਨਤਾ ਕਰਫਿਊ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਰਾਤੀ 12 ਵਜੇ ਤੋਂ ਐਤਵਾਰ ਰਾਤੀ ਦਸ ਵਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਗੀਆਂ। ਸਾਰੀਆਂ ਮੇਲ ਤੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਗੱਡੀਆਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਖ਼ਬਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ: ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ "ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ" ਦਾ ਫਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸੂਬੇ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਨੇ "ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ ਰਹੋ" ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ 14 ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 14 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ ਸੂਬੇ ਦਾ ਰਾਜਪਾਲ ਗੇਵਿਨ ਨਿਊਜ਼ਓਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਓ। ਪਹਿਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕੁੱਲ 40 ਮਿਲੀਅਨ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਅੱਧੀ ਦਾ ਅਗਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵਾਇਰਸ ਲਾਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ 230 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 18 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 2,50,000 ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਕੇਸ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਰੋਨਾਵਇਰਸ: ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਇਆ ਪਾਕ ਪਰਿਵਾਰ ਜਦੋਂ ਫਸਿਆ ਭਾਰਤ 'ਚ ਜਦੋਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੇ ਕਾਰਨ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਦਿਲ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਆਏ ਸਬੀ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ ਵਾਹਗਾ-ਅਟਾਰੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਫਸ ਗਏ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸਾਂ, ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਸਬੀ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਪੂਰਾ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਲਈ ਹੇਠਲੇ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਕਰੋ। ਕੋਰੋਵਾਇਰਸ: ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਗਾਇਕਾਂ ਕਨਿਕਾ ਕਪੂਰ 'ਤੇ ਐੱਫਆਈਆਰ ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਗਾਇਕਾ ਕਨਿਕਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਖਨਊ 'ਚ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਨਿਕਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਦਰਅਸਲ ਕਨਿਕਾ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਸ 'ਤੇ ਅਣਗਹਿਲੀ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਖ਼ਤਰੇ ਪਾਉਣ ਕਰਕੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਪੋਸਟ 'ਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਲੂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


خاشقجي كان معروفا بانتقاده لبعض السياسات في السعودية وبحسب ما ورد في التقارير، فإن الأمير محمد ذكر ذلك في مكالمة هاتفية مع مسؤولي البيت الأبيض بعد اختفاء خاشقجي وقبل أن تعترف السعودية بمقتله. لكن السعودية نفت صحة هذه التقارير التي نُشرت في صحيفتي "واشنطن بوست" و"نيويورك تايمز". ولم يعثر على جثة خاشقجي حتى الآن، لكن السلطات التركية والسعودية أكدت أنه قتل داخل قنصلية بلاده في إسطنبول في الثاني من أكتوبر/تشرين الأول. وتنفي السعودية تورط الأسرة المالكة في مقتله، وتقول إنها "مصممة على كشف كل الحقائق" في قضيته. وقال الأمير محمد بن سلمان، في أواخر الشهر الماضي، إن "الجريمة كانت مؤلمة لكل السعوديين". وكان خاشقجي يشارك بمقالات في صحيفة واشنطن بوست، واشتهر بانتقاده لبعض السياسات في السعودية. ماذا ورد في المكالمة الهاتفية؟ خلال المكالمة مع صهر الرئيس الأمريكي، جاريد كوشنر، ومستشار الأمن القومي في البيت الأبيض، جون بولتن، قال ولي العهد السعودي إن خاشقجي كان عضوا في جماعة الإخوان المسلمين، بحسب صحيفة واشنطن بوست. وذكرت التقارير أن المكالمة الهاتفية جرت في التاسع من أكتوبر/تشرين الأول، أي بعد أسبوع من اختفاء خاشقجي. وأضافت أن ولي العهد حثّ البيت الأبيض على الحفاظ على تحالفه مع المملكة العربية السعودية. المكالمة بين ولي العهد السعودي ومسؤولي البيض الأبيض جرت في التاسع من أكتوبر/تشرين الأول، بحسب تقارير وفي بيان أرسل إلى واشنطن بوست، نفت عائلة خاشقجي أن يكون الصحفي المقتول عضوا في جماعة الإخوان المسلمين، وقالت إنه نفى هذا بنفسه في مناسبات عدة في الأعوام الأخيرة الماضية. وأضاف البيان أن "جمال خاشقجي لم يكن شخصا خطيرا بأي حال. وادعاء خلاف ذلك أمر سخيف". ما الذي توصل إليه التحقيق حتى الآن؟ لا يوجد حتى الآن إجماع على الطريقة التي قتل بها خاشقجي. ودخل الصحفي القنصلية السعودية لاستخراج بعض المستندات الضرورية لزواجه من خطيبته التركية، خديجة جنكيز. خديجة جنكيز تطالب بتحقيق العدالة في قضية خاشقجي وفي يوم الأربعاء، قالت تركيا إنه خُنق فور دخوله إلى القنصلية، وقطّع جسده "وفقا لخطة وضعت مسبقا". وكانت وسائل إعلام تركية قد نقلت عن مصادر إن خاشقجي تعرض للتعذيب. وغيرت السعودية روايتها بشأن ما حدث لخاشقجي. فعندما اختفى الصحفي في البداية، قالت الرياض إن خاشقجي خرج من مبنى قنصليتها حيًّا، لكنها في وقت لاحق اعترفت بمقتله، وقالت إن جريمة قتله أعدت مسبقا. وألقت الرياض القبض على 18 مشتبها بهم، وقالت إنهم سيحاكمون في المملكة، بينما تريد تركيا تسليمهم إلى أنقرة. وابتعدت تركيا عن تحميل السلطات السعودية صراحة مسؤولية مقتل الصحفي جمال خاشقجي. وفي وقت سابق تحدث الرئيس التركي، رجب طيب أردوغان، هاتفيا مع العاهل السعودي الملك سلمان، واتفق الطرفان على المضي قدما في التعاون في التحقيق.

