أسيا بيبي تصر على براءتها وكانت أسيا بيبي قد أدينت في عام 2010، بعد اتهامها بإهانة النبي محمد، في خلاف مع جيرانها. ولكن بيبي تصر على براءتها، غير أنها قضت معظم سنوات سجنها الثماني الماضية في حبس انفرداي. وقد أدى إلغاء الحكم بالفعل إلى احتجاجات عنيفة قادها متشددون يؤيدون قانون التجديف بقوة. وخرجت مظاهرات مناهضة لإلغاء الحكم في كراتشي، ولاهور، وبيشاور، ومولتان. وأفادت تقارير بحدوث اشتباكات بين المتظاهرين والشرطة. وطوقت الشرطة المنطقة الحمراء في العاصمة إسلام أباد، حيث توجد المحكمة العليا التي أصدرت الحكم الجديد، ونشرت السلطات قوات أمنية حتى تبقي المحتجين بعيدا عن المحكمة. وقال كبير القضاة، ثاقب نيسارم، الذي تلا الحكم، إن أسيا بيبي تستطيع الخروج من سجن شايكوبورا، قرب لاهور، فورا، إن لم تكن مطلوبة في أي قضية أخرى. ولم تكن أسيا في قاعة المحكمة لتسمع الحكم، لكنها لم تصدقه عندما سمعت به وهي في السجن. ونقلت وكالة فرانس برس عنها قولها: "لست أصدق ما أسمعه، هل سيطلق سراحي الآن؟. هل سيدعونني أخرج، حقيقة؟" ما الذي اتهمت به أسيا بيبي؟ بدأت محاكمة أسيا، واسمها الكامل أسيا نورين، عقب جدل مع مجموعة من النساء في يونيو/حزيران 2009. في باكستان مناصرون كثيرون لقانون التجديف وكانت النسوة يقطفن بعض الفواكه حينما نشب خلاف على دلو للماء. وقالت النسوة إنهن لا يستطعن لمس الدلو، لأن أسيا استخدمته بوضع كوب فيه، وذلك لأنها نجسة بسبب ديانتها. وادعى ممثلو النيابة أن النساء طلبن - بعد الجدال الذي ثار عقب الحادثة - من بيبي اعتناق الإسلام، وقلن إنها تفوهت بثلاث تعليقات مسيئة للنبي محمد ردا عليهن. ثم تعرضت بيبي للضرب وهي في بيتها، وقال متهموها إنها أقرت وقتها بالتجديف. وقبض عليها عقب ذلك، بعد تحقيق الشرطة معها. ماذا قالت المحكمة العليا؟ زوج أسيا بيبي وابنتها يخشون على سلامتها بعد إلغاء الحكم قال القضاة إن ممثلي الادعاء "لم يستطيعوا بشكل قاطع إثبات القضية، بما لا يدع مجالا للشك". وأضافوا أن القضية بنيت على أدلة واهية، وإن الإجراءات التي اتبعت لم تكن سليمة. وكان اعتراف بيبي المدعى قد حدث أمام جمع من الناس الذين كانوا "يهددون بقتلها". وأشار الحكم الجديد الذي ألغى الحكم السابق في أكثر من نقطة، إلى القرآن والتاريخ الإسلامي. وانتهى باقتباس من الحديث النبوي، يدعو إلى معاملة غير المسلمين بالحسنى.

ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਸੀਆ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਜ਼ਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਗਏ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਆਸੀਆ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਬੈਂਚ ਨੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਮੀਆਂ ਸਾਕਿਬ ਨਿਸਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਅਤੇ ਟਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਾਲੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।" ਆਸੀਆ ਬੀਬੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਆਸਿਫ਼ ਸਈਦ ਖੋਸਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਕਿ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਂ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੌਤ ਜਾਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਹੈ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਜੁਰਮ ਦਾ ਗ਼ਲਤ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਅਕਸਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਸ਼ਾਲ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਅਯੂਬ ਮਸੀਹ ਕੇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 28 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 62 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਮਲਿਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ੈਜ਼ਾਬਾਦ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਹਾਈਵੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਸਜਿਦਾਂ ਤੋਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉੱਧਰ ਤਹਿਰੀਕ ਲੱਬੈਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਦਰਜਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਨਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਤਹਿਰੀਕ ਲੱਬੈਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਮਾਲ ਰੋਡ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਆਸੀਆ ਬੀਬੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੀਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਤਾਹੀਰਾ ਸ਼ਾਹੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਉਮਦ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਖ਼ੁਦ ਕੈਦੀ ਹਨ। ਕੀ ਹੈ ਮਾਮਲਾ ਆਸੀਆ ਬੀਬੀ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਮਹਿਲਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਰੇ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਆਸੀਆ ਬੀਬੀ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ ਨਿੰਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਗ਼ਲਤ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਫਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ 14 ਜੂਨ, 2009 ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਸੀਆ ਨੂਰੀਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫਾਲਸੇ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਆਸੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨਿਊਯਾਰਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਆਸੀਆ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਆਸੀਆ ਬੀਬੀ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਮੈਂ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਇਸਾਈ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਗ਼ਲਤ ਹੈ।'' 14 ਜੂਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਸੀਆ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ 14 ਜੂਨ 2009 ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਯਾਦ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਿਨ ਫਾਲਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਖੂਹ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀ ਪਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸਦੀ ਹਾਲਤ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਦੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਚੀਕ ਕੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਓ ਕਿਉਂਕਿ 'ਇਹ ਹਰਾਮ ਹੈ' ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਇਸਾਈ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਆਸੀਆ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, " ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਦੇਖਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਬੋਲਣ ਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਲਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।" "ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਲੱਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਕਿਹਾ- ਮੈਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਬਦਲਾਂਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਈਸਾਈ ਧਰਮ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ। ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਸਲੀਬ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਗੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ?" ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਦਲਾਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭੜ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਬੰਦੋਬਸਤ ਸਨ। ਮੰਗਲਾਵਰ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੀਆਂ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


قاسم سليماني وقال المرشد الأعلى الإيراني آية الله علي خامنئي إن "الانتقام الشديد ينتظر المجرمين" وراء الهجوم. وأعلن أيضا الحداد الوطنيلمدة ثلاثة أيام. ودعت السفارة الأمريكية في بغداد كافة رعاياها لمغادرة العراق "على الفور". وقال مسؤولون أمريكيون إن العملية استهدفت موقعين مرتبطين بإيران في بغداد. وقتل إلى جانب سليماني نائب رئيس هيئة الحشد الشعبي العراقي، أبو مهدي المهندس وشخصيات أخرى من الميليشيات التي تدعمها إيران، في ساعة مبكرة من صباح الجمعة في ضربة عسكرية أمر بها الرئيس الأمريكي دونالد ترامب. مواضيع قد تهمك نهاية وقال مصدر أمني عراقي إن مسؤول العلاقات في الحشد الشعبي محمد الجابري قتل إثر استهداف سيارتين في الضربة الأمريكية. وقال المتحدث باسم الحشد الشعبي، أحمد الأسدي، "إن الأعداء الأمريكيين والإسرائيليين يتحملون مسؤولية مقتل المجاهدين أبو مهدي المهندس وقاسم سليماني". وأمر رجل الدين الشيعي مقتدى الصدر جيش المهدي "بالاستعداد للدفاع عن العراق"، ووصف الضربة بأنها "تستهدف الجهاد والمعارضة والروح الثورية الدولية". وقال في تغريدة على موقع تويتر"أنا كمسؤول عن المقاومة الوطنية العراقية، أدعو جميع المجاهدين، لا سيما (جيش المهدي) و (لواء اليوم الموعود)، وكذلك الفصائل (الوطنية) و (المنضبطة) الأخرى تحت قيادتنا، أن تكون مستعدة للدفاع عن العراق " وقاد سليماني، البالغ من العمر 62 عاما، والذي يقود فيلق القدس التابع للحرس الثوري الإيراني، العمليات العسكرية الإيرانية في الشرق الأوسط. بما في ذلك سوريا والعراق. وقد عززت إيران، تحت قيادته، من نفوذها في المنطقة عبر حلفائها كحزب الله في لبنان و المليشيات الشيعية في العراق، كما وسعت إيران من تواجدها العسكري في العراق وسوريا، ونفذت هجمات لدعم النظام في سوريا على قوات المعارضة السورية خلال الحرب الأهلية في البلاد. ويمثل مقتل سليماني تصعيدًا كبيرًا في التوترات بين واشنطن وطهران. من هو قائد فيلق القدس قاسم سليماني؟ ردود الفعل ندد رئيس الوزراء العراقي المستقيل عادل عبد المهدي بـ"اغتيال" سليماني والمهندس. وقال عبد المهدي في بيان "إن استهداف مطار بغداد يعد عدوانا على العراق دولة وحكومة وشعبا". وقالت ماريا زاخاروفا، المتحدثة باسم وزارة الخارجية الروسية، إن الولايات المتحدة "تريد تغيير توازن القوى في المنطقة" بقتل الجنرال قاسم سليماني. وأضافت، قائلة في حسابها على موقع التواصل الاجتماعي فيسبوك:" إن هذه العملية ستؤدي إلى تصعيد التوتر في المنطقة وتؤثر على الملايين من البشر". ومن جانبه، قال ليونيد سلوتسكي، رئيس لجنة العلاقات الخارجية في مجلس الدوما الروسي:" إن الأمريكيين تجاوزوا الخط الأحمر، وقد يؤدي ذلك هذه المرة إلى عواقب وخيمة". وأعرب رئيس لجنة الشؤون الخارجية في مجلس النواب الأمريكي عن أسفه لأنّ الرئيس دونالد ترامب لم يُخطر الكونغرس مسبقاً بالغارة التي شنّتها القوات الأمريكية في بغداد. وقال النائب الديموقراطي إليوت إنجل في بيان إنّ "هذه الضربة تمت بدون إخطار الكونغرس أو التشاور معه". وأضاف النائب عن ولاية نيويورك إنّ "تنفيذ عمل بمثل هذه الخطورة من دون إشراك الكونغرس ينطوي على مشاكل قانونية خطرة ويشكّل إهانة لصلاحيات الكونغرس". وقال الأمين العام لجماعة حزب الله اللبنانية حسن نصر الله إن جماعته "ستواصل السير على نهج سليماني بعد مقتله"، مضيفا أن القصاص العادل سيكون مسؤولية كل المقاومين. ايران "ستنتقم" وحذّر وزير الخارجية الإيراني محمد جواد ظريف من أنّ مقتل قائد فيلق القدس يمثّل "تصعيداً خطيراً للغاية ومتهوّراً". وقال ظريف، في تغريدة على تويتر، إنّ "عمل الإرهاب الدولي الذي قامت به الولايات المتحدة باستهداف واغتيال الجنرال سليماني - القوة الأكثر فعالية في محاربة داعش (تنظيم الدولة الإسلامية) ، وجبهة النصرة، وتنظيم القاعدة وسواها - هو تصعيد خطير للغاية وطائش". وتوعد مرشد الثورة الإسلامية في إيران علي خامنئي "بانتقام شديد" بعد مقتل قاسم سليماني. وقال في بيان رسمي إن "السنوات التي قضاها أملا في الشهادة في سبيل الله، قد ارتقت في نهاية المطاف بقاسم سليماني العزيز إلى هذه الدرجة الرفيعة"، مؤكدا "إن شاء الله لن يتوقف عمله وطريقه هنا وانتقام شديد ينتظر المجرمين الذين لطخت أيديهم بدمائه ودماء الشهداء الآخرين". وأضاف أنّ "الولايات المتحدة تتحمّل مسؤولية كل عواقب مغامرتها المارقة". ماذا يعني مقتل سليماني؟ تحليل، ليز دوسيت، مراسلة الشؤون الدولية في بي بي سي يعد قاسم سليماني أقوى شخصية عسكرية في إيران والعقل الاستراتيجي وراء طموحاتها في الشرق الأوسط ووزير خارجيتها الحقيقي في ما يتعلق بشؤون الحرب والسلام. فبوصفه قائدا لفيلق القدس التابع للحرس الثوري الإيراني، أدار سليماني عمليات سرية شملت شبكة من الميليشيا العاملة بالوكالة في أنحاء المنطقة، كما مثل مركز نفوذ سياسي في إيران حيث اعتبر الرجل الثاني بعد المرشد الأعلى للثورة الإيرانية نفسه. كان سليماني يعتبر مهندسا لحرب الرئيس السوري بشار الأسد في سوريا، والنزاع المستمر في العراق، والحرب ضد تنظيم الدولة، والعديد من المعارك الأخرى. لقد كان الجنرال ذو الشعر الفضي واللحية الخفيفة بطلا في أعين مقاتليه وعنوان الشر في نظر أعدائه. ولسنوات كانت الولايات المتحدة تدرس قتل هذه الشخصية التي أمرت بشن هجمات ضد قواتها. ورغم العداء، قام تحالفا قام بين واشنطن وسليماني لبعض الوقت في مواجهة تنظيم الدولة، ولكنهما ظلا عدوين. وقد اعتبر المسؤولون الإيرانيون مقتل سليماني من أعمال الحرب التي تتطلب "انتقاما شديدا". وهناك سبل ووسائل عديدة في يد إيران للرد على الفصل الجديد في هذه الأزمة، وهو فصل خطير. أبو مهدي المهندس وتجمّع عشرات العراقيين، الذين يشاركون منذ أكثر من ثلاثة أشهر في حركة الاحتجاج ضد السلطات العراقية والنفوذ الإيراني في بلادهم، صباح الجمعة في ساحة التحرير في وسط بغداد، وهم يغنون ويرقصون بعد انتشار خبر مقتل القائد العسكري الإيراني قاسم سليماني. وقال أحدهم لوكالة فرانس برس "يا قاسم سليماني، هذا نصر رباني". وهاجم مؤيدون للميليشيات العراقية المدعومة من إيران السفارة الأمريكية في بغداد الثلاثاء، إثر هجوم جوي أمريكي على قاعدة لميليشيا كتائب حزب الله العراقي ردا على هجوم صاروخي أدى إلى مقتل مواطن أمريكي شمالي العراق في وقت سابق. وتزايد التوتر بين الولايات المتحدة وإيران في المنطقة إثر فرض واشنطن عقوبات اقتصادية على طهران عقب انسحاب الولايات المتحدة من الاتفاق النووي بين إيران والدول الكبرى.

