عدد من الطائرات وخلت شوارع ووهان من المارة، منذ أن طبقت السلطات الحجر الصحي الكامل، وفرضت إيطاليا أكثر القيود صرامة على حركة السفر والتنقلات منذ الحرب العالمية الثانية. وأغلقت لندن حاناتها ومسارحها وأجبر سكانها على البقاء في المنازل. وألغيت رحلات جوية وعادت أخرى أدراجها في منتصف مسارها وأصبح مستقبل صناعة الطيران في مهب الريح. ورغم أن الهدف من كل هذه الإجراءات هو الحد من انتشار فيروس كورونا المستجد، فقد ترتب على ذلك تبعات أخرى غير متوقعة، منها الانخفاض المفاجئ في انبعاثات الغازات المسببة للاحتباس الحراري تزامنا مع إغلاق المصانع وشبكات النقل والشركات. وتراجعت مستويات التلوث في نيويورك بنحو 50 في المئة مقارنة بنفس الفترة من العام الماضي. وانحسرت الانبعاثات في الصين بنسبة 25 في المئة في مطلع العام الحالي، منذ أن لزم الناس منازلهم وأغلقت المصانع، وتراجع استهلاك الفحم بنسبة 40 في المئة في ست من أكبر محطات الطاقة في الصين منذ الربع الأخير من عام 2019. وتحسنت جودة الهواء في 337 مدينة حول العالم بنسبة 11.4 في المئة مقارنة بنفس الفترة من العام الماضي. مواضيع قد تهمك نهاية وأظهرت الصور الملتقطة بالقمر الصناعي في أوروبا أن نسبة انبعاثات ثاني أكسيد النيتروجين في الجو تراجعت في شمالي أيطاليا، وإسبانيا والممكلة المتحدة. لكن لا شيء يمكنه إحداث هذا التغيير واسع النطاق بهذه السرعة سوى تهديد وجودي مثل فيروس كورونا المستجد، الذي تخطى عدد ضحاياه حول العالم حتى الآن 50.000 شخص، واقترب عدد حالات الإصابة المؤكدة به من مليون حالة. وترافق تفشي الوباء مع زيادة معدلات البطالة، وإغلاق الشركات والمحلات التي وجدت صعوبة في مزاولة أعمالها في ظل القيود التي فرضتها الدول لمنع تفشي الفيروس، وبات الملايين مهددين بفقدان مصادر رزقهم. لكن هذه الجائحة العالمية الفتاكة لا يمكن أن نعلق عليها آمالا لإحداث تغيرات بيئية، لأسباب عديدة، منها أننا لا نعلم بعد إلى متى سيدوم هذا الانخفاض في انبعاثات الكربون. فهل ستعود انبعاثات الكربون والملوثات في الجو إلى مستوياتها السابقة بعد انحسار الوباء، وكأن هذا التغير البيئي لم يكن؟ أم هل ستترك أثرا دائما على البيئة؟ وتقول كيمبرلي نيكولاس، الباحثة في علوم الاستدامة بجامعة لاند في السويد، إن ثمة عوامل عديدة ساهمت في تخفيض الانبعاثات، على رأسها القيود المفروضة على حركة المواطنين لمنع انتشار الفيروس. إذ تسهم وسائل النقل وحدها بما يصل إلى 23 في المئة من الانبعاثات العالمية للكربون، وتسهم قيادة السيارات بنسبة 72 في المئة والنقل الجوي بنسبة 11 في المئة من إجمالي الانبعاثات العالمية للغازات المسببة للاحتباس الحراري من قطاع النقل. أصبحت السماء صافية في بيروت، التي اشتهرت بارتفاع مستويات تلوث الهواء لكن ماذا سيحدث عندما تخفف هذه القيود على التنقلات وتعود الحياة إلى طبيعتها؟ تقول نيكولاس إن الأميال اليومية التي كان يقطعها الناس ذهابا وجيئة من العمل لن تعوض بعد انحسار الوباء، فلن يذهب الناس للعمل مرتين يوميا. لكن قد يزداد الناس إقبالا على السفر بعد قضاء فترة طويلة في العزل المنزلي. وفي المقابل، ربما تتغير الأولويات أثناء الحجر الصحي، ويقدر الناس أهمية قضاء وقت مع العائلة، وقد تساعد الأزمة الناس في التركيز على أهمية صحة العائلة والأصدقاء والمجتمع. وترى نيكولاس أن الاهتمام بالصحة والوقاية من الأمراض قد يقود الناس لاحقا لتخفيض الانبعاثات. تأثير الأوبئة السابقة على البيئة ارتبطت الأوبئة والجوائح على مر التاريخ بانخفاض انبعاثات الغازات المسببة للاحتباس الحراري، حتى في خضم الثورة الصناعية. واكتشفت جوليا بونغراتز، أستاذة الجغرافيا الطبيعية وأنظمة استغلال الأراضي بجامعة ميونيخ بألمانيا، أن وباء الطاعون الذي انتشر في أوروبا في القرن الرابع عشر ووباء الجدري اللذين نقلهما الغزاة الإسبان إلى أمريكا اللاتينية في القرن السادس عشر، خلفا أثارا طفيفة على مستويات ثاني أكسيد الكربون في الجو، كما يتضح من تحليل الفقاعات الصغيرة المحتجزة في عينات من لب الجليد القديم. انخفضت مستويات التلوث في المواقع السياحية الشهيرة حول العالم بعد اختفاء الحشود كانت هذه التغيرات البيئية محصلة لارتفاع معدلات الوفيات جراء المرض والتطهير العرقي للسكان الأصليين للأمريكتين. وأشارت دراسات إلى أن ارتفاع معدل الوفيات ترافق مع هجر الأراضي الزراعية التي امتصت كميات هائلة من ثاني أكسيد الكربون من الجو. ورغم أن الوباء الحالي من المستبعد أن يحصد هذا العدد من الأرواح ولا أن يتسبب في تغيير أنماط استغلال الأراضي، إلا أن تأثيره على البيئة قد يعادل تأثير الأحداث العالمية الكبرى مثل الأزمة المالية العالمية في 2008 و2009، إذ تراجعت حينها الانبعاثات العالمية إلى حد كبير لمدة عام. لكن انخفاض الانبعاثات حينها كان مرده توقف بعض الأنشطة الصناعية. إذ تسهم العمليات الصناعية والإنشائية بما يصل إلى 18.4 في المئة من الانبعاثات العالمية للغازات المسببة للاحتباس الحراري. لكن في عام 2010 استعادت الانبعاثات مستوياتها السابقة إثر تعافي الاقتصاد. وتقول بونغراتز إن ثمة أدلة تشير إلى أن تأثير وباء كورونا على البيئة لن يكون طويل الأمد كتأثير الأزمة العالمية. إذ انخفض الطلب على سبيل المثال على المنتجات النفطية والفولاذ وغيره من المعادن، لكن مخزون هذه المنتجات بلغ حدا غير مسبوق، وسرعان ما سيستعيد الإنتاج سرعته بعد انحسار الوباء. لكنها ترى أن انعكاسات الوباء على البيئة قد تصبح طويلة الأمد في حال استمر تفشيه حتى نهاية العام الجاري. وذلك لأن الطلب على السلع سينخفض إثر فقدان الوظائف والرواتب. وأصدرت مؤسسة التعاون الدولي والتنمية تقريرا مؤخرا ذكرت فيه أن توقعات النمو لعام 2020 تراجعت بمقدار النصف إثر تفشي فيروس كورونا. لكن الباحثين في مركز أبحاث الطقس والبيئة الدولي في أوسلو توقعوا أن تنخفض الانبعاثات العالمية في عام 2020 بنسبة 0.3 في المئة، وقد لا تعود إلى معدلاتها السابقة في حال ركزت جهود دفع عجلة النمو الاقتصادي على قطاعات الطاقة النظيفة. وتراجعت في الوقت الراهن أولوية حماية البيئة أمام أهمية القضاء على الفيروس وإنقاذ الأرواح، وعرقل الوباء أيضا جهود تنظيم مؤتمرات لمناقشة تداعيات تغير المناخ. ودعا ناشطون في مجال البيئة للتظاهر على المنصات الإلكترونية بدلا من النزول إلى الشوارع احتجاجا على تغير المناخ. لافتات تحذيرية تستقبل المسافرين في مطار سيدني الدولي، وفرضت أستراليا منذ يوم 25 مارس/آذار حظرا على جميع الرحلات الدولية إلى أستراليا وأُرجئت مؤتمرات عالمية كان من المقرر إقامتها لمناقشة تغير المناخ، مثل مؤتمر الأمم المتحدة المعني بتغير المناخ الذي كان من المقرر إقامته في غلاسكو في اسكتلندا. لكن التغيرات التي طرأت على سلوكيات الناس بسبب جائحة كورونا قد تساهم في الحد من انبعاثات الكربون. وأشارت دراسة أجريت في عام 2018 بجامعة زيورخ للعلوم التطبيقية بسويسرا إلى أن حث الناس على تغيير عاداتهم لفترة من الوقت قد يترك أثرا على سلوكياتهم على المدى الطويل. وأتاحت الدراسة الفرصة لقائدي السيارات لتجربة دراجات كهربائية مجانا لمدة أسبوعين في مقابل تسليم الباحثين مفاتيح سياراتهم، وعندما استعاد المشاركون المفاتيح انخفض استخدامهم للسيارات بعد الدراسة مقارنة بما كانت عليه قبلها. وتوصلت دراسة يابانية أجريت عام 2001 بجامعة كيوتو إلى نفس النتيجة، فبعد إغلاق الطرق السريعة، أجبر قائدو السيارات على استخدام وسائل النقل العام، وعندما أعيد فتح الطرق، زاد الإقبال على المواصلات العامة. الطرق السريعة أصبحت خالية من السيارات في مدينة أوكلاند منذ أن شددت الحكومة النيوزيلندية القيود على التنقلات وقد يكتسب الناس عادات جديدة ربما تلازمهم حتى بعد انحسار الوباء، مثل التقليل من السفر أو الحد من هدر الطعام بسبب نقص المخزون في المتاجر. أثارت الخطوات التي اتخذتها المجتمعات لدرء مخاطر الأمراض عن أفرادها ردود فعل متباينة من علماء المناخ، فقد أعطت البعض بصيص أمل في إمكانية اتخاذ إجراءات عاجلة للحد من تداعيات تغير المناخ. في حين يرى أخرون أن الخطوات التي تتخذها المجتمعات قد تؤثر إيجابيا على المناخ على المدى الطويل.وتقول بونغراتز إن العزل المنزلي أتاح الفرصة للناس لمراقبة استهلاكهم للموارد. يمكنك قراءة الموضوع على الموقع الأصلي في BBC Future

ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਇਰਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੂਹਰਲੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ’ਤੇ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਅਸਰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਐੱਨ ਵੁਮਨ ਐਸ਼ੀਆ ਤੇ ਪੈਸਫਿਕ ਦੀ ਹਿਊਮੈਨੀਟੇਰੀਅਨ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਮਾਰੀਆ ਹੋਲਸਬਰਗ ਮੁਤਾਬਕ, "ਸੰਕਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਲਿੰਗਕ ਗੈਰ ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਉਹ ਪੰਜ ਨੁਕਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ, ਜਪਾਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੀ ਨੋਇਡਾ, ਦਿੱਲੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਥਾਈਂ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਮਾਵਾਂ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਘਰੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਕੱਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਪਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਤਨਖ਼ਾਹ ਸਮੇਤ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ 80 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇੱਕ ਲਘੂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਾਟਸੂਕੋ ਫੂਜੀਮਾਕੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲਾਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮਕਾਜੀ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਚੀਨ ਵੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੁਹਾਨ ਪਹੁੰਚੀ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ, ਜ਼ੂ ਯਿੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫੋਨ ਆਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਬੱਚੇ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਹੁੰਦੀ ਦੇਖੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਕਿ ਕਿੱਥੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗਣ। ਯੂਐੱਨ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਚਿੰਤਤ ਹੈ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਮੂਹਰਲੀ ਪੰਕਤੀ ਦੇ ਸਿਹਤ ਕਾਮੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਚੀਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨਰਸਾਂ ਦੇ ‘ਜੁਝਾਰੂਪੁਣੇ’ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਨਰਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 10 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਦੌਰਾਨ ਪਖਾਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਜਿੰਗ ਜਿੰਜਿੰਗ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਸਿਸਟਰ ਸਪੋਰਟ ਕੈਂਪਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਕੈਂਪਨ ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਬੇਈ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੂਹਰਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਵਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਘਰੇਲੂ ਕਾਮੇ ਹੌਂਗ ਕੌਂਗ ਵਿੱਚ 4 ਲੱਖ ਔਰਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਮਦਦ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਜਿਵੇਂ- ਮਾਸਕ ਤੇ ਹੱਥ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੇ। ਡਰ ਕਾਰਨ ਮਾਸਕਾਂ ਦੀ ਖਪਤ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਹੇਠਲੇ ਤਬਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਮਦਦ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਸਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਉਹ ਇੰਨੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹਨ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤਾ-ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਨੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੌਂਗ-ਕੌਂਗ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਇਹੀ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾਪਣ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਅਜਿਹੇ ਕੇਸ ਆਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਛੁੱਟੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਦੂਰ ਰਸੀ ਆਰਥਿਕ ਅਸਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਰ ਕਿਆਸ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੁਸਤੀ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਨਅਤ ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਘਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਿਹਮਾਨ ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਸਨਅਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੇਠਲੇ ਤਬਕੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦਿੱਕਤ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਵੀਡੀਓ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਤੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਸੱਚ ਵੀਡੀਓ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹਨ ਹਦਾਇਤਾਂ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وقد باعها أبواها لتوفير نفقات علاج أخيها المريض. تقول الأم، التي تعيش في مخيم شهرك سبز للاجئين القريب من مدينة هرات غربي أفغانستان: "آلام ابني كانت لا تطاق، وعندما نظرت إلى وجهه رأيتُ أن علينا أن نجد المال لعلاجه، وكان أبو نازانين مترددا لكنني أقنعته بقبول المال ثمنا لابنتنا". لدى الأبوين سبعة أطفال، ثلاث بنات وأربعة أولاد؛ لم يعرف أحدهم يوما طريق المدرسة وليس بينهم من يقرأ أو يكتب، وهم بلا مال ولا وظائف. تحدثت عناية الحق ياسيني من بي بي سي مع الوالدين حول قرار بيع ابنتهما. ندم يقول الأب: "ابننا كان يعاني الصرع منذ عامه الرابع ولم يكن بحوزتنا مال لعلاجه". وفي لحظة يأس قرر الأبوان التضحية بالبنت في سبيل إنقاذ الولد. تقول الأم: "أخذت المال ووافقت على التخلي عن ابنتي الكبرى نازانين بتزويجها، ودفعت مال زواجها في علاج ابني، فلا الإبن تعافى ولا أنا حفظت ابنتي". وقاطع الأب قائلا: "إذا باع أب طفلته على هذا النحو، فالندم مصيره، ولقد ندمتُ، ولكن بلا جدوى". زواج الأطفال السن القانونية للزواج في أفغانستان هي 16 عاما للإناث و 18 عاما للذكور؛ لكن الكثيرين يتزوجون قبل هذه السن. وطبقا لتقرير صادر عن منظمة الأمم المتحدة للطفولة (اليونيسيف)، فإن نسبة 35 في المئة من الفتيات في أفغانستان تتزوج مع بلوغ 18 عاما، بينما تتزوج نسبة 9 في المئة قبل بلوغ 15 عاما. وتعتبر دولة النيجر صاحبة أسوأ المعدلات في هذا المضمار؛ حيث تتزوج نسبة 76 في المئة من الفتيات قبل بلوغ 18 عاما. أما في بنغلاديش، التي شهدت تحسنا اقتصاديا ملحوظا في السنوات الأخيرة، فإن نسبة 59 في المئة من الفتيات تتزوج قبل 18 عاما بحسب تقرير اليونيسيف. ثمن العروس عانت أفغانستان عقودا من الحرب تبعتها مؤخرا موجة جفاف مدمرة، على نحو ترك الكثير من العائلات تكافح من أجل الحصول على عمل ومجابهة العوز. تقول الأم: "في أعرافنا القبلية ليس عارا الاتفاق على زواج، حتى ولو كان الزوجان لا يزالان طفلين، لكن الكثيرين يزوجون بناتهم بمجرد اقترابهن من سن الثامنة عشرة". وتنصّ الشريعة الإسلامية على وجوب أن يعطي الزوج عروسه هدية، عادة ما تكون مالا لدى إبرام عقد الزواج، يُسمّى مهرا، ويكون من حق الفتاة. لكنْ إضافة إلى المهر، قد يطلب والد العروس أو أخوها الأكبر مالا من أهل الزوج قبل الزفاف، على الرغم من أن ذلك التقليد الأفغاني لا أساس له في الشريعة الإسلامية. وتتوقف قيمة هذا المال على عدة عوامل؛ منها الحالة المالية لأهل العروس وحظها من الجمال وعمرها ومقدار تعليمها. ويمكن أن تتراوح القيمة بين بضع مئات من الدولارات ومئة ألف دولار أو أكثر. وفي أفغانستان، حيث لا يصل نصيب الفرد سنويا من الناتج المحلي الإجمالي 600 دولار، يمكن أن يكون "ثمن العروس" بمثابة نقطة تحول لبعض العائلات. الجفاف كأغلب الأفغان، تأثرت عائلة نازانين بموجة الجفاف المدمرة التي ضربت البلاد عام 2018. يقول أبوها: "كنا نفلح الأرض وكان لدينا بعض المواشي، لكنا اضطررنا إلى ترك كل شيء". نفقت حيواناتهم ونزحوا عن قريتهم الأصلية في ولاية بادغيس شمال غربي أفغانستان إلى مخيم على مقربة من هرات، ثالث أكبر المدن الأفغانية المتاخمة للحدود الإيرانية. وطبقا للأمم المتحدة، فإن 275 ألف نسمة شُرّدوا غربي أفغانستان جراء الجفاف. وتضطلع العديد من الوكالات المحلية والدولية بتقديم المساعدات، لكن والد نازانين يقول إنه بحاجة لمساعدة كبرى. وفي غمرة ما تعانيه الأسرة من ديون، يبدو مستقبل أختَي نازانين الأخريين، اللتين لم تبلغا بعد سن العاشرة، غامضا. يقول الوالد: "إذا استمر هذا البؤس، ووجدت مَن لديه استعداد أن يدفع أموالا مقابل ابنتي الأخريين، فلسوف أعيد الكرّة. إن الدائنين يتصلون بي مرتين أو ثلاث مرات يوميا مطالبين بالسداد. بناتي هن كل ما أمتلكه من أصول". زواج تعِس في ظل الجفاف والنزوح القسري، لجأت العائلة إلى زواج مبكر لتوفير نفقات طعام ابنتهم العروس. لما أتمت نازانين العاشرة العام الماضي، رتبت العائلة لزفافها الذي حضره أكثر من 100 من المعازيم. يقول الأب: "لم أبخل على ابنتي، ولم يكن المهر الذي حصلنا عليه كبيرا". لكن ما حدث كان بعيدا عن أن يوصف بالحدث السعيد. يقول الأب: "لولا الفاقة، لما كان الاضطرار لتزويج فتاة في هذه السن الصغيرة. أقسم أني لم أكن لأفعل، لكنها الحاجة أجبرتني. ماذا نفعل؟ لم يكن أمامنا خيار آخر. لست وحدي؛ كثيرون فعلوا فِعلتي جرّاء الجفاف والصعاب المالية". فئة غير آمنة توصلت دراسة بحثية صدرت عن المجلس النرويجي للاجئين عام 2015 إلى أن ثمة نساء وفتيات مشردات يعشن في عشوائيات في الضواحي يخضعن لإمكانية تزويجهن لرجال يكبرونهن سِنا من القادرين على دفع "المهور". لكن نازانين، التي بلغت الآن عامها الحادي عشر، لم تتزوج من رجل مُسنّ، ولربما كانت محظوظة بعض الشيء. تقول الأم: "قضت شهرين في بيت أهل زوجها، وكانوا يعاملونها كابنتهم، ولم يتجاوز زوجها سن الثانية عشرة، وهو خجول للغاية ولا يتحدث كثيرا". لا قبول لم يستشر أحدهم نازانين في مسألة زواجها. لم يتحدث أي من الأم أو الأب لابنتهما عن حقوق وواجبات الحياة الزوجية. ليس غريبا إذن أن تجد نازانين صعوبة في التكيف. تقول الأم: "لم تقل نازانين شيئا. ظننا أنها لم تكن سعيدة لأنها كانت تفتقدنا. وقد طلبنا من أهل الزوج أن يسمحوا بأن تبقى ابنتنا معنا بضع سنوات". وعادت نازانين مع والديها على وعد بأن تعود إلى منزل أهل زوجها بعد أن تكبر قليلا، في غضون عامين أو ثلاثة. يقول الأب: "هي لا تعرف كيف تتعامل مع زوجها ولا مع والدَيه لأنها لم تزل صغيرة جدا". ارتفاع في معدلات زواج الأطفال وثقت اليونيسيف عدد 161 خطوبة وزواجا بينها 155 بنتا وستة أولاد في منطقتي هرات وباغديس في الفترة بين يوليو/تموز وأكتوبر/تشرين الأول من العام الماضي. تقول أليسون باركر، رئيس قسم الاتصال في منظمة اليونيسيف في أفغانستان: "زواج الأطفال يعتبر من الأعراف الاجتماعية الراسخة في بعض ربوع البلاد. وقد بات الوضع أكثر سوءا جرّاء الحرب والجفاف". وتضيف باركر: "شهدت الفترة الممتدة من يوليو/تموز إلى أكتوبر/تشرين الأول ارتفاعا في معدلات زواج الأطفال. لكن منذ ذلك الحين، تدخلت الحكومة بقوة، مما أسفر عن تراجع ملموس على هذا الصعيد". وتشنّ الحكومة الأفغانية حملة طموحة مدتها خمس سنوات للقضاء على ظاهرة الزواج المبكر والقسري بحلول عام 2021. ويناقش البرلمان الأفغاني حاليا مشروع قانون ينص على زيادة الحد الأدنى لسن الفتيات عند الزواج ليصل إلى 18 عاما. مساعدات تعمل وكالات الإغاثة على استعادة مصادر أقوات المشردين؛ وتوزع منظمة الأغذية والزراعة التابعة للأمم المتحدة بذورا بشكل مجاني لعودة الزراعة في العديد من المناطق. يقول ألفرد موتيتي: "أتت أربعة عقود من الحرب الأهلية على الهيئات الاجتماعية الأساسية المتوفرة. وفي العديد من ربوع البلاد، لا يجد الريفيون سبيلا إلى الاقتراض. وليس هناك من لديه استعداد للاستثمار في بيئة مضطربة". ويضيف موتيتي: "تكاثرت الديون على معظم العائلات المشردة، ولم يعد بإمكانهم السداد، وحتى لو قدمنا أموالا نقدية، فإنها لن تُجدِ؛ ولن تكون أكثر من نقطة في بحر". ذكية بالعودة إلى المخيم، لا تزال عائلة نازانين تنتظر الحصول على مساعدة من الحكومة أو من وكالات الإغاثة. نقطة الضوء الوحيدة في هذا الظلام هو أن المكان يتيح فرصة للتعلم. يتفاخر الوالدان بأن ابنتهما الكبرى تستطيع كتابة اسمها واسم والدها. تقول الأم: "نازانين فتاة ذكية؛ تعرف الأبجدية". ويذهب اثنان من أولادها إلى المدرسة. يعيشون في أمل لكن العائلة أبعد ما تكون عن السعادة، ولا ترى أيّ مُعين لها، وهو ما يغضب العروس الصغيرة. تقول الأم: "نازانين تقول لي: 'أمي، لقد زوّجتِني قبل أواني، وها هو أخي لم يبرأ من مرضه.' لكنها تقول أيضا: 'سيبرأ أخي وأنا أيضا سأكبر.' أنا نادمة على تزويجها، لكن لا يزال عندي أمل في مستقبل طيب". (نازانين هو اسم مستعار لحماية الفتاة) الرسوم التوضيحية بواسطة جيلا داستمالشي

ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਬੀਮਾਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪੈਸੇ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਤ ਦੇ ਕੋਲ ਸ਼ਹਿਰਾਕ-ਏ-ਸਬਜ਼ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਦਰਦ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਪੈਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ।" ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤੇ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚੇ ਹਨ- ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਮੁੰਡੇ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨੌਕਰੀ। ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਇਨਾਅਤੁਲਹਕ ਯਾਸਿਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਕੀ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਹੈ? ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡਾ ਪੁੱਤ ਜਦੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਐਪਿਲੈਪਸੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।" ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੈਸਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਮੇਰਾ ਬੇਟਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਸਕੀ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਏਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਛਤਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਮਰ 16 ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ 18 ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੂਨੀਸੈਫ਼ ਦੀ 2018 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 35% ਅਫ਼ਗਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 9% ਵਿਆਹ 15 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਈਜੀਰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 76% ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਜਿੱਥੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 59% ਹੈ। 'ਲਾੜੀ ਦੀ ਕੀਮਤ' ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੋਕਾ ਦੇਖਿਆ। ਕਾਫ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਰੀਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰਬਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਡੇ ਆਦੀਵਾਸੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਹੋਣ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਦੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ 18 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਮੇਹਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁੜੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਹਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲਾੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾੜੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ 'ਲਾੜੀ ਦੇ ਮੁੱਲ' ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਐਨਾਲਿਸਟਜ਼ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਰਿਸਰਚਰ ਫ਼ੈਜ਼ਲ ਮੁਜ਼ਹਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 'ਲਾੜੀ ਦੀ ਕੀਮਤ' ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੈਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਥਿਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ। ਇਹ ਕੁਝ 100 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1,00,000 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਇੱਕ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸਲਾਨਾ ਜੀਡੀਪੀ $600 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਉੱਥੇ 'ਲਾੜੀ ਦਾ ਮੁੱਲ' ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਕੇ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਪਏ ਸੋਕੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਖੇਤਾਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਣੀ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਦਗੀਸ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਈਰਾਨ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹੇਰਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਦੇ ਕਾਰਨ 2,75,000 ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮਦਦ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਵੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਜੇ ਮੇਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਲੈਣਦਾਰ ਮੈਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਮੇਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹਨ।" ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਸੋਕੇ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਾਰ ਅਤੇ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਘਰ ਛੱਡਣ ਕਾਰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਲਈ ਜਲਦੀ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਹੀ ਹੱਲ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜਦੋਂ ਨਾਜ਼ਨੀਨ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਹ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਿਆ ਪੈਸਾ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।" ਪਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਸੀ। "ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਗੋ। ਮੈਂ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਲੋੜ ਕਾਰਨ ਮਜਬੂਰ ਸੀ।" "ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਹੀ ਇੱਕ ਬਦਲ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਕੇ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਛੋਟੀ ਲਾੜੀ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲਾੜਾ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਨਾਰਵੇਅਨ ਰਫਿਊਜੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਜਾੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 'ਲਾੜੀ ਦਾ ਮੁੱਲ' ਵਧੇਰੇ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਪਰ 11 ਸਾਲਾ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਬਿਰਧ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ - ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਰਹਿਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਘਰ ਬਿਤਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ 12 ਸਾਲਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮੀਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ।" ਵਿਆਹ ਲਈ ਧੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸਭ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਹੀ। ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੀ। ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਾਲ ਸਾਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਛੱਡ ਦੇਣ।" ਹੁਣ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 2-3 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਗੇ। ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁਤਾਬਕ, "ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੁਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਨਿਮਰੂਜ਼ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। 10 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡਾ ਜਵਾਈ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦਿਨ ਰਿਹਾ ਸੀ।" ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਯੂਨੀਸੈਫ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਦੌਰਾਨ ਹੇਰਾਟ ਅਤੇ ਬਾਡੀਸ ਵਿੱਚ 161 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗਣੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 155 ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਛੇ ਮੁੰਡੇ ਸਨ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਸਫ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਚੀਫ ਐਲੀਸਨ ਪਾਰਕਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਦੇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ। ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਕਾਰਨ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਗਈ ਹੈ।" "ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਖ਼ਲ ਵੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰੀ ਵਿਆਹ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਲਈ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਸਾਲ 2021 ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਿੱਲ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਲਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਦਦਗਾਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾ ਏਜੰਸੀਆਂ ਉਜੜੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਯੂਐਨ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਥਾ ਖੇਤੀ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਵੰਡ ਰਹੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਸੈਫ਼ ਦੇ ਬਾਲ ਰੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ ਐਲਫਰੈਡ ਮੁਤੀਤੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸਿਵਲ ਜੰਗ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਾਨਾ-ਬਾਨਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਜੜੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰ ਕਰਜ਼ੇ ਹੋਠ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ਡੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਨਕਦੀ ਵੀ ਦੇ ਦਈਏ ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਹੋਏਗਾ।" ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਏਜੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਮਦਦ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਇੱਕ ਚਲਾਕ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ।" ਦੋ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਸਕੂਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਜਵਾਨ ਲਾੜੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਮਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ- ਮਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ 'ਚ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੋ ਜਾਊਂਗੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੇ ਪਛਤਾ ਰਹੀ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" (ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਨੀਨ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।) ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