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਇਸਤੰਬੁਲ ਸਥਿਤ ਸਫਾਰਤਖਾਨੇ ਵਿੱਚ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਲਾਪਤਾ ਹਨ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ 'ਚ ਮੁਲੰਕਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰੇ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੂੰ ਇਸ ਕਤਲ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। 2 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦਾ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਤੰਬੁਲ ਵਿਚਲੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਸਫ਼ਾਰਤਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਬਿਆਨ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਸਫ਼ਾਰਤਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਲੈਣ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਆਵਾਜੀ-ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਸਫ਼ਾਰਤਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਗਲਾ ਦੱਬ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੇਰ ਪਹਿਲੋਂ ਬਣਾਈ ਯੋਜਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਦ-ਬੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲੇ ਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ ਗਾਲ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਬਦਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਕੌਣ ਸਨ? ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਖੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ- (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


فقد كان زوجها أدواردو يرفض وضع كمامة على وجهه بينما كان وباء كوفيد 19 يواصل انتشاره في البرازيل، البلد الذي شهد ثاني أكبر عدد من الوفيات جراء الوباء بعد الولايات المتحدة. لذلك قررت مونيكا ترك شقة الأسرة الكائنة في نيتيروي، وهي مدينة يبلغ عدد سكانها 480 ألف نسمة وقريبة من ريو دي جانيرو، وانتقلت إلى مسكن والديها مصطحبة معها ابنها البالغ من العمر سبع سنوات. وقالت لبي بي سي "أعاني من الربو، ما يجعلني معرضة بشكل خاص للإصابة بمضاعفات فيروس كورونا، ولكن زوجي كان يعتقد بأني مصابة بلوثة". وأضافت "وكان يعتقد بأنه ليس بحاجة إلى غطاء وجه لأنه لا يذهب إلى أي أماكن مغلقة بعد مغادرة الشقة...ولم يكن يفكر بأنه يضعني وابننا في خطر". مواضيع قد تهمك نهاية الرجال أكثر عرضة للموت بكوفيد 19، ولكن أعدادا أكبر منهم يرفضون إرتداء الكمامات لا نعلم بأزواج في بلدان أخرى وصل بهم الحال إلى خلافات مماثلة، ولكن قصة مونيكا وأدواردو تكشف عن انقسام بين الجنسين لوحظ أثناء إنتشار الوباء فيما يتعلق بالمواقف إزاء إرتداء أغطية الوجه. يذكر أن أكثر من 12 مليون إنسان أصيبوا بكوفيد 19 لغاية التاسع من الشهر الحالي، مات منهم أكثر من 550 ألف، حسب قاعدة البيانات التي تعدها جامعة جونز هوبكينز الأمريكية. وفي الغالبية العظمى من الدول التي تتوفر منها معلومات، تزيد نسبة الوفيات بين الرجال بشكل ملفت للنظر. ولكن دراسات واستطلاعات توصلت إلى أن الرجال أكثر ترددا في إرتداء أغطية الوجه وغيرها من وسائل الوقاية الشخصية، وكان هذا هو الحال خلال مواجهة أوبئة سابقة أيضا. ومن الجدير بالذكر أن السلطات الصحية توصي بإرتداء أغطية الوجه للمساعدة في منع انتشار مرض كوفيد 19. وقد تغيرت التعليمات والتوصيات بهذا الخصوص في الأشهر الأخيرة مع ظهور حقائق علمية جديدة عن الوباء وتطوره. وتوصي منظمة الصحة العالمية بإرتداء الكمامات وغيرها من أغطية الوجه "كجزء من استراتيجية شاملة لإجراءات تهدف إلى خفض معدلات العدوى"، ورغم قول المنظمة إنه لا توجد أدلة كافية تشير إلى فاعلية الكمامات غير الطبية المصنوعة من القماش في حماية المجتمع بشكل عام من خطر الإصابة، فإنها تشجع على استخدامها مع ذلك عندما لا يكون التباعد الجسدي ممكنا. كما تشجع بلدان ومدن عديدة استخدام أغطية الوجه، وجعل البعض منها استخدام الأغطية إجباريا في الأماكن المزدحمة كوسائل النقل العام والحانات والمحال التجارية. كبرياء وتحامل فإذا كانت الكمامات وغيرها من أغطية الوجه يمكن أن تساعد في محاربة فيروس كورونا، لماذا يعزف الكثير من الرجال عن إستخدامها؟ أحد أحدث التحليلات - وأكثرها شهرة - لتصرف الذكور كان قد أجري من قبل المحاضر في علم الإقتصاد في جامعة ميدلسكس البريطانية فاليريو كابرارو وعالمة الرياضيات الكندية هيلين بارشيلو التي تعمل في معهد البحوث الرياضية في جامعة بيركلي الأمريكية. شمل البحث الذي أجراه العالمان 2500 مشارك في الولايات المتحدة، وتوصل إلى أن الرجال ليسوا أقل ميلا لارتداء أغطية الوجه فحسب، بل أنهم يعدون إرتداءها "معيبا وغير جذاب وعلامة ضعف". ويقول كابرارو "إن هذا كان هو الموقف في الدول التي لا تجبر الناس على إرتداء الكمامات بشكل خاص". سئل المشاركون في البحث عن استعدادهم لارتداء الكمامات عند مشاركتهم في الفعاليات الإجتماعية أو عند التقائهم بأشخاص من أسر أخرى. وكشف البحث عن أن ميل النساء للقول إنهن مستعدات "لإرتداء الكمامات خارج منازلهن" يبلغ ضعف هذا الميل عند الرجال. وخلص البحث أيضا إلى أن "الرجال أقل ميلا لارتداء أغطية الوجه، وأحد أهم أسباب ذلك هو اعتقادهم بأنهم أقل عرضة للإصابة بالمرض مقارنة بالنساء". "وهذا أمر مثير للتعجب بشكل واضح لأن الأرقام الرسمية تثبت أن فيروس كورونا يصيب الرجال بشكل أكثر خطورة مما يصيب النساء"، وفق ما أشارت نتائج البحث. وكشفت دراسات أخرى أن الرجال أقل إلتزاما بغسل أياديهم من النساء، وهو من الإجراءات الصحية الأساسية لمنع إنتشار المرض. وجاء في استطلاع أجري مؤخرا أن 65 في المئة من النساء يقلن إنهن يغسلن أياديهن بشكل دوري، بينما بلغت النسبة عند الرجال 52 في المئة فقط. عندما يتغلب الجنس على السياسة من المثير للإنتباه أن النتائج التي توصل إليها كابرارو وبارشيلو تعتمد على البحوث التي أجرياها في الولايات المتحدة. فقد أصبح واضحا في الأسابيع الماضية أن الولاءات السياسية في الولايات المتحدة لها تأثير كبير على كيفية