ਮਰਹੂਮ ਜਰਨਲ ਈਰਾਨੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਚਿਹਰਾ ਸਨ। ਪੈਂਟਾਗਨ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ 'ਤੇ" ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਬਗ਼ਦਾਦ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਨਾਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਈਰਾਨ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਅਹਿਮ ਸਨ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੌਮੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਟਵੀਟ ਕੀਤੀ। ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਸ ਟਵੀਟ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਕਾਫ਼ੀ ਜਸ਼ਨ ਵੀ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਇੰਨਾ ਮਾਣ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੰਮ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਜਾਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਈਰਾਨ ਦੇ ਰੈਵਿਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਹੈ। 3 ਦਿਨਾਂ ਕੌਮੀ ਸੋਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਜਨਰਲ ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕੌਮੀ ਸੋਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੌਡੀ ਦੀ ਇਸ "ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਰਵਾਈ" 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬੈਠਕ ਸੱਦੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਇਤੋਉੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀ ਖ਼ੁਮੇਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਹਮਲੇ ਪਿਛਲੇ ਦੇ "ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਦਲਾ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦਾ ਕੰਮ" ਦੱਸਿਆ। ਮਰਹੂਮ ਜਨਰਲ ਈਰਾਨੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਚਿਹਰਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਦਸ ਫੋਰਸ ਸਿੱਧੀ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਇਤੋਉੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀ ਖ਼ੁਮੇਨੀ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਖ਼ਬਰ ਨਸ਼ਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਝੰਡੇ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਟਵੀਟ ਕੀਤੀ। ਬਗ਼ਦਾਦ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜਾਨਾਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵੀ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ। ਹਮਲੇ ਮਗਰੋਂ ਪੈਂਟਾਗਨ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ? ਪੈਂਟਾਗਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ, "ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਹਦਾਇਤਾਂ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁਨ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਹਮਲੇ ਦਾ ਮੰਤਵ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੀ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਰੈਵਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਡੇਢ ਲੱਖ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਹਨ। "ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਸਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ।" ਰੈਵਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕੀ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਅਬੂ ਮਾਹਿਦ ਅਲ-ਮੁਹਾਨਦਿਸ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬਗ਼ਦਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਯੂਐੱਸ ਅੰਬੈਸੀ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕ ਐਸਪਰ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਹਮਲੇ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅੰਬੈਸੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਬਗ਼ਦਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਯੂਐੱਸ ਅੰਬੈਸੀ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਸੀ ਤੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਕੌਣ ਸਨ? ਸਾਲ 1998 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਕੁਦਸ ਫੋਰਸਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਈਰਾਨ ਦੀ ਰੈਵਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਚੋਣਵਾਂ ਦਸਤਾ ਹੈਬਗ਼ਦਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਯੂਐੱਸ ਅੰਬੈਸੀ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੇ ਬਸ਼ਰ-ਅੱਲ-ਅੱਸਦ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਹਮਾਇਤ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ (ਆਈਐੱਸ) ਗੁਰੱਪ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮਰਹੂਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਈਰਾਨੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਚਿਹਰਾ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਦਸ ਫੋਰਸ ਸਿੱਧੀ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਇਤੋਉੱਲ੍ਹਾ ਅਲੀ ਖ਼ਮੇਨੀ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਚੜ੍ਹਤ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਈਐੱਸ ਖ਼ਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ। ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਵੀਡੀਓ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਦੇ ਸ਼ੀਆ ਲੜਾਕੇ ਇੱਕ ਕੰਧ ਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਛਾਪ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਰੇਡ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਤਰਾਨਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰੀ ਇਰਾਕ ਦੇ ਸਲਾਉਦੀਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕੀ ਤੇ ਸ਼ੀਆ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਲੜਾਕੇ ਤਿਕਰਿਤ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਦੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਰਾਨੀ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਫਾਰਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੇ ਇਰਾਕੀ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੇ ਜਿਹਾਦੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੋਰਚਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਗੁਆਂਢੀ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਸ਼ਰ-ਅੱਲ-ਅੱਸਦ ਦੀ ਜਿਹਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਈਰਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਸੀਰੀਆ ਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਖ਼ਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਸੋਗ ਸਮਾਗਮ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜੀ ਵਰਦੀ ਲਾਹ ਕੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ। ਭਾਵੇਂ ਈਰਾਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣ ਪਰ ਆਈਐੱਸ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਿਪਤਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੇ ਇਸ ਨੀਤੀ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਫੌਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ 2007 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤਹਿਰਾਨ ਦੀ ਨਿੱਘਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਆਪਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਭੇਜੇ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦਾ ਕੱਦ ਈਰਾਨ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਈਰਾਨ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣੇ ਜੋ ਹਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ। ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਐਲਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਰਾਕ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਬਾਰੇ ਬਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਨਜ਼ਰਸਾਨੂੀ ਵੀ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਵਕਾਰ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ-ਕੈਨੇਡਾ ਸਿਖ਼ਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਈਐੱਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਕਾਬ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਏਜੰਟ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਲਾਗਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਅਜਿਹੀ ਵੀ ਚਲਾਈ ਕਿ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੂੰ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਕ ਦਾਮਨ ਸ਼ਖ਼ਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਵਰਦੀ ਲਾਂਭੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਹ ਲੋਕ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੂੰ 2017 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਈਰਾਨੀ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਤਬਕਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਰੈਵਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡਜ਼ ਦੇ ਵਧਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਫਿਕਰਮੰਦ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਸਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਲੀਲ ਸੀ ਕਿ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਈਰਾਨ ਦੇ "ਅੱਲ-ਸੀਸੀ" ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਵੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


يتوقع الخبراء تبعات اقتصادية حادة بسبب تفشي فيروس كورونا هذا ما يجري على أرض الواقع. إنه خير مثال على مدى تأثر العالم بأكمله بأكبر محاولة على الإطلاق لاحتواء الفيروس. وظهرت تنبؤات حول تأثير إغلاق مناطق كبيرة في الصين على مشتريات الناس في جميع أنحاء العالم، وتأثير ذلك على الاقتصاد العالمي. وتقدر شركة "كابيتال إيكونومكس" للاستشارات ومقرها لندن، أن تفشي هذا الفيروس سيكلف العالم أكثر من 280 مليار دولار في الأشهر الثلاثة الأولى فقط من عام 2020. ويعد هذا المبلغ أكبر من الميزانية السنوية للاتحاد الأوروبي بأكمله، أو الإيرادات السنوية لشركة مايكروسوفت أو الإيرادات السنوية لشركة آبل أو ثمانية أضعاف الميزانية السنوية للحكومة النيجيرية على سبيل المثال لا الحصر. مواضيع قد تهمك نهاية وسبب ذلك أن الصين هي ثاني أكبر اقتصاد في العالم، وهي "مصنع العالم"، والبلد الأكثر تأثراً وتضرراً حتى الآن بتفشي الفيروس. ولكن كيف يؤثر ذلك على جيوبك وما يمكنك شراؤه؟ على الأرجح جهاز الكمبيوتر أو الآيباد أو الآيفون الذي تقرأ منه هذه المقالة الآن، صنع في الصين، أو فيه مكونات صنعت في الصين، إضافة إلى الأجهزة والأدوات الذكية، فقد تتفاجأ بمدى تأثير فيروس كوفيد - 19 على حياتك اليومية. فيروس كورونا: هل اقتربنا من مرحلة تفشي الوباء عالمياً؟ فيروس كورونا: ما أعراضه وكيف تقي نفسك منه؟ تزود الصين 80 في المئة من فساتين الزفاف في جميع أنحاء العالم حفلات زواج بدون فساتين الزفاف لم تتوقع ماريانا برادي من بين كل الأشياء التي يمكن أن تؤثر على خطط زفافها، أن تكون بدون فستان زفاف في حفلها المقرر في الثالث من يوليو/تموز المقبل. وعندما تقدمت خبيرة بي بي سي لوسائل التواصل الاجتماعي بطلب شراء فستان عرسها من متجر لأزياء العرائس في شيكاغو قبل شهرين، لم يخطر ببالها أن الثوب سيأتي من الصين. وتشير التقديرات إلى أن مدينة صينية واحدة فقط، سوتشو، توفر حوالي 80 في المئة من فساتين الزفاف في العالم. وصناعة أزياء الزفاف ليست سوى أحد القطاعات التي تضررت بشدة من التدابير الصحية المطبقة لمواجهة انتشار فيروس كورونا. فإغلاق المصانع لتجنب تجمع الناس جمد الإنتاج، وأدت القيود المفروضة على الانتقال إلى وقف الإمدادات التي تدخل في صناعة أي بضائع ، وهي تتكدس حالياً في المستودعات . واستلمت برادي بريداً إلكترونياً من الشركة التي اشترت منها فستان الزفاف أن التاريخ المتوقع لاستلام الفستان قد تغير من مارس/آذار إلى يوليو/تموز المقبل، أي بعد تاريخ حفل الزفاف بأسبوع. وقالت برادي لبي بي سي: "صُدمت قبل كل شيء لأنني غفلت عن حقيقة أن الفستان سيصنع في الصين". "لم أشعر بالغضب من الوضع الذي أواجهه، لقد فوجئت بالفعل بتأثيرات فيروس كورونا هكذا على أشخاص مثلي خبط عشواء". وبرادي الآن على استعداد لارتداء فستان زفاف مستعمل. ندرة الهواتف المحمولة الصين عملاق صناعي. ولكن هناك قطاعات قليلة قد تتأثر أكثر من تأثر صناعة الهواتف النقالة، فالبلد أكبر منتج ومصدِّر لهذه الأجهزة في العالم، وعلى رأسها هواتف آيفون الأكثر مبيعاً في جميع أنحاء العالم. وأعلنت شركة آبل العملاقة في 17 فبراير/شباط الحالي، أن إنتاج ومبيعات منتجها الرئيسي قد تأثر بتفشي الفيروس، وقالت إن إمدادات أجهزة آيفون في جميع أنحاء العالم "ستكون محدودة إلى حين". وتنبأ مركز الأبحاث بانخفاض سيصل إلى 50 في المئة من تصدير الهواتف النقالة في الصين بين الفترة الواقعة بين أكتوبر/تشرين الأول الماضي ومارس/آذار 2020. بقاء الماركات العالمية مكدسة الصين هي أكبر مصدِّر للسياح في العالم. فالمال الذي ينفقونه يفوق ما ينفقه أبناء أي جنسية أخرى. وتظهر أحدث الأرقام الصادرة عن أكاديمية السياحة الصينية، أن السياح الصينيين قاموا بحوالي 150 مليون رحلة خارجية في عام 22018، وأنفقوا أكثر من 270 مليار دولار، وهو مبلغ يفوق الـ 144.2 مليار دولار الذي أنفقه السياح الأمريكيون في الخارج، وفقاً لمنظمة السياحة العالمية التابعة للأمم المتحدة. وقد أدى تفشي فيروس كورونا إلى فرض قيود شديدة على السفر من الصين وإليها، وهذه أخبار سيئة بالنسبة إلى ميانمار وتايلاند وكمبوديا وفيتنام، إذ يمثل الزوار الصينيون أكثر من خمس إجمالي عدد السياح الوافدين إلى هذه الدول. "إذا استمرت الأوضاع على هذا المنوال، فقد أخسر وظيفتي في المستقبل"، يقول تشومفونت سوبراديتابرون، مدير "باريس لوك" (وهو متجر لبيع بضائع معفاة من الرسوم الجمركية في وسط المدينة). صورة من الأرشيف لسيّاح صينيين في باريس أسعار تذاكر الطيران قد تهبط تسببت قيود السفر المفروضة بسبب فيروس كورونا بعرقلة الرحلات الجوية الوطنية والدولية في الصين إلى حد كبير. وقالت الرابطة الدولية للنقل الجوي في 21 فبراير/شباط الحالي، إن شركات الطيران ستخسر 29.3 مليار دولار من إيراداتها في عام 2020 بسبب فيروس كورونا. إنها أخبار سيئة للغاية خاصة للشركات في الصين وبقية بلدان آسيا والمحيط الهادئ، والتي من المتوقع أن تتكبد خسائر تتجاوز 27 مليار دولار مجتمعة، ولا غرابة في ذلك لأن المنطقة تقود زيادة الطلب على الرحلات الجوية على المستوى العالمي. وقال الكسندر دي يونياك، المدير العام لاتحاد النقل الجوي "تتخذ شركات الطيران قرارات صعبة لخفض عدد رحلاتها، وفي بعض الأحيان إلغاء محطات برمتها". "ستكون هذه سنة صعبة للغاية لشركات الطيران". توقف الرحلات الجوية عن العمل في معظم أنحاء الصين بسبب تفشي فيروس كوفيد-19 لكن ذلك سيكون لصالح المسافرين، حيث يعتقد بعض الخبراء أن شركات الطيران ستضطر إلى خفض أسعار التذاكر بشكل عام لتعويض خسائرها. وقال بيتر هاربيسون، وهو خبير في مجال الطيران لمجلة المسافر: "سيتعين على شركات الطيران، الاستجابة لتداعيات انتشار الفيروس وخفض أسعارها. رخص النفط والمعادن سيضر الاقتصادات الإفريقية حلّت الصين محل الولايات المتحدة كشريك تجاري رئيسي لأفريقيا في عام 2009، بفضل تجارة المواد الأولية بشكل رئيسي، فعلى سبيل المثال، تصدر أنغولا 67 في المئة من نفطها إلى الصين، وفقا لإحدى مراكز الأبحاث. استخراج النفط في أنغولا لكن أفادت وكالة بلومبيرغ للأنباء في بداية شهر فبراير/شباط الحالي، أن الطلب الإجمالي للصين على النفط انخفض بنسبة 20 في المئة، وأدى ذلك إلى انخفاض الأسعار على جميع الأصعدة. كما حققت قيمة النحاس، وهي سلعة أخرى تصدرها البلدان الأفريقية إلى الصين، نجاحاً كبيراً. ويقدر ديرك ويليم تي فيلدي، وهو باحث بمعهد التنمية لما وراء البحار في لندن، أن الدول الإفريقية ستمنى بخسائر في مجال الصادرات تصل قيمتها إلى 4 مليارات دولار". بؤر جديدة تأثرت الأعمال التجارية بتفشي فيروس كوفيد -19، في إيران وإيطاليا وغيرها. في إيطاليا مثلاً، أغلقت المتاجر والمطاعم في المناطق المتأثرة، مع بدء تطبيق نظام احتواء الفيروس الذي طبق في الصين، وإن كان على نطاق أضيق بكثير. ويبقى السؤال: هل تدابير الوقاية الحالية كافية أم ستواجه مزيداً من القيود التي ستلقي بآثارها على اقتصاد دول على بعد آلاف الكيلومترات من المكان الذي انطلق منه الفيروس.

