معظم هذه المحاولات تضمنت منحهن المال، وهي الطريقة التي تبين، لاحقاً فشلها. وبحسب الزاوية التي تنظر منها، قد يبدو لك أن العالم يواجه أزمة في أعداد المواليد؛ فخلال الأسبوع الماضي، أظهرت قصتان أن بعض القوى العظمى في العالم تشعر بقلق بالغ إزاء عدم وجود عدد كافٍ من الأطفال. والأربعاء الماضي، أعلن الرئيس الروسي، فلاديمير بوتين، عن خطط لتشجيع النساء الروسيات على الإنجاب، تتضمن حصول المرأة على 466 ألف روبل (ما يعادل 7600 دولار) لدى إنجابها طفلاً واحداً، وعلى 2500 دولار إضافية لدى إنجابها طفلاً ثانياً. وفي اليوم نفسه، أظهرت الإحصاءات أن أعداد المواليد في الصين، عام 2019، هبطت إلى أدنى مستوى منذ ستة عقود. مواضيع قد تهمك نهاية وتخشى هذه الدول حقيقة أن مواطنيها يشيخون، وهي قلقة من ألا يكون هناك عدد كاف من القادرين على العمل، في المستقبل، لدفع فواتير هؤلاء الذين تقاعدوا. علاوات الأطفال ولا تواجه الصين وروسيا وحدهما هذه المعضلة؛ إذ تشهد معدلات المواليد تراجعاً في جميع أنحاء العالم. ولكن لماذا يصعب إقناع الناس بإنجاب المزيد من الأطفال؟ في عام 2007، قدَّمت روسيا علاوات الأطفال للآباء عن الطفل الثاني والثالث. ولكن ذلك لم يكن له تأثير يذكر؛ إذ استمرت معدلات المواليد في التراجع. أما حكومة الصين فكانت تأمل في إحداث قفزة في أعداد المواليد، حينما أوقفت العمل بسياسة الطفل الواحد سيئة الذكر، عام 2015. ولكن النتائج كانت متواضعة والزيادة كانت طفيفة في أعداد المواليد في ذلك العام. كوريا الجنوبية تنفق المليارات سنويا لتشجيع الانجاب دروس من آسيا والظاهر أنه حينما يقرر الناس الاتجاه إلى إنجاب عدد أقل من الأطفال، يصعب إقناعهم بخلاف ذلك. كوريا الجنوبية أيضاً تعاني أزمة خطيرة مع هذا الأمر. ففي العام الماضي، تراجع معدل المواليد إلى أدنى مستوى له على الإطلاق. ومن الناحية الإحصائية، بلغ متوسط المواليد أقل من طفل واحد لكل امرأة، وللمزيد من الدقة، وصل إلى 0.89 فقط. وقد بدأت أعداد سكان كوريا الجنوبية في التراجع منذ السبعينات. ولأكثر من عقد من الزمان، كرَّست كوريا الجنوبية جهودها لحل هذه المشكلة، منفقة ما يربو على 70 مليار دولار على حوافز للآباء والأمهات. وتقول الكورية، كيم جي- يي، التي أنجبت طفلاً واحداً، إنها "لم تكن مهتمة حقًا بإنجاب طفل"، لكنها تراجعت تحت الضغوط الهائلة من والديها. وتؤكد جي-يي أن الحوافز الحكومية لم يكن لها دور يذكر في اتخاذها قرار الإنجاب، وأنها لا تعتزم إنجاب المزيد من الأطفال. أما يو إن-آي فتقول: "يرعبني التفكير فيما ستؤول إليه حالة جسدي إذا أنجبت، وما إذا كنت سأتمكن من مواصلة حياتي المهنية بعد الإنجاب". وتضيف: "هناك الكثير مما قد يدفع لعدم الإنجاب؛ فأسعار المساكن تواصل ارتفاعها الصاروخي، كما أن كُلفة التعليم الخاص تزاد باطراد، وكذلك تمثل القضايا البيئية كالتلوث مشكلة كبيرة". "في المجتمع الكوري، لدينا هذا الإيمان القوي بـ(أسطورة غريزة الأمومة)، ببساطة، لا أعتقد أن بإمكاني تحقيق هذه التوقعات". واللافت أن إن-آي لم تتطرق، في حديثها، إلى الحوافز المالية. رغم أن الأمهات الحوامل يحصلن على أموال لتغطية نفقات ما قبل الولادة، كما يحصلن على بدل شهري قدره 170 دولار لدى إنجاب الطفل الأول، وما يتجاوز هذا المبلغ لدى إنجاب الطفل الثاني. إلى جانب ذلك، توجد مراكز عامة لرعاية الأطفال، وأخرى خاصة مدعومة من الحكومة. ولكن مهما بلغ مقدار ما تنفقه الأخيرة على هذا القطاع، لا يبدو أنه كافياً؛ ففي العاصمة سيول، يصعب الحصول على مكان شاغر في المراكز العامة لرعاية الأطفال، حتى أن الآباء يضطرون أحيانا للمشاركة في قرعة لتأمين مكان لطفلهما. لماذا باتت الصين تشجع على إنجاب المزيد من الأطفال؟ "كنت أتطلع لإنجاب 13 طفلا، أما الآن فلا أفكر في الإنجاب مطلقا" تجميد البويضات: الإنجاب أضحى ممكنا رغم المرض والسن! حمى التعليم تقول كيم يي-إيون، وهي أم لثلاثة أطفال، إن "كوريا الجنوبية تعاني من حمى التعليم، والكُلفة الباهظة للتعليم الخاص". وتلفت يي-إيون إلى أنها لا تستطيع سد نفقات تعليم أطفالها، رغم حصولها على الكثير من الدعم الحكومي. وتضيف: "إذا لم تتمكن الحكومة من حل هذه المشكلة، فلن يكون من السهل، أبداً، اتخاذ قرار إنجاب الأطفال". كذلك تلعب ثقافة العمل الكورية التنافسية دوراً كبيراً في ذلك؛ إذ تقول كيم جي- يي، وهي أم لطفل عمره عامان: "لا أرغب في إنجاب طفل آخر. من الصعب جداً تربية طفل واحد، لذا أريد التركيز على تربية طفلي". ورغم أنها تتلقى بعض الأموال من الحكومة، إلا أنها تقول إن تلك الأموال لا تحدث فارقاً كبيراً. وتقول كيم جي-يي إنها محظوظة لأن الشركة التي تعمل بها تتبنى سياسات صديقة للآباء؛ فقد حصلت على إجازة أمومة لمدة 16 شهرًا، كما حظيت بمكان لطفلها في حضانة ملحقة بالعمل، وهي مزايا يعزُّ الحصول عليها في أماكن العمل. وتتابع: "لا تشجع الكثير من الشركات منح إجازات الأمومة أو الأبوة". وقد تبدو هذه المشكلات شديدة الخصوصية، ولكن الواقع أن نفس النمط قد بدأ يظهر في اليابان والصين، ما يشي بأن ذلك قد يكون جزءاً من ديناميكية بدأت تظهر في جميع أنحاء العالم، حيث يصبح إنجاب الأطفال أقل أهمية وأكثر صعوبة من الناحية العملية، كلما ازداد إقبال النساء على التعلم والانخراط في سوق العمل. وتشير تجارب بلدان مثل تايلاند والأوروغواي وتركيا وإيران إلى أنه حينما يكون إنجاب عدد أقل من الأطفال أمراً طبيعياً، لقد أظهرت بلدان متباعدة مثل أوروغواي وتايلاند وتركيا وإيران أنه بمجرد أن يصبح من الطبيعي أن تنجب عددًا أقل من الأطفال ، يكون من الصعب للغاية تغيير هذا الاتجاه. أعلن الرئيس الروسي، فلاديمير بوتين، عن خطط لإقناع النساء الروسيات بالإنجاب، تتضمن حصول المرأة على 466 آلاف روبل نجاحات بسيطة ويبدو أن عدداً من المجتمعات المحلية قد وجدت حلاً للمشكلة؛ إذ نجحت بلدة يابانية صغيرة تسمى "ناجي" في مضاعفة معدلات المواليد خلال تسع سنوات، فقفزت بمتوسط المواليد من 1.4 طفل لكل امرأة إلى 2.8 ، عبر تقديم حوافز سخية للغاية. كذلك تقدَّم بلدة "ليستيارفي" الفنلندية حوافز تبلغ 11 ألف يورو لكل طفل. ولكن على المدى الطويل، قد ينتقل الكثير من هؤلاء الأطفال للعمل أو للدراسة الجامعية في المدن الكبرى، حيث تمثل تكاليف العيش الباهظة وسائل ناجعة لمنع الانجاب. أما جمهورية إستونيا الأوروبية فقد أنفقت الملايين على حوافز الأطفال. وشهدت زيادة طفيفة في معدل المواليد ولكن بكُلفة باهظة؛ إذ تتلقى العائلة المكونة من ثلاثة أطفال نحو 520 يورو (576 دولارا) شهرياً. ويقول دكتور ليسون من معهد أكسفورد للشيخوخة السكانية: "أعتقد، بصراحة تامة، أن ذلك مضيعة للمال. أحد الأسئلة التي كثيراً ما أوجهها لطلابي هو: لماذا يريد الناس إنجاب المزيد من الأطفال؟". ويضيف د. ليسون أن تراجع معدلات المواليد ليس بالأمر الجديد؛ فقد بدأ في التراجع في أوروبا منذ أكثر من 40 عاماً وانتشر هذا التراجع سريعاً في الدول النامية، حيث وجدت النساء أنهن يتمتعن بمزايا أفضل عبر التعليم والعمل بدلا من تكوين عائلات الكبيرة. ويتابع: "على المستوى المجتمعي، لا أعتقد أننا سنتراجع عن هذا التوجه، على الرغم من أن بعض الأشخاص قد يفعلون ذلك". يقول د.ليسون"قبل أن نسعى لإقناع الشباب بإنجاب المزيد من الأطفال، يجب أن نسأل أنفسنا: لماذا نفعل ذلك؟". لماذا نفعل ذلك؟ يقول د.ليسون: "بشكل أساسي يجب أن نسأل أنفسنا: لماذا نفعل ذلك؟". في البلدان الأكثر ثراءً، يمكن دائماً حل مشكلة نقص العمالة عن طريق المهاجرين. وهناك الكثير من الشباب في العالم؛ إذ لم يزل معدل الزيادة السكانية في معظم الدول الأفريقية والدول الكبرى كالهند وباكستان في ارتفاع. ولكن بالنسبة لبعض القادة القوميين والكارهين للأجانب، هذا هو مربط الفرس. في الأسبوع الماضي، أعلن رئيس وزراء المجر، فيكتور أوربان، أن التلقيح الصناعي سيصبح متاحاً، مجاناً، لجميع الأزواج الهنغاريين، وذلك بعد تأميم مراكز الخصوبة في البلاد. ومنذ بداية العام الفائت، أُعفيت النساء اللواتي لديهن أربعة أطفال من دفع الضرائب. وقد كان أوربان واضحا للغاية فيما يتعلق بالسبب وراء رغبته في ولادة مزيد من الأطفال البيض المسيحيين؛ إذ قال: "لا نريد أن نصبح متنوعين أو مختلطين.. لا نريد مزج لوننا أو تقاليدنا أو ثقافتنا الوطنية مع ثقافات الآخرين". الاحتفال بيوم الطفل أحد الفعاليات التي تعزز قيمة الحياة الأسرية في المجر ولكن ليس من الواضح ما إذا كان أي من هذه الإجراءات ستنجح؛ فقد قدمت المجر حوافز مالية للولادة في عام 2005، ولكن ذلك لم يكن له أي تأثير، والأدهى من ذلك، أن أعداد الشباب الذين ينتقلون للعيش في دول أوروبية أخرى قد ارتفعت. فإغداق المال على الأسر حينما تنجب أطفالاً لن يغير من حقيقة جوهرية تتمثل في أن الكثير من النساء العصريات يرغبن في العمل. ويبدو أن السويد وفرنسا قد أدركتا ذلك؛ فقد حافظتا على معدلات المواليد عند المتوسط الأوروبي، عبر تسهيل عودة الأمهات إلى العمل بعد إجازات أمومة طويلة الأجل، وخدمة رعاية أطفال جيدة ومجانية، وثقافة عمل لا تتعارض مع الأمومة أو الأبوة. لذا، يمكن القول إن السياسة التي ترفع لافتة منح المزايا للمواطنين الأصليين، وتركز على تقديم المساعدات المالية بدلاً من تقديم الدعم في مختلف المجالات، محكوم عليها بالفشل.

ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁਝ ਤਗੜੇ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਰੂਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ 4, 66,000 ਰੂਬਲ (7,600 ਡਾਲਰ) ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲਈ 2, 500 ਡਾਲਰ ਮਿਲਣਗੇ। ਉਸ ਦਿਨ ਹੀ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਕਿ 2019 ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 6 ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਲਈ ਡਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਵਾਸੀ ਲਗਾਤਾਰ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਭਰਨ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਬੇਬੀ ਬੋਨਸ ਬੱਚਾ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਇਕੱਲੇ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਦਰ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਉਣਾ ਇੰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਰੂਸ ਨੇ 2007 ਵਿੱਚ ਬੇਬੀ ਬੋਨਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਸਗੋਂ ਜਨਮ ਦਰ ਲਗਾਤਾਰ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਚੀਨ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਸਬਕ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਇੱਕ ਵਾਰ ਘੱਟ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਹਿਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਜਣਨ ਦਰ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਸੀ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਪੱਖੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ 'ਔਸਤ ਔਰਤਾਂ' ਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਬੱਚੇ ਸਨ- ਸਿਰਫ਼ 0.89। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ 70 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕਿਮ-ਜੀ-ਯੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, 'ਮੇਰੀ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹੁਣ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਕਿਮ-ਜੀ-ਯੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਯੂ ਇਨ-ਯੇ ਮੁਤਾਬਕ, “ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਾਂਗੀ?” "ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਨਿੱਜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਰਗੇ ਕਈ ਮੁੱਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਸਾਡੇ ਕੋਰੀਆਈ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ 'ਮਾਤਰਤਵ ਸਬੰਧੀ ਮਿੱਥ' ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਾਂਗੀ।" ਵਿੱਤੀ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਕਿਮ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਾਅ ਸਕਿਆ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਣੇਪੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਪੈਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸਿਕ ਭੱਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ-ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਲਈ 170 ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ। ਉੱਥੇ ਜਨਤਕ ਬਾਲ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਰਿਆਇਤੀ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਬਾਲ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀਆਂ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਿਓਲ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਬਾਲ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਲੱਭਣੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਕਾਰਨ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਕੇ ਖੁਦ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲਾਟਰੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਿਓਲ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਬਾਲ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਲੱਭਣੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਬੁਖਾਰ ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕਿਮ- ਯੇ-ਯੂੰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ,"ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬੁਖਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਨਿੱਜੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੈ।" ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਦਦ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਵਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, “ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।” ਦੂਜਾ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਮ ਜੀ-ਯੇ ਦਾ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ, ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਰ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ 'ਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਕਿਮ ਜੀ-ਯੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਖਾਸ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਕਿਮ ਜੀ-ਯੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਸਾਜ਼ਗਾਰ ਹੈ। ਕਿਮ ਨੇ 16 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਜਣੇਪਾ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰੈੱਚ ਲਈ ਥਾਂ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲਣਾ ਦੁਰਲੱਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੁਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਛੁੱਟੀ ਲੈਣੀ ਪਈ ਹੈ।" 'ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਮਾਂ ਜਾਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।'' ਇਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਸਭ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈੜਚਾਲ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਰਤਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋਰਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਸਿੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਮਕਾਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਰੂਗਵੇ (Uruguay), ਥਾਈਲੈਂਡ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਘੱਟ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾ ਰੁਝਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇਗੀ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਨਮ ਦਰ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਤੀ ਔਰਤ 1.4 ਤੋਂ 2.8 ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਫਿਨਲੈਂਡ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈਸਟੀਜਾਰਵੀ ਪ੍ਰਤੀ ਬੱਚਾ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਹਿੰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਗਰਭਨਿਰੋਧਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰੂਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਣ ਦਰ 1.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ 2.1 ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਯੂਰਪ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਐਸਟੋਨੀਆ ਨੇ ਇਸ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਬੇਬੀ ਬੋਨਸ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਯੂਰੋ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਦਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਐਸਟੋਨਿਆਈ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 520 ਯੂਰੋ (576 ਡਾਲਰ) ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਆਕਸਫੋਰਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਪਾਪੂਲੇਸ਼ਨ ਏਜਿੰਗ ਦੇ ਡਾ. ਲੀਜ਼ਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ,“ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੈ।” “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ,'ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੱਚੇ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ?” ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਟਦੀ ਜਨਮ ਦਰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਅਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤੀ ਲੱਗਿਆ। ਡਾ. ਲੀਜ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖੋਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।” ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਡਾ. ਲੀਜ਼ਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮੌਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ?” ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਲਗਭਗ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਜੇ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।" ਡਾ਼ ਲੀਜ਼ਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਜੰਮਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ? "ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਜ਼ੇਨੋਫੋਬਿਕ (ਅਜਨਬੀਆਂ/ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲੇ) ਲੀਡਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ ਹੈ।" ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਿਕਟਰ ਓਰਬਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਜਣਨ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੰਗਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਈਵੀਐੱਫ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਸੁਵਿਧਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਟੈਕਸ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਓਰਬਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਉਂ ਗੋਰੇ ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਬੱਚੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ,'ਅਸੀਂ ਵਿਭਿੰਨ ਜਾਂ ਮਿਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਰੰਗ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਰਤ ਹੋਵੇ।' ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। 2005 ਵਿੱਚ ਹੰਗਰੀ ਨੇ ਜਣੇਪੇ ਲਈ ਮਾਇਕ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਦਤਰ ਹਾਲਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਬੱਚਾ ਜੰਮਣ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇਣਾ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਆਧੁਨਿਕ ਔਰਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਅਜਿਹਾ ਸਾਬਤ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਮੌਕੇ ਚੰਗੀ ਛੁੱਟੀ, ਚੰਗੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਵਾਲੇ ਚਾਈਲਡ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਨੀਤੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਪਕ ਮਦਦ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮਹਿਜ਼ ਨਕਦੀ ਦੇਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਵੀਡੀਓ: ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਜੇਤੂ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਵਾ ਵੀਡੀਓ: ਇਹ ਬਲੋਚ ਜਾਨਾਂ ਕਿਉਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਵੀਡੀਓ: ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਆਪਣੇ ਬੂਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀ ਲੜ ਰਹੀ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


ولي العهد السعودي الأمير محمد بن سلمان ويقول التقرير الذي رفعت عنه السرية وأصدرته إدارة بايدن، إن الأمير وافق على خطة إما للقبض على أو قتل الصحفي السعودي الذي كان يعيش في الولايات المتحدة. من جهتها رفضت الخارجية السعودية رفضا قاطعا ما ورد في التقرير من استنتاجات وصفتها بـ "المسيئة وغير الصحيحة" عن قيادة المملكة، معلنة عدم قبولها بأي حال من الأحوال. وقالت وزارة الخارجية السعودية في بيان رسمي نشرته وكالة الأنباء السعودية الرسمية (واس) إن التقرير تضمن جملة من المعلومات والاستنتاجات الأخرى غير الصحيحة. رافضة أي أمر من شأنه المساس بقيادتها وسيادتها واستقلال قضائها. كما أعربت عن أسفها لصدور مثل هذا التقرير وما تضمنه من استنتاجات خاطئة وغير مبررة، في وقت أدانت فيه المملكة هذه الجريمة البشعة واتخذت قيادتها الخطوات اللازمة لضمان عدم تكرار مثل هذه الحادثة المؤسفة مستقبلا. مواضيع قد تهمك نهاية وهذه هي المرة الأولى التي تسمي فيها أمريكا علنا ولي العهد الذي ينفي صلته بعملية القتل. وقُتل خاشقجي أثناء زيارته للقنصلية السعودية في مدينة إسطنبول التركية. وكان معروفا عنه انتقاده للسلطات السعودية. ماذا يقول التقرير؟ وجاء في التقرير الصادر عن مكتب مدير وكالة الاستخبارات الوطنية الأمريكية "ولي العهد السعودي الأمير محمد بن سلمان وافق على عملية في إسطنبول بتركيا لاعتقال أو قتل الصحفي السعودي جمال خاشقجي". ويسرد التقرير ثلاثة أسباب للاعتقاد بأن ولي العهد هو من وافق على العملية: وأورد التقرير أسماء الأفراد الذين يُزعم أنهم متواطئون أو مسؤولون عن مقتل خاشقجي. لكنه يقول "لا نعرف إلى أي مدى مقدما" خطط المتورطون لإيذائه. وألقت السلطات السعودية باللوم في القتل على "عملية مارقة" قام بها فريق من العملاء أرسل لإعادة الصحفي إلى المملكة، وقضت محكمة سعودية على خمسة أفراد بالسجن 20 عاما في سبتمبر/ أيلول الماضي، بعد أن حكمت عليهم في البداية بالإعدام. وفي عام 2019 ، اتهمت المقررة الخاصة للأمم المتحدة، أغنيس كالامارد، السعودية بـ "القتل العمد مع سبق الإصرار" لخاشقجي، ورفضت المحاكمة السعودية باعتبارها "نقيضا للعدالة". ماذا يعني ذلك بالنسبة للعلاقات الأمريكية السعودية؟ أكد الرئيس جو بايدن في اتصال هاتفي مع الملك سلمان على "الأهمية التي توليها الولايات المتحدة لحقوق الإنسان العالمية وسيادة القانون". ومنذ عام 2018، ورد أن وكالة الاستخبارات المركزية كانت تعتقد أن ولي العهد قد أمر بالقتل، لكن مزاعم تورطه لم يعلن عنها من قبل المسؤولين الأمريكيين حتى الآن. ومن المتوقع أن يتخذ الرئيس الأمريكي جو بايدن خطاً أكثر حزما من سلفه دونالد ترامب بشأن حقوق الإنسان وسيادة القانون في المملكة العربية السعودية، الحليف الأمريكي الرئيسي في الشرق الأوسط. وقال البيت الأبيض: في اتصال هاتفي الخميس مع الملك سلمان، أكد الرئيس جو بايدن على "الأهمية التي توليها الولايات المتحدة لحقوق الإنسان العالمية وسيادة القانون". وبحسب مصادر نقلت عنها وكالة رويترز للأنباء، فإن إدارة بايدن تدرس إلغاء صفقات الأسلحة مع السعودية، التي تثير مخاوف تتعلق بحقوق الإنسان، فضلا عن تخفيض المبيعات العسكرية المستقبلية من الأسلحة "الدفاعية". كيف قتل خاشقجي؟ توجه الصحفي البالغ من العمر 59 عاما إلى قنصلية بلاده في إسطنبول في أكتوبر 2018 من أجل الحصول على أوراق تسمح له بالزواج من خطيبته التركية خديجة جنكيز. الصحفي جمال خاشقجي وزُعم أنه تلقى تأكيدات من شقيق ولي العهد الأمير خالد بن سلمان، الذي كان سفيرا لبلاده لدى الولايات المتحدة في ذلك الوقت، بأنه سيكون من الآمن زيارة القنصلية. ونفى الأمير خالد وجود أي اتصال بالصحفي. وبحسب الادعاء السعودي، فقد قيد خاشقجي بالقوة بعد مقاومته، وحُقن بكمية كبيرة من المخدر أدت إلى وفاته. وقال ممثلو الادعاء إن الجثة قطعت بعد ذلك وسلمت إلى "متعاون" محلي خارج القنصلية. ولم يعثر على بقايا الجثة لاحقا. وكشف فيما بعد عن التفاصيل في نصوص التسجيلات الصوتية المزعومة لعملية القتل التي حصلت عليها المخابرات التركية. عمل خاشقجي مستشارا للحكومة السعودية وكان مقربا من العائلة الحاكمة، لكن ذلك لم يدم طويلا حيث غادر إلى المنفى الاختياري في الولايات المتحدة عام 2017. ومن هناك، كتب عمودا شهريا في صحيفة واشنطن بوست انتقد فيه سياسات ولي العهد.

ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੇ ਹੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ "ਫੜਨ ਜਾਂ ਕਤਲ" ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਦਰਜਣਾਂ ਸਾਊਦੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਉੱਪਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਪਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਸਾਊਦੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ "ਨਕਾਰਤਮਿਕ, ਝੂਠੀ ਅਤੇ ਨਾ-ਮੰਨਣਯੋਗ" ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ (ਕੁੰਵਰ) ਮੁਹੰਮਦ ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹਨ- ਨੇ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਤੰਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਕਾਊਂਸਲੇਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। 59 ਸਾਲਾ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ੀਦੀਕੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮਤਭੇਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਲ 2017 ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਸੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਵੈ-ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਲਮਾਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਿਮਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖੇ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ (ਵੀਡੀਓ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਦੀ ਹੈ) ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ? "ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਕੁੰਵਰ ਨੇ ਇਸਤੰਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਜਾਂ ਮਾਰਨ ਦੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ।" ਕੁੰਵਰ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸਲਮਮਾਨ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾਜ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸ਼ਾਸਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਲੋਕ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਤਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਭੇਜੀ ਗਈ ਟੀਮ ਕੋਲੋਂ ਹੋਇਆ। ਪਿਛਲੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਰਿਪੋਰਟੀਅਰ ਐਗਨਸ ਕਾਲੈਮਰਡ ਨੇ ਇਸ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ "ਸੋਚਿਆ ਸਮਝਿਆ, ਪੂਰਬ-ਨਿਯੋਜਿਤ, ਕਤਲ" ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਗਏ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ "ਇਨਸਾਫ਼ ਵਿਰੋਧੀ" ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਬਾਇਡਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਨੇ ਕੁੰਵਰ ਉੱਪਰ ਯਾਤਰਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਊਦੀ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਰੀਬੀ ਸਾਥੀ ਵੀ ਹੈ। ਕਿਆਸ ਹਨ ਕਿ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਾਇਡਨ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬਧਿਕਾਰੀ ਟਰੰਪ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕਿਆਈ ਨਾਲ ਸਟੈਂਡ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਨੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸਲਮਾਨ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ ਉੱਪਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਊਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੁਰਮ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਾਕਈ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਿਰਪੋਰਟ ਆਪਣੇ ਅਤਰਕਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਟੀਕ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕਿੰਗਡਮ ਨੇ ਇਸ ਘਿਨਾਉਣੇ ਜੁਰਮ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਦੁਖਾਂਤ ਮੁੜ ਨਾ ਵਾਪਰੇ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਵੀ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।" ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਆਪਣੀ ਮੰਗੇਤਰ ਹਤੀਜਾ ਜੇਂਗਿਜ਼ ਨਾਲ ਜੋ ਕਿ ਕਾਊਂਸਲੇਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦਾ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


الآثار السلبية لجائحة كورونا عجلت بتوقيع الاتفاقية التجارية بين دول أسيا ومنطقة المحيط الهادي وجاءت اتفاقية "الشراكة الاقتصادية الإقليمية الشاملة" بعد ثماني سنوات من المفاوضات، وتشارك فيها الصين واليابان وكوريا الجنوبية وأستراليا. ومن المرجح أن تؤدي هذه الاتفاقية إلى تعزيز دور بكين المهيمن في المنطقة في مواجهة الولايات المتحدة، التي لم تشارك في الاتفاقية. وتهدف إلى إلغاء التعريفات الجمركية على العديد من السلع المتداولة. وتمت مناقشة وإنهاء تفاصيل الاتفاقية افتراضيا عبر الإنترنت في اجتماع استضافته فيتنام. ووقع وزير التجارة في كل بلد الاتفاقية واحدا تلو الآخر، ثم رفعها أمام الكاميرا. واقترحت الاتفاقية لأول مرة في عام 2012، وأبرمت أخيرًا في نهاية قمة جنوب شرق آسيا، حيث يسعى القادة لإعادة اقتصاداتهم المتضررة من تفشي وباء فيروس كورونا المستجد إلى مسارها الصحيح. مواضيع قد تهمك نهاية الاتفاقية جاءت بعد ثماني سنوات من المفاوضات وقال رئيس مجلس الدولة الصيني لي كه تشيانغ، بعد التوقيع على الاتفاقية: "في ظل الظروف العالمية الحالية، فإن حقيقة توقيع اتفاقية الشراكة الاقتصادية الشاملة الإقليمية بعد ثماني سنوات من المفاوضات تبعث بصيصا من النور والأمل وسط الغيوم". وأضاف "يظهر بوضوح أن التعددية هي الطريق الصحيح، وتمثل الاتجاه الصحيح للاقتصاد العالمي وتقدم البشرية."