بيد أن هدف بكين الأخير المتمثل في إجراء فحوص لمجمل سكان ووهان؛ المدينة التي أصبحت مركزاً لوباء كوفيد 19 في يناير/كانون الثاني، وفي غضون 10 أيام فقط، أثار دهشة العالم. وقد أُمرت السلطات المحلية في وهان بوضع خطط لإجراء فحوص لسكان المدينة المسجلين رسميا والبالغ عددهم 11 مليون نسمة، بدءاً بالأشخاص الأكثر عرضة لخطر الإصابة والذين يعملون في الوظائف الضرورية والرئيسية في البلاد؛ مثل العاملين في قطاع الرعاية الصحية. وتشير السلطات الآن إلى أن الفحوص قد تجرى بشكل متدرج، كي تتمكن من جمع العينات ومعالجتها في مثل هذا النطاق الواسع. وستكشف الفحوص التي ستُجرى عن حجم الإصابات الفعلية بمرض كوفيد 19. بيد أن هذا الهدف الطموح يعني، نظرياً، أن ووهان ستجري فحوصا لمليون شخص على الأقل من سكانها يومياً. وهو ما يمثل زيادة هائلة في حجم الفحوص اليومية الحالية التي تتراوح بين 40 إلى 60 ألف فحص. مواضيع قد تهمك نهاية ويقول يانشونغ هوانغ، الخبير في الشؤون الصحية العالمية في مجلس الشؤون الخارجية بنيويورك في الولايات المتحدة: "ربما سيتعين علينا توقع حدوث معجزة ما". لماذا تسعى الصين لفحص هذا العدد الكبير من الناس؟ تخشى السلطات الصينية أن تكون هناك حالات إصابة في ووهان لأشخاص لا تظهر عليهم أعراض كوفيد-19 أعلن عن هذه الخطط الطموحة بعد اكتشاف 6 حالات جديدة أبلغ عنها مجتمعة في مجمع سكني واحد في المدينة خلال عطلة نهاية الأسبوع. وكانت هذه الحالات الأخيرة قد صنفت سابقا على أنها بلا أعراض، أي أن نتائج فحوص المصابين فيها كانت إيجابية لكنهم يحملون الفيروس من دون ظهور أي علامات سريرية كالسعال أو الحمى عليهم. وعقب هذا التشخيص، أُمر جميع سكان المجمع البالغ عددهم خمسة آلاف شخص بالخضوع لفحوص كشف الإصابة بالفيروس. ويزعم البعض أنه من عديد الـ 11 مليون لسكان ووهان المسجلين، غادر عدد كبير المدينة قبل فرض الحجر الصحي أو أنهم أجروا الفحوص بالفعل في الأسابيع الأخيرة. لذلك، ستكون المهمة أقل صعوبة بالنسبة للسلطات عندما تبدأ فترة إجراء الفحوص التي ستستغرق 10 أيام. وقال يانغ تشانكيو، نائب مدير قسم بيولوجيا العوامل الحية المسببة للأمراض في جامعة ووهان، لصحيفة "غلوبال تايمز"، إنه تم بالفعل إجراء فحوص لنحو ثلاثة إلى خمسة ملايين من سكان ووهان. وأضاف: "أن ووهان قادرة على إجراء الفحوصات لستة إلى ثمانية ملايين شخص المتبقيين خلال عشرة أيام". وحتى إذا اختصر العدد الفعلي للفحوص التي يتعين إجراؤها لنحو 6 إلى 8 ملايين، فسيظل ذلك يعني أن عدد الفحوص التي ستقوم بها السلطات سيتراوح بين 600 إلى 800 ألف فحص يومياً، إذا التزمت السلطات بالإطار الزمني المحدد بعشرة أيام فقط. وهذا بحد ذاته تحدٍّ لا يستهان به. وفي 22 أبريل/نيسان، أفادت حكومة مقاطعة "هوبي" أنها تجري فحوصا لنحو 89 ألف شخص يومياً. وأضافت: أنه في ووهان، عاصمة المقاطعة، بلغ عدد الأشخاص الذين خضعوا للفحص 63 ألف شخص في اليوم الواحد. وفي 10 مايو /أيار، أُجري أقل من 40 ألف فحص في ووهان في يوم واحد، وفقاً للسلطات. كيف يمكن إجراء ملايين الفحوص بهذه السرعة؟ أوضحت السلطات الصينية أن الفحوص ستجرى بشكل متدرج في أحياء ووهان يجادل المتفائلون بأنه إذا كانت السلطات الصينية جادة في تعهدها، فلا يزال من الممكن تحقيقه نظرياً. ونقلت منصة كايشين الإعلامية في 13 مايو/أيار، عن مسؤولين في "مركز ووهان للتحكم بالأمراض" قولهم إن شركات خارجية تتولى إجراء هذه الفحوص الجماعية بشكل أساسي. وتقوم المراكز المحلية لمكافحة الأمراض والوقاية منها والمستشفيات في جميع أنحاء المدينة بإرسال موظفين لجمع العينات. وقدّر مسؤول صيني أن قدرة هذه المنظمات الخارجية على إجراء الفحوص هي بمعدل 100 ألف فحص في اليوم الواحد، وأقر أنه من المستحيل تحقيق فحوص جماعية على هذا النطاق الواسع في غضون فترة زمنية قصيرة. "لذلك، ستجرى الفحوص بطريقة متدرجة، وهذا يعني أن بعض المناطق في المدينة، سيشرع بإجراء الفحوص في 12 مايو/أيار ويبدأ البعض الآخر في 17 من الشهر نفسه. وستكمل كل منطقة إجراء الفحوص في غضون 10 أيام من تاريخ بدئها". وقالت وزارة الصناعة الصينية الشهر الماضي، إن الصين قادرة على إنتاج خمسة ملايين عدة فحص يوميا. ويجري حالياً بناء المزيد من المختبرات والمراكز لتحليل العينات التي يتم جمعها. ويقول البعض، بمن فيهم البروفيسور يانغ، إنه لا حاجة لاختبار جميع الأشخاص المقيمين في مدينة ووهان، إذا لم تسجل الأحياء التي يعيشون فيها أي حالات إصابة. وقال يانغ لصحيفة "غلوبال تايمز": "لا يمكنك مطلقا معرفة ما إذا كان الناس قد أصيبوا بالمرض بعد نتائج فحوصهم السلبية... لذا من الضروري إجراء تحقيق وبائي شامل لتحديد الوضع الحالي". "الخوف من موجة عدوى ثانية" مع بدء المزيد من البلدان بتخفيف عمليات الإغلاق العام فيها، بدأ القلق بشأن موجة إصابات ثانية يشكل هما كبيرا للسلطات فيها. خرجت ووهان في 8 أبريل/نيسان من حالة إغلاق عام صارمة، استمرت 11 أسبوعاً لقد خرجت ووهان في 8 أبريل/نيسان من حالة إغلاق عام صارمة، استمرت 11 أسبوعاً؛ لكن ثمة مخاوف من موجة ثانية من الإصابات الجديدة في الوقت الراهن، خاصة بعد الحالات المبلغ عنها حديثاً. واُتخذت تدابير وقائية احترازية في مناطق أخرى في الصين، ففي مدينة جيلين، شمالي شرق البلاد، على سبيل المثال لا الحصر، عزلت المدينة نفسها وفرضت طوقا يمنع دخول أي أعمال من خارجها، ولا يُسمح بمغادرة المدينة إلا للمقيمين الذين أثبتت نتائج فحوصهم في الـ 48 ساعة الماضية بأنهم غير مصابين بكوفيد-19. وعلقت خدمات القطارات وحافلات النقل العام وأغلقت دور السينما وصالات الألعاب الرياضية ومقاهي الإنترنت. وقال وو زونيو، كبير علماء الأوبئة بالمركز الصيني لمكافحة الأمراض والوقاية منها: "إن الحكومة في حالة تأهب قصوى لحالات محتملة من مرض كوفيد-19 مستمرة لفترة طويلة، أي أنها تعاود الظهور مرة أخرى على الرغم من نتائج فحص الشخص السلبية". وقال في مقابلة له مع الإذاعة الصينية الرسمية : "في الواقع، هناك أكثر من حالة واحدة من هذا النوع في ووهان، فقد يستمر المرض من 30 إلى 50 يوماً بالنسبة لبعض المرضى". وأضاف: "قد يستغرق الفيروس وقتاً أطول حتى تظهر أعراضه على المرضى الذين يعانون من ضعف المناعة، والمعرضين أيضاً لظهور الأعراض عليهم واختفائها بالتناوب". وخلص إلى القول يبدو أنه "ليس من الضروري" إجراء فحص لكل مقيم في ووهان في الأحياء التي لم تسجل أي حالة إصابة. الفحوص ستكون "مكلفة للغاية" ثمة حالة تأهب لاحتمال عودة ظهور حالات تفش جديدة للمرض يقول البروفيسور هوانغ، ستكون عملية فحص جميع سكان ووهان "مكلفًة للغاية". "لكن تذكر: أن هذه هي الصين. فالطريقة التي طبقت فيها الإغلاق العام، والتدابير التي اتخذتها لاحتواء تفشي الفيروس بشكل صارم، كانت جميعها مكلفة". "لكن هذا كان الهدف بالضبط... زيادة الحماية إلى أقصى حد ممكن بأي ثمن كان". ويتناقض موقف الصين الطموح لمكافحة الفيروس بشكل كبير مع الدول الأخرى. ففي الولايات المتحدة، يبلغ متوسط الاختبارات اليومية 300 ألف اختبار، وتعرض الرئيس دونالد ترامب لانتقادات بسبب إرجائه تطبيق إجراءات التباعد الاجتماعي، على الرغم من أن بلاده تعد الأولى عالمياً من حيث زيادة عدد الوفيات جراء تفشي الفيروس. وفي نظر السلطات الصينية، فإن مثل هذه المقارنة "تسلط الضوء على تفوق النهج الصيني في معالجة الفيروس"، بحسب تعبير البروفيسور هوانغ. ويحذر هوانغ من أن الخطط الحالية لن تعالج مشكلة العدوى المستقبلية، لأن الفحوص الحالية ستكشف فقط عن الإصابة النشطة الآن. لذلك، "سيظل قائما في المستقبل احتمال ظهور حالات تفشٍ للفيروس مشتتة الانتشار، والتى لن ينفع معها حتى إجراء الفحوص على نطاقات واسعة".

ਹੁਣ ਬੀਜਿੰਗ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਟੀਚੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 10 ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਉਹ ਵੁਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਕਰੇਗਾ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਵੁਹਾਨ ਉਹੀ ਸ਼ੀਹਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਮਿੱਥੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਟੀਚੇ ਨੇ ਸਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਡ 11 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿਹਤ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਾ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠ ਰਹੇ ਹੋਰ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਟੈਸਟ ਦੀ ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੇੜਾਂ ਤਹਿਤ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਨਮੂਨੇ ਇੱਕਠੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਮਿੱਥੇ ਗਏ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਟੀਚੇ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵੁਹਾਨ 'ਚ 10 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਜੇ 40 ਤੋਂ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾਂ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਟੀਚਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ 'ਚ ਗਲੋਬਲ ਸਿਹਤ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਹੁਆਂਗ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਚਮਤਕਾਰ ਦੀ ਹੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" ਇੰਨ੍ਹੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਕਿਉਂ? ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅਖੀਰ 'ਚ ਵੁਹਾਨ ਦੇ ਇਕ ਹੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ 6 ਨਵੇਂ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਲੱਛਣ ਤਾਂ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਪਾਏ ਗਏ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਏਸਿਮਪਟੋਮੈਟਿਕ ਮਾਮਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਬੁਖਾਰ, ਖਾਂਸੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੱਛਣ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਸਾਰੇ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 11 ਮਿਲੀਅਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵਸਨੀਕਾਂ 'ਚੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਹਾਲ 'ਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ 10 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਵੁਹਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਵਾਇਰੌਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉਪ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਯਾਂਗ ਯਾਨਕੀ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੁਹਾਨ 'ਚ 3-5 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਂਚ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। "10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੁਹਾਨ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦੇ 5-8 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।" ਜੇਕਰ ਟੈਸਟ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ 6-8 ਮਿਲੀਅਨ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਸ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਨ 'ਚ 6-8 ਲੱਖ ਟੈਸਟ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ। ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਹੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। 22 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਹੁਬੇ ਦੀ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਕਰੀਬਨ 89,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ 'ਚ ਹੁਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੂਹਾਨ 'ਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 63,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਿਕ 10 ਮਈ ਨੂੰ ਵਹੁਾਨ 'ਚ ਸਿਰਫ 40,000 ਟੈਸਟ ਹੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ 'ਚ ਟੈਸਟ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕੁੱਝ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਆਈ 'ਤੇ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁੱਝ ਸੰਭਵ ਹੈ। 13 ਮਈ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਮੀਡੀਆ ਕੈਕਸਨ ਨੇ ਵੁਹਾਨ ਦੇ ਸੀਡੀਸੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦਾ ਕੰਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸੀਡੀਸੀ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮੂਨੇ ਇੱਕਠੇ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 100,000 ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਇੰਨ੍ਹੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ 'ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। " ਇਸ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੇੜਾਂ ਤਹਿਤ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਤਲਬ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ 'ਚ 12 ਮਈ ਅਤੇ ਕੁੱਝ 'ਚ 17 ਮਈ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਟੈਸਟ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਜਾਂਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਚੀਨ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 50 ਲੱਖ ਟੈਸਟ ਕਿੱਟਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕਠੇ ਕੀਤੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਂਚ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਲੈਬਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ.ਯਾਂਗ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਕਈਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੂਹਾਨ 'ਚ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗੂਆਂਢ 'ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਮਾਮਲਾ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਨਿਵਾਸੀ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ , "ਇਕ ਵਾਰ ਟੈਸਟ ਨੈਗਟਿਵ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਘੋਖ ਕਰਕੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ’ਤੇ ਵੇਖੋ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਦੂਦ ਅੰਦਰ ਲੌਕਡਾਊਨ 'ਚ ਢਿੱਲ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ੍ਹ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਮੂੰਹ ਅੱਡੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ 'ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਚੁੱਕ ਲੈ ਦੂਜੀ ਤਿਆਰ'। ਭਾਵ ਅਜੇ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸ਼ਿੰਕਜੇ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ੍ਹ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਉੱਡਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵੂਹਾਨ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 11 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ ਪਰ ਨਵੇਂ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ੍ਹ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੂਹਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਚੀਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਅਹਿਤਿਆਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਲੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਵਿਡ-19 ਟੈਸਟ ਨੈਗਟਿਵ ਆਇਆ ਹੈ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਟ੍ਰੇਨ ਅਤੇ ਬੱਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਨੇਮਾਘਰ, ਜ਼ਿੰਮ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਕੈਫੇ ਵੀ ਬੰਦ ਹਨ। ਚੀਨ ਦੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੂ ਜ਼ੂਨਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਨੈਗਟਿਵ ਰਿਪੋਰਟ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਨਵੇਂ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਵੂ ਨੇ ਰਾਜ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਪ੍ਰਸਾਰਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਵਿਊ 'ਚ ਕਿਹਾ, "ਅਸਲ 'ਚ ਵੂਹਾਨ 'ਚ ਇਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਹਨ , ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਸੰਕ੍ਰਮਣ 30 ਤੋਂ 50 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਲੱਛਣ ਵਿਖਾਈ ਪੈਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਹੀਂ।" ਵੂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੁਹਾਨ 'ਚ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗੁਆਂਢ 'ਚ ਸੰਕ੍ਰਮਿਤ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਟੈਸਟ ਬਹੁਤ ਖਰਚੀਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪ੍ਰੋ. ਹੁਆਂਗ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੂਹਾਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਬਹੁਤ ਖਰਚੀਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੀਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਲੌਕਡਾਊਨ ਅਮਲ 'ਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਉਪਾਅ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਇਹ ਸਭ ਘੱਟ ਖਰਚੀਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਕ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਚੀਨ ਦਾ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਉਲਟ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 3 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਦੇ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ.ਹੁਆਂਗ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ 'ਚ ਇਹ ਤੁਲਨਾ ਚੀਨ ਦੀ ਸਫਲ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ 'ਚ ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉਹ ਭਵਿੱਖ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਟੈਸਟ ਸਿਰਫ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ 'ਚ ਸਰਗਰਮ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ , " ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਵਿੱਖ 'ਚ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਇਹ ਟੈਸਟਿੰਗ ਵੀ ਸੰਬੋਧਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਜਾਣੋ ਕਿਸ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਕੇਸ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