ਟੋਕਿਓ ਦੇ ਡਿਜ਼ਨੀ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦਾ ਅਸਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਭ 'ਤੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਖਰੀਦਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ਇਸਤੋਂ ਅਛੂਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੰਡਨ ਸਥਿਤ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ 'ਤੇ 2020 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 280 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਾ ਖਰਚ ਆਵੇਗਾ। ਇਹ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟ, ਮਾਈਕਰੋਸੌਫਟ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਲੀਆ ਜਾਂ ਐਪਲ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਲੀਏ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 'ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜੋ ਪਰ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਬਟੂਏ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ? ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਟੈਬਲੇਟ ਜਾਂ ਫੋਨ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਇਹ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇਸਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੈਜੇਟਸ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੀ-ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੂਜ਼ੋ ਇਕੱਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 80 ਫੀਸਦ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1. ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਨਗੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਿਆਨਾ ਬਰੈਡੀ ਨੇ ਕਦੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ 3 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਤੋਂ ਰਹੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਨੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਇੱਕ ਲਾੜੀਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਸਟੋਰ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਗਾਊਨ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਣ ਕੇ ਆਵੇਗਾ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੂਜ਼ੋ ਇਕੱਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 80 ਫੀਸਦ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਬਚਾਅ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਲਾਈ ਰੋਕ ਕਾਰਨ ਗੁਦਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਸਾਮਾਨ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਰੈਡੀ ਨੇ ਈ-ਮੇਲ ਜ਼ਰੀਏ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਡਰੈੱਸ ਦੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਅੱਗੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਬਾਅਦ। ਬਰੈਡੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਹ ਪੁਸ਼ਾਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਗਈ ਹੈ।'' ''ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਬਲਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।'' ਅਮਰੀਕੀ ਹੁਣ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸੈਕਿੰਡ ਹੈਂਡ ਡਰੈੱਸ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਐੱਨਡਬਲਯੂਟੀਓ) ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੇ 270 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਰਚੇ 144.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਕਿਧਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। 2. ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਚੀਨ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗੜ੍ਹ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕ ਹੈ। ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਵਿਕਰੇਤਾ ਕੰਪਨੀ ਐਪਲ ਦਾ ਆਈਫੋਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਐਪਲ ਨੇ 17 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਈਫੋਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਾਰਕੀਟ ਰਿਸਰਚ ਕੈਨਾਲਿਸ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਅਤੇ ਮਾਰਚ 2020 ਵਿਚਕਾਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 50% ਤੱਕ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਐੱਨਡਬਲਯੂਟੀਓ) ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੇ 270 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਰਚੇ 144.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਕਿਧਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। 3. ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਬੈਗ ਅਲਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਏ ਰਹਿਣਗੇ ਚੀਨ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸੈਲਾਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ 'ਚਾਈਨਾ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਅਕੈਡਮੀ' ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 150 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਐੱਨਡਬਲਯੂਟੀਓ) ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੇ 270 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਰਚੇ 144.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਕਿਧਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਆਂਮਾਰ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਕੰਬੋਡੀਆ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨੀ ਸੈਲਾਨੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਹੈ: ਪੈਰਿਸ ਜਿੱਥੇ ਔਸਤ ਚੀਨ ਦਾ ਸੈਲਾਨੀ ਲਗਭਗ 1,100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਯਾਤਰਾ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੋਰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਗਜ਼ਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਊਟੀ ਫ੍ਰੀ ਆਊਟਲੇਟ 'ਪੈਰਿਸ ਲੁੱਕ' ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰਿਊਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।'' ਆਈਏਟੀਏ'ਜ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਡੀ ਜੁਨੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਕਈ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਫੈਸਲੇ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।'' 4. ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਘਟ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਵਿਘਨ ਪਿਆ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਆਈਏਟੀਏ) ਨੇ 21 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ 29.3 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਮਾਲੀਆ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚੀਨ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 27 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖੇਤਰ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਈਏਟੀਏ'ਜ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਡੀ ਜੁਨੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਕਈ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਫੈਸਲੇ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।'' ''ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।'' ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ : ਕੁਝ ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਟਿਕਟ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਕਰਨੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਪੀਟਰ ਹਰਬਿਸਨ ਨੇ ਟਰੈਵਲਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਿਰਾਏ ਨਾਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।'' ਆਰਥਿਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗੋਲਾ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ 67% ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਚੀਨ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 5. ਸਸਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਗੇ ਚੀਨ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਵਾਲ ਵਜੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਬੰਧ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਸੂਤਆਂ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਆਰਥਿਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਬਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗੋਲਾ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ 67% ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਚੀਨ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਬਲੂਮਬਰਗ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਮੰਗ 20 ਫ਼ੀਸਦ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਣਗੀਆਂ। ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਵੀ ਭਾਰੀ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨਕਰਤਾ ਡ੍ਰਿਕ ਵਿਲੀਅਮ ਟੀ ਵੇਲਡੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ''ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ ਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ 4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।'' ਨਵਾਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਚੀਨ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਬਾਕੀ ਦੇਸਾਂ 'ਚ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਨਵਾਂ ਫੈਲਾਅ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰੇਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂਉੱਥੇ ਵੀ ਇਸਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਣਗੇ ਜਾਂ ਜਿੱਥੋਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉੱਥੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀਪੜੋ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋਂ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


أنصار الزواج المثلي خارج برلمان تايوان وكانت المحكمة الدستورية في الجزيرة قد قررت عام 2017 أن من حق المثليين الزواج بشكل قانوني، وأمهلت البرلمان عامين لتنفيذ هذا الحكم. وقد ناقش البرلمان ثلاثة مشروعات قوانين مختلفة لتشريع زواج المثليين، وتم تمرير مشروع قانون الحكومة الذي وصف بأنه كان الأكثر تقدمية بين الثلاثة. وقد احتشد المئات من أنصار حقوق المثليين تحت المطر خارج البرلمان في العاصمة تايبيه انتظارا لقرار البرلمان. وعقب الإعلان عن تمرير القانون انطلقت صيحات السعادة الممزوجة بالدموع. غير أن المحافظين المعارضين أعربوا عن غضبهم من هذا التصويت. نشطاء حقوق المثليين خارج برلمان تايوان مشروع القانون أشار المقترحان، اللذان طرحهما نواب محافظون، لزواج المثليين بـ "علاقات أسرية مثلية" أو "اتحاد مثلي"، ولكن لم يشيرا لكلمة زواج. غير أن مشروع القانون الذي تقدمت به الحكومة، وهو أيضا الوحيد الذي تناول التبني بشكل محدود، تم تمريره بأغلبية 66 مقابل 27 وقد أيده نواب الأغلبية من الحزب الديمقراطي التقدمي. هل من علاج لرهاب المثلية الجنسية؟ بروناي تعلق عقوبة الرجم حتى الموت بحق المثليين "مسجدي المتسامح مع المثليين جنسيا أنقذني من التطرف الديني" وسيسري القانون عندما توقعه الرئيسة تساي إينغ وين. وكان العديد من النشطاء قد أعلنوا قبل التصويت أن هذه هي الرؤية الوحيدة المقبولة لديهم. وتقول جنيفر لو، منسقة جماعات تحالف المساواة في الزواج، لرويترزإن "النضال من أجل المساواة لن يتوقف عند هذه المرحلة، سنواصل النضال ضد التمييز والتحرش وندافع عن المساواة في التعليم الجندري." وقال القس المثلي إلياس تسينغ لوكالة الأنباء الفرنسية:" النتيجة بالنسبة لي اليوم ليست مثالية مئة في المئة، ولكنها تظل إيجابية للمجتمع المثلي وتمده بمظلة قانونية." وقد وضعت المغنية التايوانية جولين تساي صورة قوس قزح على حسابها في فيسبوك مصحوبا بتعليق:"الجميع يستحق السعادة." كيف وصلنا لهذه المرحلة؟ في عام 2017، حكمت المحكمة الدستورية بأحقية المثليين في الزواج القانوني. وقالت إن أمام الجزيرة عامين لإجراء التغييرات الضرورية على القانون. لكن جاء رد الفعل عنيفا من قبل الرأي العام مما أجبر الحكومة على إجراء سلسة من الاستفتاءات. وكشفت الاستفتاءات أن غالبية الناخبين في تايوان يرفضون تشريع زواج المثليين، مؤكدين أن تعريف الزواج هو اتحاد بين رجل وامرأة. وقالت تايوان إنها لن تعدل تعريفها الحالي للزواج في القانون المدني، وبدلا من ذلك ستشرع قانونا خاصا لزواج المثليين. رد الفعل احتفى كثيرون في وسائل التواصل الاجتماعي بالقانون الجديد، واعتبروه نصرا للمساواة في الزواج. وقال فيل روبرتسون نائب مدير آسيا في منظمة ووتش لحقوق الإنسان:" إنه انتصار كبير لحقوق المثليين، إن ما أقدمت عليه تايوان اليوم لابد وأن يثير حركة واسعة في آسيا لضمان المساواة للمثليين." وكانت الرئيسة تساي قد غردت في وقت مبكر الجمعة قائلة إن الجزيرة أقدمت على "خطوة كبيرة نحو مساواة حقيقية" بهذا التصويت. ورغم ذلك، قال تيسنغ هسين يينغ، من تحالف السعادة لجيلنا القادم، لوكالة الأنباء الفرنسية إن هذا التصويت "تجاهل رغبة الشعب التايواني في التأكيد على أن الزواج والعائلة اتحاد بين رجل وامرأة، زوج وزوجة." دول أخرى في المنطقة تعتبر تايوان من الدول الرائدة في حقوق المثليين في آسيا، حيث تستضيف مسيرة سنوية في تايبيه يحضرها المثليون من كل أنحاء آسيا. وقد رحب بالقانون العديد من المثليين في المنطقة. ويقول بول انغ، من سنغافورة لبي بي سي إنه وأصدقاءه يرون أن هذا القانون "مناسبة للاحتفال، رغم أننا لسنا من تايوان، فهذا نجاح لنا، ولكل المثليين، وبالنسبة لنا في سنغافورة حيث تحرص حكومتنا على القيم الآسيوية فإن هذه الخطوة تمثل رسالة مهمة للغاية لأمم آسيا المتقدمة الأخرى." وتقول وونغ كا يينغ، وهي فنانة مثلية من هونغ كونغ، إن قرار تايوان سيساعد في زيادة الوعي، رغم أنها تشكك في إمكانية أن يؤثر على المناطق "الأكثر محافظة" مثل هونغ كونغ أو الصين. تايوان تشهد أكبر مسيرة مؤيدة للمثليين بعد السماح بزواج المثليين حكم نادر بتبني مثلي طفلا ولد من رحم مؤجر الأستراليون يصوتون لصالح زواج المثليين البرلمان الألماني يقر حق المثليين في الزواج ومنذ عام 2015 لم تعد فيتنام تجرم الاحتفالات بزواج المثليين، ولكنها لم تمنحهم الاعتراف القانوني الكامل. ورغم أن زواج المثليين مازال غير قانوني في الصين، إلا أن المثلية الجنسية لم تعد جريمة هناك منذ عام 1997 وبعد ذلك بثلاث سنوات أزيلت من قائمة الأمراض العقلية. وفي مناطق أخرى في آسيا تغيرت القوانين لتعكس توجهات أكثر تسامحا تجاه المثليين. ففي حكم تاريخي، قررت المحكمة العليا في الهند في سبتمبر/أيلول عام 2018 أن المثلية ليست جريمة. ولكن هذه التوجهات تختلف في دول آسيوية أخرى. وفي إبريل/نيسان الماضي، أعلنت بروناي تطبيق الشريعة مما يعني رجم المثليين ومن يمارس الجنس خارج الزواج حتى الموت، ولكنها قالت إنها لن تطبق عقوبة الإعدام ضد المثليين.

ਦੇਸ ਦੀ ਸਰਬ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ ਦੀ ਸਰਬ ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ 2 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇ ਮੁਤਾਬਕ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੋਟਿੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਮੁੱਦਿਆਂ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਚੀਨ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 2020 ਟੋਕਿਓ ਓਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਣਗੇ ਤਾਈਵਾਨ ਜਾਂ ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਵੇਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ 1980ਵਿਆਂ 'ਚ ਹੋਏ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਚੀਨੀ ਤਾਈਪੀ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਇੱਕ ਸਰਵੇਅ ਮੁਤਾਬਕ ਆਈਲੈਂਡ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੋਟਿੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਤਾਈਵਾਨ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਆਈਲੈਂਡ 1949 ਤੋਂ ਸਵੈਸ਼ਾਸਿਤ ਹੈ ਪਰ ਚੀਨ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਮੁੱਦਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਮੈਂ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਕੀਲ ਹੋਵਾਂਗੀ - ਇਫਰੁਜ਼ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸਮਲਿੰਗੀਆਂ (LGBT) ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਸਾਰਿਆ ਲਈ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਵਰਗੇ ਵੀ ਕਈ ਮੁੱਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ। ਤਾਈਵਾਨ ਪਬਲਿਕ ਓਪੀਨੀਅਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਏ ਸਰਵੇਅ ਮੁਤਾਬਕ 77 ਫੀਸਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਵਿਚਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੋਟ ਕਿੰਨੇ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ? ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੋਟਿੰਗ 18 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਏ ਗਏ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ , ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਵਿਧਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੇਗਾ। ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਵਿਧਾਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੇਗਾ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਗਰੁੱਪ ਐਮਨੇਸਟੀ ਇੰਟਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸੂਕੀ ਚੰਗ ਨੇ ਏਐਫਪੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ- (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