ਜੋ ਦੇਸ ਇਸ ਵਪਾਰਕ ਸੰਧੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਦਿ ਰੀਜਨਲ ਕਾਂਪ੍ਰੀਹੈਂਸਿਵ ਇਕਨੋਮਿਕ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ' ਯਾਨਿ ਕਿ ਆਰਸੀਈਪੀ 'ਚ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ 10 ਦੇਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਚੀਨ, ਜਾਪਾਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵੀ ਇਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਸ ਵਪਾਰਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚੀਨ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸ ਨੂੰ 'ਖੇਤਰ 'ਚ ਚੀਨ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ' ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਧੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਮੈਕਸੀਕੋ-ਕੈਨੇਡਾ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਟ੍ਰਾਂਸ-ਪੈਸੀਫਿਕ (ਟੀਪੀਪੀ) ਨਾਂਅ ਦੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਪਰ 2017 'ਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਧੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਲੀਹੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਉਦੋਂ ਉਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ 12 ਦੇਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਜਵਾਬ 'ਚ ਪਹਿਲ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਆਰਸੀਈਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਦਸਤਖਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਹਾਮੰਦੀ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਊਨ ਸ਼ੂਅਨ ਫੂਕ ਨੇ ਇਸ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ 'ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ' ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਆਰਸੀਈਪੀ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਆਸੀਆਨ ਦੇਸ ਇਸ 'ਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਨਵੇਂ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਗੇ। ਜਿਵੇਂ -ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਦੇਸ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਰਾਹ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣਗੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪਵੇਗਾ।" ਇਸ ਨਵੇਂ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ, ਆਰਸੀਈਪੀ ਅਗਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ 'ਚ ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ, ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ, ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਈ-ਕਮਰਸ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਉਤਪਾਦ ਕਿਸ ਦੇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਦੇਸ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਮਝੌਤੇ ਸਹੀਬੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਖੇਤਰ 'ਚ ਚੀਨ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਰਸੀਈਪੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਭਾਰਤ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਆਰਸੀਈਪੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ 'ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ 'ਚ ਸਸਤੇ ਚੀਨੀ ਸਮਾਨ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਲਈ ਉਸੇ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਸਮਾਨ ਦੇ ਪਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਧੇਗੀ।' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਸੀਆਨ ਦੇਸਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਆਰਸੀਈਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'ਇਸ ਵਪਾਰ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਬਣਨ 'ਤੇ ਕੀ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਫ਼ੈਸਲ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਵਪਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸੰਤੋਸ਼ ਪਾਈ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਰਸੀਈਪੀ ਵਿੱਚ 15 ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 30% ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਹੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਹਿਮ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭਾਰਤ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਨਵੀਂਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਕੀ ਚੀਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ " ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਸਰਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਯੋਗ 'ਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਬਾਹਰੀ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਜੇਕਰ ਇਸ ਸੰਧੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?" " ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸਾਰੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪਏਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਬਜ਼ਾਰ 'ਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਖਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ, ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੀਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਆਰਸੀਈਪੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ 'ਚ ਸੰਤੋਸ਼ ਪਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਰਤ ਚੀਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ 6-7 ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਲਕਿ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲੱਗ ਸਕੇਗਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਜੋ ਦੇਸ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੀਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਆਰਸੀਈਪੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਚੀਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਆਰਸੀਈਪੀ 'ਚ ਚੀਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਹੋਰ ਕਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੇਸ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਅਤੇ ਆਟੋਮੋਬਾਇਲ) ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਪਕੜ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੀਨੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: "ਵਪਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੀਨ ਨਾਲ 100 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਤੈਅ ਸੀ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪਾਸਾ ਹੀ ਪਲਟ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 'ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਮੁਹਿੰਮ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਚੀਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ।" ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, " ਜੇਕਰ 'ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਮੁਹਿੰਮ' ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਗਲਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


انضم الحجي حكمت، رئيس بلدية الظل الذي عينته طالبان في بلخ، إلى الحركة في تسعينيات القرن الماضي الحجي حكمت، الذي كان يعتمر عمامة سوداء وتفوح منه رائحة العطر، من أعضاء الحركة المخضرمين. فقد انضم إليها في تسعينيات القرن الماضي عندما كانت تسيطر على أغلب مناطق أفغانستان. كانت حركة طالبان قد أعدت لنا عرضا لقوتها وقدراتها، فقد اصطف على جانبي الطريق رجال مسلحون كان يحمل واحد منهم قاذفة صواريخ، ويحمل آخر بندقية M4 غنماهما من القوات الأمريكية. كانت بلخ في الماضي واحدة من أكثر المناطق الأفغانية استقرارا، ولكنها أصبحت الآن من أكثر المناطق عنفا. أشار بار يالاي، القائد العسكري المحلي الذي يتمتع بسمعة مخيفة، بإصبعه إلى الطريق وقال "تتمركز القوات الحكومية هناك، بالقرب من السوق المحلية الرئيسية، ولكن جنودها لا يجرؤون على مبارحة معسكرهم. فالأرض ملك للمجاهدين". مواضيع قد تهمك نهاية تمثل هذه الصورة الوضع في الكثير من المناطق في أفغانستان، فالحكومة تسيطر على المدن والبلدات الأكبر حجما، ولكن مسلحي طالبان يحيطون بالقوات الحكومية ويتمتعون بوجود قوي في أجزاء كبيرة من المناطق الريفية. ويفرض مسلحو طالبان سيطرتهم من خلال نقاط تفتيش نصبوها على الطرق الرئيسية. وبينما كان عناصر طالبان يوقفون السيارات المارة ويستجوبون ركابها، قال لنا عامر صاحب أجمل، القائد المحلي لجهاز طالبان الاستخباري، إنهم يبحثون عن أولئك الذين لديهم ارتباطات بالحكومة. وقال "نعتقلهم ونأخذهم أسرى، ومن ثم نحيلهم إلى محاكمنا التي تقرر مصيرهم". وتعتقد حركة طالبان أن النصر بات لها. قال الحجي حكمت بينما كنا نحتسي معه الشاي الأخضر، "لقد انتصرنا في الحرب واندحر الأمريكيون". وفي حقيقة الأمر، كان قرار الرئيس الأمريكي جو بايدن بتأجيل انسحاب قوات بلاده المتبقية من أفغانستان إلى شهر أيلول / سبتمبر المقبل (أي بعد الموعد المحدد في الأول من أيار / مايو المتفق عليه في العام الماضي) قد أثار ردود فعل غاضبة من جانب القيادة السياسية لحركة طالبان. ولكن مع ذلك، يبدو أن الزخم الآن مع الحركة وليس الأمريكيين وحلفائهم. قال الحجي حكمت، "نحن مستعدون لكل شيء، فنحن مستعدون تماما للسلام، ولكننا مستعدون أيضا وبشكل كلي لمواصلة الجهاد". وأضاف قائد عسكري كان يجلس إلى جواره قائلا، "إن الجهاد واجب عبادي، والعبادة أمر لا تكل منه ولا تمل مهما كثرت ممارستك لها". بدا شيء من التناقض فيما يخص "جهاد" حركة طالبان في السنة الأخيرة. فقد توقف مسلحو الحركة عن استهداف القوات الدولية عقب التوقيع على الاتفاق مع الولايات المتحدة، ولكنهم واصلوا القتال ضد القوات الأفغانية الحكومية. ولكن حجي حكمت يصر على عدم وجود أي تناقض بين الموقفين، إذ قال "نريد حكومة إسلامية تحتكم إلى الشريعة، وسنواصل جهادنا حتى يرضخوا لمطالبنا". أما فيما يخص استعداد حركة طالبان لتقاسم السلطة مع الفئات السياسية الأفغانية الأخرى من عدمه، أحال حجي حكمت هذا الأمر إلى قيادة الحركة السياسية في التي تتفاوض في قطر، وقال "سنتقبل كل القرارات التي يتخذونها". لا تنظر حركة طالبان إلى نفسها باعتبارها مجموعة متمردة، بل ترى نفسها على أنها حكومة تنتظر دورها لممارسة السلطة. وتشير الحركة إلى نفسها على أنها "إمارة أفغانستان الإسلامية"، وهو الاسم الذي كانت تطلقه على حكومتها التي أدارت شؤون البلاد من عام 1996 حتى الإطاحة بها عقب هجمات أيلول / سبتمبر 2001. أما الآن، فلدى الحركة هيكل "ظل" متطور، بما فيه مسؤولون يديرون الخدمات الأساسية في المناطق الخاضعة لسيطرتها. صحبنا حجي حكمت، رئيس بلدية طالبان في بلخ، في جولة في البلدة. زرنا مدرسة ابتدائية يزدحم فيها التلاميذ والتلميذات وهم منكبون على الكتابة في دفاتر تبرعت بها الأمم المتحدة. وقد حظرت حركة طالبان تعليم الإناث إبان فترة حكمها في تسعينيات القرن الماضي، رغم نفيها ذلك. ولكن، وحتى هذا اليوم، ترد تقارير تقول إن الفتيات الأكبر سنا يمنعن من دخول صفوف الدراسة. ولكن هنا - في بلخ تحديدا - تقول طالبان إنها تشجع الفتيات على التعلم". وقال المولوي صلاح الدين، المسؤول عن مفوضية التعليم المحلية التابعة لحركة طالبان في بلخ، "طالما يرتدين الحجاب، فإنه من الضروري عليهن التعلم والدراسة، مضيفا أنه لا يسمح إلا للمدرسات الإناث بتدريس الفتيات في المدارس الثانوية حيث ارتداء النقاب إجباري. وقال، "إذا اتبعن أحكام الشريعة، لن تكون هناك أي مشكلة". يخشى البعض من أن الفتيات قد يحرمن من التعليم إذا تولت طالبان مقاليد الحكم من جديد وقالت لنا مصادر محلية إن حركة طالبان أزالت مواضيع الفن والمواطنة من المنهج الدراسي، واستبدلتهما بمواضيع إسلامية، ولكن عدا ذلك فهي تتقيد بمنهج التعليم الوطني. فهل يرسل "مجاهدو" طالبان بناتهم إلى المدارس؟ قال مسؤول التعليم صلاح الدين، "ابنتي صغيرة السن جدا، ولكن عندما تكبر، سأرسلها إلى المدرسة والكتّاب، طالما تحترم وتطبق المدارس الحجاب والشريعة". تدفع الحكومة مرتبات المدرسين والعاملين في المؤسسات التعليمية، ولكن طالبان هي التي تسيطر على هذه المؤسسات في نظام هجين معمول به في كافة أنحاء البلاد. وتتكرر القصة في عيادة صحية تقع على مقربة من المدرسة، تديرها منظمة إغاثية. فحركة طالبان تسمح للنساء بالعمل في العيادة، ولكن يتعين عليهن أن يصطحبن مرافقا ذكرا معهن عند عملهن ليلا، كما يتم الفصل بين المرضى الذكور والإناث، وتتوفر في العيادة موانع الحمل ومعلومات عن تنظيم النسل والتخطيط الأسري. من الواضح أن حركة طالبان تريد منا أن ننظر إليها بإيجابية، فعندما مررنا بمجموعة من التلميذات وهن في طريقهن إلى منازلهن، أشار إليهن حجي حكمت بفخر، ليس لشيء إلا لأنه كان يدحض توقعاتنا. ولكن المخاوف من مواقف طالبان إزاء النساء ما زالت حاضرة، فلا يوجد أي تمثيل للمرأة في الحركة مطلقا، وكانت طالبان قد حظرت على النساء العمل خارج المنزل في التسعينيات. يسمح للنسوة بالعمل في هذه العيادة، ولكن يتوجب عليهن اصطحاب مرافق ذكر أثناء عملهن ليلا شاهدنا الكثير من النسوة عند تنقلنا في قرى منطقة بلخ، لا ترتدي كثيرات منهن البرقع أو النقاب وهن يتجولن بكل حرية. ولكننا لم نر أي امرأة لا ترتدي البرقع في السوق المحلية إطلاقا. ويصر حجي حكمت على أنه ليس محظورا على النساء التسوق دون ارتداء هذا الزي، ولكنه قال إنه في مجتمع محافظ كمجتمع بلخ، لا تريد النسوة النزول إلى الأسواق دون ارتدائه. كنا بصحبة عناصر من حركة طالبان في كل الأوقات، وعبر السكان المحليون القلائل الذين تحدثنا إليهم عن تأييدهم للحركة وامتنانهم لها لتحسينها وضعهم الأمني ومحاربة الجريمة. قال أحد الرجال المسنين، "عندما كانت الحكومة تسيطر على الأمور، كانت تسجن الناس وتطالب برشى من أجل إطلاقهم. لقد عانى شعبنا الأمرّين، ولكننا الآن سعيدون بالوضع الراهن". ويمكن القول إن القيم المحافظة التي تؤمن بها حركة طالبان لا تصطدم بشدة مع قيم سكان المناطق الريفية، ولكن العديدين، وخاصة في صفوف سكان المدن، يخشون من أن الحركة تنوي إحياء "نظام الإمارة الإسلامية الوحشي" الذي كان سائدا في التسعينيات، وتقويض الحريات التي نشأ في ظلها الكثير من الشباب في السنوات العشرين الأخيرة. تحدث إلينا في وقت لاحق أحد السكان المحليين - شريطة امتناعنا عن نشر اسمه - وأخبرنا بأن عناصر طالبان أكثر حزما بكثير مما اعترفوا به لنا في مقابلاتنا معهم. وروى قصصا عن تعرض قرويين للضرب وحلق لحاهم وتكسير أجهزة التسجيل العائدة لهم، ليس لشيء إلا لاستماعهم إلى الموسيقى. وقال، "ليس للناس من خيار إلا الانصياع لما يؤمرون به، فهم (طالبان) يلجأون للضرب حتى في الحالات التافهة. إن الناس خائفون". أخبر أحد السكان المحليين بي بي سي بأن الناس يطيعون أوامر طالبان خوفا كما ذكرنا أعلاه، انضم حجي حكمت إلى حركة طالبان في التسعينيات. ولذا عندما كان المسلحون الأصغر سنا سعداء لا يبالون بالتقاطنا الصور، عمد حجي حكمت إلى تغطية وجهه بعمامته عندما رأى كاميراتنا. ولكنه قال ضاحكا "إنها عادة قديمة" قبل أن يوافق على أن نلتقط له صورة. يذكر أن التصوير كان ممنوعا إبان فترة حكم طالبان. سألنا حجي حكمت عما إذا كانت الحركة قد ارتكبت أخطاء إبان فترة حكمها، وما اذا كانت ستتبع نفس السلوك مرة ثانية الآن. قال، "إن طالبان السابقة وطالبان الحالية هي نفسها، ولذا لم يتغير أي شيء بين الماضي والحاضر". "ولكن، حصلت تغييرات في العناصر بالتأكيد، ويتسم البعض بالغلاظة وغيرهم بالكياسة. هذا شيء طبيعي". يبدو أن حركة طالبان اختارت عمدا أن تجعل مفهومها "للحكم الإسلامي" الذي تريد تأسيسه مبهما. ويرى بعض المحللين أن ذلك عبارة عن محاولة متعمدة لتجنب الاحتكاكات بين التيارات المتشددة وتلك الأكثر اعتدالا. فهل تتمكن طالبان من التعايش مع كل أولئك الذين يحملون آراء مختلفة وفي نفس الوقت تجنب استبعاد قاعدة التأييد التي تتمتع بها؟ قد تكون العودة إلى السلطة اختبارها الأكبر. بينما كنا نتناول غداء من الدجاج والأرز، سمعنا هديرا لأربع غارات جوية على الأقل من مكان بعيد. لم يهتز لحجي حكمت جفن وقال "لا تخافوا، فالقصف على مسافة بعيدة". مما لاشك فيه أن القدرات الجوية - الأمريكية على وجه الخصوص - لعبت دورا حيويا في التصدي لتقدم حركة طالبان في السنوات الأخيرة. ولكن الولايات المتحدة خفضت إلى حد كبير عملياتها العسكرية بعد التوقيع على اتفاق السلام في العام الماضي، ويخشى كثيرون من تمكن حركة طالبان من بسط سيطرتها عسكريا على البلاد بعد أن يتم الأمريكيون سحب قواتهم منها. يسخر حجي حكمت من الحكومة الأفغانية - أو "إدارة كابول" كما درجت حركة طالبان على الإشارة إليها - باعتبارها حكومة فاسدة ولا إسلامية. ولذا فإنه من العسير تخيل إمكانية تصالح رجال من أمثاله مع غيرهم من الأفغان إن لم يكن بموجب شروطهم وإملاءاتهم. يقول حجي حكمت، "هذا جهاد، وهو عبادة. فنحن لا نقوم بكل هذا إلا لوجه الله ولإعلاء شريعته. وسنحارب كل من يقف ضدنا".

