المسبار أطلق بواسطة الصاروخ أطلس5 وأطلق مسبار الفضاء كيوريوسيتي من قاعدة كاب كانيفيرال بفلوريدا مسبار الفضاء على متن الصاروخ ( أطلس 5) في مهمة لاستكشاف أدلة على وجود الحياة على كوكب المريخ. والمسبار هو مختبر علمي متكامل يحتوي على غرفة من الآلات والأدوات المعقدة، إضافة إلى إنسان آلي (روبوت) يتم التحكم فيه عن بعد. وصمم مختبر علوم المريخ خصيصا لدراسة الكوكب الأحمر في مهمة تعد الأكبر من نوعها إذ تبلغ كلفتها نحو مليارين ونصف المليار دولار، وتشارك في المشروع روسيا وكندا وإسبانيا وفرنسا. ومن المتوقع أن تستغرق الرحلة ثمانية أشهر ونصف يقطع خلالها المسبار مسافة 570 مليون كيلومتر تفصل بين كوكبي الأرض والمريخ ، ما يعني إمكانية هبوطه على سطح الكوكب في أغسطس /آب المقبل. ويقوم بعدها الإنسان الآلي( الروبوت) بجمع العينات من الصخور والتربة، واستكشاف أي دلائل على وجود حياة حاليا أو في أي وقت سابق على سطح الكوكب. ويتفوق الجهاز بدرجة كبيرة على غيره من أجهزة الاستكشاف، فقد تم تزويد الإنسان الآلي بوسائل تكنولوجية معقدة من بينها مطرقة للحفر وسط الصخور وسحب العينات منها و جهاز لإطلاق آشعة ليزر وفرشاة لإزالة الأتربة. ويزن الإنسان الآلي نحو 900 كيلو جرام ويمكن لحمولته أن تصل إلى 75 كيلوجراما من العينات العلمية أي ما يزيد بنحو عشر مرات عن معدات سابقة أرسلت إلى المريخ في مهمات أمريكية. وهو مزود ببطارية من البلوتونيوم توفر طاقة تمكنه من العمل للنحو 14 عاما.ويتم التحكم في الإنسان الآلي عن بعد ويستعين في التحرك بست إطارات. ومن المقرر أن يهبط المسبار في منخفض مداري عميق يطلق عليه "جلايد كراتر" وبه جبل يبلغ ارتفاعه خمسة كيلومترات فوق سطح الكوكب. ويامل مسؤولو الناسا في أن تحقق هذه المهمة نجاحا بعد أن فشلت عدة مركبات في مهمات سابقة في القيام بعمليات هبوط ناجحة على سطح الكوكب الأحمر دون أن تلحق بها أضرار. وفي سبيل ذلك سيحاول خبراء الوكالة القيام بعمليات مناورة عن طريق التحكم عن بعد لإنجاح عملية الهبوط.

ਇਹ ਪਰੋਬ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕਟ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਸੂਰਜ ਬਾਰੇ ਕਈ ਰਹਿਸ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਨਾਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਕਟ ਦਾ ਨਾਮ 91 ਸਾਲਾ ਪੁਲਾੜ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਊਜੀਨ ਪਾਰਕਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 1958 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੂਰਜੀ ਹਨੇਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ꞉ ਨਾਸਾ ਦਾ ਸਪੇਸ ਕਰਾਫਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਂਚ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਵਾਹ, ਅਸੀਂ ਚੱਲੇ! ਆਉਂਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।" ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਟ ਡੈਲਟਾ-IV ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀ ਔਸਤ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਵੇਰੇ ਸਾਢੇ ਸੱਤ ਵਜੇ ਉਡਾਣ ਭਰੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਉਡਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਐਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕਿਸੇ ਤਕਨੀਕੀ ਗੜਬੜਈ ਕਰਕੇ ਟਾਲਣੀ ਪਈ ਸੀ। ਪੁਲਾੜ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਊਜੀਨ ਪਾਰਕਰ ਨੇ ਸਾਲ 1958 ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੂਰਜੀ ਹਨੇਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਿਸ਼ਨ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਪਰੋਬ ਨੂੰ ਡੈਲਟਾ-IV ਸਿੱਧਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟੇਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੇ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਕਟ ਸ਼ੁੱਕਰ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ। ਮਿਸ਼ਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰੇਗਾ। ਮਿਸ਼ਨ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੂਰਜ ਦੇ 24 ਚੱਕਰ ਲਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇਗਾ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸ਼ਨ ਇਸ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੂਰੀ 60 ਲੱਖ 16 ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਾਨ ਹਾਪਕਿਨਸ ਅਪਲਾਈਡ ਫਿਜ਼ਿਕਸ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਡਾ਼ ਨਿੱਕੀ ਫੌਕਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਨਜ਼ਦੀਕ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਪਰ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੋਵੇ। ਪਾਰਕਰ ਸੋਲਰ ਪਰੋਬ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ 4 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਇਨਸਾਨ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਵਸਤੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ 690, 000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵਧੇਗਾ। ਇਹ ਗਤੀ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਤੋਂ ਟੋਕੀਓ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ꞉ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وقال الباحثون إن التدخين السلبي في الطفولة "من المرجح أن يضيف سبع وفيات لكل 100 ألف شخص بالغ غير مدخن يموتون سنويا". وشملت عينة الدراسة التي أشرفت عليها جمعية السرطان الأمريكية 70,900 من الرجال والنساء غير المدخنين. وقال خبراء إن أفضل سبيل لحماية الأطفال من تلك الأثار الضارة هو ترك التدخين. وكشفت الدراسة عن أنه ثمة آثار صحية ظهرت على المشاركين في عينتها، إذا كانوا عاشوا مع مدخن في طفولتهم. وإذا كان الشخص قد تعرض لدخان السجائر لمدة عشر ساعات أو أكثر أسبوعيا، يزداد خطر الموت لديه بأمراض القلب الناجمة عن قلة وصول الدم والأوكسجين إلى أنسجته، بنسبة 27 في المئة، وبالسكتة الدماغية بنسبة 23 في المئة، ومن أمراض الرئة الانسدادية (التي تتسبب بانسداد المجرى الهوائي) بنسبة 24 في المئة، مقارنة مع أولئك الذين يعيشون مع غير المدخنين. ونشرت الدراسة في المجلة الأمريكية للطب الوقائي. وسُئل المشاركون بشأن مدى تعرضهم لدخان السجائر خلال حيواتهم، ثم تم تتبع سجلاتهم الصحية على مدى 22 عاما لاحقة. التدخين في الخارج وقالت هازل تشيزمان، من جماعة ناشطة في مجال الحد من أثر التدخين على الصحة: "تضيف هذه الدراسة الأخيرة تأكيدا على الضرورة الملحة لأن يكون التدخين خارج (المنازل والأماكن المغلقة) لحماية الأطفال من ضرره". وأضافت "إن أفضل طريقة لتحقيق ذلك بالنسبة للآباء هي ترك التدخين". وأشارت أيضا إلى أن بيانات خدمات وقف التدخين في نظام الصحة الوطني في بريطانيا تشير إلى الحاجة الملحة لتقديم التمويل اللازم في هذا الصدد. ووافقها القول الدكتور نِك هوبكينسون، المستشار الطبي لمؤسسة الرئة البريطانية، قائلا "للتدخين السلبي أثر يبقى واضحا بعد الطفولة". وأضاف "للأسف، تعرضت خدمات وقف التدخين في بريطانيا إلى تخفيض ميزانيتها. نحتاج للتأكد من أن الجميع، خاصة آباء الأطفال الصغار المدخنين والنساء الحوامل المدخنات، يتلقون المساعدة المطلوبة لدفعهم إلى ترك التدخين. مخاطر على مدى الحياة ومن المعروف أن الأطفال الذين يعيشون مع آباء مدخنين يكونون عرضة لخطر الإصابة بالربو فضلا عن اعتلال نمو الرئة لديهم، وتكشف هذه الدراسة أن تأثيرات التعرض لدخان السجائر في الطفولة تظل آثاره حتى في مرحلة النضوج، وتنجم عنها أمراض الرئة الانسدادية المزمنة. أثبتت دراسات أخرى أثر التدخين على الأجنة وأكد الباحثون، الذين ركزوا في دراستهم على مخاطر الموت من أثر التدخين، على أن التدخين السلبي لدى الأطفال قد يزيد من الإصابة بالأمراض المزمنة واعتلال الصحة والحاجة إلى الرعاية الصحية في حياتهم اللاحقة. وقال الدكتور ريان ديفر، أحد المشاركين في الدراسة، " هذه أول دراسة لتشخيص الارتباط بين التعرض السلبي للتدخين في الطفولة والوفيات من أمراض الرئة الانسدادية في منتصف العمر وبعده". وأضاف "تقدم نتائج دراستنا دليلا إضافيا على ضرورة تقليص التدخين السلبي على مدى حياة" المرء.

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਗਰੇਟ ਪੀਣੀ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਗਰਟ ਨਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 7 ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਬੈਠਣ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕੈਂਸਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ 70,900 ਨਾਨ-ਸਮੋਕਿੰਗ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕਾ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਗਰਟ ਛੱਡਣਾ ਸੀ। ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਬਾਲਗ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ 'ਸਮੋਕਰ' ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਗਰਟ ਨਾ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਇਸਕੀਮੀਆ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ 27 ਫ਼ੀਸਦ, ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਨਾਲ 23 ਫ਼ੀਸਦ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ 42 ਫ਼ੀਸਦ ਮੌਤਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ 10 ਘੰਟੇ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਅਮਰੀਕੀ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਸੀ। 'ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ' ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੇਜ਼ਲ ਚੀਸੀਮੈਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ,''ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਰਵੇਖਣ ਸਟੱਡੀ ਤੋਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'' ''ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣੀ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਨਐਚਐਸ ਸਟੌਪ ਸਮੋਕਿੰਗ ਸਰਵਿਸ ਦੀਆਂ ਡਾਟਾ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਗਲੈਡ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਡਿੰਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਰਿਸਰਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੈਕਿੰਡ ਹੈਂਡ ਤਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵੱਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਭਰ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਝੱਲਣੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ (ਸੰਕੇਤਿਕ ਤਸਵੀਰ) ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੰਗਜ਼ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਅਡਵਾਈਜ਼ਰ ਡਾ. ਨਿੱਕ ਹੋਪਕਿੰਸਨ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ, ''ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਦਾ ਅਸਰ ਬਚਪਨ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਚਪਨ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।'' ''ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਡ ਵਿੱਚ ਸਟੌਪ ਸਮੋਕਿੰਗ ਵਰਗੀ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਉਮਰ ਭਰ ਦੇ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।'' ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਅਸਥਮਾ ਅਤੇ ਫੇਫ਼ੜਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਗਰਟ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਫੇਫ਼ੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੌਤ ਦਰ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਰਿਸਰਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੈਕਿੰਡ ਹੈਂਡ ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ ਕਾਰਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਭਰ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਝੱਲਣੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تواجه تيريزا ماي تحديا أكبر في البرلمان البريطاني ودعم القادة الأوربيون، وعددهم 27، الاتفاق في مناقشات دامت أقل من أربع ساعات، في بروكسل. وكان تسك أشار إلى حصول اتفاق بين القادة الأوروبيين، بعدما تراجعت إسبانيا عن مخاوف بشأن منطقة جبل طارق. وينبغي أن يصدق البرلمان البريطاني على الاتفاقية ليصبح ساري المفعول، وهي مهمة لن تكون سهلة بالنسبة لرئيسة الوزراء البريطانية، تيريزا ماي، بالنظر إلى عدد النواب المعترضين على محتوى الاتفاق. وأعلن تسك عن الخبر في تغريدة على حسابه بموقع تويتر. ويأتي ذلك بعد 18 شهرا من المفاوضات بين الطرفين، بدأت بعدما حركت بريطانيا المادة 50 نتيجة الاستفتاء، الذي صوت فيه البريطانيون عام 2016 بالأغلبية للخروج من الاتحاد الأوروبي. ويتوقع أن تخرج بريطانيا من الاتحاد الأوروبي يوم 29 مارس/ آذار 2019. وسيعرض الاتفاق على البرلمان البريطاني في مطلع ديسمبر/ كانون الأول، لكن إمكانية التصديق عليه ليست كبيرة، لأن أحزاب "العمال" و"الديمقراطيين الأحرار" و"الوطني الاسكتلندي" و"الديمقراطي الوحدوي" تعتزم كلها التصويت ضد الاتفاق، رفقة العديد من نواب حزب المحافظين الغاضبين على رئيسة الوزراء. وناشدت تيريزا ماي البريطانيين دعم الاتفاق، معللة ذلك بأنه أفضل ما يمكن التوصل إليه بين الطرفين، وبأنه يحترم نتيجة الاستفتاء الشعبي بشأن خروج بريطانيا من الاتحاد الأوروبي. وصدق قادة الاتحاد الأوروبي على وثيقتين مهمتين: ولم يجر توصيت على الاتفاقية في اجتماع القادة الأوروبيين لأن التصديق في المجلس الأوروبي يتم بالتوافق. ووصف رئيس المفوضية الأوروبية، جون كلود يونكر، قبل الاجتماع، خروج بريطانيا من الاتحاد الأوروبي بأنه "مأساة"، ولكن رئيس الوزراء الأيرلندي، ليو فارادكار، قال إن الاتفاق وفر الشروط "لخروج سلس".

ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬ੍ਰਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ 27 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। End of Twitter post, 1 ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ ਲਈ ਹੋਏ ਰਫਰੈਂਡਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਬਾਰੇ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਿੱਥੀ ਤਰੀਕ ਮੁਤਾਬਕ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੂੰ 29 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਸੰਸਦ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਿੰਗ ਕਰੇਗਾ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਕਈ ਐਮਪੀ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਦੇ ਕਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੇਬਰ, ਲਿਬਰਲ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਸ, ਦਿ ਐਸਐਨਪੀ, ਦਿ ਡੀਯੂਪੀ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵੋਟ ਕਰਨਗੇ। ਅਜੇ ਸਫ਼ਰ ਬਾਕੀ... ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ ਕੀ ਹੈ? ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ 29 ਮਾਰਚ 2019 ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 2016 'ਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ (ਬ੍ਰਿਟੇਨ+ਐਕਸਿਟ) ਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੂਕੇ ਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਸ 'ਤਲਾਕ' ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਅੰਦਰ ਕੀ ਹੈ? ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ 585 ਸਫਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਰਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਟਰੇਡ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਵੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੇ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਣਗੇ। ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2020 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਤਾਂ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿਚਕਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਹੁਣ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ ਦੀ ਡੀਲ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ — ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وتقول دكتور سيوبهان ويري من كلية الحقوق بجامعة لانكستر، التي أجرت أول دراسة عن الإيلاج الإجباري وشملت عينة شارك فيها أكثر من 200 رجل عبر الإنترنت، إنه تلك القوانين يجب أن تُراجع. وتتناول ويري في دراستها التي نشرتفي الآونة الأخيرة كثيرا من التفاصيل عن الإيلاج الإجباري ونتائجه. تحذير: بعض القراء قد تزعجهم تفاصيل هذه القصة. "اللحظة الملعونة" يقول جون، وهو اسم مستعار لأحد المشاركين في البحث، إن شريكته قامت بإيذاء نفسها خلال الممارسة ونُقلت للطوارئ للعلاج بأحد المستشفيات، وبعد ذلك بستة أشهر بدلا من إيذاء نفسها تحولت إليه. ويضيف قائلا: "كنت جالسا في غرفة المعيشة، وجاءت من المطبخ، ولكمتني بعنف في أنفي لتبدأ في الممارسة، وتحول العنف ليصبح جزءا من نمط حياتنا، وقد طلبت شريكتي استشارة طبية وحُولت لطبيب نفسي، ولكنها لم تذهب في الموعد." ويتابع قائلا: "عندما تعود من عملها تطلب الجنس أولا لتصبح عنيفة بعد ذلك، ولقد وصل الأمر إلى الحد الذي بت ألعن اللحظة التي تعود فيها من العمل." واستطرد قائلا إنه ذات يوم استيقظ ليجد شريكته قد وضعت قيدا حديديا في يده اليمنى والسرير المعدني، ثم بدأت في ضربه على رأسه، ثم ربطت يده الأخرى بحبل نايلون، وأجبرته على ممارسة الجنس. وخلال عطلة في إسبانيا كان جون مذعورا وغير قادر على الاستجابة لطلباتها لذلك ضربته مجددا وتركته مقيدا لنصف ساعة قبل أن تعود وتحرره، ثم رفضت لاحقا الحديث عن ما حدث. وبعد أن صارت شريكته حاملا خففت من وتيرة استعمالها للعنف، ولكن بعد ميلاد طفلهما بعدة أشهر، استيقظ جون مجددا ذات ليلة ليجد نفسه مقيدا في الفراش، ثم أجبرته شريكته على تناول الفياغرا وقيدته وكممته. ويقول جون: " لم أستطع فعل شيء أمام ما كان يحدث لي". ويضيف قائلا: "بعد ذلك أخذت حماما، وبعد خروجي من الحمام كان أول سؤال لها.. ماذا لدينا لوجبة العشاء؟". وتابع جون قائلا إنه عندما حاول إبلاغ الناس بما يحدث كان يجابه بعدم التصديق. ويقول : "كانوا يسألونني لماذا لا تغادر المنزل. حسنا.. لقد اشتريت البيت من أجل أطفالي، كما أن هناك جانبا ماليا في الموضوع وقد نظرت إلى العلاقة من هذه الزاوية، كما أن بعضهم يتساءل لماذا لا ترد على عنفها؟ في الواقع أن الكلام أسهل كثيرا من الفعل، كم تمنيت الهروب من هذا الوضع." عدم التصديق ما حدث لجون وقع لمجموعة أخرى من الرجال حسبما تقول الدكتورة ويري. وكان من نتائج بحثها أنه في الأغلب تكون الجانية، في حالات "الإيلاج الإجباري" التي يتعرض لها الرجال، الشريكة أو الشريكة السابقة. العراق: البلد الذي يتعرض فيه الرجال للتحرش الجنسي أكثر من النساء "فضيحة جنسية" تهز الحكومة في أفغانستان كما أشار المشاركون الآخرون أيضا أن الناس لا يصدقونهم عندما يسمعون حكاياتهم. وقال أحد المشاركين إن ضابط شرطة قال له :" لابد أنك كنت مستمتعا، وإلا كنت قمت بالإبلاغ عن الأمر بأسرع مما فعلت." وقال مشارك آخر: "إننا نشعر بالذعر والحرج من الحديث في الأمر، فلا أحد يصدقنا لأننا رجال، إذ كيف يمكن أن يتعرض رجل لمثل هذه السيناريوهات؟ أنظر إليه.. إنه رجل." ومن بين النتائج الأخرى التي توصلت لها ويري: دحض الأساطير ويدحض بحث ويري الأسطورة التي تقول إن الإيلاج الإجباري مستحيل لأن الرجال أقوى بدنيا من النساء، كما يدحض البحث أسطورة أخرى تقول إن جميع الرجال ينظرون لكل الفرص الجنسية مع النساء بعين الرضا. كما يدحض أيضا أسطورة ثالثة تقول إنه لو كان قضيب الرجل منتصبا فإنه يريد الجنس بالتأكيد. وفي الواقع إن "الانتصاب مجرد استجابة لمحفز"، بحسب الدكتورة ويري. وتضيف قائلة: " إن القضيب قد ينتصب ويظل كذلك، إذا كان الرجل مذعورا أو غاضبا.. إلخ." وأوضحت قائلة: "هناك بحث يشير إلى أن النساء قد يستجبن جنسيا لدى تعرضهن للاغتصاب (كحدوث انتشاء) لأن الجسد يستجيب لمحفز وهذه قضية لا يتحدث فيها الضحايا الرجال والنساء بشكل كاف، ولكن هناك دليل على ذلك." غياب الوعي كما تحدث عدد من المشاركين في البحث عن تجارب إيلاج إجباري تعرضوا لها خلال سُكرهم أو غياب الوعي. وقال أحد المشاركين إنه عاد إلى البيت مع امرأة في أعقاب سهرة بالخارج وبعد أن أعطته عقارا غاب عن الوعي. ويقول إنه أجبر حينئذ على ممارسة جنسية بدون رضاه. كما تحدث آخر عن إجباره على ممارسة الجنس خلال عطلة في مخيم صيفي عندما كان طالبا فقد عثرت زميلة له على رسالة كتبها لصديقه الحميم فهددته بفضحه كمثلي إذا لم يمارس الجنس معها. وقال: "كانت تعتقد أنني لو مارست الجنس مع امرأة لن أصبح مثليا، ولم يكن لي خيار سوى الإذعان." وتقول ويري إن أغلب المشاركين في الدراسة اعتبروا الإيلاج الإجباري "اغتصابا"، كما شعر بعضهم بالإحباط لعدم إدراج القانون في انجلترا وويلز لهذا الأمر باعتباره "اغتصابا".

ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ 'ਚ ਇਹ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੈਂਕਾਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਸਿਯੋਭਾਨ ਵਿਯਰੇ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ 'ਚ ਸਾਲ 2016-17 ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸੈਕਸ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਰਿਸਰਚ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 200 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਆਨਲਾਈਨ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਈ 2018 ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿਚਾਲੇ 30 ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਰਿਸਰਚ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਤੇ ਤਫ਼ਸੀਲ 'ਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸੈਕਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਜੌਨ ਆਖਾਂਗੇ। ਜੌਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਰਟਨਰ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਡਰਾਵਨੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟਨਰ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਜੋੜੇ ਨੇ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਕਾਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਲਗਭਗ 6 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸਨੇ ਜੌਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਜੌਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਲਿਵਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚੋਂ ਆਈ, ਮੇਰੀ ਨੱਕ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਜ਼ ਝਗੜਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।'' ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਮਦਦ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਕੁਝ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਵੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜੌਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟਨਰ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ 'ਸੈਕਸ ਦੀ ਮੰਗ' ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ''ਉਹ ਹਿੰਸਕ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਕਿ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆਉਣ ਦਾ ਸੋਚ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।'' ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੌਨ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਬੈੱਡ ਦੇ ਫਰੇਮ ਨਾਲ ਹੱਥਕੜੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟਨਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫ਼ਿਰ ਬੈੱਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ 'ਚ ਰੱਖੇ ਸਟੀਰੀਓ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਲਾਊਡ ਸਪੀਕਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹੱਥ ਨਾਇਲਨ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ। ਦਰਦ ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜੌਨ ਉਸਦੀ ਫਰਮਾਈਸ਼ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟਨਰ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੱਧੇ-ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਬੰਨ੍ਹੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟਨਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪ੍ਰੈਗਨੇਂਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਝਗੜੇ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗ ਗਈ। ਪਰ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਰਾਤ ਜੌਨ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਬੈੱਡ ਨਾਲ ਹੱਥਕੜੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫ਼ਿਰ ਉਸਦੀ ਪਾਰਟਨਰ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਗਰਾ ਖੁਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੌਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਨਹਾਉਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਸ਼ਾਵਰ 'ਚ ਸੀ, ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੌੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹੀ ਉਹ ਸੀ - ''ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?'' ਜਦੋਂ ਜੌਨ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਘਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਘਰ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਵੀ ਮੇਰਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ।" "ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਕਾਸ਼! ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਛੇਤੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ।'' ਡਾਕਟਰ ਵਿਯਰੇ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਵੀ ਜੌਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਸਰਚ ਦਾ ਇੱਕ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਿਲਾ ਪਾਰਟਨਰ ਜਾਂ ਐਕਸ ਪਾਰਟਨਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਮਰਦ ਹਾਂ।'' ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ 'ਚ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸੇ ਬਿਨਾਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦਿਮਾਗ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਕੁਝ ਬਚਪਨ 'ਚ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਕੁਝ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਮਰਦਾਂ 'ਚ ਪੁਲਿਸ, ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਸਨ। ਵਿਯਰੇ ਦੀ ਰਿਸਰਚ 'ਚ ਇੱਕ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਬਰਨ ਸੈਕਸ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 'ਚ ਸਰੀਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੈਕਸ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤੀਸਰਾ ਮਿਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤੇਜਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਸੈਕਸ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਯਰੇ ਅਨੁਸਾਰ, ''ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਤੇਜਨਾ ਇੱਕ ਸਰੀਰਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੈ।'' ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜੇ ਮਰਦ ਡਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਣੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਿਸਰਚ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਸੈਕਸ਼ੂਅਲੀ ਐਕਟਿਵ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਰੀਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੋਵੇਂ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਬੂਤ ਹਨ।'' ਵਿਯਰੇ ਦੇ ਸਾਲ 2017 ਦੇ ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸੈਕਸ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਡੇਟ ਰੇਪ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਯਰੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਬਹੁਤੇ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸੈਕਸ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ''ਬਲਾਤਕਾਰ'' ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਨਹੀਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ''ਇਸ ਤੱਥ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਥੀ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਥੋਪ ਦਿੱਤਾ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਕੀ ਇਹ ਫੈਂਟਸੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ?'' ਵਿਯਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਸੈਕਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਸੂਬੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅੱਠ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