ووصف المدير العام للمنظمة الدولية، تيدروس أدهانوم غيبريسوس، انتشار الفيروس بـ"المقلق للغاية"، وحث كافة البلدان على اعتبار الحد منه "أولوية قصوى". وفي إيطاليا، ارتفع عدد الوفيات بسبب الإصابة بالفيروس إلى 197 مع أكبر ارتفاع لمعدل الزيادة اليومية في عدد الوفيات هناك منذ بدء تفشي المرض. وقال مسؤولون إن 49 شخصًا ماتوا خلال 24 ساعة، بينما أُبلغ عن أكثر من 4 آلاف و600 إصابة إجمالاً. لكنهم أشاروا إلى أن العدد لا يمكن تأكيده رسميًا إلى أن يُحدّد "السبب الحقيقي للوفاة". أما المعهد الصحي الإيطالي الوطني فأكد أن متوسط عمر الذين توفوا هو 81، إذ تعاني الغالبية العظمى منهم من مشاكل صحية أساساً. وما يقدر بنحو 72 ٪ من الذين لقوا حتفهم كانوا من الرجال. مواضيع قد تهمك نهاية ووفقًا للبيانات الحكومية، توفي 4.25٪ من الأفراد الذين تأكدت إصابتهم بالفيروس، وهو أعلى معدل في العالم. وتعد نسبة الشيخوخة من إجمالي عدد السكان في إيطاليا من أكبر النسب في العالم. وأكدت وسائل الإعلام الإيطالية أن بابا الفاتيكان، الذي يعاني من نزلة برد، غير مصاب بفيروس كورونا بعد إجرائه فحصاً طبياً للتأكد. فيروس كورونا: الهواتف والحيوانات والأوراق النقدية، هل يمكن أن تنقل العدوى؟ إجراءات احترازية في إيطاليا وقد أمرت الحكومة هذا الأسبوع بإغلاق جميع المدارس لمدة 10 أيام للحدّ من تفشي المرض، كما أمرت بممارسة جميع الرياضات الاحترافية، بما في ذلك مباريات دوري الدرجة الأولى الإيطالي لكرة القدم، خلف أبواب مغلقة لمدة شهر. و مُنعت الجنازات لضحايا فيروس كورونا للحدّ من التجمعات. كما أن الفاتيكان - الذي أبلغ عن أول حالة إصابة بالفيروس يوم الجمعة- يبحث في بث البابا خطاب أنجيلوس يوم الأحد عبر الفيديو بدلاً من نافذة الفاتيكان لتجنب جذب حشد كبير. تعقيم مدرجات ملعب سانت باولو في مدينة نابولي تأتي إيطاليا في قائمة حالات الإصابة المسجلة بفيروس كورونا بعد الصين وكوريا الجنوبية وإيران. وسجلت كوريا الجنوبية، حتى يوم السبت، 7 آلاف و41 إصابة و 46 وفاة. أما إيران، فشهدت حوالي 3500 حالة و124 وفاة حسب الأرقام الرسمية رغم أنه يعتقد أنها أقل من الواقع. من الحرم المكي إلى قم: كيف غير فيروس كورونا الشعائر الدينية؟ وفي المملكة المتحدة سُجلت ثاني وفاة لرجل في الثمانينات من بعد إصابته بفيروس كورونا، وذلك بعد وفاة سيدة بلغت عقدها السبعين. وكان الاثنان يعانيان من مشاكل صحية. وارتفعت الإصابات المؤكدة في بريطانيا إلى 206 حالة حتى يوم السبت بعد فحص 21 ألف و460 شخصاً، حسب هيئة الصحة والرعاية الاجتماعية. ما هي آخر التطورات؟ - أبلغت صربيا وسلوفاكيا وبيرو وتوغو عن أولى حالات الإصابة بالفيروس لديها. - ارتفع عدد الوفيات في الولايات المتحدة إلى 16 حالة مع أكثر من 200 حالة إصابة مؤكدة، أحدثها 21 حالة على متن سفينة جراند برينس للسفن التي تم احتجازها قبالة الساحل بالقرب من سان فرانسيسكو. - سجلت الصين 28 حالة وفاة بسبب الفيروس يوم الجمعة. أما اقتصادياً، فتأثرت الصين بشكل كبير إثر انتشار كورونا، حيث انخفضت صادراتها بنسبة 17.2٪ في الفترة من يناير إلى فبراير مقارنة بنفس الفترة من عام 2019، وهو معدل أكبر بكثير مما توقعه الخبراء.

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 70 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਕੈਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ 6 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ 34 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਾਦਾਤਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 16 ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਪਰਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਾਂ ਸੈਲਾਨੀ ਹਨ। ਕਈ ਥਾਈਂ ਸਕੂਲ ਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਮੀਟ੍ਰਿਕ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਸ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ੱਕੀ ਮਰੀਜ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ 'ਤੇ ਸਕਰੀਨਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 27 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਈਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਲੈਬ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉੱਥੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਰੋਕਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਰੀ ਪਹਿਲਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। Yes Bank 'ਚ SBI ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਯੈੱਸ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਨਕਦ ਨਿਕਾਸੀ ਸਣੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕ 'ਯੈੱਸ ਬੈਂਕ' ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (ਐੱਸਬੀਆਈ) ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਯੈੱਸ ਬੈਂਕ ਬਾਰੇ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਪੁਨਰਗਠਨ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਐੱਸਬੀਆਈ ਦੀ ਟੀਮ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐੱਸਬੀਆਈ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੀ ਡੁਬਦੇ ਅਧਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਕਾਰਨ ਐੱਸਬੀਆਈ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਐੱਲਆਈਸੀ ਵਰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ। 'ਰਵਾਇਤੀ ਮੀਡੀਏ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧਿਆ' ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਟੋਨੀ ਹਾਲ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਟੋਨੀ ਹਾਲ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਮਿਟ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਲੋਕਤੰਤਰ, ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਟਦੇ ਜਾ ਰਹੇਭਰੋਸੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਡਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇਆਸਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਣਸੁਣਿਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਬਣੇ। ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹੋ। ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਟੀ-20 ਫਾਈਨਲ: ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਤੋਂ ਉਮੀਦਾਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਨੇ ਬਾਜੀ ਮਾਰੀ ਹੈ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਆਗਰਾ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਆਗਰਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਨ ਹੈ- ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਿਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜਾਂ ਲਈ, ਪੂਨਮ ਯਾਦਵ ਤੇ ਦੀਪਤੀ ਸ਼ਰਮਾ। ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਖੇਡੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਭਾਰਤੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਜਾਣੋ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਹੈ ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੀ ਹਨ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ। ਡੀਅਰ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਜੀ... ਲਿਕੀਪ੍ਰੀਆ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾ ਲਈ ਮੋਰਚਾ ਲਾਇਆ ਹੈ "ਡੀਅਰ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਜੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਨਾ ਦਿਓ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਕੁਨ 8 ਸਾਲਾ ਲਿਕੀਪ੍ਰੀਆ ਕੰਗੁਜਾਮ ਨੇ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੰਗੁਜਾਮ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਈ ਸ਼ਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਲਿਕੀਪ੍ਰੀਆ ਕੰਗੁਜਾਮ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਠਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਸਰਗਮ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੋ ਉਹ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗਰੇਟਾ ਨਾ ਕਹੋ? ਅਤੇ ਕੀ ਹਨ ਉਸਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਦੇ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਵੀਡੀਓ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਤੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਸੱਚ ਵੀਡੀਓ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹਨ ਹਦਾਇਤਾਂ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


الشرطة تقتحم مركزا للتصويت في استفتاء كاتالونيا على الانفصال عن إسبانيا وتعهدت الحكومة الاسبانية بوقف الاستقتاء الذي اصدرت المحكمة الدستورية حكما بعدم قانونيته. وفي برشلونة، عاصمة الإقليم، استخدمت الشرطة الهراوات واطلقت الرصاص المطاطي فعلى مظاهرات مؤيدة للاستفتاء. واكدت الحكومة الإقليمية في كاتالونيا ووزارة الصحة في الإقليم عدد المصابين. من جهة أخرى قالت وزارة الداخلية الاسبانية إن 11 شرطيا اصيبوا. وكان الناخبون بدأوا الإدلاء بأصواتهم في الاستفتاء على انفصال الإقليم عن إسبانيا وسط حالة من الفوضى. ومنعت قوات الشرطة الناخبين من الإدلاء بأصواتهم وصادرت أوراق وصناديق الاقتراع في مراكز التصويت. وندد رئيس حكومة إقليم كاتالونيا، كارليس بويغديمونت بإجراءات الشرطة الاتحادية ضد الناخبين. وقال في تصريحات للصحفيين: "الاستخدام غير المبرر للعنف....من جانب الدولة الإسبانية لن يضعف إرادة شعب كاتالونيا". شرطة مكافحة الشغب الإسبانية داهمت مراكز اقتراع بعد فتحها لاستقبال الناخبين مقاومة سلمية يجيب الناخبون في ورقة الاقتراع بنعم أو لا على سؤال واحد وهو: هل توافق على استقلال كاتالونيا في صورة جمهورية؟ وقبيل بدء التصويت، قالت الحكومة الكاتالونية إن الناخبين يمكنهم طباعة أوراق الاقتراع الخاصة بهم واستخدامها في أي مركز تصويت إذا أغلق مركز الاقتراع في دائرتهم. وفي مدينة جيرونا، اقتحمت قوات شرطة الشغب مركزا للتصويت كان من المقرر أن يدلي فيه رئيس الإقليم بويغديمونت بصوته. وأظهرت لقطات تلفزيونية الشرطة وهي تحطم زجاج باب الدخول لمركز رياضي كان يُستخدم كمركز للتصويت وأبعدت الأشخاص الذين كانوا يستعدون للإدلاء بأصواتهم. لكن بويغديمونت استطاع أن يدلي بصوته في مركز تصويت آخر. واحتل الآلاف من مؤيدي الانفصال منذ يوم الجمعة المدارس ومباني أخرى خُصصت للتصويت من أجل ضمان بقائها مفتوحة أمام الناخبين. الشرطة الإسبانية تقتحم مراكز الاقتراع في كتالونيا وكان العديد من الموجودين داخل هذه الأبنية هم عبارة عن مجموعات من الآباء وأبنائهم الذين ظلوا داخل المدارس بعد انتهاء اليوم الدراسي يوم الجمعة وافترشوا الأرض على حقائب النوم. وفي بعض المناطق، أوقف المزارعون الجرارات على الطريق وأمام أبواب مراكز الاقتراع، وانتشر أشخاص عند بوابات المدارس لمنع السلطات من إغلاقها. ودعا منظمو الاستفتاء الناخبين إلى مقاومة سلمية للإجراءات التي تتخذها قوات الشرطة. عشرات الآلاف في شوراع برشلونة قبيل استفتاء الانفصال "المحظور" الحكومة الإسبانية تمهل إدارة كتالونيا 48 ساعة للتخلي عن استفتاء الانفصال الناخبون اصطفوا في طوابير منذ الصباح الباكر للإدلاء بأصواتهم في الاستفتاء "أجواء احتفالية" وبدأ التصويت وسط جو مُلبد بالغيوم وأمطار. وقال أحد الناخبين ويُدعى دانييل، والذي وصل إلى مدرسته المحلية في تمام الساعة 01:00 بالتوقيت المحلي ونام في الشارع خارج المدرسة، إن جده سيكون فخورا به. وأغلق دانييل ومئات آخرون مدخل المدرسة لساعات عديدة قبل فتح مركز التصويت. وبعدها سادت حالة من الصمت بسبب وصول قوة من شرطة الإقليم إلى المكان، لكن الناخبين شكلوا حاجزا بشريا وغادر أفراد الشرطة على إثرها. ووصلت قوة من الشرطة الإسبانية لمكافحة الشغب إلى مركز قريب آخر للتصويت في برشلونة لكن الناس أبعدوهم مرة أخرى. وتحدث شاهد عيان عن وقوع اشتباكات وأظهر لمراسل بي بي سي توم بوريدج صورة لإمرأة في منتصف العمر والدم يسيل من وجهها. ويشير مراسلنا إلى أنه داخل المركز الرياضي، الذي استخدم للتصويت، سادت أجواء من الاحتفال إذ بدأ الناخبون يلتقطون الصور الذاتية (سيلفي) وهم يدلون بأصواتهم. وقال الرئيس السابق لإقليم كاتالونيا أرتور ماس، الذي بدأ في عهده بدأ القوميون الضغط فعليا من أجل الاستفتاء على الانفصال، في تصريح لمراسلنا توم بوريدج إن الناس يصوتون بشكل سلمي في مواجهة "عنف الدولة الإسبانية." وأرسلت الحكومة الإسبانية الآلاف من الشرطة الإضافية إلى الإقليم، العديد منهم يتمركز في سفينتين في ميناء برشلونة. ووضعت الحكومة الإسبانية مسؤولية حماية كاتالونيا تحت السلطة المركزية وطلبت من شرطة الإقليم المساعدة في تطبيق الحظر على إجراء الاستفتاء الذي تعتبره غير قانوني. وفي استعراض للقوة، صادر أفراد الشرطة المواد المستخدمة في الاستفتاء مثل بطاقات الاقتراع بينما أمر مدعون بإغلاق مواقع مرتبطة بالاستفتاء واعتقلوا بعض منظميه. واحتلت الشرطة أيضا مركز الاتصالات التابع لحكومة الإقليم. وتقول مدريد إن الاقتراع غير دستوري، مشددة على أنها ستفعل أي شيء لمنعه. وخرجت تظاهرات مؤيدة للوحدة في جميع أنحاء أسبانيا.

ਸਪੇਨ ਸਰਕਾਰ ਕੈਟੇਲੋਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਡੰਡੇ ਅਤੇ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਵਾਰਤਾ ਦੌਰਾਨ ਸਪੇਨ ਦੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਗੀ ਸੋਰਾਇਆ ਸਾਰੰਥ ਦ ਸੈਨਟਾਮਾਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ "ਪੇਸ਼ਾਵਰੀ ਅਤੇ ਅਨੁਰੂਪ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ"। ਸਪੇਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 11 ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਵੀ ਜਖ਼ਨੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੈਟਾਲਨ ਆਗੂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੈਟਾਲਨ ਆਗੂ ਕਾਰਲਸ ਪੁਆਇਦੇਮੋਂਟ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭੰਨਤੋੜ ਕੀਤੀ। ਕੈਟੇਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਸੂਬੇ ਗਿਰੋਨਾ ਦੇ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪੁਆਇਦੇਮੋਂਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਬਰੀ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੀ ਭੰਨਤੋੜ ਕੀਤੀ। ਪੁਆਇਦੇਮੋਂਟ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਪੇਨ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਨਜਾਇਜ਼ ਇਸਤਮਾਲ ਕੈਟਲਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸਕੂਲ ’ਚ ਨਾ ਕੰਧਾਂ ਨੇ ਤੇ ਨਾ ਡੈਸਕ ਕੌਫੀ ਦੇ ਕੱਪ ਚਲਾਉਣਗੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਬੱਸਾਂ? ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ 'ਜੜਾਂ' ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ 8 ਨੁਕਤੇ ਪੁਆਇਦੇਮੋਂਟ ਨੇ ਸਾਢੇ ਨੌ ਵਜੇ ਵੋਟ ਪਾਉਣੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਬੂਥ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੋਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਝੜਪਾਂ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਕੇਂਦਰੀ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟਿੰਗ ਬੂਥਾਂ ਤੋਂ ਖਦੇੜਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵੀ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਕੂਲਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੈਟੇਲੋਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ 160 ਤੋਂ ਵਧ ਸਕੂਲਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਲਈ ਵੋਟਿੰਗ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਕੈਟੇਲੋਨੀਆ ਦੇ 2315 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1300 ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ 163 ਸਕੂਲਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਜਾਰੀ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਲਈ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੋਟ ਪਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੈਲੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦੀ ਕੀਤੀ। 'ਕੈਟੇਲੋਨੀਆ ਸਪੇਨ ਹੈ' ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬੈਨਰ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਇਸ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਏ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸਪੇਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅੱਡੀ ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੋਟਿੰਗ 2014 ਵਿੱਚ ਕੈਟੇਲੋਨੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੋਟਿੰਗ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 80 ਫ਼ੀਸਦ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। 54 ਲੱਖ ਯੋਗ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵਧ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ । 2015 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਿਉਂ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ।)


وعثرت السلطات على خمسة من القتلى في سياراتهم في منطقة شمال الولاية. وتخطت الحرائق في غرب مدينة لوس انجيلوس الطريق السريع وامتدت إلى المناطق السكنية قرب الساحل بما فيها منطقة ماليبو الشهيرة والتي التهمت النيران بعض المنازل فيها. وتحذر السلطات في الولاية أن النيران المشتعلة في الشمال والغرب تتقدم بشكل سريع بسبب الرياح حيث تشير التقديرات إلى أن ألسنة اللهب تغطي مساحة تبلغ نحو 5600 هكتار. وقال مسؤولون من إدارة الغابات ومكافحة الحرائق في كاليفورنيا في مؤتمر صحفي إن حريق الغابات المعروف بكامب فاير تحرك بحلول صباح الجمعة سريعا باتجاه ضواحي مدينة تشيكو على بعد 90 ميلا إلى الشمال من ساكرامنتو وأجبر الآلاف على الفرار من المدينة بعدما أتى على بلدة بارادايس القريبة. وزاد حجم الحريق الذي اندلع الخميس في لوس أنجيليس لثلاثة أمثال، ولم تتمكن فرق مكافحة الحرائق من احتوائه إلا بنسبة خمسة بالمئة فقط. واضطر كثير من السكان لترك سياراتهم على الطريق الوحيد الذي يمر عبر بلدة بارادايس الجبلية للنجاة بأرواحهم، وقال مسؤولون إن نحو ألفي منشأة دمرت في المنطقة. وفي جنوب ولاية كاليفورنيا أجبر حريق السلطات صباح الجمعة على توسيع نطاق أوامر الإخلاء الإجبارية لتشمل مدينة ماليبو بأكملها التي يقطن فيها الكثير من المشاهير وشملت أوامر الإخلاء 75 ألف منزل في مقاطعتي لوس انجيليس وفينتورا.