تصرف الرجال والنساء أثناء أزمة فيروس كورونا. فمؤيدو الحزب الجمهوري، حزب الرئيس دونالد ترامب، أقل ميلا من نظرائهم مؤيدي الحزب الديمقراطي لإرتداء الكمامات أو مراعاة شروط التباعد، وذلك حسبما جاء في نتائج عدة استطلاعات للآراء. ولكن حتى من هذا المنظور، ظهر أن الجنس هو العامل الأقوى فيما يتعلق بالسلوك. ففي آخر إستطلاع للآراء أجري في حزيران/يونيو ظهر أن 68 في المئة من النساء اللواتي يؤيدن الحزب الجمهوري يرتدين الكمامات خارج منازلهن. أما الرجال، فقد قال 49 في المئة منهم فقط إنهم يرتدونها خارج منازلهم. عدد أكبر من الكمامات، عدد أقل من الوفيات يتوقع أن ترتفع أهمية ارتداء الكمامات خصوصا مع زيادة الأدلة التي تشير إلى أن فيروس كورونا ينتقل بواسطة الهواء ويمكنه الانتشار من خلال جزيئات صغيرة جدا عالقة في الجو وليس فقط عن طريق القطرات الأكبر حجما التي يفرزها المصابون أثناء السعال أو العطاس. الرجال أكثر تعرضا للموت جراء كوفيد 19، ولكنهم أقل ميلا لاستخدام الكمامات وفي حقيقة الأمر، فإن دراسة أجراها علماء يابانيون لم تنشر نتائجها بعد تقول بوجود ارتباط غريب بين استخدام أغطية الوجه ومعدلات الوفيات في 22 من بلدان العالم. فقد توصل العالمان دايسوكي ميازاوا وجين كانيكو - نتيجة تحليل نتائج استطلاعات للآراء أجرتها مؤسسة (يو غوف) - إلى أن تلك البلدان التي ترتدى فيها الكمامات بشكل أوسع نطاقا شهدت أعدادا أقل من حالات الوفاة لكل مليون نسمة من سكانها. كما اكتشف ميازاوا وكانيكو أن لارتداء الكمامات تأثيرا لا يقل قوة عن تأثير العمر على معدلات الوفيات في تلك البلدان. والأمر الأكثر إثارة للإهتمام هو أن بعضا من الدول الـ 22 التي شهدت معدلات وفيات مرتفعة هي نفسها التي كشفت استطلاعات يو غوف عن أن الرجال فيها أقل ميلا لإرتداء الكمامات، ومنها بريطانيا. هل الرجال أكثر ثقة بأنفسهم من اللازم؟ لم تتفاجأ كريستينا غرافيرت، العالمة في مجال السلوكيات في جامعة كوبنهاغن في الدنمارك، برؤية الفرق بين الجنسين في مجال ارتداء أغطية الوجه الذي كشفت عنه البحوث والأدلة. وتقول إن هناك كما كبيرا من البحوث العلمية التي تشير إلى أن الرجال والنساء ينظرون إلى المخاطر بطرق مختلفة. ولكن غرافيرت قالت لبي بي سي إن نظرة بسيطة إلى العاصمة الدنماركية أعطتها انطباعا قويا بأن النساء أكثر تحوطا من الرجال فيما يخص الجهود المبذولة لاحتواء انتشار مرض كوفيد 19. وقالت "حوّلت الطرقات في كوبنهاغن إلى طرقات ذات اتجاه واحد (بعد تفجر أزمة فيروس كورونا)، لكي لا يواجه الناس بعضهم البعض أثناء المشي أو العدو". وأضافت "كان الإنطباع الذي خرجت به أن عددا أكبر من الرجال لا يتقيدون باتجاه الطرقات". كما لوحظ الفرق بين الجنسين في بلدان أخرى خلال أوبئة سابقة. فعلى سبيل المثال، أظهرت دراسة أجريت في العاصمة المكسيكية لسلوك مستخدمي وسائط النقل العام خلال انتشار مرض إنفلونزا الخنازير في عام 2009، والذي أدى إلى وفاة نحو 400 شخصا، أن عددا أكبر من النساء كن يرتدين الكمامات من الرجال بشكل يومي. وحتى الدول الآسيوية، التي أصبح ارتداء الكمامات فيها تقليدا اجتماعيا ثابتا ومتبعا على نطاق واسع، تشهد فروقا بين الجنسين في الالتزام به. فقد خلصت دراسة لسلوك المجتمع أجريت أثناء انتشار مرض سارس في هونغ كونغ في عامي 2002 و2003 إلى أن النساء أكثر ميلا بكثير لاتخاذ إجراءات الوقاية التي تشمل غسل الأيادي وارتداء الكمامات. ويقول ماثيو سميث، وهو صحفي مختص في تحليل الأرقام في مؤسسة يو غوف، "تشير المعلومات المتوفرة لنا إلى أن الرجال أقل ميلا لارتداء أغطية الوجه في معظم بلدان العالم". يذكر أن الرجال والأولاد كانوا هدفا حصريا لحملات الصحة العامة أثناء انتشار وباء الإنفلونزا في عام 1918، والذي أودى بحياة عشرات الملايين من البشر، لإقناعهم بارتداء أغطية الوجه. فهل الرجال أكثر إهمالا فعلا؟ علاوة على البحوث الأكاديمية التي ذكرتها كريستينا غرافيرت، تشير الأدلة المستقاة من الحياة العادية إلى صحة هذا التصوّر. فشركات تأمين السيارات ما لبثت منذ زمن طويل تطلب من النساء أسعار أقل لقاء تأمين سياراتهن، لأن الرجال هم المسؤولون عن معظم الحوادث المرورية في كل أنحاء العالم، رغم الحقيقة القائلة إن عدد الذكور الذين يقودون السيارات أعلى من عدد النساء. وهناك نموذج آخر لا يخلو من غرابة، وهو المتمثل في جائزة داروين المتعلقة بأغرب حالات الوفاة وأكثرها إمكانية للتجنب. فقد أظهرت الأرقام المستقاة بين عامي 1995 و2014 أن الرجال شكلوا أكثر من 90 في المئة من "الفائزين" بهذه الجائزة. وحتى الباحث فاليريو كابرارو يقر بتقاعسه عن ارتداء الكمامة. ويقول "لم أبدأ بارتداء الكمامة إلا قبل بضعة شهور عندما سافرت إلى إيطاليا، حيث يعتبر ارتداؤها إجباريا في مواقف معينة". وقال "كنت محتاطا، وتقيدت بشروط التباعد الإجتماعي. ساعدني ذلك في إقناع نفسي بعدم ارتدائي لغطاء الوجه". ويؤمن كابرارو الآن بأن جعل ارتداء الكمامات إجباريا سيجبر عددا أكبر من الرجال على إتباع تعليمات الصحة العامة. ويقول "بيّنت الدراسات أن الفرق بين الجنسين يختفي بشكل كامل تقريبا في البلدان التي تجبر مواطنيها على ارتداء الكمامات". ولكن كريستين غرافيرت تعتقد أن هناك قدرة أكبر في حملات التوعية الاجتماعية الموجهة إلى الذكور. وتقول "إذا كانت الثقة الزائدة هي المشكلة، فقد تسهم هذه الحملات في توعية الرجال بحقيقة الأرقام وتفهمهم بأنهم أكثر عرضة للإصابة بكوفيد 19 من النساء". وتضيف "إذا أخذنا مأخذ الجد أن الرجال عموما أقل مبدئية وأكثر أنانية (من النساء)، فإن الرسالة يجب أن تركز على حماية الفرد نفسه أكثر من تركيزها على حماية الآخرين". نهاية سعيدة ولكن ثمة أدلة تشير إلى أن المواجهات الأسرية قد تؤتي ثمارها، كما يثبت نموذج أدواردو ومونيكا، وهما الزوجان اللذان فرّق بينهما غطاء الوجه. فبعد أن واجهت مونيكا زوجها، لاحظت تغيرا في سلوكه - ونهاية سعيدة - إذ باشر أدواردو بارتداء الكمامة منذ مدة. وتقول مونيكا "ما زلت أظن أن زوجي يعتقد بأن رجلا صحيح البنية مثله لن يمرض، ولكنه يعي الآن أن سلوكه الصحيح سيحمي أسرته". *غيّرت الأسماء نزولا عند طلب أصحابها.

ਔਰਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਧ ਸੰਜੀਦਾ ਹਨ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਨਿਕਾ ਦਾ ਪਤੀ ਐਡੁਆਰਡੋ ਫੇਸ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਮਰੀਕਾ ਮਗਰੋਂ ਕੋਰੋਨਾ ਕਰਕੇ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੌਨਿਕਾ ਨੇ ਨਿਤਰੋਈ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੌਨਿਕਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਦਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ । ਪਰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਮੂਰਖ ਹਾਂ।" "ਉਸ ਦਾ ਤਰਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਸਕ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੰਦ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" ਮੋਨਿਕਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਕਿਉਂ ਮਰਦ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕੋਵਿਡ -19 ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਆਦਮੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਆਈ ਹੋਵੇ ਪਰ ਮੋਨਿਕਾ ਅਤੇ ਐਡੁਆਰਡੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਆਧਾਰਿਤ ਫਰਕ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸੰਜੀਦਗੀ ਬਾਰੇ। 14 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ, ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਵਿਡ -19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 5,50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਡੇਟਾ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਮੌਤ ਦਰ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਫੇਸ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਉਪਾਅ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੀਤਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਖੋਜਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਵੀ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਮਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ "ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ" ਵਜੋਂ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫੈਬਰਿਕ, ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ ਮਾਸਕ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਸੀਮਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੇ ਸੀਮਤ ਜਾਂ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ, ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਮਾਸਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਗਰਵ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਜੇ ਮਾਸਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ? ਮਿਡਲਸੇਕਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵੈਲੇਰੀਓ ਕੈਪਰੈਰੋ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਬਰਕਲੇ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੇਲੇਨ ਬਾਰਸੀਲੋ ਨੇ ਮਰਦ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 2500 ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਮਰਦ ਕੇਵਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਮਾਸਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਬਲਕਿ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ" ਲਗਦਾ ਹੈ। ਕੈਪਰੈਰੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਢੱਕਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ “ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ” ਵਿਚ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਅੱਗੇ ਹਨ”। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਆਦਮੀ ਚਿਹਰਾ ਢੱਕਣ ਵਿਚ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਰਥ ਹਨ।“ "ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਦਮੀ ਹੱਥ ਧੋਣ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਘੱਟ ਰੂਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਢਲੇ ਸਫਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 65 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ 52 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਿਯਮਿਤ ਧੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਲਿੰਗ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਕਿ ਕੈਪਰੈਰੋ ਅਤੇ ਬਾਰਸੀਲੋ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਸਰ 'ਤੇਵੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਸਕ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਰਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਉਣਗੇ ਕਈ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਘੱਟ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਵੀ ਜਦੋਂ ਵਤੀਰੇ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲਿੰਗ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੀਆਂ 68 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਦਮੀ? ਸਿਰਫ਼ 49 ਫੀਸਦੀ ਆਦਮੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਮਾਸਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਮਾਸਕ, ਘੱਟ ਮੌਤਾਂ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮਾਸਕ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਬੂਤ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਹਵਾ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਜਪਾਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਧਿਐਨ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ 22 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਯੂ.ਗੋਵ. ਦੀਆਂ ਪੋਲਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਡੇਸੁਕੇ ਮਿਆਜ਼ਾਵਾ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਕੈਨੈਕੋ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮਾਸਕ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਵਾਲੇ 22 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਉਹ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਦਮੀ ਮਾਸਕ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਕੇ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼। ਕੀ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ? ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਗ੍ਰਾਵਰਟ, ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਇਕ ਵਿਹਾਰ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਦੇ ਇਸ ਅੰਤਰ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗ੍ਰਾਵਰਟ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਡੈੱਨਮਾਰਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਨਿਰੀਖਣ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 1918 ਦੇ ਫਲੂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜੋ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, “ਕੌਪਨਹੈਗਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਵਨ ਵੇਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆਉਣ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਲਗਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਮਰਦ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।” ਗ੍ਰਾਵਰਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਆਦਮੀ ਗਲਤ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ।" ਹੋਰ ਮਹਾਂਮਾਰੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹਾ ਲਿੰਗ ਆਧਾਰਿਤ ਫ਼ਰਕ ਹੋਰ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 2009 ਦੇ ਸਵਾਈਨ ਫਲੂ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੌਰਾਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 400 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ- ਉਹ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1918 ਦੇ ਫਲੂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ। ਪਰ ਕੀ ਆਦਮੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਧੇਰੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹਨ? ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਗ੍ਰਾਵਰਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਰ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਜ਼ ਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਧੇਰੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਸੜਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ - ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਰਦ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੰਡਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਲੇਰੀਓ ਕੈਪਰੈਰੋ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਫੇਸ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ ਵਿਚ ਢਿੱਲੇ ਰਹੇ ਹਨ। "ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਮਾਸਕ ਉਦੋਂ ਪਹਿਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਟਲੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੇਸ ਮਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਦੂਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਸਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਕਪਾਰੋ ਹੁਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਸਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਆਦਮੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਗੇ। "ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਲਿੰਗ ਫਰਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲਗਭਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਢੱਕਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਰਦ ਔਸਤਨ ਘੱਟ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੁਆਰਥੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅੰਤ ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਪਾਟਨਰ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਡੁਆਰਡੋ ਅਤੇ ਮੋਨਿਕਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਿਚ ਮੋਨਿਕਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਐਡੁਆਰਡੋ ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਾਸਕ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਰਦ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" “ਪਰ ਉਹ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਚੇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗਾ।” (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।) ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


فرت عائلة فيرا من لاتفيا وهي لا تزال في السابعة من عمرها حينها أصبحت فيرا أول امرأة تصل إلى منصب الرئيس في إحدى الدول التي كانت تابعة للاتحاد السوفيتي السابق. وتقول رئيسة لاتفيا السابقة لبي بي سي: "لم يسمح لي أبواي يوما بأن أنسي أنني من لاتفيا". وغزت ألمانيا النازية والاتحاد السوفيتي لاتفيا أثناء الحرب العالمية الثانية. ولا تزال فيرا تتذكر تلك الفترة التي كانت حافلة بالفوضى، خاصة عام 1944 عندما عادت قوات روسية - الجيش الأحمر الشيوعي - إلى لاتفيا. وتقول: "كنت منبهرة بالجنود الذين كانوا يحملون رايات حمراء ويلوحون بأيديهم. لذلك لدى مرور أحدهم، رفعت قبضتي لأعلى وصرخت". وأضافت: "حينها كانت أمي تستند إلى عمود إنارة وهي منهكة تماما والدموع تسيل على وجنتيها قائلة: 'أرجوكي يا طفلتي لا تفعلي ذلك، فهو يوم حزين للاتفيا". فرت فيرا فيكي فريبيرغا مع أسرتها بعد غزو الجيش الاحمر الشيوعي الروسي لاتفيا عام 1944 دروس قاسية تلك الملحمة دفعت أسرة فيرا إلى النزوح غربا، وهي لا تزال في السابعة من عمرها. ووصلت أولا إلى ألمانيا التي دمرتها الحروب، ثم إلى المغرب التي كانت تقبع تحت الحكم الفرنسي، لينتهي بها المطاف في كندا. ولم تعد إلى لاتفيا مرة ثانية حتى عام 1998، وهي في الستين من عمرها، ثم أصبحت رئيسة للبلاد بعد ثمانية أشهر فقط. وتتذكر والدها وهو يسمع إذاعة بي بي سي الخدمة الدولية عام 1944 باهتمام شديد حتى يطلع على آخر تطورات الحرب. وبعد عام واحد فقط من دخول الجيش الأحمر الشيوعي إلى لاتفيا، اتخذ والدا فيرا القرار المؤلم بمغادرة البلاد. وتذكرت قصة الهروب، قائلة: "صعدنا على متن سفينة بحلول العام الجديد 1945. كانت سفينة تقل قوات وأسلحة، وبالطبع كان من الممكن أن تنفجر هذه السفينة حال تعرضها لأي قصف. كانوا يصطحبون معهم عددا محدودا من المدنيين الذين كانوا يريدون الفرار من الشيوعية بأي ثمن. وتجمع اللاتفيون على متن السفينة ورددوا بالنشيد الوطني لبلادهم". ووصلت الأسرة إلى مخيمات اللاجئين التي انتشرت في ألمانيا في ذلك الوقت. وكانت الأوضاع قاسية جدا، مما أدى إلى مرض شقيقتها الصغرى ثم توفيت وهي لا تزال في شهرها العاشر. ووضعت والدة فيرا صبيا، لكن هذا الحدث تراجعت أهميته بالنسبة للصغيرة بسبب درس قاسي آخر تعلمته حينها. وتقول: "كانت هناك فتاة تبلغ من العمر 18 سنة في نفس الغرفة مع أمي. وضعت هذه الفتاة طفلة، لكنها لم تكن تريدها، فلم تعطها اسمها ولم ترد أن تفعل أي شيء من أجلها لأنها جاءت إلى الدنيا نتيجة لاغتصاب جماعي على يد جنود روس". التحقت فيرا بمدرسة ألمانية في مخيم للاجئين وأضافت: "في كل مرة كانت الممرضات يحضرن الطفلة للأم الشابة، كانت الأم تدير وجهها إلى الحائط وتصرخ وترفض التحدث إليها. لذا أعطتها الممرضات اسم - مارا - الذي كان نفس اسم شقيقتي". وتابعت: "أدركت في ذلك الوقت أن ما يحدث كان لا يحتمل، لأن مارا التي ولدت والتي كانت على قيد الحياة كانت غير مرغوب في وجودها في هذا العالم بينما مارا شقيقتي التي كنا نرغب بقوة في وجودها بيننا، أُخذت منا. ساعتها أدركت أن الحياة كانت غريبة جدا وظالمة جدا". شبح زواج الأطفال رحلت أسرة فيرا إلى الدار البيضاء في المغرب التي كانت تحت الحكم الفرنسي وهي في الحادية عشرة من عمرها. وتتذكر ذلك قائلة: "أُلقينا من شاحنة في منتصف الليل إلى قرية صغيرة، كانت نسخة مصغرة من العالم". وأضافت: "كان هناك فرنسيون، وكان هناك أيضا أجانب من مختلف الدول؛ إسبان فروا من حقبة الحرب الأهلية، وإيطاليون، وروس". وقال أحد شركاء والد فيرا في العمل، وكان عربيا، إن الطفلة جاهزة للزواج رغم أنها لا تزال مجرد طفلة. طُلبت فيرا للزواج وهي لا تزال في الحادية عشرة من عمرها وتروي فايرا هذه القصة: "جاء أبي إلى المنزل وقال 'لقد عرض علي 15 ألف فرنك وحمارين وبعض الماشية واستمر في زيادة قيمة هذا العرض بعد ذلك، لكني قلت له إنها لا تزال مجرد طفلة ولابد من أن تلتحق بالمدرسة'، فقال الرجل: ' لا بأس، مستعدون أن نسمح لها باستكمال تعليمها'". وضحك الوالدان على ما سمعاه من حديث عن زواج طفلتهما. اختيار دون تخطيط سرعان ما هاجرت الأسرة إلى كندا. وحصلت فيرا على وظيفة في بنك هناك، وهي لا تزال في السادسة عشرة، ذلك إلى جانب الدراسة ليلا. ونجحت في نهاية الأمر في الالتحاق بجامعة تورنتو حيث قابلت الرجل الذي تزوجته، وهو شخص لاتفي في المنفى أيضا يُدعى إيمانتس فرايبرغز. درست فيرا علم النفس وحصلت على الدكتوراه عام 1965. لكنها قالت إن اختيارها لمجال الدراسة كان "لعبة القدر" دون تدخل أو تخطيط من جانبها. وتروي ما حدث قائلة: "كان لدى مسؤول التسجيل في الجامعة قائمة بالمواد الدراسية، اطلعت عليها من الأسفل إلى الأعلى، ورأيت شيئا يبدأ بحرف (P) وينتهي بحرف (Y) فأشرت إليه بالبنان وقلت للمسؤول 'سيدي، أريد أن أدرس هذه المادة". واكتشفت أن الجامعة تتسامح مع وجود النساء، لكنها لا ترحب بهن كما ينبغي. وقالت: "قال أحد الأساتذة أثناء محاضرات: 'حسنا، لدينا ثلاث نساء متزوجات في برنامج الدكتوراه، وأرى أنها خسارة لأنهن يتزوجن ويضعن أطفالا، ليشغلن بذلك مكانا كان يفضل أن يشغله شاب". وأضافت: "جميع الفتيات اللاتي حضرن تلك المحاضرة لن ينسين هذا اليوم طيلة حياتهن". اختارت فيرا تخصص علم النفس في الجامعة بالصدفة وأشارت إلى أنهن اتفقن فيما بينهن على أن يرين هذا الاستاذ أنه في إمكانهن أن يحققن "نجاحا أفضل من الشباب الذين يفضلهم". ويبدو أن فيرا ورفيقاتها فزن في هذا التحدي، إذ استمرت الشابة اللاتفية في جامعة مونتريال 33 سنة أصبحت خلالها تتحدث خمس لغات بطلاقة وألفت عشرة كتب. عودة إلى الوطن أخيرا في عام 1998، اختيرت فيرا أستاذة فخرية في كندا، وقررت التقاعد. لكن ذات مساء، تلقت الأستاذة الجامعية المتقاعدة مكالمة هاتفية من رئيسة وزراء لاتفيا تعرض عليها رئاسة مؤسسة جديدة في البلاد. وقالت فيرا إن العرض تطلب "شخصا مغتربا يتحدث عدة لغات، ولديه فهم للعقلية الغربية وثقافة لاتفيا". وقبلت الأستاذة الجامعية العرض، لكن سرعان ما وجدت نفسها منخرطة في السباق الرئاسي في لاتفيا. وتنازلت فيرا عن جنسيتها الكندية لخوض الانتخابات الرئاسية ثم لم تمر ثمانية أشهر حتى أصبحت أول أمرأة تتولى رئاسة البلاد. استمرت فيرا في التدريس بالجامعة 33 سنة وفي مرحلة ما، حصلت فيرا على نسبة قبول في استطلاعات الرأي بلغت 85 في المئة. وتقول: "لم أكن بالشخص الذي يسعى إلى جني المال أو أشياء من هذا القبيل، لكني كنت أحب أن أقوم بواجبي". وأضافت: "كان هناك حماس شديد بين عدد من الصحف ليجدوا ما ينتقدونه، على سبيل المثال، كانوا يقولون أنني مبذرة عشتُ حياة الرفاهية في الغرب. وهو ما كان محض افتراء". وتابعت: "اكتشفت أنه إذا لم تكن لديك ثقة في الإعلام، سوف يتوجب عليك أن تستمتع للناس مباشرة". وكان لفيرا دورا بارزا في انضمام لاتفيا إلى حلف شمال الأطلسي والاتحاد الأوروبي. وتقول إن كونها امرأة كانت "ميزة في حد ذاتها". وتضيف: "أتذكر أنه في قمة حلف شمال الأطلسي في أسطنبول، أمسكني الرئيس الأمريكي جورج دبليو بوش من ذراعي لأني كنت أرتدي حذاء بكعب عالي بينما كنا نسير في ممر مليء بالحصى، وسرنا سويا ببطء". تزوجت الرئسية اللاتفية السابقة من إيمانتس رايبرغز وأضافت: "بذلت قصارى جهدي لأخبره بأهمية التوسع في الحلف، وأهمية ضمان انضمام لاتفيا له، وإلى أي مدى أحرزنا تقدما، وكيف نتمتع بنوايا حسنة إلى حدٍ بعيدٍ". وتابعت: "سرنا ببطء واستمتعنا بذلك، وكنت أفعل كل ما بوسعي لإعطائه صورة حسنة عن لاتفيا قدر الاستطاعة. ولم أر ما يضير فيما فعلت". وانتهت الولاية الثانية لفيرا في 2007 قبل أشهر قليلة من بلوغها سن السبعين. وشاركت بعد ذلك في تأسيس مؤسسة للزعماء السابقين تستهدف نشر ثقافة القيادة الديمقراطية والحوكمة. كما أن لها اهتمام خاص بتمكين المرأة، وهو ما يرجح أنها لا تزال متأثرة بموقف أستاذ الجامعة في كندا ضد المرأة، مدركة أن المعركة لا تزال قائمة حتى تُمكن المرأة بالشكل اللائق. مراسلة بي بي سي ليز دوسيت تحدثت مع رئيسة لاتفيا السابقة فيرا فايك-فريبيرغا في إطار سلسلة حول "نساء صنعن التاريخ"