يمكن لحمام سريع أن يقلص من درجة حرارة الجسم وليست موجات الحر الشديد أمرا غريبا في أوروبا، إنما النادر هو أن تأتي إحدى تلك الموجات في وقت مبكر من الصيف. وتتخذ خدمات الطوارئ أعلى درجات التأهب لمواجهة هذا التحدي. وليست أوروبا وحدها التي تضربها الموجات الحارة؛ ذلك أن أكثر من مئة ألف شخص لقي حتفه في ولاية بهار شمالي الهند حيث تخطت درجات الحرارة الأسبوع المنصرم حاجز الخمسين درجة سيليزية. ولكن، كيف تؤدي موجات الحر إلى الوفاة، وماذا في إمكاننا أن نفعل حتى نحمي أنفسنا من ارتفاع درجات الحرارة لفترات طويلة؟ الفئات المعرضة للخطر؟ يتزايد بشكل كبير عدد من يتعرضون لموجات حرارة شديدة في القرن الحادي والعشرين. كبار السن بشكل خاص عرضة للتأثر بدرجات الحرارة المرتفعة وبين عامي 2000 و2016 زاد عدد من يتعرضون لموجات الحرارة المرتفعة بحوالي 125 مليون شخص، بحسب منظمة الصحة العالمية. وشهدت هذه الفترة عددا من الوقائع الصعبة، منها ما وقع في 2003 والتي لقي فيها 70 ألف شخص مصرعهم في أوروبا نتيجة للحر الشديد؛ وواقعة أخرى في 2010 والتي شهدت زيادة في عدد الوفيات بنحو 56 ألف شخص إبان موجة حر استمرت نحو 44 يوما في روسيا الاتحادية (بحسب إحصاءات منظمة الصحة العالمية). ويعتبر كبار السن والحوامل والأطفال من بين الفئات المعرضة للخطر بسبب ضعف مناعتهم. وكذلك الذين تضطرهم ظروف عملهم إلى العمل تحت الشمس كالمزارعين وممارسي الرياضة. وهذه الفئات أكثر عرضة للخطر لأن الجهد البدني يرفع درجة حرارة الجسد أيضا. الحرارة والجسد باعتبارنا كائنات ذات معدلات حرارة ثابتة، فإن أجسامنا تحارب من أجل الحفاظ على درجة الحرارة الداخلية حول 37 درجة سيليزية. يلجأ الناس للشواطئ للتعامل مع درجات الحرارة المرتفعة وعندما ترتفع درجة حرارة المحيط، فإن الجسم يحاول أن يفقد الحرارة. وقال منسق الصحة الأوروبي في الاتحاد الدولي لجمعيات الهلال والصليب الأحمر، دافرون محمدييف: "إذا طال أمد ارتفاع درجة الحرارة الداخلية للجسم بفعل التعرض لدرجات حرارة مرتفعة لفترات طويلة، فإن ذلك يمثل خطورة". ويضخ القلب المزيد من الدماء صوب سطح الجلد، حيث يمكن فَقْد الحرارة وإخراجها إلى الهواء. وهذا هو السبب في احمرار جلد بعض الناس في البيئات الحارة. أعراض ضربة الشمس العرق نحن أيضا نتصبب عرقا. وتساعد آلية التعرق في خفض درجة حرارة الجسم، لكن جدوى ذلك تقل بشكل ملحوظ إذا ظلت درجة حرارة المحيط كما هي أو كانت أعلى من درجة حرارة الجلد. تساعد السباحة في خفض حرارة الجسم يقول محمدييف: "تشكل درجات الحرارة فوق 37 سيليزية خطورة. وفي الأيام التي تزيد فيها درجات الحرارة عن 30 درجة سيليزية، ينبغي أن نبدأ في اتخاذ تدابير وقائية. كما تلعب الرطوبة دورا؛ ففي ظل ارتفاع معدل الرطوبة يتعذر إفراز العرق ومن ثم خفْض درجة حرارة الجسم". وتقول منظمة الصحة العالمية إن "ارتفاع درجة حرارة الجسم جراء التعرض لمحيط تتجاوز درجة حرارته المعدلات الطبيعية يؤثر بالسلب على قدرة الجسم على ضبط درجة الحرارة الداخلية مما يمكن أن يسفر عن مجموعة من الأمراض منها التشنجات والإجهاد وضربة الشمس وسخونة البدن". التأثير على الصحة قد يتمثل الأثر المبدئي في حدوث ورم أو طفح جلدي. يمكن لدرجات الحرارة المرتفعة أن تتسبب في حدوث طفح جلدي يستوجب العلاج تقول خدمة الصحة الوطنية في المملكة المتحدة: "مع بذل مزيد من الجهد البدني، تتسع الأوعية الدموية ويمكن للسوائل أن تتسرب عبر جدران تلك الأوعية. وهذا بدوره يسبب تجميعا للسوائل أو تورما في القدم والكاحل والساق على نحو ما يختبر البعض". ويمكن لخسارة السوائل جراء العراق مصحوبة بانخفاض ضغط الدم أن تؤدي إلى مزيد من المشاكل الخطيرة. نوبات قلبية إذا ما تعرض شخص للحرارة الشديدة لفترة طويلة فإن احتمالات إصابته بنوبات قلبية تتزايد. ارتفاع درجات الحرارة قد تتسبب في أزمات قلبية يقول توني ستابز، الرئيس التنفيذي لمؤسسة القلب في استراليا: "يؤدي العرق إلى جفاف الجسد، مما يقلص كمية الدم، والذي يتطلب بدوره ضخا أقوى من القلب لتوزيع ما تبقى من كمية الدماء حول الجسد". ويضيف: "وبالنسبة لأولئك الذين يعانون أمراضا في القلب والمعرضين بقوة لنوبات قلبية، يمكن في ظل أمثال تلك التغيرات أن تتردى حالة القلب على نحو قد ينتهي أحيانا إلى سكتة قلبية". ضربة شمس فضلا عن التأثير السلبي على القلب والأوعية الدموية، يمكن للتعرض الطويل لدرجة الحرارة المرتفعة أن يؤدي إلى ضربة شمس، والتي تتطلب عناية طبية فورية. تحتاج الإصابة بضربات الشمس إلى علاج سريع وتحدث الإصابة بضربة الشمس نتيجة فشل في التحكم في هرمونات في الدماغ في منطقة من المخ تسيطر على وظائف جسدية كالعَرق. وتقول خدمة الصحة الوطنية في المملكة المتحدة: "تحدث الإصابة بضربة الشمس إذا ارتفعت درجة الحرارة فوق 40 سليزية، وهي تعوق الخلايا وأنظمة الجسم عن أداء وظائفها الاعتيادية". وتضيف خدمة الصحة الوطنية: "مَن يتعرضون لذلك قد يجدون أنفسهم يتنفسون بسرعة ويشعرون بالصداع والفتور والارتباك وقد يصل الأمر إلى فقدان الوعي. وإذا لم تُتخَذ خطوات علاجية، فقد يتطور الأمر إلى فشل في قيام العديد من الأعضاء بوظائفها والوفاة". الوفاة يلقى آلاف الأشخاص سنويا من إندونيسيا إلى المكسيك حتفهم جراء مشكلات تتعلق بالقلب والصحة بشكل عام. يمكن عبر الحفاظ على درجة حرارة الجسم منخفضة الوقاية من مشاكل تنجم عن ارتفاع درجة حرارة الجو يقول محمدييف: "يمكن أن يموت الناس في غضون ساعات قلائل إذا تخطت درجات حرارة المحيط حاجز 38 إلى 42 درجة في ظل معدلات رطوبة مرتفعة، وفشل الجسم في التكيف مع تلك الظروف". ويمكن عبر تقليص كمية الوقت المقضي في أنشطة خارج المنزل تحت الشمس مباشرة، وعبر استهلاك كميات كبيرة من المياه والحصول على فترات راحة متقطعة - يمكن لذلك أن يساعد الجسم في التعافي السريع. تقول منظمة الصحة العالمية: "يمكن أن تحدث الوفاة والنقل إلى المستشفى جراء التعرض لدرجات الحرارة المرتفعة بسرعة شديدة (قد يكون في نفس اليوم)، أو قد يظل الأثر (لأيام عديدة) قد تنتهي إلى تعجيل الوفاة أو تردي حالة المرضى". نصائح - تجنب الحرارة: ابق بعيدا عن الشمس ولا تتعرض لها بين الحادية عشرة صباحا والثالثة مساءً (أشد أوقات اليوم حرارة) إذا كنت عرضة لآثار الحرارة. - حافظ على درجات حرارة الغرف منخفضة عبر استخدام المظلات أو عبر الاستعانة بمواد عاكسة خارج النوافذ. - اغسل جسدك بماء بارد. - اشرب كمية كبيرة من السوائل وتجنب الإفراط في الكحول. - ارتدِ ملابس واسعة وخفيفة وقبعة ونظارات شمسية إذا كنت تنوي الخروج من المنزل. - اسأل عن الأصدقاء والأقارب والجيران ممن قد لا يكون في مقدورهم العناية بأنفسهم. قدرة على التكيف آثار موجات الحر المدمرة معروفة جيدا وموثقة، وقد أعدت مدنٌ ومجتمعات كثيرة خطط عملٍ للتصدي لها. لكن يبدو أن الجسم البشري قد يكون بصدد العمل على الوصول إلى حل. ويقول فريق من الباحثين من جامعة هارفارد ممن قاموا بدراسة الوفيات نتيجة درجات الحرارة المرتفعة في 105 من المدن الأمريكية في الفترة بين عامي 1987 و2005، إنهم توصلوا إلى أن خطر الوفاة من الحرارة يتراجع بشكل ملحوظ. موجة حر شديدة تجتاح شمالي الهند وقال الفريق: "بمرور الوقت، بات الناس أكثر مرونة في التعامل مع ارتفاع درجات الحرارة". لكن المخاطر لم تنته بشكل نهائي بعد. وحذر الفريق من أن "ارتفاعا في معدل درجات الحرارة بمقدار 2.8 سليزية قد يؤدي إلى زيادة عدد الوفيات بمقدار 1.907 في كل صيف حول العالم". قابل للوقاية عبر التدابير المنطقية المناسبة يمكن الحد من آثار ارتفاع درجات الحرارة. يقول محمدييف: "بشكل عام، لا يُنصح بالبقاء خارج المنزل لأكثر من ساعتين أو ثلاث ساعات في الأيام مرتفعة الحرارة. ومن الأهمية بمكان الحصول على قيلولة في الظل من فترة لأخرى كل يوم، لا سيما فيما بين العاشرة صباحا والخامسة مساء". ويضيف: "اعتن بنفسك، وبعائلتك وبجيرانك. ويمكن لاتصال هاتفي أو نقرة على الباب أن تنقذ حياة إنسان".

ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨਹਾਉਂਦੇ ਲੋਕ ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਪੈਣਾ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਛੇਤੀ ਪਈ ਗਰਮੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਈ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਯੂਰੋਪ ਹੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹਾਲ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ 50 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੱਧਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀਆਂ 8 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਸਵੇਰੇ 7.30 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 1.30 ਵਜੇ ਤੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੇਰੇ 8 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਤੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਤਾਂ ਗਰਮੀ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੀਟਵੇਵ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕੌਣ ਹੈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 2000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2016 ਤੱਕ ਕਰੀਬ 125 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ। 2003 ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਪ 'ਚ 70,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 2010 ਵਿੱਚ ਰੂਸ 'ਚ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ 56,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ। WHO ਮੁਤਾਬਕ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚੇ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਮੇ, ਐਥਲੀਟ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਬਾਹਰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੈਲਟਰ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਗਰਮੀ ਦਾ ਵੱਧ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਗਰਮ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ 37 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਤਾਪਮਾਨ ਤੱਕ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯੂਰੋਪ ਰਿਜਨ ਹੈਲਥ ਕਾਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦਿ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਦੇ ਡਾ. ਡਾਵਰਨ ਮੁਖਾਮਾਡੀਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਤਾਪਮਾਨ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਾਪਮਾਨ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ (ਸਰੋਤ - St John Ambulance. UK) ਹੀਟਵੇਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ਖ਼ਸ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਹਾਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਅਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਟੋਨੀ ਸਟੱਬਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਡੀ-ਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਰਟ ਪੰਪ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਬਦਲਾਅ ਉਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।" ਵਧਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਮੌਤਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁਖਾਮਾਡੀਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਬਾਹਰੀ ਤਾਪਮਾਨ 38-42 ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਢਾਲ ਸਕਦਾ।" ਬਾਹਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਛੇਤੀ ਦਰੁਸਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। WHO ਮੁਤਾਬਕ ਹੀਟਵੇਵ ਕਾਰਨ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹੋਰ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਠੰਡੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਹੀਟਵੇਵ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਉਪਾਅ (ਸਰੋਤ - NHS UK) ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


يخشى خبراء في الهند انتشار السلالة الجديدة لما لديها من قدرة على تجاوز جهاز المناعة ويعمل الخبراء الآن على تحديد ما إذا كانت السلالة الجديدة، التي تجمع بين "طفرتين مختلفتين في نفس الفيروس"، سريعة الانتشار ومدى فعالية اللقاح عليها. وأشارت نتائج فحص 10787 عينة من 18 ولاية هندية إلى إصابة 736 حالة منها بالسلالة البريطانية من الفيروس، و34 حالة أخرى بسلالة جنوب أفريقيا بينما ثبتت إصابة حالة واحدة بالسلالة البرازيلية. وتأتي تلك الأنباء في الوقت الذي يزيد فيه عدد حالات الإصابة الجديدة من فيروس كورونا في الهند، لكن الحكومة قالت إنه لا علاقة بالارتفاع الحالي في عدد الإصابات وتلك السلالات. وسجل عدد الإصابات الجديدة في الهند 47262 حالة و275 وفاة الأربعاء، في أعلى حصيلة يومية هذا العام. مواضيع قد تهمك نهاية ونفذ الاتحاد الهندي سارس - كوف2 لعلم الجينات، وهو اتحاد من عشرة معامل وطنية تعمل تحت إدارة وزارة الصحة الهندية، كشفا جينيا على هذه العينات. والتسلسل الجيني هو عملية اختبار تستهدف رسم خريطة للشفرة الوراثية للكائن الذي يمثله في هذه الحالة فيروس كورونا. وتعمل الشفرة الوراثية للفيروس وكأنها كتيب التعليمات الخاص به. وتعتبر الطفرات الوراثية للفيروسات من الأمور الشائعة، لكن أغلبها لا يتمتع بأهمية كبيرة ولا تسبب أي تغيير في قدرة الفيروس على الانتشار أو قدرته على نقل عدوى خطيرة. لكن بعض هذه الطفرات، كما حدث في سلالتي بريطانيا وجنوب أفريقيا، قد تجعل الفيروس أكثر قدرة على الانتشار وأكثر فتكا في بعض الأحيان. وأوضح شهيد جميل، المتخصص في علم الفيروسات، أن "الطفرة المزدوجة هي عبارة عن طفرتين يتعرض لهما الفيروس في نفس الوقت". وقال جميل، في تصريحات أدلى بها لبي بي سي: "الطفرة المزدوجة في المناطق الأساسية للبروتين المسماري للفيروس قد تزيد من تلك المخاطر وقد تسمح للفيروس بالهرب من الجهاز المناعي، مما يجعله أكثر قدرة على الانتشار". والبروتين المسماري هو ذلك الجزء من الفيروس الذي يساعده على اختراق جدران الخلايا. وقالت الحكومة الهندية إن تحليل العينات التي تم جمعها من ولاية ماهاراشترا غربي الهند أظهر "زيادة في طفرتي E484Q وL452R في قطاع من العينات" مقارنة بمعدل الزيادة الذي رُصد في ديسمبر/ كانون الأول الماضي. وقال بيان صادر عن وزارة الصحة في الهند: "مثل هذه الطفرات تمنح الفيروس القدرة على الإفلات من النظام المناعي وتزيد من معدل انتشار العدوى". الحكومة الهندية تنفي وجود علاقة بين السلالة الجديدة والزيادة الأخيرة في عدد الحالات وقال جميل: "قد يكون هناك تطور منفصل لسلالة جديدة من الفيروس في الهند يتضمن تعرضه لطفرتي E484Q وL452R معا في نفس الوقت". لكن الحكومة نفت أن يكون لارتفاع أعداد الحالات الجديدة علاقة بتلك الطفرات. وقال بيان وزارة الصحة الهندية: "فيما يتعلق بالسلالات محل الاهتمام والسلالة مزدوجة الطفرات، لم يكتشف حتى الآن العدد الكافي من الحالات الذي يسمح بتأكيد وجود علاقة بينها وبين ارتفاع عدد الحالات أو التوصل إلى تفسير للزيادة السريعة في الإصابات في عدد من الولايات". وصدر هذا التقرير بعد مطالبة عدد من قبل خبراء الحكومة بتكثيف الجهود على صعيد إجراء تسلسلات جينية. وقال جميل: "نحتاج إلى مراقبة مستمرة والتأكد من أن هذه السلالات محل الاهتمام لا تنتشر بين السكان. وليس معنى أن هذا لا يحدث الآن أنه لن يحدث في المستقبل. ولابد أن نتأكد من أن التوصل إلى أدلة في وقت مبكر بما فيه الكفاية". يُذكر أن الهند هي الدولة الخامسة حول العالم التي تجري تسلسلا جينيا لفيروس كورونا بعد أن عزلته من أوائل الحالات التي ظهرت في البلاد في يناير/ كانون الثاني العام الماضي. ولا تزال جهود الكشف عن الطفرات التي يتعرض لها الفيروس في الهند مستمرة حتى بعد تسجيل أكثر من 11.7 مليون حالة و160 ألف وفاة بسبب الوباء. ويأتي الارتفاع الحاد الحالي في عدد الحالات - الذي حدث في الهند الشهر الجاري - وسط ما يسميه الخبراء "مرحلة حساسة" للهند وصل فيها نظام الرعاية الصحية في البلاد إلى حالة من الإنهاك بعد صراع متواصل على مدار عام مع فيروس كورونا. وبدأت الولايات الهندية في إعادة فرض قيود للحد من انتشار الوباء من بينها فرض حظر التجول، والإغلاق المتقطع. كما فرضت مدينتان رئيسيتان، هما العاصمة دلهي ومدينة مومباي، إجراء اختبارات عشوائية سريعة للكشف عن فيروس كورونا في المطارات، ومحطات السكك الحديد، والمناطق التي يغلب عليها الزحام مثل مراكز التسوق".