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਰੀਬ 2.5 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਅਮਲਾ ਵੀ ਨੋਰਥਨ ਟਾਊਨ ਪੈਰਾਡਾਈਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਇੱਸ ਭਿਆਨਕ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੈ। ਨੌਰਥਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 35 ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾਊਥਰਨ ਬੀਚ ਮਾਲੀਬੂ ਵੱਲ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੁੱਖ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕਿਮ ਕਰਦਾਸ਼ਿਅਨ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਵੀ ਇਸ ਅੱਗ ਦਾ ਸੇਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਲਾਮਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਿਆਂ ਸਭ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਿਮ ਕਰਦਾਸ਼ਿਅਨ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕਾ ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਲੀਬੂ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਪਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ ਉਠਦਾ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਮੁਤਾਬਕ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰਕ ਗਿਲਿਆਰਡੂਚੀ ਮੁਤਾਬਕ, "ਅੱਗ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਿੱਟੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਯੋਗ ਅਤੇ ਦਿਲ ਕੰਬਾਊ ਹਨ।" ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਫੰਡਾਂ 'ਚ ਕਟੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ- (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


يستهلك الأطفال الذين تتراوح أعمارهم بين أربع وعشر سنوات 51.2 في المئة من السكر الذي يتناولونه من الوجبات الخفيفة غير الصحية وأشارت الهيئة إلى أن أطفال المدارس الابتدائية يتناولون في المتوسط ما لا يقل عن ثلاث وجبات سكرية خفيفة يوميا. وهذا يعني أنه يمكن أن يستهلكوا بسهولة ثلاثة أضعاف الحد الأقصى الموصى به من السكر. وقد أطلقت الهيئة حملة لتشجيع الآباء على البحث عن وجبات خفيفة صحية لا تزيد قيمتها الغذائية على 100 سعر حراري - والحد منها، بحيث لا تزيد على وجبتين يوميا. وستقدم حملة "التغيير من أجل الحياة" التي تستمر ثمانية أسابيع خصومات على منتجات مثل الخبز المصنوع من الشعير، واللبن الرائب الذي توجد به كميات منخفضة من السكر، والمشروبات الخالية من السكر في بعض محلات السوبر ماركت. واستهلك الأطفال الذين تتراوح أعمارهم بين أربع وعشر سنوات 51.2 في المئة من السكر الذي يتناولونه من الوجبات الخفيفة غير الصحية، بما في ذلك البسكويت والكعك والحلوى والمشروبات الغازية والعصائر، حسب مسح عن الحمية الغذائية أجرته هيئة الصحة العامة. وفي كل عام يستهلك الأطفال، في المتوسط، نحو 400 قطعة بسكويت و120 كعكة و100 قطعة من الحلوى و70 قطعة شوكولاتة وآيس كريم، و150 كيس عصير ومشروبا غازيا. ويؤدي تناول كميات كبيرة من السكر إلى تسوس الأسنان والسمنة. السعرات الحرارية في الوجبات الخفيفة المصدر: مجموعة كنتار للأبحاث هيئة الصحة العامة دعت الشركات إلى خفض كمية السكر في منتجاتها بنسبة 20 في المئة بحلول عام 2020 وتوصي حملة "التغيير من أجل الحياة" الآباء بإعطاء أطفالهم وجبتين خفيفتين من المقبلات كحد أقصى يوميا بسعرات حرارية لا تزيد على 100 سعر حراري لكل منهما، بعيدا عن الفواكه والخضراوات. وقالت هيئة الصحة العامة إن الحملة ستقدم للآباء عروضا خاصة على مجموعة من الوجبات الخفيفة الصحية - تضم كل منها 100 سعر حراري أو أقل - فى مجموعة من المتاجر. وتتضمن الوجبات الخفيفة المقترحة مجموعة من الخضراوات والفاكهة المفرومة، والخبز المصنوع من الشعير، والجيلي الخالي من السكر، والرقائق المصنوعة من الأرز العادي. وقالت هيئة الصحة العامة إنها طورت تطبيقا خاص بها للكشف عن محتوى السكر والملح والدهون المشبعة في الطعام والشراب. وقالت أليسون تيدستون، خبيرة تغذية بارزة بهيئة الصحة العامة، لبي بي سي إنها تأمل أن تساعد الحملة على "تمكين" الآباء من اتخاذ خيارات صحية أفضل للأطفال. وأضافت: "إذا تجولت في سوبر ماركت فسترى أشياء تباع كوجبات خفيفة أكثر من أي وقت مضى". وتابعت: "ما تغير هو أن حافظات غذاء الأطفال أصبحت تمتلئ بالوجبات الخفيفة، وهو ما يؤدي إلى تناول الكثير من السعرات الحرارية في وجبة الغداء." وأشارت تيدستون إلى أن الآباء قد فوجئوا بكمية السكر التي يستهلكها أطفالهم في الوجبات الخفيفة. وقال جوستين روبرتس، مؤسس موقع "ممسنيت": "كمية السكر التي يحصل عليها الأطفال من الوجبات الخفيفة والمشروبات السكرية وحدها هي كمية هائلة، وقد يكون من الصعب في كثير من الأحيان التمييز بين الوجبات الخفيفة الصحية وغير الصحية." وأضاف: "ستساعد هذه القاعدة الأساسية التي وضعتها حملة التغيير من أجل الحياة، ستساعد الآباء على اختيار الوجبات الصحية، وهو ما يعد شيئا جيدا." وكانت هيئة الصحة العامة قد دعت الشركات في السابق إلى خفض كمية السكر في منتجاتها بنسبة 20 بالمئة بحلول عام 2020، وبنسبة 5 بالمئة في عام 2017، لكن خبراء شككوا في كيفية تنفيذ تلك المطالب. وقد أُعلن بالفعل عن فرض ضريبة على السكر في صناعة المشروبات الغازية في المملكة المتحدة، وسوف تدخل حيز التنفيذ في أبريل/نيسان المقبل.

'ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਇੰਗਲੈਂਡ' ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਾਈਮਿਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਮਿੱਠੇ ਸਨੈਕਸ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਾਨਿ ਕਿ ਉਹ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿੱਠਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ‘ਨਰਮ’ ਨਾਨਕੇ-ਦਾਦਕੇ ‘ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬੁਰੇ’ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਇੰਗਲੈਂਡ ਯੂਕੇ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮਹਿਕਮੇ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਸੁਝਾਅ ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। '100 ਕੈਲੋਰੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ' ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 100 ਕੈਲੋਰੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇ ਸਨੈਕਸ ਨਾ ਖਵਾਏ ਜਾਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨੈਕਸ ਨਾ ਖਵਾਏ ਜਾਣ। 8-ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ 'ਚੇਂਜ4ਲਾਈਫ਼' ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਵਾਲੇ ਵਾਊਚਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੌਂ ਦੀ ਪਾਵ-ਰੋਟੀ, ਘੱਟ ਮਿੱਠੇ ਵਾਲੀ ਦਹੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਾਧੂ ਮਿੱਠਾ ਪਾਏ ਤਰਲ ਪਦਰਾਥ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? 4 ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚੇ 51.2% ਮਿੱਠਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸਨੈਕਸ ਤੋਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਸਕੁੱਟ, ਕੇਕ, ਪੇਸਟ੍ਰੀ, ਬੰਨ, ਮਠਿਆਈਆਂ, ਜੂਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਕੌਮੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸਰਵੇ ਨੇ। ਔਸਤਨ ਹਰ ਸਾਲ ਬੱਚੇ 400 ਬਿਸਕੁੱਟ, 120 ਕੇਕ, ਬੰਨ ਤੇ ਪੇਸਟਰੀਆਂ, 100 ਮਠਿਆਈਆਂ, 70 ਚੋਕਲੇਟ ਤੇ ਕੁਲਫ਼ੀਆਂ, 150 ਜੂਸ ਤੇ ਕੋਲਡ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਦੰਦ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁਟਾਪਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਕੈਲੋਰੀ? ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 'ਚੇਂਜ4ਲਾਈਫ਼' ਮੁਹਿੰਮ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਨੈਕਸ ਉੱਤੇ ਖਾਸ ਆਫ਼ਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ- ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਕੈਲੋਰੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਨੈਕਸ ਕੁਝ ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੁਪਰਮਾਰਕਿਟ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਨੈਕਸ ਹਨ- ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਫਲ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਬੰਨ, ਖੰਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੈਲੀ ਤੇ ਸਾਦੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਸਨੈਕਸ। ਕੀ ਹੈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ: ਕੌਫ਼ੀ ਜਾਂ ਚਾਹ? ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਐਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਡ, ਲੂਨ ਤੇ ਫੈਟ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੱਸੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀ? ਡਾ. ਐਲੀਸਨ ਟੈੱਡਸਟੋਨ, ਮੁੱਖ ਨਿਉਟਰੀਸ਼ਨਿਸਟ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਨੈਕਸ ਬਣਾਉਣਗੇ। "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਪਰਮਾਰਕਿਟ ਵਿੱਚ ਜਾਓਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨੈਕਸ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਟਿਫ਼ਿਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਨੈਕਸ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਲੋਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" 'ਮਮਸਨੈੱਟ' ਦੇ ਫਾਊਂਡਰ ਜਸਟਿਨ ਰੌਬਰਟਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਸਿਰਫ਼ ਸਨੈਕਸ ਤੋਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਜੋ ਮਿੱਠਾ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸਨੈਕਸ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਮਾੜੇ।" ਮੋਟੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ? ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ 10 ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ ਮੋਟਾਪਾ "ਚੇਂਜ4ਲਾਈਫ਼ ਦਾ ਇਹ ਸਰਵੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਏਗਾ ਤੇ ਉਹ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵਧੀਆ ਸਨੈਕਸ ਚੁਣ ਸਕਨਗੇ।" ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ 2020 ਤੱਕ 20 ਫੀਸਦੀ ਮਿੱਠਾ ਘਟਾਉਣ ਤੇ 2017 ਤੱਕ 5 ਫੀਸਦੀ ਮਿੱਠੇ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟੀਚਾ ਕਿਵੇਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸੌਫ਼ਟ ਡ੍ਰਿੰਕਸ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 'ਸ਼ੂਗਰ ਟੈਕਸ' ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


سبق أن اتهم ترامب باكستان بتقديم "ملاذ آمن" لإرهابيين وزعم في أول تغريدة كتبها مطلع هذا العام أن باكستان تؤوي إرهابيين. وردت باكستان بغضب على تغريدة ترامب قائلة إن كل التمويلات مقيدة حسابيا ومبررة، وإن ترامب يشعر بالمرارة "للهزيمة الأمريكية في أفغانستان". وتنظر الولايات المتحدة في وقف أكثر من 250 مليون دولار من المساعدات التي أجلت تسليمها إلى إسلام آباد في أغسطس/آب. ويأتي نظر واشنطن في هذه الخطوة لأنها تعد باكستان قد فشلت في شن حملة فاعلة ومؤثرة على الجماعات الإرهابية، بحسب تقرير لصحيفة نيويورك تايمز. وكتب ترامب "لقد منحت الولايات المتحدة بحماقة باكستان أكثر من 33 مليار دولار كمساعدات خلال الـ 15 عاما الأخيرة، ولم تعطنا أي شيء سوى الأكاذيب والخداع، متصورة أن قادتنا حمقى". وأضاف "أنهم يوفرون ملاذا أمنا لإرهابيين نطاردهم في أفغانستان، ولم يقدموا سوى مساعدة صغيرة لنا، لا أكثر!". وقال وزير الخارجية الباكستاني خواجة آصف لتلفزيون جيو الباكستاني "لقد أخبرنا الولايات المتحدة أننا لن نفعل المزيد، لذا فإن " لا أكثر" التي قالها ترامب ليس لها أي أهمية". وأضاف أن "باكستان مستعدة لتقديم جرد علني بكل تفاصيل المساعدات الأمريكية التي تلقتها". وقد اُستدعي السفير الأمريكي في باكستان، ديفيد هيل، الى وزارة الخارجية الباكستانية الاثنين لإبلاغه بالاحتجاج على تغريدة ترامب. وكتب وزير الدفاع الباكستاني، خرم دستغير خان، تغريدة قال فيها إن الولايات المتحدة لم تعط باكستان سوى "الذم وعدم الثقة". وانتقد ترامب باكستان لتقديمها "ملاذا آمنا" لإرهابيين في الماضي. وقال في خطاب في أغسطس/آب " لقد دفعنا لباكستان مليارات ومليارات الدولارات لكنهم في الوقت نفسه يؤون أشد الإرهابيين الذين نقاتلهم". "حان الوقت لأن تثبت باكستان التزامها بالحضارة والنظام والسلام". وشدد وزير الخارجية الأمريكي، ريكس تيلرسون، الضغط أيضا على باكستان بشأن ما تراه الولايات المتحدة دعما لحركة طالبان في أفغانستان. وتعد الولايات المتحدة حليفا أساسيا لباكستان، التي تتمتع بمنزلة خاصة كشريك غير عضو في حلف شمالي الأطلسي (ناتو). أشار تيلرسون إلى أن باكستان قد تفقد الامتيازات المقدمة إليها بيد أن تيلرسون قال إن أموال المساعدات "قد تطرح على طاولة النقاش إذا كانوا غير راغبين فعليا في تغير وضعهم أو مقتربهم لكيفية التعامل مع المنظمات الإرهابية الكثيرة التي وجدت ملاذا آمنا في باكستان". وقد حُجبت ملايين الدولارات من المساعدات الأمريكية عن باكستان لمزاعم أنها لا تتخذ أفعالا كافية ضد شبكة حقاني الحليفة لحركة طالبان. وقالت نيويورك تايمز إن مسؤولين أمريكيين قد منعوا من الوصول الى أعضاء في منظمات يعتقدون أن بإمكانهم تقديم معلومات عن رهينة أمريكي. وقد رحب السفير الأفغاني في الولايات المتحدة، حمد الله مُحب، والرئيس الأفغاني السابق، حامد كرزاي، بتغريدة ترامب. وقال كرزاي في تغريدة إن "موقف باكستان المزدوج خلال الـ 15 عاما الماضية يقدم دليلا على أن الحرب على الإرهاب ليست في قصف القرى والبيوت الأفغانية بل في الملاذات التي خارج أفغانستان".