ਤਾਲੀਬਾਨ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੇਅਰ ਹਾਜ਼ੀ ਹਿਕਮਤ ਇਤਰ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਕਾਲੀ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਮੂਹ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ 1990ਵਿਆਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਦੇਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਤਾਲੀਬਾਨ ਨੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗਲੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਆਦਮੀ ਲਾਈਨ ਬਣਾਈ ਖੜੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਨੇ ਰਾਕੇਟ ਪ੍ਰੋਪੈਲਡ ਗ੍ਰਨੇਡ ਲਾਂਚਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਐੱਮ4 ਅਸਾਲਟ ਰਾਇਫ਼ਲ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤੋਂ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਬਲਖ਼ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੇਸ (ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ) ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਸਾ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਮਿਜ਼ਾਜ ਵਾਲੇ, ਸਥਾਨਕ ਫ਼ੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰ ਬਰਿਆਲਾਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਸਰਕਾਰੀ ਫ਼ੌਜਾਂ, ਬਸ ਇਥੇ ਹੀ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੱਲ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਦਾ ਹੈ।" ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ: ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਲੀਬਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕਾ ਦੁੱਕਾ ਚੌਂਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰੁਕ ਕੇ, ਨਾਕਾ ਲਾਕੇ ਲੰਘਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਾਲੀਬਾਨ ਖ਼ੂਫ਼ੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁਖੀ ਆਮੀਰ ਸਾਹਿਬ ਅਜਮਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਾਲੀਬਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜਿੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਭੇਜ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਫ਼ਿਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ ਤੇ ਉਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਅਗਾਂਹ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਜਿਹਾਦ ਬਨਾਮ ਇਬਾਦਤ? ਤਾਲੀਬਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਨ ਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕੱਪ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪੀਂਦਿਆਂ ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਅਸੀਂ ਜੰਗ ਜਿੱਤੀ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹਾਰੀ।" ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਦਾ ਬਾਕੀ ਬਚੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਟਾਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਮਿੱਥਿਆ ਗਿਆ ਸਮਾਂ, ਇੱਕ ਮਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹ (ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੋਜੀ) ਉੱਥੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਜਿਹਾਦ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਕਮਾਂਡਰ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, "ਜਿਹਾਦ ਇੱਕ ਇਬਾਦਤ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਬਾਦਤ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾਂ ਵੀ ਕਰੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਥੱਕਦੇ ਨਹੀਂ।" ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਜਿਹਾਦ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਤਾਕਤਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। "ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਜਿਹਾਦ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂਗੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਾਡੀ ਮੰਗ ਮੰਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।" ਤਾਲੀਬਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਬਾਗ਼ੀ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ, ਪਰ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤਾਲੀਬਾਨ ਹੋਰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿਆਸੀ ਧੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਇਸ 'ਤੇ ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕਤਰ ਵਿਚਲੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਰੁਖ਼ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਗੇ ਸਾਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਤਾਲੀਬਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਬਾਗ਼ੀ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ, ਬਲਕਿ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਮੀਰਾਟ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ" ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲ 1996 ਤੋਂ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੇ 9/11 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੌਰਾਨ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਿਵੇਕ ਭਰਿਆ "ਸ਼ੈਡੋ (ਪਰਛਾਵਾਂ)" ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਮੇਅਰ, ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਸਾਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਲੈ ਗਏ। ਚੰਗਾ ਅਕਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਥੇ ਉਹ ਯੂਐੱਨ ਵਲੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਬਾਨ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਏ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹੁਣ ਵੀ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ ਕਿ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਥੇ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। "ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਹੈ ਤੇ ਪਰਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ'' ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖਿਆ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਮਵਲਾਵੀ ਸੁਲਾਹੂਦੀਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਹਿਜ਼ਾਬ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਹਿਮ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਹੈ ਤੇ ਪਰਦਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਰਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਸਥਾਨਕ ਸਰੋਤਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤਾਲੀਬਾਨ ਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮਜ਼ਮੂਨਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੌਮੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ। ਤਾਂ ਕੀ ਤਾਲੀਬਾਨੀ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਦੇ ਹਨ? ਸਲਾਹੂਦੀਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ ਹਾਲੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਦਰੱਸੇ ਭੇਜਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਹਿਜਾਬ ਅਤੇ ਸ਼ਰਿਆ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਖ਼ਤ ਰਵੱਈਆ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਚਾਰਜ ਤਾਲੀਬਾਨ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਇਹ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੇੜਲੇ ਸਿਹਤ ਕਲੀਨਿਕ 'ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਹਾਇਤਾ ਸੰਸਥਾ ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਤਾਲੀਬਾਨ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਇਥੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਰਦ ਸਹਿਚਾਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਭਨਿਰੋਧਕਾਂ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਤਾਲੀਬਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖੀਏ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਕੂਲੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਕੋਲੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਆਸਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮਾਣ ਭਰਿਆ ਰਵੱਈਆ ਦਿਖਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਸਮੂਹ ਕੋਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ। ਬਲਖ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਆਜ਼ਾਦ ਤੁਰੀਆਂ ਫ਼ਿਰਦੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬੁਰਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ। ਅਸਲੀਅਤ ਵੱਖਰੀ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਮਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਤਾਲੀਬਾਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਬਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੀ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਜ਼ੁਰਮ ਘਟਾਉਣ ਲਈ। ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਝੱਲੀਆਂ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ।" ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਟਕਰਾਅ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਡਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ 1990ਵਿਆਂ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਮੀਰਾਤ ਸ਼ਾਸਨ ਮੁੜ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਵਾਸੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤਾਲੀਬਾਨ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾਂ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਮਾਹੌਲ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਖ਼ਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾੜੀਆਂ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਚਪੇੜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨ ਬਦਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟੀਰੀਓ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਵਾਇ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕਰਨ, ਉਹ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਮਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੁੱਟਮਾਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।" ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸੀ ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭੀੜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਯੋਧੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੇ ਸੈਲਫ਼ੀਜ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਕੈਮਰਾ ਦੇਖਕੇ ਆਪਣੀ ਪੱਗ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਆਦਤਾਂ" ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਹਿਰੇ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸੀ। ਕੀ ਹੁਣ ਦਾ ਤਾਲੀਬਾਨ 1990 ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸਨ ਤਾਂ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ? ਕੀ ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਰੱਖਣਗੇ? ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਾਲੀਬਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਤਾਲੀਬਾਨ ਹੁਣ ,ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੁਣ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ - ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਖ਼ਤ ਮਿਜ਼ਾਜ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ। ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਹੈ।" ਤਾਲੀਬਾਨ ਜੋ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਅਸਪੱਸ਼ਟ ਬਣਾਉਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ? ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚਿਕਨ ਅਤੇ ਚਾਵਲਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦੁਪਿਹਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਹੇ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਵਾਰ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ।" ਹਵਾਈ ਤਾਕਤ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤਾਲੀਬਾਨ ਨਾਲ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਲੀਬਾਨ ਨੂੰ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਕਬਜ਼ਾ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਕਾਬੁਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਜੋਂ ਤਾਅਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਆਦਮੀ ਦੇਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮੇਲਜੋਲ ਬਣਾਉਣਗੇ, ਉਹ ਵੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਜਿਹਾਦ ਹੈ, ਇਹ ਇਬਾਦਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਬਲਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਕਰ ਰਰੇ ਹਾਂ। ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਆ ਲਿਆਉਣ ਲਈ। ਜੋ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵਾਂਗੇ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وفيما يلي ما حدث للثلاثة الآخرين. ترامب أول رئيس أمريكي يواجه مساءلة في الكونغرس لعزله مرتين أنصار جمهوريون لترامب ينقلبون عليه في إجراءات العزل هل يمكن عزل ترامب أو حرمانه من العمل السياسي؟ مواضيع قد تهمك نهاية أندرو جونسون كان أندرو جونسون أول رئيس أمريكي يواجه مساءلة ماذا فعل؟ خيمت الحرب الأهلية على علاقة الرئيس أندرو جونسون، وهو ديمقراطي، مع الكونغرس الذي سيطر عليه الجمهوريون حينئذ، حيث هيمن التشاحن المستمر بين الجانبين حول كيفية إعادة بناء جنوب الولايات المتحدة المهزوم. ودفع "الجمهوريون المتشددون" في تلك الفترة باتجاه تشريع لمعاقبة قادة الكونفدرالية السابقين وحماية حقوق العبيد المحررين، وقد استخدم جونسون حق النقض الرئاسي لعرقلة جهود الجمهوريين في كل منعطف. وفي مارس / آذار من عام 1867 أقر الكونغرس قانون صلاحيات الرئيس، المصمم للحد من قدرة الرئيس على إقالة أعضاء حكومته دون موافقة مجلس الشيوخ، وفي تحد لذلك القانون أقال جونسون عضو مجلس الوزراء ومنافسه السياسي إدوين ستانتون، بينما كان الكونغرس في العطلة البرلمانية. وإذا كانت إجراءات المساءلة اليوم تبدو وكأنها مفعمة بالكثير من العروض المسرحية السياسية، فهي تتماشى مع تقاليد المساءلة حيث رد ستانتون على إقالته من خلال حبس نفسه في مكتبه ورفض المغادرة. معلومات اساسية عن الولايات المتحدة الأمريكية حكايات التنصيب الرئاسي في أمريكا منذ جورج واشنطن وحتى بايدن حكاية البيت الذي تصدر منه أهم القرارات في العالم وقد ثبت أن عزل ستانتون من منصبه كان القشة الأخيرة في العلاقة مع الرئيس حيث سارع الجمهوريون في مجلس النواب إلى صياغة 11 مادة من إجراءات المساءلة. يُظهر نقش على الخشب محاكمة مجلس الشيوخ لأندرو جونسون وبعد التصويت الحزبي على تلك المواد تم عرضها على مجلس الشيوخ حيث تمت تبرئته ولكن بالكاد، حيث افتقدت الإدانة لصوت واحد فقط لتحقيق أغلبية الثلثين اللازمة لذلك. ماذا كانت العواقب؟ وبحسب بعض الروايات، فقد بكى جونسون لدى سماع نبأ تبرئته متعهدا بتكريس نفسه لتنظيف سمعته. ولكنه لم ينجح. فقد أكمل ما تبقى من فترته الرئاسية، لكن شهدت الأشهر الأخيرة من ولايته نفس صراعات السلطة التي شوهت فترته قبل مساءلته. وفي عام 1869، خسر الديمقراطيون البيت الأبيض أمام المرشح الجمهوري الجنرال يوليسيس غرانت، الذي سمح باستمرار خطة حزبه الراديكالية لإعادة الإعمار. كان جونسون نائبا لابراهام لنكولن ما هو إرثه؟ قام بشراء ألاسكا من روسيا عام 1867 مقابل 7.2 مليون دولار. وكان جونسون أيضا أحد أفقر الرؤساء، وهو لم يذهب إلى المدرسة قط. ريتشارد نيكسون ماذا فعل؟ ترتبط إجراءات مساءلة ريتشارد نيكسون بحادثة إختراق مقر الحزب الديمقراطي عام 1972 في مجمع مكاتب ووترغيت في العاصمة الأمريكية واشنطن. وعندما كشفت التحقيقات أن اللصوص قد حصلوا على أموال من حملة إعادة انتخاب نيكسون انتشرت فضيحة ووترغيت لتصل إلى ما هو أبعد من الاقتحام بغرض السرقة حيث كشفت عن تورط كبار مسؤولي البيت الأبيض فيها. وقد حاول نيكسون، وعلى مدى عامين تقريبا، التستر على دوره في المؤامرة دون جدوى، وقد أدى الأمر في نهاية المطاف إلى إنهاء مسرته السياسية. فقد تبين أن جهود الرئيس الجمهوري في التستر على ما حدث أنها عقيمة، ففي أغسطس/ آب من عام 1974 عندما أعدت اللجنة القضائية بمجلس النواب بنودا بشأن إجراءات المساءلة، أُجبر نيكسون على إصدار تسجيلات المكتب البيضاوي التي يُسمع فيها الرئيس يأمر موظفيه بأن يطلبوا من وكالة المخابرات المركزية إبلاغ مكتب التحقيقات الفيدرالي بوقف التحقيق في اقتحام ووترغيت. وقد كان ذلك الشريط سيئ السمعة بمثابة "دخان البندقية" أو المؤشر على الانهيار النهائي لمحاولة نيكسون للتستر. وفاة مخبر مكتب التحقيقات الفيدرالي في فضيحة ووترغيت ترامب يواصل حربه المفتوحة ضد الإعلام ويسب صحفي ووترغيت الشهير تعرّف على "أعظم محاور تلفزيوني" عبر كل العصور تسجيل بين نيكسون وريغان يصف الأفارقة بالقرود ففي 27 يوليو/ تموز من عام 1974، صوتت اللجنة القضائية في مجلس النواب على تمرير 3 مواد من إجراءات المساءلة، وهي مواد تتعلق بإعاقة العدالة وإساءة استخدام السلطة وازدراء الكونغرس، وأرسلتها إلى مجلس النواب للتصويت عليها. لكن لم يجر التصويت، ففي 8 أغسطس/ آب من عام 1974 استقال نيكسون، وهو يظل الرئيس الأمريكي الوحيد في التاريخ الذي فعل ذلك. نيكسون يودع موظفي البيت الأبيض بعد إعلان استقالته وقال نيكسون في خطاب استقالته: "لم أكن قط متخاذلا، ويعد ترك المنصب قبل انتهاء فترة ولايتي أمرا بغيضاً بالنسبة لي، لكن كرئيس يجب أن أضع مصلحة أمريكا أولا". ماذا كانت العواقب؟ أدى نائب الرئيس جيرالد فورد اليمين الدستورية كرئيس بعد 6 أسابيع، وأصدر عفوا عن نيكسون عن أي جرائم ارتكبها أثناء وجوده في منصبه. وبعد أقل من عامين، خسر فورد البيت الأبيض أمام الديموقراطي جيمي كارتر. ما هو إرثه؟ لا جدال بأنها فضيحة ووترغيت على الرغم من أنه لم يعترف قط بارتكاب أي مخالفات جنائية، إلا أن أفعاله تظل حكاية تحذر من إساءة استخدام السلطة الرئاسية. وقد توفي نيكسون في أبريل/ نيسان من عام 1994 بعد 20 عاما من استقالته المشينة. وقد ركز الرئيس بيل كلينتون، في حديثه في جنازة نيكسون، على عمل نيكسون في الشؤون الخارجية. وقال كلينتون: "دعونا نقول.. أتمنى أن يكون الحكم اليوم على الرئيس نيكسون شاملا لحياته كلها ومهنته، وليس أقل من ذلك". بيل كلينتون الرئيس كلينتون يخاطب الأمة بعد مساءلته من قبل مجلس النواب الأمريكي ماذا فعل؟ بعد سنوات قليلة فقط من دعوة الرئيس بيل كلينتون للتسامح إزاء إخفاقات نيكسون، كان هذا الرئيس الديمقراطي من أركنساس يواجه أزمته السياسية الخاصة. ففي غضون عام واحد من توليه منصبه، وجد كلينتون نفسه قيد التحقيق من قبل مدع خاص يتبع وزارة العدل. وتحت إشراف المستشار الخاص كينيث ستار، توسع نطاق التحقيق في صفقات عقارية في يناير/ كانون الثاني من عام 1998 ليشمل علاقة الرئيس مع المتدربة السابقة في البيت الأبيض مونيكا لوينسكي. وكجزء من دعوى قضائية منفصلة ضد الرئيس، وهي قضية التحرش الجنسي بباولا جونز، سُئل كلينتون عن علاقته مع لوينسكي، وقد نفى كلينتون، تحت القسم، في 17 يناير/ كانون الثاني من ذلك العام وجود علاقة مع المتدربة السابقة في البيت الأبيض. وافقت مونيكا لوينسكي على التعاون في تحقيق المستشار الخاص ستار مع بيل كلينتون وبعد أيام من ذلك النفي تحت القسم، أنكر الرئيس الأمريكي الأمر مجددا. وقال الرئيس كلينتون لوسائل الإعلام في البيت الأبيض: "أريدكم أن تستمعوا إلي، لم أمارس الجنس مع تلك المرأة، مونيكا لوينسكي، ولم أطلب من شخص واحد أن يكذب، ولا مرة واحدة أبدا". بيل كلينتون يكشف سبب علاقته مع مونيكا لوينسكي مونيكا لوينسكي شخصية غير مرغوب فيها شبح مونيكا لا يزال يطارد كلينتون وفي 9 سبتمبر/ أيلول من عام 1998، قدم ستار تقريره إلى الكونغرس، وسرعان ما تمكن الجمهور أيضا من الاطلاع على تقرير ستار المؤلف من 445 صفحة والذي تضمن شهادة بذيئة من لوينسكي، التي أبرمت صفقة حصانة مع المستشار الخاص ستار مقابل تعاونها. كما تضمن التقرير 11 سببا محتملا للمساءلة. وفي ديسمبر/ كانون الأول من عام 1998، صوت مجلس النواب على مساءلة كلينتون في قضيتين هما الحنث باليمين وعرقلة عمل الكونغرس. وفي فبراير/شباط من عام 1999، تمت تبرئة كلينتون من قبل مجلس الشيوخ الذي كان يسيطر عليه الجمهوريون. ماذا كانت العواقب؟ في العام الذي استحوذت فيه فضيحة لوينسكي - كلينتون على البلاد قاوم الرئيس الدعوات المتزايدة التي طالبته بالاستقالة. وخلال هذه الفترة وتحديدا في نهاية يناير/ كانون الثاني من عام 1998، أشارت استطلاعات الرأي إلى أن شعبية كلينتون وصلت لأحد أعلى معدلاتها على الإطلاق حيث وجدت شبكة سي إن إن ومؤسسة غالوب أن 67 في المئة من الأمريكيين راضون عن الرئيس. وفي النهاية، كان السياسيون الذين فقدوا وظائفهم أثناء أزمة المساءلة من الجمهوريين فقط. وقد انتهت خطة الجمهوريين لركوب تلك الفضيحة لتحقيق النصر في انتخابات التجديد النصفي لعام 1998 بنتائج عكسية حيث حقق الديمقراطيون مكاسب في كل من مجلسي النواب والشيوخ. وترك كلينتون منصبه في يناير/ كانون الثاني من عام 2001 بنسبة تأييد تبلغ 65 في المئة، وهي أعلى نسبة من أي من أسلافه منذ نصف قرن. لكن حزبه خسر البيت الأبيض عندما تغلب جورج دبليو بوش على آل غور بعد إعادة فرز الأصوات في ولاية فلوريدا. ما هو إرثه؟ يعتمد على من توجه له هذا السؤال، ولكن فضيحة مونيكا لوينسكي ستكون موجودة لدى إجابات معظم الناس كأول شيء يفكرون فيه. وتأتي المساءلة في مرتبة تالية للفضيحة، فهي أقل شأنا منها. وتشير تقييمات شعبيته العالية طوال عملية المساءلة إلى أنه لم يتضرر منها مثل الرئيسين السابقين أندرو جونسون وريتشارد نيكسون.

ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਮਹਾਦੋਸ਼ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੀ ਹੈ ਮਾਮਲਾ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾਈ ਹੈ। 6 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਕੈਪੀਟਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਰੰਪ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਪੀਟਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਇੱਥੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੈਪਟੀਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਅਪੀਲ ਮਗਰੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਕ ਕੈਪੀਟਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵੱਲ ਵਧੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਸਾ ਵਾਪਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 5 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਟਰੰਪ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਿਆ ਨਵੰਬਰ 2020 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਈ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। 6 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਕੈਪੀਟਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਰੰਪ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੜ੍ਹ ਗਈ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਂਦਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਜੌਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀਨੈਟ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਫਸਵੇਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਹੋਈ ਤਾਂ ਟਰੰਪ 'ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਸਕੱਤਰ ਆਫ ਸਟੇਟ ਬਰੇਡ ਰੈਫੈਂਸਪੈਗਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫੋਨ ਕਾਲ ਲੀਕ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ , "ਮੈਨੂੰ 11,000 ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।" ਹੁਣ ਸੀਨੈਟ ਦੇ 100 ਮੈਂਬਰ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੋਸ਼ੀ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਸ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 17 ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਸੀਨੈਟ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਇਹ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟ੍ਰਾਇਲ ਹੋਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਸੀਨੈਟ ਮੈਂਬਰ ਸੈਨ ਰੈਂਟ ਪੌਲ ਨੇ ਇਸ ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਕੈਪੀਟਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਜੇ ਟਰੰਪ ਦੋਸ਼ੀ ਸਾਬਿਤ ਹੋਏ ਤਾਂ... ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਇਸ ਮਹਾਦੋਸ਼ ਦੇ ਮੁਕਦਮੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮਹਾਦੋਸ਼ ਦਾ ਮੁਕਦਮਾ ਚੱਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਦੋਸ਼ੀ ਵੀ ਸਾਬਿਤ ਹੋਏ। ਜੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਟਰੰਪ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾਂਭ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਗੁਆਉਣੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਜਿੱਤ ਗਏ ਤਾਂ.... ਜੇ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਇਹ ਮਹਾਦੋਸ਼ ਦਾ ਮੁਕਦਮਾ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਸ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਵਾਰ ਮਹਾਦੋਸ਼ ਦੇ ਮੁਕਦਮੇ ਤੋਂ ਬਰੀ ਹੋਣਾ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਲਈ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਗਲੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਕਾਫੀ ਅਹਿਮ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


ويواجه لولا السجن لمدة 12 سنة بتهم فساد ورشاوي وكان يأمل بأن تسمح له المحكمة بالبقاء خارج السجن إلى حين نفاذ كل فرص الطعن المتاحة أمامه. ويزعم لولا أن هذا القرار سياسي وهدفه منعه من الترشح لفترة رئاسية ثالثة في الانتخابات التي ستجري في 7 تشرين الأول /أكتوبر المقبل. وتتوقع استطلاعات الرأي أن يفوز لولا بسهولة في الانتخابات الرئاسية المقبلة. وأقرت المحكمة العليا هذا القرار بتصويت 6 ضد 5 من لجنة المحلفين وبعد جلسة ماراثونية استمرت حتى ساعات الصباح الأولى من الخميس. وقالت كايتي واطسون مراسلة بي بي سي إن " لولا سيبقى طليقاً لفترة قصيرة حتى يتم تحضير مذكرة توقيفه". وألقي القبض على العديد من السياسيين والمسؤولين التنفيذيين بشركة بتروبراس في إطار التحقيق الذي استغرق عامين. وكان لولا رئيسا للبرازيل منذ عام 2003 حتى 2011، وكان يعتقد أنه قد يترشح في الانتخابات الرئاسية عام 2018، وقد يتعذر عليه خوض هذه الانتخابات إذا أدين جنائياً.