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਰੂਪ ਪਲਟਾ ਚੁੱਕਿਆ ਇੱਕ ਵਾਇਰਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਗ ਫ਼ੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਦਾ "ਡਬਲ ਮਿਊਟੈਂਟ" ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਦੂਜੇ ਹੋਰ ਵਾਇਰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਬਦਲਾਅ ਇੰਨੇ ਮਾਮੂਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਉਸ ਸਪਾਈਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਾਇਰਸ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੈੱਲ ਨਾਲ ਚਿਪਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦੀ ਲਾਗਸ਼ੀਲਤਾ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰ ਬੀਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਬੇਅਸਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਹ ਸਬੰਧੀ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜਨਕ ਵਾਇਰਸ ਜਿਵੇਂ SARS-Cov2 ਜੋ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਟੀਕੇ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਇਰਸਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਇਰਸਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਕਿਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,"ਨਿਊਟਰਲਾਈਜ਼ਿੰਗ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼" ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਜੀਨ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ "ਡਬਲ ਮਿਊਟੈਂਟ" ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, "ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ E484Q ਅਤੇ L452R ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਯੂਕੇ ਦਾ ਜਾਂ ਕੈਂਟ ਰੂਪ ਹੈ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ (ਡਬਲ) ਬਦਲਾਅ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਗਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਡਾ਼ ਜੈਰੇਮੀ ਕਾਮਿਲ ਲੂਸੀਆਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਸਜ਼ ਸੈਂਟਰ ਸ਼ਰੇਵਰਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਇਰਸ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ E484Q ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ, E484K ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ E484K ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ B.1.351 (ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ) ਅਤੇ P.1 (ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲੀ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ 47,262 ਕੇਸ ਅਤੇ 275 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋਈਆਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਾਇਰਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਭਾਵ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਰੂਪ ਵਟਾਉਂਦਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਉਹ ਲੀਨੇਜ "ਰੂਪ (ਮਿਊਟੈਂਟ) ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਡਾ਼ ਕਾਮੀਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ L452R ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੀ "ਡਬਲ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ" ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ B.1.427/B.1.429 ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਇਹ ਲੀਨੇਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵੇਰੀਐਂਟ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਅਜਿਹੇ "ਡਬਲ ਮਿਊਟੈਂਟ" ਦੁਰਲਭ ਹਨ? ਡਾ. ਕਾਮੀਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ।" ਡਾ. ਕਮੀਲ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀਆਂ 9 ਲੀਨੇਜਾਂ ਉੱਪਰ ਹੋਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇਖਣਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਹਿਰੇ ਸਪਾਈਕ ਜੀਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰੀਏ।" ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਪਾਈਕ ਜੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਸੀ, D614G, ਹੁਣ ਇਹੀ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਭਾਰੂ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ। ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੱਥ ਵਜੋਂ GISAID ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਡੇਟਾਬੇਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 43 ਅਜਿਹੇ ਵਾਇਰਸ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ E484Q ਅਤੇ L452R ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਹਨ। ਡਾ. ਕਾਮੀਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵਾਇਰਸ ਮਾਰਚ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਵਿੱਚ 9 ਸਪਾਈਕ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਜ਼ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, "ਇਹ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ (ਮਿਊਟੈਂਟ) ਵਿੱਚ ਦੋ ਹੀ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ (ਬਦਲਾਅ) ਹੋਈਆਂ ਹਨ?" ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਪਣਾ ਡਾਟਾ GISAID ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਗੇ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ K417N/T, E484K ਅਤੇ N501Y ਦੇ ਤੀਹਰੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਟਰੇਨ P.1 ਅਤੇ B.1.351 ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਨੂੰ ਨਵੇਂ ਵੈਰੀਐਂਟ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਡਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਬਦਲਾਅ ਕਿਸੇ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਾਗਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਟੀਕੇ ਤੋਂ ਬੇਅਸਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੇ ਬਦਲਾਅ "ਸਹੀ ਪਾਸੇ ਨੂੰ" ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਠੀਕ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਵਿਅਕਤੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ) ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਲਾਗ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੜ ਲੱਗੀ ਲਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਲਾਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੱਧਮ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਠੀਕ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਡਾ਼ ਕਾਮੀਲ ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਇਰਸ ਇਸ ਲਾਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਫ਼ੈਲਣ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹਰਡ ਅਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰਡ ਅਮਿਊਨਿਟੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਸੋਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸੇ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ, ਵਿਆਪਕ ਟੀਕਾਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬੀਮਾਰੀ ਇੰਨੀ ਫੈਲੇ ਕਿ ਵਸੋਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਗੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਇਰਸ ਹਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਦੇ ਮਾਰੂ ਜਾਂ ਲਾਗਸ਼ੀਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਤੱਥ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਹਾਲੇ ਹੋਰ ਡਾਟਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚਲੇ ਦੂਜੇ ਉਛਾਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਹੈ? ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ 47,262 ਨਵੇਂ ਕੇਸ ਆਏ ਅਤੇ 275 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਇਹ 2021 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਕੇਸਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਡਾ਼ ਰਾਕੇਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸੈਲਿਊਲਰ ਐਂਡ ਮੌਲਿਕੂਲਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ (CCMB) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਇਹ "ਡਬਲ ਮਿਊਟੈਂਟ" ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ 20 ਫ਼ੀਸਦ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। "ਇੱਕ ਸ਼ੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹੀ ਵੇਰੀਐਂਟ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ ਨਹੀਂ। 80% ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਿਊਟੈਂਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।" ਡਾ਼ ਕਾਮੀਲ ਮੁਤਾਬਕ "ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੰਤਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਯੂਕੇ ਦਾ ਜਾਂ ਕੈਂਟ ਰੂਪ ਹੈ (B.1.1.7)। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਭਾਰੂ ਹੈ ਅਤੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚੇ ਗਏ 10,787 ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 736 ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਰੂਪ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਸ ਦਾ ਹੱਥ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। (ਅਧਿਐਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲੋਂ 50% ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਾਗਸ਼ੀਲ ਅਤੇ 60% ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਾਰੂ ਹੈ) ਡਾ਼ ਕਾਮੀਲ ਮੁਤਾਬਕ "ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


ظل نافالني يقود أنصاره في مظاهرات لسنوات في روسيا وقد نقل أبرز منتقدي الرئيس الروسي فلاديمير بوتين جوا إلى برلين لتلقي العلاج بعد مرضه أثناء رحلة في منطقة سيبيريا الروسية الشهر الماضي، وهو في غيبوبة منذ ذلك الحين. وظهر اسم نوفيتشوك آخر مرة في الإعلام في عام 2018 عندما تعرض الجاسوس الروسي السابق سيرغي سكريبال وابنته يوليا لاعتداء في مدينة سالزبوري في بريطانيا. تم العثور على الجاسوس السابق سكريبال وابنته يوليا وقد فقدا الوعي ولكنهما نجيا من الاعتداء ونفت روسيا أي دور لها في الحالة الصعبة التي يمر بها نافالني، أو في تسميم سكريبال. إذن ماذا نعرف عن هذه نوفيتشوك وعن مجموعة عوامل الأعصاب التي تستخدم عسكريا؟ مواضيع قد تهمك نهاية تم تطويره في الاتحاد السوفيتي اسم نوفيتشوك يعني "الوافد الجديد" باللغة الروسية، وينطبق على مجموعة من عوامل (غازات) الأعصاب المتقدمة التي تم تطويرها في الاتحاد السوفيتي في السبعينيات والثمانينيات من القرن الماضي. وكانت هذه المجموعة من عوامل الأعصاب تعرف باسم الجيل الرابع من الأسلحة الكيميائية وقد طويرت في إطار برنامج سوفيتي سري يحمل اسم "فوليانت". وقد كشف عن وجود "نوفيتشوك" الكيميائي الدكتور فيل ميرزايانوف في التسعينيات عبر وسائل الإعلام الروسيةن والذي هرب لاحقا إلى الولايات المتحدة حيث نشر الصيغة الكيميائية لهذا السم في كتابه أسرار الدولة. وفي عام 1999 سافر مسؤولون في وزارة الدفاع الأمريكية إلى أوزبكستان للمساعدة في تفكيك وتطهير واحدة من أكبر منشآت اختبار الأسلحة الكيميائية في الاتحاد السوفيتي السابق. نوفيتشوك: "أخطر" سم عرفته البشرية ألمانيا: المعارض الروسي أليكسي نافالني تعرض لمحاولة قتل بغاز أعصاب ترسانة روسيا من السموم "الغريبة" الجيش الروسي درب "وحدات خاصة" على استخدام مواد تستهدف الأعصاب وقال الدكتور ميرزايانوف إن السوفييت استخدموا المصنع لإنتاج واختبار كميات صغيرة من نوفيتشوك، وقد صممت عوامل (غازات) الأعصاب التي تقع تحت هذا المسمى لتفادي الكشف عنها من قبل المفتشين الدوليين. أكثر سمية من عوامل (غازات) الأعصاب الأخرى يُعتقد أن بعض أنواع "نوفيتشوك" أكثر سمية بخمس إلى ثماني مرات من غاز الأعصاب في إكس. ويقول البروفيسور غاري ستيفنز، خبير علم العقاقير في جامعة ريدينغ: "هذا عامل (غاز) أكثر خطورة وتعقيدا من السارين أو في إكس ويصعب تحديده". كم تدوم سمية نوفيتشوك؟ ينقسم الخبراء بشأن المدة التي يستمر فيها التأثير السمي لنوفيتشوك على الأعصاب. ويقول الدكتور ميرزايانوف إنه لا يستمر لأشهر. بيد أن فلاديمير أوغليف، العالم الذي يزعم أنه اخترع سم نوفيتشوك المستخدم في تسميم سكريبال، يقول إن المادة "مستقرة للغاية". ويقول خبراء آخرون إن المواد الكيميائية مصممة لتكون ثابتة (لا تتحلل بسرعة الى عناصر أخرى)، ويمكن أن تستمر لأشهر أو سنوات، خاصة إذا تم حفظها في حاويات. وقالت أندريا سيلا، أستاذة الكيمياء غير العضوية في لندن كوليدج: "إن نوفيتشوك لا يتبخر، ولا يتفكك في الماء". وتتمثل إحدى الصعوبات في أن نوفيتشوك لم يحظ بدراسات مستفيضة تسهل فهمنا له مقارنة بعوامل (غازات) الأعصاب الأخرى، ولا توجد بيانات علمية رسمية بشأن مدة بقائه واستمراره. نوفيتشوك يوجد في أشكال مختلفة في حين أن بعض أشكال نوفيتشوك عبارة عن سوائل،يعتقد أن البعض الآخر موجود في شكل صلب، وهذا يعني أنه يمكن تفتيته في شكل مسحوق ناعم للغاية. وتمت الإفادة أيضا من أنه قد يكون في شكل "سلاح كيمائيا مزدوجا"، الأمر الذي يعني أنه يمكن تخزينه في صورة مكونين كيميائيين أقل سمية يسهل نقلهما والتعامل معهما وتخزينهما. محققون قرب سالزبري حيث تعرض سكريبال ويوليا للتسميم وعندما يتم خلطهما، فإنهما يتفاعلان لإنتاج المادة السامة النشطة. ويقول البروفيسور ستيفنز: "إن أحد الأسباب الرئيسية لتطوير نوفيتشوك هو أن مكوناته ليست مدرجة في قائمة المواد المحظورة". يمكن لبعض أنواعه أن يسري مفعوله بسرعة كبيرة لقد صمم نوفيتوشك ليكون أكثر سمية من الأسلحة الكيميائية الأخرى، لذلك تبدأ بعض أنواعه في التأثير بسرعة، في فترة تتراوح بين 30 ثانية ودقيقتين. ومن المحتمل أن تكون الطريقة الرئيسية للتعرض لهذا اسم عن طريق الاستنشاق أو الابتلاع، على الرغم من أنه يمكن أيضا امتصاصه من خلال الجلد. تتشابه الأعراض مع أعراض عوامل (غازات) الأعصاب الأخرى ولنوفيتشوك تأثيرات مشابهة لغازات الأعصاب الأخرى، فهو يعمل عن طريق منع الرسائل من الأعصاب إلى العضلات مما يتسبب في انهيار العديد من وظائف الجسم. وقال الدكتور ميرزايانوف إن أول علامة يجب البحث عنها هي انقباض حدقة العين، فالانقباض المفرط للحدقة، يشير إلى أن ثمة جرعة أكبر يمكن أن تسبب تشنجات وانقطاع في التنفس. وأضاف قائلا:"وتبدأ التشنجات والقيء المستمر، ثم النتيجة القاتلة". يعد نافالني من أشد منتقدي الرئيس الروسي بوتين ويقول الدكتور ميرزايانوف إن هناك ترياق، يتألف من أتروبين وأثين، اللذين يساعدان في وقف عمل السم ، لكنهما ليسا علاجا. وإذا تعرض شخص لغاز الأعصاب فيجب خلع ملابسه وغسل بشرته بالماء والصابون وشطف عينيه وإعطائه الأكسجين. هل يمكن لأي جهة أخرى صنع سم نوفيتشوك؟ يعتقد الدكتور ميرزايانوف أن روسيا كانت وراء تسميم سكريبال "لأن روسيا هي الدولة التي اخترعته، ولديها الخبرة، وحولته إلى سلاح، لقد أتقنت الدورة بالكامل". وقال سفير روسيا لدى الأمم المتحدة إن أعمال التطوير الخاصة بعوامل (غازات) الأعصاب التي تعود إلى الحقبة السوفيتية قد توقفت في عام 1992، وأن المخزونات الحالية دمرت في عام 2017. وفي سبتمبر/أيلول عام 2017، أكدت منظمة حظر الأسلحة الكيميائية (OPCW) التدمير الكامل لـ 39.967 ألف طن من الأسلحة الكيميائية التي تمتلكها روسيا. و يقول البروفيسور أليستر هاي من جامعة ليدز إنه لم يتم الإعلان عن نوفيتشوك أبدا لمنظمة حظر الأسلحة الكيميائية، ولم تشكل المواد الكيميائية الداخلة فيه أبدا جزءا من أي نظام تحكم، ويرجع ذلك جزئيا إلى عدم اليقين بشأن تركيباتها الكيميائية. تم نقل نافالني جوا إلى برلين للعلاج وأضاف قائلا إنه من المحتمل جدا أن تكون بعض المعامل الحكومية قد صنعت كميات صغيرة وخزنت خصائصها في قواعد البيانات بحيث يمكن تأكيد هوية هذا الغاز السام في مرحلة لاحقة إذا تم العثور عليها بوصفها سما غير معروف في دم شخص ما.