التحية بثلاثة أصابع أصبحت شعار الاحتجاجات في ميانمار وذكرت مجموعة نتبلوكس التي ترصد الربط بالإنترنت في العالم إن الانقطاع شبه تام، ونسبة التدفق انخفضت إلى 16 في المئة عن المستويات العادية. وحضت منظمات المجتمع المدني مزودي الإنترنت والاتصالات بالهاتف النقال على عدم الانصياع إلى الأوامر العسكرية وعدم منحها الشرعية. ودعا موقع فيسبوك الذي يعد وسيلة التواصل الاجتماعي الأبرز في البلاد، والذي كان أول المواقع المحظورة، السلطات العسكرية إلى رفع الحظر عن جميع مواقع التواصل الاجتماعي. استخدم الكثير من الناس التحية بثلاثة أصابع كتعبير عن الاحتجاج وتدفق عمال المناطق الصناعية الغربية على مدينة بانغون الرئيسية، حيث التحقوا بالمحتجين على الانقلاب العسكري. مواضيع قد تهمك نهاية وطالب المتظاهرون بالإفراج عن الزعيمة أونغ سان سو تشي التي احتجزت عقب الانقلاب. وكان العالم ينظر إلى زعيمة ميانمار على أنها رمز للدفاع عن الديمقراطية وحقوق الإنسان، ولكنها تعرضت لانتقادات واسعة بعد أن رفضت إدانة حملة قتل وتشريد المسلمين الروهينغا في بلادها أو وصفها بأنها تطهير عرقي. وخرجت الاحتجاجات على الرغم من قرار قادة الجيش حظر موقعي تويتر وإنستغرام، وذلك عقب حظر فيسبوك. وأكدت شركة "تيلينور"، وهي من مزودي خدمة الإنترنت الرئيسيين في البلاد، أنها تلقت أوامر بمنع السماح للمستخدمين بالوصول إلى الموقعين "حتى إشعار آخر". وكان قادة الانقلاب حجبوا موقع فيسبوك يوم الخميس من أجل "الاستقرار". وتشهد ميانمار احتجاجات على اعتقال القادة المنتخبين ديمقراطياً. واجتمع أساتذة جامعيون وطلاب في يانغون يوم الجمعة لدعم سو تشي، وأعضاء كبار آخرين في حزب الرابطة الوطنية من أجل الديمقراطية. ووفقاً لمحاميها، فإن سو تشي تخضع للإقامة الجبرية. وتظهر وثائق الشرطة أنها متهمة باستيراد واستخدام معدات اتصالات - أجهزة اتصال لاسلكية - بشكل غير قانوني في منزلها في ناي بي تاو. لماذا حظرت وسائل التواصل الاجتماعي؟ شاهد العديد من المواطنين تحركات الجيش لتنفيذ انقلاب 1 فبراير/شباط عبر فيسبوك، وهو المصدر الرئيسي للمعلومات والأخبار في البلاد. ولكن بعد ثلاثة أيام، صدرت أوامر لمقدمي خدمات الإنترنت بحظر المنصة لأسباب تتعلق بالاستقرار. وبعد حظر فيسبوك، نشط آلاف المستخدمين على تويتر وإنستغرام مستخدمين الوسوم للتعبير عن معارضتهم للانقلاب. ويوم الجمعة، حظر الوصول إلى هذه المنصات أيضا. موظفو وزارة الزراعة يعملون وهم يرتدون شارات حمراء احتجاجاً ولم يصدر أي تعليق رسمي من قادة الانقلاب، لكنّ وكالة الأنباء الفرنسية قالت إنها اطلعت على وثيقة وزارية لم يتم التحقق منها، تقول إن موقعي التواصل الاجتماعي يُستخدمان "لإحداث سوء تفاهم بين الجمهور". وأعربت شركة الاتصالات النرويجية تيلينور عن "قلقها البالغ" إزاء هذه الخطوة. وقالت متحدثة باسم تويتر إن الاجراء هذا قوّض "الحوار العام وحقوق الناس في إسماع أصواتهم"، وفق ما نقلته عنها رويترز. ودعت شركة فيسبوك، المالكة لإنستغرام، سلطات ميانمار إلى "إعادة الاتصال حتى يتمكن الناس... من التواصل مع العائلة والأصدقاء والوصول إلى المعلومات المهمة". ردود الفعل ظلت ميانمار هادئة إلى حد كبير في أعقاب الانقلاب. لكن كان هناك عدد من المظاهرات في أجزاء مختلفة من البلاد، حيث نظم سكان بعض المدن احتجاجات ليلية من منازلهم، وقاموا بقرع الأواني والمقالي وغناء الأغاني الثورية. كما حصلت بعض التحركات والتجمعات المفاجئة أثناء النهار. خرجت مسيرة لدعم النظام العسكري في العاصمة ناي بي تاو وفي مظاهرة يوم الجمعة في يانغون، قام المئات من المعلمين والطلاب بإلقاء التحية بثلاثة أصابع - وهي علامة تبناها المحتجون في المنطقة لإظهار معارضتهم للحكم الاستبدادي. ويقول نيان تشان، مراسل بي بي سي في يانغون، إن المواطنين يعرفون جيداً الحملات القمعية العنيفة التي يستطيع الجيش القيام بها، لذلك لا توجد احتجاجات واسعة النطاق في الشوارع في الوقت الحالي. لكن أصبح لدى الناس الآن الوقت الكافي لاستيعاب ما يحدث، وهم يجدون طرقاً مختلفة للرد وإيصال أصواتهم. لماذا حدث الانقلاب؟ وقع الانقلاب في الوقت الذي كان من المقرر فيه افتتاح جلسة جديدة للبرلمان. وجاء ذلك في أعقاب فوز الرابطة الوطنية من أجل الديمقراطية بأغلبية ساحقة في الانتخابات التي جرت في نوفمبر/تشرين الثاني - التي ادعى الجيش أنها مزورة، على الرغم من أن لجنة الانتخابات في البلاد قالت إنه لا يوجد دليل يدعم هذه المزاعم. تظاهر اتحاد المعلمين بجامعة يانغون وأعلن الجيش حالة الطوارئ لمدة عام وتسليم السلطة إلى القائد العام للقوات المسلحة مين أونغ هلينغ. وقوبلت هذه الخطوة بغضب عالمي. ودعا الرئيس الأمريكي جو بايدن يوم الخميس الجيش إلى "التخلي عن السلطة" والإفراج عن المسؤولين والنشطاء المحتجزين. وهددت الولايات المتحدة بفرض عقوبات شديدة على ميانمار. ومع ذلك، يبدو أن شيئاً لم يردع الجيش، فهو يواصل طريقه لتعزيز سلطته وتعيين وزراء جدد، كما يقول مراسل بي بي سي في جنوب شرق آسيا، جوناثان هيد. ودعا مجلس الأمن التابع للأمم المتحدة السلطات العسكرية في ميانمار إلى إطلاق سراح سو تشي وغيرها من القادة المحتجزين - لكنه لم يصل إلى حد إدانة الانقلاب. نبذة عن ميانمار ميانمار بلد يبلغ عدد سكانه 54 مليون نسمة في جنوب شرق آسيا ويشترك في الحدود مع بنغلاديش والهند والصين وتايلاند ولاوس. نفذ احتجاج صغير أمام جامعة في ماندالاي، ثاني مدينة في البلاد، يوم الخميس وحكمت ميانمار حكومة عسكرية قمعية من عام 1962 إلى عام 2011، وأدى ذلك إلى إدانة دولية وعقوبات. وأمضت أونغ سان سو تشي سنوات في حملتها من أجل الإصلاحات الديمقراطية. وصلت حكومة تتزعمها سو تشي إلى السلطة بعد انتخابات حرة في عام 2015. لكن حملة عسكرية قاتلة بعد ذلك بعامين على مسلمي الروهينغا أدت إلى فرار مئات الآلاف إلى بنغلاديش. وأثار ذلك شرخا بين سو تشي والمجتمع الدولي بعد أن رفضت إدانة الحملة أو وصفها بأنها تطهير عرقي. إلا أنها ظلت تحظى بشعبية في الداخل وفاز حزبها مرة أخرى بأغلبية ساحقة في انتخابات نوفمبر/تشرين الثاني 2020. لكن الجيش تدخل الآن للسيطرة على البلاد من جديد.

ਯੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਲੋਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਨੈੱਟਬਾਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਓਬਜ਼ਰਵੈਟਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੇਸ਼ 'ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਲੌਕਡਾਊਨ ਲਾਗੂ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 16 ਫੀਸਦ ਲੋਕ ਹੀ ਕਨੈਕਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਬਰਮੀਜ਼ ਸੇਵਾ ਨੇ ਵੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਫੌਜ ਦੇ ਸੱਤਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਯੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਭੀੜ ਨੇ 'ਸੈਨਿਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਨਾਕਾਮ ਹੋਵੇ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ' ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਏ। ਦੰਗਾਰੋਧੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਅੰਗ ਸਾਂ ਸੂਚੀ ਸਣੇ ਕਈ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੈਨਾ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਕਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਅੰਗ ਸਾਨ ਸੂ ਚੀ ਸਣੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੰਗੂਨ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਰੈਲੀ ਕੱਢੀ। ਸਿਟੀ ਬੱਸਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਹਾਰਨ ਵਜਾਏ। ਸੜਕ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦਿਖਾ ਸਲੂਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਲੂਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਗੁਲਾਬ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਨਤਾ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸੱਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਅਪੀਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ: ਸੈਨਿਕ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਆਂਮਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਯੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਯੇਨ ਚਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੈਨਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਮਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2011 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1962 ਤੱਕ ਸੈਨਾ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਾਸਨ ਲਾਗੂ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਲੋਕ ਨਵੇਂ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੰਗ ਸਾਨ ਸੂ ਚੀ ਦੇ ਵਕੀਲ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਹ ਘਰ 'ਚ ਹੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਹੈ। ਦੰਗਾਰੋਧੀ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਹਿਮ ਰਸਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤੈਨਾਤ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਾਏ ਪੀ ਟਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸੰਚਾਰ ਉਪਕਰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਕੀ-ਟਾਕੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਨ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗ ਸਾਨ ਸੂ ਚੀ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਗ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਸੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਕਤਰਫ਼ਾ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੰਸਦ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੈਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸੈਨਾ ਨੇ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਦਿੱਤਾ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਹੁੰਦਿਆ ਦੇਖਿਆ। ਇੱਥੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਚਾਰ ਲੈਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਪਰ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ ਬਲਾਕ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਟਵਿੱਟਰ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਰਾਤ 10 ਵਜੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਟਵਿੱਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਏਐੱਫਪੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਪੱਸ਼ਟ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 'ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਗੁਮਰਾਹਕੁੰਨ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وفي خضم انتشار الوباء، كانت المدن الأمريكية تستعد لتنظيم مواكب وحملات لبيع سندات، للمساهمة في تمويل الاستعدادات للحرب في أوروبا. وأصر عمدة فيلادلفيا على المضي في تنظيم الموكب، رغم إصابة 600 جندي بالفيروس في المدينة، في حين قررت مدينة سانت لويس إلغاء المواكب ووضعت تدابير للحد من التجمعات. ولم يكد يمر شهر حتى ارتفعت حصيلة وفيات الإنفلونزا الإسبانية في مدينة فيلادلفيا إلى أكثر من 10.000 شخص، بينما لم يتعد عدد الوفيات في سانت لويس 700 شخص. لا شك أن هناك عوامل أخرى أدت إلى توسيع الفجوة في عدد الوفيات بين المدينتين، لكن هذا المثل يكشف عن أهمية التدابير التي باتت تعرف باسم "التباعد الاجتماعي" عند تفشي الأوبئة. ويعرّف أريندام باسو، الأستاذ المساعد لعلم الأوبئة والصحة البيئية بجامعة كانتربري بنيوزيلندا، التباعد الاجتماعي بأنه ترك مسافة آمنة بين شخصين أو أكثر للحيلولة دون انتشار الفيروس أو الوقاية منه. مواضيع قد تهمك نهاية وأشار تحليل للتدابير الاحترازية التي اتخذتها المدن الأمريكية أثناء جائحة 1918، إلى أن معدلات الوفيات كانت أقل في المدن التي منعت التجمعات وأغلقت المسارح والمدارس والكنائس منذ بداية ظهور الإصابات. وبعد مرور 100 عام على هذه الجائحة، يواجه العالم الآن وباء آخر سببه فيروس "كورونا المستجد"، لكن عدد السكان الآن أعلى منه في عام 1918 بنحو ستة مليار نسمة. ورغم اختلاف الفيروسين، ولا سيما من حيث الشرائح العمرية الأكثر تأثرا، إلا أنه يبدو واضحا أن التباعد الاجتماعي لعب دورا كبيرا في الحد من انتشار الوباء في عام 1918، ولا يزال يعد واحدا من أفضل الطرق لمكافحة الجوائح. التفاوت في معدلات الوفيات بين فيلادلفيا وسانت لويس أثناء جائحة الإنفلونزا الإسبانية يكشف عن أهمية التباعد الاجتماعي ويقول باسو: "في الوقت الراهن، لم نتوصل إلى لقاح فعال، ولا نعرف دواء آمنا وفعالا يصلح للقضاء على فيروس كورونا المستجد فور ظهور أعراضه. ونراهن الآن على الإجراءات الوقائية للحد من انتشار الفيروس". واتخذت دول عديدة حول العالم تدابير مختلفة للإبطاء من انتشار فيروس كورونا المستجد، مثل منع التجمعات وإغلاق مراكز التجمع، مثل المراكز الترفيهية وإغلاق المدارس وفرض الحجر الصحي لإجبار الناس على البقاء في منازلهم، وكلها تدخل تحت إطار التباعد الاجتماعي. وثمة فارق بين العزل الذاتي والتباعد الاجتماعي. فالعزل الذاتي والحجر الصحي هما إجراءان يهدفان لمنع الأشخاص المصابين أو الذين خالطوا أشخاصا مصابين بالفيروس من نشر العدوى. لكننا ربما نحتاج للالتزام بالتباعد الاجتماعي لبعض الوقت. إذ حذر بحث حديث أجرته جامعة هارفارد باستخدام نماذج المحاكاة بالحاسوب، من أن تدابير التباعد الاجتماعي قد تفرض من وقت لآخر حتى عام 2022 في الولايات المتحدة، ما لم يتوصل العلماء لوسائل أخرى فعالة مثل اللقاحات أو الأدوية لكبح انتشار الفيروس، وقد تطبق تدابير صارمة للحجر الصحي. إذ يتوقع الباحثون أن يشهد العالم موجة ثانية من تفشي الفيروس بنهاية العام الحالي، في حال استجاب الفيروس للتغيرات الموسمية، وتراجعت حالات الإصابة في فصل الصيف. وهناك أسباب عديدة أدت إلى تبني سياسية التباعد الاجتماعي بوصفها واحدة من أفضل السبل للحد من انتشار وباء كورونا المستجد. إذ يعتقد العلماء أن كل شخص مصاب بفيروس كورونا المستجد قد ينقله إلى شخصين أو ثلاثة أشخاص في المراحل الأولى لتفشي الفيروس. ويقاس معدل انتقال العدوى بمؤشر التكاثر الأساسي، وبينما يتراوح مؤشر التكاثر الخاص بفيروس الإنفلونزا، بحسب سلالته، بين 1.6 و3.4، فإن التقديرات تشير إلى أن مؤشر تكاثر كورونا المستجد يتراوح بين 1.4 و3.9. وتبلغ فترة حضانة فيروس كورونا المستجد، أي الفترة ما بين الإصابة وظهور الأعراض، نحو خمسة أيام، وأحيانا قد تصل إلى 14 يوما، وفقا لبحث صيني. وإذا كنت مصابا بالفيروس وخالطت الآخرين كالمعتاد، فمن المحتمل أن تنقل الفيروس لشخصين أو ثلاثة ثم ينقلونه بدورهم لشخصين أو ثلاثة آخرين، وبعد شهرين فقط قد تتسبب حالة واحدة في إصابة 59,604 أشخاص بالعدوى. والأسوأ من ذلك أن علماء يعتقدون أن بعض المصابين قد ينقلون العدوى للآخرين دون أن تظهر عليهم أية أعراض. وأشار بحث أجرته لورين أنسيل مييرز، بجامعة تكساس، إلى أن 10 في المئة من الحالات أصيبت بالفيروس قبل ظهور الأعراض. وقد يصاب ما يتراوح بين واحد وثلاثة في المئة من الناس بالفيروس دون أن تظهر عليهم أعراض قط. ولن يدرك هؤلاء أنهم مصابون، ومن ثم لن يلتزموا بالعزل الذاتي، لكن مراعاة قواعد التباعد الاجتماعي ستحول دون نشر المرض بين الناس دون قصد. وثبت بالأدلة أن البقاء بالمنزل وترك مسافة آمنة عند التعامل مع الآخرين يسهمان في إبطاء انتشار الفيروس. إذ أشار بحث أجري عن الإصابات في ووهان، إلى أن تطبيق تدابير وقائية صارمة واسعة النطاق أدى إلى تخفيض رقم التكاثر الأساسي في المدينة من 2.35 إلى واحد فقط، وهذا يعني أن حالات الإصابة لن ترتفع ما دام كل مصاب سينقل العدوى لشخص واحد فقط. وخلصت دراسات إلى أن سرعة اتخاذ اجراءات العزل والحجر الصحي العام في بؤرة المرض تسهم في الحد من انتشاره. وتهدف سياسة التباعد الاجتماعي إلى تعطيل انتشار الفيروس وإطالة المدة التي ينتقل فيها الفيروس من شخص لآخر لتأخيرالوصول إلى ذورة تفشي الفيروس إلى أبعد وقت ممكن. وعندما تؤخر البلدان ذورة تفشي الوباء، سيقل عدد المرضى في المستشفيات الذين يحتاجون للموارد والرعاية العاجلة. وشددت المملكة المتحدة إجراءاتها الوقائية استجابة لتقرير أعده باحثون في جامعة إمبريال كوليدج لندن، بالاستعانة بنماذج المحاكاة بالحاسوب، للتنبؤ بنمط انتشار الفيروس. ووضع العلماء طريقتين للتعامل مع احتمالات تفشي الفيروس في المملكة المتحدة والولايات المتحدة، تركز الأولى على العزل الذاتي للأشخاص الأكثر عرضة للإصابة بالمرض وفرض الحجر الصحي على الأشخاص الذين لديهم أعراض المرض. بينما تتمثل الطريقة الثانية في اتخاذ خطوات شاملة تلزم الجميع بالتباعد الاجتماعي وأن يخضع كل من تظهر عليه أعراض المرض ومن يعيشون معه للعزل الذاتي في المنزل. الدول حول العالم تفرض تدابير لتشجيع الناس على التباعد الاجتماعي وخلص التقرير إلى أن فيروس كورونا المستجد قد يحصد أرواح 510 ألف شخص في المملكة المتحدة و2.2 مليون شخص في الولايات المتحدة، في حال لم تُتخذ أي تدابير وقائية للحد من انتشاره. وتوقع التقرير أن تقلل الطريقة الأولى لتخفيف انتشار المرض عدد الوفيات بمقدار النصف، لكن المرافق الصحية ستعجز عن استيعاب أعداد المصابين، ولا سيما في العناية المركزة. وقبل نشر هذا التقرير، كانت المملكة المتحدة تتبع سياسة "مناعة القطيع"، أي أن تكتسب نسبة كبيرة من السكان مناعة ضد الفيروس، إما بعد الإصابة به أو التحصين ضده، وبذلك تبطئ انتشار الفيروس بين الناس. ويقول باسو إن سياسة مناعة القطيع تجيز التجمعات لتشجيع انتقال العدوى على أمل تحسين المناعة. لكن المشكلة أن فيروس كورونا المستجد لا نعرف آثاره بعد على المدى الطويل والقصير، وليس من الواضح بعد إلى أي مدى سيشكل الجسم مناعة ضد الفيروس بعد التعافي منه، رغم أن دراسة صينية أجريت على القرود أثبتت أنه من الممكن أن يكتسب الجسم مناعة بعد الإصابة بفيروس كورونا المستجد. الناس في بعض المناطق ابتكروا طرقا جديدة لترك مسافة بينهم وبين الآخرين ويرى باسو أن تعمد نشر العدوى بين الأصحاء بدلا من عزلهم ومنع اختلاطهم قد يكون خطيرا، لأن بعض المصابين قد ينقلون العدوى لأشخاص منخفضي المناعة يعيشون معهم وسيتفاقم الوضع من سيء إلى أسوأ. ويؤثر سن السكان وأساليب معيشتهم على نمط انتشار فيروس كورونا المستجد في المجتمع. إذ عزا بحث أجرته جينيفر داود، من جامعة أوكسفورد، حصيلة الوفيات المرتفعة في إيطاليا إلى نسبة كبار السن المرتفعة ونزوع العائلات للعيش بالقرب من بعضها. وكانت نسبة الوفيات بين كبار السن الذين يتجاوزون الثمانين من العمر 14.8 في المئة، في حين كانت 0.4 في المئة بين من تتراوح أعمارهم بين 40 و49 عاما حتى 13 مارس/آذار. في مدينة باليمبانغ عاصمة ولاية سومطرة الجنوبية وضعت علامات باللون الأحمر على مقاعد القطار للإشارة إلى المسافة التي يجب أن يتركها الناس بينهم وبين الآخرين وتضرب داود مثالا على مدى فعالية التباعد الاجتماعي بمدينتين إيطاليتين بيرغامو ولودي، إذ ظهرت أول حالة في لودي يوم 21 فبراير/شباط، وبعد يومين فقط فُرضت قيود على السفر وأغلقت جميع المدارس والجامعات وألغيت جميع الحفلات والفعاليات الرياضية. لكن بيرغامو، التي ظهرت فيها أول حالة في 23 فبراير/ شباط، لم تطبق أية تدابير أو قيود حتى الثامن من مارس/آذار حين فرضت إيطاليا الحجر الصحي العام لتقييد حركة المواطنين. وفي يوم 13 مارس/آذار، بلغ عدد الإصابات في لودي 1,100 حالة، بينما وصل عدد الإصابات في بيرغامو إلى 2,300 حالة، رغم أن نسبة كبار السن في كلتا المدينتين 21 في المئة تقريبا. مدينة لودي الإيطالية طبقت تدابير لفرض التباعد الاجتماعي قبل مدينة بيرغامو التي شهدت ارتفاعا حادا في عدد الإصابات وأشارت دراسة أخرى في ولاية واشنطن عن انتشار الفيروسات التي تصيب الجهاز التنفسي، إلى أن التباعد الاجتماعي يحد من انتشار هذه الأمراض على المدى الطويل أيضا. إذ ترافق إغلاق المدارس والشركات في فبراير/شباط 2019 بسبب هطول الثلوج مع انخفاض في حالات الإصابة بهذه الفيروسات في الموسم بأكمله بنسبة تتراوح بين ثلاثة وتسعة في المئة. غير أن حالات الإصابة من المرجح أن ترتفع مرة أخرى بمجرد ما يعاود الناس التجمع والمخالطة. ولهذا قد تخفف الحكومات إجراءات التباعد الاجتماعي لفترة ثم ما تلبث أن تفرضها لئلا تتجاوز حالات الإصابة الحد الذي يفوق قدرة المرافق الصحية على الاستيعاب. ولا شك أن البقاء بمعزل عن الأصدقاء والأقارب ليس سهلا، وقد يترتب عليه تبعات عديدة، مثل العزلة والوحدة التي ترتبط بأمراض القلب والاكتئاب والخرف. لكن التطورات التكنولوجية أتاحت لنا طرقا عديدة للتواصل مع الأصدقاء والمقربين لم تكن متاحة عام 1918، مثل وسائل التواصل الاجتماعي وتطبيقات الرسائل والمحادثات الهاتفية المرئية، حتى يبقى الجميع في مأمن من الأمراض. يمكنك قراءة النص الأصلى على موقع BBC Future

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰ ਕੇਸ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਇਹ ਮਹਾਮਾਰੀ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫਲੂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭੀੜ-ਭੜਾਕੇ ਵਾਲੇ ਜੰਗ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਫ਼ੌਜੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾੜੇ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਫਲੂ ਉੱਥੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਵੰਬਰ 1918 ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਟਲਿਆ। ਇਹ ਖਤਰਾ ਸੀ, ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ। ਇਸ ਫਲੂ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਕਰਕੇ 5 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 10 ਕਰੋੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਮਹਾਮਾਰੀ ਫੈਲੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਫਲੂ ਵੀ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਫਲੂ ਨਾਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਤਰਨਾਕ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਕੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੀਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਣ 'ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈਆਂ ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕੀ ਸਿਖਿਆ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅੱਧੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਰੀਜ਼ 40-59 ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ ਨਮੂਨੀਆ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਖਤਰਾ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੀਆ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਹਨ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਕਰਕੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਮੂਨੀਆ ਨਾਲ ਲੜ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਚੀਜ਼ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਕਰਕੇ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕੀਤੇ ਘੱਟ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੀਆ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਬਚਾਅ ਜਦੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਫੈਲਿਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਵਾਈ ਉਡਾਨ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹੇ। ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਮੱਧਮ ਦਰ ਉੱਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਫਲੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਕਹਿਰ ਮਚਾਇਆ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਨਾਲੋਂ ਕੀਤੇ ਘਟ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਦੇਸਾਂ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤ ਕੇ ਇਸ ਫਲੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਮ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਅੱਜ ਵੀ 100 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਲਾਸਕਾ ਦੇ ਬ੍ਰਿਸਟਲ ਬੇਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਬਰਾਦਰੀ ਨੇ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਨਾ ਉਹ ਪਬਲਿਕ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਵੀਡੀਓ: ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਇੰਝ ਧੋਵੋ ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਲਾਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਨਮੂਨਾ ਸੀ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਮਗਰੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਚੀਨ ਦੇ ਹੁਬਈ ਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪਰਤ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕਰਾਉਨ (ਮੁਕਟਾਂ) ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਵੱਖਰੇ ਵਾਇਰਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਨਾਲ 'ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ' ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਜਵਾਨ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਨ। ਅਕਸਰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲੂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਵਾਇਰਸ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇੱਕ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨਾਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ 'ਕਾਏਟੋਕਾਇਨ ਸਟਰੋਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਘਟ ਖਤਰਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1830 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀਆਂ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 80 ਸਾਲਾ ਤੋਂ ਵਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲੇ 14.8 % ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 80 ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਿਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜਦੋਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਫੈਲਿਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋ ਕੇ ਹੱਟਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤੇ ਸਰੋਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲਾਏ ਗਏ। ਜਨਤਕ ਸਹਿਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਮੱਧ ਵਰਗ ਤੇ ਉੱਚੇ ਵਰਗ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਵੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਫਲੂ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਗਰੀਬ ਸਨ। ਉਹ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਾਫ਼-ਸੁਧਰਾ ਮਹੌਲ। ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮਾਸਕ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਿਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਬੰਦ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੁਣ ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ-ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਾਵੇ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜੰਗ ਤੋਂ ਘਟ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ । ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਕਦਮ ਅੱਜ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਦੀ ਹੀ ਦੇਣ ਹਨ। ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਵੀਡੀਓ:ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ 5 ਅਹਿਮ ਤੱਥ: ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਕੀ ਹਨ ਤਰੀਕੇ ਵੀਡੀਓ: Coronavirus ਚੀਜ਼ ਕੀ ਹੈ? (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


صورة غلاف عدد يونيو/حزيران كما جاء في تغريدة للمجلة ومن النادر أن تجد الأميرات ونساء الأسرة المالكة السعودية أنفسهن تحت الأضواء، إذ يحرص أفراد أسرة آل سعود على إبعاد حياتهم الخاصة والأسرية عن الأضواء ووسائل الاعلام. وتظهر الأميرة في صورة غلاف عدد شهر يونيو/حزيران وهي تجلس خلف مقود سيارة مكشوفة وهي بكامل زينتها. وتقول الأميرة هيفاء بنت عبد الله آل سعود، ابنة الملك السابق عبد الله، في مقابلة لها مع المجلة "بعض المحافظين في بلدي يخشون التغيير، أنا شخصيا أدعم التغيير بحماس شديد". وتؤكد الأميرة، واحدة من بين ثلاثين من أبناء الملك الراحل، أن والدها كان مثل غيره من الآباء يحب أبنائه وكان قريبا منهم جدا. وتضيف أن أباها كان يردد دائما: "نحن مع الشعب والشعب منا ورغم ما كنا نتمتع به من مزايا ورفاهية نحرص على أن نبقى متواضعين غير متعالين على الناس". فاينانشال تايمز: اعتقال الناشطات يُبرز حالة التناقض في السعودية أم وفنانة ويصف مدير تحرير المجلة الأميرة بأنها تعمل في مجال الفن ومتزوجة ولها ثلاثة أبناء. وقال: "سموها كريمة ونبيلة الحضور ورشيقة وابنة الملك الراحل المحبوب عبد الله، وهي أم لثلاثة أبناء تكرس حياتها لأسرتها ولفنها. قبولها وضع صورتها على غلاف عدد يونيو شرف كبير لي. والأسر الحاكمة هنا، كما يعلم أبناء المنطقة، تتكتم على حياتها الخاصة بشدة ومن هنا نقدر عاليا الثقة التي منحتها سموها لنا". ويأتي تكريس عدد المجلة للسعودية ووضع صورة الأميرة على غلافها مع اقتراب موعد السماح للنساء السعوديات بقيادة السيارة بينما اعتُقل عدد من النساء الناشطات في مجال الدفاع عن حقوق المرأة. السعودية "تفرج" عن الناشطة البارزة عائشة المانع بعد اعتقالها لعدة أيام وقالت الناشطة السعودية، منال الشريف، في تغريدة لها على تويتر بمناسبة تكريس العدد للنساء السعوديات: "سعيدة جدا بالاهتمام الذي تحظى به نساء وطني لكن دعونا لا ننسى الأبطال الحقيقين عزيزة اليوسف، لجين الهذلول، إيمان النفجان". يذكر أن الناشطات الثلاث قد اعتقلن مؤخرا ولا زلن خلف القضبان. وقال مكتب منطقة الخليج التابع لمنظمة العفو الدولية عبر تويتر اليوم إن الناشطات الثلاث معتقلات منذ أسبوعين وهن قيد السجن الانفرادي وجريمتهن الوحيدة عملهن في مجال حقوق الإنسان.

ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਹੈਫ਼ਾ ਬਿਨ ਅਬਦੁਲਾਹ ਅਲ ਸਾਉਦ ਸਾਉਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘਟ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਚਕਾ-ਚੌਂਧ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਇਹ ਅੰਕ ਸਾਉਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੋਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਿੰਮ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ 12 ਜੂਨ ਨੂੰ-ਟਰੰਪ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਆਗੂ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨਾਲ 12 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮੁਲਾਕਤ ਲਈ ਹਾਮੀ ਭਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਦੇ ਖਾਸ ਦੂਤ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਚੋਲ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਉਨ ਦਾ ਇੱਕ ਖ਼ਤ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਸ ਪੱਤਰ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਖ਼ਤ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਲੰਗਰ ਤੋਂ ਜੀਐਸਟੀ ਹਟਾਇਆ ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਮਗਰੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਲੰਗਰ ਤੋਂ ਜੀਐੱਸਟੀ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਲਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਮੰਤਰੀ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਕਾਪੀ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। 31 ਮਈ ਦੇ ਇਸ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2018-19 ਅਤੇ 2020-21 ਲਈ ਸੇਵਾ ਭੋਜ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੰਗਰ ਲਈ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸੱਮਗਰੀ 'ਤੇ ਲਾਏ ਗਏ ਜੀਐਸਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵਾਪਸ (ਰਿਫੰਡ) ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਟੀਲ 'ਤੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਾਰਨ ਭਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖਾਸ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੇਤਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਲ ਵੱਲੋਂ ਸਟੀਲ ਤੇ ਅਲਮੀਨੀਅਮ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਕੈਨੇਡਾ, ਮੈਕਸਿਕੋ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਾਮਾਨ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇਸਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਜਿਵੇਂ ਹਾਰਲੇ ਡਿਵਿਡਸਨ ਬਾਈਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਓਰੈਂਜ ਜੂਸ ਤੱਕ, ਸਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਇੰਪੋਰਟ ਡਿਊਟੀ ਲਾਉਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੀ ਮੁਖੀ ਫੈਡਰਿਕਾ ਮੋਘੇਰਿਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਟਰੇਡ ਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਇਹ ਕਦਮ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦਸ ਰੋਜਾ ਹੜਤਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ 10 ਰੋਜ਼ਾ ਦੇਸ ਵਿਆਪੀ ਹੜਤਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ 110 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਾਨ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦ ਵੇਚਣ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਜਾਣ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਲਿਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ/ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਚੌਥਾ ਦਰਜਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وأظهرت أكبر دراسة عالمية أجريت لاستطلاع رأي الأشخاص بشأن التطعيم تراجع الثقة على نحو مثير للقلق في بعض المناطق. وشملت الدراسة التي أجرتها مؤسسة "وليكوم تراست" استجابة ما يزيد على 140 ألف شخص من أكثر من 140 دولة. يأتي ذلك في الوقت الذي تدرج فيه منظمة الصحة العالمية حاليا الشعور بالتردد في التطعيم باستخدام اللقاحات ضمن أكبر عشرة تهديدات تواجه الصحة العالمية. وكانت مؤسسة "ويلكوم غلوبال مونيتور" قد أجرت مسوحا تمثيلية شملت 142 دولة، وتناولت موضوعات المسوح: الثقة بالعلوم والعلماء والمعلومات الصحية، ومستويات الفهم والاهتمام بالعلوم والصحة، والمواقف تجاه التطعيم ضد الأمراض بشكل عام. ويكشف استطلاع الرأي وجود عدد كبير من الأشخاص يقولون إن لديهم ثقة أو ثقة ضئيلة في عمليات التطعيم باللقاحات. وجاءت الإجابات ردا على سؤال يتعلق بما إذا كانت اللقاحات آمنة: وكانت الإجابات ردا على سؤال يتعلق بما إذا كانوا يعتقدون أن اللقاحات فعالة: لماذا يهم هذا الأمر؟ توجد أدلة علمية كبيرة على أن التطعيم يعد أفضل دفاع بالنسبة لنا ضد العدوى المميتة والموهنة، مثل الحصبة. قد تؤدي الإصابة بالحصبة إلى الوفاة وتحمي اللقاحات مليارات البشر في العالم، وبفضلها تخلصوا تماما من مرض واحد، الجدري، وتساعدنا اللقاحات في الاقتراب من القضاء على أمراض أخرى، مثل شلل الأطفال. بيد أن بعض الأمراض الأخرى التي يصعب مكافحتها، مثل الحصبة، تعود إلى الظهور، ويقول الخبراء إن أولئك الذين يتجنبون التطعيم، بدافع الخوف والتضليل، سبب رئيسي في ذلك. وتقول آن ليندستراند، خبيرة التطعيم في منظمة الصحة العالمية، إن الوضع الحالي خطير للغاية. وتضيف : "إن التردد في الحصول على اللحقاحات يعرقل، في بعض الأماكن على الأقل، التقدم الحقيقي الذي حققه العالم في مكافحة الأمراض التي يمكن الوقاية منها بالتطعيم". وتقول : "أي ظهور جديد نشهده لهذه الأمراض بمثابة خطوة غير مقبولة إلى الوراء." الحصبة تعود وتشهد الدول التي كانت أوشكت على القضاء على الحصبة تفشيا كبيرا للمرض. وتظهر بيانات ارتفاعا في عدد حالات الإصابة في شتى أرجاء العالم تقريبا، مع زيادة عدد حالات الإصابة بنسبة 30 في المئة في عام 2017 مقارنة بعام 2016. ويشكل اتخاذ قرار الامتناع عن التطعيم، لأي سبب ما، خطرا على الآخرين وكذلك الفرد من حيث الإصابة بالمرض. وإذا حصل عدد كاف من الناس على التطعيم، فذلك يمنع انتشار المرض بين السكان، وهو ما يطلق عليه الخبراء "مناعة الجماعة". ويقول عمران خان من مؤسسة ويلكوم ترست : "نحن قلقون بالفعل في الوقت الراهن، فعلى سبيل المثال مرض الحصبة، يمكن أن تؤدي أي تغطية أقل من 95 في المئة إلى تفشي المرض وهذا ما نشهده". أين تتراجع الثقة؟ يعد بعض الذين يعيشون في عدد من المناطق ذات الدخل المرتفع هم الفئة الأقل ثقة بسلامة اللقاحات. ويصاب في فرنسا، التي تعد من بين العديد من الدول الأوروبية التي تعاني الآن من تفشي مرض الحصبة، واحد من كل ثلاثة أشخاص ممن لا يوافقون على أن اللقاحات آمنة، وهي أعلى نسبة لأي دولة في جميع أنحاء العالم. كما يعد الفرنسيون من بين الذين لا يوافقون على أن اللقاحات فعالة، بنسبة 19 في المئة، ولا يوافقون على أنها مهمة بالنسبة للأطفال، بنسبة عشرة في المئة. وأضافت الحكومة الفرنسية الآن ثمانية لقاحات إلزامية أخرى إلى التطعيمات الثلاثة التي يحصل عليها الأطفال في البلاد بالفعل. كما أقرت إيطاليا المجاورة، حيث يوافق 76 في المئة على أن اللقاحات آمنة، قانونا يسمح للمدارس بحظر الأطفال غير المطعمين أو فرض غرامة على أولياء الأمور بعد تراجع معدلات التطعيم. ولم تذهب المملكة المتحدة إلى هذا الحد، بيد أن مات هانكوك، وزير الصحة قال إنه "لن يستبعد" فكرة إلزام الأهل على تطعيم أبنائهم إذا لزم الأمر. وتعاني الولايات المتحدة أيضا من تفشي مرض الحصبة، وهو الأكبر الذي يصيب البلاد منذ عقود، وحدوث أكثر من 980 حالة إصابة مؤكدة في 26 ولاية في 2019 حتى الآن. وفي أمريكا الشمالية والجنوبية وجنوب أوروبا، "يوافق" ما يزيد قليلا على 70 في المئة من الأشخاص على أن اللقاحات آمنة. ويصل هذا الرقم في غرب أوروبا إلى 59 في المئة، وفي شرق أوروبا 50 في المئة. وسُجل أكبر عدد من حالات الإصابة بمرض الحصبة في أوروبا العام الماضي في أوكرانيا، (إجمالي 53218 حالة)، ويوافق 50 في المئة فقط من الأوكرانيين على أن الأمصال فعالة، وتبلغ النسبة في بيلاروسيا 46 في المئة، وفي مولدوفا 49 في المئة، وفي روسيا 62 في المئة. قصص نجاح ويوافق معظم سكان المناطق ذات الدخل المنخفض على أن اللقاحات آمنة، وتسجل آسيا أعلى نسبة، إذ يعتقد بذلك 95 في المئة من سكان هذه المنطقة ، وتليها منطقة شرق أفريقيا، حيث تبلغ النسبة 92 في المئة. ويوجد في بنغلاديش ورواندا اتفاق شامل تقريبا على سلامة وفعالية اللقاحات، كما سجلت معدلات تطعيم عالية للغاية على الرغم من التحديات الكثيرة التي تواجه عمليات إيصال اللقاحات بالفعل للمواطنين. وأصبحت رواندا أول دولة منخفضة الدخل في العالم توفر للشابات إمكانية الحصول على لقاح فيروس الورم الحليمي البشري الذي يحمي من الإصابة بمرض سرطان عنق الرحم. ما الذي يثير الشكوك؟ أظهر استطلاع الرأي ميل أولئك الذين لديهم ثقة أكبر في العلماء والأطباء والممرضات، إلى أنهم الأكثر موافقة على الأرجح على أن اللقاحات آمنة. بالمقابل، يبدو أن أولئك الذين سعوا إلى الحصول على معلومات تتعلق بالعلوم أو الطب أو الصحة في الآونة الأخيرة أقل موافقة على الأرجح. ولا يرصد تقرير ويلكوم الأسباب الكامنة وراء ضعف الثقة، لكن الباحثين يقولون إنه من المحتمل أن يكون هناك العديد من العوامل. بعض هذه العوامل قد تكون مرضية، فإن أصبح المرض أقل شيوعا، يتراجع الشعور بالحاجة إلى التطعيم، لاسيما عند تقييم الفوائد مقابل أي خطر محتمل. ويمكن أن تكون جميع الأدوية، بما في ذلك اللقاحات، لها آثار جانبية. لكن اللقاحات يتم اختبارها بدقة للتأكد من أنها آمنة وفعالة للأشخاص. ويعني الإنترنت إمكانية تبادل المعتقدات والمخاوف بشأن اللقاحات في لحظة معينة، ونشر معلومات قد لا تستند بالضرورة إلى الواقع. ففي اليابان نُشرت مخاوف على نطاق واسع تتعلق بمصل فيروس الورم الحليمي البشري وعلاقته بمشكلات عصبية، والتي يعتقد الخبراء أنها أضعفت الثقة بالتطعيم بشكل عام. كما أثير بالمثل، في فرنسا، جدل بشأن لقاح مرض الأنفلونزا الوبائي، ووجهت اتهامات للحكومة بأنها اشترت كميات كبيرة من هذا اللقاح، وكان القلق من أن سرعة التصنيع قد تجعله غير آمن. وراجت في المملكة المتحدة معلومات خاطئة بشأن لقاحات الحصبة والنكاف والحصبة الألمانية ومرض التوحد. وقالت ليندستراند: "من أهم التدخلات اللازمة للتصدي للشكوك والمخاوف بشأن اللقاحات، أن يكون العاملون في المجال الصحي على درجة تدريب عالية ولديهم القدرة على التوصية باللقاحات ذات المصداقية العلمية، وأن يكونوا قادرين على الرد بشكل صحيح على الأسئلة والمخاوف التي تواجه الآباء والمجتمعات".

