وقد تنتهي الهند إلى أن تكون بؤرة أو نقطة ساخنة لتفشي الفيروس في العالم، فهي البلد الذي يضم ثاني أكبر عدد للسكان في العالم، ويعيش معظمهم في مدن مكتظة ومزدحمة. بيد أن البيانات الخاصة بعدد حالات الإصابة مشكوك فيها، لأن الهند لا تجري ما يكفي من فحوص الكشف عن الإصابة بالفيروس، كما أن معدل الوفيات المنخفض بشكل غير معتاد قد حيّر العلماء وأربكهم. نستعرض هنا خمسة أشياء نعرفها عن انتشار فيروس كورونا في الهند: حالات الإصابة بالفيروس تتزايد بشكل سريع في الهند شهدت الهند مؤخرا سلسلة من ارتفاعات غير مسبوقة في حالات الإصابة، إذ تُضاف عشرات الآلاف من الحالات يومياً. وسجل معظم الحالات المؤكدة في شهر يونيو/حزيران، وخلال أسابيع من إعادة افتتاح مرافق الحياة العامة في أعقاب إجراءات إغلاق عام صارمة. مواضيع قد تهمك نهاية وفي الثامن من يوليو/تموز، سجلت الهند 742,417 حالة إصابة مؤكدة. بيد أن النسبة الحقيقية لمعدل الإصابة بين السكان تظل غير واضحة، بحسب العالم المختص بالفيروسات، شهيد جميل. لقد أجرت الحكومة فحوصا لعينة عشوائية مكونة من 26 ألف شخص في مايو/أيار، وقد أظهرت نتائجها أن 0.73 في المئة منهم كانوا مصابين بالفيروس. وأبدى بعض الخبراء تحفظات بشأن حجم العينة، لكن آخرين مثل دكتور جميل، يقولون إنه المؤشر الوحيد المتوفر والذي يقدم صورة واسعة النطاق على مستوى البلاد الذي ينبغي عليهم العمل ضمنه. وأضاف: "لو استخدمنا هذا المؤشر لاستنباط عدد الإصابات لدى عموم سكان البلاد، لتوصلنا إلى أنه كان عدد حالات الإصابة في منتصف مايو/أيار 10 ملايين حالة". وعند الأخذ بنظر الاعتبار أن حالات الإصابة المؤكدة في الهند تتضاعف كل 20 يوماً، فمن المفترض أن يصل عدد الإصابات الإجمالي الحالي بين 30 و 40 مليوناً. وثمة فجوة بين الحالات المؤكدة والعدوى الفعلية في كل بلد ولكنها تتباين بدرجات متفاوتة. وإجراء فحوص الكشف عن الإصابة بالفيروس هو الطريق الوحيد لتجسير هذه الفجوة، بحسب دكتور جميل الذي يقول : "إذا أجريت فحوصا أكثر فستكشف المزيد من الإصابات". وهذا ما حدث في الهند في الأسابيع الأخيرة، مع تكثيف الحكومة لإجراءات فحص كشف الإصابة بالفيروس، ازدادت أعداد الحالات المؤكدة فجأة. وأجرت الهند أكثر من 10 ملايين فحص منذ 13 مارس/آذار، لكن أكثر من نصف هذه الفحوص حدث بعد الأول من يونيو/حزيران. الهند لا تجري فحوص كشفٍ كافية إن عدد حالات الإصابة المسجلة رسميا في الهند مرتفع للغاية كأرقام إصابة خالصة، لكنه منخفض بحساب النسبة الى عدد السكان، أي نسبة الإصابة بالنسبة للفرد الواحد. ويبلغ متوسط عدد الحالات في العالم ثلاثة أضعاف نصيب الفرد في الهند، وهي حقيقة أشارت إليها الحكومة مؤخراً. ولكن، بحسب دكتور جميل ، يعود سبب نسبة نصيب الفرد المنخفضة في الهند ببساطة إلى أن البلاد لا تجري فحوص كشف عن المرض كافية. وإذا قمت بمقارنة الهند بالدول التي لديها عدد كبير من حالات الإصابة قياسا إلى عدد السكان، فستجد أن تلك البلدان تجري فحوص كشف أكثر من ذلك بكثير. فعدد حالات الإصابة في الهند تبدو غير مرئية تقريبا ضمن هذا المقياس لأن معدل إجراء فحوص الكشف منخفض جداً. ولكن الأمر لا يتعلق بعدد الأشخاص الذين تفحصهم فقط بل ومن هم هؤلاء الأشخاص الذين تفحصهم أيضاً. إن تركيز الهند على فحص الكشف عن الإصابة وتتبع صلات المصابين في وقت مبكر اقتصر على أولئك الأكثر عرضة للخطر والمتصلين بهم، وقد امتنتعت عن التوسع في ذلك ليشمل عموم السكان. وقال كل من هيمانشو تياجي وأديتيا جوبالان، وهما عالمان في الرياضيات درسا استراتيجيات فحوص الكشف عن كوفيد-19 : "إن استراتيجية الفحص والتتبع غير كافية ما أن تبدأ العدوى في الانتشار بسرعة، فذلك يساعد في احتواء الوباء ولكنه لا يكتشف حالات جديدة غير مكتشفة في المجتمع. ولتحقيق ذلك، يجب على الهند إجراء اختبارات لعدد أكبر من الناس". لكن كيف لنا أن نعرف من يجب إجراء الاختبار لهم؟ إن مقارنة أعداد فحوص الكشف التي تجرى بين الدول أمر صعب نسبيا لأن بعض الدول يحصي عدد الأشخاص الذين خصعوا لفحوص الكشف، بينما يحصي البعض الآخر عدد فحوص الكشف التي أجراها. وتقوم الهند بالأمر الأخير، وهذا الرقم مبالغ فيه قليلاً لأن معظم الناس يخضعون للفحص أكثر من مرة. لذلك، يفضل العلماء بدلاً من ذلك إحصاء عدد الفحوص التي يقومون بها لكشف حالة مؤكدة واحدة. فكلما زادت فحوص الكشف، كلما زادت قدرتك على تحديد رقم أدق لصافي عدد الاصابات. وتعد الهند ضعيفة من هذه الناحية مقارنة بالدول التي تمكنت من السيطرة على انتشار الفيروس. فكلما اجريت فحوص الكشف على نطاق أوسع، ينخفض معدل حالات الإصابة، وهذا هو السبب في أن لدى كل من نيوزيلندا وتايوان معدلات أقل بكثير من واحد في المئة. عقاقير قد تنقذ حياة المصابين بكوفيد 19 تباع في السوق السوداء لقاح فيروس كورونا: كيف يحصل فقراء العالم على اللقاح؟ وارتفع معدل حالات الإصابة في الهند من 3.8 في المئة في أبريل/نيسان إلى 6.4 في المئة في يوليو/تموز. وإذا ظل معدل الإصابات يواصل الإرتفاع، فإن سبب ذلك يعود إلى أن فحوص الكشف لا تزال تقتصر على دائرة ضيقة من الأشخاص الأكثر عرضة للخطر والجهات المتصلة بهم. تفاؤل بأعداد المتعافين من المرض في الهند تشير البيانات إلى أن أولئك الذين تم تشخيصهم بالوباء في الهند يتعافون منه بشكل أسرع مما يموتون جراءه. وقال دكتور جميل إن هذا أمر جوهري لأنه يحدد الضغط على النظام الصحي. وفي الوقت الحالي، ترتفع نسبة الوفيات بشكل أبطأ من نسبة الحالات المؤكدة أو التعافي ، ولكن إذا تسارع هذا المعدل، سيؤدي إلى زيادة الضغط على المستشفيات، وبالتالي زيادة الوفيات. وهذا يعني أن معدلات فحوص الكشف المنخفضة تعني تسجيل عدد أقل من الحالات الجديدة، وبوتيرة أبطأ، سيؤدي ذلك إلى تسريع معدل الشفاء مقارنةً بالحالات المؤكدة. وعلى الصعيد العالمي ، يبدو أن منحنى التعافي في الهند أكثر حدة من الدول الأخرى التي تضررت بشدة. وفي هذه الحالة ، يعد المنحنى الأكثر حدة أمر جيد. وهذا يعني أن مرضى كوفيد-19 في الهند يتعافون بشكل أسرع من أولئك الذين يعيشون في الولايات المتحدة أو البرازيل. كما أن حصة الهند من حالات الشفاء -أي النسبة المئوية من إجمالي الحالات المؤكدة في بلد معين والتي تعافى فيها المصابون تماماً - أعلى أيضاً. وهي عند نسبة 60 في المئة تقريباً في الهند، وتتقدم على الولايات المتحدة بكثير، حيث تبلغ النسبة فيها 27 في المئة. أما عندما يتعلق الأمر بالتعافي، تكون البيانات غير منتظمة وتعريفاته مختلفة بين مكان وآخر. فالهند تعرف المتعافي بأنه أي شخص كانت نتيجة فحص إصابته بالفيروس إيجابية، وبعد أسابيع أصبحت النتيجة سلبية، لكن بعض البلدان يحصي فقط حالات من أدخل إلى المستشفى وتعافى بالكامل. والمهم هو أنه بغض النظر عن عدد الأشخاص الذين يتعافون في هذه البلدان، فإن نسبة الذين تعافوا في الهند أعلى، لأن الوفيات المبلغ عنها في الهند أقل. نسبة الوفيات في الهند منخفضة جداً سجلت الهند حتى الآن حوالي 20160 حالة وفاة بالمرض بحسب الإحصاءات الرسمية. وهي ثامن دولة فيها أعلى حصيلة وفاة في العالم. ولكن إذا أخذت النسبة بحسب كل مليون نسمة، فهي منخفضة. وتقول شاميكا رافي وهي خبيرة اقتصادية وكبيرة الباحثات في معهد بروكينغز: "إن هذا جزء بسيط بالقياس إلى ما نراه في أوروبا الغربية". وثمة الكثير من التساؤلات بشأن أعداد الوفيات بمرض كوفيد-19 في الهند، ويتفق معظم الخبراء على أنه من المحتمل أنه لا يبلغ عنها جميعا. لكن رافي تقول إن ذلك لم يفسر الفجوة الكبيرة في معدل الوفيات بين الهند وبلدان أوروبا. وأضافت: "إذا كانت معدلات الوفيات لدينا عالية حقاً، فليس ممكناً إخفاء هذه الكمية من البيانات، أي ما يصل إلى 20- 40 ضعف عدد الوفيات". ويماثل معدل الوفيات المنخفض في الهند دولاً أخرى في المنطقة كباكستان أو إندونيسيا. وتتراوح النظريات من تفشٍ أعلى للفيروس في المنطقة إلى تفشي عترة فيروس أقل ضراوة في هذه البلدان بين السكان الأصغر سنا في المتوسط من الدول الغربية المتضررة بشدة، بالنظر إلى أن المسنين في الغالب هم من يموتون جراء إصابتهم بالمرض. ويوضح دكتور جميل: "لا يمكن لأي دولة أن تتلاعب ببياناتها". "فقد تكون المناعة الفطرية لدى هؤلاء السكان أعلى بسبب كثرة الأوبئة الآخرى التي عايشوها. لكننا في واقع الأمر لا نعرف حتى الآن سبب معدلات وفياتهم المنخفضة جداً". كل ولاية هندية تخبرنا حكاية مختلفة تتشابه إحصائيات الإصابة بفيروس كورونا بشكل كبير في جميع الولايات والمقاطعات الهندية، تماماً مثل الولايات المتحدة أو الاتحاد الأوروبي. وتمثل ثلاث ولايات - دلهي ومهاراشترا وتاميل نادو - حالياً حوالي 60 في المئة من إجمالي عدد حالات الإصابة في البلاد. وكما تضاءلت حالات الإصابة في بعض المناطق، فقد ارتفعت أيضاً في مناطق أخرى وسجلت أرقاماً عالية في كارناتاكا وتيلانجانا في الجنوب. كما تشهد ولاية جنوبية أخرى، أندرا براديش، ارتفاعات متسقة ومكثفة. ويقول خبراء إن استجابة الهند لتحدي تفشي الفيروس ظلت مركزية، وهذا جزء من الاشياء التي تحتاج الى تغيير. وقال د. جميل إنه يجب "تقسيم الهند إلى مقاطعات" لتنفيذ استراتيجية ناجحة ضد الوباء، لأن إغلاقا وطنيا عاما آخر قد يكون أقل فعالية من السابق. وبدلاً من اختيار لقطات من المسوح العامة على مستوى الدولة ، ستحتاج السلطات إلى إجراء تقسيمات للحصول على بيانات محلية دقيقة، بحسب رافي التي قالت: "في كل مبنى،يجب أن نعرف ما إذا كانت لديهم أعراض أم لا".

ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਜ਼ੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ, ਭਾਰਤ। ਭਾਰਤ ਵਸੋਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਨਾ ਤੈਅ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬਾਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ ਕਿਉਂਜੋ ਇੱਥੇ ਢੁਕਵੀਂ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਨੀਵੀਂ ਮੌਤ ਦਰ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਬਾਰੇ ਪੰਜ ਨੁਕਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। 1. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਵਾਧੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਲਗਭਗ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਕੇਸ ਰੋਜ਼ਾਨਾ। ਸਖ਼ਤ ਲੌਕਡਾਊਨ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਾਮਲੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸੱਤ ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਇਰਸ ਦੇ 7,19,664 ਪੁਸ਼ਟ ਕੇਸ ਸਨ। ਵਾਇਰਸ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਹਿਦ ਜ਼ਮੀਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਸੋਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੀ ਦਰ ਬਾਰੇ ਸਟੀਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਈ ਵਿੱਚ 26,000 ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੈਂਡਮ ਸੈਂਪਲ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੇ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ 0.73% ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਕੁਝ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਅਕਾਰ ਬਾਰੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਜਿਵੇਂ ਡਾ. ਜਮੀਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਹੀ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। "ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਵਸੋਂ ਉੱਪਰ ਲਾਗੂ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮਈ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਾਗ ਦੇ 1 ਕਰੋੜ ਮਾਮਲੇ ਹੁੰਦੇ।" ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ 20 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਮੌਜੂਦਾ ਜੋੜ 30 ਤੋਂ 40 ਲੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਲਾਗ ਵਿੱਚ ਖੱਪਾ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਰਜੇ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧ-ਤੋਂ-ਵਧ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਡਾ. ਜਮੀਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਓਗੇ।" ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੀ ਅਚਾਨਕ ਸੰਖਿਆ ਵਧਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਭਾਰਤ ਨੇ 13 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਹਿਲੀ ਜੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਹਨ। 2. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੱਥ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ ਅੰਕੜਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਡਾ. ਜਮੀਲ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ ਕੇਸ ਘੱਟ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਟੈਸਟ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ ਕੇਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋਗੇ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਜੀਅ ਮਾਮਲੇ ਘੱਟ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਟੈਸਟ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਿਰਫ਼ ਇਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਟੈਸਟ ਕਰਦੇ ਹੋ ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਟੈਸਟਿੰਗ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਟਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਤਿਆਗੀ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਗੋਪਾਲਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਲਾਗ ਗਤੀ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਟਰੇਸਿੰਗ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਣਿਤ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਕੰਟੇਨਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਲੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ। ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨਾ ਕਠਿਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੂਜੀ ਵਿਧੀ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਟੈਸਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਇੰਸਦਾਨ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁਸ਼ਟ ਮਾਮਲੇ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨੇ ਪਏ। ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਏਗੀ ਤੁਹਾਡਾ ਨੈਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਾੜੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਗ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰੋਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਨੇਂ ਹੀ ਘੱਟ ਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਤਾਇਵਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ 1% ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਦਰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ 3.8% ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕੇ 6.4% ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲੇ ਵੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। 3. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਉਮੀਦ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਡੇਟਾ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਸੋਂ ਲਾਗ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਮਰਨ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਮਾਰ ਬਾਰੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਇੰਸਦਾਨ ਧਿਆਨ ਰਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਸ਼ਟ ਕੇਸਾਂ ਦੇ, ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣੇ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਨ ਜਿੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਗੇ ਉਨਾਂ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੁੱਗਣੇ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਉੱਪਰ ਸ਼ੰਕੇ ਹਨ। ਘੱਟ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਪੁਸ਼ਟ ਕੇਸ ਘੱਟ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਣ ਦੀ ਗਤੀ ਵੀ ਮੱਧਮ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦਰ ਪੁਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਖੇਗੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਗਣੇ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ। ਡਾ. ਜਮੀਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਦਰ 26 ਦਿਨ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਦਿਨ ਘਟਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਉੱਪਰ ਬੋਝ ਪਏਗਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰ ਵਧੇਗੀ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਵਕਰ ਦੂਜੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਿੱਖੇ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ੀਸਦ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਗਭਗ 60% ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 27% ਹੈ। ਜਦੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਮਲਾ ਉਘੜ-ਦੁਗੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਟੈਸਟ ਪੌਜ਼ਿਟਿਵ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਟੈਸਟ ਨੈਗੇਟਿਵ ਆਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋਏ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਸਮਝ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਠਕ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਇੰਨੀ ਘੱਟ ਕਿਉਂ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਬਾਕੀ ਮੁਲਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ। 4. ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ 20,160 ਮੌਤਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਟੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਦਸ ਲੱਖ ਵਸੋਂ ਮਗਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਬਰੂਕਿੰਗਸ ਇੰਸਟੀਟਿਊਸ਼ਨ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸ਼ਮਿਕਾ ਰਵੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਭਰ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।" ਲੇਕਿਨ ਡਾ. ਰਵੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤਾਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਮੌਤ ਦਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਡਾ਼ ਰਵੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਜੇ ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਦਰ ਉਚੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਡੇਟਾ ਲਕੋ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। ਇਹ 20-40 ਗੁਣਾਂ ਵਧੇਰੇ ਮੌਤਾਂ ਹਨ।" ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਧਾਰਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਸਟਰੇਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਫੈਲਣ ਵਿੱਚ ਉਨਾਂ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਸਟਰੇਨ। ਜਦਕਿ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਸੋਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਡਾ. ਜਮੀਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਤਾਂ 'ਡੇਟਾ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਨਹੀਂ ਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ'। ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਰ ਲਾਗਾਂ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ "ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਕਿ ਨੀਵੀਂ ਮੌਤ ਦਰ ਦੀ ਅਸਲ ਵਜ੍ਹਾ ਕੀ ਹੈ"। 5. ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਰ ਸੂਬਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਾਂਗ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਸੂਬੇ- ਦਿੱਲੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਾਗ ਦੇ 60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਾਮਲੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲੀਆ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੂਬੇ- ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਧੇ ਵੱਲ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੈਂਤੜਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੇਂਦਰ-ਮੁਖੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਾਇਰਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਫ਼ਲ ਪੈਂਤੜੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ "ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆ ਵਿੱਚ ਤੋੜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ" ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਡਾ. ਜਮੀਲ ਦਸਦੇ ਹਨ," ਦੂਜਾ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਲੌਕਡਾਊਨ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਕਾਰਗਰ ਹੋਵੇਗਾ।'' ਡਾ. ਸ਼ਾਮਿਕਾ ਰਵੀ ਦੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਰੇਕ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


فقد حصل دونالد ترامب على أكثر من 70 مليون صوت محققاً ثاني أكبر حصيلة للأصوات الانتخابية في التاريخ الأمريكي وهو ما ما يزيد عن 47% من الأصوات على المستوى الوطني، ويبدو أنه قد فاز بأربع وعشرين ولاية من بينهم الولايتان المفضلتنان لديه فلوريدا وتكساس. يتمتع ترامب يشعبية غير عادية في مساحات شاسعة من بلاده، واتصال عميق بالآلاف من أنصاره أوصلهم إلى شعور بالإخلاص يشبه العبادة. وبعد أربع سنوات في البيت الأبيض، درس أنصاره التفاصيل الدقيقة لفترة رئاسته ووافقوا بحماس على شروطه وأحكامه. وينبغي على أي تحليل لنقاط ضعفه السياسية في انتخابات 2020 أن يقر كذلك بعناصر قوته السياسية. مواضيع قد تهمك نهاية غير أنه مُني بالهزيمة، وأصبح واحداً من بين أربعة رؤساء سابقين فقط في العصر الحديث ممن لم يتم انتخابهم لولاية ثانية، فضلاً عن كونه أول رئيس يخسر التصويت الشعبي في جولتين انتخابيتين متعاقبتين. يرجع فوز دونالد ترامب بالرئاسة عام 2016 جزئياً إلى أنه كان مرشحاً مخالفاً للأعراف السائدة وغريباً عن المؤسسة السياسية، ومستعداً لقول ما لم يكن ممكناً قوله في السابق. لكن خسارته للرئاسة في 2020 ترجع جزئياً أيضاً إلى نفس الأسباب: أنه كان مرشحاً مخالفاً للأعراف السائدة وغريباً عن المؤسسة السياسية، ومستعداً لقول ما لم يكن ممكناً قوله في السابق. ورغم أن الكثيرين من قاعدة ترامب الانتخابية ربما كانوا ليصوتون لصالحه حتى وإن أطلق النار على شخص في شارع فيفث أفنيو بنيويورك- في إشارة إلى العبارة التي قالها ترامب قبل أربع سنوات متفاخراً بحجم أنصاره- فإن أخرين ممن أيدوه قبل أربع سنوات ابتعدوا عنه بسبب سلوكه العدواني. وكان هذا صحيحاً بشكل خاص في الضواحي. قدم بايدن أداءً أفضل مقارنة بهيلاري كلينتون المرشحة الديمقراطية في انتخابات 2016 في 373 مقاطعة من مقاطعات الضواحي، ما ساعده في استعادة السيطرة على ولايات حزام الصدأ الثلاث بنسلفانيا وميتشيغان وويسكونسن، ومكنه من الفوز بجورجيا وأريزونا. في حين يعاني ترامب من مشكلة مع نساء الضواحي على الأخص. وشاهدنا مجدداً في الانتخابات الرئاسية 2020 ما رأيناه في انتخابات التجديد النصفي للكونغرس عام 2018، حين أصبح عدد أكبر من الجمهوريين المتعلمين تعليماً عالياً - والذين صوت بعضهم لترامب قبل أربع سنوات مستعدين وقتها لإعطائه فرصة - يعتقدون أن فترة رئاسته كانت أبعد ما تكون عن الرئاسة. ومع أنهم تقبلوا كونه شخصاً غير تقليدي، فقد وجد كثيرون أن طريقته التي تحدى بها الكثير من العادات والأعراف السلوكية كانت غير مقبولة ومسيئة في الغالب. انزعج هؤلاء من عدوانيته، ومن تأجيجيه للتوترات العرقية، واستخدامه لغة عنصرية في التغريدات المسيئة للملونين، وفشله في بعض المناسبات في إدانة مزاعم تفوق العرق الأبيض وتخليه عن الحلفاء التقليديين لأمريكا وإعجابه بالرجال بالسلطويين مثل فلاديمير بوتين. أثار كذلك تفاخر ترامب بكونه "عبقرياً متوازناً للغاية" وما شابه ذلك من تعليقات إنزعاج هذه الفئة من مؤيديه، فضلاً عن ترويجه لنظريات المؤامرة، واستخدامه الفاظاً جارحة بحيث بدا كزعيم عصابة إجرامية، مثل وصفه لمحاميه السابق مايكل كوهين -الذي توصل لاتفاق مع المدعين الفيدراليين- بأنه "جرذ". كما أثارث سلطويته المتنامية، والتي تجلت في رفضه قبول نتيجة الانتخابات، سخرية معارضيه. ولعل أحدى اللقطات المعبرة بالنسبة لي كانت في مدينة بيتسبرغ، حين تحدثت إلى تشاك هاونستاين الذي كان مؤيداً لترامب عام 2016 ثم صوت لبايدن. وقال لي من أمام منزله "الناس تشعر بالإرهاق. يريدون أن يروا الحياة الطبيعية تعود للبلاد، يريدون أن يروا الالتزام، يريدون أن يروا الكراهية تتوقف، يريدون أن يروا هذا البلد موحدا. وكل هذا من شانه أن يأتي بجو بايدن إلى الرئاسة". تمثلت إحدى مشكلات ترامب السياسية في أنه لم يستطع توسيع نطاق تأييده خارج قاعدته المركزية، حتى أنه لم يحاول جاهداً أن يفعل ذلك. ففي عام 2016 فاز بثلاثين ولاية وحكم البلاد في أغلب الأوقات كما لو كان رئيساً لأمريكا الجمهورية الحمراء فقط. ولم يحاول الرئيس الأكثر إثارة للانقسام على مدى 100 عام أن يجتذب أمريكا الزرقاء، أي الولايات العشرون التي صوتت لصالح هيلاري كلينتون. أنصار ترامب خلال مظاهرة تأييد له وبعد أربع سنوات مرهقة، أراد الكثير من الناخبين رئاسة هادئة، شخصاً يشغل البيت الأبيض ويتصرف بطريقة اكثر تقليدية. فقد سئموا الشتائم الطفولية، واللغة القبيحة والمواجهة التي لا تتوقف، وأرادوا العودة إلى نوع من الحياة الطبيعية. ولم تكن انتخابات 2020 تكراراً لانتخابات 2016. فهذه المرة كان ترامب الرئيس الحالي وليس المتمرد. فقد كان عليه أن يدافع عن نفسه في مواقف عدة، بما في ذلك سوء إدارته لتفشي وباء كورونا الذي أودى بحياة أكثر من 230 ألف أمريكي بحلول يوم الانتخابات. وفي ظل عهد التحزب السلبي، حين تكون السياسة غالباً مدفوعة باحتقار المعارضة، لم يعد ترامب في مواجهة مرشح لم يتمتع بالشعبية مثل هيلاري كلينتون. كان من الصعب تشويه صورة جو بايدن، ولعل هذا هو السبب جزئياً وراء حرص مؤسسة الحزب الديمقراطي على جعله مرشحها الرئاسي. كما أنجز الرجل -الذي ينتمي لتيار الوسط داخل الحزب الديمقراطي والبالغ من العمر 77 عاماً - المهمة التي أوكلت إليه، وهي انتزاع أصوات الطبقة العاملة البيضاء في ولايات حزام الصدأ. ويقود السؤال حول سبب خسارة ترامب للرئاسة إلى سؤال آخر أكثر إثارة للاهتمام والنقاش، وهو متى خسر ترامب الرئاسة؟ هل حدث ذلك فور انتصاره عام 2016، حين ثارت شكوك هؤلاء الذين صوتوا له احتجاجاً على المؤسسة السياسية في واشنطن متمثلة في هيلاري كلينتون؟ فعلى أي حال، لم يكن الكثيرون منهم يتوقعون فوزه على الإطلاق. هل حدث ذلك في الساعات الأربع والعشرين الأولى من رئاسته، حينما أدلى بخطاب تنصيبه مشيراً إلى ما وصفه بـ"المذبحة الأمريكية" مصوراً البلاد بأنها تقترب من واقع مرير أغلقت فيه المصانع وشُرد العمال وسُرقت ثروات أبناء الطبقة الوسطى، قبل أن يتحدث عن حجم جمهوره ويتعهد بمواصلة استخدام موقع تويتر؟ فمع غياب شمس يومه الأول في السلطة، اتضح أكثر أن دونالد ترامب سيسعى لأن يغير في شكل الرئاسة أكثر مما غيرت هي في شكله. هل كان أمراً تراكميا، أي ككرة الثلج في ظل الكثير من الفضائح والاتهامات وتغيير الموظفين والفوضى؟ أم كان الأمر نتيجة لفيروس كورونا، وهي أكبر أزمة اجتاحت رئاسته؟ فقبل وصول الفيروس للبلاد، كانت المؤشرات الحيوية السياسية لترامب قوية. فقد نجا من المحاكمة تمهيداً لعزله. ووصلت نسب تأييده لأعلى مستوياتها وهو 49%. وكان يمكنه أن يتفاخر باقتصاد قوي وأفضلية شغله المنصب، وهما عاملان يضمنان لأي رئيس ولاية ثانية. فالانتخابات الرئاسية غالباً ما تثير تساؤلاً بسيطأً، هو هل البلاد الآن في وضع أفضل مما كانت عليه قبل أربع سنوات. لكن بعد تفشي وباء كورونا، وما تلا ذلك من أزمة اقتصادية، صار إثبات ذلك شبه مستحيل. لكن من الخطأ القول إن فيروس كورونا حكم على رئاسة ترامب بالفشل لا محالة. فالرؤساء غالباً ما يخرجون من الاضطرابات الوطنية أقوى. ويمكن للأزمات في كثير من الأحيان أن تبرز القدرات الهائلة. كان هذا صحيحاً بالنسبة لفرانكلين ديلانو روزفلت الذي أدى إنقاذه لأمريكا من الكساد العظيم إلى جعله محصناً سياسيا. كما أدى رد فعل جورج دبليو بوش على هجمات 11 سبتمبر/ أيلول إلى تعزيز شعبيته وساعده على الفوز بولاية ثانية. لذا فإنه لم يكن من المفترض بأي حال من الأحوال أن يقضي فيروس كورونا على دونالد ترامب. وإنما أسهمت معالجته الفاشلة للأزمة في سقوطه. ومع ذلك، فمن المهم أن نتذكر أن ترامب ظل قادراً على البقاء سياسياً حتى النهاية، رغم أن البلاد تواجه أسوأ أزمة صحية عامة منذ أكثر من 100 عام، وأكبر أزمة اقتصادية منذ ثلاثينيات القرن الماضي، وكذلك أوسع اضطرابات عرقية منذ أواخر ستينيات القرن الماضي. سيتوق إلى عودة دونالد ترامب الكثيرون في أمريكا الحمراء ومن أنصار تيار محافظ هيمن عليه. وسيظل ترامب شخصية مهيمنة على الحركة المحافظة لسنوات قادمة. ويمكن أن يصبح للترامبية تأثيرات عميقة على التيار الأمريكي المحافظ كالريغانية (في إشارة إلى الرئيس الأمريكي الأسبق رونالد ريغان). وسيظل ترامب رمزاً يثير الانقسام الحاد، وقد يخوض الانتخابات مجدداً عام 2024. فهذه الولايات غير المتحدة لم تصبح فجأة متحدة من جديد، وذلك لأسباب عدة منها أن الكثير من الأمريكييين يضمرون مشاعر متباينة لترامب بدءاً من الإخلاص له حتى الكراهية المقيتة. وبلاشك لن يكون هذا آخر ما تسمعه أو تراه أمريكا بشأن أكثر رئيس غير تقليدي في تاريخها.

ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ 7 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦਾ 47 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ 24 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਹੇਤੇ ਰਾਜ ਫਲੋਰਿਡਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਪਕੜ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਾਉਣ ਸੰਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜੋਸ਼ ਸਹਿਤ ਆਪਣੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਸਾਲ ਹੀ ਰਹਿ ਸਕੇ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਦੌੜ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨਪਿਆਰਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵੋਟਾਂ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦਾ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਲਈ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਬਾਹਰੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜੋ ਇਹ ਕਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਕੁਝ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ 2020 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦਾ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਲਈ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਨੇ 373 ਉਪਨਗਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਊਂਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਅਤੇ ਵਿਸਕੌਸਿਨ ਦੇ ਰਸਟ ਬੈਲਟ ਸੂਬਿਆਂ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰਜੀਆ ਅਤੇ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ। ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਉਪਨਗਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਅਸੀਂ 2018 ਦੀਆਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਅਸੀਂ 2020 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ-ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਅਤ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸਲੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਹਫ਼ਾਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟਵੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸਲਵਾਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਗੋਰਿਆਂ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਤਲਖ਼ੀ ਵਧੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਵਰਗੀਆਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ-ਬੁੱਧ" ਕਹਿਣਾ ਅਤੇ ਕੰਸਪੀਰੇਸੀ ਥਿਊਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇਣਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਸਰਗਨਾ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਵਕੀਲ ਮਾਈਕਲ ਕੋਹੇਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ 'ਇੱਕ ਚੂਹਾ' ਤੱਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਲੋਚਕ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਵੀ ਕਿਹਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪਲ ਪਿਟਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚੱਕ ਹਾਓਨਸਟਾਈਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਉਹ ਟਰੰਪ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਸਨ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਬਾਇਡਨ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਲੋਕ ਥੱਕ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਲੀਨਤਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਾਉਣਗੇ।'' ਟਰੰਪ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਧਾਰ, ਆਪਣੇ ਕੱਟੜ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਵਧਾ ਸਕੇ। ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੀ ਕੀਤੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 30 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਅਮਰੀਕਾ (ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਸੂਬੇ) ਦੇ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹੋਣ। ਪਿਛਲੇ 100 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗਿਣੇ-ਮਿੱਥੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫੁੱਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲੂ ਅਮਰੀਕਾ (ਜਿੱਥੇ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਸ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੋਟਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਬੇਹੂਦਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਅੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। 2020 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ 2016 ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ ਨਾ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ। ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ: ਹੋਟਲ ਤੇ ਕੈਸੀਨੋ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਰਹੇ ਟਰੰਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਗਲਤ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ 230,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਆਸਤ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾ ਕੇ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਟਰੰਪ ਲਈ ਬਾਇਡਨ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਇਸ 77 ਸਾਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਨੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਕਿਉਂ ਗਵਾਇਆ? ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਹੈ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਕਦੋਂ ਖੋ ਦਿੱਤਾ? ਕੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2016 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਰੰਪ ਤਤਕਾਲੀ ਸੱਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵੋਟ ਪਾਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਉੱਪਰ ਆਉਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ 'ਅਮੈਰਿਕਨ ਕਾਰਨੇਜ' ਦਾ ਉਦਘਾਟਨੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ- ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਰਗੀਆਂ ਤੋਂ ਖੋਹੇ ਪੈਸੇ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁਣਗੇ। ਕੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਬਹੁਤ ਬਦਨਾਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਾਰਨ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਦ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਜਾਂ ਇਹ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਜੋ ਇੱਥੇ ਵਾਇਰਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੰਪ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪੱਧਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ ਟਰਾਇਲ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਰੇਟਿੰਗ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ - 49 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛਲੀ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੱਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਾਨਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ ਉਭਰਦੇ ਹਨ। ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਮਹਾਂ-ਮੰਦੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ। 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਰਜ ਬੁਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰਮਨਪਿਆਰਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਕੋਵਿਡ ਨਾਲ ਟਰੰਪ ਦੀ ਨਜਿੱਠਣ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇੰਝ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰਕ ਰਹੇ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ 100 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, 1930ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਸਲੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੈੱਡ ਅਮੈਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਤਰਸਦੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਟਰੰਪਵਾਦ ਅਮਰੀਕੀ ਰੂੜੀਵਾਦ 'ਤੇ ਉਹੀ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਰੀਗਨਵਾਦ ਦਾ। ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੂਬੇ ਅਚਾਨਕ ਫਿਰ ਤੋਂ ਇਕਜੁੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕਨ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਫ਼ਰਤ ਤੱਕ ਟਰੰਪ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਗੇ। ਦੇਸ਼ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


رجال الشرطة اعتقلوا نافانلي خلال مشاركة في مسيرة احتجاجية بوسط موسكو وحاول متظاهرون منع سيارة الشرطة من نقل نافانلي بعيدا عن موقع الاحتجاجات. وانضم آلاف الأشخاص إلى مظاهرات في جميع أنحاء البلاد للمطالبة باستقالة رئيس الوزراء الروسي ديمتري ميدفيديف بسبب اتهامات بالفساد. وانتشرت قوات الشرطة بأعداد كبيرة للسيطرة على هذه الاحتجاجات في العاصمة الروسية. وأظهرت لقطات تلفزيونية متظاهرين وهم يهتفون "يسقط بوتين"، "وروسيا بدون بوتين"، و"بوتين لص." الآلاف تجمعوا في موسكو للمشاركة في الاحتجاجات ضد الفساد متظاهرون يعترضون طريق الحافلة التي تُقل نافانلي في موقع الاحتجاجات واعتقل نافانلي فور وصوله لموقع الاحتجاج، حسبما ذكرت وسائل إعلام روسية. ودعا المعارض الروسي البارز في تغريدة له على موقع تويتر المتظاهرين إلى مواصلة الاحتجاج. وقال باللغة الروسية: "أيها الرجال، إنني بخير. ليس هناك حاجة للقتال من أجل إنهاء اعتقالي. اكملوا مسيرتكم (الاحتجاجية) على تفرسكايا (شارع موسكو الرئيسي). قضيتنا اليوم هي النضال ضد الفساد." ويُعرف عن اليكسي نافانلي حملته لمكافحة الفساد والتي استهدفت مسؤولين كبار مقربين من الرئاسة الروسية (الكرملين). ويُحظر على نافانلي الترشح لمنافسة بوتين في الانتخابات المقررة العام المقبل بعد إدانته في قضية قال إنها ذات دوافع سياسية.