ਟਰੰਪ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, "ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪਿਛਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਾਤਾਨ ਨੂੰ 33 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।" ‘ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ’ ਪਾਕ ਨੂੰ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇਣੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ: ਟਰੰਪ ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਬਿਆਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਹਿਲਕਾ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੀਟਿੰਗ ਸੱਦੀ ਗਈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦੀ ਵੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਖ਼ਾਸੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜਤਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਕੀ ਮਾਅਨੇ? ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਲੀਮ ਰਿਜ਼ਵੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਖਰੀਆਂ-ਖਰੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੁਣ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦਾ ਪੋਤਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਰੇਰਿਸਤਾਨ ਬਣ ਚੁਕਿਆ ਹੈ" ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਾਤਾਨੀ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਕਾਨੀ ਨੈਟਵਰਕ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅਜਿਹੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਫ਼ਰਤ ਦੇ ਦੌਰ 'ਚ 'ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ' ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ 'ਮੈਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਪੋਸਟਰ ਗਰਲ ਨਹੀਂ' ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਵਾਂਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।" ਨੋਟਿਸ 'ਤੇ ਸੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ? ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਰੀ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਤੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢੇ। ਰਿਜ਼ਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵੇਂ ਸਾਲ 'ਤੇ ਆਇਆ ਟਰੰਪ ਦਾ ਇਹ ਟਵੀਟ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ 22 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਾਈਕ ਪੇਂਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਬਗਰਾਮ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਤਾਲੀਬਾਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਠਿਕਾਣੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।" ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਖੁੱਰਮ ਦਸਤਗੀਰ ਨੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਸ ਟਵੀਟ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬਿਲ ਹਾਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" ਪਾਕ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸਈਅਦ ਦੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਖ਼ਤਮ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਖ਼ਵਾਜਾ ਆਸਿਫ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੇ ਟਵੀਟ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗੇ। ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਦੱਸ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਲਚੱਲ? ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਸ ਟਵੀਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕੈਬੀਨੇਟ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬੈਠਕ ਬੁਲਾਈ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮਿਤੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵੀ ਹੋਈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਰਕਮ ਅਮਰੀਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੋਈ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੁਝ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਜਿਹੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਸੀਨੇਟਰ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪਾਲ ਨੇ ਵੀ ਟਰੰਪ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਰਵੱਈਏ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰੁਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਲਖ਼ੀ ਦੇ ਮਾਇਨੇ ਕੀ ਹਨ? ਕੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ? ਕੀ 'ਮਜਬੂਰੀ ਦੀ ਇਹ ਦੋਸਤੀ' ਹੁਣ ਦਮ ਤੋੜ ਰਹੀ ਹੈ? ਕੀ ਵਾਕਈ ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹਨ? ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਰਕਮ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਾਤਸਲਿਆ ਰਾਏ ਨੇ ਡੇਲਾਵੇਅਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਮੁਕਤਦਰ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਬਕ ਸਿੱਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਟ ਦੇ ਟਵੀਟ ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਜਾਂ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਰਾਤ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 9/11 ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ 33 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਜੋ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਰਕਮ ਬਾਰੇ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਐਬਟਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੀਲ ਦੂਰ ਹੀ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਤਾਂ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਥੋੜਾ-ਬਹੁਤ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਟਰੰਪ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇੰਨੀ ਭਾਰੀ ਰਕਮ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਫਾਇਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਬਿਆਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵਾਲਾ ਸਿੱਧਾ ਟਵੀਟ ਸੀ।" ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੀਤੀ ਬਦਲੀ? ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਟਵੀਟ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਉੱਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਖੋ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰੁਖ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਸਿਤਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਬਹਾਨੇ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਗੌਰ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਦਦ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਿੱਤ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੀਨ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।'' ਕੀ ਮੋਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਅਸਰ ਹੈ? ਖਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਵੀ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਤਾ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਬਰਦਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ''ਜਦੋਂ ਦੋ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਭਰੋਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਾਲੇ ਹੈ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚਾਲੇ ਹੈ। ਓਬਾਮਾ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਅਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਟਰੰਪ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।'' ''ਫਿਲਹਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਖਿਲਾਫ਼ ਵੋਟ ਦੇਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਖਫ਼ਾ ਹੋਣਗੇ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਦਮ ਘੱਟ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਲੈਂਸ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਫ਼ਗਾਨੀਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਆਪਣੀ ਜੰਗ ਦੇ ਲੈਂਸ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਹ ਚੀਨ ਦੇ ਲੈਂਸ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।'' (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


الضربة الرأسية التي حققت الهدف رقم 643 لليونيل ميسي وسجل ميسي هدفه في مباراة برشلونة وفالنسيا التي انتهت بالتعادل. وسدّد ميسي (33 عاماً) برأسه مسجلاً الهدف في نهاية الشوط الأول، مباشرة بعد إضاعة ضربة جزاء أنقذها حارس مرمى فالنسيا جوم دومينيش. وكان ميسي قد افتتح أهدافه مع برشلونة عام 2005 بتسجيله هدفاً ضد فريق ألباسيتي. وكان بيليه، قد سجّل 643 هدفاً خلال 19 موسما في صفوف الفريق البرازيلي سانتوس بين عامي 1956 و1974. مواضيع قد تهمك نهاية لكنّ ميسي احتفل بإنجازه بصمت بعد عدم تمكن فريقه من التغلب على ضيفه فالنسيا، في المباراة التي انتهت بالتعادل. وستبقي نتيجة المباراة الفريق الكاتالوني، الفائز بالدوري الإسباني 26 مرة، في المركز الخامس في الترتيب، متخلفاً بثمان نقاط عن أتلتيكو مدريد المتصدر، وبخمس نقاط عن غريمه التاريخي ريال مدريد. وكان من المفترض أن يحقق برشلونة فوزه الثالث هذا الموسم بعد تقدمه بنتيجة 2- 1، وسيطرته مع تقدم الوقت على مجريات المباراة. وتلقى فريق برشلونة الضربة الأولى، حين افتتح مدافع الفريق الضيف، مختار دياخابي التسجيل في الدقيقة 29. وسدّد دياخابي برأسه بعد أن ترك بلا مراقبة خلال تنفيذ ركلة ركنية. بعدها دافع فريق فالنسيا جيداً عن مرماه، وشعر لاعبوه بالغضب بعد نيل برشلونة ركلة جزاء قبل نهاية الشوط الأول. ولجأ الحكم إلى الشاشة وأكد سقوط المهاجم أنطوان غريزمان أرضاً في منطقة الجزاء بعد أن دفعه لاعب فالنسيا خوسيه غايا. وتصدى ميسي للركلة لكنّ حارس المرمى أنقذها ببراعة، وارتدت الكرة إلى ميسي ليسدد برأسه داخل مرمى دومينيش. وسيطر برشلونة في الشوط الثاني واخترق أكثر من مرة خط الدفاع في فريق فالنسيا إلى أن تمكن مدافعه رونالد أراوخو من تسجيل إضافة الهدف الثاني. وبذل رجال رونالد كومان ما في وسعهم لتسجيل هدف الاطمئنان، لكن مع زيادة الضغط، تعرضوا لهجمات فالنسيا المرتدة التي أدت في النهاية إلى هدف ماكسي غوميز القاتل.

ਮੈਸੀ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕਲੱਬ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਗੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੇਲੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਰੀਅਲ ਵਲਾਦੋਲਿਡ ਲਈ ਖੇਡ ਦੇ ਲਈ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ 644ਵਾਂ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਪੇਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਜ਼ੀਰੋ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਮੈਸੀ ਨੇ ਵੈਲੈਂਸੀਆ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਗੋਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੇਲੇ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਮੈਚ ਦੋ-ਦੋ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪੇਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਮੈਸੀ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਲਿਓਨਲ ਮੈਸੀ ਨੇ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਲਈ 644 ਵਾਂ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪੇਲੇ ਸਾਲ 1959 ਪੇਲੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 126 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