5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਵਾਇਰਾ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਣ ਗਈ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਵਾਇਰਾ ਵਿੱਕ ਫਰੇਬਰਗ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁਖੀ ਵੀ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਭੁਲੱਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਲਾਤਵੀਅਨ ਹਾਂ।" ਬਾਲਟਿਕ ਰਾਜ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ। ਜੁਲਾਈ 1941 'ਚ ਜਰਮਨ ਵਾਸੀ ਲਾਤਵੀਆ ਆਏ ਅਤੇ ਕਈ ਸੋਵੀਅਤ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਜੁਲਾਈ 1941 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਕੈਦੀ ਉਸ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਉਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੱਟੀਆਂ-ਮਿੱਠੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 1944 ਦੀਆਂ ਜਦੋਂ ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਾਤਵੀਆ 'ਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਲਾਲ ਝੰਡੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। "ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਚ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਉਲਾਸ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਵਾ 'ਚ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹਿਲਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ।" "ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਜੋ ਕਿ ਖੰਭੇ ਨਾਲ ਢੇਹ ਲਗਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਟਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਲਾਤਵੀਆ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਦਿਨ ਹੈ।" ਬੇਰਹਿਮ ਸਬਕ ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਵਾਇਰਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਉਜਾੜੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮੇਂ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰਮਨੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਫਰਾਂਸ ਸ਼ਾਸਿਤ ਮੋਰਾਕੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੈਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। 1998 ਤੱਕ ਉਹ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਤਵੀਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰਤੀ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਲਾਤਵੀਆ ਪਰਤਦਿਆਂ ਹੀ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਵਾਇਰਾ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ 1944 'ਚ ਬੀਬੀਸੀ ਵਰਲਡ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਹ ਜਾਣ ਸਕਣ ਕਿ ਜੰਗ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਇਕ ਸਖ਼ਤ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਲਾਤਵੀਆ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ। ਵਾਇਰਾ (ਜਿਸ ਤਸਵੀਰ 'ਤੇ ਗੋਲੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ), ਰਫਿਊਜੀ ਸਕੂਲ ਸੈਂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "1945 ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਹਾਜ਼ ਲਿਆ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ 'ਚ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਲਿਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।" "ਇਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।" "ਪਰ ਇਸ 'ਚ ਕੁੱਝ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ,ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਇੱਥੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਲਾਤਵੀਅਨ ਡੈੱਕ 'ਤੇ ਇੱਕਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲਾਤਵੀਅਨ ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਰਮਨੀ 'ਚ ਲੱਗੇ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ 'ਚ ਪਹੁੰਚਿਆਂ। ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਨਮੂਨੀਆ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਈ। 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਾਇਰਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਪਰ ਵਾਇਰਾ ਲਈ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਕਈ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ 18 ਸਾਲਾਂ ਕੁੜੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਉਹ 18 ਸਾਲਾ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੱਚਾ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਏ ਜਿਣਸੀ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ ਰੂਸ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਨਰਸ ਉਸ ਕੋਲ ਨਵਜੰਮੀ ਬੱਚੀ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ। ਨਰਸਾਂ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਨਵਜੰਮੀ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਮਾਰਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਵਾਇਰਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਅਜੀਬ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਰਾ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਅਪਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਸਾਡੀ ਮਾਰਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਅਸੀਂ ਐਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਸੱਚ 'ਚ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਅਜੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।" ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਡਰ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਵਾਇਰਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਫਰਾਂਸ ਮੋਰਾਕੋ ਦੇ ਕੈਸਾਬਲੈਂਕ ਵੇਖੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਟਰੱਕ 'ਚੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਪਿੰਡ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸੰਸਾਰ ਸੀ। 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਾ, ਮੋਰੋਕੋ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲੋਕ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਪੇਨ ਦੇ ਲੋਕ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਕ ਅਰਬੀ ਸਹਿਕਰਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਇਰਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਬੱਚੀ ਹੀ ਸੀ। ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਘਰ ਆਉਂਦਿਆ ਹੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ 15,000 ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕਰੰਸੀ ਦਾਜ 'ਚ ਦੇਣਗੇ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਗਧੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਦੇਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਰਕਮ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ।" "ਪਰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜੇ ਬੱਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, " ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਵਾਇਰਾ ਦੇ ਮਾਪੇ ਹੱਸ ਪਏ ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਾਵਨੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੁ ਕੀਤਾ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਹ ਟੋਰੰਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਮਾਂਤਸ ਫਰੇਬਰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਲਾਤਵੀਅਨ ਤੋਂ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1965 'ਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਚੋਣ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਨ। ਰਜਿਸਟਰ 'ਚ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਕਿ ਪੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕਿ ਵਾਈ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀ ਉਸ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰ ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" 1957 ਵਿੱਚ ਟੋਰੰਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਾ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜਾਣੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ 'ਚ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹੁਤਾ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਇਕ ਬਰਬਾਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।" "ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਸੈਮੀਨਾਰ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਤਾ ਉਮਰ ਭਰ ਯਾਦ ਰਹੀ।" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਮੋਨਰੇਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ 33 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 10 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ 5 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਮਾਹਰ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: 1978 ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰ ਦਿੰਦੀ ਵਾਇਰਾ ਆਖਰਕਾਰ ਘਰ ਹੋਈ ਵਾਪਸੀ 1998 'ਚ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਹ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਮੇਰਿਟਸ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਉਸ ਦਾ ਫੋਨ ਵੱਜਿਆ। ਇਹ ਫੋਨ ਲਾਤਵੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਇਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਾਤਵੀਅਨ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਬਣਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਤਵੀਅਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸਮਝ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜਲਦ ਹੀ ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਾਤਵੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਦੌੜ 'ਚ ਪਾਇਆ। 2003 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵਾਇਰਾ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਤਸਵੀਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਾਸਪੋਰਟ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਾਤਵੀਆ ਵਾਪਿਸ ਆਉਣ ਦੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਹ ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਦਰਜਾਬੰਦੀ 85% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। "ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਸਖਸ਼ੀਅਤ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਪੈਸੇ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਚਾਹਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁੱਝ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਮਨਘੜਤ ਗੱਲਾਂ ਛਾਪ ਕੇ ਮੇਰੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਪੱਛਮ 'ਚ ਇਕ ਸਾਨੋਸ਼ੌਕਤ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਵਾਲੀ ਹਸਤੀ ਰਹੀ ਹਾਂ। "ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਲਾਤਵੀਆ 'ਚ ਸਾਲ 2004 'ਚ ਨਾਟੋ ਅਤੇ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੋਵਾਂ 'ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 2006 ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਾ ਦੀ ਰਿਗਾ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਰਜ ਵੀ ਬੁਸ਼ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਹੋਣਾ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਫਾਈਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤਨਾਬੁਲ ਨਾਟੋ ਸੰਮੇਲਨ 'ਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋਰਜ ਡਬਲਿਊ ਬੁਸ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਅੱਡੀ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਹ ਬੱਜਰੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਾਟੋ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਾਤਵੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਸਦਭਾਵਨਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।" ਵਾਇਰਾ ਨੇ ਸਾਲ 2006 'ਚ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋਰਜ਼ ਡਬਲਿਊ ਬੁਸ਼ ਨਾਲ ਰੀਗਾ ਵਿਖੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰ ਰਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਹੀ ਮਕਸਦ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਬੁਸ਼ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਲਾਤਵੀਆ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ 'ਚ ਸਫਲ ਵੀ ਹੋਈ।" ਵਾਇਰਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 2007 'ਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ 70ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਲੱਬ ਡੇ ਮੈਡਰਿਡ ਦੀ ਸਹਿ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਕਲੱਬ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਮਹੂਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ 'ਤੇ ਵੀ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ 'ਚ ਉਸ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਕੋਸਾਂ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਵੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تعهد ترامب وكيم جونج أون بالتعاون على صعيد نزع السلاح النووي من شبه الجزيرة الكورية ونقلت صحيفة واشنطن بوست عن مسؤولين أمريكيين، لم تسمهم، قولهم إن صورا التقطها قمر تجسس أمريكي أظهرت نشاطا في موقع شهد بناء صواريخ باليستية في وقت سابق. ونقلت وكالة أنباء رويترز عن مصدر أمريكي أن الصور لم تظهر إلى أي مرحلة وصل العمل على بناء الصواريخ. والتقى الزعيمان ترامب وكيم في قمة تاريخية غير مسبوقة بين رئيس أمريكي في الخدمة وزعيم كوري شمالي في سنغافورة في يونيو/ حزيران الماضي، ما أسفر عن قدر كبير من التقارب بين الجانبين في الفترة الأخيرة. وتعهد الزعيمان عقب القمة بنزع السلاح النووي من شبه الجزيرة الكورية، ما دفع ترامب إلى التأكيد على أن "كوريا الشمالية لم تعد تشكل تهديدا نوويا". وواجه الرئيس الأمريكي انتقادات لتقديمه "تنازلات" دون الحصول على تعهدات مؤكدة من الزعيم الكوري بإنهاء برامج تصنيع الصواريخ الباليستية. ماذا قالت التقارير الأخيرة؟ نشرت واشنطن بوست تصريحات لمسؤولين ترجح أن كوريا الشمالية تطور صاروخا باليستيا أو اثنين في منشأة سانومدونغ بالقرب من العاصمة بيونغيانغ. وشهد هذا المصنع إنتاج أول صاروخ باليستي يمكنه الوصول إلى الولايات المتحدة، وفقا للصحيفة الأمريكية. أعلنت كوريا الشمالية في إبريل/ نيسان الماضي وقف تجاربها الصاروخية والنووية وأظهرت الصور التي التقطها قمر تجسس أمريكي أن مركبات تتحرك من وإلى الموقع، لكنها لم تحدد إلى أي مرحلة تحديدا وصل العمل في تطوير الصواريخ، وفقا لوكالة أنباء رويترز. وليست تلك التقارير الأولى التي ترجح استمرار كوريا الشمالية في برامج التسليح، ما يثير شكوكا حيال الأثر الحقيقي للقمة التي انعقدت بين الجانبين في يونيو/ حزيران الماضي. ونشرت وسائل إعلام أمريكية تقارير تضمنت ما زعمت أنه تسريبات لمعلومات استخباراتية رجحت أن بيونغيانغ حدثت مواقع تخصيب اليورانيوم علاوة على أنشطة أخرى ذات صلة. وقال مايك بومبيو، وزير الخارجية الأمريكي، الأسبوع الماضي إن مصانع كوريا الشمالية "مستمرة في إنتاج مواد انشطارية" تستخدم في تطوير الأسلحة النووية. وأعلنت بوينغيانغ في إبريل/ نيسان الماضي وقف تجاربها الصاروخية والنووية. ---------------------------------- يمكنكم استلام إشعارات بأهم الموضوعات بعد تحميل أحدث نسخة من تطبيق بي بي سي عربي على هاتفكم المحمول.

ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨਵੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ 'ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ' ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਾਸੂਸੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟਸ ਨੇ ਬੈਲੇਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ ਦੀ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹਨ। ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿੰਨਾ ਕੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਪੁਰ 'ਚ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨਾਲ ਸਿੰਗਾਪੁਰ 'ਚ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ ਸੀ ਦੋਵਾਂ ਅਗੂਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ "ਪਰਮਾਣੂ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।" ਪਰ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਕਿਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ? ਦਰਅਸਲ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ 'ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਨੇੜੇ ਸਾਨੂਮਡੋਂਗ 'ਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਾਹਨ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਫੈਕਟਰੀ ਨੇ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਮਿਜ਼ਾਇਲ Hwasong-15 ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। 'ਰਾਇਟਰਜ਼' ਮੁਤਾਬਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਾਹਨ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਸਿਖ਼ਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਆਰ-ਪਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਤਿਆਰ ਕਿਉਂ? ਜੂਨ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਦੇ ਮੀਡੀਆ 'ਚ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੀਕ ਹੋਣ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਆਈਆਂ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਆਪਣੀਆਂ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਰਮਾਣੂ ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਟੇਟ ਸਕੱਤਰ ਮਾਈਕ ਪੌਂਪੀਓ ਨੇ ਸੈਨੇਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ "ਲਗਾਤਾਰ ਐਟਮੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਟੈਸਟ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਕਈ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਪਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਕਈ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਪਰੀਖਣ ਕੀਤੇ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ। 12 ਫਰਵਰੀ 2017 ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਨੇੜਿਓਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਬੈਂਗਿਓਂਨ ਏਅਰ ਬੇਸ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਰੇਂਜ ਦੀ ਬੈਲੇਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ। ਇਹ ਪੂਰਵ ਵੱਲ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਗਈ। 4 ਜੁਲਾਈ 2017 ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਬੈਲੇਸਟਿਕ ਦਾ ਸਫ਼ਲ ਪਰੀਖਣ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ 2802 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਚੀ ਅਤੇ 39 ਮਿੰਟ ਉੱਡੀ ਸੀ। 29 ਅਗਸਤ 2017 ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਸਮਰੱਥ ਬੈਲੇਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਮੰਨ ਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਨੇੜਿਓਂ ਅਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਰੀਬ 550 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕੀਤੀ। 15 ਸਤੰਬਰ 2017 ਇਹ ਜਾਪਾਨ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਬੈਲੇਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਕੈਡੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ 770 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ 3700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ। 29 ਨਵੰਬਰ 2017 ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਇੰਟਰਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਮਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਿ ਹਵਾਸੌਂਗ-15 ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਸਟ ਕੀਤੀਆਂ ਬਾਕੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਡਾਣ ਭਰੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਕੋਲ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ ਹਨ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


جون بولتون حذر حكومة نيكولاس مادور، من ترويع الدبلوماسيين الأمريكيين وغرد بولتون على تويتر الأحد، قائلا إن أي "ترهيب" مثل هذا يمثل "اعتداء خطيرا على سيادة القانون". ويأتي تحذير بولتون، بعد أيام من اعتراف بلاده وأكثر من 20 دولة أخرى، بغوايدو كرئيس مؤقت لفنزويلا. وتتهم تلك الدول الرئيس الفنزويلي، نيكولاس مادورو، بتزوبر انتخابات العام الماضي. وأدى مادورو اليمين الدستورية لولاية رئاسية ثانية، في وقت سابق من الشهر الجاري، وذلك بعد انتخابات قاطعتها المعارضة، وشابتها اتهامات بالتزوير، مما أثار احتجاجات واسعة. وتبدو الأزمة السياسية في فنزويلا قد وصلت لنقطة الغليان، وسط جهود مكثفة من المعارضة، للإطاحة بـ مادورو. وفي وقت سابق من الأحد، انشق الملحق العسكري الفنزويلي لدى واشنطن، خوسيه لويس سيلفا، عن حكومة مادورو، قائلا إنه يعترف بـ غوايدو رئيسا للبلاد. وفي وقت لاحق، غرد بولتون ، ليؤكد مجددا موقف واشنطن، محذرا الآخرين من أي نوع من الترهيب. وعلى الرغم من تحذيره، من أن البيت الأبيض مستعد للرد على "أي عنف"، إلا أنه لم يخاطب جماعات أو أفراد بعينهم. ماذا يحدث الآن؟ أعلنت عدة دول أوروبية، السبت، من بينها أسبانيا، ألمانيا، فرنسا، وبريطانيا أنهم سيعترفون برئاسة غوايدو، إذا لم يدعو مادور لانتخابات خلال ثمانية أيام. لكن مادورو رفض ذلك، قائلا إنه لا بد من سحب هذا الإنذار. وفي مقابلة مع قناة سي إن إن التركية الأحد، قال مادورو: "إن فنزويلا ليست مرتبطة بأوروبا"، مضيفاً "هذه وقاحة تامة". وأضاف مادورو أنه مستعد "للانخراط في حوار شامل"، مع الذين يعارضون رئاسته للبلاد، وأنه أرسل "عدة رسائل"، للرئيس الأمريكي دونالد ترامب، لكنه يعتقد أن الرئيس ترامب "يحتقرنا". وظهر مادورو، في وقت لاحق، في مناورة عسكرية بولاية "كارابوبو" وسط البلاد، حيث دعا إلى "الاتحاد والانضباط والتماسك"، من أجل التغلب على ما وصفه بـ "محاولة الانقلاب"، من جانب غوايدو. حضر مادورو مناورة عسكرية في ولاية "كارابوبو" وسط البلاد قطع مادورو العلاقات مع الولايات المتحدة، الخميس الماضي، بسبب تأييد واشنطن غوايدو، وأمر الدبلوماسيين الأمريكيين بمغادرة فنزويلا، في غضون 72 ساعة. لكن في مساء السبت، حيث كان موعد انتهاء المهلة، قالت وزارة الخارجية الفنزويلية إنها ستسحب أمر الطرد، وبدلا من ذلك ستسمح بمهلة ثلاثين يوما، يقوم خلالها البلدان بإنشاء "مكاتب لرعاية المصالح"، لكل دولة لدى الأخرى. وتستخدم مكاتب رعاية المصالح، حينما لا يكون لدى الدول علاقات دبلوماسية رسمية، بينما ترغب في حد أدنى من الاتصال، يسمح بتمثيل ورعاية مصالحها. وكانت واشنطن قد قالت، في وقت سابق، إنها لا تعترف بسلطة مادورو في طرد دبلوماسييها من فنزويلا. في غضون ذلك، قال غوايدو لصحيفة "واشنطن بوست" إنه يجري محادثات، مع مسؤولين "عسكريين متعاطفين" في فنزويلا، بهدف بناء الدعم لرئاسته. من يدعم مادورو؟ أعلنت كل من روسيا والصين والمكسيك وتركيا دعمها للرئيس مادورو. وفي اجتماع في مجلس الأمن يوم السبت، اتهمت روسيا واشنطن بالتآمر لإحداث انقلاب في فنزويلا. لكن عددا من دول أمريكا اللاتينية وكندا أعلنت دعمها لغوايدو واعترفت به رئيسا. كما حضت إسبانيا وألمانيا وفرنسا والمملكة المتحدة، مادورو على الدعوة لإجراء انتخابات في غضون ثمانية أيام، محذرة إياه من أنها ستعترف رسميا بغوايدو ما لم يفعل ذلك، في حين أعلن حزب اليسار الحاكم في اليونان دعمه لمادورو. وقال رئيس الوزراء الإسرائيلي بنيامين نتنياهو إن تل أبيب انضمت إلى الولايات المتحدة وكندا ومعظم دول أمريكا اللاتينية وأوروبا فيما وصفه "بالاعتراف بالقيادة الجديدة في فنزويلا". ورفضت فنزويلا الإنذار النهائي في اجتماع الأمم المتحدة، وقال وزير خارجيتها، خورخي إرييزا، إن مادرور رئيس شرعي، وإن البلاد لن تخضع لضغوط من أجل إجراء انتخابات. وأضاف "لا احد سيعطينا مواعيد نهائية أو يملي علينا إجراء انتخابات". ما سبب تراجع شعبية مادورو؟ تعاني فنزويلا منذ سنوات من أزمة اقتصادية خانقة، إذ وصل التضخم لدرجات غير مسبوقة، وهناك نقص حاد في الضروريات الأساسية، ما أثر بشكل كبير على السكان وتسبب بهروب الملايين خارج البلاد. كما واجه مادورو معارضة داخلية وانتقادات دولية بسبب سجله في مجال حقوق الإنسان، وطريقة إدارته للملف الاقتصادي. وقال غوايدو، الأربعاء، إن دستور البلاد يسمح له بالاستحواذ على السلطة، بصفته رئيسا للجمعية الوطنية، لأن رئاسة مادورو "غير شرعية". كما وعد بقيادة حكومة انتقالية وإجراء انتخابات حرة.

ਕੁਝ ਦੇਸਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਦੁਰੋ ਹੀ ਜਾਇਜ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਸ ਖੁਆਨ ਗੋਇਦੋ ਨੂੰ ਹਮਾਇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਖੁਆਨ ਗੋਇਦੋ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਬੁਲਾ ਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ 23 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਾਦੁਰੋ ਨੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਂਧਲੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਖੁਆਨ ਰੋਇਦੋ ਖਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਮਾਦੁਰੋ ਨੇ ਬੀਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧ ਤੋੜ ਲਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟਸ ਨੂੰ 72 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਸਣੇ ਹੋਰ 20 ਮੁਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖੁਆਨ ਗੋਇਦੋ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸਿਆਸੀ ਸੰਕਟ ਹੁਣ ਹੋਰ ਗਰਮਾਉਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੇ ਮਾਦਰੋ ਨੂੰ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸਪੇਨ, ਜਰਮਨੀ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਸਣੇ ਹੋਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਜੇ ਅਗਲੇ ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਨਹੀਂ ਐਲਾਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਉਹ ਖੁਆਨ ਗੋਇਦੋ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦੇਣਗੇ। ਪਰ ਨਿਕੋਲਸ ਮਾਦੁਰੋ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਲਟੀਮੇਟਮ ਵਾਪਿਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)