ਅਲੈਕਸੀ ਨੈਵੇਲਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਆਗਾਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੈਵੇਲਨੀ ਨੇ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਧਰਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਛਾਪਾ ਮਾਰ ਕੇ ਕੁੱਝ ਉਪਕਰਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਏ ਸਨ। ਪੂਰੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ 180 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਨੈਵੇਲਨੀ ਪੂਤਿਨ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਨੈਵੇਲਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੂਤਿਨ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਵਿਟਰ ਹੈਂਡਲ 'ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਲਿਟਾਉਂਦੇ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, "ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣਾ ਬੇਅਰਥ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਆਓ ਤੇ ਮੇਰੀ ਥਾਂ ਲਓ।" ਰੂਸ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਨੇ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਸਕੋ ਤੇ ਸੈਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ਬਰਗ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਨੈਵੇਲਨੀ ਦੇ ਸੰਗਠਨ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨੈਵੇਲਨੀ ਦੀ ਭ੍ਰਿਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਮਾਸਕੋ ਵਿਚਲੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ। ਯੂ ਟਿਊਬ 'ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛਾਪਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੈਵੇਲਨੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਔਜ਼ਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਨੈਵੇਲਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਆਗਾਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਹੀ ਬਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੂਸ ਨੇ ਹਥੌੜੇ ਅਤੇ ਦਾਤੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਕੌਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ? ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨੈਵੇਲਨੀ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨੈਵੇਲਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪੂਤਿਨ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ ਗਈ ਹੈ। 2011-12 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੈਵੇਲਨੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੀ ਹੈ ਟਰੰਪ 'ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ 'ਰਿਸ਼ਤੇ' ਦਾ ਵਿਵਾਦ? 'ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 9 ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰੇ 'ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਜੰਟ' ਐਲਾਨੇ' (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।


ورفعت واشنطن التعريفات على بضائع صينية إلى 25 في المئة من 10 في المئة، وتعهدت بكين بالرد بالمثل. وقالت الصين إنها "تأسف بشدة" لاتخاذ الولايات المتحدة هذه الخطوة، وتعهدت بأن تتخذ "تدابير مضادة ضرورية". ويأتي ذلك بينما يحاول مسؤولون رفيعو المستوى من الجانبين إنقاذ اتفاق تجاري في واشنطن. وبدا في الآونة الأخيرة أن الولايات المتحدة والصين اقتربتا من إسدال الستار على شهور من التوترات التجارية. وأكدت وزارة التجارة الصينية على موقعها الإلكتروني صدور قرار واشنطن بزيادة التعريفات. وقالت في بيان: "تنعقد الآمال على أن يعمل الجانبان الأمريكي والصيني معا ... لحل مشكلات قائمة عبر التعاون المشترك والتشاور". والتعريفات هي ضرائب يدفعها مستورِدون على بضائع أجنبية؛ وعليه فإن التعريفات التي نسبتها 25 في المئة ستدفعها الشركات الأمريكية التي تجلب بضائع صينية إلى الولايات المتحدة. وسجلت أسواق الأسهم الصينية ارتفاعا الجمعة؛ فارتفع مؤشر هانغ سينغ بنسبة واحد في المئة واقترب مؤشر شنغهاي المركب من اثنين في المئة ارتفاعا. وكانت أسواق الأسهم في وقت سابق من هذا الأسبوع شهدت انخفاضا بعد إعلان الرئيس الأمريكي دونالد ترامب عن زيادة التعريفات الأحد الماضي. وكانت الولايات المتحدة فرضت العام الماضي تعريفات نسبتها 10 في المئة على ما قيمته مئتي مليار دولار من البضائع الصينية التي تضمنت الأسماك والحقائب والملابس والأحذية. وكان من المقرر أن تزيد التعريفات في بداية العام الجاري، لكن ذلك أُرجئ مع إحراز المفاوضات تقدّما. ما الذي ستحدثه زيادة التعريفات من أثر؟ ألقت الحرب التجارية بين الولايات المتحدة والصين بظلالها على الاقتصاد العالمي على مدار العام الماضي وأوجدت حالة من الارتياب في عالم الأعمال ولدى المستهلكين. وعلى الرغم من أن ترامب قلل من شأن أثر التعريفات على الاقتصاد الأمريكي، إلا إن زيادتها قد تؤثر على بعض الشركات الأمريكية وكذلك المستهلكين الذين قد تُحمّلهم الشركات جزءا من التكلفة، كما يرى محللون. وأعلنت غرفة التجارة الأمريكية في الصين، في بيان، التزامها بمساعدة الجانبين في الوصول إلى حل "مستدام"، قائلة: "رغم إحباطنا حيال زيادة التعريفات، إلا إننا ندعم الجهود القائمة من الجانبين للتوصل إلى اتفاق قوي ونافذ يحلّ القضايا الأساسية والهيكلية التي طالما واجهها أعضاؤنا في الصين". كيف ستؤثر زيادة التعريفات على سير المفاوضات؟ رغم ما شهده هذا الأسبوع من تصعيد للتوترات، إلا إن هناك محادثات أجريت أمس الخميس بين نائب رئيس الوزراء الصيني ليو هي والممثل التجاري للولايات المتحدة روبرت لايتهايزر، ووزير الخزانة الأمريكي ستيفن منوتشين. وأعلن متحدث باسم البيت الأبيض أن مسؤولين أمريكيين اتفقوا مع نائب الرئيس الصيني على استئناف المحادثات صباح الجمعة، بحسب تقارير إعلامية. وعلى الرغم مما ساد مؤخرا من ارتفاع للآمال بشأن إحراز تقدم على صعيد المحادثات التجارية، إلا إن القضايا الشائكة التي اكتنفت الطريق أظهرت ثباتا. ومن بين تلك القضايا ما يتعلق بحماية الملكية الفكرية، وكيفية دَحْر التعريفات على وجه السرعة، وكيفية فَرْض اتفاق. لماذا تتحارب الولايات المتحدة والصين تجاريا؟ دأب الرئيس الأمريكي ترامب على مهاجمة الصين، منتقدا عدم التوازن التجاري بين البلدين وقواعد الملكية الفكرية الصينية، والتي يراها ترامب معوقا أمام الشركات الأمريكية. ويرى البعض في الصين أن الحرب التجارية جزء من محاولة أمريكية لكبح جماح الصعود الصيني، في ظل خشية حكومات غربية من تنامي نفوذ الصين عالميا. وقد فرضت الدولتان، كلّ على الأخرى، تعريفات على بضائع بمليارات الدولارات. ولا يزال الوضع مرشحا لمزيد من التصعيد. وقد ألمح ترامب إلى فرض رسوم نسبتها 25 في المئة على بضائع صينية بقيمة 325 مليار دولار. ولا يزال الدافع وراء اتخاذ الرئيس الأمريكي تلك الخطوة، والتي يبدو أنها فاجأت الصين، غير واضح. وقبيل المباحثات، أعلن ترامب أن الصين "نقضت الاتفاق" وستدفع الثمن. وحذر صندوق النقد الدولي من أن هذا التصعيد "يهدد الاقتصاد العالمي". وفي بيان، قال الصندوق الذي يستهدف تأمين الاستقرار المالي العالمي: "كما قلنا من قبل، الكل يخسر في الصراعات الممتدة"، داعيا إلى حل عاجل.

ਇਹ ਟੈਰਿਫ਼ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ 6000 ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਬੈਗ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਕਪੜਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜਦੋਂਕਿ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਰਟ ਘੜੀਆਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ। ਚੀਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੋਰ ਟੈਰਿਫ਼ ਲਾਇਆ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਇਹ ਟੈਕਸ 24 ਸਿਤੰਬਰ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਜੋ ਕਿ 10 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ 25 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਲਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕਿਉਂ ਲਾਇਆ ਟੈਕਸ? ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵੇਂ ਟੈਕਸ ਚੀਨ ਦੇ 'ਅਨਿਯਮਤ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ' ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਰਿਫ਼ ਚੀਨ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ 6000 ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ "ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਹਰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਪਰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਚੀਨ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਚੀਨ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਤੁਰੰਤ ਤੀਜ਼ੇ ਗੇੜ ਵੱਲ ਵਧੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋਏਗਾ ਹੋਰ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣਾ ਜੋ ਕਿ 267 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਨ ਦੇ ਬਰਾਮਦ ਤੇ ਵਾਧੂ ਟੈਕਸ ਲੱਗ ਜਾਏਗਾ। ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਲਗਿਆ ਟੈਕਸ? ਅਫਸਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੂਟਕਾਸ, ਹੈਂਡਬੈਗ, ਟੌਏਲੇਟ ਪੇਪਰ ਅਤੇ ਊਨ ਤੇ ਟੈਕਸ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸਮਾਨ 'ਤੇ 200 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਟੈਕਸ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਮੀਟ, ਮੱਛੀ, ਫਲ ਅਤੇ ਚੌਲ। ਚੀਨ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੈਕਸ ਚੀਨ ਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਨ 'ਤੇ 50 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਟੈਰਿਫ ਲਗਾਏ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਇਹ ਟੈਰਿਫ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਗਏ ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਵੋਟਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਟੀਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦਗੀ ਉੱਤੇ ਟੈਰਿਫ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਵੱਡਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਦਰਾਮਦ (IMPORT) ਟੈਕਸ 'ਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ 'ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ'। ਭਾਰਤ ਨੇ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਉੱਤੇ ਡਿਊਟੀ ਦੀ ਦਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਬ, ਬਦਾਮ, ਅਖਰੋਟ, ਛੋਲੇ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖਾਣਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਟਰੇਡ ਵਾਰ ਦਾ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਤੇ ਅਸਰ ਦਰਾਮਦ ਉੱਤੇ ਡਿਊਟੀ ਦੀ ਦਰ 20 ਫੀਸਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 90 ਫੀਸਦ ਤੱਕ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਬਦਾਮ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਕਸ 35 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਸੀ ਹੁਣ ਇਹ ਟੈਕਸ 42 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਬਦਾਮ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ 100 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਟੈਕਸ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉਸ 'ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਟੈਕਸ 120 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وقد قللت وسائل الإعلام الإيرانية من أهمية فخري زاده ووصفته بأنه عالم وباحث شارك في جهود تطوير "معدات اختبار محلية لكوفيد 19". كما غرد مارك فيتزباتريك زميل المعهد الدولي للدراسات الاستراتيجية في لندن والمتابع عن قرب لبرنامج إيران النووي قائلاً: "برنامج إيران النووي تجاوز بكثير مرحلة الاعتماد على شخص واحد". غير أننا نعلم أن فخري زاده حين تعرض للهجوم كان بصحبة عدد كبير من الحراس الشخصيين، مما يشير إلى مدى الجدية التي كانت إيران تتعامل بها مع مسألة تأمين حمايته. لذا، يبدو أن الدافع وراء اغتياله كان سياسياً أكثر من كونه متصلاً بأنشطة إيران النووية. مواضيع قد تهمك نهاية ماهي خيارات طهران في الرد على اغتيال محسن فخري زاده؟ من وراء اغتيال محسن فخري زادة؟ محسن فخري زاده كان مدير منظمة البحث والابتكار التابعة لوزارة الدفاع الإيرانية ويبرز هنا دافعان: الأول هو تقويض التحسن المحتمل في العلاقات بين إيران وإدارة الرئيس الأمريكي المنتخب جو بايدن، والثاني هو تشجيع إيران على الانخراط في عمل انتقامي. "يمر الأعداء بأسابيع عصيبة"، هكذا قال الرئيس الإيراني حسن روحاني في أول تعليق على عملية الاغتيال. وأضاف "هم يدركون أن الموقف العالمي يتغير، ويحاولون أن يستغلوا هذه الأيام لخلق ظروف غير مستقرة في المنطقة". ومن الواضح أن روحاني حين يشير إلى "أعداء" إيران، أنه يتحدث عن إدارة ترامب وإسرائيل والسعودية. وإسرائيل والسعودية، على السواء، تشعران بالقلق حيال المد المتغير للسياسة في الشرق الأوسط وتبعات ذلك عليهما بمجرد تولى الرئيس المنتخب جو بايدن المنصب. وكان بايدن قد أوضح خلال حملته الانتخابية أنه يأمل في العودة للانضمام للاتفاق النووي الإيراني الذي تفاوض بشأنه الرئيس السابق باراك أوباما عام 2015 وتخلى عنه سلفه دونالد ترامب عام 2018. هل يهدف اغتيال فخري زادة إلى تقويض الاتفاق النووي الإيراني؟ يقول مسؤولون إن فخري زاده أصيب خلال الهجوم وتوفي لاحقاً في المستشفى وتفيد تقارير بأن مخاوف إسرائيل والسعودية بشأن إيران نوقشت خلال ما وصفته وسائل إعلام إسرائيلية باجتماع سري بين رئيس الوزراء الإسرائيلي بنيامين نتنياهو وولي العهد السعودي محمد بن سلمان في نيوم يوم الأحد الماضي. وقد نفى وزير الخارجية السعودي انعقاد هذا المؤتمر. بينما أشارت تقارير إلى أن نتنياهو لم ينجح في إقناع ولي العهد السعودي بتطبيع العلاقات بين البلدين. وحين هاجم المسلحون الحوثيون المدعومون من إيران منشأة تابعة لشركة النفط السعودية العملاقة أرامكو في مدينة جدة المطلة على البحر الاحمر يوم الاثنين، ربما كانت فرصة لتوجيه اللوم للسعوديين. فقد تفاخرت وسائل الإعلام المتشددة في إيران بـ" الهجوم البطولي باستخدام صاروخ القدس- 2 الباليستي" الذي نفذه الحوثيون. وقالت وكالة أنباء مهر " كانت خطوة استراتيجية في توقيت جيد بالتزامن مع الاجتماع السعودي الإسرائيلي، كي تحذرهم من سوء تقدير تحركاتهم". وقد شاركت الولايات المتحدة السعوديين الغضب حيال الهجوم. وكان مستشار الأمن القومي الأمريكي السابق جون بولتون قد شرح في كتابه The Room Where It Happened, (الغرفة التي شهدت ما حدث) كيف رأت إدارة ترامب الدعم الإيراني للحوثيين بوصفه"حملة ضد المصالح الأمريكية في الشرق الأوسط". وقد أفادت تقارير بأن اجتماع نيوم المذكور جاء بترتيب من وزير الخارجية الأمريكي مايك بومبيو، الذي توجه قبلها إلى قطر والإمارات، حيث كانت إيران الموضوع الرئيسي للمناقشات. وقبل أسبوعين سأل الرئيس ترامب كبار مستشاريه عن إمكانية القيام بعمل عسكري ضد منشأة نووية رئيسية في إيران، بحسب ما ذكرته وسائل إعلام أمريكية. وبدا حينها أنه يبحث عن مواجهة مع إيران قبل رحيله. و كان الرئيس ترامب قد تفاخر في يناير/ كانون الثاني الماضي باغتيال الجنرال الإيراني قاسم سليماني في غارة أمريكية بطائرة من دون طيار في العراق، الأمر الذي وصفه المقرر الخاص للأمم المتحدة بأنه عمل "غير قانوني". وقال ترامب "أوقفناه بسرعة، أوقفناه على الفور... بتوجيهاتي". بالتالي من الممكن القول إن الرئيس لا يعارض الاغتيالات كليا. وقد حمل نظيره الإيراني إسرائيل مسؤولية اغتيال فخري زاده. إيران تتهم إسرائيل باغتيال كبير علمائها النوويين متوعدة برد "كالرعد في الوقت المناسب" وتشير عدة تقارير بالفعل إلى أن رئيس الوزراء الإسرائيلي نتنياهو كان واحداً من القادة القليلين في العالم الذين تحدثوا عن هذا العالم بصورة مباشرة. ففي ظهور تلفزيوني عام 2018، تحدث عن الدور الرائد الذي يقوم به فخري زاده في البرنامج النووي لإيران، وحث الناس على أن "يتذكروا هذا الإسم". وعلى الرغم من أن إسرائيل في مأمن لعلمها باستمرار التزام الولايات المتحدة تجاه أمنها في ظل حكم بايدن، لابد وأن قلقاً يساورها لكون مرشحه لمنصب وزير الخارجية أنتوني بلينكن كان داعماً قوياً للاتفاق النووي الإيراني. وربما يقود نهج بلينكن حيال الشرق الأوسط إلى مزيد من الفرص للفلسطينيين. فقد انتقد قرار ترامب بنقل السفارة الأمريكية من تل أبيب إلى القدس، رغم أن بايدن قال إنه لن يتراجع عن ذلك. إيران تراجعت عن بعض التزاماتها النووية الرئيسية رداً على العقوبات التي فرضها الرئيس ترامب وفي طهران، دعا المرشد الأعلى الإيراني أية الله على خامنئي إلى "عقاب حاسم" لأولئك المسؤولين عن اغتيال فخري زاده. وأشار رئيس مجلس تشخيص مصلحة النظام محسن رضائي إلى وجود ثغرات أمنية واستخباراتية. وقال: "يتعين على وكالات الاستخبارات الإيرانية رصد المتسللين ومصادر أجهزة التجسس الأجنبية، وإحباط تشكيل فرق اغتيال". وبالفعل تساءل الكثير من الإيرانيين على وسائل التواصل الاجتماعي عن كيفية اغتيال شخص يحظى بحراسة قوية في وضح النهار رغم الخطاب التي تتمسك به إيران بشأن تفوقها العسكري والاستخباراتي. والآن، بينما تستعد إدارة ترامب للمغادرة، وتفقد إسرائيل والسعودية حليفهما الرئيسي، تتطلع إيران لاحتمال تخفيف العقوبات من قبل إدارة بايدن، ولإعطائها فرصة لإعادة بناء اقتصادها. وعلى هذا النحو، سيكون اللجوء إلى خيار الانتقام غير منطقي. الدكتورة معصومة طرفة باحثة في كلية لندن للاقتصاد وكلية الدراسات الشرقية والأفريقية، ومتخصصة في سياسات إيران وأفغانستان وآسيا الوسطى. وكانت في السابق مديرة الاتصالات الاستراتيجية التابعة للأمم المتحدة في أفغانستان.

ਇਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਫ਼ਾਖ਼ਰੀਜ਼ਾਦੇਹ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਣਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਇਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਫ਼ਾਖ਼ਰੀਜ਼ਾਦੇਹ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਇਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹਾਲ ਦੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਟੈਸਟ ਕਿਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਸਟ੍ਰੈਟੇਜਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਫ਼ੈਲੋ ਮਾਰਕ ਫਿਟਜਪੈਟ੍ਰਿਕ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ, "ਇਰਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵਕਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਹੱਤਿਆ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਮੰਤਵ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਖ਼ਰੀਜ਼ਾਦੇਹ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਜ਼ਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾਂ ਚਿੰਤਤ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਆਸੀ ਵੱਧ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਹੱਤਿਆ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣ ਰਹੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਦਰਮਿਆਨ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸੁਧਰਨ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ। ਦੂਸਰਾ, ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣਾ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਸਨ ਰੁਹਾਨੀ ਨੇ ਇਸ ਹੱਤਿਆ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, "ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅਪੂਰਣ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।" ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਾਇਡਨ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਰਾਨ ਫ਼ਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ ਇਸਰਾਈਲ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਜਦੋਂ ਰੁਹਾਨੀ ਇਰਾਨ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਇਸਰਾਈਲ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਰਾਈਲ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਧ ਪੂਰਵ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਾਇਡਨ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਰਾਨ ਫ਼ਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਬਰਾਕ ਉਬਾਮਾ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸਰਾਈਲੀ ਮੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸਰਾਈਲ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੰਨਾਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਇਸਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਕਰਾਉਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਨਿਯੋਮ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਐਤਵਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਣਨੀਤਿਕ ਕਦਮ ਸਾਊਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦਰਮਿਆਨ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਾਉਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਕਾਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨੀ ਸਮਰਥਣ ਵਾਲੇ ਹੂਥੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਜੇਦਾਹ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਆਰਾਮਕੋ ਦੀ ਇਕਾਈ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪ੍ਰੈਸਲ ਨੇ ਹੂਥੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ "ਸਾਹਸੀ ਕੁਡਜ਼-2 ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ" ਦੀ ਜੰਮ ਕੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ। ਮੇਹਰ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਇਹ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਿਕ ਕਦਮ ਸੀ। ਸਾਊਦੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹਿਤਰ ਟਾਈਮਿੰਗ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਕਦਮ ਦਾ ਕੀ ਨਤੀਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯੋਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਥਿਤ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਈਕ ਪੋਂਪੀਓ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਇਰਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਠਿਕਾਣੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜੌਨ ਬੋਲਟਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦਾ ਰੂਮ ਵੇਅਰ ਇਟ ਹੈਪੇਂਡ' ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਇਰਾਨ ਦੇ ਹੂਥੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਰਥਣ ਨੂੰ "ਮੱਧ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਹਿੱਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ" ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯੋਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਥਿਤ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਈਕ ਪੋਂਪੀਓ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਤਰ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਅਰਬ ਐਮੀਰਾਤ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਇਰਾਨ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਮੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਰਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਟਿਕਾਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਬਦਲ ਹੈ? ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੱਤਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੇ ਟੌਪ ਮਿਲਟਰੀ ਕਮਾਂਡਰ ਜਨਰਲ ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੀ ਅਰਮੀਕੀ ਡ੍ਰੋਨ ਹਮਲੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕਾਸਿਫ਼ ਸੂਲੇਮਾਨੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਹਮਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੂਐਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਦੂਤ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ" ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਰਕ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨਾਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ, ਇਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਫ਼ਖ਼ਰੀਜ਼ਾਦੇਹ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਪਿੱਛੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦਾ ਹੱਥ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕੇ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਵੇਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਖ਼ਰੀਜ਼ਾਦੇਹ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਫ਼ਖ਼ਰੀਜ਼ਾਦੇਹ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ "ਇਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ।" ਬਲਿੰਕੇਨ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸਮਰਥਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਰਾਈਲ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾ ਮੁਕਤ ਹੈ ਕਿ ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਉਸਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਚਨਬੱਧ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ ਇਸਰਾਈਲ ਨਵੇਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੰਟੋਨੀ ਬਲਿੰਕੇਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਲਿੰਕੇਨ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸਮਰਥਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਧ ਪੂਰਵ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਲਿੰਕੇਨ ਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਫਿਲਸਤੀਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਉਮੀਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਲਿੰਕੇਨ ਇਸਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੂੰ ਤੇਲ ਅਵੀਵ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਯਰੂਸ਼ਲਮ ਲੈ ਜਾਣ ਦੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਅਲੋਚਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਇਡਨ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਮੇਨੀ ਨੇ ਫ਼ਖ਼ਰੀਜ਼ਾਦੇਹ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸੌਂਹ ਖਾਧੀ ਹੈ। ਸੰਯੂਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਅਣਗਹਿਲੀ ਇਰਾਨ ਦੀ ਐਕਸੀਪੈਂਡੀਐਂਸੀ ਕਾਉਂਸਲ ਦੇ ਹੈੱਡ ਮੋਹਸੇਨ ਰੋਜਾਈ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਪਿੱਛੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਅਣਗਹਿਲੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਘੁਸਪੈਠੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਕਈ ਇਰਾਨੀ ਇਹ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਰਾਨ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬਹਿਤਰ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਤੰਤਰ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੰਨੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਹੱਤਿਆ ਕਿਵੇਂ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹੱਤਿਆ ਬਹਾਨੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਟਰੰਪ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਰੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰ ਤੋਂ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਿਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨਾ ਤਰਕਹੀਣ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


أستا خانا هي منسقة المشاهد الحميمية الأولى والوحيدة المعتمدة في الهند وكتبت في مذكراتها التي نشرت مؤخرا أنه طُلب منها خلع ملابسها الداخلية أثناء التصوير لأن "الأبيض يعكس الضوء"، كما أكدوا لها أن المشاهدين "لا يمكنهم رؤية أي شيء". ولكن كما اكتشفت وبقية العالم لاحقا أنه كان بإمكانهم رؤية الكثير. ونفى المخرج بول فيرهوفن ادعاءها، وقال إنها كانت على دراية كاملة بما كان يحدث، بل واتهمها بالكذب. لكن ستون تصر على أنها شعرت بأن ما حدث انتهكها، وأن ذلك الحادث كاد أن يحطمها نفسيا. مواضيع قد تهمك نهاية خمس لحظات رئيسية في حياة شارون ستون تكشفها في مذكراتها التحرش الجنسي وكسر حاجز الصمت فهل كان من الممكن تجنب ذلك الصدام البغيض؟ تقول أستا خانا، "منسقة المشاهد الجنسية والحميمية" الأولى والوحيدة المعتمدة في الهند: "بسهولة، لو كنت هناك، لكنت أعطيتها ملابس داخلية بلون الجلد". في أوائل التسعينيات عندما صُوّر فيلم "غريزة أساسية" لم يكن هناك من يسمع بمنسق المشاهد الجنسية والحميمية، وهو شخص يتم توظيفه لمساعدة الفنانين على الشعور براحة أكبر أثناء تصوير مشاهد العري والجنس. لكنه دور يتم البحث عنه بشكل متزايد منذ حركة "أنا أيضا" في عام 2017 التي سلطت الضوء على تفشي التحرش الجنسي والاستغلال في الصناعات الترفيهية في جميع أنحاء العالم. وقد أعلنت شبكة إتش بي أو في عام 2018 أنها وظفت أول منسق للمشاهد الحميمية فيها في مسلسل "الشيطان" الذي تدور أحداثه حول صناعة الجنس والإباحية في السبعينيات في نيويورك، وجاءت تلك الخطوة بناء على طلب الممثلة إميلي ميد، وقالت الشبكة في وقت لاحق إن جميع برامجها ذات المشاهد الحميمية سيعمل عليها منسق، وسرعان ما حذت منصات أخرى بما في ذلك نتفليكس وأمازون حذوها. ومنذ ذلك الحين، بدأ العديد من الاستوديوهات والمنتجين والمخرجين في استخدام منسقي المشاهد الجنسية والحميمية في موقع التصوير، وقد وصلت رياح التغيير في الأشهر القليلة الماضية إلى الهند أيضا. وتقول خانا ، البالغة من العمر 26 سنة، إن وظيفتها يمكن "مقارنتها بوظيفة مخرج أفلام تشويق ومصمم رقصات، لكنها تختص بالمشاهد الحميمية". وأضافت قائلة لي عبر الهاتف من مومباي: "مثلما يضمن مخرج أفلام الإثارة والتشويق السلامة أثناء المشاهد الخطيرة فإن وظيفة منسق العلاقات الحميمية هي ضمان سلامة المشاهد التي تتضمن محاكاة للجنس والعري والعنف الجنسي". قالت الممثلة والمخرجة بوجا بهات إنه لم يكن هناك منسق مشاهد حميمية في مسلسلها على نتفليكس لكن المخرجة جعلتها تشعر بالراحة وتوضح أن منسقة المشاهد الحميمية تعمل كحلقة وصل بين المخرج والممثلين. وتضيف قائلة: "إن وظيفتي هي التأكد من عدم استغلال الفنانين وكذلك حماية الاستوديوهات، لذلك لا يمكن لأي فنان أن يقول بعد 5 سنوات إنه كانت لديه تجربة سيئة". وتناقش خانا مع الفنانين أمور الرضا والحدود خلال المشاهد الحميمية، وهي تجلب إلى طاقم العمل"الحواجز وأدوات الحفاظ على مواضع العفة". وتحتوي مجموعة أدواتها على أدوات الحفاظ على مواضع العفة واقيات حلمات الصدر وأشرطة الجسم اللاصقة ووسادة صغيرة يمكن إدخالها بين الممثلين لضمان عدم تلامس الأعضاء التناسلية أثناء محاكاة ممارسة الجنس. وتسعى مانداكيني كاكار، وهي منتجة فيلم قصير عن الحيض حاز على جائزة الأوسكار، للحصول على مساعدة خانا لمشروعها القادم "القائم كليا على العلاقة الحميمة"، تقول إن السينما السائدة في الهند تتجنب تقليديا الجنس والعري، حتى التقبيل كان من المحرمات حيث يقول صانعو الأفلام إنهم لا يريدون صنع فيلم غير عائلي. ومع وجود لوائح حكومية صارمة ومجلس رقابة يقظ، وجدت أفلام بوليوود طرقا إبداعية للدلالة على الجنس والحميمية من خلال إظهار زهرتين تتلامسان أو تقبيل الطيور، وإناء من الحليب يغلي لتمثيل العاطفة، وملاءات سرير فوضوية للإشارة إلى ممارسة الجنس. وعلى الرغم من أن القبلات قد وجدت طريقها إلى الأفلام في العقد أو العقدين الماضيين، إلا أنه الآن فقط مع شعبية منصات البث حسب الطلب ومنصات البث المباشر بات الجنس والعُري يشاهد على الشاشات الهندية. لكن بالنسبة للممثلين، وخاصة الشابات الوافدات الجديدات اللائي يتوقع منهن القيام بمشاهد حميمية فإنهن قد يكن عرضة للاستغلال. وتقول أنجالي سيفارامان، عارضة الأزياء التي تحولت إلى ممثلة والتي بدأت مؤخرا تصوير مسلسل النخبة على منصة نتفليكس، إن وجود خانا في مجموعة العمل كان مريحا لها بشكل كبير. وقالت لي: "كنت سعيدة بوجود شخص ما يعتني بي". تقول الممثلة أنجالي سيفارامان إن وجود منسقة المشاهد الحميمية في المجموعة قدم مساعدة كبيرة لها وأضافت قائلة: "كان علي أن أقوم بمشهد جنسي، وهو أمر لم أفعله من قبل قط، مع ممثل قابلته للتو، وكان علي أن أرتدي حمالة صدر رياضية وملابس داخلية لذلك شعرت بأنني شبه عارية، وكنت متوترة للغاية". ومضت تقول: "كنت أيضا غير مرتاحة جدا لتقبيل شريكي في التمثيل لأنه كان غريبا تماما، ولم يكن من السهل علي التحدث إلى المخرج خاصة أنه كان رجلا". وتابعت ضاحكة: "لكن أستا سهلت الأمر كثيرا بالنسبة لي، لقد نقلت قلقي إلى المخرج وتم التخلي عن القبلة، وأثناء مشهد الجنس تم وضع وسادة صغيرة بيننا حتى لا تتلامس الأعضاء التناسلية، لقد كان الأمر غريبا بعض الشيء، لكنني كنت سعيدة بوجود هذه وسادة". وتقول بوجا بهات، نجمة بوليوود التي تحولت إلى صانعة أفلام، في الأيام السابقة كانت الممثلات يذهبن إلى موقع التصوير برفقة أمهاتهن أو مديرات أعمالهن اللواتي عملن كمنسقات مشاهد حميمية بشكل غير رسمي. وقالت إنها اعتمدت على تجربتها الخاصة كممثلة وضاعفتها بالعمل كمنسقة مشاهد حميمية عندما بدأت في إخراج وإنتاج الأفلام. وأضافت قائلة:"بالنسبة إلى المشاهد الحميمة، أختار طاقم العمل الذي لن يجعل الممثلة تشعر بعدم الارتياح لأنه من المهم أن تكون النظرة صحيحة، وفي عام 2002 عندما كنت أصنع فيلم "جسد" ،وهو فيلم إثارة وجنس، أخبرت بيباشا باسو أنه كممثلة لن أطلب منك فعل أي شيء لست مرتاحة له". وتابعت قائلة: "لم يكن في الفيلم عُري لكن كان هناك نشاط جنسي غير مقيد، كان عليها إغواء جون أبراهام، أخبرتها أنه يجب أن يكون ذلك الإغواء مقنعا، لا يمكنك أن تكوني محرجة أو مترددة لكن بوسعك اتخاذ قرار إلى أي مدى تريدين الذهاب في ذلك". وتقول بهات، التي شاركت مؤخرا في بطولة مسلسل بيجومات (سيدات) بومباي على نتفليكس، إنه لم يكن هناك منسق مشاهد حميمية في طاقم العمل، لكن المخرجة ألانكريتا سريفاستافا جعلتها تشعر بالراحة. ومضت تقول: "ناقشت مع ألانكريتا بتفصيل كبير كيف سننفذ المشاهد الحميمية، لقد وثقنا في بعضنا البعض، وثقنا في المخرج والنجوم المشاركين، لم أعد إلى المنزل وأنا أشعر بالضيق أو القذارة". لكنها توافق على أن وجود منسق مشاهد حميمية في طاقم العمل يساعد. وقالت: "إنه تغيير مرحب به، أن تصر الشبكات على وجود منسق مشاهد حميمية في المجموعة، لقد تغيرت الأمور كثيرا، فاليوم لديك خيار تقديم شكوى إذا كنت تشعر بالحرج أو التمييز ضدك أو تواجه تحرشا جنسيا، ذلك أمر مذهل للغاية، إنه كذلك تحول كبير بالمقارنة بالأزمنة السابقة ". ومع ذلك، تقول خانا إنها ليست دائما موضع ترحيب في طاقم العمل. والسبب الأساسي هو أن توظيفها يعني تكلفة إضافية، لكنها تقول إن التعامل مع "الرفض الثقافي" أصعب كثيرا، فالممثلون لا يثقون بها بالضرورة ويخشى المنتجون والمخرجون أحيانا من أنها ستزعجهم. كيف تساعد بوليوود الملايين في الهند في تعلم القراءة؟ بوليوود: صناعة السينما التي "تساعد على محو أمية الملايين" في الهند وقالت خانا: "أخبرني أحد المخرجين ذات مرة أنه يعرف الممثلين الذين يعملون معه، وهم يتسمون بتعاطف كبير، وهم جميعا أصدقاؤه، وقد تحدث إليهم وأخذ الإذن من عائلاتهم، لا لشيء إلا لمجرد تسريحي، فهو لم يستطع رفض وجودي في المجموعة لأن الاستوديو أوصى بذلك وقام المنتجون بتوظيفي، لذلك نقلني إلى الموقع الخارجي للتصوير وجعلني أجلس في شاحنة طوال الوقت". ومضت تقول: "إن ما يحتاجون إلى فهمه هو أنه مثلما تحتاج إلى مخرج للمشاهد الخطيرة في أفلام التشويق، فأنت بحاجة إليّ إذا كانت لديك علاقة حميمية في السيناريو الخاص بك". وتقول بهات إنها لم تتفاجأ بموقف العديد من صانعي الأفلام الهنود التقليديين، فهم بحاجة إلى التغيير إذا أرادوا البقاء على صلة بالتطورات الجديدة. وأضافت قائلة: "إن التغيير يحدث ولكن ببطء. فهناك القليل من أقطاب الصناعة غير مستعدين للتغيير، لكننا بحاجة إلى الدفاع عن بعضنا البعض ودعم بعضنا البعض حتى في مواجهة خطر إغضاب أولئك الأقوياء".

ਆਸਥਾ ਖੰਨਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਟੀਫ਼ਾਈਡ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹਨ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਆਪਣਾ ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ, "ਸਫ਼ੈਦ ਰੰਗ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕੋਰ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ" ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ "ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਣਗੇ"। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪੌਲ ਵਰਸੋਵਨ ਨੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ (ਸ਼ੈਰਨ ਸਟੋਨ 'ਤੇ) ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲਗਾਏ। ਪਰ ਸ਼ੈਰਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨਾਲ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਤੋੜ ਹੀ ਦਿੱਤਾ। ਕੀ ਇਸ ਬੇਸਵਾਦੀ ਭਰੀ ਗਾਥਾ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ? ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਸਰਟੀਫ਼ਾਈਡ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਆਸਥਾ ਖੰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ।" ਬੇਸਿਕ ਇੰਸਟਿੰਕਟ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ 1990ਵਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ, ਕੋਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਗਨ ਜਾਂ ਸੈਕਸ ਸੀਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਬਾਰੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ , ਜਿਸਦੀ 2017 ਦੀ #MeToo ਲਹਿਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਛੇੜਛਾੜ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਐੱਚਬੀਓ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰ ਐਮਿਲੀ ਮੀਡੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀ 1970ਵਿਆਂ ਦੀ ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਪੋਰਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਬਾਰੇ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਇੱਕ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦਿ ਡਿਊਕ', ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੇੜਤਾ ਭਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਉਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਹੋਰ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਜ਼ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈੱਟਫ਼ਲੈਕਸ ਅਤੇ ਐਮਾਜ਼ੌਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਰਾਹ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਟੂਡਿਓਜ਼, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲੈਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹਵਾ ਭਾਰਤ ਵੀ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। 26 ਸਾਲਾ ਖੰਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸੇ ਐਕਸ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਾਂ ਡਾਂਸ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨੇੜਤਾ ਭਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਜ਼ਰੀਏ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ, "ਬਿਲਕੁਲ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਟੰਟਸ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨੇੜਤਾ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਸੈਕਸ, ਨਗਨਤਾ ਅਤੇ ਜਿਣਸੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।" ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਰਮਿਆਨ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਟੂਡੀਓ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਵੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਕਲਾਕਾਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਨਾ ਕਹਿ ਸਕੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾੜਾ ਤਜਰਬਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੰਨਾ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਉਹ ਲੋੜੀਂਦੇ ਬੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਸੰਗ ਲਾਜ ਭਰੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਕਰੌਚ ਗਾਰਡ, ਨਿਪਲ ਪੇਸਟੀਜ਼, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚਿਪਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੇਪਸ ਅਤੇ ਡੋਨਟ ਪਿਲੋ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਨਕਲੀ ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਨਾ ਛੂਹਣ। ਭਾਰਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਮਾਹਵਾਰੀ 'ਤੇ ਬਣੀ ਔਸਕਰ ਜੇਤੂ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮਨਦਾਕਨੀ ਕੱਕੜ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜੋ ਕਿ ਨੇੜਤਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਲਈ ਖੰਨਾ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੱਕੜ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਗ਼ੈਰ-ਪਰਿਵਾਰਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਨੰਗਨਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚੁੰਮਣ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੋ ਫ਼ੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਜਾਂ ਦੋ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦੇ ਦਿਖਾਉਣਾ, ਜੋਸ਼ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਾ ਉਬਲਦਾ ਭਾਂਡਾ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਖਿਲਰੀ ਹੋਈ ਬੈੱਡਸ਼ੀਟ ਦਿਖਾਉਣਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੁੰਮਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਗ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ ਕਿ ਸੈਕਸ ਅਤੇ ਨਗਨਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪਰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨੌਜਵਾਨ ਨਵੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨੇੜਤਾ ਭਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੈੱਟਾਂ 'ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਜਲੀ ਸੀਵਾਰਮਨ, ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਜੋ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨੈੱਟਫ਼ਲਿਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਇਲੀਟ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਖੰਨਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਕੂਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਅੰਜਲੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਇੱਕ ਸੈਕਸ ਸੀਨ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਨਾਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਸ ਮਿਲੀ ਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਪੋਰਟਸ ਬ੍ਰਾਅ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਪਹਿਨਣਾ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨੰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਹਿ ਕਲਾਕਾਰ ਨਾਲ ਚੁੰਮਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅਸਹਿਜ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਾ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਪਰ ਆਸਥਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਗਈ ਅਤੇ ਚੁੰਮਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" ਉਹ ਹੱਸਦਿਆਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਸੈਕਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਡੋਨੱਟ ਸਿਰਹਾਣਾ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਜਣਨ ਅੰਗ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਛੂਹਣ। ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਜੀਬ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ, ਇਹ ਉਥੇ ਸੀ।" ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮਮੇਕਰ ਬਣੇ ਪੂਜਾ ਭੱਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮੈਨੇਜਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਅਣਅਧਿਕਾਰਿਤ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਪੂਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁਗਣਾ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਦਾਕਾਰਾ ਨੂੰ ਅਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਕਿਉਂਕਿ ਸਹੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਰੱਖਣਾ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਿਸਮ, ਇੱਕ ਕਾਮੁਕ ਸਨਸਨੀ ਭਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਬਿਪਾਸ਼ਾ ਬਾਸੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਜ ਨਾ ਹੋਵੋ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਗਨਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੈਕਸੂਐਲਟੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਜੌਹਨ ਅਬਰਾਹਮ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਅਜੀਬ ਜਾਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।" ਭੱਟ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਬੰਬੇ ਬੇਗ਼ਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤਾ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਲੰਕ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੰਟੀਮੇਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਅਸੀਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਕਰਮੀਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਘਰ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਨਹੀਂ ਗਈ।" ਪਰ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਦਾ ਹੋਣਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ। "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਵਾਂ ਜਾਂ ਮੈਨੇਜਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ'' "ਇਹ ਇੱਕ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ ਕਿ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜੀਬ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਵਿਤਕਰਾ ਜਾਂ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦਾ ਬਦਲ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੈ, ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਪੁਲਾਂਘ ਹੈ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਖੰਨਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵਾਧੂ ਖ਼ਰਚਾ। ਪਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਲਾਕਾਰ ਉਸ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਈ ਵਾਰ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਰਹੀ ਹਾਂ। "ਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲਈ ਹੈ' ਬੱਸ ਮੈਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹੋ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਮਨ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਟੂਡੀਓ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਟ 'ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ ਪਰ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਵੈਨ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਈ ਰੱਖਿਆ।" ਆਸਥਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚਾਕੂ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਟੰਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਇੰਟੀਮੇਸੀ ਸੀਨ ਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਹੈ।" ਭੱਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਫ਼ਿਲਮਮੇਕਰਜ਼ ਲਈ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਰਾਹ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਰਾਹ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਢੁੱਕਵੇਂ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।" "ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੌਲੀ। ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਨ ਜੋ ਬੇਰਹਿਮ, ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਿਛਾਂਹ ਖਿੱਚੂ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਇਛੁੱਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਬਣਨ ਦੀ, ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ 'ਤੇ ਵੀ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تشير المعلومات المتوافرة عن الفيروس الغامض إلى أنه ينتمي لعائلة فيروسات كورونا وكشف الفحص المعملي في الصين عن إصابة حوالي 41 شخصا بالفيروس، لكن خبراء في المملكة المتحدة يرجحون أن عدد المصابين حوالي 1700 شخص. وأُعلن عن وفاة مصابيْن بهذا المرض الغامض الذي ظهر في مدينة ووهان الصينية في ديسمبر/ كانون الأول الماضي. وقال أستاذ الطب نايل فيرغوسون: "أصبحت الآن أكثر قلقا بهذا الشأن عن الأسبوع الماضي." وجاءت التقديرات البريطانية لعدد المصابين بالفيروس الغامض نتيجة لتحريات قام بها مركز البحوث الطبية للتحليل الدولي للأمراض المعدية في كلية لندن الملكية الذي يقدم توصياته لعدة جهات رسمية أبرزها الحكومة البريطانية ومنظمة الصحة العالمية. مواضيع قد تهمك نهاية وفرضت سنغافورة وهونغ كونغ فحصا طبيا على المسافرين جوا إليهما من مدينة ووهان الصينية مع إعلان الإدارة الأمريكية إجراءات مماثلة بداية من الجمعة الماضية في مطارات نيويورك، ولوس أنجليس، وسان فرانسيسكو. كيف حُسبت تقديرات أعداد المصابين؟ يتمثل المؤشر الرئيسي لحجم هذه المشكلة الصحية في الحالات المصابة بالفيروس الغامض خارج الصين. ورغم تركز انتشار المرض في مدينة ووهان، اكتشفت حالتان في تايلاند وأخرى في اليابان. وكان هذا هو الأمر الذي أدى إلى تصاعد المخاوف حيال هذه المشكلة، وفقا لفيرغوسون. وأضاف أستاذ الطب المهتم بالفيروس الغامض: "بما أن ووهان نقلت اثلاث حالات عدوى إلى دول أخرى، أرى أن هناك احتمال لأن يفوق عدد المصابين بالفيروس الأرقام المعلنة من قبل السلطات الصينية." ومن المستحيل أن يتم تحديد رقم معين، لكن بدراسة نماذج انتشار العدوى، التي تعتمد على طبيعة الفيروس وعدد السكان المحللين وبيانات الرحلات الجوية، قد تتوافر لدينا صورة أوضح عن العدد التقديري للمصابين. ويخدم مطار ووهان الصيني حوالي 19 مليون راكب، لكن 3400 منهم فقط هم من يستقلون الرحلات الدولية يوميا. وأشارت الحسابات التفصيلية، التي نشرت على حساب مركز التحليل الدولي للأمراض المعدية على موقع التواصل الاجتماعي تويتر قبل النشر في أحد المجلات العلمية، إلى أن عدد المصابين بالمرض غير المعروف يُقدر حتى الآن بحوالي 1700 حالة. فرضت سنغافورة وهونغ كونغ والولايات المتحدة فحصا طبيا على المسافرين إليها جوا من مدينة ووهان الصينية ماذا يعني ذلك؟ قال فيرغوسون: "من السابق لأوانه أن نطلق التحذيرات، لكن قلقي ازداد إلى حدٍ بعيد مقارنة بما كان عليه منذ أسبوع." وقال مسؤولون في الصين إن العدوى بالفيروس الغامض لم تنتقل من شخص لآخر. وأشاروا إلى أن الفيروس لديه القدرة على الانتقال بين فصائل الكائنات الحية وأنه انتقل إلى المصابين من الحيوانات في سوق للمأكولات البحرية والحيوانات البرية في مدينة ووهان. لكن فيرغوسون علق على ذلك قائلا: "لا يبدو لي ذلك منطقيا، فبالنظر إلى ما يتوافر لدينا من معلومات عن فيروسات كورونا، لا أعتقد أن التعرض للحيوانات قد يكون السبب في هذا العدد من الإصابات." ويُعد فهم كيفية انتشار فيروس مكتشف حديثا من أهم العوامل التي تساعد في تحديد مدى خطورته. ما هذا الفيروس الغامض؟ أُخذت عينات فيروسية من المصابين وخضعت لفحص معملي. وتوصلت السلطات الطبية في الصين ومنظمة الصحة إلى أنه من فيروسات كورونا. وفيروسات كورونا هي عائلة كبيرة من الفيروسات، لكن ستة منها فقط هي المعروفة حتى الآن. (والتي تكون سبعة أنواع بعد إضافة الفيروس الصيني الغامض) وتمتد الأعراض التي تظهر على المصاب بفيروسات كورونا من أعراض نزلات البرد، وهي أبسط الأعراض، وحتى الإصابة بمشكلات قاتلة في الجهاز التنفسي أو ما يُعرف باسم السارس الذي قتل 774 شخصا من إجمالي المصابين الذي بلغ 8098 شخصا أثناء انتشار العدوى التي اندلعت من الصين في 2002. وأظهر التحليل الوراثي للفيروس الغامض أنه قريب الشبه جدا من السارس أكثر من أي نوع آخر من فيروسات كورونا. ماذا قال خبراء آخرون؟ قال جيريمي فارار، مدير مركز (ويلكم) الخيري للبحوث الطبية: "هناك الكثير الذي قد نكتشفه عن هذا الوباء." وأضاف: "لا يزال هناك انعدام يقين وفجوات فيما لدينا من حقائق، لكن من الواضح أن هناك مستوى من مستويات الإصابة يتضمن انتقال العدوى من شخص لآخر." وتابع: "بدأنا نسمع عن حالات في الصين ودول أخرى، ووفقا لما توضحه نماذج الانتشار، سوف تكون هناك في الغالب حالات إصابة أخرى في عدد من الدول." وقال جوناثان بول، أستاذ الطب في جامعة نوتنغهام: "المهم أن نعي أنه من الصعب أن نحدد العدد الحقيقي للحالات المصابة حتى تنتشر الاختبارات المعملية لعينات من المشتبه في إصابتهم." وأضاف: "لكن يمكننا أن نأخذ الأمر بجدية حيال الأرقام التقديرية الحالية حتى تتوافر لدينا معلومات أخرى. فمسألة انتقال العدوى من حيوان إلى الإنسان في 41 حالة أمر مبالغ فيه، وأعتقد أن ذلك يحملنا على أن نرجح أن هناك حالات إصابة أكثر من تلك التي تم اكتشافها حتى الآن."