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਹਿਲਾਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਓ ਪੋਲੋ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। 72 ਸਾਲਾ ਲੂਲਾ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸਰੰਡਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਓ ਬਰਨਾਰਡੋ ਕੈਂਪੋ ਜਿੱਥੇ ਲੂਲਾ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਮਰਥਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੂਲਾ ਨੂੰ ਭਗੌੜਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹਨ। ਲੂਲਾ ਡਿ ਸਿਲਵਾ ਕੌਣ ਹਨ, ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਕਿਉਂ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲੂਲਾ? ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ 'ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰ ਵਾਸ਼' ਦੇ ਤਹਿਤ ਲੂਲਾ ਸਣੇ ਕਈ ਦਿੱਗਜ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ। ਦਰਅਸਲ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਪੈਟਰੋਬ੍ਰਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਕੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਹੀ ਇਹ 'ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰ ਵਾਸ਼' ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਜਾਂਚ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲੂਲਾ 'ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਓਏਐੱਸ ਤੋਂ ਬੀਚਫਰੰਟ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਰਿਸ਼ਵਤ ਵਜੋਂ ਲੈਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਿਆ। ਲੂਲਾ ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੌਰੂਜਾ ਦੇ ਇਸ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਵਤ ਵਜੋਂ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਲਿਆ। ਲੂਲਾ ਦੇ ਵਕੀਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਲੂਲਾ ਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਏਐੱਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੂਲਾ ਡਿ ਸਿਲਵਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਲੜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وحللت المجموعة أكثر من 150 صنفا، ووجدت أن بعضها يحتوي على نصف الحد الأقصى الموصى به يوميا، والذي يبلغ ستة غرامات. وجاءت الأطباق الرئيسية، مثل لحم البقر في صلصة الفاصوليا السوداء، في مقدمة المواد التي تحتوى على أكبر كمية من الملح. لكن إضافة طبقا من الأرز المقلي بالبيض إلى وجبتك يمكن أن يضيف ما يتراوح بين 2.3 و5.3 غراما من الملح. في حين أن إضافة أطباق جانبية وصلصات إلى وجبتك يمكن أن تضيف ما يقرب من أربعة غرامات أخرى. وأشارت نتائج التحليل إلى أن عددا قليلا من أطباق مطاعم الوجبات الجاهزة يحتوي على أقل من غرامين من الملح. وكان هناك تفاوت كبير في كمية الملح في الوجبات الصينية المشتراة من المتاجر. وكما هو متوقع، أشارت النتائج إلى أن صلصة الصويا ذات المذاق المالح تحتوي على كمية ملح أكبر من بعض الصلصات الأخرى. لكن اتضح أيضا أن الصلصات حلوة الطعم، مثل صلصة الفلفل أو صلصة البرقوق، قد تحتوي أيضا على الكثير من الملح. ويمكن أن يساعدك التحقق من القيم الغذائية المكتوبة على المواد الغذائية المغلفة على معرفة كمية الملح التي ستتناولها. ومن بين 141 وجبة جاهزة تم تحليلها، وُجد أن 43 في المئة منها تحتوي على نسبة عالية من الملح. ويمكن أن يؤدي الكثير من الملح إلى رفع ضغط الدم، وهو ما يزيد خطر الإصابة بالعديد من المشاكل الصحية مثل أمراض القلب والسكتة الدماغية. وتشجع هيئة الصحة العامة بانجلترا صناعة الأغذية على تقليل مستويات الملح في الغذاء. وقالت أليسون تيدستون، أخصائية التغذية في الهيئة، إن "كمية الملح برغيف الخبز أصبحت أقل مما كانت عليه بنسبة 40 في المئة". وأضافت "ومع ذلك، لا تزال بعض المنتجات تحتوى على كمية مرتفعة للغاية من الملح، ونعرف أنه يمكن تقليلها أكثر من ذلك". وتابعت "لقد كنا واضحين للغاية مع صناعة المواد الغذائية في ما يتعلق بأهمية تلبية أهداف تقليل الملح لعام 2017. سنقدم تقريرا عن التقدم الذي أُحرز خلال هذا العام، وعن أي نصائح ضرورية للحكومة بشأن الخطوات التالية".

'ਐਕਸ਼ਨ ਆਨ ਸਾਲਟ' ਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਨੇ 150 ਚੀਨੀ ਖਾਣਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਕੁਝ ਖਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਸੀ। ਖਾਣੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਲੈਕ ਬੀਨਜ਼ ਸੌਸ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਬੀਫ, ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਂਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਫਰਾਇਡ ਚੌਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੂਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਖਾਣੇ ਦੇ ਪੈਕਟ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁਲਾਂਕਣ (Nutritional Value) ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਜਾਨਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਲੂਣ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ। 141 ਤਿਆਰ ਖਾਣਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਅਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ 43 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੂਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਕਟ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਨੋਟੀਫ਼ਿਕੇਸ਼ਨ ਲੇਬਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੂਣ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੰਨਾ ਲੂਣ ਸਾਨੂੰ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਓਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਲੂਣ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪੌਸ਼ਟਿਕਤਾ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਐਲੀਸਨ ਟੇਡਸਟੋਨੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਬ੍ਰੈੱਡ ਦੇ ਪੈਕਟ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘੱਟ ਲੂਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਪਰ ਕਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੂਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਫੂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ 2017 ਦੇ ਲੂਣ ਵਰਤਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਤੋਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤੀ ਜਾਣੂ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਇਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਾਂਗੇ।" (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تحذر الصين من أن الفيروس قد ينتقل من شخص إلى آخر، حتى قبل ظهور أي أعراض وارتفع عدد المصابين بفيروس كورونا في الصين إلى 4515 حالة في 27 يناير/ كانون الثاني مقابل 2835، وفقا للأرقام المعلنة قبل يوم واحد. في غضون ذلك، وضعت السلطات في الصين قيودا مشددة على السفر في محاولة للحد من انتشار الفيروس. وتخضع مدينة ووهان، البؤرة الرئيسية لانتشار الفيروس، والموجودة بمقاطعة هوبي، لحالة من الإقفال التام، كما فرضت عدة مدن حظرا على السفر. ويسبب فيروس كورونا عدوى خطيرة في الصدر، ولا يوجد مصل مضاد لهذا المرض الجديد ولا علاج له حتى الآن. مواضيع قد تهمك نهاية وكان أغلب ضحايا هذا الفيروس من كبار السن ومن يعانون من مشكلات صحية في الجهاز التنفسي قبل الإصابة به. تتزايد قوائم الانتظار في مستشفيات مدينة ووهان ما هي الخطوات التي تتخذها الصين للحد من انتشار فيروس كورونا؟ تزامن انتشار الفيروس الجديد مع قدوم العام القمري الصيني الجديد، الذي عادة ما يشهد تحركات من قبل الملايين في جميع أنحاء البلاد لزيارة الأقارب والأصدقاء. وعلقت السلطات إقامة العديد من مهرجانات احتفالات العام الجديد، كما مددت السلطات عطلة العام الصيني الجديد، لمدة 3 أيام إضافية حتى يوم الأحد، في محاولة لاحتواء تفشي المرض. وأوقفت بكين أغلب خدمات حافلات النقل الجماعي التي تتوجه إلى ولاية هوبي مع إخضاع المسافرين من هذه الولاية إلى العاصمة الصينية ومدينة شنغهاي للمتابعة لمدة 14 يوما. فيروس كورونا: الصين تبني مستشفى في ستة أيام! ويعاني 11 مليون نسمة في مدينة ووهان الصينية من قيود صارمة جدا مفروضة على السفر، كما مُنعت المركبات غير الضرورية من السير على الطرق العامة. وقال عمدة المدينة إن ملايين السكان غادروا ووهان قبيل العطلة وقبل اتخاذ القرار بإقفال المدينة. وأوقفت الصين، في أغلب المدن الرئيسية، خطوط المواصلات العامة وسيارات الأجرة، وخدمات الأجرة عبر التطبيقات الإلكترونية. كما أغلقت مدينة ملاهي ديزني لاند في شنغهاي وهونغ كونغ أبوابهما أمام الزائرين. ما هو الموقف على المستوى الدولي؟ حثت الولايات المتحدة، التي اكتشفت بها عدة إصابات، مواطنيها على "إعادة النظر في السفر" إلى الصين علاوة على توصيات بتجنب السفر إلى ولاية هوبي. وتخطط الإدارة الأمريكية لإجلاء طاقم القنصلية الأمريكية والمواطنين الأمريكيين من مدينة ووهان في الأيام القليلة المقبلة. وحذرت دول أخرى من السفر غير الضروري إلى الصين بينما تخطط بعض الدول لمساعدة مواطنيها على مغادرة المدينة الصينية التي ظهر فيها الفيروس للمرة الأولى الشهر الماضي. وأكدت منظمة الصحة العلمية ظهور 47 إصابة بالفيروس خارج الصين. وكانت أحدث الحالات التي تم اكتشافها في ولاية بافاريا الألمانية، وهي الحالة الرابعة في أوروبا. وحتى الآن لم تحدث أي حالة وفاة بالمرض الجديد خارج الصين. 81وفاة 2,827حالة إصغبة مؤكدة 5,794حالة إصابة مشكوك بها 461في حالة حرجة 51مصابون تماثلوا للشفاء وغادروا المستشفيات

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨ 'ਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 100 ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਵੀ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ ਦੁਗਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 106 ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 4515 ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜੋ 27 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 2835 ਸੀ। ਯਾਨਿ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਫੈਲੇ। ਵੁਹਾਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, 'ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਿਣਤੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁਝਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕੀ ਹੈ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ? ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਆਮ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਜੋ ਨੱਕ, ਸਾਈਨਸ ਜਾਂ ਗਲੇ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਿੰਨਾ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐੱਚਓ) ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਾ ਸਰੋਤ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਆਏ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕੇਸ ਹਨ, ਉਹ ਹੂਆਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੁਆਨਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਹੋਲਸੇਲ ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ, ਵਾਇਰਸਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ (ਨਵੇਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੱਤ ਬਣ ਜਾਣਗੇ) ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਖਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਨਵੇਂ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਨਮੂਨੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਆਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਹੈ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ) ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ? ਇਸ ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਹ ਸਬੰਧੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਬੁਖ਼ਾਰ, ਖਾਂਸੀ, ਦਮ ਉੱਖੜਨਾ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੇ ਸਾਰਸ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਇੱਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2000 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦਰਜਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 774 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕੋਡ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ। ਈਡਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਾਰਕ ਵੂਲਹਾਊਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨਵੇਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਿੰਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਰਸ ਜਿੰਨਾ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ? ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ। ਡਿਊਕ-ਐੱਨਯੂਐੱਸ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਲਿਨ-ਫਾ ਜਿਹੜੇ ਕੇ ਹੂਆਨ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਗੇ। ''ਨਵੇਂ ਚੀਨੀ ਸਾਲ ਦੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ, ਉੱਥੇ 400 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਆ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਹਰ ਕੋਈ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।'' ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 42 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 42 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੱਠ ਮਾਮਲੇ: ਥਾਈਲੈਂਡ ਪੰਜ: ਯੂਐਸਏ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਚਾਰ: ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਤਾਈਵਾਨ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਤਿੰਨ: ਫਰਾਂਸ, ਜਪਾਨ ਦੋ: ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਇਕ: ਨੇਪਾਲ, ਕਨੇਡਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੁਹਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


صرح بذلك في فيلم وثائقي جديد عن هيلاري كلينتون وصرّح كلينتون بذلك، في جزء من سلسلة وثائقية بعنوان "هيلاري" والذي يتناول الحياة العامة للمرشحة الرئاسية لعام 2016 هيلاري كلينتون. وكان كلينتون قد وضع في قلب إجراءات مساءلة برلمانية تسعى لعزله في عام 1998 بسبب اتهامه بالكذب على المحققين حول علاقته بلوينسكي. ولكنه نجا من تلك الإجراءات في مجلس الشيوخ. فضيحة بيل كلينتون ومونيكا لوينسكي في مسلسل درامي أمريكي بيل كلينتون يكتب رواية حول البيت الأبيض مواضيع قد تهمك نهاية وقال كلينتون في السلسلة الوثائقية: "ما أقدمتُ عليه كان سيئاً، لكن لم يكن الأمر كما اعتقدت". وكانت لوينسكي في فترة تدريبية في البيت الأبيض خلال علاقتها بكلينتون وكانت تبلغ من العمر آنذاك 22 عاماً. وأضاف كلينتون: "تشعر أنك تدور في المكان نفسه- أنك في معركة من 15 جولة امتدت إلى 30 جولة، وهناك شيء سيشتت ذهنك عن المعركة لفترة من الوقت. الجميع يعاني من ضغوطات حياتية وخيبات أمل وحالات رعب ومخاوف أو أياً كان، قمت بأشياء لتخفيف قلقي لسنوات". وأصبحت علاقته بلوينسكي قصة إخبارية كبرى في أواخر التسعينيات بعد أن نفى الرئيس في بادئ الأمر وجود أي علاقة قبل أن يعترف لاحقاً "بوجود اتصال جسدي حميم وغير مناسب". وكانت إجابة كلينتون الأولية على تقارير وسائل الإعلام في عام 1998 - "لم يكن لديّ علاقات جنسية مع تلك المرأة" - وهي واحدة من أكثر المقولات التي لا تنسى في السياسة الأمريكية. وصرّحت لوينسكي بأنّ علاقتها بالرئيس السابق اتُفق عليها، لكنّها وصفتها بأنها "إساءة استخدام جسيمة للسلطة". وقالت لصحيفة فانيتي فير في عام 2014: "" عملية الاستغلال الحقيقة جرت في أعقاب ذلك، عندما أصبحتُ كبش فداء من أجل حماية منصبه القوي...". وقالت إنها كان لديها "فهم محدود للعواقب" في ذلك الوقت وتأسف يومياً لحدوث كل ذلك. تقول مونيكا لوينسكي إنها أصبحت كبش فداء بعد هذه القضية ويقول كلينتون في الوثائقي، إنه يشعر "بسوء شديد" لأنّه تمّ تحديد حياة لوينسكي من خلال علاقتها به. وأضاف: "على مرّ السنين، حاولت أن أشاهدها تعود إلى حياتها الطبيعية مرة أخرى ولكن عليك أن تقرّر كيفية تحديد ما هو الطبيعي". وعند سؤالها عن الحادثة، أوضحت هيلاري كلينتون مدى الدمار الذي تعرّضت له قائلة: "لقد أوذيت شخصياً بشكل كبير ولم أصدق ذلك، لا أستطيع تصديق أنك كذبت. لقد كان الأمر فظيعاً وقلتُ إذا كان ذلك سيصبح علنياً، عليك أن تخبر تشيلسي". وأوضحت كيف "لم تكن تريد أن تسمع أي شيء يتعلق به" بعد انتشار خبر العلاقة. وأضافت: "لقد اتخذت قراراً بالبقاء مع زوجي. أعتقد أنّ بعض الناس اعتقدوا أنني اتخذت القرار الصحيح ويعتقد بعضهم الآخر أنني اتخذت القرار الخطأ". وقال كلينتون في الوثائقي إنّ إخبار ابنتهما تشيلسي عن القضية كان "بشعاً للغاية".

ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੁਲਫ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ 'ਦਿਲਚਸਪੀ' ਹੈ। ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ 'ਚ 10 ਧਮਾਕੇਦਾਰ ਦਾਅਵੇ 'ਟਰੰਪ ਨੇ ਤੀਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾਇਆ' ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਏ 'ਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਹਮਬਿਸਤਰ ਹੋਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਵਨਦਾਇਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਸਕਣ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਹਨ।" ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਜਨਤਾ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੈਲੇਨੀਆ ਨਾਲ ਜਨਵਰੀ 1998 ਵਿੱਚ 49 ਸਾਲਾ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ ਦੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੀ 22 ਸਾਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮੋਨਿਕਾ ਲਵੈਸਿੰਕੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਬਾਹਰ ਆਈਆਂ। ਕਲਿੰਟਨ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਦਾ ਸੁਆਦ ਵਧਾਇਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਂਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਲਾਕ ਦੀ ਕਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹਾਲੇ ਅਧੂਰੀ ਸੀ। ਦੇਸ ਦੇ 29ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਾਰਨ ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਇੰਨਾ ਕੁ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੀ ਕਿ ਬੀਬੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਇਹ 2014 ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਜਨਤਕ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕੀਆਂ। ਤਿੰਨ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ- ਕਲਿੰਟਨ, ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਤੇ ਓਬਾਮਾ ਐਂਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਤਾ ਪੁਰਖੀ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰਨੇਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਤਲਾਕ ਤਾਂ ਪਾਪ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਹੁਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਕਈ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਵਿਧਵਾ ਵਿਆਹ ਚੰਗਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਤਲਾਕ ਕਰਕੇ ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੀ ਇਜ਼ਤ 'ਤੇ ਧੱਬਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮਸਲਾ ਸੀ। ਰਸ਼ੈਲ ਡੌਨੇਲਸਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਟ ਮਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੇਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਐਂਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਂਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਸ਼ੈਲ ਡੌਨੇਲਸਨ 1871 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਰਸ਼ੈਲ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਲਾਕ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਵਕੀਲ ਕੋਲ ਛੱਡ ਕੇ ਜੈਕਸਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ ਜਦਕਿ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਹਾਲੇ ਟੁੱਟਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੈਕਸਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਵੀ ਕਰ ਲਿਆ। ਜੈਕਸਨ ਤੇ ਰਸ਼ੈਲ ਨੇ 1874 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਸਹਿਤ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਰਸ਼ੈਲ ਦੀ 1828 ਵਿੱਚ ਜੈਕਸਨ ਦੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਸਮਾਗਮ ਤੋ ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸਮਿਸ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਐਂਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਰਹੂਮ ਪਤਨੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਲਾਇਆ । 'ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ' ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੈਕਸਨ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਕੁੱਝ ਕੁ ਇੱਕਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਥਮ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਨਿਭਾਈ। ਰਸ਼ੈਲ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਜੈਕਸਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਹੂਮ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਐਮਲੀ ਡੋਨੈਲਸਨ ਨੂੰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਹੋਸਟਸ ਵਜੋਂ ਸੱਦਿਆ। ਐਮਲੀ ਜੈਕਸਨ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਐਂਡਰਿਊ ਜੈਕਸਨ ਡੋਨੈਲਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਿਆ ਜੋ ਪੇਟੀ ਕੋਟ ਅਫੇਅਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਵਾਰਨ ਹਾਰਡਿੰਗ ਵਾਰਨ ਹਾਰਡਿੰਗ ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 29ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਉਦਾਰ ਖਿਆਲਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ। ਵਾਰਨ ਹਾਰਡਿੰਗ ਆਪਣੀ ਸੰਪਾਦਕ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਸ਼ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵੀ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹੋਂ ਬਾਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਰਹੇ। ਵਾਰਨ ਹਾਰਡਿੰਗ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਾਰਨ ਹਾਰਡਿੰਗ ਦਾ ਕੈਰੀ ਫੁਲਟਨ ਫ਼ਿਲਿਪਸ ਨਾਲ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੰਬੰਧ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਰਸਲ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਲੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ। ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਨੇ ਪੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਫ਼ਿਲਿਪਸ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਸਲ ਪਿਆਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੈਰੀ ਐਸ. ਟਰੂਮੈਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 33ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈਰੀ ਐੱਸ. ਟਰੂਮੈਨ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਤੇ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। 1945 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਆਏ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਮਾਰਤ ਕਾਫ਼ੀ ਜਰਜਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਖ਼ਤ ਖਤਰੇ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਵਾਈ ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਚੱਲੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਸਟਾਫ ਸਮੇਤ ਬਲੇਅਰ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਟਰੂਮੈਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਐਲੀਜ਼ਾਬੈਥ ਬੈਸ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਥਮ ਮਹਿਲਾ ਐਲੀਨਰ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦਾ ਕਿ ਪਤੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿੱਘਾ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੈਰੀ ਐਸ. ਟਰੂਮੈਨ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਧੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਮਗਰੋਂ ਬਲੇਅਰ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪਰਤੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਖਾਣੇ ਦੇ ਮੇਜ ਉੱਪਰ ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਲਾ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ। ਖੁਫ਼ੀਆ ਸਟਾਫ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਅਜਿਹੇ ਅੱਲੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਗਏ ਹੋਣ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਝਿਜਕਦੀ ਹੋਈ ਐਲੀਜ਼ਾਬੈਥ ਬੈਸ ਨੇ ਬੈਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਲੰਘ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਕੀ ਮੈਂ ਬਦਲਵਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਉਮਰ 65 ਸਾਲ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਉਮਰ 64 ਸਾਲ ਸੀ। ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ! ਕੀ ਹੈ ਚੀਨ ਦੀ 10 ਸਾਲ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਵਾਲੀ ਸਕੀਮ? ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وقالت الشرطة إن ثلاثة مهاجمين على الأقل اقتحموا مقر محطة شامساد التلفزيونية بعدما فجروا عبوات ناسفة عند مدخل المجمع. وتم إخلاء المبنى من الموظفين. وتأكد مقتل حارس أمني، وتشير تقارير إلى أن نحو 20 شخصا يتلقون العلاج في أعقاب الهجوم. وأردت قوات الأمن الأفغانية مهاجما واحدا على الأقل قتيلا. وأعلن تنظيم الدولة الإسلامية مسؤوليته عن الهجوم. وقالت والدة صحفية في القناة لبي بي سي إنها لم تتلق أي معلومات عن ابنتها بعد ساعات من وقوع الهجوم. وفر عدد من العاملين في القناة عبر المباني المجاورة. وقال عابد إحساس مدير القناة لقناة تولو الإخبارية " هذا هجوم على حرية الإعلام ولكن لا يمكنهم إخراسنا". وفجرت القوات الخاصة الجدار الخرساني الذي يحيط بالمبنى حتى تتمكن من دخوله. وتبث قناة شامساد برامج متنوعة من بينها الأخبار بلغة الباشتو. وهي واحدة من القنوات الشريكة لبي بي سي. وافغانستان واحدة من أخطر دول العالم على الصحفيين والعاملين في مجال الإعلام. وشهدت الشهور الستة الأولى في العام الحالي زيادة في العنف ضد الصحفيين، حيث سجل مرصد محلي خاص بأمان الصحفيين في أفغانستان 73 حالة، بزيادة 35 في المئة عن الفترة ذاتها من عام 2016.

ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਟੀਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਾਵਾਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਗਰਨੇਡ ਸੁੱਟੇ ਅਤੇ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਚੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲੇ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸਦਾ ਹੱਥ ਹੈ। ਤਾਲੀਬਾਨ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


نجيب سيظل خارج السجن حتى يستنزف عدد مرات الاستئناف. وقال عبد الرزاق إنه غير مذنب في التهم التي وجهت إليه، وهي انتهاك الثقة، وغسيل الأموال، وإساءة استغلال السلطة. وتعد قضية رئيس الوزراء السابق، الذي تولى السلطة في 2009 وحتى 2018، اختبارا لجهود ماليزيا في مكافحة الفساد. وكشفت فضيحة صندوق الثروة السيادي لتنمية ماليزيا عن شبكة احتيال وفساد دولية. وقد يواجه عبد الرزاق الآن السجن لعشرات السنين، ولكن يتوقع أن يظل خارج السجن حتى تنتهي جميع فرص الاستئناف المتاحة له. مواضيع قد تهمك نهاية وقال القاضي محمد نزلان محمد غزالي للمحكمة العليا في كوالالمبور: "بعد دراسة جميع الأدلة في هذه المحاكمة، عرفت أن الادعاء نجح في إثبات قضيته بما لا يدع مجالا للشك". ما هي التهم؟ تتركز إدانة المحكمة الثلاثاء على مبلغ 42 مليون رينغيت، أي ما يعادل 10 ملايين دولار، نقلت من صندوق التمويل الماليزي إلى حسابات رئيس الوزراء السابق الخاصة. وينفي عبد الرزاق أنه ارتكب أي خطأ، ويقول إن مستشارين ماليين ضللوه، خاصة الممول الهارب جو مو. وقد اتهم جو لو في كل من ماليزيا والولايات المتحدة، ولكنه لا يزال يقول إنه بريء. ويقول فريق الدفاع عن عبد الرزاق إنه دفع إلي الاعتقاد بأن التمويل الذي دخل حساباته كان تبرعات من الأسرة المالكة في السعودية، وليس اختلاسا من أموال الدولة. وقد تفضي تلك التهم بسجن عبد الرزاق ما بين 15 إلى 20 سنة عن كل واحدة منها. وتعهد رزاق قبل إعلان الحكم باستئنافه إذا أدين. ما هي فضيحة صندوق التمويل؟ أنشئ الصندوق في عام 2009، حينما كان رزاق رئيسا للوزراء، لتعزيز التنمية الاقتصادية في البلاد. وفي عام 2015 أثيرت أسئلة بشأن أنشطة الصندوق، بعد عدم دفع أقساط بعض المصارف وحملة أسهم. انهيار مناصر لنجيب بعد نطق الحكم وتقول السلطات في ماليزيا والولايات المتحدة إن حوالي 4.5 مليار دولار نهبت بطريقة غير مشروعة من الصندوق، وحولت إلى جيوب خاصة. وأنفقت الأموال المفقودة على بعض العقارات الفاخرة، والطائرات الخاصة، والأعمال الفنية لفان غوخ ومونيه، وحتى على فيلم "ذئب وول ستريت"، أحد أفلام هوليوود. وتوصل مصرف غولدمان ساكس الأمريكي الأسبوع الماضي إلى تسوية بلغت قيمتها 3.9 مليار دولار مع الحكومة الماليزية نظير دوره في خطة الفساد التي بلغت مليارات الدولارات. وأنهت التسوية التهم الماليزية للمصرف بأنه ضلل المستثمرين عندما ساعد في توفير حوالي 6.5 مليار دولار لصندوق التنمية الماليزي. ويقول جوناثان هيد المحرر في بي بي سي إن نجيب كان يتوقع ألا تدينه المحكمة، خاصة بعد انهيار حكومة مهاتير محمد، وتولي حزبه تنظيم المالاويين الوطني المتحد، للسلطة في ائتلاف. ولكن ظنه خاب. ويضيف أن وضع عبد الرزاق في الحزب الآن سوف يضعف، بعد تولي محيي الدين ياسين رئاسة الوزراء، وكان زميلا سابقا لنجيب في الحزب، لكن رزاق طرده في 2016، بسبب اعتراضه على فضيحة صندوق التنمية. ما الذي اتهم به عبد الرزاق أيضا؟ كان عبد الرزاق قد برئ من جميع الاتهامات التي وجهتها إليه السلطات الماليزية عندما كان في السلطة. لكن تلك الاتهامات أدت إلى هزيمته في 2018، وأعادت الحكومة الجديدة فتح التحقيقات بشأن قضية صندوق التنمية. وبالرغم من أن حكم المحكمة الصادر الثلاثاء هو الأول، فإنه ليس الأهم. إذ إن هناك محاكمة منفصلة بدأت في شهر أغسطس/آب تنظر في حصول رئيس الوزراء السابق بشكل غير قانوني على 2.28 مليار رينيغت، أي حوالي 550 مليون دولار من الصندوق فيما بين 2011 و2014. وتواجه زوجته، روزما منصور، تهم غسيل أموال وتهرب من الضرائب، ولكنها تقول إنها غير مذنبة.أدانت المحكمة العليا في ماليزيا رئيس الوزراء السابق، نجيب عبد الرزاق، في سبع تهم في أول محاكمة له بسبب فضيحة فساد كبرى.

ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀ ਬੇਟੀ ਮਰੀਅਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਈ ਕੈਪਟਨ(ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਮੁਹੰਮਦ ਸਫ਼ਦਰ 'ਤੇ ਵੀ ਇਲ਼ਜ਼ਾਮ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ 'ਤੇ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਫਲੈਟਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। 4 ਅਕਤੂਬਰ, 2017 ਨੂੰ ਪੀਐੱਮਐੱਲ-ਐੱਨ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਲਹੌਰ 'ਚ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼। ਤਿੰਨਾਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਾਮਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਮਰੀਅਮ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ? ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਮਰੀਅਮ ਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਭੱਜਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਚੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਲਾਗ: 'ਅੱਛੇ ਦਿਨ ਦੀ ਗਾਜਰ ਅਗਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਚੋਣਾਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇਗੀ' ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ’ਤੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ’ਚ ਹੋਇਆ ਤੀਜਾ ਹਮਲਾ ਤਸਵੀਰਾਂ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਦਿਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਮਰੀਅਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਉਹ ਲੋਕ ਹਾਂ ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।" ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। 67 ਸਾਲ ਦੇ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਣਐਲਾਨੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਅਯੋਗ ਠਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਨਾਮਾ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ।)


وأضاف: "حتى لو أنّ بعض المنشورات لن تؤدّي إلى أذىً مادي وشيك، لا نريد للمعلومات المضللة أن تكون المحتوى الأكثر انتشاراً على الموقع". وكان موقع فيسبوك قد أزال منشوراً للرئيس البرازيلي جايير بولسونارو يزعم فيه أنّ العلماء "أثبتوا" وجود علاج لفيروس كورونا. وأوضح زوكربرغ أن المنشور أزيل لأنه كان غير صحيح "بشكل جلي". وأضاف أنّ فيسبوك أزال محتوى من مجموعات تزعم أنّ تشغيل شبكات الجيل الخامس، كان السبب في انتشار الوباء. وفي بعض الحالات، شجّع ذلك المحتوى من يصدقون تلك الشائعة، على تخريب البنى التحتية لشبكات الهاتف. مواضيع قد تهمك نهاية وقبل فترة وجيزة، أزال فيسبوك محتوى نشره ديفيد آيك، الشخصية التلفزيونية البريطانية والمنظّر لـ "نظرية المؤامرة"، "لخرقه سياسات الموقع بشأن المعلومات المضللة المضرّة، بشكل متكرر". وكان أيك أشار إلى أن شبكات الجيل الخامس للهواتف النقالة، ترتبط بانتشار الفيروس، واتهم في فيديو آخر جماعة يهودية بالوقوف وراء نشر الفيروس. وقال زوكربرغ. "نعمل مع مدقّقي معلومات مستقلين، منذ تفشي وباء كوفيد-19، وأصدر هؤلاء المدققون 7500 إشعار عن معلومات مضللة، ما أدّى إلى اصدار خمسين مليون لافتة تحذير على المنشورات". وعلى الرغم من ذلك، أصرّ زوكربرغ على أنّ فيسبوك لن يزيل المنشورات إن لم تتضمّن احتمال التسبب بأذى وشيك وحقيقي، بل سيكون ملزماً بأن يعطي حريّة التعبير على الإنترنت ما أسماه "أوسع منفذ ممكن". "سباق تسلح" وقال زوكربرغ، في حديثه لـ"بي بي سي" أيضا: إنّ منع التدخّل في الانتخابات الأمريكية، تحوّل إلى ما يشبه "سباق تسلّح"، في مواجهة دول مثل روسيا وإيران والصين. واعترف رئيس مجلس إدارة فيسبوك بأن الشركة كانت "متخلفة عن المواكبة" خلال الانتخابات الرئاسية في الولايات المتحدة عام 2016. وفي أول مقابلة له مع تلفزيون بريطاني منذ خمس سنوات، قال إنّ فيسبوك لم تكن مستعدة للتدخّلات التي ترعاها دول، عام 2016. لكنه أضاف أن الشركة واثقة أنّها تعلّمت الدرس منذ ذلك الحين. وتورّطت فيسبوك سابقاً في فضحية سياسية، مع وصول بيانات عشرات الملايين من مستخدميها إلى يد جماعات ذات مصالح سياسية، من بينها مؤسسة "كامبريدج أناليتيكا". وعلى الرغم من ذلك، قال زوكربرغ إنّ عملاق مواقع التواصل - الشركة التي تمتلك تطبيقي واتسآب وانستغرام كذلك - باتت الآن أكثر جهوزية من أي شركة أخرى، وحتى أكثر من الحكومات، لتفادي أي محاولة مستقبلية للتأثير على النتائج السياسية. وقال زوكربرغ: "ستواصل الدول محاولة التدخّل، وسنرى مسائل شبيهة بذلك، لكننا تعلمنا الكثير منذ عام 2016، وأشعر بالثقة التامة أننا سنكون قادرين على حماية نزاهة الانتخابات المقبلة". السيطرة على الشركة إلى جانب ذلك، دافع زوكربرغ عن مستوى سيطرته على ما يمكن وصفه بأنه أقوى منصّة إعلاميّة في العالم. بالرغم من أن فيسبوك شركة عامة تبلغ قيمتها نحو 700 مليار دولار، ينفرد زوكربرغ، في نهاية المطاف، بالسيطرة الكاملة على الشركة، بفضل هيكلية ملكية تمنحه القدرة على السيطرة، بالرغم من امتلاكه جزءاً بسيطاً من الأسهم. يقول إنّ تلك الهيكلة سمحت لفيسوك بأخذ قرارات استراتيجية، ثبت، على المدى الطويل، صحتها؛ من بينها انتظار تحسن تجربة فيسبوك، قبل إطلاقه كتطبيق هاتفيّ، وعدم بيعه في وقت مبكر للمنافسين. يقول: "لو اتخذنا قرارات مختلفة، كنا بعنا الشركة لياهو منذ سنوات، ولا نعرف ما الذي كان سيحصل حينها". وتبلغ قيمة ياهو حالياً 1/ 20 من قيمة فيسبوك. يواجه فيسبوك انتقادات متواصلة لعدم رغبته في وصف أو تعريف نفسه كناشر، وبالتالي تبنّى نوعاً من المسؤولية التحريرية التي تلتزم بها وسائل الاعلام والصحف التقليدية. تأثير كورونا وسيكون من الصعب إنكار الدور الذي لعبه فيسبوك، واتسآب، وانستغرام، في منح مليارات الناس طريقة للتواصل مع الأصدقاء والعائلة، كانت ضرورية خلال تفشي الوباء عالميا "الجائحة"، وما تبعه من قيود على الحركة والحريّة. وفي الواقع، بعد سنوات عديدة من محاولات التعامل بروية مع الانتقادات والجدل الذي يكتنف عمل الشركة، بات زوكربورغ وفيسبوك أكثر ثقة بشأن دور الشركة في المجال العام. وإن خرج رابحون من حالة الطوارئ الصحية هذه، فلا بد أنّها الشركات الرقمية مثل فيسبوك، ونتفلكس، وأمازون. مع ذلك، لا أحد يتمتع بالمناعة الكاملة في ظلّ الانكماش العميق الذي نواجهه، والذي بات مؤكداً مع كلّ إصدار لبيانات اقتصادية جديدة. وتعرف شركة فيسبوك ذلك، ما يجعلها حريصة على مساندة الشركات الصغيرة على الانترنت، إذ أطلقت هذا الأسبوع خدمة باسم "Facebook Shops". إنّه تبادل نافع للطرفين. تلك الشركات الصغيرة هي زبونة فيسوك الحالية والمستقبلية. ما هو جيد بالنسبة لها، جيد أيضاً بالنسبة لفيسبوك.

ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਵੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਠੱਲਣ ਲਈ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਘੜੀ ਰਣਨੀਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਸੁਰਖਿਅਤ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣ? 2018 ਦੌਰਾਨ ਫੇਸਬੁੱਕ ਕੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਰੇਗਾ? ਇਹ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਸਫ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ, "ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਅਸੀਂ ਆਪ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੁਭਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਬਾਹਰਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਇ ਲੈ ਕੇ ਰੈਂਕਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" "ਅੱਜ-ਕੱਲ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨਸਨੀਵਾਦ, ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਧੜੇਬੰਦੀ ਹੈ।" "ਸੋਸ਼ਲ਼ ਮੀਡੀਏ ਜ਼ਰੀਏ ਗੱਲਾਂ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਫ਼ੈਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਧਦਾ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ।" ਕਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ? ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਰੈਂਕਿਗ ਕਰਲ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਦੀ ਦਰਜੇਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਧੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਵੇਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜੇ ਅਲੋਗਰਿਥਮ ਬਦਲੀ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਮੀਡੀਆ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਦਿ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਤੇ, ਬੀਬੀਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਵੇਂ ਪਨਪ ਰਹੇ ਮੀਡੀਆ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਹਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਨਿਊਜ਼ ਫੀਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਐਡਮ ਮੋਸੇਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁੱਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲੇ ਇਹ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੱਮਗਰੀ ਦਾ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਠਕ ਵਰਗ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮਗਰੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏਗਾ। ਹੁਣ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਕਾਊਂਟ ਲਈ ਵੀ 'ਆਧਾਰ' ਜ਼ਰੂਰੀ? ਫੇਸਬੁੱਕ ’ਤੇ ਫਰੈਂਡ ਰਿਕਵੈਸਟ ਜ਼ਰਾ ਸੰਭਲ ਕੇ ! (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


يعتقد أن نحو 40 ألف شخص تعرضوا لخطة الاحتيال الهرمي من جانب بوديت (صورة أرشيفية) وأقر بوديت كيتيتراديلوك، البالغ من العمر 34 عاما، بأنه أدار خطة هرمية للاحتيال، حيث وعد مستثمرين بتحقيق أرباح وهمية. واقتنع نحو 40 ألف شخص بضخ أموال، بأكثر من 16 مليون دولار في شركاته. ووجدت المحكمة أن الرجل متورط في إقراض غير مشروع، و 2653 تهمة الاحتيال. وبفضل اعترافه خففت المحكمة حكمها عليه إلى النصف، ليصبح 6637 سنة وستة أشهر. ومن غير المرجح أن يقضي الرجل أكثر من 20 عاما في السجن، حيث إن القانون التايلاندي يحدد 10 سنوات كأقصى عقوبة، لكل جريمة من الجريمتين اللتين أدين فيهما. وقال محققون أمام المحكمة إن بوديت نظم ندوات، شجع خلالها الحضور على الاستثمار، فيما قال إنه شركات مرتبطة بالتطوير العقاري ومستحضرات التجميل، والسيارات المستعملة والتصدير وأشياء أخرى. ووفقا لصحيفة بانكوك بوست، فإن بوديت قد وعد مستثمرين بأرباح ضخمة، فضلا عن حوافز مقابل جلب مستثمرين جدد. ومثل أي خطة احتيال هرمية، فإن التدفقات المالية الجديدة تستخدم في دفع الأرباح للمستثمرين الأقدم. وبوديت معتقل في سجن للحبس الاحتياطي في بانكوك، منذ القبض عليه في أغسطس/ آب الماضي، حيث رفض المحققون إطلاق سراحه بكفالة. وغرمت المحكمة الشركتين، اللتين يملكهما بوديت، ما يوازي 20 مليون دولار لكل منهما. وتضمن حكم المحكمة أن يرد بوديت وشركاته نحو 17 مليون دولار، إلى الـ 2653 ضحية المعروفة هويتهم، مع فائدة بنسبة 7.5 في المئة سنويا.

34 ਸਾਲ ਦੇ ਪੁਡਿਤ ਕਿਤਿਥਾਰਦਿਕਲੋਕ ਨੇ ਪੋਂਜ਼ੀ ਸਕੀਮ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੇ ਮੋਟਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੇ ਦਮ 'ਤੇ ਉਹ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸਮਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਲਈ 16 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦੀ ਰਕਮ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਹਜਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁਨਾਹ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅੱਧੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਪਰ ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਕਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਛ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ 10-10 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੈ। ਇਲਜ਼ਾਮ ਸੀ ਕਿ ਪੁਡਿਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਸੈਮੀਨਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ, ਬਿਊਟੀ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦੋ-ਫਰੋਖ਼ਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਬੈਂਕਾਕ ਪੋਸਟ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਰੋਚਕ ਪਲਾਂ ਦੀਆਂ 15 ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਡਿਤ ਪੁਲਿਸ ਰਿਮਾਂਡ 'ਤੇ ਸੀ। ਕੋਰਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਪੁਡਿਤ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 1.7 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਂ ਜੋ ਪਛਾਣ ਕੀਤੇ ਗਏ 2,653 ਪੀੜਤਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਪੈਸੇ 7.5 ਫੀਸਦ ਬਿਆਜ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)