ਅਲੈਕਸੀ ਨਵਾਲਨੀ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੂਤਿਨ ਦੇ ਕਟੱੜ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਅਲੈਕਸੀ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਡਾਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਅਰਲਿਫ਼ਟ ਕਰ ਕੇ ਜਰਮਨੀ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੋਮਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਨੋਵਿਚੋਕ ਬਾਰੇ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਾਬਕਾ ਰੂਸੀ ਜਾਸੂਸ ਸਰਗੇਈ ਸਕ੍ਰਿਪਲ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰੂਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵੇਲਨੀ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੂਸ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਿਲਟਰੀ ਗਰੇਡ ਦੇ ਨਰਵ ਏਜੇਂਟ ਨੋਵਿਚੋਕ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਹੈ ਕੀ? ਵੀਡੀਓ: ਨਵਾਲਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਿਆਰ ਨੋਵਿਚੋਕ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ- ਨਵਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ 1970 ਤੋਂ 1980 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਰਵ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਫੋਲਿਐਂਟ ਕੋਡ ਨਾਂਅ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰ ਸਨ। ਨੋਵਿਚੋਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ 90ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਵਿਲ ਮੀਰਜ਼ਾਯਾਨੋਵ ਨੇ ਰੂਸੀ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ 'ਸਟੇਟ ਸੀਕਰੇਟਸ' ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਛਾਪਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਾਬਕਾ ਰੂਸੀ ਜਾਸੂਸ ਸਰਗੇਈ ਸਕ੍ਰਿਪਲ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਸਾਲ 1999 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਿਕਾਣਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਡਾ਼ ਮੀਰਜ਼ਾਯਾਨੋਵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਇਸ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਮੋਵਿਚੋਕ ਦਾ ਪਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਰਵ ਏਜੇਂਟ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜਾਂਚ ਅਫ਼ਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹਨ ਨੋਵਿਚੋਕ ਏਜੰਟ ਨੋਵਿਚੋਕ ਦੇ ਕੁਝ ਸੰਸਕਰਣ ਤਾਂ ਵੀਐੱਕਸ (VX) ਨਰਵ ਏਜੇਂਟ ਤੋਂ ਪੰਜ ਤੋਂ ਅੱਠ ਗੁਣਾਂ ਤੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰੀਡਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮਾਕੌਲੋਜੀ ਦੇ ਮਾਹਰ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਗੈਰੀ ਸਟੀਫ਼ਨਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਨ ਜਾਂ ਵੀਐੱਕਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੋਵਿਚੋਕ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਰਾਇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਡਾ਼ ਮੀਰਜ਼ਾਯਾਨੋਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਪਰ ਸਕ੍ਰਿਪਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨੋਵਿਚੋਕ ਏਜੇਂਟ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਉਗਲੇਵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਨੋਵਿਚੋਕ ਕਿਸੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਕੀ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਐਂਡਰਿਆ ਸੇਲਾ ਦਸਦੇ ਹਨ,"ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਭਾਫ਼ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਣਦੇ ਹਨ। ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ ਕੁਝ ਨਰਵ ਏਜੇਂਟ ਤਰਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੁਝ ਠੋਸ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੀਨ ਪਾਊਡਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਨਰਵ ਏਜੇਂਟ ਘੱਟ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ-ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨੋਵਿਚੋਕ ਏਜੇਂਟ 30 ਸਕਿੰਟਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੋ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਲੈਣ, ਨਿਗਲਣ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਅਸਰ ਕਰਨ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਸੇਲਸਬਰੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸਰਗੇਈ ਸਕ੍ਰਿਪਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਵਿਖੇ ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲੱਛਣ ਬਾਕੀ ਨਰਵ ਏਜੇਂਟਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨੋਵਿਚੋਕ ਵੀ ਨਰਵ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਠੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਲੱਛਣ ਹੈ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਦਾ ਸੁੰਗੜਨਾ, ਫਿਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਾ਼ ਮੀਰਜ਼ਾਯਾਨੋਵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ-ਐਟ੍ਰੋਪਾਈਨ ਅਤੇ ਏਥੀਨ-ਇਸ ਦੇ ਐਂਟੀਡੋਟ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਰਵ ਏਜੇਂਟ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲਾਹ ਕੇ ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਵੀਡੀਓ: ਡਾ਼ ਕਫ਼ੀਲ ਕੌਣ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੁਰੰਤ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਵੀਡੀਓ: ਪੱਕੀ ਨੌਕਰੀ ਮੰਗ ਰਹੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਡੰਡੇ ਚਲਾਏ, ਥੱਪੜ ਮਾਰੇ ਵੀਡੀਓ: ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇਗੀ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਇਹ ਬੱਸ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


قال سكوت موريسون إن التدوينة عمل "مخز" و " ومثيرا للاشمئزاز" طالبت أستراليا الصين بالاعتذار عن نشر صورة مزيفة على حساب في تويتر تابع للحكومة الصينية يظهر فيها جندي أسترالي يقتل طفلا أفغانيا. وقال رئيس الوزراء الأسترالي، سكوت موريسون، إن بكين ينبغي أن تشعر بـ "الخزي التام" بسبب نشر صورة "مثيرة للاشمئزاز". تتزامن هذه الواقعة مع تصاعد التوترات السياسية بين البلدين. وزعمت الصورة المشار إليها أن جنودا أستراليين ارتكبوا جرائم حرب، أي قتل مدنيين وسجناء أفغان. مواضيع قد تهمك نهاية وخلص تقرير صدر في وقت سابق من الشهر الحالي إلى أن ثمة "معلومات ذات صدقية" مفادها أن 25 جنديا أستراليا شاركوا في قتل 39 مدنيا وسجينا أفغانيا بين 2009 و 2013. وأدت تحقيقات أجرتها وزارة الدفاع الأسترالية إلى إدانات واسعة، وتخضع هذه المزاعم إلى تحقيق من جانب الشرطة الاسترالية. ما الذي تسبب في الغضب؟ ونشر يوم الاثنين المتحدث باسم وزارة الخارجية الصينية، ليجيان تشاو، صورة مزيفة صورت جنديا أستراليا يحمل سكينا يقطر دما بالقرب من طفل يظهر وهو يحمل حملا. ويبدو أن الصورة إشارة إلى الادعاءات السابقة التي مفادها أن قوات النخبة الأسترالية استخدمت السكاكين في قتل طفلين أفغانيين يبلغان من العمر 14 عاما. وقالت هيئة البث الأسترالية إن قوات الدفاع الأسترالية لم تؤكد هذه المزاعم. غير أن قوات الدفاع الأسترالية لم تعثر على "أدلة موثوقة" بشأن عمليات القتل غير القانونية و"ثقافة المقاتل" داخل وحدات النخبة. وتضمنت الادعاءات أن صغار الجنود شُجِّعوا على إطلاق النار على سجناء في أول عملية قتل لهم. وجاء في تدوينة تشاو: "شعرت بالصدمة لقتل مدنيين وسجناء أفغان على يد جنود أستراليين. ندين بقوة مثل هذه الأعمال، وندعو إلى مساءلتهم". كيف ردت أستراليا؟ طلبت أستراليا من تويتر حذف التغريدة، واصفة إياها بأنها تنطوي على "معلومات مضللة". ووصف موريسون المشاركة بأنها "مقززة فعلا، ومهينة للغاية، وشائنة حقا ". نشر المتحدث باسم الخارجية الصينية الصورة مزيفة يوم الاثنين على تويتر. وأضاف قائلا "ينبغي على الحكومة الصينية أن تشعر بالخجل التام بسبب هذه المشاركة. إنها تقلل من قيمتهم في نظر العالم. إنها صورة خاطئة وافتراء فظيع على قواتنا المسلحة". ومضى قائلا: "أستراليا باشرت عملية شفافة للتحقيق في جرائم الحرب المزعومة، كما هو متوقع من بلد "ديمقراطي، وليبرالي". وأقر بأن هناك توترات "لا شك فيها" بين الدولتين. لكنه قال: "هذه ليست الطريقة التي ينبغي التعامل بها". وحذر بكين من أن بلدانا أخرى في العالم تراقب أعمالها تجاه أستراليا. وهذا تدهور جديد آخر في علاقات البلدين المتوترة أصلا بين هذين الشريكين التجاريين. وقال المتحدث الصيني الأسبوع الماضي إن تقرير جرائم الحرب "كشف بشكل كامل عن نفاق البلدان الغربية التي تردد دائما (أنشودة) حقوق الإنسان والحريات". غير أن شيماء خليل، مراسلة بي بي سي في استراليا، تقول إن تغريدة تشاو صدمت سكوت موريسون بسبب لغته غير الدبلوماسية على الإطلاق إلى حد الآن. وقال رئيس الوزراء الأسترالي إن الحكومة الصينية ينبغي أن تشعر بـ "الخجل" من هذه التدوينة باعتبارها "افتراء شائنا ومثيرا للاشمئزاز". وهذا مؤشر آخر على تدهور العلاقات بين أستراليا والصين في وقت يسود التوتر الشديد بين البلدين، كما أن المصدرين الأستراليين يشعرون بقلق شديد بشأن رسوم جمركية إضافية قد تفرضها الصين على سلع استرالية في ظل نزاع متصاعد بين البلدين، حسب مراسلتنا. واعترف رئيس الوزراء بأن البلدين يواجهان مشاكل لكن هذه التغريدة، كما قال، ذهبت بعيدا. ما وراء هذا التصعيد؟ شهدت العلاقات الثنائية بين البلدين تدهورا سريعا هذه السنة بعدما قادت أستراليا الدعوات إلى فتح تحقيق في أصل وباء فيروس كورونا، والنقاش المستمر بشأن الادعاء السائد بأن ثمة تدخلا في الشؤون الأسترالية. وطبقت الصين في الشهور الأخيرة سلسلة ضربات اقتصادية - بما في ذلك وقف الحركة التجارية والتعريفات - على عشرات الواردات الأسترالية بما في ذلك المشروبات الكحولية، والشعير، ولحوم البقر. ووصفت أستراليا تصرفات الصين بأنها "إكراه اقتصادي"، مؤكدة أنها لن تغير سياساتها. وكان موريسون قد أكد الاثنين أن كبار الوزراء الصينيين مازلوا يرفضون طلبات أستراليا عقد اجتماعات بين الجانبين.

ਚਾਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ, ਇੱਕ ਡਰੀ ਹੋਈ ਔਰਤ, ਇੱਕ ਕਤਲ ਅਤੇ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਅਪਲੋਡ। ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਮੋਜ਼ਾਮਬੀਕ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


الرئاسة السورية قالت إن الأسد عاد إلى دمشق بعد لقائه بوتين وناقش الرئيسان خلال اجتماعهما الحملة العسكرية المشتركة على تنظيم "الدولة الإسلامية" في سوريا، بحسب ما قاله متحدث باسم الكرملين. وقال المتحدث، ديمتري بيسكوف، للصحفيين "جاء رئيس الجمهورية العربية السورية في زيارة عمل إلى موسكو أمس، وعقد محادثات مع الرئيس الروسي فلاديمير بوتين". في غضون ذلك، أعلن الجيش الروسي أن طائراته الحربية ضربت 83 هدفا في سوريا في الساعات الـ 24 الماضية. وقال الناطق باسم وزارة الدفاع بموسكو ايغور كوناشنيكوف إن "الطائرات الروسية في سوريا نفذت 46 طلعة قتالية ضربت خلالها 83 هدفا تعود لتنظيم الدولة الاسلامية الارهابي"، مضيفا أن الغارات وقعت في محافظات ادلب وحلب ودير الزور ودمشق وحماة. مواضيع قد تهمك نهاية وكانت روسيا قد بدأت غارات جوية في سوريا نهاية شهر سبتمبر/أيلول الماضي. وتقول موسكو إنها تستهدف تنظيم "الدولة الإسلامية" والجماعات المسلحة الأخرى التي تقاتل قوات الحكومة السورية. وقال كوناشنيكوف ايضا إن وزارة الدفاع الروسية رصدت محادثات بين قادة تنظيمي داعش وجبهة النصرة في سوريا ناقشوا فيها امكانية توحد التنظيمين لمواجهة الجيش السوري. وقالت الرئاسة السورية إن الرئيس الأسد عاد إلى دمشق عقب لقائه بوتين، وإن الزيارة كانت تلبية لدعوة من الرئيس الروسي. الرئيس الروسي وصف سوريا خلال الجتماع بالدولة الصديقة وهذه هي أول زيارة خارجية للرئيس السوري منذ اندلاع انتفاضة 2011. وقال الرئيس الروسي إنه سيعمل مع قادة القوى الكبرى في العالم على حل سلمي في سوريا. وجاء في بيان الكرملين أن الرئيس السوري قال "أود أولا التعبير عن امتناني الكبير لقيادة روسيا الاتحادية جميعها للمساعدة التي تقدمها لسوريا". وأضاف "إن لم يكن بسبب أعمالكم وقرارتكم، فإن الإرهاب الذي انتشر في المنطقة، كان يمكن أن يبتلع منطقة أكبر، وأن يتوسع على نطاق أكبر". وحيا بوتين الشعب السوري لتصديه للمتشددين "بمفردهم تقريبا"، قائلا إن الجيش السوري أحرز مؤخرا نجاحا في أرض المعركة. وزير الدفاع الروسي تعهد بمواصلة بلاده مد الدعم العسكري للحكومة السورية وأعرب بوتين عن استعداده لمساعدة سوريا - التي وصفها - بحسب بيان الكرملين - بالصديقة، عسكريا وفي العملية السياسية أيضا. وقال بوتين إن آمال موسكو في مد العون "الإيجابي في القتال" هي "إمكانية تحقيق حل طويل الأمد على أساس عملية سياسية بمشاركة كل القوى السياسية، والجماعات الدينية والعرقية". تحليل: بقلم محلل الشؤون الدبلوماسية جوناثان ماركوس تعد زيارة الأسد المفاجئة لموسكو علامة على الثقة المتنامية لدي الرئيس السوري بشار الأسد. فهو يشعر بالأمان في أن يغادر دمشق لأول مرة منذ بدء الحرب الأهلية في سوريا. وهي أيضا رمز ملموس على ثقة روسيا في الحكومة السورية الحالية. وتظهر رؤية الرئيس الأسد في موسكو أن الرئيس بوتين لا شك - في الوقت الراهن على الأقل - يعتزم تعضيد وضع الأسد. لكن الرحلة قد تشير أيضا إلى مرحلة جديدة في جهود روسيا الرامية إلى طرح خطة دبلوماسية جنبا إلى جنب التدخل العسكري في سوريا. وفي هذا أيضا إشارة إلى أن روسيا تتعامل مع الأسد، وأنه - في الوقت الراهن على الأقل - يجب أن يكون جزءا من أي حل مؤقت. وقال وزير الدفاع الروسي، سيرغي شويغو: "ستواصل روسيا مد الحكومة السورية بالدعم العسكري في قتالها لمسلحي تنظيم "الدولة الإسلامية". ونقلت عنه وكالة إنترفاكس للأنباء قوله "تقدمت قوات الحكومة السورية، مع دعمنا الجوي، من الدفاع إلى الهجوم، وحررت جزءا من أراضيها التي كانت تحت سيطرة المسلحين". وأضاف شويغو "نعتزم مواصلة توفير المساعدة للسلطات الشرعية في سوريا، وتهيئة الظروف لحل لهذا الصراع". اتصالات وفي وقت لاحق، أجرى الرئيس الروسي مكالمات هاتفية مع نظيره التركي رجب طيب اردوغان والعاهل السعودي الملك سلمان بن عبدالعزيز. وأطلع الرئيس بوتين الزعيمين على "نتائج زيارة الرئيس الأسد الى موسكو."

ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਏਜੰਡਾ ਦੇ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨਾਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੋਦੀ ਚੀਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੁਹਾਨ ਗਏ ਸਨ। ਵੁਹਾਨ ਅਤੇ ਸੋਚੀ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਰਸਮੀ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਕਿਸ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ? ਮੋਦੀ ਦਾ ਟਵੀਟ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਉਠ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਜਾਪਾਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚੀਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚੀਨ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਕੋਆਪਰੇਸ਼ਨ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਹ ਵੀ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਮੋਦੀ ਰੂਸ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹਨ? 21 ਮਈ ਨੂੰ ਮੋਦੀ ਸੋਚੀ ਵਿੱਚ ਪੁਤਿਨ ਨਾਲ 4-5 ਘੰਟੇ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੇ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, "ਸਾਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।" ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਪੁਤਿਨ ਵਿਚਾਲੇ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਗੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੀਏਏਟੀਐਸਏ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਸੀਏਏਟੀਐਸਏ ਦਾ ਯਾਨਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ 'ਕਾਊਂਟਰਿੰਗ ਅਮੇਰੀਕਾਜ ਐਡਵਰਸਰਿਜ ਥਰੂ ਸੈਕਸ਼ਨਸ ਐਕਟ।' ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਰੂਸ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਰੂਸ-ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਸੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਸੌਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਦੇਸ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪਵੇ। ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲਾਬਿੰਗ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰੂਸ ਕੋਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਅਸਰ ਸਟਾਕਹੋਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਚੀਟਿਊਟ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ 68 ਫੀਸਦੀ ਹਥਿਆਰ ਰੂਸ ਕੋਲੋਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲੋਂ 14 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਇਸਰਾਇਲ ਕੋਲੋਂ 8 ਫੀਸਦ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ 2012 ਤੋਂ 2016 ਵਿਚਾਲੇ ਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਸਰਾਇਲ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰੂਸ ਦਾ ਕੋਈ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਕੋਆਪਰੇਸ਼ਨ (ਐਸਸੀਓ) ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸ਼ਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵੀ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਐਸੀਓ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵੇਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤਾ ਤੋੜਨ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਪੈਟ੍ਰੋਲੀਅਮ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਰਹੇਗਾ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਬੰਧ ਕਦੇ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਦੋਸਤ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਡੂੰਘੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੰਜੇ ਪਾਂਡੇ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੂਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਬੰਧ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਟਿਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਹੈ ਰੂਸ ਸੰਜੇ ਪਾਂਡੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨਾ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੂਸ ਨੂੰ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਉਹ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰੂਸ ਨੂੰ ਚੁਣੇ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ। ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧ ਕਦੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਮਿੱਠਾ ਸਬੰਧ ਬਣਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਦੀ ਵੀ ਇਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।" ਰੂਸ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਰੀਬੀ ਵੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀਟੋ ਪਾਵਰ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਬਦਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ 6 ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਸਪੀਕਰਾਂ ਦਾ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ 'ਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ੱਕ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੀ ਦੋਸਤੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੋ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਖ਼ਵਜਾ ਆਸਿਫ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਯੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੂਸ ਦੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਭਾਰਤ, ਚੀਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪਾਂਡੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸੇ ਸੋਚ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਬਦਲ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਲੂਚਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਨੇਤਾ ਡਾਕਟਰ ਜੁਮਾ ਮਾਰੀ ਬਲੋਚ ਪਿਛਲੇ 18 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਸਾਲ 17 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਸਪੂਤਨਿਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਬਲੂਚਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਹਾਈਜੈਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਹੋਣ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਦੋਸਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਰਾਰ ਨੂੰ ਪੁੱਟਣਾ ਮੋਦੀ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


فرضت الشرطة طوقا أمنيا حول مسرح الجريمة وسط برمنغهام. وكانت واقعة الطعن الأولى قد حدثت في منطقة كونستيتيوشن هيل في الثانية عشرة والنصف صباحا بالتوقيت الصيفي للمملكة المتحدة (11.30 مساء السبت بتوقيت غرينتش)، ثم اتجه منفذ الهجوم إلى منطقة أخرى ليسدد طعنات لأشخاص آخرين بشكل عشوائي، وفقا الشرطة. ورجحت الشرطة أن عملية الطعن ليست ذات طابع إرهابي، ولا علاقة لها بأنشطة عصابات أو إثارة فوضى. وقال المحققون في قضية القتل إنهم يقومون في الوقت الراهن بمطاردة مشتبه به واحد فقط. وحثت الشرطة أي شخص لديه تسجيل لما حدث بواسطة كاميرات المراقبة أو على الهواتف الذكية أن يتواصل معها. مواضيع قد تهمك نهاية وأسفر الطعن عن مقتل رجل، وإصابات بالغة الخطورة لرجل وإمرأة بينما خلف إصابات لا تهدد الحياة لخمسة آخرين. يفحص خبراء الأدلة الجنائية مسرح الجريمة. وقال مقدم الشرطة ستيف غراهام إن منفذ الطعن هاجم عددا من الناس في شوارع ليفري ستريت، وإرفينغ ستريت، وأخيرا في هيرلي ستريت حيث تقاطع غاي فيلدج والحي الصيني، وذلك حوالي الساعة الثانية والنصف صباحا بالتوقيت الصيفي للمملكة المتحدة. وأشارت الشرطة إلى أنه لا يوجد دليل على أن الهجوم كان جريمة كراهية. وأضافت أن عناصر من الشرطة، بينهم أفراد مسلحون، ينتشرون في أرجاء المدينة لطمأنة الناس. وأشار غراهام أيضا إلى أن عددا من الناس أخبروا الشرطة بأوصاف المشتبه به في واقعة الطعن، لكنه أكد أنه لن يتمكن من الإفصاح عن أية تفاصيل في الوقت الحالي. وقال مسؤول الشرطة في المدينة إن "الأحداث التي شهدتها الساعات الأولى من صباح اليوم كانت مأساوية، وصادمة، ومروعة دون شك". وأضاف: "يبدو أنه كان هجوما عشوائيا لأننا لم نكتشف أية علاقة تربط ضحايا الهجوم لا في طبيعتهم، ولا في الأماكن التي كانوا يتواصلون فيها اجتماعيا". وتابع: "نرجو أن تتأكدوا من أننا نفعل كل ما في وسعنا بالفعل للعثور على المسؤول عما حدث أيا كان، وأن نفهم لماذا حدث ذلك بالضبط". عثر المحققون على سكين في بالوعة بالقرب من موقع الطعن، لكن صلتها بالحادث لم تثبت بعد وقال سافاز سفرانتزيس، الذي يعمل بالقرب من مسرح الجريمة، إنه رأى رجلا يسدد عدة طعنات لفتاة، لكن الناس ظنوا أنه يهاجمها لسرقة قلادة كانت في رقبتها. وأضاف: "كان يفعل ذلك بدم بارد، ولم يبد عليه الفزع مما فعل ولا يصدر أي رد فعل تجاه أي شيء. فبعد أن سدد للفتاة خمس أو ست طعنات، مضى في طريقه كأن شيئا لم يحدث". وعثرت الشرطة على سكين في بالوعة، لكن غراهام قال إنه لا يزال من المبكر تأكيد أن لها علاقة بالقضية. وأضاف: "أعتقد أن ما يرجحه ذلك (العثور على سكين في البالوعة) هو الطبيعة الشاملة لتحقيقنا - وهو أن لدينا عناصر نزلت إلى المجارير - ولدينا أيضا مستوى من البحث التفصيلي يحدث الآن". وقال دايفيد ناش، الذي يدير حانة في هيرست ستريت، إنه "بعد ليلة عادية" سمع شخصا يصرخ "أوقفوه - لقد طعن شخصا لتوه"، وذلك بين الساعة الثانية والثانية والربع من صباح الأحد. وأضاف: "كانت الحانات تستعد لإغلاق أبوابها، وما عرفناه لاحقا أن المنطقة أصبحت تعج بمركبات التدخل المسلح، وسيارات الشرطة العادية، ورجال شرطة يسيرون على الأقدام، وسيارات إسعاف". وتابع: "ظهروا فجأة كأن الأرض انشقت عنهم، وامتلأت المنطقة بهم، ثم رأينا طائرة هليكوبتر تحلق أعلى المكان". وأشار إلى أنه بعد ذلك رأى مسعفين يعالجون شخصين أصيبا بطعنات. وقال ناثان هدسون، مسؤول الإسعاف، إن 14 سيارة إسعاف توجهت إلى موقع الحادث، وكان هو من بين 11 مسعفا أُرسلوا للمساعدة. وتقدم رئيس الوزراء البريطاني بوريس جونسون بالشكر لخدمات الطوارئ التي وصفها بأنها "تعمل بجد في مسرح الجريمة". أغلب شوارع المنطقة مغلقة أمام حركة المرور بسبب قيود مفروضة للحد من وباء فيروس كورونا. وأضاف، في تغريدة نشرها على حسابه على موقع التواصل الاجتماعي تويتر: "قلبي مع كل من تأثر بهذا الحادث المروع الذي وقع في برمنغهام الليلة الماضية". وقالت شاهدة العيان كارا كوران، وهي منظمة حفلات في مركز أركاديان، إن تلك الليلة كانت الأكثر ازدحاما بالأعمال التي تقوم بها منذ بداية الإغلاق. وأضافت أنها انتهت من دوامها حوالي الساعة الثانية عشرة والنصف صباحا وتوجهت لتناول الشراب مع زملائها عندما سمعت "ضجة مدوية وأصوات تدل على فوضى عارمة". وكانت الشوارع في المنطقة مغلقة أمام المرور في ذلك الوقت نظرا للقيود المفروضة للحد من انتشار فيروس كورونا. وقال ديفيد جامييسون، رئيس مفوضية الشرطة ومكافحة الجريمة في ميدلاندز، إن الشرطة تعمل بالتعاون مع مجلس المدينة لدراسة ما إذا كان ينبغي "اتخاذ المزيد من الإجراءات في وسط المدينة" عقب عمليات الطعن. وأضاف: "ارتفاع وتيرة العنف أمر لا مفر منه نظرا للوباء، إذ يعاني الناس مشاعر كبت وبعضهم يعاني ضبابية تحيط بالمستقبل".

ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਮੁਤਾਬਕ ਛੁਰੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰਦਾਤ ਬ੍ਰਿਟਨ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਤੀਂ ਸਾਢੇ 12 ਵਜੇ ਕੌਸਟੀਟਿਊਸ਼ਨ ਹਿਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਤਲ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ ਚਲ ਗਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਹੀ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਛੁਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕਿਸੇ ਅੱਤਵਾਦੀ, ਗੈਂਗਵਾਰ ਜਾਂ ਹੋ ਝਗੜੇ ਨਾ ਜੁੜੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਹੀ। ਕਤਲ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਤਾਲ ਕਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਇੱਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਵੀ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਫੁਟੇਜ਼ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੇ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਟੀਵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਔਰਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਪਰ ਬਾਕੀ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਮਿੰਘਮ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ਧਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕ "ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ" ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ। ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ 00:30 (BST) ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਤੇਜ਼ਧਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ , ਜਿਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ। ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਮੇਅਰ ਐਂਡੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਰਸਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ "ਸਬੰਧਤ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ"। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਅਜੇ ਔਖਾ ਹੈ। 11 ਵਜੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇਕ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਾਰਨ? ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਨਿਕ ਕਲਿਥੇਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਘਟਨਾ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਗੇ ਵਿਲੇਜ, ਚੀਨੀ ਕੁਆਰਟਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਅਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ।" ਸਾਡੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਰਵਿੰਗ ਸਟ੍ਰੀਟ 'ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਘਟਨਾ ਦੇ ਅਸਲ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਅੱਧੇ ਮੀਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਨੀਲਾ ਤੰਬੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਦੇ ਹੱਥ ਸ਼ਾਇਦ ਇਥੋ ਕੁਝ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।" "ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ" ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜੋਖਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀਪੜ੍ਹੋ 'ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ' ਆਰਕਾਡੀਅਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਕਲੱਬ ਦੀ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਕਾਰਾ ਕੁਰਨ, ਜੋ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਗਵਾਹ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੌਕਡਾਉਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ ਥਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਅਸਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਲਗਭਗ 00:30 (ਬੀਐਸਟੀ) ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ "ਉੱਚੀ ਧਮਕ ਅਤੇ ਹੰਗਾਮਾ" ਸੁਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਥਾਪਾਈ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ... ਪੱਬ ਅਤੇ ਕਲੱਬ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਲੋਕ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਏ ਕਿ ਹੋ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਔਰਤਾਂ, ਮਰਦ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਜਵਾਨ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਦਮੇ 'ਚ ਹਾਂ।" ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਖ਼ੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਬੰਦ ਹਨ। ਮੇਅਰ ਐਂਡੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਫ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ "ਹਰਸਟ ਸਟ੍ਰੀਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਕਈ ਲੜੀਵਾਰ ਘਟਨਾਵਾਂ" ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੇ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਇਲਾਕਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।" ਵੈਸਟ ਮਿਡਲੈਂਡਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ਖਮੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਿੰਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹਨ।" ਫੋਰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਜ਼ਖਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਮਿਲੇ। ‘ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ’ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ: "ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਘਟਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" ਫੋਰਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਸਾਈਮਨ ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖਾਣ ਪੀਣ ਲਈ ਮੇਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਡੋਮਿਨਿਕ ਰਾਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਚੌਕਸ" ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।। ਬੀਬੀਸੀ 1 ਦੇ ਐਂਡਰਿਊ ਮਾਰ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਘਟਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਪੂਰੀ ਹਮਦਰਦੀ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। " ਇਹ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕਿ ਇਹ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تلميذة ترفع لافتة تدعو إلى الحديث عن المحظور والنقاش العلني عن الدورة الشهرية تُستبعد المرأة الحائض في الهند من المناسبات الاجتماعية والدينية منذ زمن طويل بسبب الاعتقاد بأنها غير طاهرة. وتواجه هذه الأفكار البالية رفضاً ملحوظاً في الفترة الأخيرة وخاصة من قبل النساء المتعلمات في المدن والمناطق الحضرية. أخبار صادمة أظهر تقريران حديثان أن علاقة الهند الشائكة للغاية مع الحيض مازالت كما هي ولم تتغير حتى الآن. ففي ظل غياب المؤسسات وفرص التعليم، تُجبر غالبية النساء، وخاصة بنات الأسر الفقيرة على اللجوء إلى خيارات لها آثار بعيدة المدى وغير قابلة للإصلاح على صحتهن ومستقبلهن. وكانت البداية من ولاية "ماهاراشترا الغربية"، حيث كشفت وسائل الإعلام الهندية، أن آلاف الشابات خضعن لعمليات جراحية لإزالة الرحم في السنوات الثلاث الماضية. وفي عدد كبير من الحالات قمن بذلك بغرض الحصول على فرصة عمل في مجال قطع قصب السكر. وكل عام، تهاجر الآلاف من الأسر الفقيرة من مناطق مثل ( بيد وعثمان آباد وسانجلي وسولابور) إلى المناطق الغربية الأكثر ثراءً في ولاية ماهاراشترا والمعروفة باسم "حزام السكر"، للعمل لمدة ستة أشهر في حقول قصب السكر. وبمجرد وصول هذه الأسر إلى تلك الحقول، تصبح تحت رحمة المقاولين الجشعين الذين يستغلونها إلى أقصى حد. هل تخفف الإبر الصينية من أعراض انقطاع الطمث؟ التربية الجنسية: تدريس العناية بالصحة خلال فترة الطمث سيكون إجباريا في مدارس بريطانيا انقطاع الطمث المبكر: كيف تبدو الحياة قبل الثلاثين؟ عشرات الالاف من النساء في الهند يعملن في حصد قصب السكر نساء بلا أرحام في البداية، يتردد المقاولون في تشغيل النساء لأن العمل في حقول قصب السكر، عمل شاق للغاية، وقد تتوقف النساء عن العمل ليوم أو يومين خلال فترة الحيض، إلا أنه يتوجب عليهن دفع غرامة عن كل يوم عطلة. أما الظروف المعيشية في مكان العمل، فليست مثالية على الإطلاق، إذ يتعين على العائلات أن تعيش في أكواخ أو خيام بالقرب من الحقول، ولا توجد مراحيض أو حمامات، وبما أن الحصاد يستمر في بعض الأحيان حتى ساعات متأخرة في الليل، فلا يوجد وقت محدد للنوم أو الاستيقاظ. وعندما يحين موعد الدورة الشهرية، يصبح الأمر أكثر صعوبة للنساء العاملات، إذ تصاب العديد منهن بالتهابات نسائية وغيرها بسبب الظروف الصحية السيئة. ويقول النشطاء في المنطقة، إن الأطباء عديمي الشفقة يشجعون النساء على الخضوع لعمليات جراحية غير ضرورية، حتى لو كن يعانين من أمراض بسيطة وقابلة للعلاج بالأدوية. ونظراً لأن معظم النساء في هذه المناطق يتزوجن في سن مبكرة، فإن العديد منهن لديهن ما بين طفلين إلى ثلاثة أطفال بحلول منتصف العشرينات من أعمارهن. ولأن الأطباء لا يخبرونهن بالمشاكل التي قد يواجهنها إذا ما خضعن لعملية استئصال الرحم، تظن الكثيرات منهن أنه لا ضير من التخلص من أرحامهن. وقد حول هذا الأمر العديد من القرى في المنطقة إلى "قرى نساء بلا أرحام". وبعد أن أثيرت القضية الشهر الماضي في مجلس الولاية من قبل المشرّعة نيلام غورهي، اعترف وزير الصحة في ولاية ماهاراشترا، إكناث شيندا، بأنه "كانت هناك 4560 عملية استئصال للرحم في غضون ثلاث سنوات، ولكن ليس جميعهن لعاملات في حقول قصب السكر". وقال الوزير إنه جرى تشكيل لجنة للتحقيق في العديد من الحالات. تأخر انقطاع الطمث "قد يزيد مخاطر الإصابة بالسكري" تعمل في صناعة الملابس في ولاية تاميل نادو 300 ألف امرأة مسكنات ألم بدلاً من الإجازة وتقول براجاكتا دولاب من قسم اللغة الماراثية في بي بي سي، التي زارت قرية "فانجاروادي" في مقاطعة بيد، يهاجر 80 في المئة من القرويين في الفترة الواقعة بين أكتوبر/ تشرين الأول ومارس/ آذار من كل عام، للعمل في حقول قصب السكر، وإن نصف النساء في القرية خضعن لعمليات استئصال الرحم، معظمهن دون سن الأربعين، وبعضهن في العشرينات من العمر. وقالت العديد من النساء اللائي قابلتهن، إن صحتهن تدهورت منذ خضوعهن لعمليات جراحية. وتحدثت إحدى النساء عن الألم المستمر في مناطق مختلفة من جسمها مثل الظهر والعنق والركبة وعن معاناتها من تورم اليدين والقدمين والوجه عندما الاستيقاظ كل صباح. وشكت امرأة اخرى من الدوار المستمر وكيف أنها كانت غير قادرة على المشي حتى لمسافات قصيرة. ونتيجة لذلك، إنهما لم تعودا قادرتان على العمل في الحقول حسبما قالتا. دراسة: آلام الطمث تؤثر سلبا على قدرة النساء العاملات أما الخبر الآخر، فكان من ولاية "تاميل نادو" الجنوبية، وهو مفزع بنفس الدرجة. إذ تقول العاملات في صناعة الملابس الجاهزة والتي تبلغ قيمتها مليارات الدولارات، إنهن أعطين أدوية غير معروفة أثناء العمل بدلاً من الحصول على يوم إجازة عندما اشتكين من آلام الدورة الشهرية. ووفقاً لتحقيق قامت به مؤسسة "طومسون رويترز"، وبناءً على مقابلات مع حوالي 100 امرأة يعملن في خياطة الملابس، إنه نادراً ما تُوفر لهن الأدوية من قبل أخصائيين طبيين، وإنه بسبب الظروف المعيشية الصعبة، لا يستطعن تحمل عبء خسارة أجرة يوم عمل واحد خلال الدور الشهرية. وقالت جميع النساء اللواتي تمت مقابلتهن، إنهن تلقين عقاقير، وقالت أكثر من نصفهن إنه نتيجة لتلك العقاقير، عانين من مضاعفات صحية. كما أكدت معظمهن إنه لم يتم إخبارهن باسم العقاقير أو تحذيرهن من أي آثار جانبية محتملة لها. ورجّحت العديد من النساء أن مشاكلهن الصحية ناجمة عن تلك الأدوية، وتشمل الاكتئاب والقلق والتهابات المسالك البولية والأورام الليفية والإجهاض. لماذا تفجر العنف في ولاية هندية بعد زيارة امرأتين لمعبد هندوسي؟ انخفاض نسبة عمل النساء وقد أجبرت تلك التقارير السلطات على اتخاذ الإجراءات المناسبة. ووصفت اللجنة الوطنية للمرأة، حالة النساء في ماهاراشترا بأنها "بائسة ومثيرة للشفقة "، وطلبت من حكومة الولاية منع مثل هذه "الفظائع" في المستقبل. وفي تاميل نادو، قالت الحكومة إنها ستراقب صحة العاملات في صناعة الملبس الجاهزة. وتأتي هذه التقارير في وقت تُبذل فيه محاولات في جميع أنحاء العالم لزيادة مشاركة المرأة في العمالة من خلال تنفيذ سياسات تراعي الاختلافات والفوارق بين الجنسين. ومما يدعو إلى القلق، أن نسبة مشاركة المرأة في سوق العمل في الهند قد انخفضت من 36 في المئة في الفترة الواقعة ما بين 2005 و 2006، إلى 25.8 في المئة في الفترة ما بين 2015 و2016. وليس من الصعب فهم السبب وراء ذلك لو نظرنا إلى الظروف الصحية التي تجبر النساء على العمل فيها. تعتبر الدورة الشهرية في مناطق عديدة من الهند عاراً وتُستبعد المرأة من المناسبات الدينية والاجتماعية قانون إجازة الطمث وفي إندونيسيا واليابان وكوريا الجنوبية وعدد قليل من البلدان الأخرى، تُمنح للنساء إجازة لمدة يوم واحد في فترة الدورة الشهرية، كما تقوم العديد من الشركات الخاصة في تلك البلدان بذلك أيضاً. وتقول أورفاشي براساد، أختصائية السياسة العامة في الهند: "في ولاية بهار الهندية، تسمح الحكومة للموظفات بأخذ يومين عطلة إضافيين كل شهر منذ عام 1992، ويبدو أن هذه السياسة تعمل بشكل جيد للغاية". وفي العام الماضي، قدمت نائبة برلمانية مشروع قانون "استحقاقات الدورة الشهرية" للبرلمان، بهدف منح إجازة لمدة يومين كل شهر لكل امرأة عاملة في البلاد. وتقول براساد إن هناك تحديات أمام تنفيذ أي سياسة في دولة كبيرة مثل الهند وخاصة في القطاع غير المنظم، حيث تحتاج إلى مزيد من الرقابة. وتضيف: "إذا بدأنا بالقطاع العام، فقد يساعد ذلك على تغيير العقليات وإزالة وصمة العار التي تحيط بالحيض في الهند، ما نحتاج إليه من أجل أن يتخذ القطاع الخاص المنظم القوي والحكومة موقفاً واضحاً، قيام أشخاص في القمة بإرسال الرسائل والإشارات الصحيحة، وعلينا أن نبدأ من مكان ما لنرى التغيير في القطاع غير المنظم أيضاً في نهاية المطاف". مشروع قانون "استحقاقات الطمث" يتعلق بالعاملين في القطاع الخاص، لذا فمن غير المرجح أن يصل إلى الكثيرين، ولكن إذا أصبح قانوناً، فمن المحتمل أن يفيد النساء اللائي يعملن في معامل إنتاج الملابس الجاهزة في تاميل نادو وسيتعين عليها تطبيقه. لكن مثل هذه التدابير في مجال الرعاية الاجتماعية، نادراً ما تفيد العاملين في القطاع غير المنظم الواسع في الهند، وهذا يعني أن النساء كالعاملات في حقول قصب السكر في ماهاراشترا سيبقين تحت رحمة المقاولين.

ਮਾਹਵਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਹਵਾਰੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ 'ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਰਮ' ਦਾ ਮਸਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਤਬਕੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਾਹਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਗਰੀਬ ਤਬਕੇ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਬਦਲ ਚੁਣਨ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਅਜਿਹਾ ਮਾਮਲਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਨੂੰ ਕਢਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਹਰ ਸਾਲ, ਬੀੜ, ਸੋਲਾਪੁਰ, ਉਸਮਾਨਾਬਾਦ ਅਤੇ ਸਾਂਗਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਸੂਬੇ ਦੇ ਅਮੀਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ 'ਸੂਗਰ ਬੈਲਟ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਹ ਲੋਕ ਲਾਲਚੀ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਦਯਾ ਭਾਵਨਾ ਸਦਕਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਠੇਕੇਦਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਗੰਨਾ ਕਟਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਫੀ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਔਰਤਾਂ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦਿਨ ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਾ ਆਉਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਰਮਾਨਾ ਭਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਝੋਪੜੀਆਂ ਜਾਂ ਟੈਂਟਾਂ 'ਚ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਥਰੂਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਦਾ ਕਟਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੌਣ-ਉਠਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਹਵਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਉਂ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 20-30 ਦੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਆਉਂਦਿਆਂ-ਆਉਂਦਿਆਂ ਉਹ 2-3 ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਮਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਸਬੰਧੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਕੱਢਵਾ ਕੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 40 ਦੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਪਿੰਡ "ਬਿਨਾਂ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਔਰਤਾਂ" ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਨੀਲਮ ਗਰੋਹੇ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆਂ ਤਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਏਕਨਾਥ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੀਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬੀੜ ਵਿੱਚ 4605 ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਕਢਵਾਈ ਹੈ। ਕੀ ਗਰਭ ’ਚ ਪਲ ਰਹੇ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਜਿਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ? ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਬੀੜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੰਜਾਰਵਾੜੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੀਬੀਸੀ ਮਰਾਠੀ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪ੍ਰਜਾਕਤਾ ਧੁਪਲਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਵਿਚਾਲੇ 80 ਫੀਸਦ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ 40 ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੀ ਉਮਰ 30 ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ, ਪਿੱਠ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਉਠਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਸੋਜ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੀ ਪੈਦਲ ਨਹੀਂ ਤੁਰ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੋਵੇਂ ਹੁਣ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਬਚੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਹਵਾਰੀ'ਚ ਦਰਦ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦੂਜੀ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਬਜਾਇ ਬਿਨਾ ਲੇਬਲ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰੀਬ 3 ਲੱਖ ਹੈ ਥਾਮਸਨ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਫਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਸਿਹਤ ਕਰਮੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ 100 ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੇ ਦਰਦ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਵਾਈ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਾਈਡ-ਇਫੈਕਟ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੋਈ ਚਿਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸੀ ਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬੈਚੇਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੇਸ਼ਾਬ 'ਚ ਦਿੱਕਤ ਤੇ ਗਰਭਪਾਤ ਤੱਕ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ 'ਬਹੁਤ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਤਰਸਯੋਗ' ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਮਕਾਜੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟੀ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਉਹ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣਗੇ। ਇਹ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਲਿੰਗਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੇ। ਪਰ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਘਟੀ ਹੈ। ਸਾਲ 200-06 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 36 ਫੀਸਦ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੀ 2015-16 ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਟ ਕੇ 25.8ਫੀਸਦ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜਦ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਜਾਪਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਵਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਨਿਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਮਾਹਿਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਰਵਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਤਾਬਕ, "ਭਾਰਤ 'ਚ ਵੀ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1992 ਤੋਂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਛੁੱਟੀ ਲੈਣ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਰੱਖੀ ਹੈ।" ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂਸਟਰੂਏਲ ਬੈਨੇਫਿਟਸ ਬਿੱਲ' ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਕੰਮਕਾਜੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹਰੇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੋ ਦਿਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ 'ਚ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਹਵਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਿੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਸ ਲਈ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਤਾਕਤਵਰ ਸੰਗਠਿਤ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਇਸ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੇ। ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮੋਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੋ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕਣ।" ਖਤਨਾ (ਫੀਮੇਲ ਜੈਨੀਟਲ ਮਿਊਟਿਲੇਸ਼ਨ) ਹੁੰਦਾ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸਾਨੂੰ ਕਿਤਿਓਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀੰ ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਹੈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" ਮੈਂਸਟਰੂਅਲ ਬੈਨੀਫਿਟਸ ਬਿਲ ਇੱਕ ਨਿਜੀ ਬਿਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਹੀ ਆਸ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੀਆਂ ਕੱਪੜਾ ਫੈਕਟਰੀਆਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 'ਚ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਰਹਿਮੋ-ਕਰਮ 'ਤੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


اعتذر زوكربرغ بعد أيام من ظهور التقارير التي أشارت إلى فشل فيسبوك في حماية بيانات المستخدمين وجاء في بيان الاعتذار أن فيسبوك كان بإمكانها أن تفعل المزيد من أجل تفادي تعرض الملايين من مستخدميها لاستغلال البيانات الشخصية الخاصة بهم في شركة الاستشارات السياسية كمبريدج أناليتيكا. وأضاف: "كان هذا استغلالا سيئا للثقة، واعتذر عما حدث". يأتي الاعتذار وسط توالي ظهور تقارير تشير تلقي فيسبوك تحذيرات من سياساتها لحماية الخصوصية التي وصفتها التقارير بأنها كانت على درجة كبيرة من الضعف في 2011. واحتل الاعتذار الصفحات الأخيرة من عدد من الصحف البريطانية من أحجام مختلفة مثل صنداي تليغراف، وصنداي تايمز، وميل أون صنداي، والأوبزرفر، وصنداي ميرور، وصنداي إكسبرس. وفي الولايات المتحدة، نشر اعتذار زوكربرغ على كامل الصفحات الأخيرة لصحف نيويورك تايمز، وواشنطن بوست، وول ستريت جورنال. وقال رئيس فيسبوك في الاعتذار المنشور في أغلب الصحف العالمية الكبرى إن تطبيقا إلكترونيا في شكل استبيان "سرب بيانات فيسبوك الخاصة بملايين المستخدمين في 2014". وأضاف "أنا آسف لأننا لم نبذل المزيد من الجهد في ذلك الوقت، لكننا نتخذ في الوقت الحالي خطوات تضمن عدم تكرار ما حدث". جاء البيان مؤكدا على ما جاء في تصريحات سابقة لمارك زوكربرغ الأسبوع الماضي بعد ظهور تقارير فضيحة خصوصية البيانات والإعلان عن فتح تحقيق فيما زعمته تلك التقارير في أوروبا والولايات المتحدة، علاوة على هبوط حاد في القيمة السوقية لشركة فيسبوك. لم يتضمن بيان اعتذار زوكربرغ أي إشارة إلى كمبريدج أناليتيكا، اطرف الثالث في فضيحة خصوصية البيانات وشدد الرئيس التنفيذي للشركة على أن فيسبوك غيرت قواعدها بما يضمن عدم تكرار ذلك مرة ثانية، قائلا: "تحققنا من كل التطبيقات التي تستخدم كما كبيرا من البيانات قبل تدارك ما حدث، إذ نتوقع وجود تطبيقات مشابهة". وأكد أنه بمجرد اكتشاف أي من هذه التطبيقات سوف تحذف على الفور وأن فيسبوك سوف يخطر أي من المتضررين منها على الفور. ولم يتطرق بيان الاعتذار لفيسبوك إلى ذكر شركة كمبريدج أناليتيكا البريطانية، التي أعلنت أنها لم ترتكب أي مخالفة فيما يتعق بفضيحة خصوصية البيانات. أصل المشكلة في 2014، دعت فيسبوك مستخدميها إلى تجربة تتضمن التعرف على طبيعة شخصياتهم ومن أي نوع هي عبر استبيان طوره ألكسندر كوغان، أستاذ باحث في جامعة كمبريدج، وأطلق عليه اسم "حياتك الرقمية". وجمع التطبيق بيانات شخصية لحوالي 270 ألف من مستخدمي فيسبوك، لكنه جمع أيضا بعض البيانات المنشورة في الوضع العام على موقع التواصل الاجتماعي دون علم المستخدمين. لكن فيسبوك قامت بعد ذلك بتغيير عدة تطبيقات جمع البيانات التي تعمل بنفس الطريقة. وقال كريستوفر وايلي، أحد المهتمين بالمخالفات الإلكترونية، إن البيانات الشخصية لحوالي 50 مليون مستخدم على موقع التواصل الاجتماعي فيسبوك جمعت بياناتهم بمعرفة كمبريدج أناليتيكا قبل تشديد قواعد موافقة المستخدمين. وزعم وايلي أن البيانات بيعت لكمبريدج أناليتيكا، وهي شركة لا علاقة لها بجامعة كمبريدج، فاستخدمتها في تصنيف المستخدمين نفسيا وإمدادهم بأخبار وموضوعات مؤيدة لترامب أثناء انتخابات الرئاسة الأمريكية في 2016. لكن فيسبوك قالت إنها لم تعلم أن كوغان، مطور تطبيق جمع البيانات، باع البيانات للشركة البريطانية التي حملت كوغان مسؤولية أي خرق لقواعد استغلال بيانات المستخدمين. تلقت فيسبوك تحذيرات من مفوض حماية البيانات الأيرلندي من ضعف سياسات تأمين البيانات لديها من جهته، قال الأستاذ الجامعي إن أناليتيكا أخبرته بأن العمل يسير في إطار قانوني دون أي مخالفات، وأنه أصبح "كبش فداء" لفيسبوك وأناليتيكا. هل تلقت فيسبوك تحذيرات على مستوى الخصوصية منذ سبع سنوات؟ قالت صحيفة التليغراف البريطانية إن مفوض حماية البيانات في أيرلندا حذر فيسبوك من ضعف سياسات الأمن الإلكتروني التي وصفها بأنها "ضعيفة جدا لدرجة لا تمكنها من التصدي لأي انتهاك، وذلك في 2011، أي قبل حدوث الانتهاكات بثلاث سنوات". وعقب مراجعة الموقف بالنسبة لفيسبوك، قال المفوض الأيرلندي إنه استند في تحذيره إلى مطورين يعملون لصالحه في رصد معلومات عن قواعد الأمن الإليكتروني لدى موقع التواصل الاجتماعي فيسبوك، واصفا هذه القواعد بأنها "لم تكن جيدة بما فيه الكفاية لضمان أمن بيانات المستخدمين". وأشارت تقارير إلى أن الإجراءات التي اتخذتها فيسبوك للحد من اختراق بيانات المستخدمين لم تكن كافية "لضمان تمتع بيانات المستخدمين بالحماية أثناء استخدام تطبيقات طرقف ثالث " عبر موقع التواصل الاجتماعي. وقالت فيسبوك إنها تعمل على تعزيز حمايتها للبيانات بعد توصيات مفوض حماية البيانات الأيرلندي وأنه خبراء قالوا إنها تعزيزات جيدة في 2012. وأضافت الشركة أنها أحدثت تغييرا شاملا لمنصتها للتواصل الاجتماعي في 2014.

ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸੀਨੇਟਰ ਮਿਸੇਡ ਫਿਨਸਟਿਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਚੋਣਾਂ ਬਾਹਰੀ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾਂ ਹੋਣ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਰਜੀਹ ਦੇਵਾਂਗੇ।'' 'ਚੋਣਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਵਾਂਗੇ' ''ਸਾਲ 2018 ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਮੈਕਸਿਕੋ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਸਾਲ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਅਹਿਮ ਹੈ।'' "ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਣ।'' ਮਿਸੇਜ ਫਿਨਸਟਿਨ ਨੇ ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਗੇ ਤਾਂ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੇਕ ਅਕਾਊਂਟਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭੜਕਾਊ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜ਼ੁਕਰਬਰਗ ਨੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, 'ਉਹ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਮੰਤਵਾਂ ਲਈ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕੇ'। ਡਾਟਾ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤਹਿ ਤੱਕ ਜਾਣਗੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭ ਲਈ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦਾ ਡਾਟਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ । ਜ਼ੁਕਰਬਰਗ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੇਸਬੁਕ ਨੂੰ ਡਾਟਾ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰੂਸ ਦੇ ਇਸ ਕਥਿਤ ਦਖਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਹੋੜ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਹਤਰ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।" ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਮੰਤਵਾਂ ਲਈ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕਿਆ ਜ਼ੁਕਰਬਰਗ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਐਨੀਲਿਟਕਾ ਡਾਟਾ ਸਕੈਂਡਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਨੇ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2016 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਰੂਸੀ ਦਖਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਉਂਸਲ ਰੌਬਰਟ ਮੂਲਰ ਨੇ ਵੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਜ਼ੁਕਰਬਰਗ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਟਾਫ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਗੁਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ।