عدد كبير من أبناء الهند يعتمدون على العمل الموسمي واغلاق المدن يعني حرمانهم من مصدر العيش فمنذ تأكيد أول إصابة بالفيروس في 30 يناير/ كانون الثاني الماضي، اتخذت الهند عدداً من الإجراءات في اطار مساعي مكافحة فيروس كورونا. فقد خففت من نسبة من يستحقون الاختبار لمعرفة اصابتهم بالفيروس وأعادت العمل بقانون الأمراض الوبائية القاسي الذي يعود الى الحقبة الاستعمارية وصدر قبل 122 عاماً لتقييد التجمعات العامة. ومن المقرر أن تمدد فترة الإغلاق الصارمة الحالية التي تنتهي في 15 أبريل حتى نهاية الشهر. ويواصل أكثر من مليار شخص البقاء في منازلهم ، ولا يزال النقل البري والسكك الحديدية والنقل الجوي معلقاً. وخضع حوالي 180 الف شخص لاختبارات فيروس كورونا حتى الآن وتبين أن حوالي 4.3٪ منهم مصابون. وتسبب الفيروس بموت 273 شخصاً حتى الآن. وقد اتسع انتشار الفيروس إلى ما يقرب من نصف مقاطعات الهند البالغ عددها 700 وتم تحديد العديد من البؤر النشطة.. ينظر خبراء الصحة العالميون باهتمام إلى كيفية تصدي الهند للفيروس. يمكن لعدد لسكانها الكبير ومساحتها المترامية ونظام الصحة العامة الضعيف أن يجهض بسهولة أفضل الجهود لاحتواء انتشار العدوى. مواضيع قد تهمك نهاية وقال لي أحد علماء الفيروسات البارزين ، وأصر على عدم الكشف عن هويته، "إنه أمر يثير قلق الكثير من الناس". وأضاف "إننا لا زلنا في المراحل الأولى في مسار انتشار الفيروس هنا. في غضون ثلاثة إلى أربعة أسابيع ، ستكون الصورة أكثر وضوحا". تعتقد الخبيرة الاقتصادية شاميكا رافي، زميلة معهد بروكينغز وتتابع هذه العدوى عن كثب، أن الهند لا تسير في الاتجاه الخاطئ في هذا المجال. وتقول إن عدد حالات الإصابة يتضاعف كل سبعة أيام ، وهو معدل أبطأ من ذي قبل.ومعدل الوفيات لا يزال منخفضًا رغم أنه يرتفع. وقالت لي: "تم احتواء معدل نمو العدوى عندنا بشكل كبير على الرغم من حقيقة أننا نطارد النيران". وجميع الاختبارات كانت تقريباً حسب القواعد المعتمدة وشملت الأشخاص الذين سافروا إلى الخارج وتتبع الأشخاص الذين كانوا على اتصال بهم، وما إلى ذلك. وكان هناك احتمال للعثور على حالات إصابة أكثر بين هذه المجموعة". ويشير الكثيرون أيضاً إلى عدم وجود تقارير حول أي زيادة في عدد الأشخاص الذين يرقدون في المستشفيات نتيجة الإصابة بالأنفلونزا وغيرها من الأمراض والمصابين بالفيروس Covid-19 ، وهو مؤشر على سرعة انتشار العدوى بين السكان. وقد يكون سبب ذلك نقص المعلومات أو ضعف آليات تسجيل المرضى. هناك مستشفى خاص في وسط مدينة إندور يشهد بالفعل زيادة في عدد الحالات ويعالج أكثر من 140 مريضاً بفيروس كورونا وتقريباً ثلثهم في العناية المكثفة. كان المستشفى يبلغ عن حوالي 40 حالة جديدة يوميا بنهاية الأسبوع الماضي. تمديد فترة الإغلاق في الهند أوضح لي الدكتور رافي دوسي، أخصائي الصدر في المستشفى: "كنا نعتقد أن العدوى في تراجع، لكننا نواجه زيادة مفاجئة منذ يومين". يبلغ عدد سكان الهند أكثر من مليار وثلاث مائة مليون نسمة وتعاني من الاكتظاظ لكن آخرين مثل ت. جاكوب جون، أستاذ علم الفيروسات المتقاعد، يرون أن على الهند الاستعداد لأسوء الاحتمالات. وأضاف: "لا أعتقد أننا ادركنا حتى الآن ضخامة المشكلة التي من المحتمل أن تواجهنا في الشهرين المقبلين". "الفيروس أملى لفترة طويلة علينا استجاباتنا بدلاً من العكس". ويقول الدكتور جون إن استجابة الهند كانت إلى حد كبير "مبنية على الأدلة وتجاوبية بينما كان ينبغي أن تكون استباقية ومبنية على سيناريو احتمال انتشار الفيروس". نفت وزارة الصحة الهندية بشدة حدوث عدوى داخل التجمعات السكانية رغم قول الأطباء من جميع أنحاء البلاد إنهم يرون مرضى يعانون من أعراض الفيروس كوفيد-19 منذ أوائل مارس/ آذار الماضي. ويقول الدكتور جون: "يبدو أن التركيز كله منصب على العثور على دليل على انتقال العدوى بين السكان، إنه خطأ تكتيكي، نحن نعلم جميعاً أن هناك عدوى بين السكان". ويعتقد الدكتور رافي أن الوقت عامل حاسم للنجاح في هذه المعركة "كل أسبوع في منتهى الأهمية الآن". سيتطلب تخفيف الإغلاق لتفادي مواجهة انهيار اقتصادي ولاستقرار انتشار الفيروس المزيد من اختبارات المراقبة لمعرفة من هو المصاب ومن هو غير المصاب. هل تساعد الهند الولايات المتحدة في العثور على علاج للكورونا؟ ستحتاج الهند بعد ذلك إلى الملايين من وحدات الاختبار واليد العاملة المدربة لتنفيذ المهمة. الاختبار هو أيضاً عملية كبيرة للغاية فهو يتطلب وجود سلسلة تبريد ونقل لعشرات الآلاف من العينات إلى المختبرات. موارد الهند محدودة وقدراتها أيضاً محدودة ولتجاوز هذه المعضلة يقترح الدكتور رافي القيام اتباع "الاختبار الجماعي" الذي اقترحته منظمة الصحة العالمية. ويتضمن ذلك جمع عدد من العينات في أنبوب واحد واختبارها دفعة واحدة بناء على مسحات من الأنف والحلق على النحو الذي أوصت به منظمة الصحة العالمية. يعيش عشرات الملايين في مدن الصفيح التي تنعدم فيها شروط النظافة إذا كانت نتيجة الاختبار سلبية فإن جميع الأشخاص الذين تم اختبارهم سلبيون. اما إذا كانت إيجابية فيجب اختبار كل شخص بحثا عن حامل الفيروس. يقلل "الاختبار الجماعي" من الوقت اللازم لاختبار عدد كبير من السكان. ويوضح الدكتور رافي: "إذا لم يكن هناك أثر للعدوى في بعض المناطق فيمكننا السماح لها بالنشاط الاقتصادي". يعتقد علماء الفيروسات أن على الهند أيضاً إجراء اختبارات الاجسام المضادة للسكان على نطاق واسع لمعرفة مدى مناعتهم ضد الفيروس. غضب في الهند بعد رش عمال مهاجرين بالمعقمات هذا الاختبار سهل وسريع ويمكن التوسع فيه إلى حد كبير. فهو اشبه بإعطاء قطرات لقاح شلل الأطفال الذي نجحت فيه الهند. يقول أحد علماء الفيروسات: "نحتاج إلى اختبار الأجسام المضادة كأداة للصحة العامة وليس كأداة تشخيصية". "نحن بحاجة إلى تحديد الأشخاص الذين تعافوا من العدوى وإعادتهم إلى العمل لأنهم لم يعودوا في خطر". إضافة إلى ذلك تحتاج الهند إلى دراسة العلاج بواسطة بلازما الدم، كما قال علماء الفيروسات الذين تحدثت إليهم. وهذا ينطوي على استخدام الدم بموافقة المرضى الذين قاوموا بنجاح العدوى. يمكن حقن المرضى ببلازما الدم الغنية بالأجسام المضادة للفيروس. يقول العديد من الأطباء إنه "هدف طموح" في علاج المرض. معظم علماء الفيروسات الذين تحدثت إليهم أجمعوا أن على الهند إجراء اختبارات أكثر بكثير. من الناحية المثالية أي شخص لديه "أي عدوى في الجهاز التنفسي العلوي" يجب أن يكون مؤهلاً للاختبار. لا تمتلك الهند ثقافة إجراء اختبار للأمراض المعدية لأن معظم المواطنين لا يستطيعون تحمل نفقاته. والتخفيف من المخاطر ليست متأصلة في الثقافة الوطنية. وحسب أحد علماء الفيروسات "نميل إلى العلاج بدلاً من الاختبار. نحن نعتمد على العلامات والأعراض الطبية للمرض بدلاً من معالجة سبب أو أسباب المرض أو الحالة، نجري الاختبارات فقط عندما نكون مرضى". يقول الدكتور جون صحيح أن الحكومة "تخوض الحرب على الفيروس بقوة عضلاتها الإدارية"، لكن ذلك قد لا يكون كافيا. يشتكي الكثيرون من أنه بخلاف النداءات والمناشدات التي يوجهها رئيس الوزراء والتقارير الروتينية التي يقدمها الموظفون، فإن المعلومات حول انتشار الفيروس وسعة الاختبارات كانت غامضة ومحدودة في الغالب. أصبح ارتداء الأقنعة إلزامياً الأسبوع الماضي فقط. بفضل نظامها الممتاز للصحة العامة واستجابتها الجيدة، يبدو أن ولاية كيرالا الجنوبية فقط هي التي نجحت في منع تصاعد عدد الإصابات حتى الآن. ويقول أحد علماء الفيروسات: "أمامنا مسيرة طويلة. لا يمكننا التعامل مع الهند على أنها حلقة واحدة من تسطيح منحنى الإصابات والتوقف عند ذلك، الفيروس لا يفقد ضراوته وجميع الولايات لن تشهد صعودا وهبوطا في منحنيات الإصابة في وقت واحد". قد نعلم خلال الأسابيع المقبلة ما إذا كانت الهند ستواجه ارتفاعاً كبيراً في عدد الإصابات أم نشهد استقرار عدد الإصابات. ويقول الدكتور جون: "هذه أحجية من ألف قطعة. لن تكون هناك إجابات سهلة".

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਲਈ 1.8 ਲੱਖ ਟੈਸਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਮਾਮਲਾ 30 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 122 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦਾ ਨਿਯਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 15 ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਲੌਕਡਾਊਨ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੌਟਸਪੋਟਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਆਬਾਦੀ, ਵੱਡਾ ਖੇਤਰਫ਼ਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਿਹਤ ਵਿਵਸਥਾ ਵਾਲੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਡਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਵਾਇਰਾਲੌਜਿਸਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਇੱਥੇ ਵਾਇਰਸ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 3-4 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ।" ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼ਾਮਿਕਾ ਰਵੀ ਜੋ ਕਿ ਬਰੂਕਿੰਗਸ ਇੰਸਟੀਟਿਊਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਹਰ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਦਰ ਵਾਲਾ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਦਰ ਘੱਟ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਰ ਅਜੇ ਬਹੁਤਾ ਵਧਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਟੈਸਟ ਲਗਭਗ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।” ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਛਾਤੀ ਦੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਰਵੀ ਡੋਸੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਅਸੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਲਾਗ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਵੇਲੂਰ ਦੇ ਵਾਇਰਲੌਜੀ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਟੀ.ਜੈਕਬ ਜੌਨ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਾਇਰਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹੀਆਂ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।" ਡਾ. ਜੌਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ "ਸਬੂਤ ਅਧਾਰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਦੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਕੇ, ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਤੇ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ”। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਕੋਵਿਡ -19 ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਡਾ. ਜੌਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਰਾ ਧਿਆਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਬੂਤ ਲੱਭਣ 'ਤੇ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਹੈ।” ਡਾ. ਰਵੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ, "ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਹਰ ਹਫ਼ਤਾ ਹੁਣ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲੌਕਡਾਊਨ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦੇਣ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਹੁਣ ਵੱਧ ਜਾਂਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ ਕਿ ਕੌਣ ਇਸ ਲਾਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਣ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਪਰੀਖਣ ਕਿੱਟਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਂਡ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਏਗੀ। ਟੈਸਟਿੰਗ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈਬਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਿਘਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਡਾ. ਰਵੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ, "ਪੂਲ ਟੈਸਟਿੰਗ" ਹੈ। WHO ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਰੀਅਲ ਟਾਈਮ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਟੈਸਟ ਨੈਗੇਟਿਵ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਰਖੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨੈਗੇਟਿਵ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਪੌਜ਼ਿਟਿਵ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵਾਇਰਸ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। "ਪੂਲ ਟੈਸਟਿੰਗ" ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਟੈਸਟ ਲਈ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਰਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" ਵਾਇਰਲੌਜਿਸਟਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਐਂਟੀ ਬਾਡੀ ਟੈਸਟ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਂਗਲੀ ਤੋਂ ਲਏ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 24 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਲੌਕਡਾਊਨ ਹੈ ਖੂਨ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਨਾ ਪੋਲੀਓ ਬੂੰਦਾਂ ਪਿਲਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸੌਖਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਇਰਲੌਜਿਸਟ ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਾਨੂੰ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਜੋ ਲਾਗ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਣ।" ਵਾਇਰਲੌਜਿਸਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਥੈਰੇਪੀ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਏ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖੂਨ ਦਾ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਬਿਮਾਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਭਰਿਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਵਾਇਰਲੌਜਿਸਟ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ "ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।" ਇੱਕ ਵਾਇਰਲੌਜਿਸਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਹ ਦੀ ਲਾਗ" ਹੋਵੇ, ਉਹ ਟੈਸਟ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਵੱਇਆ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਗਰਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਚੱਕ ਸਕਦੇ। ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਇਰਲੋਜਿਸਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਟੈਸਟ ਤਾਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋਈਏ।" ਡਾਕਟਰ ਜੌਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਾਇਰਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਅਪੀਲ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਿਤ ਬਰੀਫਿੰਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਚਾਰਨ ਅਤੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਕਸਰ ਅਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਮਨਘੜਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣਾ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਕੇਰਲਾ ਨੇ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਘਟਾਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਇਰਲੋਜਿਸਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਮਾਮਲੇ ਘਟਾ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਸਾਰੇ ਸੂਬੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਗਿਰਾਵਟ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਗੇ।" ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਣਗੇ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਘਾਟਾ। ਡਾ. ਜੌਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪਹੇਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੋਈ ਆਸਾਨ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।" ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وقال مسؤولون إن زوجة أب الطفلة كانت قد طلبت من ابنها، ذي الـ 14 عاما، وثلاثة آخرين اغتصاب الطفلة أمام ناظريها. وأضافوا أنه قد عثر على جسد الطفلة يوم الأحد في غابة في مقاطعة بارامولا محروقا بالأسيد وعليه علامات تعذيب. ويعتقد أن زوجة الأب كانت مستاءة لأن الفتاة كانت المفضلة لدى والدها. وقالت الشرطة لبي بي سي إن الفتاة بقيت مفقودة لمدة 10 أيام قبل العثور على جسدها. وكان موقع NDTV الإخباري قد نقل عن امتياز حسين، وهو ضابط رفيع في الشرطة، قوله: "توصلنا إلى أن زوجة الأب كانت تحمل الضغينة تجاه الزوجة الثانية لزوجها ولأطفالها". وأضاف أن الفتاة قتلت بفأس بعد حادثة الاغتصاب الجماعي الذي تعرضت له، وأن أحد المتهمين باغتصابها - وهو شاب في الـ 19 من العمر - قام بتشويه جسدها. ازداد التدقيق في حوادث الاعتداء الجنسي في الهند منذ حادثة الاغتصاب الجماعي التي تعرضت لها طالبة كانت في الـ 23 من العمر عام 2012 عندما كانت في حافلة في العاصمة نيودلهي. وأثارت تلك الحادثة موجة احتجاجات استمرت أياما ودفعت الحكومة لإقرار قوانين أكثر تشددا لمكافحة الاغتصاب تضمنت عقوبة الإعدام. ولكن رغم ذلك لا تزال تقارير كثيرة تنقل أخبار اعتداءات تتعرض لها نساء وأطفال في أنحاء البلاد.

ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੱਚੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਪੀੜਤ ਲੜਕੀ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ, ਮਤਰੇਏ ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਔਰਤ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਭੜਕਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਉਕਸਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੀੜਤ ਬੱਚੀ ਦੀ ਮਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਝਾਰਖੰਡ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸ਼ੇਸ਼ਪਾਲ ਵੇਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੱਚੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਇਹ ਘਟਨਾ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਕਠੂਆ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਬਲਾਤਕਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਬਾਰਾਂਮੁਲਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਉੜੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਹਿਮਦ ਨੇ 2003 ਵਿਚ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਹੀ ਮਹਿਲਾ ਫ਼ਾਹਮੀਦਾ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਨੇ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਾਹਮੀਦਾ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਖਿਲਾਫ ਵਧਦੇ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਖੁਸ਼ਬੂ ਪ੍ਰਤੀ ਫਾਹਮੀਦਾ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਨੇ ਲੰਬੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਘਟਨਾ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੁਦ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ 14 ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸਣੇ 5 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀੜਤ ਲੜਕੀ ਪਿਛਲੇ 10 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਲਾਪਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੇਸ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਲੰਬੀ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਉਪਰੰਤ ਅਸੀਂ ਇਹ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


سيترا (والتي تم تغيير اسمها لحماية خصوصيتها) كانت تظن أنها ذاهبة إلى اجتماع عمل، بعدما أخبرها رجلان زعما أنهما مسؤولان محليان برغبتهما في التوسع في مشروع كانت تديره لصالح منظمة إغاثة محلية. وشعرت الفتاة التي كانت تبلغ من العمر آنذاك 28 عاماً ببعض القلق تجاه الذهاب بمفردها، لكنها أرادت إثبات نفسها في عملها، فنحت مخاوفها جانبا. فيروس كورونا: إندونيسيا تطلق أشباحا لإبقاء الناس في بيوتهم وبعد ساعة، قال الرجلان إنهما سيواصلان الاجتماع في مكان آخر وعرضا عليها الانضمام إليهما في السيارة، لكنها أصرت على أن تستقل دراجتها النارية وما إن همت بتشغيل المحرك حتى جذبتها مجموعة أخرى من الرجال. تقول سيترا "رحت أركل وأصرخ، دفعوني إلى داخل السيارة. كنت عاجزة. وفي الداخل قام شخصان بإمساكي." وتضيف "كنت أدرك ما يحدث لي". كان يتم اختطافها لتتزوج. خطف العروس (kawin tangkap بلغة البلاد) هي عادة مثيرة للجدل في سومبا التي تضم مناطق متنازع عليها، ويتم خلالها اقتياد النساء بالقوة من جانب أقارب وأصدقاء الرجال الذين يريدون الزواج بهن. ورغم المطالبات الدائمة منذ أمد بعيد من قبل منظمات الدفاع عن حقوق المرأة لحظر تلك العادة، مازالت مناطق معينة في جزيرة سومبا النائية الواقعة شرق بالي تتمسك بها. مواضيع قد تهمك نهاية لكن وبعد ظهور تسجيلات فيديو تصور حادثتي خطف لعروسين وتداولها عبر وسائل التواصل الاجتماعي على نطاق واسع، أطلقت الحكومة المركزية دعوة لوضع حد لهذه الممارسات. رقصة أندونيسية يؤديها رجال بملابس النساء "شعرت كأنني أموت" داخل السيارة، تمكنت سيترا من إرسال رسالة نصية لصديقها ووالديها قبل أن تصل إلى منزل تقليدي بسقفه المرتفع وأعمدته الخشبية الصلبة. وأدركت بعدها أن العائلة التي اختطفتها تضم أقارب غير مباشرين لوالدها. "كان هناك أناس كثيرون ينتظرون هناك. فور وصولي، قاموا بدق ناقوس وبدأت الطقوس". يمتطي الرجال الخيول خلال الاحتفالات الدينية إلى جانب المسيحية والإسلام، تنتشر في سومبا ديانة روحية تُعرف باسم مارابو، يعتقد معتنقوها بأن الحفاظ على توازن العالم يتطلب إشباع الروح بالاحتفالات والقرابين. تقول سيترا "في سومبا يعتقد الناس أن الماء حين يلمس جبهتك لا يمكنك مغادرة المنزل. كنت يقظة للغاية بشأن ما يحدث، لذا عندما حاولوا أن يقوموا بذلك، تحركت في آخر لحظة كي لا يلمس الماء جبهتي". قال لها خاطفوها مراراً إنهم يتصرفون بدافع الحب وحاولوا إقناعها بقبول الزواج. وتضيف " كنت أبكي حتى جف حلقي. طرحت نفسي أرضاً. أخذت ألكز بطني بمفتاح دراجتي البخارية حتى تسبب في كدمات. ضربت رأسي في الأعمدة الخشبية الضخمة. أردتهم أن يفهموا أنني لا اريد هذا. كنت آمل أن يشعروا بالأسى علي". البيوت التقليدية في الجزيرة ذات قباب خلال الأيام الستة التالية، ظلت سيترا حبيسة في منزلهم، تنام في غرفة المعيشة، تقول "بكيت طوال الليل، لم أنم، شعرت كأنني أموت". رفضت سيترا أن تأكل أو تشرب أيا مما قدمته لها العائلة، ظنا منها أن ذلك قد يجعلها مسحورة: " إذا أكلنا من طعامهم، سنقبل الزواج". هل يستطيع الرئيس الشيشاني القضاء على ظاهرة اختطاف العرائس؟Link قامت شقيقتها بتهريب الطعام والماء لها، بينما تفاوضت عائلتها -بدعم من منظمات دعم حقوق المرأة- مع كبار رجال القرية وعائلة العريس المحتمل من أجل إطلاق سراحها. لا مجال للتفاوض وثقت منظمة بيرواتي للدفاع عن حقوق النساء سبع حالات اختطاف عرائس على مدار السنوات الأربع الماضية، وتعتقد أن المزيد منها قد تم في مناطق نائية بالجزيرة. لم يتم تحرير سوى ثلاث نساء من بينهن سيترا. وفي الحالتين الأحدث اللتين تم توثيقهما بالفيديو في يونيو/ حزيران، بقيت واحدة مستمرة في زيجتها. تقول أبريسا تاراناو المديرة المحلية لمنظمة بيرواتي " إنهن يقررن الاستمرار لأنه ليس أمامهن خيار آخر، أحياناً ما يكون Kawin tangkap شكلاً من أشكال الزواج المخطط له ولا تكون النساء في موقف يسمح لهن بالتفاوض". تضيف أن هؤلاء اللائي يتمكن من المغادرة، غالباً ما يتم وصمهن من قبل مجتمعهن. من بين الطقوس الدينية في الجزيرة زيارة النساء لقبور اجدادهن تقول " سيوصمن بالعار، ويردد الناس أنهن لن يستطعن الزواج أو الإنجاب، لذلك يقبلن الاستمرار خوفاً من هذا". كان هذا ما قيل لسيترا. تقول سيترا مبتسمة بعد مرور ثلاث سنوات على محنتها" أحمد الله أنني الآن متزوجة من صديقي ولدينا طفل عمره عام". وعود بتجريم هذه الممارسات يقول فرانس وورا هيبي وهو مؤرخ محلي ومن كبار سكان المنطقة إن هذه العادة ليست جزءاً من التقاليد الثقافية الثرية لسومبا، وإنه يتم استخدامها من قِبل هؤلاء الذين يريدون إجبار النساء على الزواج بهم بدون عواقب. ويضيف أن عدم اتخاذ موقف حازم من جانب القيادات المسؤولة والسلطات يعني استمرارها. " لا توجد قوانين تجرمها. في بعض الأحيان فقط يحدث توبيخ مجتمعي لهؤلاء الذين يمارسونها، ولكن دون رادع قانوني أو ثقافي". اختطاف العرائس يثير انقساما في قرغيزستان وبعد غضب شعبي عام في البلاد وقع الزعماء المحليون في سومبا في وقت سابق من الشهر الحالي إعلاناً مشتركاً يرفض هذه الممارسات. انتشرت مقاطع فيديو عبر وسائل التواصل الاجتماعي لعمليتي خطف مؤخراً غادرت بينتانغ بوسبايوغا وزيرة تمكين المرأة العاصمة جاكرتا إلى الجزيرة لحضور فعاليات التوقيع. وقالت لوسائل الإعلام عقب الحدث "سمعنا من الزعماء المحليين والقادة الدينيين أن عادة الخطف من أجل الزواج ليست جزءاً أصيلاً من تقاليد سومبا". ووعدت بأن يكون الإعلان نقطة انطلاق لجهد حكومي أكبر لوضع حد لهذه الممارسات التي وصفتها بالعنف ضد المرأة. تعهدت وزيرة تمكين المرأة الاندونيسية بينتانغ بوسبايوغا بالقضاء على العادة ورحبت المنظمات الحقوقية بهذا التحرك لكنها وصفته بأنه " خطوة أولى في رحلة طويلة". تقول سيترا إنها تشعر بالامتنان لأن الحكومة تولي الآن اهتماماً بتلك العادة، وتأمل ألا يمر أحد بالتجربة التي تعرضت لها. "بالنسبة للبعض، ربما تكون من تقاليد أجدادنا. لكنها عادة عفا عليها الزمن ويجب أن تتوقف لأنها مدمرة جداً للنساء".

ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਗਤਿਵਿਧੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਹਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਿਤਰਾ (ਬਦਲਿਆ ਨਾਮ) ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਕੰਮਕਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮਰਦ ਸਿਤਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਏਜੰਸੀ ਲਈ ਚਲਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਉਸ ਸਮੇਂ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਸਿਤਰਾ ਇਕੱਲੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਝਿਜਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਈ। ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੀਟਿੰਗ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਲੋਕੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਤਰਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਸਿਤਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੋਟਰਬਾਈਕ 'ਤੇ ਚੱਲੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਬਾਈਕ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ, ਅਚਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਮੂਹ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਤਰਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਚੀਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਮਜਬੂਰ ਸੀ। ਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕੀ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਲਈ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਬਣਨਾ ਹੈ ਨਾਪਸੰਦ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ 'ਕਾਵਿਨ ਟਾਂਗਕਾਪ' ਸੁੰਬਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਤ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਚੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੁੰਬਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁਣ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਦੋ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋਣ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਇਸ 'ਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਲਗਾਮ ਲਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਮਰ ਰਹੀ ਹਾਂ' ਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਤਰਾ ਆਪਣੇ ਬੁਆਏਫਰੈਂਡ ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੈਸੇਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਿਤਰਾ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਾਦਾਰ ਦਾ ਸੀ। ਸੁੰਬਾ ਵਿੱਚ ਪਸੋਲਾ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੌਰਾਨ ਘੁੜਸਵਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਰਦ ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਉੱਥੇ ਕਈ ਲੋਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।" ਸੁੰਬਾ ਵਿੱਚ ਇਸਾਈ ਧਰਮ ਤੇ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਧਰਮ ਮਾਰਾਪੂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਪਰਾਵਾਂ ਤੇ ਬਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਤਰਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਸੁੰਬਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਪਾਣੀ ਤੁਹਾਡੇ ਮੱਥੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਮੈਂ ਆਖਰੀ ਮਿੰਟ 'ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਗਈ ਤਾਂਕਿ ਪਾਣੀ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਾ ਸਕੇ।" ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਿਤਰਾ ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਏ। ਸੁੰਬਾ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਘਰ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਰੋਈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਗਲ਼ਾ ਸੁੱਕ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੰਬੇ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਮਝ ਜਾਣ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਤਰਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਅਗਲੇ ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਰੋਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਬਿਲਕੁੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁੱਤੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਮਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਸਿਤਰਾ ਨੇ ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਅਸੀਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹਾਂ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੇ ਚੋਰੀ ਨਾਲ ਉਸ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਤੇ ਖਾਣਾ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਲਾੜੇ ਦੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿਉ ਉਹ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਪੈਰੂਆਤੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁੰਬਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ 'ਤੇ ਰਸਮਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਸਿਤਰਾ ਸਣੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹੀਆਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅਗਵਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਦੋ ਮਾਮਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੈਰੂਆਤੀ ਦੀ ਸਥਾਨਕ ਮੁੱਖੀ ਅਪ੍ਰਿਸਾ ਤਾਰਾਨਾਓ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਿਕਲਪ ਮਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 'ਕਾਵਿਨ ਤਾਂਗਕਾਪ' ਕਈ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਅਰੇਂਜ ਮੈਰਿਜ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਰਾਦਰੀ ਤੋਂ ਅਕਸਰ ਤਾਅਨੇ-ਮਿਹਣਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਤਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਹਨੇ-ਮਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤ ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਮੇਰੇ ਬੁਆਏਫਰੈਂਡ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਡਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਹੈ।" ਇਸ ਕੁਰੀਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਸਥਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਫ੍ਰਾਂਸ ਵੋਰਾ ਹੇਬੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕੁਰੀਤੀ ਸੁੰਬਾ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੁੰਬਾ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਿਆ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਸਕਣ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਰਵਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਐਲਾਨਨਾਮੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਮੰਤਰੀ ਬਿੰਟਾਂਗ ਪੁਸ਼ਪਯੋਗਾ ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਜਕਾਰਤਾ ਤੋਂ ਸੁੰਬਾ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਮੰਤਰੀ ਬਿੰਟਾਂਗ ਪੁਸ਼ਪਯੋਗਾ ਨੇ ਇਸ ਕੁਰੀਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਗਵਾ ਕਰ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨੇ ਸੁੰਬਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਕੁਰੀਤੀ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਰਾਈਟਸ ਗਰੁਪਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਫਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਿਆ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:- (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


الهند تنتج كميات كبيرة من الأكسجين لكن الحالات في بعض المدن فاقت المعدل. وسجل الثلاثاء في البلاد أكثر من 355 ألف حالة، في انخفاض عما كانت عليه الحالات اليومية التي بلغت أكثر من 400 ألف حالة في 30 أبريل/نيسان. لكن أرقام الفحص تراجعت أيضا، مما أثار مخاوف من أن العدد الحقيقي في الهند أعلى بكثير. ومع ذلك فإن أعداد الحالات تتراجع باستمرار في ولاية ماهاراشترا، التي كانت الدافع وراء الموجة الثانية منذ أوائل أبريل/نيسان. ولم يُظهر نقص الأكسجين أي علامات على التراجع، ويكافح الناس في العديد من المدن التي تنتشر فيها الإصابات، ومن بينها العاصمة دلهي، من أجل العلاج. مواضيع قد تهمك نهاية وطغت الموجة الثانية في الهند، التي غذتها إجراءات السلامة المتراخية، والمهرجانات العامة، والتجمعات الانتخابية الضخمة، على مستشفياتها. وأدى التأخير في الفحص والتشخيص والعلاج، فضلا عن نقص أسرّة الرعاية المركزة للحالات الحرجة والأدوية الحيوية، إلى ارتفاع معدل الوفيات أيضا. وبلغ عدد حالات الوفاة بسبب فيروس كورونا في البلاد حتى الآن أكثر من 222 ألف حالة. لكن الخبراء يقولون إن عدد القتلى في الهند أقل مما يبلغ عنه إلى حد كبير، إذ أن الأرقام الرسمية لا تتطابق مع ما يشهده الناس على الأرض، من طوابير طويلة في محارق الجثث، فردية وجماعية، والمدن التي لم تعد تجد مكانا لدفن الموتى أو حرقهم. وفرض عدد من الولايات قيودا شملت الإغلاق الكامل، وحظر التجول الليلي. وأعلنت ولاية بيهار الشمالية، التي بلغت فيها حالات الإصابة اليومية حوالي 13000 حالة في الأيام الأخيرة، عن إغلاق كامل، تفتح خلاله الخدمات الأساسية فقط، مثل المكاتب الحكومية ومحلات البقالة والمستشفيات. هل تتباطأ العدوى حقيقة؟ في الوقت الذي يبدو فيه أن عدد الحالات اليومية في الهند انخفض، فمن السابق لأوانه القول إن كانت العدوى تتباطأ. ونظرا للتأخر في إجراء الفحص وحفظ السجلات الرسمية، ينظر الخبراء عادة إلى المتوسط الأسبوعي بدلا من الحالات اليومية، للحصول على صورة أكثر دقة. وارتفعت في المتوسط حالات الإصابة في الهند الأسبوع الماضي، لكن بمعدل أبطأ من الأسبوع السابق. ومن الصحيح أيضا أن الحالات اليومية انخفضت، في المتوسط، في دلهي، وأوتار براديش، ومهاراشترا، وجميع الولايات ذات التفشي الشديد. لكن الفحص غير المنتظم يجعل من الصعب قياس أهمية هذه الأرقام. فبينما كانت أرقام الفحوص في ولاية ماهاراشترا متسقة، انخفض مؤشر دلهي في الأسابيع الأخيرة. ويقول الخبراء إن القضية الأخرى هي عدم كفاية الفحوص. ففي حين أن ولاية أوتار براديش، وهي إحدى الولايات الأكثر تضرراً، لم تسجل أي انخفاض في أرقام الفحص، فإن الفحص فيها أقل بكثير من الولايات الأخرى. وهي الولاية الأكثر اكتظاظا بالسكان في الهند، إذ يقطنها أكثر من 220 مليون شخص، وتجري حوالي 184000 فحص لكل مليون شخص. بينما تجري ولاية تاميل نادو، التي تضم حوالي 75 مليون شخص، أكثر من 300 ألف فحص لكل مليون من سكانها. وقال مسؤولو الصحة إن هناك "أملا" في بعض الراحة من الموجة الثانية. لكن لاف أغاروال، سكرتير وزارة الصحة، قال إن "المكاسب" كانت مبكرة للغاية، وتحتاج إلى استمرارها من خلال "إجراءات احتواء على مستوى المقاطعات والولايات". ويقول خبراء أيضا إنه من المحتمل ظهور نقاط ساخنة أخرى في الأسابيع المقبلة، مع انتقال الوباء عبر البلاد. صراع من أجل الأكسجين قالت حكومة دلهي إنها تريد أن يدير الجيش منشآت العناية بكوفيد ووحدات العناية المركزة. وقال رئيس وزراء دلهي، أرفيند كيجريوال، مرارا إن المدينة لا تحصل على ما يكفي من الأكسجين من الحكومة الفيدرالية، التي تخصص حصص الأكسجين للولايات. لكن المسؤولين الفيدراليين ينفون وجود نقص، قائلين إن العقبة هي وسائل النقل. وتنتج الهند آلاف الأطنان من الأكسجين يوميا، لكن بعض الخبراء يقولون إن أزمة الإمداد تأتي من نقص الاستثمار في شبكات التوزيع. ولجأت مستشفيات دلهي إلى إرسال رسائل استغاثة على وسائل التواصل الاجتماعي لتأمين الإمدادات. وأصبحت الساعات التي يقضيها المقيمون في طوابير لتعبئة العلب المحمولة جزءا من الحياة اليومية. في بعض المدن الهندية يشكو الناس من عدم وجود أماكن لحرق الجثث. كما حث الناس المسؤولين على العثور على المزيد من المواقع لحرق الجثث، إذ غمرت أعداد كبيرة من الوفيات نجمت عن فيروس كورونا مشارح ومحارق الجثث في المدينة. هل تساعد حملة التطعيم في الهند؟ أدت حملة التلقيح البطيئة إلى تفاقم الأزمة. فمنذ يناير/كانون الثاني، قدمت الهند أكثر من 157 مليون جرعة لقاح حتى الآن، وهي تحتل المرتبة الثالثة في العالم، بعد الصين والولايات المتحدة. ولكن عدد من تلقى جرعة واحدة لا يزيد إلا قليلا على 10 في المئة، من سكان الهند البالغ عددهم 1.4 مليار شخص، ومنهم حوالي 2 في المئة فقط تلقوا جرعتين. وتواجه الهند، بالرغم من أنها أكبر منتج للقاحات في العالم، نقصا في الإمدادات. وانخفضت معدلات التطعيم، من 3.7 مليون جرعة في اليوم، منذ حوالي شهر إلى 1.7 مليون فقط في اليوم. وحذر الرئيس التنفيذي لمعهد سيروم الهندي، أكبر مصنع للقاحات في العالم، من أن النقص سيستمر لأشهر. ومن المقرر تقديم 220 مليون جرعة خلال الأشهر القليلة المقبلة، وسيغطي هذا 8 في المئة فقط من عدد سكان الهند. وأفادت تقارير بأن الحكومة الهندية تجري محادثات مع شركة فايزر، التي تسعى للحصول على "موافقة عاجلة" للقاح كوفيد-19 الخاص بها.

ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 58 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਗ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਕੇ 20,21,407 ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ 20 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਦਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਲਾਗ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹੀ ਦੋ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਨਾਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਜਾਣੋ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜ 2012 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਜੰਗ ਸਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਡੋਰਸੇਟ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਸੀ ਕਿ ਯੂਕੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਟਰੇਂਡ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੇਲਮੰਦ ਸੂਬੇ ਦੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ। ਅਯੁੱਧਿਆ : ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਕੀ ਮੋਦੀ ਦਾ ਦੰਗਿਆਂ ਵਾਲਾ ਦਾਗ ਧੋਤਾ ਗਿਆ ਧੋਤੀ ਕੁੜਤਾ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਗਮਛਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲਾ ਮਾਸਕ ਵੀ, ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਕਲੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਸਵੀਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਗੱਲ ਨੋਟਿਸ ਕੀਤੀ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੋਤੀ ਅਤੇ ਕੁੜਤੇ ਦਾ ਰੰਗ। ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਉਲਟ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਭੰਗਵੇਂ ਰੰਗ ਦਾ ਕੁੜਤਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਿਆ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਮੋਦੀ ਦੀ 30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ 30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਫਰਕ ਹੈ-ਇਸਦੀ ਚਰਚਾ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਈ। ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ। RBI: ਜੀਡੀਪੀ ਨੈਗੇਟਿਵ ਰਹੇਗੀ: ਜਾਣੋ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਕੀ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਨੂੰ ਚਾਰ ਫੀਸਦ 'ਤੇ ਹੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਉਸ ਦਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ 'ਤੇ ਆਰਬੀਆਈ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫੰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸ਼ਕਤੀਕਾਂਤ ਦਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ (ਐੱਮਪੀਸੀ) ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਢੁੱਕਵੇਂ ਰੁਖ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਆਰਥਚਾਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਟੀਚੇ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਚੌਥੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਜੀਡੀਪੀ ਮਈ ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਣ ਦੀ ਹੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2020-21 ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੈਗੇਟਿਵ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।" ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ। ਅਯੁੱਧਿਆ ਰਾਮ ਮੰਦਰ: ਸੰਘ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਏਜੰਡਾ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਉਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਭੂਮੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਪੰਡਿਤ ਹਨ, ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਬੈਠੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਘ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਜਾਗਰ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਸੰਘ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੌਕਾ ਕਿਸੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਪਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تجمع الإعلاميين الهنود خارج المحكمة العليا في دلهي بعد إصدار الحكم وتدور القضية حول ملكية الأرض في مدينة أيوديا بولاية أوتار براديش الهندية التي يقول المسلمون إنها كانت موقع مسجد بابري الذي هدمه متطرفون هندوس، ويحاجج الهندوس بأنها موقع مقدس لديهم قبل الإسلام. وقد تسبب النزاع المستمر بشأن الموقع في سقوط مئات من الضحايا في الصدامات والشجارات التي نجمت عنه. ويُعتقد الكثير من الهندوس أن الموقع هو مسقط رأس أحد أكثر الآلهة تبجيلاً لديهم، "الإله راما"، بينما يقول المسلمون إنهم ظلوا على مر الأجيال يؤدون طقوس العبادة وصلواتهم في المسجد الذي كان مبنيا في الموقع منذ مئات السنين. وكان مسجد بابري الذي يعود تاريخه إلى القرن السادس عشر هدم على أيدي حشود من المتشددين الهندوس في عام 1992، ما أثار أعمال شغب أسفرت عن مقتل ما يقرب من ألفي شخص. مواضيع قد تهمك نهاية وقالت المحكمة إن المسلمين سيحصلون على قطعة أرض أخرى لبناء مسجد لهم عليها. مسجد أم معبد؟ يعتقد الكثير من الهندوس أن مسجد بابري شُيّد على أنقاض معبد هندوسي في هضبة راماكو المقدسة لديهم، هدمه "الغزاة المسلمون" في القرن السادس عشر. يعتقد الهندوس بولادة الإله راما في الموقع الذي بني مسجد بابري عليه ويقول المسلمون إن الموقع هو مسجد بني في زمن الإمبراطور المغولي المسلم الذي حكم الهند، ظهير الدين محمد بابر، الذي أمر ببنائه في القرن الـ 16. إلا أن الهندوس يزعمون أن ظهير الدين بابر هدم معبدهم في القرن الـ 16 وبنى مسجده فوقه. ويرى المسلمون أن هذا صراع حديث على المسجد الذي ظلوا يصلون فيه لقرون، نشأ في عام 1949 عندما تسلل بعض الهندوس وقاموا بوضع تمثال "الإله راما" في المسجد وبدأوا في أداء طقوس عبادتهم له. وكانت مجموعة من الهندوس هاجمت المسجد في ديسمبر/كانون الأول 1949، وازدادت حدة التوتر بينهم وبين المسلمين في أعقاب ذلك، ما أدى إلى قيام الشرطة بوضع الموقع تحت الحراسة وإغلاقه لحين حل النزاع بين الطرفين. أيوديا واحدة من أقدس المدن في الهند وقد عرض الخلاف بين المجموعتين الدينيتن على المحاكم مرات عديدة للنظر في الإدعاءات المتناقضة عن أصل الموقع. وفي ديسمبر/كانون الأول عام 1992 احتل الآلاف من الهندوس المتشددين الموقع وقاموا بهدم مبنى المسجد. ومنذ ذلك الحين، تصاعدت الدعوات لبناء معبد على الفور في موقع المسجد السابق. وتعد الهندوسية ديانة الأغلبية في الهند ويعتقد أن عمرها أكثر من 4000 عام، أما الأسلام فيمثل ثاني أكبر ديانة فيها وتعود بداية ظهورها هناك إلى القرن السابع الميلادي، وانتشرت بشكل كبير بعد دخول جيوش المسلمين إلى شمال الهند في القرن الثالث عشر الميلادي. تمثال "الإله راما" المقدس لدى الهندوس في الهند قرار المحكمة قضت المحكمة بالإجماع، بأن "هيئة المسح الأثري الهندية" أصدرت تقريراً قدمت فيه دليلاً على أن هناك بقايا مبنى "غير إسلامي" تحت هيكل مسجد بابري المهدوم. وقالت المحكمة إنه بالنظر إلى جميع الأدلة المقدمة، فقد قررت أن الأرض المتنازع عليها بين المسلمين والهندوس يجب أن تُمنح للهندوس من أجل معبد الإله راما، على أن يتم منح المسلمين قطعة أرض أخرى في مكان آخر لبناء مسجد عليها. وحضت المحكمة الحكومة الفيدرالية الهندية على إنشاء هيئة خاصة للإشراف على بناء المعبد. بيد أن المحكمة في الوقت نفسه أشارت إلى أن هدم مسجد بابري كان عملا مخالفا للقانون. بدء الحفريات الأثرية في "أيوديا" تعد الأبقار مقدسة عند أغلب الهندوسيين ردود الفعل على الحكم على الرغم من التحذيرات التي وجهتها السلطات للهندوس بعدم الاحتفال بالحكم، يقول مراسلو بي بي سي في المحكمة إنهم سمعوا هتافات باسم الإله راما تعلو خارج مبنى المحكمة لحظة النطق بالحكم. وقال محامي أحد الأحزاب الهندوسية للصحفيين بعد فترة وجيزة "إنه حكم متوازن للغاية وهو انتصار لشعب الهند". بيد أن أحد ممثلي المسلمين في القضية قال إنهم غير مقتنعين بالحكم وسيقررون ما إذا كانوا سيطلبون مراجعة القرار بعد قراءة الحكم بالكامل. وخارج المحكمة، كان الوضع هادئاً إلى حد كبير، بعد أن استبقت السلطات صدور الحكم باعتقال مئات الأشخاص في أيوديا يوم الجمعة، وسط مخاوف من اندلاع أعمال عنف. ونُشر الآلاف من عناصر الشرطة في شوارع المدينة، التي أغلقت المتاجر والكليات أبوابها فيها حتى يوم الاثنين. وتراقب الشرطة منصات التواصل الاجتماعي لتتبع أي محتوى يتضمن تحريضا، كما تقوم بالرد على التغريدات في موقع التواصل الاجتماعي تويتر طالبة من المستخدمين حذف بعضها. وعلق رئيس الوزراء الهندي ناريندرا مودي على الحكم قائلا على تويتر إنه لا ينبغي اعتباره "فوزاً أو خسارة لأي شخص". وفاة عشرة هندوس في تدافع خلال احتفال ديني ببنغلاديش استمرار التوتر في أيوديا احتفالات الهندوس بعيد ديفالي (عيد الأضواء) التوترات الدينية في الهند في السنوات الأخيرة؟ شهدت الهند انقسامات اجتماعية ودينية عميقة منذ تولي حزب "بهاراتيا جاناتا القومي" الهندوسي بقيادة ناريندرا مودي، السلطة لأول مرة في عام 2014. وتصاعدت الأصوات الداعية لبناء معبد هندوسي في أيوديا بشكل كبير بعد هذا التاريخ، وجاء معظمها من نواب ووزراء وقادة من حزب بهاراتيا جاناتا. وقد أدت القيود المفروضة على بيع وذبح الأبقار، المقدسة لدى أغلبية الهندوس، إلى وقوع عمليات قتل مروعة لعدد من الأشخاص، معظمهم من المسلمين الذين كانوا ينقلون الماشية. وأسهمت مبالغة القوميين الهندوس في التعبير عن مظاهر هيمنتهم في مناطق أخرى بالعديد من التوترات الدينية فيها. وقال وزير الداخلية الهندي أميت شاه الذي يوصف بأنه أحد القياديين المتشددين في الحزب الحاكم، إنه سيرحل "المهاجرين غير الشرعيين"، ويعتقد أنه يقصد مسلمون، من البلاد عبر برنامج حكومي استخدم مؤخراً في ولاية آسام الشمالية الشرقية. --------------------------------------- يمكنكم تسلم إشعارات بأهم الموضوعات بعد تحميل أحدث نسخة من تطبيق بي بي سي عربي على هاتفكم المحمول.

Ayodhya verdict: ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀ ਆਇਆ, ਬਾਬਰੀ ਢਾਹੁਣ ’ਤੇ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਬਾਕੀ? ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਰੰਜਨ ਗੋਗੋਈ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਰੰਜਨ ਗੋਗੋਈ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੋਇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਸਬੂਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਵਾਦਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਇਸਲਾਮਿਕ ਢਾਂਚਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਕੀਮ ਬਣਾਉਮ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ 3-4 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋ ਸਕੇ। ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ 6 ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਫੈਸਲਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਪੰਜ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਬੈਂਸ ਵੱਲੋਂ ਸਰਮਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਸੁੰਨੀ ਵਕਫ ਬੋਰਡ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੁੰਨੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੇ ਵਕੀਲ ਜ਼ਫ਼ਰਯਾਬ ਗਿਲਾਨੀ ਸੁੰਨੀ ਵਕਫ ਬੋਰਡ ਲਈ ਸੀਨੀਅਰ ਵਕੀਲ ਜ਼ਫ਼ਰਯਾਬ ਜਿਲਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਪੋਰਟਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਕਾਪੀ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਦੀ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਲਵਾਂਗੇ।" “ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ।” “ਮਸਜਿਦ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਕੋਰਟ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮੰਨਾਂਗੇ।” ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੈ - ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੋਦੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਿਆਂਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ 130 ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਬਰ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਹੈ।" "ਦੇਸ ਦੀ ਸਰਬਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹਾਰ ਜਾਂ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਭਗਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਹੀਮ ਭਗਤੀ, ਇਹ ਵੇਲਾ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ ਵਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਅਪੀਲ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁਹਾਰਦ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ।" ਮੋਦੀ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀ: ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਿੰਨਾ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਹਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਕਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਸੁਹਾਰਦਪੂਰਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੱਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭੁਲਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ - ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਮੁਖੀ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਬਰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 'ਝਗੜਾ ਵਿਵਾਦ' ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਰ-ਜਿੱਤ ਵਜੋ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਮੁਖੀ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਜਮਪੂਰਵਕ ਨਿਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਵੀ ਵਧਾਈ ਦੀ ਪਾਤਰ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬਲੀਦਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸੀਂ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" "ਸੰਜਮਪੂਰਵਕ ਨਿਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਵੀ ਵਧਾਈ ਦੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ 'ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਪੂਰੇ ਕਰਾਂਗੇ।" ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਾਂ - ਕਾਂਗਰਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਰਣਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੂਰਜੇਵਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕਾਂਗਰਸ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਕਿਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੁਹਾਰਦ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।” “ਕਾਂਗਰਸ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਵਿਅਕਤੀ, ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਫੈਸਲੇ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ: ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਮੁੱਦਨਜ਼ਰ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ’ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਨੇੜੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਰਾਮ ਮੰਦਰ-ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਵਿਵਾਦ ਉੱਤੇ 40 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਣਵਾਈ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਅੱਜ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਣੀ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਅਯੁੱਧਿਆ ਕੇਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ । ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਕੇ ਹਾਲਤ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਆਸ ਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ 7 ਤੋਂ 16 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸੁਣਾਏਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਜਸਟਿਸ ਰੰਜਨ ਗੋਗੋਈ 17 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਿਆਸੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕਾਨਾ ਹੱਕ ਦਾ ਝਗੜਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਰੰਜਨ ਗੋਗੋਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਪੰਜ ਵਜੇ ਤੱਕ ਸੁਣਵਾਈ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਪਰ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਣਵਾਈ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਦਲੀਲਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੱਖ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਕਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਬੈਂਚ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


البابا فرانسيس أقر باستمرار الانتهاكات الجنسية حتى الآن وعن حالة الاستعباد الجنسي، قال فرانسيس إن سلفه البابا السابق بنيديكت، أُجبر على إغلاق المجمع الذي وقعت فيه الاعتداءات الجنسية للكهنة على الراهبات. ويُعتقد أن هذه هي المرة الأولى التي يعترف فيها البابا فرانسيس بتورط رجال دين في الاعتداء الجنسي على الراهبات. وقال فرانسيس، في تصريحات للصحفيين أثناء زيارته التاريخية للشرق الأوسط من الإمارات، إن الكنيسة كانت تحاول معالجة المشكلة، لكنه أقر بأن (الانتهاكات) "ما زالت مستمرة". البابا فرانسيس: فضيحة الانتهاكات الجنسية قوضت صدقية الكنيسة مسؤول سابق في الفاتيكان يدعو البابا للاستقالة لـ "تجاهله الاعتداءات الجنسية في الكنيسة" إطلاق سراح صناع فيلم جنسي بعد تصوير مشاهد داخل كنيسة في هولندا واعترف بأن الكهنة والأساقفة قد أساءوا معاملة الراهبات، لكنهم قالوا إن الكنيسة كانت على علم بهذه القضية و"تعمل على حلها". وأضاف: "إنه طريق كنا نسير عليه". وتابع: "كان لدى البابا بنيديكت الشجاعة لحل الإبراشية التي خدمت فيها الراهبات بسبب استعبادهن حتى وصل الأمر إلى الاستعباد الجنسي من رجال الدين". وفي وقت لاحق، قال أليساندرو جيسوتي، من المكتب الصحفي للفاتيكان إن المكان المذكور كان مقره فرنسا. وقال البابا فرانسيس إن الاعتداء الجنسي على الراهبات كان مشكلة مستمرة، لكنه حدث إلى حد كبير في "تجمعات معينة، بعضها جديد". وفي نوفمبر/تشرين الثاني الماضي، شجبت المنظمة الكاثوليكية العالمية للراهبات "ثقافة الصمت والسرية" التي منعتهم من التحدث علانية. قبل أيام فقط أدانت مجلة النساء في الفاتيكان، نساء الكنائس في العالم، هذه الإساءات، وذكرت إنه في بعض الحالات تم إجبار الراهبات على إجهاض حملهن بأطفال من الكهنة، وهو أمر تحرمه الكاثوليكية. وقالت المجلة إن حركة #MeToo، حركة عالمية لمقاومة التحرش والاعتداء على النساء، تعني أن المزيد من النساء يكشفن الآن ما تعرضن له.

ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਪੋਪ ਬੈਂਡਿਕਟ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨੰਨਜ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਧਰਮ ਸਭਾ ਨੂੰ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਦਰੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਨੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨੰਨਜ਼ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਹੋਵੇ। ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਦਿੱਕਤ 'ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਰਕਾਰ ਹੈ।' ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਹਨ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਨੰਨਜ਼ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਸਬੰਧੀ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪੋਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕਈ ਪਾਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। 'ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ' ਪੋਪ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਦਰੀ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਨੰਨਜ਼ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੋਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਰਚ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੈ ਅਤੇ 'ਇਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।' ਪੋਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਪੋਪ ਬੈਂਡਿਕਟ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਦਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੈਕਸ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।" ਕੋਚੀ ਵਿਖੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਫਰੈਂਕੋ ਮੁਲੱਕਲ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਧਰਨੇ 'ਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਨੰਨਜ਼ ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਸਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿਚ ਕੈਥੋਲਿਕ ਚਰਚ ਗਲੋਬਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਨੰਨਜ਼ ਨੇ 'ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਨਿੱਜਤਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ' ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਟੀਕਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਵੂਮੈਨ ਚਰਚ ਵਰਲਡ' ਨੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਈਆਂ। ਜਦੋਂਕਿ ਕੈਥੋਲਿਕਜ਼ ਲਈ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਨੁਸਾਰ, #MeToo ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


شُخصت البريطانية ماندي ماهوني بأنها مصابة بالسرطان أول مرة في عام 2011 وكشف استطلاع رأي، أجراه مركز ماكميلان لدعم مرضى السرطان في المملكة المتحدة، أن 2000 شخص من مصابي السرطان أو ممن كانوا مصابين به وجدوا أن أوصافا مثل "مُبتلى بالسرطان" و"ضحية" هي أيضا من الكلمات غير المحببة لمرضى السرطان أو المتعافين منه. وكشف الاستطلاع كيف يمكن لتوصيفات عابرة لمرض السرطان أن تثير مشاعر مختلفة. وبحسب استطلاع رأي أجرته شركة "يوغوف" المتخصصة في أبحاث السوق وتحليلات البيانات ومقرها بريطانيا، فإن وصف تشخيص أحد المصابين بالسرطان بأنه "حرب" أو "معركة" والقول إنه "خسر معركته" أو "سقط مهزوما" لدى وفاته، كانت أيضا أوصافا غير محببة لدى المرضى. وكشف الاستطلاع عن أن المقالات المنشورة على وسائل الإعلام والمنشورات على شبكات التواصل الاجتماعي تعتبر أسوأ وسيط تُستخدم فيه تلك الكلمات المؤذية للمرضى. وتوصل الاستطلاع أيضا إلى أن الأفضلية هي للكلمات الواقعية الحقيقية في وصف مرضى السرطان أو تشخيصهم أو المتوفين بسببه. "لست ملهمة" ماندي ماهوني، 47 عاما، مصابة بسرطان الثدي النقيلي غير المستجيب للعلاج. وكانت ماهوني، اللندنية العاملة في مجال الدعم التوعوي، قد شُخصت بأنها مصابة بسرطان الثدي لأول مرة في عام 2011، ثم تكرر الأمر خمس مرات بعد ذلك. وتقول ماهوني: "أظن أن حديث السرطان يمكن أن يكون مُحمّلا بقدر كبير من السلبية، وأن أوصافا شائعة الاستخدام من قبيل 'محارب ومقاتل وبطل وناجٍ' تضع كَمًا كبيرا من الضغط على الُمشخَص حديثا بأنه مصاب بالسرطان". وقالت ماهوني إنها ترفض كذلك وصف الناس بأنهم "يخسرون معركتهم" مع السرطان، وأضافت: "هذا يحمل معنى ضمنيا بأنك لم تحارب أو أنك استسلمت". في المقابل، تفضل ماهوني كلمات "واضحة واقعية"، وتصف نفسها ببساطة بأنها "تتعايش مع سرطان غير قابل للشفاء". وأضافت: "لست شجاعة أو ملهمة، إنما أحاول أن أعيش ما تبقى لي من حياة". أما كريج تولي، الذي شُخّص بأنه مصاب بسرطان الغدة الدرقية عام 2016 وهو الآن في مرحلة التعافي، فيرى أن بعض أكثر الكلمات إيجابية يمكن أن تساعد في تمكين المريض من التعافي. يقول كريج تولي إن بعض أكثر الكلمات إيجابية يمكن أن تساعد في تمكين المريض من التعافي ويقول تولي، 31 عاما، وهو يمارس رفع الأثقال في أوقات فراغه: "يمكن لأوصاف من قبيل 'قتال' و'نضال' و'محارب' و'معركة' أن تختلف تفسيراتها باختلاف المتلقين لها". ويضيف تولي: "أنا شخصيا وجدت أن هذه الكلمات قد ساعدتني كثيرا وجعلتني أرى السرطان بمثابة تحدٍّ أحتاج إلى مجابهته. ما من أحد إلا ويحب قصص الأبطال". "كلمات مثيرة للخلاف" تقول كارين روبرتس، وهي كبيرة ممرضات بمركز ماكميلان لدعم مرضى السرطان: "هذه النتائج تُظهر كيف يمكن لكلمات وأوصاف شائعة أن تكون محل خلاف". وتوضح روبرتس أن "السرطان يُلقي بكل الأشياء في طريقك، كما أن البحث الشاق عن كلمات مناسبة، والاضطراب في المشاعر جراء فشل الأصدقاء وأفراد العائلة في العثور على تلك الكلمات المناسبة، وهذا يزيد الأمور تعقيدا في وجه مصاب السرطان". وتضيف روبرتس: "نحن نسعى عبر تسليط الضوء على ذلك الأمر إلى تشجيع المزيد من الأشخاص على الحديث عن الكلمات التي يفضلون سماعها، وإلى وقف الضرر الذي يمكن أن يلحق بأحوال هؤلاء الأشخاص وبعلاقاتهم". تقول ماهوني إنه ليس من الضروري أن يحفظ الناس عن ظهر قلب نصوصًا من الكتب وأن يستظهروا كافة العبارات المفتاحية للتحدث مع شخص مصاب بالسرطان، وليس سيئا دائما ألا يعلم المرء ما يقوله في تلك الأحوال. وتضيف: "إذا أخبرتني أن الأمر مُربك وأنك لا تدري ماذا تقول، فلسوف أجد طريقا لرفع الحرج عنك، وفي بعض الحالات قد أقول إننا لسنا مضطرين للحديث عن الأمر، لكن فقط كن حقيقيا بلا تكلف". ودشن مركز ماكميلان لدعم مرضى السرطان حملة لإلقاء الضوء على التحديات المصاحبة للتشخيص بمرض السرطان وعلى الدعم المتاح.

ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਮਰੀਜ਼ ਮੈਂਡੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ "ਬਹਾਦਰ" ਜਾਂ "ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ" ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੈਕਸਮਿਲਨ ਕੈਂਸਰ ਸਪੋਰਟ ਦੁਆਰਾ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ 2,000 ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਹੈ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਂਸਰ ਸੀ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ "ਕੈਂਸਰ-ਪੀੜਤ" ਅਤੇ "ਪੀੜਤ" ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਚੈਰਿਟੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਸਾਧਾਰਨ ਵਰਨਣ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਵੈਰ ਵਾਲਾ" ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯੂਗੋਵ (YouGov) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ "ਜੰਗ" ਜਾਂ "ਲੜਾਈ" ਕਹਿਣਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ "ਜੰਗ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ" ਜਾਂ "ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰ ਗਏ" ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਲੇਖ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ ਸਾਈਟਸ ਉੱਤੇ ਪਾਈਆਂ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਰੋਗ, ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਬੀਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸਲ ਤੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਹੋਣਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਨਹੀਂ 47 ਸਾਲਾ ਮੈਂਡੀ ਮਹੋਨੀ ਨੂੰ ਮੈਟਾਸਟੇਟਿਕ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ 'ਸਪੋਰਟ ਵਰਕਰ' ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਇਹ ਪੰਜ ਵਾਰ ਮੁੜ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹਾਦਰ, ਘੁਲਾਟੀਏ, ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਸਰਵਾਈਵਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਮੈਂਡੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਕਸਰ 'ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰਨ' ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੱਥਾਂ ਆਧਾਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਖੁਦ ਨੂੰ ਉਹ 'ਲਾਇਲਾਜ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੀਉਣਾ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਬਹਾਦਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ।" ਕਰੈਗ ਟੋਲੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਲੜਾਈ" ਅਤੇ "ਸੰਘਰਸ਼" ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਗਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਲਗ ਸਕਦੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਰੈਗ ਟੋਲੀ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਥਾਇਰਾਇਡ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਠੀਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸ਼ਬਦ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। 31 ਸਾਲਾ ਕਰੈਗ ਜੋ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਾਵਰ ਲਿਫਟਿੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਲੜਾਈ ','ਸੰਘਰਸ਼', 'ਯੋਧਾ 'ਅਤੇ 'ਲੜਾਈ' ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ। "ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਲੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। "ਹਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਘੁਲਾਟੀਏ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੋਝ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਮੈਕਮਿਲਨ ਕੈਂਸਰ ਸਪੋਰਟ ਦੀ ਚੀਫ਼ ਨਰਸਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਕੈਰਨ ਰੌਬਰਟਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ "ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਿਰੋਧ ਵਾਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਰਵਾ ਕਿੰਨਾ ਮਾੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਕੈਂਸਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ 'ਸਹੀ' ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੋਰ ਬੋਝ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।" "ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ ਕੇ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੁਣਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਸਕੇ।" ਮੈਂਡੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ "ਕੋਈ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਂਸਰ ਵਾਸਤੇ ਵਾਜਿਬ ਸ਼ਬਦ ਲੱਭ ਕੇ ਆਉਣ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵੀ ਠੀਕ ਹੈ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੇਗੇ ਕਿ ਇਹ ਅਜੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਰਾਹ ਲੱਭਾਂਗੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਕਹਾਂ ਕਿ 'ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ'। "ਪਰ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੋ ਉਹੀ ਰਹੋ।" ਮੈਕਮਿਲਨ ਕੈਂਸਰ ਸਪੋਰਟ ਨੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਚਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


أربعة ملايين شخص مهددون بالتجريد من الجنسية في ولاية آسام الهندية ونشر مكتب السجل الوطني للمواطنين (أن أر سي) قائمة بأسماء الاشخاص المطالبين بإثبات أنهم جاءوا إلى الولاية قبل 24 مارس/آذار 1971 ، التاريخ الذي أسست فيه دولة بنغلاديش. وتقول الهند إن العملية تهدف إلى اجتثاث جحافل من المهاجرين البنغلاديشيين من الولاية. بيد أن القائمة أثارت مخاوف من أنها قد تكون حملة موجهة ضد الأقليات العرقية في آسام. وخشية اندلاع أحداث العنف، قال مسؤولون في الولاية إنه لن يكون هناك إبعاد فوري لأي شخص. مواضيع قد تهمك نهاية وأشاروا إلى أن عملية استئناف قضائية طويلة زمنيا ستتاح للجميع، على الرغم من أن ذلك يعني أن تعيش ملايين العوائل معلقة بدون وضع قانوني حتى اتخاذ القرار النهائي لحسم أوضاعهم القانونية. ولا يطمئن ذلك هاسيتون نيسا، التي تحدثت لبي بي سي قبل أيام من صدور القائمة، قائلة إنها لا تعرف وطنا آخر غير الأراضي المنخفضة والسهول المغمورة بالمياه في آسام. خشية على الحقوق وفي هذه المنطقة قضت نيسا معلمة المدرسة البالغة من العمر 47 عاما طفولتها، حيث درست وتزوجت وأنجبت أطفالها الأربعة. بيد أنها تتوقع الآن تجريدها من الجنسية الهندية، وتخشى أن تكون حقوقها في امتلاك الأرض أو التصويت في الانتخابات ،فضلا عن حريتها، عرضة للخطر. وهي ليست وحيدة في ذلك، بل ثمة نحو أربعة ملايين بنغالي ( أقلية لغوية في آسام) باتوا الآن تحت رحمة الإجراءات البيروقراطية الطويلة. واستنادا إلى اتفاق آسام، الذي وقعه رئيس الوزراء، راجيف غاندي، عام 1985، ستحذف أسماء كل الأشخاص الذين لا يستطيعون إثبات أنهم جاءوا إلى الولاية قبل 24 مارس/آذار من السجل الانتخابي، وسيبعدون. أربعة ملايين نسمة في ولاية آسام لم تظهر أسماءهم في القائمة ما جعلهم مهددين بتجريدهم من الجنسية بيد أن ناشطين يقولون إن مكتب السجل الوطني يستخدم ذلك ذريعة لهجوم مزدوج (من القوميين الهنود والمتشددين الآساميين) على إعطاء الولاية وضعا شرعيا للجالية البنغالية فيها، ومعظمها من المسلمين. ويعيش البنغلاديشيون في الأراضي المنخفضة الرطبة الخضراء المنتشرة على امتداد نهر براهمابوترا، ويتحركون منها عندما ترتفع مناسيب المياه. وتكون أوراقهم الثبوتية القانونية، إن وجدت، غير صحيحة. ويقول المسؤولون في الولاية إن بنغلاديشيين ينتشرون بين التجمعات السكانية للأقلية البنغالية في الولاية، وعادة ما يختبئون عن الأنظار ويحملون أوراقا ثبوتية مزورة، وإن فحص كل الوثائق هو السبيل الوحيد لاكتشافهم. بيد أن الناشط البنغالي نازرول علي احمد، يقول إن مكتب السجل الوطني يخدم أجندة أخرى مختلفة تماما. وقال لبي بي سي "ليست سوى مؤامرة لارتكاب فظائع ". استهداف وأضاف أحمد "أنهم يهددون علنا بالتخلص من المسلمين، وما حدث لمسلمي الروهينجا في ميانمار، قد يحدث لنا هنا". يرى ناشطون أن في ذلك استهداف للأقلية البنغالية وغالبيتها من المسلمين وترفض حكومة رئيس الوزراء، ناريندرا مودي، مثل هذه المقارنة، مشددة على أن السجل الوطني مؤسسة تقوم بمهمة غير سياسية وتشرف عليها المحكمة العليا العلمانية في البلاد. واضطر براتيك هاجيلا ، المسؤول في السجل الوطني، إلى إصدار بيان، تحت ضغط القلق الذي أبدته منظمات حقوق الإنسان بشأن هذه القضية، شدد فيه على أن القانون يُلزمة بأن "لا يعتمد أي تمييز على أساس الدين أو اللغة" في تحديد الجنسية. بيد أن رئيس الوزراء لم يخف تفضيله للمهاجرين البنغلاديشيين الهندوس، الذين دعا الهند إلى احتضانهم. وقال أمام حشد من مؤيديه في عام 2014 إن "المتسللين" سيبعدون. وينظر حزب بهاراتا جاناتا، الذي يرأسه مودي، في تقديم مشروع قانون لضمان حقوق المهاجرين الهندوس. ويقول سيدهارتا بهاتاتشاريا، وزير العدل في ولاية آسام وعضو حزب بهاراتا جاناتا، إنه لا شك لديه بشأن مصير أولئك الذين سترفض أوراقهم. وقال لبي بي سي "سيُعطى كل فرد الحق في إثبات جنسيته، ولكن إذا فشلوا في إثبات ذلك فالقانون سيأخذ مساره". وأوضح بهاتاتشاريا أن ذلك يعني إبعادهم من الهند. وفي الوقت الراهن، يبدو ذلك ليس أكثر من تهديد يهدف إلى تحشيد دعم الهندوس لحزب بهاراتا جاناتا قبيل الانتخابات المقبلة. إذ لم تُفعل أي إجراءات لإبعاد المشمولين بهذه القائمة، كما أن بنغلاديش التي تعاني من عبء أزمة الروهينجا، لم تبد أي إشارة إلى استعدادها قبول موجة جديدة من اللاجئين إليها. ---------------------- يمكنكم تسلم إشعارات بأهم الموضوعات بعد تحميل أحدث نسخة من تطبيق بي بي سي عربي على هاتفكم المحمول.

ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਗੁਆਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ, ਇੱਕ ਦਿਨ 88 ਸਾਲਾ ਅਸ਼ਰਫ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾ ਤੋੜਨ ਲਈ ਖਾਣਾ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸ਼ਰਫ ਅਲੀ ਨੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਥਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲਈ। ਅਸ਼ਰਫ ਅਲੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਂ ਉਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਹਨ। ਪਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਨੂੰ ਅਲੀ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਇਸ ਲਈ ਅਲੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਿਆ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: 1 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਮੁਹੰਮਦ ਘਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।" 1951 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਜਿਸਟਰ ਆਫ ਸਿਟੀਜ਼ਨ (NRC) ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕੌਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਣ ਈਸਟ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਿਜ਼ਰਤ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਈਸਟ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਐੱਨਆਰਸੀ ਦੀ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਾ ਹੋਣਾ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਰਜਿਸਟਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਰੀਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ 24 ਮਾਰਚ 1971 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਉਹੀ ਤਾਰੀਖ ਹੈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਜਿਸਟਰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸਰਾਕਰ ਵੱਲੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਡਰਾਫਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਰੀਬ 40 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੰਗਾਲੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 100,000 ਆਸਾਮ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਐੱਨਆਰਸੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਟ੍ਰਿਬੀਊਨਲ ਵੀ ਰਹੇ ਸਿਰਦਰਦੀ 31 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਐੱਨਆਰਸੀ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਅੱਧੇ ਲੋਕ ਲਿਸਟ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਪੀਲ ਦਾਇਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਟ੍ਰਿਬੀਊਨਲ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ 'ਸ਼ੱਕੀ ਵੋਟਰਾਂ' ਤੇ 'ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ' ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਭੇਜਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੀੜੀਆਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਰਜਿਸਟਰ ਤੇ ਟ੍ਰਿਬੀਊਨਲਾਂ ਨੇ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੌਫ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਥਿਤ ਘੁਸਪੈਠ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਬਹਿਸ ਹੈ। ਇਸ ਬਹਿਸ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਘਟਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਕੰਪਟੀਸ਼ਨ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਸਟ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਸੈਂਕੜੇ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ 2015 ਤੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐੱਨਆਰਸੀ ਤੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਜ਼ਮਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਸਿਟੀਜਨਜ਼ ਫਾਰ ਜਸਟਿਸ ਐਂਡ ਪੀਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ 51 ਅਜਿਹੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਜਨਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਡਰਾਫਟ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਪ੍ਰਸਨਜੀਤ ਬਿਸਵਾਸ ਨੇ ਇਸ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਨੁੱਖੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਆਸਾਮ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤਾਂ 'ਗ਼ੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ' ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਐੱਨਆਰਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੇ ਪੁਖ਼ਤਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਿਸਰਚਰ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ 2015 ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਰਿਸਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, "ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਐੱਨਆਰਸੀ ਦੇ ਫਾਇਨਲ ਡਰਾਫਟ ਦੇ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਵੋਟਰ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐੱਨਆਰਸੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਦੁਖਦ ਹੈ।" ਜ਼ਮਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਅਨੁਸਾਰ 46 ਸਾਲਾ ਦਿਹਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਮਸੁਲ ਹੱਕ ਨੇ ਖੁਦ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਲਿਕਾ ਖਾਤੂਨ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮਸੁੱਲ ਹੱਕ ਬਰਪੇਟਾ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। 2005 ਵਿੱਚ ਮਲਿਕਾ ਖਾਤੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕੀ ਵੋਟਰ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਰਪੇਟਾ ਦੇ ਫੌਰਨਰਜ਼ ਟ੍ਰਿਬੀਊਨਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੇਸ ਜਿੱਤ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਤਾਂ ਵੋਟਰ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਐੱਨਆਰਸੀ ਵਿੱਚ। ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਐੱਨਆਰਸੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ ਦੇ ਉਦਾਲਗਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ 49 ਸਾਲਾ ਦੇਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਭਾਭੇਨ ਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਦਾਲਤੀ ਫੀਸ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾ ਸਕੇ ਸੀ। ਭਾਭੇਨ ਦਾਸ ਵੀ ਐੱਨਆਰਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੇਸ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ 30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਟ੍ਰਿਬੀਊਨਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਟ੍ਰਿਬੀਊਨਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ। ਖਾਰੂਪੇਤੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਟੀਚਰ ਤੇ ਵਕੀਲ ਨਿਰੋਦੇ ਬਰਨ ਦਾਸ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਚੋਂ ਇੱਕ ਐੱਨਆਰਸੀ ਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਨ, ਇੱਕ ਨੋਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਤੀਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਚਿੱਠੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਛੋਟੇ ਕਰਜ਼ ਮੋੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਬਰਨ ਦਾਸ ਦੇ ਭਰਾ ਅਖਿਲ ਚੰਦਰ ਦਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 30 ਸਾਲ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਐੱਨਆਰਸੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।" ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਰਹੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਾਨਾਉੱਲਾਹ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਗੜਬੜ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


كان خاشقجي صحفيا بارزا ومنتقدا للحكومة السعودية الحالية وعلى الرغم من أن التقرير الجديد الذي أصدرته وكالة المخابرات المركزية الأمريكية يشير إلى تورط محمد بن سلمان في موت الصحفي السعودي الذي قتل في القنصلية السعودية في اسطنبول في أكتوبر/تشرين الأول عام 2018. ويحاول فيلم المخرج فوغل "المنشق" استكشاف ما حدث لخاشقجي ومَن، مِن المحتمل، قد أمر بقتله. فجثة خاشقجي لم يتم العثور عليها وولي العهد السعودي ينفي أي تورط له في عملية مقتله. وفي نوفمبر/ تشرين الثاني 2019، حوكم خمسة أشخاص وقضت محكمة سعودية بمعاقبتهم بالإعدام لدورهم في مقتل خاشقجي كما قضت بسجن ثلاثة آخرين لدورهم في القضية ذاتها، بيد أن أحكام الإعدام خففت لاحقا إلى عقوبة السجن لعشرين عاما. وبالاستناد إلى نصوص التسجيلات التي حصل عليها من الحكومة التركية يشير فيلم فوغل إلى أن خاشقجي، الصحفي في صحيفة الواشنطن بوست والذي اختار لنفسه منفى اختياريا في الولايات المتحدة، قد خُنق ومن ثم قطعت أوصاله داخل مبنى القنصلية السعودية. مواضيع قد تهمك نهاية ويُحقق الفيلم أيضا في استخدام برمجيات للتجسس واختراق هواتف الناشطين السعوديين الذين يعيشون في المنفى. ومن بينهم المدون (له مدونة تضم مقاطع فيديو) المقيم في كندا عمر عبد العزيز الذي كان على تواصل مع خاشقجي قبل موته. يقول فوغل " لا أعتقد أن ولي العهد سيواجه أي مذكرة من الانتربول لإلقاء القبض عليه عندما يهبط بطائرته الخاصة (في أي بلد آخر) واقتياده إلى لاهاي أو ترحيله إلى اسطنبول أو الولايات المتحدة". ويضيف: "هذا لن يحدث. فهذه البيئة التي نجد أنفسنا وسطها، هي في تناقض ونزاع دائم مع حقوق الإنسان. فقادة من أمثال محمد بن سلمان يرون أن أموالهم يمكن أن تشتري لهم طريقا للخلاص من مثل هذه الأحداث. و لن تكون هناك أي مساءلة، ما لم تكون هناك جهود مشتركة ومطردة من الدول" في هذا الشأن. ويقول فوغل إنه يرحب بإعادة تقييم العلاقات بين الولايات المتحدة والمملكة العربية السعودية في ظل إدارة بايدن، مذّكرا بالعلاقات الحميمة بين البلدين خلال رئاسة دونالد ترامب. عين الملك سلمان ابنه محمد وليا للعهد في عام 2017 ويشدد المخرج الأمريكي على أن "بايدن لن يتبع بالتأكيد قواعد لعب دونالد ترامب؛ فتوقيعه على رفع السرية عن تقرير السي آي إيه ونشر خلاصاته بشأن جريمة قتل خاشقجي يمثل ضربة للعلاقات الأمريكية - السعودية". ويرى فوغل، أن إطلاق سراح ناشطة حقوق الإنسان لُجين الهذلول بعد نحو ثلاث سنوات من بقائها قيد الحبس "هو بوضوح تلويحة سلام لإدارة بايدن". ويقول "يظهر أن ثمة دعما من كل من الديمقراطيين والجمهوريين لإعادة تقييم العلاقة مع السعودية في ضوء الحرب في اليمن. لذا فالوقت هو الحكم لنعرف ما سيحدث". وسبق أن فاز فيلم فوغل الاستقصائي "إيكاروس" بجائوة الأوسكار في عام 2018 لتقديمه فضيحة المنشطات التي يتناولها الرياضيون الروس برعاية من الدولة. وقد حظي فيلمه الجديد "المنشق" باحتفاء نقدي عند عرضه العالمي الأول في مهرجان ساندانس السينمائي في عام 2020، بيد أن فوغل ظل يتساءل عن أسباب عدم شراء خدمات بث الأفلام العالمية على الانترنت، وبضمنها أمازون ونتفليكس، للفيلم لعرضه عبر منصاتها. ويوضح أسباب ذلك بقوله: "أعتقد أن الفيلم يكشف أنه ثمة للأسف جبن يرافقه تأنيب ضمير ينتشر وسط تلك الشركات الكبيرة لعدم تناولها القضايا التي قد تؤثر على من يمتلكون أسهمها، وعلى مصالح الشركات والمستثمرين فيها، على الرغم من معرفتهم بأن ملايين الأشخاص سيستمعون بمشاهدة الفيلم". ويعد فوغل أيضا منتقدا لمالك شركة أمازون وأغنى رجل في العالم، جيف بيزوس، وهو أيضا مالك صحيفة واشنطن بوست التي كانت توظف خاشقجي. قدم المدون عمر عبد العزيز الذي كان على تواصل مع خاشقجي شهادة في الفيلم ويقول: " لقد اختار عدم اقتناء هذا الفيلم لتوزيعه عالميا عبر منصته، لكنه بعد بضعة أشهر استحوذ على منصة "سوق دوت كوم" أشهر المتاجر الإلكترونية في السعودية والعالم العربي. وقد استحوذت أمازون على "سوق" في عام 2017 ثم أعادت تقديمها تحت اسم تجاري هو: أمازون أيه أي. ويتساءل فوغل: "هل ما زالت أمازون تشترك في أعمال تجارية مع السعودية. الجواب نعم. وهل يقف (بيزوس) فعليا لمناصرة قضية مقتل أحد موظفيه؟ لقد أصدر بعض البيانات بيد أن الأفعال تتحدث بصوت أعلى من الكلمات". ويحتوي فيلم فوغل على مقاطع مصورة لوقفة احتجاجية في عام 2017 قرب القنصلية السعودية في اسطنبول حضرها بيزوس وألقى كلمة فيها. ويقول فوغل: " أنا لا غضب من أي من هذه الشركات، فهذه هي الأعمال التجارية لكن ما يصيبني بالاحباط أن مثل هذا السلوك يسمح في النهاية لجرائم مثل مقتل خاشقجي بالحدوث وعندما لا تكون هناك مناصرة لمثل هذه المضامين (كالتي يطرحها الفيلم) يصعب الأمر بشكل مطرد على المخرجين من أمثالي. بيد أنني متفائل في أن هذا المناخ سيتغير". تتهم خطيبة خاشقجي ولي العهد السعودي بأنه أصدر الأوامر بقتله وهدف فيلم "المنشق" كما يقول مخرجه هو ليس صنع "فيلم وثائقي أرشيفي"، بل صنع عمل استقصائي بوليسي مشوق وحي يغوص عميقا في جريمة مقتل خاشقجي وتشعباتها". وقد حاور فوغل في فيلمه خطيبة خاشقجي العالمة التركية خديجة جنكيز فضلا عن المدون عمر عبد العزيز الذي كان خاشقجي يدعم نشاطاته ماليا. ويطرح الفيلم فرضية أن مثل هذا الفعل قد يجعل من الصورة التي يُنظر بها إلى جمال نفسه، بوصفه ناشطا ومنشقا (عن النظام) وليس صحفيا صريحا. ويوضح فوغل: "لكنني أعتقد أنه حتى في الأسابيع الأخيرة من حياة جمال هو لم يرَ نفسه منشقا. لقد كان يتمسك بمفهوم أنه صحفي. ومن ثم ما تراه في الفيلم هو ذلك العمل الذي كان يقوم به وما كان يكتب عنه والذي جعله في هذه الصورة، أو على الأقل في الصورة التي نفهمها نحن عنه". ويخلص فوغل إلى أن "جمال خاشقجي هو شخص ما أراد أن يجعل بلده مكانا أفضل وقد أُسكت بأبشع طريقة". ويضيف: "في الفيلم، ترى أن الخيار الذي واجهه هو : إما البقاء صامتا داخل السعودية، او مغادرتها مجازفا بحياته للذهاب إلى المنفى لقول الحقيقة. وقد كلفه ذلك حياته". سيعرض فيلم المنشق لأول مرة في بريطانيا على الإنترنت في مهرجان غلاسغو السينمائي في السادس من مارس/آذار .

ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ (ਸੱਜੇ) ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੜੇ ਅਲੋਚਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ ਸੀਆਈਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਜ਼ੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁੰਵਰ ਸਲਮਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਾਊਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਜਾਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸਤੰਬੁਲ ਵਿਚਲੇ ਸਾਊਦੀ ਸਫ਼ਾਰਤਖਾਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਉੱਥੋਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਫ਼ਿਲਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਰਾਇਨ ਫ਼ੋਗਲ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂਅ ‘ਦਾ ਡਿਸੀਡੈਂਟ’ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵ ਆਲੋਚਨਾ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ। ਫ਼ੋਗਲ ਦੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪੰਜ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੌਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ 'ਕੁੰਵਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਕਦੇ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਵੇ' ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਬਰਮਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਲਮਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬ੍ਰਾਇਨ ਫ਼ੋਗਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ (ਜੋ ਸਵੈ-ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹ ਘੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਫ਼ਾਰਤਖਾਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ (ਵੀਡੀਓ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਦੀ ਹੈ) ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਾਊਦੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਅਤੇ ਫ਼ੌਨ ਹੈਕਿੰਗ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਬਲਾਗਰ ਉਮਰ ਅਬਦੁੱਲ ਅਜੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਫ਼ੋਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਉੱਪਰ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਇੰਟਰਪੋਲ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕਰੇਗੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਜਹਾਜ਼ ਉਤਰਦਿਆਂ ਹੀ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਾ ਹੀ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵਾਲਗੀ ਕਰਨਗੇ। ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ।" ਫ਼ੋਗਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮਾਹੌਲ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਵਰਗੇ ਧਨਾਢ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਹੀ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਯਤਨ ਕਰਨ।" ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਲਮਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵਾਹਵਾਹੀ, ਪਰ ਨੈਟਫ਼ਲਿਕਸ-ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਦੂਰ ਫ਼ੋਗਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਆਈਏ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਸਰਕਾਰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਗੇ। ਸਾਈਆਈਏ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਕਿ ਬਾਇਡਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਟਰੰਪ ਦੀ 'ਪਲੇਬੁੱਕ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ'। ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਹੀਆ ਏਜੰਸੀ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਉੱਪਰ ਪੈਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਫ਼ੋਗਲ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਲੌਜੈਨ ਅਲ-ਹਥਲੈਲ ਦੀ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਰਿਹਾਈ ਸਾਫ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੈ। ਫ਼ੋਗਲ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਖੋਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇਕਾਰਸ ਨੇ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਆਸਰਕ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਰੂਸ ਦੇ 'ਡੋਪਿੰਗ ਘਪਲੇ' ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡਿਸਿਡੈਂਟ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਲ 2020 ਦੇ ਸਨਡਾਂਸ ਫ਼ਿਲਮ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਵਾਹਵਾਹੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫ਼ੋਗਲ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਨੈਟਫ਼ਲਿਕਸ ਅਤੇ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵਰਗੇ ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਹੱਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਖ਼ਰੀਦੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸ਼ਾਇਦ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਟੈਂਟ ਬਾਰੇ ਭੈਅ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁਣਗੇ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਉੱਪਰ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਬਲੌਗਰ ਉਮਰ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਜੈੱਫ ਬੇਜੋਸ 'ਤੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਫ਼ੋਗਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜੈੱਫ ਬੇਜੋਸ ਦੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਹਨ। ਜੈਫ ਬੇਜੋਸ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੇ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫ਼ੋਗਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਜੈੱਫ ਨੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ (ਐਮੇਜ਼ੌਨ) 'ਤੇ ਫਿਲਮ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਐਮੋਜ਼ੌਨ' ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੌਕ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।" ਦਰਅਸਲ, ਸੌਕ ਡਾਟ ਕਾਮ ਨੂੰ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਦੁਆਰਾ 2017 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਫੋਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਐਮੇਜ਼ੌਨ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹਾਂ ਹੈ। ਕੀ ਜੈਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਜੈੱਫ ਨੇ ਕੁਝ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ।" ਫੋਗਲ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਸਥਿਤ ਸਾਊਦੀ ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਨਰਲ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ 2017 ਵਿਜੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈੱਫ ਬੇਜੋਸ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ। ਆਪਣੀ ਮੰਗੇਤਰ ਦਾ ਨਾਲ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ 'ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਜੀ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ' ਫੋਗਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਜਾਣਗੇ। ਫੋਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਟੀਚਾ ਆਰਕਾਈਵਅਲ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਜੀਵੰਤ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਇਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।" ਫੋਗਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈਟੀਸ ਕੇਂਗਿਜ਼ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵੀ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਉਮਰ ਅਬਦੁੱਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਵੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ, ਜਿਸਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਫੋਗਲ ਦੀ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ, ਫੋਗਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਮਾਲ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕ ਬਿਹਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


لكن نساءً شاركن في الإرهاب ودعمنه تم تجاهلهن أحيانا. وقد تغيّر ذلك عندما وُصفت المراهقة شميمة بيغوم بـ "فتاة الغلاف" لتنظيم الدولة الإسلامية بعد أن عُثر عليها في مخيم للاجئين السوريين. وقبل أربع سنوات، غادرت شميمة المملكة المتحدة برفقة صديقتين للانضمام لتنظيم الدولة، لكنها تزعم أنها لم تكن أكثر من "مجرد ربة منزل". لكن وزير داخلية المملكة المتحدة قرر تجريدها من الجنسية البريطانية، قائلا: "يجب أن تكون هنالك تبعات، إذا دعمتَ الإرهاب". وتسعى شميمة للحصول على مساعدة قانونية للطعن على قرار وزير الداخلية. نساء مشاركات في التطرف أثارت قضية شميمة عددا من التساؤلات حول المشاركة الفاعلة للنساء في عمليات تطرف عنيفة مع تنظيم الدولة وجماعات أخرى. وتوصلت دراسة للمعهد الملكي للخدمات المتحدة إلى أن 17 في المئة من المجندين المتطرفين في أفريقيا هم من النساء، بينما أشار بحث منفصل إلى أن 13 في المئة من المجندين الأجانب في تنظيم الدولة الإسلامية في العراق وسوريا هم من الإناث. وقد تكون الأرقام الدقيقة أعلى من ذلك. شميمة بيغوم (يمين) برفقة صديقتين، في مطار غاتويك عام 2015 وركزت دراسات مدعومة من المعهد الملكي للخدمات المتحدة ودراسات أخرى على استقصاء الأدوار التي تلعبها المرأة في تنظيمات كالدولة الإسلامية، وحركة الشباب التي تعتبر إحدى أكثر الجماعات المسلحة دموية في أفريقيا. وأجرى الباحثون مقابلات مع نساء ممن شاركن بشكل مباشر أو غير مباشر في أنشطة حركة الشباب، وذلك للكشف عن الكيفية التي تجندن بها، وعن مدى تأثرهن جراء المشاركة في نشاط متطرف عنيف. واضطلع بالبحث أكاديميون في كينيا، مستعينين بخبرتهم الطويلة وبشبكات عملهم في مجتمعات تتهددها الراديكالية. "تنظيم الدولة الإسلامية" والشباب تختلف الأدوار المنوطة بالنساء باختلاف الجماعات. وعادة ما تضطلع النساء في حركة الشباب بما يمكن اعتباره أدوارا تقليدية، كزوجات للمقاتلين وخادمات في المنازل، كما اضطلعن أحيانا بالعمل كمحظيات. كما يمكن لهن أيضا المساعدة في اجتذاب أعضاء جدد. وكشفت دراسة في كينيا عن أن نساء اجتذبتهن أخريات ممن وعدنهن بوظائف وبدعم مالي وبالإرشاد. وفي تنظيم الدولة، عادة ما تقوم النساء بأعمال التجنيد -خاصة على الإنترنت- وبالاضطلاع بدور فاعل في الترويج لمعتقدات الجماعة. وفي حالة شميمة بيغوم، يمكن اعتبار تجنيدها بمثابة انتصار للدعاية، رغم قولها إنها لم تفعل في سوريا أكثر من الاعتناء بزوجها وأطفالها. وفي تنظيم الدولة الإسلامية، يُسمح للنساء بالخدمة كطبيبات وعاملات رعاية صحية، وفق قيود محددة. كما أن التنظيم يمتلك فريقا كله من النساء في شُرطة الآداب. ومؤخرا، وبعد أن فقد التنظيم ما كان يسيطر عليه من مناطق في العراق وسوريا، بات لديه استعداد بأن يضع النساء في خطوط أمامية، مستخدما مجلته على الإنترنت التي تحمل اسم "النبأ" في دعوة النساء إلى الجهاد، وقد بث مقطع فيديو العام الماضي ظهرت فيه العديد من النساء في ساحات قتال في سوريا. على أن الاختلافات بين الجماعات لم تعد واضحة على نحو متزايد، بعد أن باتت تلك الجماعات تقلد بعضها البعض. وفي الصومال، حيث تحاول حركة الشباب تدشين دولة إسلامية تحتكم إلى الشريعة، رُصدت نساء في جبهات قتالية أو يقمن بعمليات انتحارية. وتوصل تحليل للهجمات الانتحارية التي تبنتّها حركة الشباب في الفترة ما بين عامي 2007 و2016 إلى أن خمسة في المئة من منفذيها كانوا إناثا. كذلك الحال في بقاع أخرى من أفريقيا، مثل نيجيريا حيث استخدمت بوكو حرام سيدات في تنفيذ تفجيرات انتحارية. سالي-آن جونز أصبحت مجندة لصالح تنظيم الدولة وسافرت إلى سوريا، حيث يُعتقد أنها قتلت في غارة جوية لطائرة بلا طيار عام 2017. لماذا تنضم نساء للجماعات الجهادية؟ ثمة عوامل تدفع المرأة إلى التجند في تلك الجماعات. وإلى حد ما، يظهر أن دوافع الرجل في هذا الصدد يمكن أن تصلح كدوافع للمرأة؛ كالانجذاب لأيديولوجية قوية ومنافع مالية. لكن ظهرت كذلك تكتيكات تستهدف المرأة، كالدعوة للعودة إلى دورها التقليدي الطبيعي كأنثى. وفي هذا الصدد، كشفت دراسة عن أن القائمين على التجنيد في حركة الشباب عزفوا على وتر إحساس بعض الفتيات المسلمات بعدم الأمان فيما يتعلق بفُرص الزواج إذا هنّ تابعن تعليمهن العالي. وقالت إحدى طالبات الجامعة في نيروبي للقائمين على الدراسة: "إذا وجدتُ رجلا يتزوجني ويحميني، فلماذا أرهق نفسي بالدراسة والتعلم؟" ويبدو أن أخريات انجذبن للتجنّد عبر وعود بالحصول على وظائف وأموال وفرص أخرى. ومع ذلك، قالت العديد من النساء اللائي تحاور معهن الباحثون، إنهن تجنّدْن رغما عن إرادتهن. وكشميمة بيغوم، زعم بعضهن أنهن لم يشاركن بشكل فاعل في نشاطات الجماعات التي جُندن فيها، أو أنهن شاركن رغما عن إرادتهن. وقالت بعضهن إنهن كن ضحايا. وبينما يُحتمل أن بعضهن أُرغم بشكل ما، فإن إنكار المسؤولية يعد طريقة مفيدة في محاولة الاندماج من جديد في المجتمع الأكبر. طريق إعادة التأهيل ثمة عدد من طرق إعادة التأهيل تُستخدم مع مقاتلين سابقين أو عائدين، لكن عددا قليلا من تلك الطرق مُعدّة خصيصا للنساء. و يحتاج المشرعون والقائمون على الخدمات الأمنية، لدى وضع استراتيجيات للوقاية وإعادة التأهيل وإعادة الدمج، إلى مراعاة مسائل تتعلق بالآثار التي لحقت بالنساء القادمات من منظمات متطرفة. فبعضهن على سبيل المثال رجعن بأطفال قُتل آباؤهم أو فُقدوا، وثمة أخريات في حاجة إلى علاج نفسي من صدمات أصبن بها جراء تعرضهن للاغتصاب والاعتداءات الجنسية. ومن الأهمية مراعاة تلك القضايا عند النظر في دور المرأة في التطرف العنيف، لأن ذلك قد يساعد في التوصل لأفضل الطرق في التعامل معهن، والحيلولة دون انضمام مزيد من النساء للجماعات المتطرفة.

ਸ਼ਮੀਮਾ ਬੇਗਮ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਾਲ 2015 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਯੂਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਉਦੋਂ ਬਦਲੀ ਜਦੋਂ ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਭੱਜੀ ਸ਼ਮੀਮਾ ਬੇਗਮ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆਈ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਐੱਸ ਲਈ "ਪੋਸਟਰ ਗਰਲ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂਕੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਈਐੱਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਹ 'ਸਿਰਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ' ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਫਿਰ ਵੀ ਯੂਕੇ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਯੂਕੇ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਗੇ।" ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਫੈਸਲੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਦਦ ਦੇਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ। ਅੱਤਵਾਦ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਮੀਮਾ ਬੇਗਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਹਿੰਸਕ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿੱਚ-ਆਈਐੱਸ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਯੂਕੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਰਿਸਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਰੂਸੀ (ਰਾਇਲ ਯੁਨਾਈਟਡ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ) ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮੁਤਾਬਕ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 17 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਿਸਰਚ ਮੁਤਾਬਕ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਈਐੱਸ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ 13 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਅੰਕੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2015 ਦੀ ਤਸਵੀਰ-ਦੋ ਸਹੇਲੀਆਂ ਅਮੀਰਾ ਤੇ ਕਾਦੀਜ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਮੀਮਾ ਬੇਗਮ (ਸੱਜੇ) ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਆਈਐੱਸ ਅਤੇ ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ (ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ) ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। ਰਿਸਰਚਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਹ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੈਟਵਰਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਆਈਐਸ ਤੇ ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਵਿਚ ਫਰਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੈਕਸ ਗੁਲਾਮ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ, ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਜਾਂ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦੇਣ 'ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿਦਾਇਆ (ਨਕਲੀ ਨਾਮ), ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਦਕਿ ਆਈਐੱਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਅਕਸਰ ਆਨਲਾਈਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਈਐੱਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਮੀਮਾ ਬੇਗਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭਰਤੀ ਨੂੰ ਆਈਐੱਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪੇਗੈਂਡਾ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸ਼ਮੀਮਾ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਔਰਤਾਂ ਆਈਐੱਸ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰ, ਸਿਹਤ ਵਰਕਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਆਈਐੱਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਆਈਐਸ ਨੂੰ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਲ-ਨਾਬਾ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਸ਼ਰੀਆ ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਹੀਂ ਇਸਲਾਮੀ ਦੇਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਰੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਸੁਸਾਈਡ ਫਾਈਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2007 ਤੋਂ 2016 ਵਿਚਾਲੇ ਕੀਤੇ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਫੀਸਦੀ ਹਮਲੇ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਬੋਕੋ ਹਰਮ ਨੇ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਜਿਹਾਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਲਾਹੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੰਗਠਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਸੈਲੀ ਜੋਨਸ ਆਈਐਸ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣੀ ਤੇ ਸੀਰੀਆ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2017 ਵਿਚ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਸੋਚਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਇਸੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਨੈਰੋਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਜੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਏ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਬੋਝ ਝੱਲਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?" ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੌਕਰੀ, ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਭਰਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ? ਅਜਿਹੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣਗੇ ਜਾਂ ਲੜਾਕੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਉਹ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰੇਪ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵੱਲ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਏਗਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਸਕੇਗੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਲਿਖਵਾਇਆ ਹੈ। ਮਾਰਟਿਨ ਜ਼ੂਥੇਨ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਫੰਡ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਗਾਇਤਰੀ ਸੰਘਲ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਰਿਸਰਚ ਮੈਨੇਜਰ ਹੈ। ਰਾਇਲ ਯੁਨਾਈਟਡ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਰੂਸੀ) ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਿਸਰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


يعيش ملايين الهنود في أحياء مكتظة بالسكان وجد باحثون أن هذا يجعلهم عرضة لمجموعة من الأمراض غير المعدية مثل أمراض القلب وأمراض الجهاز التنفسي المزمنة والسرطان والسكري، والتي من شأنها أن تشكل عبئاً مرضياً كبيراً وفقاً لتقرير حكومي. ويموت أكثر من مليون هندي كل عام بسبب تلوث الهواء. وتقول منظمة الصحة العالمية إن تأمين المياه الصالحة للشرب والصرف الصحي والظروف الصحية أمر ضروري لحماية الصحة من مرض كوفيد19. ووجدت دراسة مشتركة أجرتها منظمة الصحة العالمية وصندوق الأمم المتحدة لرعاية الأطفال، اليونيسف ، أن ما يقرب من ثلاثة مليارات شخص - حوالي 40 في المئة من سكان العالم، ويعيش تقريباً معظمهم في الدول النامية - يفتقرون إلى "مرافق غسل اليدين الأساسية". مواضيع قد تهمك نهاية كان هذا كافياً لإثارة المخاوف من أن فيروس كورونا قد يفتك بسكان الدول النامية، ويؤدي إلى ملايين الوفيات في دول مثل الهند. وعادةً ما تكون مرافق الرعاية الصحية والنظافة والصرف الصحي في البلدان الفقيرة غير متوفرة بالشكل المطلوب، وغالبا ما يُعتقد أن ذلك عامل من العوامل المساهمة في ارتفاع معدل الإصابة بالأمراض المعدية هناك. ويقول شيخار ماندي، المدير العام لمجلس البحث العلمي والصناعي في الهند: "لم يكن من غير المتوقع أن يكون لكوفيد 19 عواقب وخيمة في البلدان المنخفضة والمتوسطة الدخل". ويحتل سكان الهند، سدس سكان العالم وسدس الحالات المبلغ عنها. لكنها مسؤولة فقط عن 10 في المئة من وفيات العالم جراء الإصابة بالفيروس. كما أن معدل حالات الوفاة بسبب فيروس كورونا، أقل من 2 في المئة، وهذه النسبة تعد من أقل المعدلات في العالم. ويشير بحث جديد قام به علماء هنود إلى أن قلة النظافة ونقص المياه الصالحة للشرب، والظروف غير الصحية ربما أنقذت العديد من الأرواح من الإصابة بوباء كوفيد 19 الخطير. وبعبارة أخرى، يريدون القول إن الأشخاص الذين يعيشون في البلدان المنخفضة والمتوسطة الدخل قد يكونون قادرين على درء حالات الاصابة الشديدة بفيروس كوفيد 19 الخطير بسبب تعرضهم للفيروسات والجراثيم التي تتسبب بمختلف الأمراض منذ الطفولة، مما يمنحهم مناعة أقوى ضد مرض كوفيد 19. وبحثت كلتا الدراستين - التي لم تتم مراجعتها بعد - في معدل الوفيات لكل مليون من السكان لمقارنة معدلات الوفيات. يموت أكثر من مليون هندي كل عام بسبب تلوث الهواء قارنت دراسة واحدة بين البيانات المتاحة حول السكان في 106 تطرقت الى عشرات المعايير مثل كثافة السكان والديموغرافيا وانتشار الأمراض ومستوى الأنظمة الصحية، فوجد الباحثون أن نسب الوفيات جراء الإصابة بكوفيد 19 هي اعلى في البلدان ذات الدخل المرتفع. وقال لي دكتور ماندي، وهو أحد الذين شاركوا في إعداد الدراسة: "يبدو أن لدى الفقراء أصحاب الدخل المنخفض، استجابة مناعية للمرض أفضل مقارنة مع أقرانهم أصحاب الدخل المرتفع". وتناولت الدراسة الثانية الدور الذي يلعبه الميكروبيوم - تريليونات الميكروبات الموجودة داخل جسم الإنسان - في الاصابة بعدوى كوفيد 19. ويشمل الميكروبيوم، البكتيريا والفيروسات والفطريات ووحيدات الخلية، وتساعد في عملية الهضم وتحمي من البكتيريا المسببة للأمراض وتنظم جهاز المناعة وتنتج الفيتامينات. دارافي في مومباي هي واحدة من أكثر الأحياء الفقيرة وازدحاماً في العالم قام برافين كومار وبال تشاندر من "كلية الطب الحكومية للدكتور راجندرا براساد" بفحص بيانات من 122 دولة ، بما في ذلك 80 دولة ذات دخل عالٍ ومتوسط. وأوضح الطبيبان أن الوفيات جراء الإصابة بكوفيد 19، أقل في البلدان التي لديها عدد أكبر من السكان المعرضين لمجموعات متنوعة من الميكروبات، لا سيما ما يسمى بـ "البكتيريا سلبية الغرام". وعادة تكون هذه البكتيريا مسؤولة عن الالتهابات الرئوية الحادة والدم والمسالك البولية والتهابات الجلد. لكن يُعتقد أيضاً أنها تنتج سيتوكين مضاد للفيروسات - اجسام تساعد في مكافحة مسببات الأمراض - تسمى مضاد للفيروسات تحمي الخلايا من فيروس كورونا. وقال لي تشاندر: "حتى الآن، لم يتم الأخذ في الحسبان تأثر فيروس كوفيد 19 بالحالة المناعية للسكان الناتجة عن الميكروبيوم أو التعرض للميكروبات البيئية". ويعتقد العلماء أن الأمر في نهاية المطاف له علاقة بفرضية النظافة. الفكرة العامة هي أن بيئتنا أصبحت نظيفة تماماً، فجعلت أجهزتنا المناعية غير مدرّبة بشكل كافٍ. ووفقاً لمات ريتشل، مؤلف كتاب "الدفاع الأنيق": "العلم الجديد غير العادي لجهاز المناعة" أننا نحرم أجهزتنا المناعية من التدريب والنشاط من خلال التركيز على النظافة العامة، إنها ليست فكرة جديدة بحد ذاتها. فقط 10٪ من الوفيات بفيروس كورونا تقع في الهند ووجدت دراسة بحثية عنالحساسية الفصلية نشرت عام 1989، ارتباطاً لافتاً للنظر، بين احتمال إصابة الأطفال بهذه الحمى وعدد من أفراد الأسرة. وقالت الدراسة أن أمراض الحساسية الفصلية التي تم تفاديها في الطفولة المبكرة، انتشرت لاحقاً عن طريق الاتصال غير الصحي بالأطفال الأكبر سناً، أو قد تلتقطها الأم قبل الولادة عن طريق الاتصال بأطفالها الأكبر سناً. وأوضحا دراسة أخرى أجرتها منظمة الأمم المتحدة للحساسية المرضية، اقتبسها ريتشل، إن دراسات الهجرة أظهرت أن أنواع "الحساسية والمناعة تزيد مع انتقال الناس من البلدان الأفقر إلى البلدان الغنية". وتعتقد سميتا آير، أخصائية المناعة في جامعة كاليفورنيا أن "فرضية النظافة" بالنسبة لكوفيد -19 "تتعارض مع فهمنا للاستجابات المناعية ضد الفيروسات". واضافت: "ولكن، من خلال إدراك أن جهاز المناعة لدينا بإمكانه مواجهة عدد هائل من الأعداء في تتابع سريع نسبياً أو حتى في وقت واحد، يمكننا التوصل الى نموذج يمكن أن تؤثر فيه الاستجابات المناعية لمسببات الأمراض التي تمت مواجهتها سابقاً أو حالياً على الاستجابة المناعية للغزاة الحاليين ". ويقول العلماء إنه يجب اعتبار مثل هذه الدراسات مجرد ملاحظات رصدية. وأيضاً "لا ينبغي الاستنتاج منها أننا ندعو إلى اتباع اساليب نظافة أضعف للتعامل مع الأوبئة المستقبلية" كما يقول الدكتور ماندي. وتقول كروتيكا كوبالي، الأستاذة المساعدة في الأمراض المعدية في جامعة كارولينا الجنوبية الطبية، إن البحث الجديد يأخذ في الاعتبار مجموعة متنوعة من الافتراضات التي لم يتم إثباتها فعلياً. "إنها فرضيات أكثر من كونها حقائق علمية" . أيضاً، عزا علماء الأوبئة معدل الوفيات المنخفض في بلدان مثل الهند إلى ان الشباب يمثلون نسبة كبيرة من السكان مقارنة بالدول الغنية- كبار السن هم عادة أكثر عرضة للخطر - وليس من الواضح ما إذا كانت العوامل الأخرى، مثل المناعة الناتجة عن الإصابات السابقة بفيروسات كورونا أخرى، مسؤولة عن ذلك أيضاً. من الواضح أن هناك مجموعة متنوعة من الأسباب يمكن أن تكون وراء انخفاض معدل الوفيات. وتقول البروفيسورة كوبالي: "لا يزال لدينا الكثير لنتعلمه عن الفيروس لأننا نتعامل معه منذ 10 أشهر فقط". الحقيقة أن هناك الكثير مما نجهله.

ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੇਸ ਫ਼ੈਟਿਲੀਟੀ ਰੇਟ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, 2 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਛੂਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਸਾਹ ਦੇ ਰੋਗਾਂ, ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਾਲਾਤ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਯੂਨੀਸੈਫ਼ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਅਰਬ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 40 ਫ਼ੀਸਦ ਹਿੱਸਾ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੱਥ ਧੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਸ ਤੱਥ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕਰਕੇ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣੇਗਾ। ਕਾਊਂਸਲ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਟੀਫ਼ਿਕ ਐਂਡ ਇੰਡਸੰਟਰੀਅਲ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਡਾਕਟਰ ਸ਼ੇਖਰ ਮਾਂਡੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੰਨਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਹਾਈਜ਼ੀਨ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਸਫਾਈ ਤੱਕ ਆਮ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇੰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਛੂਤ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫ਼ੈਲਾਅ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।” “ਇਹ ਅਣਕਿਆਸਿਆ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਘਾਤਕ ਨਤੀਜੇ ਹੋਣ।" ਇਕੱਲੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੀ ਹਨ ਹਾਲਾਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੇ ਦਰਜ ਹੋਏ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 10 ਫ਼ੀਸਦ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ। ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੇਸ ਫ਼ੈਟਿਲੀਟੀ ਰੇਟ ਸੀਐਫ਼ਆਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, 2 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਘੱਟ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਕਈ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਲਈ। ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਨੀਵੇਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੇ ਮੱਧ ਦਰਜੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਰਾਸੀਮਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਲਾਗ਼ ਲੱਗਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਮੀਊਨਿਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਨੋਂ ਪਰਚੇ ਜਿੰਨਾਂ 'ਤੇ ਹਾਲੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ ਹੋਣੀ ਹੈ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ 106 ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਜੋ ਕਿ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੈਮਾਨਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ, ਜੰਨਸੰਖਿਆ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਫਾਈ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। “ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੈ ਜਿਥੇ ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ” ਕਿੱਥੇ ਹੋਈਆਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵੱਧ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਲੇਖਕ ਡਾਕਟਰ ਮਾਂਡੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਗ਼ਰੀਬ, ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕ ਵੱਧ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੰਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।" ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਲਾਗ਼ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਖ਼ਰਬਾਂ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਬਾਰੇ ਸਟਡੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਣੂ, ਵਾਇਰਸ, ਫੰਜਾਈ ਅਤੇ ਸਿੰਗਲ ਸੈੱਲ ਆਰਚੀਆ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਹਾਜ਼ਮੇ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਿਮਾਰੀ ਫ਼ੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਮੀਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਰਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਬਾਲ ਚੰਦਰ ਨੇ 122 ਦੇਸਾਂ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ 80 ਵੱਧ ਮੱਧ ਆਮਦਨ ਵਰਗ ਵਾਲੇ ਦੇਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੈ ਜਿਥੇ ਵਧੇਰੇ ਆਬਾਦੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ "ਜਰਮ ਨੈਗੇਟਿਵ ਬੈਕਟੀਰੀਆ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਮੂਨੀਆਂ, ਖ਼ੂਨ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਸਾਇਟੋਕਾਈਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ- ਅਣੂ ਜੋ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਇੰਟਰਫੈਰੋਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਮੌਜੂਦ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਭਵਿੱਖਤ ਮਾਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਲੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬੀਅਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਬਣੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਇਮੀਊਨ ਪੱਧਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਸਾਰ "ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰੀਕਲਪਨਾ" ਹੈ। ਐਨ ਐਲੀਗੈਂਟ ਡਿਫ਼ੈਂਸ: ਦਾ ਐਕਸਟ੍ਰਾਆਰਡੀਨਰੀ ਨਿਊ ਸਾਇੰਸ ਆਫ਼ ਦੀ ਇਮੀਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਲੇਖਕ ਮੈਟ ਰਿਕਟਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਇੰਨਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੇ ਸਾਡੇ ਇਮੀਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੋਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਇਮੀਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਸਫ਼ਾਈ 'ਤੇ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਤਰਸਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਵਾਂ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਐਲਰਜੀ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ” ਹੈਅ ਫ਼ੀਵਰ ਵੇਲੇ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸਾਲ 1989 ਵਿੱਚ ਹੈਅ ਫ਼ੀਵਰ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਇੱਕ ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈਅ ਫ਼ੀਵਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚਲੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਚੋਕੰਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਬੰਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰਚੇ ਵਿੱਚ ਪਰੀਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਐਲਰਜੀ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਜਮਾਂਦਰੂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਮਾਂ ਤੋਂ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਚਾ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਵਰਲਡ ਐਲਰਜੀ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਰਿਕਟਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪ੍ਰਵਾਸ ਬਾਰੇ ਹੋਏ ਅਧਿਐਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਗਰੀਬ ਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਦੇਸਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਐਲਰਜੀ ਅਤੇ ਆਟੋ-ਇਮੀਊਨਿਟੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ, ਡੈਵਿਸ ਦੀ ਇਮੀਊਨੋਲੋਜਿਸਟ ਸਮੀਤਾ ਅਈਰ, ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਵਿੱਚ "ਹਾਈਜੀਨ ਹਾਇਪੋਥੇਸਿਸ" ਸਾਡੀ ਐਂਟੀ ਇਮੀਊਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਚਲਦਾ ਹੈ।" ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਬੰਧ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ, ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਾਇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਮਾਂਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮਾੜੇ ਸਾਫ਼ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸਾਊਥ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ੀਅਸ ਡੀਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਕਰੋਤੀਕਾ ਕੋਪਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੱਥ ਹੋਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਪਰੀਕਲਪਨਾਵਾਂ ਹਨ।" ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮੌਤ ਦਰ ਨੂੰ ਜਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਘੱਟ ਮੌਤ ਦਰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਇੰਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਮੀਊਨਿਟੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੋਰ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈਆਂ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਸਦਕਾ ਪੈਦਾ ਇਮੀਊਨਿਟੀ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਵ ਹੈ ਘੱਟ ਮੌਤ ਦਰ ਪਿੱਛੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਕੋਪਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਾਣਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਂ। ਸਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)