ਟੀਕਾਕਰਣ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਉੱਪਰੋਂ ਭਰੋਸਾ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਿ ਵੈਲਕਮ ਟਰੱਸਟ ਨੇ 140 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 140,000 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਡਰਨ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ (ਜੋ ਜਾਵਾ ਸਕਰਿਪਟ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ) ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਸ ਦੇ ਲੋਕ ਟੀਕਾਕਰਨ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਦੇਸ ਬਾਰੇ ਸਰਚ ਕਰੋ: ਦੇਸ ਬਾਰੇ ਸਰਚ ਕਰੋ: ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਥਨ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਥਨ ਚੁਣੋ ਰਾਊਂਡ ਆਫ ਕਾਰਨ ਕੁੱਲ ਜੋੜ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਪੁੱਛੇ ਗਏ। ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਰੋਤ: ਵੈਲਕਮ ਗਲੋਬਲ ਮੌਨੀਟਰ, ਗੈਲਪ ਵਰਲਡ ਪੋਲ 2018 ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਦੇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਡਾਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਫ਼ਿਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ 10 ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੈਲਕਮ ਗਲੋਬਲ ਮੌਨੀਟਰ ਨੇ 142 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਸੈਂਪਲ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸ, ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼; ਸਾਇੰਸ ਤੇ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਸਮਝ; ਅਤੇ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਸੰਬੰਧੀ ਰਵਈਏ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਗਏ। ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਕੀ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਕਾਰਗਰ ਹੈ: ਇਸ ਨਾਲ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰੂ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ- ਚੇਚਕ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਮੁੜ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਛੋਟੀ ਮਾਤਾ (ਸਮਾਲ ਪੌਕਸ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਸੀਂ ਪੋਲੀਓ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਚੇਚਕ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਮੁੜ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਡਾ. ਐੱਨ ਲਿੰਡਰਸਟਰੈਂਡ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਟੀਕਾਕਰਣ ਮਾਹਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸੀ। ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਰੋਕੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਪੁੱਠਾ ਗੇੜ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਉੱਭਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਮਲਾ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਲਿਆ ਇੱਕ ਨਾਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਕਦਮ ਹੈ।" ਚੇਚਕ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੜ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਫੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਡੇਟਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੇਚਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ 2016 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 30% ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਾਰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਢੁਕਵੀਂ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੈਲਕਮ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦਸਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਚੇਚਕ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਹਾਂ, ਜੇ 95% ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਫੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹੀ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕਿੱਥੇ ਘੱਟ ਹੈ? ਅਮੀਰ ਖਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਾਇ ਰਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਫਰਾਂਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਚੇਚਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਮਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ 19%, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਹਿ ਦੇਣ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ 10% ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਸਨ ਪਰ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 8 ਹੋਰ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਦਰ ਘਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਲਿਆ ਕੇ ਸਕੂਲਾਂ ਉੱਪਰ ਬਗੈਰ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲਾ ਨਾ ਦੇਣ ਜਾਂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦੇ 76% ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਹਾਲੇ ਅਜਿਹਾ ਅਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਉਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੇਚਕ ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 26 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ 2019 ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੇਚਕ ਦੇ 980 ਮਾਮਲੇ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 70% ਤੋਂ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ "ਸਹਿਮਤ" ਸਨ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਖਿਆ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 59% ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ 50% ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਾਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਚੇਚਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਾਮਲੇ (53,218) ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਏ। ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ 50% ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਸਨ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਕਾਰਗਰ ਹਨ। ਬੇਲਾਰੂਸ, ਮੋਲਡੋਵਾ ਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਆਂਕੜੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 46%, 49%, ਅਤੇ 62% ਸਨ। ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿੱਥੇ 95% ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੰਬਰ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਆਂਕੜਾ 92% ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੇ ਰਵਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਦੀ ਉੱਚੀ ਦਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰਵਾਂਡਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀ ਹਰ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਐੱਚਪੀਵੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ। ਐੱਚਪੀਵੀ ਵੈਕਸੀਨ ਸਰਵੀਕਲ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੂਹਕ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵੈਕਸੀਨ ਦਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੇ ਨਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਇੰਸ, ਮੈਡੀਸਨ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਸੀ। ਦਿ ਵੈਲਕਮ ਰਿਪੋਰਟ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਪਰ ਰਿਸਰਚਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਤੇ ਟੀਕਿਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਹਨ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੱਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਐੱਚਪੀਵੀ ਵੈਕਸੀਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇਖੀ ਗਈ ਉੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਵਿਗਾੜਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡੇ ਨਾਲ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਦੇ ਵੈਕਸੀਨ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਵਾਦ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦਵਾਈ ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਐੱਮਐੱਮਆਰ ਜੈਬ ਤੇ ਔਟਿਜ਼ਮ ਬਾਰੇ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਫੈਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਡਾ. ਲਿੰਡਰਸਟੈਂਡ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਸ਼ੱਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਚਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਰ ਸਕਣ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕਣ। ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ ਗਰਫਿਕਸ ਬੈਕੀ ਡੇਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਜੀਵਨਸ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਡੇਬੀ ਲੋਇਜ਼ੋ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਕੌਟ ਜਾਰਵਿਸ ਤੇ ਕਾਟੀਆ ਆਰਟਸੇਨਕੋਵਾ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।


نجحت قوات الأمن في التصدي لمسلحي الحركة، بحسب مسؤولين وفجر انتحاري سيارة مفخخة بالقرب من مقر المخابرات صباح اليوم. وفي وقت لاحق، سُمع تبادل كثيف لإطلاق النار في المنطقة. وقال مسؤولون إن قوات الأمن "أحبطت الهجوم" وإن أربعة مسلحين قتلوا. وكانت حركة الشباب تعهدت بتكثيف الهجمات خلال شهر رمضان. وأعلنت الحركة أن مسلحيها قتلوا عددا من ضباط المخابرات داخل المبنى، لكن الحكومة نفت هذا الأمر. مواضيع قد تهمك نهاية وصرح محمد يوسف المتحدث باسم وزارة الداخلية الصومالية بأن قوات الأمن نجحت في صد المهاجمين. وقال يوسف لصحفيين إن المهاجمين "كانوا يحاولون اقتحام المبنى لكن تم إبعادهم قبل أن ينالوا مرادهم. لا يوجد ضحايا في صفوفنا". وعرض المسؤولون جثث مسلحي الشباب على ممثلي وسائل الإعلام. ويشهد الوضع الأمني في الصومال تحسنا، لكن الحركة مازالت تشن هجمات في مقديشو بصفة منتظمة. واستهدفت الحركة في السابق مقر المخابرات. وتتنازع جماعات مسلحة عدة السيطرة على الصومال منذ الإطاحة بالرئيس محمد سياد بري في عام 1991. وفي ابريل/ نيسان، شن مسلحو حركة الشباب هجوما عبر الحدود، استهدف جامعة بمدينة غاريسا، شمال شرقي كينيا. وقُتل 148 شخصا في الهجوم، وهو الأشد دموية الذي تشنه الحركة.

ਸੋਮਾਲੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੋਗਾਦੀਸ਼ੂ 'ਚ ਵੱਡਾ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਧਮਾਕੇ 'ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 230 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਬੱਸ 'ਚ ਇਹ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ 'ਚ ਸੇਂਕੜੇ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਬੱਸ 'ਚ ਹੋਇਆ ਧਮਾਕਾ ਇਸਲਾਮ ਪੱਖੀ ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਗਰੁੱਪ ਦੇ 2007 ਹੋਂਦ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਮਾਲੀਆ 'ਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁਲਾਹੀ "ਫਰਮਾਜੋ" ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਕਰਤੂਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਸ ਧਮਾਕੇ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਸੰਗਠਨ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਇਸ ਭੈੜੀ ਕਰਤੂਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਮਤਲਬ ਰਖੇ ਹੋਏ ਸਨ।'' ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਬਰਾਹਿਮ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਏਐਫਪੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਖ਼ਮੀ ਹਨ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਾਜੁਕ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਦੀਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ 'ਚ 2 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਹਾਦਸੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਸੋਮਾਲੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸਫਾਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਟਲ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਹੇਠਾਂ ਲੋਕ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ।)


جندية من كوريا الشمالية على ضفاف نهر يالو (عام 2014) وعلى مدى 10 سنوات تقريبا، كانت لي سو يون تنام في الطابق السفلي لسرير من طابقين في غرفة واحدة مع أكثر من اثنتي عشرة امرأة. وحصلت كل منهن على مجموعة صغيرة من الأدراج لاستخدامها في وضع ملابسهن. وفوق هذه الأدراج، كانت كل منهن تعلق صورتين، إحداهما لمؤسس كوريا الشمالية كيم إيل سونغ، والثانية لخلفه كيم جونغ إيل. تركت يون الخدمة قبل أكثر من عقد من الزمان، لكنها ما زالت تحتفظ بذكريات لرائحة تلك الثكنات الخرسانية. وتقول: "كنا نعرق قليلا، وكان الفراش الذي ننام عليه مصنوعا من قشر الأرز، لذلك كانت رائحة الجسم أو أية روائح أخرى تنتقل إلى الفراش، ولم يكن هذا شيئا لطيفا". وتضيف: "كامرأة، كان من بين أصعب الأمور التي نعاني منها هو عدم القدرة على الاستحمام بشكل صحيح." وتتابع: "نظرا لأنه لا توجد مياه ساخنة، كانوا يعملون على توصيل خرطوم بمجرى مائي بالجبل ويحصلون على المياه مباشرة من هذا الخرطوم، الذي كان ينقل إلينا بعض الضفادع والثعابين". نشأت يون (41 عاما)، وهي ابنة أستاذ جامعي، في شمال البلاد. وكان العديد من أفراد أسرتها الذكور جنودا بالجيش، وعندما واجهت البلاد مجاعة شديدة في تسعينات القرن الماضي، تطوعت في الجيش، لكي تضمن الحصول على وجبة طعام كل يوم. وقد فعل الآلاف من الشابات الأخريات نفس الشيء. تقول جيون بايك، مؤلفة كتاب "الثورة الخفية في كوريا الشمالية": "كان للمجاعة تأثير كبير على النساء بوجه خاص في كوريا الشمالية. واضطر المزيد من النساء لدخول سوق العمل، وتعرض العديد منهن لسوء المعاملة، لاسيما التحرش والعنف الجنسي". في البداية، كانت لي سو يون، التي كانت في السابعة عشرة من عمرها آنذاك، تستمتع بحياتها في الجيش، وكانت سعيدة بمجفف الشعر المخصص لها، لكنها لم تكن تستخدمه بانتظام بسبب انقطاع الكهرباء بشكل متكرر. وكانت الأعمال الروتينية اليومية هي نفسها تقريبا بالنسبة للرجال والنساء على حد سواء، وإن كانت مدة التدريبات البدنية أقل للسيدات - لكنهن كن مطالبات أيضا بأداء الأعمال اليومية التي يُعفى منه الجنود الذكور، مثل التنظيف والطهي. تقول جولييت موريلوت، مؤلفة كتاب "كوريا الشمالية في 100 سؤال"، والذي نشر باللغة الفرنسية: "كوريا الشمالية هي مجتمع تقليدي يهيمن عليه الذكور، ولا تزال الأدوار التقليدية المرتبطة بالجنسين قائمة. ولا يزال يُنظر إلى النساء على أن وظيفتهن الأساسية هي البقاء طوال الوقت في المطبخ من أجل إعداد الطعام." وقد تركت التدريبات الصعبة وقلة الحصص الغذائية آثارها على جسد لي سو يون وزميلاتها المجندات. تقول يون: "بعد فترة تتراوح بين ستة أشهر وعام من الخدمة، لم يكن الحيض يأتينا بسبب سوء التغذية والبيئة المجهدة". وتضيف: "كانت الجنديات يقلن إنهن مسرورات لأن الحيض لم يعد يأتيهن. كن يقلن إنهن يشعرن بالسعادة لأن الوضع كان من الممكن أن يكون أسوأ لو جاءتهن الدورة الشهرية في تلك الظروف الصعبة." وقالت يون إن الجيش لم يكن يقدم للمجندات المتطلبات التي يحتجنها أثناء الحيض - خلال فترة التحاقها بالجيش - مشيرة إلى أنها هي وزميلاتها الأخريات لم يكن لديهن خيار أخر في كثير من الأحيان سوى إعادة استخدام الفوط الصحية. تقول موريلوت: "ما زالت النساء يستخدمن الفوط القطنية البيضاء التقليدية حتى يومنا هذا. ويتعين على المجندات أن يغسلن هذه الفوط كل ليلة بعيدا عن أنظار الرجال، ولذا تستيقظ النساء مبكرا لغسلها." وبعد أن عادت للتو من زيارة ميدانية تحدثت خلالها إلى العديد من المجندات، أكدت موريلوت أن الحيض لا يأتيهن في كثير من الأحيان. وتقول: "إحدى الفتيات اللواتي تحدثت معهن، والتي تبلغ من العمر 20 عاما، قالت لي إنها تدربت كثيرا لدرجة أن الحيض لم يأتها لمدة عامين". تقول لي سو يون إنها لم تتعرض للاغتصاب خلال خدمتها في الجيش بين عامي 1992 و2001، لكن العديد من زميلاتها تعرضن للاغتصاب. وأضافت: "كان قائد المجموعة يبقى في غرفته في الوحدة بعد ساعات من انتهاء عمله ويغتصب المجندات الخاضعات لقيادته، وسوف يحدث هذا مرارا وتكرارا دون نهاية". ويقول الجيش الكوري الشمالي إنه يتعامل مع الاعتداءات الجنسية على محمل الجد، وأن من يثبت إدانته بالاغتصاب يتعرض للسجن لمدة سبع سنوات. تقول موريلوت: "لكن معظم الوقت لا ترغب الضحايا في الإدلاء بشهاداتهن، لذلك لا يعاقب الرجال في كثير من الأحيان."

ਤਕਰੀਬਨ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਲੀ ਸੋ ਯੇਆਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2 ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਬੈੱਡ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੌਂਦੀ ਰਹੀ। ਹਰੇਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਾਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਰਦੀ ਰੱਖ ਸਕਣ। ਇਸ ਦਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ। ਜਿਨਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸੰਸਾਥਪਕ ਕਿਮ II ਜਾਂਗ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਉਸ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਵਾਰਿਸ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਇਲ ਦੀ ਫੋਟੋ ਸੀ। ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਬੈਰੇਕ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਸੱਜਰੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਸਾਨੂੰ ਗਰਮੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਸੌਂਦੇ ਸੀ ਉਹ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛਿੱਲੜਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।" ਲੀ ਸੋ ਯਿਓਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਔਰਤਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ ਸੀ। ਉਥੇ ਮੌਰੀ ਥਾਣੀ ਸੱਪ ਅਤੇ ਡੱਡੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।" ਫੌਜ ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਬੇ-ਭਰੋਸਗੀ ਜੂਲੀਏਟ ਮੋਰੀਲੋਟ ਅਤੇ ਰਾਉਨ ਬਾਇਕ ਮੁਤਾਬਕ ਲੀ ਸੋ ਯੇਆਨ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਫੌਜ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੌਜ ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯੇਆਨ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ 'ਚ 17 ਸਾਲਾ ਯੇਆਨ ਨੇ ਦੇਸ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ ਫੌਜੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਉਹ ਵਾਲ ਸੁਕਾਉਣ ਲਈ ਮਿਲੇ ਸੰਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬਿਜਲੀ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਪਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰੁਟੀਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਥੌੜਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਮਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ, ਸਫਾਈ, ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਆਦਿ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਫ੍ਰੈਂਚ 'ਚ ਛਪੇ '100 ਸਵਾਲਾਂ 'ਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ' ਦੇ ਲੇਖਕ ਜੂਲੀਏਟ ਮੋਰੀਲੋਟ ਮੁਤਾਬਕ, "ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਲਿੰਗਕ ਮਤਭੇਦ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਯੇਆਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ,"ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪੀਰੀਅਡਸ ਆਉਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ।" ਔਰਤ ਫੌਜੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀਰੀਅਡਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੀਰੀਅਡਸ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਅੰਦਾਜਨ 70 ਫੀਸਦੀ ਫ਼ੌਜ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਸੈਨੇਟਰੀ ਪੈਡ ਦੀ ਕਮੀ ਯੇਆਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਫੌਜ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਫੌਜ ਮਹਾਵਾਰੀ ਲਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣ 'ਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸੈਨੇਟਰੀ ਪੈਡ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੂਲੀਏਟ ਮੋਰੀਲੋਟ ਮੁਤਾਬਕ, "ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਲੀ ਦਿਨੀਂ ਚਿੱਟੇ ਕਾਟਨ ਦੇ ਪੈਡ ਵਰਤਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਥੇ ਮਰਦ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਹਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਛੇਤੀ ਉੱਠਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੋਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਖੇਤਰੀ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਔਰਤ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਮੋਰੀਲੋਟ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਮਿਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕ 20 ਸਾਲਾ ਕੁੜੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਨਹੀਂ ਆਏ। 'ਜਿਣਸੀ ਸੋਸ਼ਣ ਆਮ' ਮਾਰੀਲੋਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਗੱਲ ਚੁੱਕੀ ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਹਿਲਾ ਫੌਜੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ "ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ। ਯੇਆਨ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ 1992 ਤੋਂ 2001 ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। "ਕੰਪਨੀ ਕਮਾਂਡਰ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਚੱਲਦੇ ਰਿਹਾ।" ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਫੌਜ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ 7 ਸਾਲਾ ਤੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਮਾਰੀਲੋਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


واصل ما تفيكرز الحملة التي أطلقتها زوجته الراحلة ليكريتيا سيلز لتغيير القانون الساري في نيوزيلندا فيما يخص القتل الرحيم. فقد بينت النتائج الأولية للاستفتاء أن 65,2 في المئة من المشاركين أبدوا تأييدهم لسن قانون "اختيار إنهاء الحياة" وجعله نافذ المفعول. وينص مشروع القانون على السماح للمرضى الذين لا يرجى شفاؤهم والذين لا يتوقع أن يعيشوا لفترة تزيد عن ستة شهور باختيار القتل الرحيم إذا وافق على ذلك طبيبان اثنان. وحاجج معارضو القانون بأنه (أي القانون) لا يحتوي على ما يكفي من البنود الاحترازية. ولا تشمل نتائج الاستفتاء التي أعلنت يوم الجمعة نحو 480 ألف صوت خاص بما فيها أصوات ناخبين مقيمين في الخارج، ولذا لن تصدّق النتيجة بشكل نهائي إلا في السادس من نوفمبر/ تشرين الثاني. ولكنه من غير المتوقع أن يغيّر ذلك من النتيجة خصوصا وأن مشروع القانون يحظى بهذا القدر الكبير من التأييد. مواضيع قد تهمك نهاية وتعدّ نتيجة الاستفتاء ملزمة، ومن المؤمل أن يدخل القانون الجديد حيّز التنفيذ في نوفمبر/ تشرين الثاني من العام المقبل 2021. وعند ذاك، ستنضم نيوزيلندا إلى حفنة من الدول، من بينها هولندا وكندا، التي تسمح بالقتل الرحيم. وكان الاستفتاء حول القتل الرحيم (أو الموت المعان) قد أجري جنبا إلى جنب مع الانتخابات العامة التي شهدتها نيوزيلندا في وقت سابق من الشهر الحالي. وفي استفتاء آخر غير ملزم أجري في ذات الوقت، رفض النيوزيلنديون بفارق ضئيل مشروعا ينص على شرعنة استخدام الحشيش للأغراض الترفيهية. وصوّت 53,1 في المئة من المشاركين في ذلك الاستفتاء ضد شرعنة استخدام القنّب لهذه الأغراض، بينما صوّت لصالحها 46,1 في المئة. ولكن هذه النتيجة قد تتغير عند حساب الأصوات الخاصة. ماذا كان رد الفعل؟ كان من المتوقع أن يحظى مشروع القانون بتأييد الأغلبية، خصوصا بعد أن أظهرت استطلاعات الرأي أنه يحظى بدعم شعبي كبير. وحظي مشروع القانون بدعم كل من رئيسة الحكومة النيوزيلندية جاسيندا آرديرن وزعيمة المعارضة جوديث كولينز. ولكن مع ذلك، كانت النتيجة ثمرة حملة استغرقت عدة سنوات عبّر خلالها مؤيدو القانون ومعارضوه عن آرائهم بحدة وقوة. ووصف مات فيكرز، الذي رفع لواء الحملة التي أطلقتها زوجته الراحلة ليكريشيا سيلز من أجل شرعنة الموت الرحيم (أو الموت المعان)، نتيجة الاستفتاء بأنها كانت بمثابة "نصر للتعاطف والشفقة". وقال لبي بي سي بعد إعلان النتيجة، "إني ممتن لأنه سيتاح للنيوزيلنديين حق اختيار السبيل الذي ينهون من خلاله حياتهم". يذكر أن المحامية الراحلة سيلز كانت قد رفعت دعوى قضائية طالبت بموجبها بمنحها الحق في إنهاء حياتها بمعونة طبية بعد أن شخّصت إصابتها بورم في المخ. ولكن دعواها لم تلق نجاحا، وماتت جراء مرضها قبل سنوات خمس عندما كانت تبلغ الـ 42 من عمرها. ولكن زوجها فيكرز واصل الحملة التي أطلقتها، وألف كتابا حول الموضوع نشر في عام 2016 تحت عنوان "خيار ليكريشيا: قصة عن الحب والموت والقانون". كتب وتحدث فيكرز بشكل موسع عن القتل الرحيم منذ وفاة زوجته الراحلة وأخبر فيكرز بي بي سي في اليوم الذي سبق يوم إعلان نتيجة الاستفتاء بأن هدف زوجته الراحلة في النهاية كان منح الذين لا يرجى لهم شفاء حق اختيار الطريقة التي يموتون بها، وهو الحق الذي حرمت منه. وقال، "لم تكن تريد أن تموت. لا يريد أحد ذلك. هذا وهم وفهم خاطئ للموضوع ولكنه واسع الانتشار. كانت المشكلة تتلخص في أن حقها في الاستمرار في العيش قد انتزع منها". وأضاف، "أرادت أن يكون لها الحق في اختيار كيفية موتها بحيث يمكنها إنها معاناتها في الوقت الذي تريده عندما تسوء حالتها جدا". ولعبت قضية سيلز وملابساتها دورا مهما في نشر الوعي حول القتل الرحيم (أو الموت المعان)، وأسهمت في إقناع السياسيين النيوزيلنديين بالتعامل مع المسألة والاهتمام بها. ما هو القانون الجديد؟ صدّق البرلمان النيوزيلندي على قانون "اختيار نهاية الحياة" في عام 2019، بعد سنوات عدة من النقاش الحامي وعدد قياسي من الطلبات التي رفعها الجمهور. ولكن القانون تضمن بندا نص على ضرورة طرحه للاستفتاء العام، وأنه لن يصبح ساري المفعول إلا بعد حصوله على تأييد أكثر من 50 في المئة من المصوتين. تؤيد كل من رئيسة الحكومة النيوزيلندية جاسيندا آرديرن وزعيمة المعارضة قانون القتل الرحيم ويتضمن القانون عددا من الشروط على الشخص أن يستوفيها قبل أن يطلب الخضوع للقتل الرحيم، منها: ما الذي يقوله المعارضون؟ بينما تحظى فكرة شرعنة القتل الرحيم بتأييد واسع النطاق في أوساط المجتمع النيوزيلندي، فقد عارضها كثيرون أيضا. وعندما كان نواب البرلمان يصوتون على القانون في العام الماضي، كان محتجون يتظاهرون خارج مقر البرلمان وهم يحملون لافتات تقول "ساعدونا على الحياة وليس الموت" و"القتل الرحيم ليس حلا". وقالت جماعة "نيوزيلندا الخالية من القتل الرحيم Euthanasia-Free NZ"، وهي جماعة كانت تحث الناخبين على التصويت بـ"لا" في الاستفتاء إن القتل الرحيم يشكل تهديدا لعافية وسلامة المجتمع. ومن أسباب قلق هذه المجموعة أن قانون القتل الرحيم يناقض ويقوّض جهود منع الانتحار. كما عبّر آخرون عن قلقهم إزاء احتمال أن يلجأ المصابون بأمراض مزمنة إلى الاستفادة من القتل الرحيم لتجنب أن يصبحوا عبئا على أسرهم. وقالت جماعة "نيوزيلندا الخالية من القتل الرحيم" يوم الجمعة إنها "تشعر بخيبة أمل للتأييد الذي أبداه الجمهور النيوزيلندي لصالح المصادقة على سن قانون القتل الرحيم المليء بالمثالب والعيوب". وجاء في تصريح أصدرته الجماعة أيضا، أنه "كان بوسع البرلمان أن يجعل هذا القانون أكثر أمانا" عن طريق تمرير عدد من التعديلات. ما هي الدول التي تسمح بالقتل الرحيم؟ ستخضع نتيجة الاستفتاء الذي أجري في نيوزيلندا لمراقبة دقيقة من جانب مؤيدي ومعارضي فكرة القتل الرحيم في شتى أرجاء العالم. فعندما صوّت النيوزيلنديون بـ"نعم"، انضمت البلاد إلى مجموعة صغيرة من الدول والمناطق كانت قد سنت قوانين مشابهة. فالقتل الرحيم مشرعن في بلجيكا وكندا وكولومبيا ولوكسمبورغ وهولندا، بينما تسمح سويسرا بالانتحار المعان. كما شرعن الموت المعان (أو القتل الرحيم) عدد من الولايات الأمريكية وولاية فيكتوريا الأسترالية. يذكر ان القتل الرحيم يعني إنها الحياة عمدا من أجل وضع حد للمعاناة، بينما يعني الانتحار المعان مساعدة شخص ما عن طريق العمد على قتل نفسه. أما الفرق بين القتل الرحيم والانتحار المعان من جهة والموت المعان من جهة أخرى، فيتلخص في أن الأخير يشمل فقط المصابين بأمراض لا يرجى الشفاء منها.

ਮੈਟ ਵਿਕਰਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਹੂਮ ਪਤਨੀ ਲੇਕਰੇਸ਼ੀਆ ਸੀਲਜ਼ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਜੋ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਹੈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 65.2 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਐਂਡ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ਼ ਚੁਆਇਸ ਐਕਟ 2019' ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਜਿਉਣ ਲਈ 6 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੋ ਡਾਕਟਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ (30 ਅਕਤੂਬਰ) ਨੂੰ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਚ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਸਣੇ ਲਗਭਗ 4 ਲੱਖ 80 ਹਜਾਰ ਵੋਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ 6 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਆਖ਼ਰੀ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ। ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਚੁਣਨ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਚੁਣਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ: ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਰੈਫ਼ਰੈਂਡਮ ਇਸ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਭੰਗ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭੰਗ ਬਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਤੀਜੇ 53.1 ਫੀਸਦੀ (ਨਾਂਹ) ਅਤੇ 46.1 ਫੀਸਦੀ (ਹਾਂ) ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਉਦੋਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਹੜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਚੁਣਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ? ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਰੈਫ਼ਰੈਂਡਮ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ''ਹਾਂ'' ਕਹਿ ਕੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਸ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਚੁਣਨ ਦਾ ਹੱਕ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਕੈਨੇਡਾ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਲਗ਼ਜਮਬਰਗ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਵੀ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਚੁਣਨਾ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ''ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮੌਤ'' ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਚੁਣਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਸਬੰਧੀ ਕੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਰਹੀ? ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ''ਹਾਂ'' ਪੱਖੀ ਹੁੰਗਾਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸਿੰਡਾ ਆਰਡਨ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਆਗੂ ਜੁਡਿਥ ਕੋਲਿਨਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਇਹ ਬਹਿਸ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਾਵਨਾਤਕ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਮੈਟ ਵਿਕਰਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਹੂਮ ਪਤਨੀ ਲੇਕਰੇਸ਼ੀਆ ਸੀਲਜ਼ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੜਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ। ਮੈਟ ਲਈ ਨਤੀਜਾ ''ਦਯਾ ਅਤੇ ਦਿਆਲਤਾ ਦੀ ਜਿੱਤ'' ਹੈ। ਮੈਟ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਮੈਂ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀ ਹੈ।'' ਮੈਟ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਲਜ਼ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਟਿਊਮਰ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 42 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਮੈਟ ਨੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ। ਮੈਟ ਵਿਕਰਸ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਹੂਮ ਪਤਨੀ ਦਾ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗੋਲ ਸੀ ਕਿ ''ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਚੁਆਇਸ ਹੋਵੇ'' ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਟ ਵਿਕਰਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਹੂਮ ਪਤਨੀ ਦਾ ਬਿਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗੋਲ ਸੀ ਕਿ ''ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਚੁਆਇਸ ਹੋਵੇ।'' ਇਹ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਕੀ ਹੈ? (ਐਂਡ ਆਫ਼ ਲਾਇਫ਼ ਚੁਆਇਸ ਐਕਟ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਸਦ ਵੱਲੋਂ 2019 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਜੇ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸਿੰਡਾ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਚੁਣਨ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ... ਕਾਨੂੰਨ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜੇ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਮਰ, ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਅਪੰਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਚੁਣਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਕਈ ਲੋਕ ਸਾਥ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੁਰ ਵੀ ਉੱਠੇ ਹਨ। ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਸਦ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ''ਸਾਨੂੰ ਜਿਉਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿਓ, ਮਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ'' ਅਤੇ ''ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਚੁਣਨਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।'' ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)