يعتقد الهندوس أن الغطس في نهر الغانج سيطهرهم من الخطايا ويبدو أن هذه المخاوف قد تحققت الآن، مع وجود تقارير عن نتائج اختبارات إصابة إيجابية في أوساط العائدين من مهرجان كومبه ميلا، والذين قدموا من أجزاء عديدة من البلاد؛ وقد ينقلون العدوى إلى مناطقهم الأصلية. عندما وصل رجل الدين الهندوسي، ماهانت شانكار داس، إلى هاريدوار في 15 مارس/آذار، للمشاركة في المهرجان، كانت حالات الإصابة بالفيروس مرتفعة بالفعل في أجزاء كثيرة من الهند. وفي 4 أبريل/نيسان، بعد أربعة أيام فقط من بدء المهرجان رسمياً، ثبتت إصابة ماهانت داس، البالغ من العمر 80 عاماً، بفيروس كورونا وطُلب منه عزل نفسه في خيمة. بيد أنه بدلا من أن يعزل نفسه حزم حقائبه واستقل قطاراً وسافر مسافة 1000 كيلومتر إلى مدينة فاراناسي. وهناك، التقى به ابنه ناجيندرا باتاك، في محطة القطار، واستقلا معاً سيارة أجرة وتوجها إلى قريتهما التي تبعد نحو 20 كيلو متراً في منطقة ميرزابور المجاورة. مواضيع قد تهمك نهاية وفي حديثه معي مؤخراً عبر الهاتف من منزله، قال ماهانت داس إنه "أصبح الآن سليماً معافى" وأنه بعد وصوله، خضع للحجر الصحي في منزله، وأصر على قوله إنه لم ينقل العدوى إلى أي شخص آخر. ولكن في غضون أيام، ظهرت أعراض مرض كوفيد على ابنه وعدد قليل من القرويين الآخرين. ويقول باتاك، الذي تعافى تماماً الآن، إن قريتهم شهدت "13 حالة وفاة في الأسبوعين الماضيين بسبب الحمى والسعال". ربما تكون الإصابات بين القرويين مرتبطة بماهانت داس أو ربما لا، لكن يقول خبراء الصحة إن سلوكه كان غير مسؤول، وربما نقل العدوى للكثيرين أثناء سفره في قطار مزدحم على طول الطريق وأيضاً مشاركته في الصعود في سيارة أجرة مع آخرين. ويقول عالم الأوبئة الدكتور لاليت كانت: "إن مجموعات ضخمة من زوار المهرجان الديني، لم يرتدِ إلا القليلين منهم الكمامات، جلست على ضفاف نهر الغانج تتغنى بأمجاده"، وقد خلقوا بيئة خصبة لانتشار الفيروس بسرعة فائقة، و"نحن نعرف مسبقاً أن إنشاد المجاميع في الكنائس والمعابد يعد من المناسبات التي تسهم في تفشي الفيروس بشكل كبير". هل كانت التجمعات الانتخابية سبباً في ارتفاع حالات الإصابة بكوفيد-19 في الهند؟ حشود غفيرة في النهر المقدس بالهند رغم إصابة مئات الحجاج الهندوس بكوفيد-19 حضر أكثر من تسعة ملايين زائر المهرجان في هاريدوار في أبريل/نيسان 2021 وقال المسؤولون في هاريدوار، إنه ثبتت إصابة 2642 من المتدينين الهندوس بالفيروس، بمن فيهم العشرات من كبار الزعماء الدينيين. وكان أكيليش ياداف، رئيس الوزراء السابق لولاية أوتار براديش المجاورة، وملك نيبال السابق جيانيندرا شاه، والملكة السابقة كومال شاه، من بين أولئك الذين ثبتت إصابتهم بالفيروس بعد عودتهم من المهرجان. وتوفي الملحن البوليوودي شرافان راتهود، في أحد مستشفيات مومباي بعد فترة قصيرة من عودته من "كومبه ميلا". كما لقي تسعة من العرافين الهندوس من إحدى المجموعات حتفهم. ومع تزايد المخاوف من أن ينقل العائدون من المهرجان الديني العدوى إلى الآخرين، أمرت العديد من حكومات الولايات التي تشعر بالقلق بفرض حجر صحي إلزامي لمدة 14 يوماً وهددت باتخاذ إجراءات صارمة ضد أولئك الذين يخفون معلومات عن رحلاتهم. وجعل بعض الولايات إجراء اختبار فحص كشف الإصابة إلزامياً قبل السفر، لكن قلة من الولايات لديها قاعدة بيانات للمسافرين ولا توجد ولاية لديها نظام مضمون لاختبار وتعقب أولئك الذين يدخلون حدودها. وفي الأسبوعين الماضيين، جاءت تقارير نتائج اختبار إيجابية لفحص الإصابة بالفيروس لعائدين من كومبه ميلا، من جميع أنحاء الهند: ويقول الدكتور كانت: "إنها أرقام كارثية، وهذه ليست سوى غيض من فيض، وسيكون لمجموعات الزوار الذين سافروا على متن القطارات والحافلات التي تعج بالمسافرين، تأثير مضاعف على عدد الإصابات. أستطيع القول دون تردد، إن مهرجان كومبه ميلا هو أحد الأسباب الرئيسية وراء ارتفاع عدد الحالات في الهند". وكان ماهانت داس عدائياً عندما سألته عما إذا كان من الأفضل لو تم إلغاء احتفالات كومبه ميلا في ظل مواجهة البلاد حالات مرتفعة بشكل يومي مع ظهور طفرات جديدة للفيروس واكتظاظ المستشفيات بالمرضى وعدم قدرتها على استقبال المزيد منهم بسبب نقص الأسرة والأُكسجين الطبي والعقارات الطبية المنقذة للحياة. وأجابني متسائلاً: "كيف يكون من الصواب إذن: أن تعقد الحكومة تجمعات انتخابية وانتخابات في ولاية البنغال الغربية؟ لماذا يتم إخبارنا، نحن المتدينون فقط، بأنه من الخطأ التجمع؟". تزاحم الناس في المهرجان من دون اتباع اجراءات السلامة الصحية ويقول منتقدون إن إحجام رئيس الوزراء ناريندرا مودي عن إلغاء التجمع كان بسبب احتمال وقوع رد فعل عنيف من زعماء دينيين هندوس من أمثال ماهانت داس. ويعد الكهنة والعرافون والزُهاد من بين أكبر أنصار الحزب، ويلعبون دوراً مهماً في حشد الأصوات الهندوسية أثناء الانتخابات. في 12 أبريل/نيسان، أول أيام المهرجان الضخم - عندما غطس أكثر من ثلاثة ملايين من المتدينيين الهندوس في نهر الغانج اعتقاداً منهم أن الاستحمام فيه سيساعدهم على تحقيق الخلاص - سجلت الهند أكثر من 168 ألف حالة جديدة، متجاوزة بذلك البرازيل لتصبح الدولة صاحبة ثاني أكبر عدد من حالات الإصابة في العالم. فيروس كورونا: هل السلالات الجديدة هي سبب تفشي الوباء في الهند؟ وقد قُلصت أيام المهرجان بعد أسبوع واحد فقط إثر وفاة راهب رئيسي لإحدى المجموعات الدينية المشاركة. وطلب مودي من رجال الدين القائمين على المهرجان تحويله منذ ذلك الحين إلى حدث رمزي وليس تجمعات بشرية فعلية. لكن الضرر كان قد حصل فعلياً. وفي الأسبوع الماضي، قال منظمو الحدث إن 9.1 مليون زائر قد حضروا إلى هاريدوار، على الرغم من أن محكمة أوتاراكهند العليا الولاية وصفت الولاية بأنها باتت "أضحوكة من خلال السماح بقيام كومبه ميلا في خضم استفحال الجائحة". كانت هناك مخاوف منذ البداية من أن احتفالات كومبه ميلا ستكون محفوفة بالمخاطر. وحذر خبراء الصحة الحكومة في أوائل مارس/آذار، من أن "سلالة جديدة أكثر عدوى من فيروس كورونا كانت بدأت في الانتشار في البلاد" وأنه ليس من الحكمة السماح لملايين الأشخاص - معظمهم لا يرتدون كمامات - بالتجمع للمشاركة في المهرجان. وكان رئيس وزراء أوتاراكهند السابق، تريفندرا سينغ راوات، أخبرني أنه خطط ليكون كومبه ميلا "حدثاً رمزياً محدوداً" منذ البداية لأن الخبراء "أخبروني أن الوباء لن ينتهي قريباً". وأضاف: "لا يجذب هذا المهرجان الناس من الهند فحسب بل من دول أخرى أيضاً. كنت قلقاً من زيارة الأشخاص الأصحاء لهاريدوار وبالتالي جلب العدوى معهم ونشرها في كل مكان". ولكن قبل أيام قليلة من المهرجان، تم استبداله بتيرات سينغ راوات، الذي قال علناً إنه "مع تدفق بركات ما غانج، (آلهه النهر) لن تكون هناك أي جائحة". وقال رئيس الوزراء الجديد: "لن يتم إيقاف أي شخص، ولن يكون جلب تقرير يثبت عدم إصابتهم بكوفيد 19 ضرورياً، ويكفي إتباع قواعد السلامة". ولكن مع نزول الملايين إلى المدينة، واجهت السلطات صعوبات في فرض قواعد السلامة. أخبرني كبير المسؤولين الطبيين في هاريدوار، الدكتور شامبهو كومار جها، أن إدارة تلك الحشود الضخمة أصبحت "عملية صعبة للغاية" لأن الناس لم يأتوا بتقارير طبية تثبت عدم إصابتهم بكورونا من جهة، ولأنهم "لا يستطيعون رد المتدينين الذين جاءوا من مسافات بعيدة مدفوعين بالإيمان من جهة أخرى". وأضاف: "لا يمكنك إعدام الناس لرغبتهم في حضور احتفال ديني، أليس كذلك؟". وتابع موضحاً: "كانت هناك إجراءات عمل موحدة من قبل الحكومة الاتحادية والمحكمة العليا وبذلنا قصارى جهدنا لتنفيذها". وقال أنوب نوتيال، مؤسس مؤسسة فكرية مقرها أوتاراكهند، لبي بي سي: "مع وجود حشود بهذا الحجم، بات من المستحيل تقريباً اتباع إجراءات العمل الموحدة. تبدو التعليمات جيدة جداً من الناحية النظرية، ولكن عملياً، من المستحيل تنفيذها". ويقول نوتيال، الذي قام بجمع بيانات وزارة الصحة منذ أن سجلت الدولة أول حالة إصابة في 15 مارس/آذار 2020 ، إن ولاية أوتاراكهند، سجلت 557 حالة في الأسبوع الواقع بين 14 و 20 مارس/آذار، أي عندما بدأ الحجاج في الوصول بالضبط. وارتفعت الحالات بشكل سريع بعد ذلك، حيث سُجلت 38581 حالة بين 25 أبريل/نيسان والأول من مايو/أيار - الأسبوع الأخير من المهرجان. وأضاف: "سيكون من الخطأ القول أن كل الحالات كانت بسبب المهرجان، لكن تلك الزيادة في العدد تزامنت مع بدء المهرجان". سألت الدكتور كانت، عما إذا كان هناك أي شيء يمكن للهند فعله الآن لاحتواء الضرر الذي حدث جراء عملية السماح بالتجمع. فقال: "أحدهم قال إن المصلين سيعتبرون فيروس كورونا (نعمة الله) وينشرونه. إنه لأمر مأساوي أن الزوار الدينيين قد حملوا العدوى ونشروها في كل مكان". وأضاف: "لا يمكنني التفكير في أي شيء يمكن القيام به الآن لتصحيح الوضع. لقد تُهنا في عرض البحر ولا يمكننا حتى العودة إلى بر الأمان. إنه أمر مأساوي للغاية. أدعو ربي أن تكون وطأة العدوى خفيفة ويجتازها الناس بسلام".

ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮੇਲਾ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ "ਸੁਪਰ ਸਪ੍ਰੈਡਰ" ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਕੋਰੋਨਾ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਇੰਨਾਂ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰਦੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਲਾਗ਼ ਦੇ ਫ਼ੈਲਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਜਦੋਂ 15 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾਸ ਹਰਿਦੁਆਰ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਆਏ ਤਾਂ ਦੇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁੰਭ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 80 ਸਾਲਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹਿੰਦੂ ਪੁਜਾਰੀ ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਪਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੈਂਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਬਜਾਇ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਪੈਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤਹਿ ਕਰਕੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਆ ਗਏ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਬਾਰੇ 7 ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਜਾਣਨੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਨਗੇਂਦਰਾ ਪਾਠਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚਲੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਦਾ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਇੱਕੋ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਜ਼ਰੀਏ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਮਹੰਤ ਦਾਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਠੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਹੀ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਲਾਗ਼ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ, ਪਰ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਪਾਠਕ ਜੋ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਖ਼ਾਰ ਅਤੇ ਖੰਘ੍ਹ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ 13 ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ਼ ਲੱਗਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਦਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ। ਪਰ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੀੜ ਵਾਲੀ ਰੇਲ ਵਿੱਚ 'ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਤੱਕ ਵਾਇਰਸ ਫ਼ੈਲਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਪੀਡੇਮੀਓਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਲਲਿਤ ਕਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ, ਬਗ਼ੈਰ ਮਾਸਕ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਫ਼ੈਲਾਅ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਮੂਹਿਕ ਗਾਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਪਰ-ਸਪ੍ਰੈਡਰ ਸਮਾਗਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਪਰਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਲਾਗ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ 2,642 ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਕੋਰੋਨਾ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਪਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਾ ਗਿਆਨਏਂਦਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਣੀ ਕੋਮਲ ਸ਼ਾਹ ਵੀ ਘਰ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਰੋਨਾ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸ਼ਰਵਣ ਰਾਠੌਰ ਦੀ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕੋ ਹਿੰਦੂ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨੌ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਵਧੀ ਚਿੰਤਾ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਰੋਨਾ ਫ਼ੈਲਾਉਣ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ੇ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੁੰਭ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 14 ਦਿਨ ਦਾ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਲੁਕਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਰਟੀ-ਪੀਸੀਆਰ ਟੈਸਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਇੱਕ ਸੂਬਿਆਂ ਕੋਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਬੇ ਕੋਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਰੱਹਦ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਖ਼ਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਮੁੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਪਾਏ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇਸ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਈਆਂ: ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਣ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 22 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਲੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ। ਡਾ. ਕਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨੰਬਰ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਮਹਿਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਹਨ। ਭੀੜ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਲਾਗ਼ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਦਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੇਝਿਜਕ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਵਧਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਵੀ ਹੈ।" ਕੀ ਕੁੰਭ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ? ਮਹੰਤ ਦਾਸ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਾਮਲੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੈੱਡਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਮੈਡੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਮੁੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਣਾ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਫ਼ਿਰ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਚੋਣ ਰੈਲੀਆਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸਹੀ ਸੀ? ਕਿਉਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਨੂੰ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਤਰ ਹੋਣਾ ਗ਼ਲਤ ਸੀ?" ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਕੁੰਭ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਝਿਜਕ ਮਹੰਤ ਦਾਸ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤਿੱਖ਼ੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਪੁਜਾਰੀ, ਸਿੱਧ ਪੁਰਖ਼ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜੋ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੂ ਵੋਟਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ 12 ਨੂੰ ਮੇਲੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ 30 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲਗਾਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ 168,000 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਰੋਨਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਦੂਜਾ ਦੇਸ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਧੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੰਭ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸਾਧੂ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਕੀ ਸੀ ਸੰਭਾਵਨਾ? ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ 91 ਲੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਤਰਾਖੰਡ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਰਮਿਆਨ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਕੇ ਸੂਬਾ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਨ ਕਿ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜੋਖ਼ਮਾਂ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਮਾਰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਧ ਲਾਗ਼ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਵੇਰੀਐਂਟ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਮਾਸਕ ਦੇ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣਾ ਤਰਕ ਭਰਪੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਾ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਜਲਦ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸਮਾਗਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਤਿਉਹਾਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕ ਹਰਿਦੁਆਰ ਆਉਣਗੇ ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇੰਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।" ਪਰ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ, "ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ"। ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ, ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕੋਵਿਡ ਨੈਗੇਟਿਵ ਰਿਪੋਰਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਕਸਬੇ 'ਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਏ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਕੀਤੀ। ਕੋਰੋਨਾ ਪ੍ਰੋਟੋਕੌਲ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਸੀ ਔਖਾ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਸ਼ੰਭੂ ਕੁਮਾਰ ਝਾਅ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭੀੜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਕੋਰੋਨਾ ਨੈਗੇਟਿਵ ਰਿਪੋਰਟ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੋੜ ਸਕਦੇ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਬਦਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਟੰਗ ਸਕਦੇ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਫ਼ੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ ਹੈ (ਐੱਸਓਪੀ) ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।" ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਨੂਪ ਨੌਟਿਆਲ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਸ ਪੱਧਰ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ, ਐੱਸਓਪੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਤਕਰੀਬਨ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਸਭੰਵ ਹੈ।" ਨੌਟਿਆਲ, ਜੋ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 15 ਮਾਰਚ, 2020 ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਮਲਾ ਆਇਆ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ 14 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 20 ਮਾਰਚ ਵਿੱਚਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 557 ਮਾਮਲੇ ਆਏ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਮਲੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ, 25 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ 1 ਮਈ ਦਰਮਿਆਨ ਦੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 38,581 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜੋ ਕਿ ਕੁੰਭ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਹਫ਼ਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਗ਼ਲਤ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਕੁੰਭ ਕਾਰਨ ਆਏ, ਪਰ ਫ਼ੈਲਾਅ ਤਿਓਹਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਮੈਂ ਡਾ. ਕਾਂਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਣ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਾਂਗ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਗਏ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਸਾਡੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਬਹੁਤ, ਬਹੁਤ ਦੁਖ਼ਦ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਲਾਗ਼ ਦਰਮਿਆਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਣ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وكادت ملالا، البالغة من العمر عشرين عاماً، أن تُقتل على يد عناصر طالبان في باكستان عام 2012، بسبب نشاطها في مجال حقوق الإنسان، خاصة الحملات التي كانت تقودها للدفاع عن حق الفتيات في التعليم. ومن المتوقع أن تعقد لقاءات مع رئيس الوزراء شهيد خاقان عباسي. وقال مسؤول لوكالة فرانس برس ان تفاصيل الرحلة تم ابقاؤها سرا "بسبب حساسية الأمور". وبث التلفزيون الباكستاني شريط فيديو ظهرت فيه مع والديها في مطار بينظير بوتو الدولي في اسلام اباد تحت حراسة مشددة. ومن المتوقع أن تستغرق الرحلة أربعة أيام ، وقد وصلت مع مسؤولين من مجموعة مؤسسة مالالا ، حسب تقرير لوسائل الإعلام المحلية. ولم يتأكد إذا ما كانت ستزور مسقط رأسها في سوات في شمال الريف الغربي خلال زيارتها. في الحادي عشر من عمرها فقط، بدأت يوسافزاي بكتابة مذكرات عن حياتها في ظل حكم طالبان لمراسل بي بي سي باللغة الأردية. وتم استهدافها في حافلة مدرسية في عمر 15 سنة، وقادتها قصتها إلى أن تصبح معروفة على المستوى الدولي. وكانت يوسفزاي قد نقلت عقب الحادث لتلقي العلاج في بريطانيا، التي تعيش فيها حاليا مع عائلتها. نقلت ملالا عقب الحادث لتلقي العلاج في بريطانيا، التي تعيش فيها حاليا مع عائلتها.

ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ 20 ਸਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ 'ਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਹਿਦ ਖ਼ਾਕਨ ਅੱਬਾਸੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਏਐਫਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ 'ਸਵੰਦੇਨਸ਼ੀਲਤਾ' ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸਮਾਲਾਬਦ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ ਗੱਡੀ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਬਰੋਡਕਾਸਟ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਮਲਾਲਾ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਘੇਰੇ 'ਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਬੈਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਮਲਾਲਾ ਫੰਡ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਸਹਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਈ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪੁਖਤਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਸਵਾਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉੱਥੇ ਜਾਣਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਹਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਲਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਉਰਦੂ ਲਈ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤਾਲਿਬਾਨ ਹਕੂਮਤ ਹੇਠ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਲਾ ਦੀ ਸਕੂਲ ਬੱਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਇਸ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 'ਪਰੋ-ਵੈਸਟ' ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਲਾਲਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜ਼ਿਆਉੱਦੀਨ ਨਾਲ ਮਲਾਲਾ ਫੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁੜੀ ਬਿਨਾਂ ਡਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਣੀ ਸੀ। ਮਲਾਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ ਕੈਲਾਸ਼ ਸਤਿਆਰਥੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਲਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਔਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تتمتع أفلام بوليوود بشعبية في الهند والعالم. لكن الكثير منهم يكتشف أنه كابوس وليس حلما. وأجرت راجيني فايدياناثان وبراتكشا غيليديال، مراسلتا بي بي سي في الهند، عددا من اللقاءات مع نجمات بوليوود اللاتي كشفن عن تعرضهن للتحرش الجنسي من قبل مخرجين ووكلاء الفنانين. ومنذ ست سنوات، أقنعت سوجاثا (وهو اسم مستعار) والدها الذي ينتهج منهجا محافظا بأن تتوجه من قريتها الصغيرة في الهند إلى بوليوود سعيا وراء الشهرة والثروة في مومباي. وكانت في التاسعة عشرة من عمرها في ذلك الوقت مع خبرة قليلة في التمثيل ودون أي علاقات في هذه المدينة الكبيرة، لكنها لم تجد صعوبة في التعرف على بعض الأشخاص الذين لم يبخلوا عليها بالنصيحة وإنارة الطريق أمامها لاقتحام عالم السينما. وكان أول عرض تلقته سوجاثا من أحد وكلاء اختيار الممثلين الذي دعاها إلى شقته، لكنها لم تر أن هناك شيئا غريبا في أن تذهب إليه لأن مثل هذه اللقاءات غالبا ما تنعقد في المنزل. لكن تفاصيل الحكاية بعد ذهابها إلى منزله كانت محزنة، إذ قالت سوجاثا لبي بي سي: "لمس كل جزء في جسمي كما يحلو له، وأدخل يده في ثيابي، وعندما بدأ في إخراجها كنت قد تجمدت". أوشا جادهاف تعتبر من الممثلات القلائل اللاتي تحدثن للإعلام عن تجارب تحرش جنسي في الوسط السينمائي في الهند وعندما طلبت منه أن يتوقف عن ذلك، أكد لها أن ليس لديها "التوجه الصحيح" للعمل في السينما. ولا يمكن لبي بي سي التحقق من هذه الرواية، لكن سوجاثا أخبرتنا أنها تعرضت للتحرش الجنسي في عدة مناسبات أثناء السعي إلى الحصول على أدوار سينمائية. وأضافت أنها توجهت إلى الشرطة في إحدى هذه المناسبات، لكن ضباط الشرطة تجاهلوا شكواها، مؤكدين أن "العاملين في السينما يمكنهم أن يفعلوا ما يحلو لهم". ويرى كثيرون أن اختيار الممثلين والممثلات للعب أدوار في السينما الهندية مقابل ممارسات جنسية من الأمور الشائعة في بوليوود. وتحدثت بي بي سي إلى عدد من الممثلات الشابات اللاتي أكدن تعرضهن لتعليقات نابية ومحاولات تحرش جنسي أثناء السعي للحصول على أدوار في الأفلام الهندية. وفضل هؤلاء عدم الكشف عن أسمائهن الحقيقية خشية التكذيب أو الانتقام منهن من قبل من تشير إليهم الروايات. تأمل رادهيكا أبتي، ممثلة هندية معروفة، أن تنطلق حملة لمكافحة التحرش الجنسي في قطاع السينما على غرار حركة "أنا أيضا" في هوليوود. أما أوشا جادهاف، فهي من الممثلات القليلات اللاتي تحدثن عن تعرضهن للتحرش الجنسي صراحة. ورغم أنها تعمل في السينما الهندية منذ حوالي عشر سنوات، تقول أوشا إنها لا تزال تتعرض للتحرش الجنسي حتى بعد حصولها على جائزة الدولة للسينما. وتأمل النجمة الهندية في أن تشجع روايتها عن تجارب التحرش الجنسي باقي الممثلات للانضمام إليها وإعلان ما تعرضن له من تجارب مشابهة. وقال أوشا إنها عندما دخلت إلى عالم بوليوود، أخبرها كثيرون بضرورة أن تمارس الجنس مع المخرجين والمنتجين، وبعضهم قال لها "نحن نمنحك شيئا تريدينه، وعليك أن تعطينا شيئا في المقابل". وأشارت إلى أن الممثلات الشابات لا يرون أمامهن خيارا آخر سوى الرضوخ لهذا الواقع، لكنها أكدت أنها رفضت جميع محاولات ابتزازها جنسيا، ما أدى إلى تعرضها لتهديدات من بعض المنتجين الذين هددها أحدهم بأنه لن يسمح لها بالمشاركة في فيلمه بعد رفضها محاولاته الجنسية معه. وقالت لبي بي سي: "سبني وهددني بأنني لن أحصل على أدوار جيدة، وأنني لن أحقق أي شيء جيد، وأنني لن أصمد طويلا بهذا الشكل". وقالت الممثلة الهندية المعروفة رادهيكا أبتي لبي بي سي إن "القوة تلعب دورا كبيرا في هذه المناوشات الجنسية". وأنهت أبتي حالة الصمت التي تحيط بالتحرش الجنسي بينما لا يزال الكثير من نجوم بوليوود عاجزين عن كسر حاجز الخوف والتحدث عن تجارب التحرش الجنسي. ولعبت أبتي دورا في فيلم بادمان الذي حقق نجاحا كبيرا في الفترة الأخيرة، إذ يحكي قصة رجل يصنع وسادات صحية رخيصة. ومن المعروف عن هذه النجمة الهندية أنها داعمة لحقوق المرأة في أفلامها وفي الواقع أيضا. وقالت نجمة بوليوود: "بدأت في الحديث عن هذا الأمر على الملأ، وأتفهم، بل أتعاطف مع نساء كثيرات في المجال يعانين من خوف يمنعهن من الحديث عن هذه القضية". وأكدت أن غياب نظام واضح للانضمام إلى العمل في بوليوود يسهل هذا النوع من الانتهاكات التي تستمر دون رقيب. لا يقتصر التعرض لممارسات التحرش على النساء في بوليود، إذ تعرض له النجم رانفير سينغ أيضا ويعتمد الحصول على أدوار في الأفلام الهندية بصفة أساسية على العلاقات الشخصية، والسلوك الاجتماعي أكثر من غيرها من العوامل مقارنة بهوليوود التي يوجد فيها عملية منظمة ورسمية لدخول عالم السينما الأمريكية عبر المدارس والمعاهد المتخصصة، علاوة على التمثيل في المسرح. وأعربت الممثلة الهندية عن أملها في أن تسير بوليوود على نهج هوليوود، وأن تنطلق حملة "أنا أيضا" المناهضة التحرش في بوليوود أيضا. لكنها رجحت أن ذلك لم يحدث إذا لم تتقدم الأسماء الكبيرة في السينما الهندية لدعم من يتعرضون لهذه الانتهاكات. وتطرقت أيضا إلى قصة كالكي كويتشلين، الممثلة الهندية الشابة التي تعرضت لانتهاكات جنسية وهي طفلة، معربة عن مشاطرتها الألم الناتج عن التجربة القاسية، مشجعة الممثلات اللاتي تعرضن لتجارب مماثلة على التحدث عنها صراحة. وقال أبتي: "الناس لا يستمعون إليك وأنت نكرة، لكن إذا أصبحت نجما تتحول كلماتك إلى عناوين للأخبار". وعبرت قضية التحرش الجنسي في قطاع السينما الهندية حدود بوليوود، إذ يوجد في الهند أكثر من مركز إقليمي لصناعة السينما بلغات محلية مختلفة والتي شهدت في الفترة الأخيرة إعلانا من بعض الممثلات عن تعرضهن للابتزاز الجنسي. وتعرت إحدى الممثلات في منطقة تيلوغو، جنوبي الهند، أمام مقر رابطة السينما احتجاجا على ممارسات أحد مسؤولي اختيار الممثلين. وتعرضت الممثلة الشابة للفصل من الرابطة بسبب ما قالت الرابطة إنه سعي للإثارة من أجل الشهرة ثم حظرت رابطة الفنانين في الولاية على هذه الممثلة الظهور في أي دور. لكن بعد تدخل الاتحاد الوطني لحقوق الإنسان، رُفع الحظر مع اتخاذ قرار بتشكيل لجنة للتحقيق في قضايا التحرش الجنسي في قطاع السينما في تيلوغو. أطلق الممثل الهندي فرهان أكتر حملة لمناهضة الاغتصاب والتمييز في الهند وقالت الممثلة سري ريدي، التي تعرت احتجاجا على تعرضها لانتهاكات جنسية في تيلوغو، لبي بي سي: "عندما يطلب مني متخصصون في المجال أن أرسل إليهم صوري وأنا عارية، فلماذا لا أتعرى أمام الجميع". وبدأ عدد من العاملين في صناعة السينما في ولاية كيرالا الهندية مساع لتأسيس كيان يطالب برعاية حقوق العاملين في القطاع، وذلك عقب أنباء عن اختطاف ممثلة وتعرضها للتحرش في سيارة. الرجال أيضا لا تقتصر ممارسات التحرش والانتهاكات الجنسية على النساء في الوسط السينمائي في الهند، إذ اعترف النجم السينمائي الهندي المعروف رانفير سينغ بتعرضه لمحاولة تحرش جنسي من قبل أحد مسؤولي اختيار الممثلين في مقابلة أجريت معه عام 2015. كما كشف الممثل فرهان أكتر عن أنه تعرض للتحرش أثناء العمل في السينما. وسينغ وأكتر نموذجان نادران بين نجوم السينما من الرجال الذين تحدثوا عما تعرضوا له من ابتزاز جنسي. وأطلق أكتر حملة "مارد"، أي رجال ضد الاغتصاب والتمييز، التي تسعى إلى الارتقاء بالوعي بالعنف الجنسي في البلاد، والتي تركز في عملها على المناطق الريفية والنائية في الهند. وأكد النجم السينمائي، الذي يقود هذه الحملة، أنه سوف يدعم النساء العاملات في بوليوود ويشجعهن على التحدث عن الانتهاكات الجنسية التي تعرضن لها. وأضاف: "أثق في كلام النساء عندما يقولون إن هذه الظاهرة موجودة، وأعطيهم الثقة الكاملة". وأكد أن حملة أنا أيضا أو Metoo# المناهضة للتحرش تعد خطوة على الطريق الصحيح، لكنه رجح أن الأوضاع "لن تتغير إلا إذا بدأ النساء التحدث". وقال إن "الإحساس بالعار لا يزال يبث الخوف في القلوب". مع ذلك، أكد أغلب من تحدثت إليهم بي بي سي في هذه القضية أن هذه الظاهرة لن تختفي إلا بعد استحداث طرق آمنة للإبلاغ عن هذه الانتهاكات، واعتراف كبار الأسماء في قطاع السينما الهندية بأن هناك مشكلة حقيقية يواجهها القطاع. وإلى أن يأتي هذا الوقت، يبقى التحرش والانتهاك الجنسيان قصة يريد القليل في بوليوود الحديث عنها.

ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਰਜਨੀ ਵੈਦਿਆਨਾਥਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਾ ਘਿਲੀਦਿਆਲ ਨੇ ਕਈ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਸਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿਨਸੀ ਸੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਛੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੁਜਾਤਾ (ਨਕਲੀ ਨਾਂ) ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਆਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ 19 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਨਾ ਹੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਸੀ। ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਸੁਲਾਹਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਕਾਸਟਿੰਗ ਏਜੰਟ ਨੇ ਸੁਜਾਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੱਦਿਆ। ਸੁਜਾਤਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਾ ਆਮ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਛੂਣ ਲੱਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਅੰਦਰ ਹੱਥ ਪਾਇਆ। ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਉਤਾਰਨ ਲੱਗਾ, ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ ਗਈ।'' ਜਦ ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੁਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਜਾਤਾ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਗਲਤ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਸੁਜਾਤਾ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਪਰ ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕੰਮ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਵੀ ਗਈ ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਫਿਲਮੀ ਲੋਕ ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਡਰ ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਲਈ ਇਹ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸੈਕਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਚਲਨ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਕਰੀਬ ਦਰਜਨ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਡਰ ਨਾਲ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸ਼ਾ ਜਾਧਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਅਦਾਕਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਆਫਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ। ਉਸਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਜਾਂ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੌਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ, ''ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।'' 'ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ' ਉਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਕੋਲ ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਆਫਰ ਠੁਕਰਾਏ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, ''ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇੰਨੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।'' ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰਾਧਿਕਾ ਆਪਟੇ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਜਿੱਥੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਚੁੱਪ ਹਨ, ਰਾਧਿਕਾ ਨੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵਿਖਾਈ ਹੈ। ਰਾਧਿਕਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ 'ਪੈਡਮੈਨ' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੈਨੇਟ੍ਰੀ ਪੈਡਜ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਨਸਕ੍ਰੀਨ ਅਤੇ ਆਫਸਕ੍ਰੀਨ, ਦੋਵੇਂ ਵਕਤ ਰਾਧਿਕਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਔਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਡਰਦੀਆਂ ਹਨ।'' ਰਾਧਿਕਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਐਂਟ੍ਰੀ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਕੌਂਟੈਕਟਸ, ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਤਾਰੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦਿੱਖ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।'' ਰਾਧਿਕਾ ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਂਗ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਵੀ #MeToo ਮੁਹਿੰਮ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਨਾਂ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ: ਡਰੀਮ ਗਰਲਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਖਾਸ ਮੁਕਾਮ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਚਪਨ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਤਾਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ। ਜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀ ਹੈਡਲਾਈਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।'' ਪਰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਸਿਰਫ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵੀ ਹੁਣ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲੁਗੂ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਨੇ 'ਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਊਚ' ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਥਾਨਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰੀਅਤ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹਰਕਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਲ ਆਰਟਿਸਟਸ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਬੈਨ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਰੈੱਡੀ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ, ''ਜੇ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਨੰਗੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਬਲਿਕ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰ ਸਕਦੀ?'' ਇਸ ਅਦਾਕਾਰਾ ਨੇ ਕਿਉਂ ਲਾਹੇ ਸੜਕ 'ਤੇ ਕੱਪੜੇ? 'ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਚੁੱਪੀ ਬੇਚੈਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ' ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰ ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ 2015 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ 'ਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਊਚ' ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਂ ਫਰਹਾਨ ਅਖਤਰ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੋਲ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਥਾ 'ਮਰਦ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਖਿਲਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਫਰਹਾਨ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣਗੇ ਜੋ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਫਰਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਜਦ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਜਲਦ #Metoo ਹੋਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਸਿਰਫ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਬਦਲਾਅ ਆਵੇਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।'' ਪਰ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਦਲਾਅ ਉਦੋਂ ਤਕ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੇਗਾ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)