ਇਸ ਰਹੱਸਮਈ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੀਬ 41 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਪਰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 1700 ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਵੂਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 2 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਚੀਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ 6 ਵਾਈਰਸ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸੱਤਵਾਂ ਵਾਇਰਸ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਵੂਹਾਨ ਤੋਂ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਬਚਣ ਦਾ ਉਪਾਅ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਲਕਾ ਜੁਕਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਆਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੇ ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ 8,098 ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 774 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਸੀ। ਵਰਲਡ ਹੈਲਥ ਆਰਗਨਾਈਜੇਸ਼ਨ (WHO)ਦੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਅੰਦਰ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਸੀਐੱਮ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ 'ਚ ਸੀਏਏ ਅਤੇ ਐੱਨਆਰਸੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਤਾ ਪਾਸ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਇਜਲਾਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਨਾਗਰਕਿਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਐੱਨਆਰਸੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਤਾ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਮਤੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਤੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸੀਏਏ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਧਰਮ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 14 ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਹੱਕ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਵੇਗੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਜਿਸਟਰ ਫਾਰ ਪਾਪੁਲੇਸ਼ਨ (NPR) ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਜਿਸਟਰ ਫਾਰ ਪਾਪੁਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਜਿਸਟਰ ਆਫ ਸਿਟੀਜ਼ਨਸ (NRC) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ NPR ਸੰਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਹੀ ਕਰਾ ਸੋਧ ਕਰ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੱਕ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਜਿਸਟਰ ਫਾਰ ਪਾਪੁਲੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਰੋਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"ਵਿਸਥਾਰ 'ਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਦਿਨਕਰ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰੱਦ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਦਿਨਕਰ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਸੈਂਟਰਲ ਐਡਮਿਨਿਸਟਰੇਟਿਵ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ (CAT) ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਦਿਨਕਰ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਖ਼ਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੈਟ ਨੇ ਡੀਜੀਪੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਚਾਰ ਹਫਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਨਲ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਐਡਵਾਇਜ਼ਰ ਰਵੀਨ ਠੁਕਰਾਲ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੈਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, "ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਲਾ CAT, UPSC ਅਤੇ ਉਸ ਅਫਸਰ ਵਿਚਾਲੇ ਸੁਲਝਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਦਿਨਕਰ ਗੁਪਤਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ।"ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਨਿਰਭਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਰਵਰੀ ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਹੋਵੇਗੀ ਨਿਰਭਿਆ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਵੇਂ ਡੈੱਥ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ 16 ਦਸੰਬਰ 2012, ਦੇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰੇਕ ਜ਼ਹਿਨ 'ਚ ਦਰਜ ਇਹ ਉਹੀ ਤਰੀਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਨਿਰਭਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਗੈਂਗਰੇਪ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ 7 ਸਾਲ ਹੋ ਚੱਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਫਾਂਸੀ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ, ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤਰੀਕ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡੈੱਥ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਸਮਾਂ 22 ਜਨਵਰੀ ਮੁਕੱਰਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮਰਸੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 22 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਅਯਾਤੁੱਲਾਹ ਅਲੀ ਖ਼ੋਮਿਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਈਰਾਨੀ ਸੈਨਾ ਦੀ 'ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ' ਜਹਾਜ਼ ਸੁੱਟਣ 'ਤੇ ਕੀ ਬੋਲੇ ਖ਼ੋਮਿਨੀ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਬਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ ਅਯਾਤੁੱਲਾਹ ਅਲੀ ਖ਼ੋਮਿਨੀ ਨੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਯਾਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਖ਼ੋਮਿਨੀ ਨੇ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜੁੰਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਜੁਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੈਨਾ ਨੇ 8 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ 'ਚ ਸਵਾਰ ਸਾਰੇ 176 ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਖੋਮਿਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਇਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨਾ ਓਨੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ, ਜਿੰਨੇ ਅਸੀਂ ਦੁਖੀ। ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਮੁੱਦਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ, ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਖ਼ੋਮਿਨੀ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਸਰਬਉੱਚ ਨੇਤਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਮਾੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਵਿਗੜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وأثار مقتل فلويد موجة من الاحتجاجات داخل الولايات المتحدة وخارجها. وتساءل كُتّاب عما إذا كان الربيع الأمريكي قد بدأ، بينما رأى آخرون أن الولايات المتحدة لن تعود كما كانت قبل مقتل فلويد. "البو عزيزي الأمريكي" يتساءل مصطفى النشار في "الوفد" المصرية: "هل يكون مايحدث الآن من احتجاجات ومظاهرات صاخبة امتدت لأكثر من أربعين مدينة وولاية أمريكية...بداية عصر 'الربيع الأمريكى؟! هل يكون بداية لعصر من 'الفوضى الخلاقة‛ فى الولايات المتحدة الأمريكية التى كان ساستها وراسمو خطط استبدادها وهيمنتها على العالم هم من اصطكوا هذه المصطلحات بهدف تفتيت الدول العربية بعد هدم أنظمتها السياسية والقضاء على عوامل الاستقرار فيها ممثلة فى مؤسساتها الكبرى من جيش وشرطة وقضاء وخلافه؟!" مواضيع قد تهمك نهاية ويقول: "ربما يكون ذلك كذلك بالفعل لأنه عادة ما ينقلب السحر على الساحر؛ فكما هللت الولايات المتحدة واحتفت بنجاح سياستها الداعمة لكل القلاقل والاضطربات والتمردات فى دول العالم الأخرى بحجة دعمها للحريات وحقوق الانسان تعانى هى الآن من نفس المشكلة التى كشفت عن أنها من أكثر الدول خرقا لحقوق الانسان وتعديا على أبسط حقوقه، وهو حق الحياة". يعتبر البعض أن جورج فلويد هو بوعزيزي أمريكا والذي سيشعل الربيع الأمريكي ويرى عذاب العزيز الهاشمي في "الدستور" المصرية أن العالم يشهد "بداية نهاية الحقبة الأمريكية في العالم بعد أنْ تكشَّفت سياساتها العنصرية والتدميرية في العالم". ويقول: "إلقاء اللوم على الرئيس ترامب في تأجيج جرائم العنصرية في الولايات المتحدة ليس فقط تسطيحًا للأمور، لكنه أيضًا تجاهلًا لحقائق الحاضر والماضي القريب والبعيد للقوة الأكبر عالميًّا، فنشأة البلاد نفسها شهدت واحدة من الجرائم العنصرية الأبشع في تاريخ البشرية، حيث تمت إبادة الهنود الحمر؛ وهم السكان الأصليون في الولايات الأمريكية على أيدي المهاجرين القادمين من أوروبا؛ بحثًا عن حياة أفضل في العالم الذي كان جديدًا وقتها". ويذهب فيصل الدابي في موقع "سودانيل" السوداني إلى رأي مشابه، ويقول: "بعد تاريخ كورونا وتعرض الولايات المتحدة الأمريكية لأكبر خسارة عالمية وانفجار ثورة الربيع الأمريكي بسبب مقتل البوعزيزي الأمريكي جورج فلويد بطريقة وحشية على يد الشرطة الأمريكية والتي فاقمتها ظروف العطالة، انقلب مركز السيادة العالمية رأساً على عقب، الآن يتعملق التنين الصيني ويتعملق الدبّ الروسي". وتحت عنوان "هل أتاك حديث جورج فلويد المغربي؟"، يقول الطيب العلوي في موقع "الأسبوع" المغربي: "ما عرفته أمريكا مع فلويد، يرسم ملامح كاملة، لوجه كامل، يمثل الثورة لا غير، لأن ما وقع، يُذكّرنا بما حصل كلما قامت ثورة، هذه التقلبات السياسية التي منذ أن بدأت، ترتدي بكل سهولة بدلة 'الديمقراطيات المفروضة‛، وكأنها ريح تهب من الشرق نحو الغرب، وكأن فيها كل مرة رجل واحد يشعل فتيل بلاد بالكامل". "القشة التي ستقصم ظهر الرئيس" جورج فلويد قد يكون سببا في خسارة ترامب الانتخابات المقبلة من جانبها، ترى ابتسام آل سعد في "الشرق" القطرية أن ما يحدث في الولايات المتحدة أشبه بـ "حرب أهلية متصاعدة". وتشير إلى أن هذه الأحداث قد تؤدي إلى عدم انتخاب الرئيس الأمريكي دونالد ترامب لفترة رئاسية ثانية. وتقول: "معظم المؤشرات حتى الآن تؤكد أن الرجل في طريقه لمغادرة البيت الأبيض لا سيما بعد ثورة جورج فلويد والتي كانت آخر الأغطية التي كشفت عن مدى العنصرية العرقية التي يعانيها بعض فئات الشعب الأمريكي والذي يمكن وصفها بالأقليات من حيث اللون والعرق في بلد من المفترض أنه بلد الحريات وحقوق الإنسان والذي طالما عاب على الدول العربية كبتها للحريات الفردية ومعاملة الشخص بحسب لونه وأصله وجذور عائلته ومنع المظاهرات السلمية التي تعبر عن رأي الشعب فإذا الأمر أشد مرارة في الولايات المتحدة". وتضيف الكاتبة: "ولعل هذه المظاهرات التي اشترك فيها الجميع أبيض وأسود وأصفر ومن كل الأعراق والأعمار وحدثت فيها أعمال تخريبية ومدمرة لم تستطع الشرطة وقوات الحرس الوطني الذي أمر ترامب بإنزاله لوقف كل مظاهر الشغب الفوضوي الذي ساد البلاد بكافة ولاياته ومحافظاته ومدنه قد تكون هي القشة التي ستقصم ظهر الرئيس". على الجانب الآخر، يقول إبراهيم ابراش في "رأي اليوم" اللندنية: "لا نريد المبالغة في توصيف ما يجرى في الولايات المتحدة لدرجة اعتباره ربيعاً أمريكياً كما ذكر البعض لأن درجة الوعي العالية عند كل الأطراف الأمريكية وحرصها على وحدة الأمة والدولة وغياب التدخلات الخارجية المباشرة سيدفع جميع الأطراف لضبط الأمور ووقف التصعيد، وإن كان ما يجري سيغير كثيراً في الوضع السياسي والاجتماعي داخل أمريكا لصالح السود والملونين وكل الأقليات المضطَهدة كما أنه سيحد من قوة اليمين المتطرف".

ਜੌਰਜ ਫਲਾਇਡ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕਰੀਬ 9 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਹਾਲਤ ਕਾਬੂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਤੈਨਾਤ ਕਰ ਦੇਣਗੇ। ਕਰੀਬ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾ ਜੌਰਜ ਫਲਾਇਡ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ , ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 75 ਸ਼ਹਿਰ ਜਲ਼ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ 40 ਵਿਚ ਕਰਫਿਊ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਉਲਟ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ੌਜ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫ਼ੌਜ ਤੈਨਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕੁਝ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਂ। ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਰਾਖਵੀ ਫੋਰਸ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਰਡ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਵਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੈਨਾਤ ਹਨ। ਇਹ ਜਵਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 20 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸਬੰਧਿਤ ਸੂਬਿਆਂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ (ਗਵਰਨਰ) ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਨਸਰੇਕਸ਼ਨ ਐਕਟ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਇੰਨੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉੱਥੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਜਾਂ ਉੱਥੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਲਈ ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲੈਣ ਦੀ ਦਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:- ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 1807 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਘਰੇਲੂ ਗੜਬੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 1878 ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ (ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਦ) ਦੀ ਪਰਵਾਨਗੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨਸਰੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇ, ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ੌਜ ਤੈਨਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਮੁਨਾਸਬ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਾਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਟੈਕਸਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰੌਬਰਟ ਚੈਜ਼ਨੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਤਾਂ “ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਗਵਰਨਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।” ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਹੈ? ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨਸਰੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ ਦੀ ਦਰਜਨਾਂ ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਲ 1992 ਵਿੱਚ ਲੌਸ ਐਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਭੜਕੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐੱਚਡਬਲਿਊ ਬੁੱਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1950 ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1960ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਵਰਨਰਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਵਾਈਟ ਆਈਜ਼ਨਹਾਵਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਅਰਾਕਾਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਸਾਲ 1957 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਗੋਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 1960ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੈਟਰੀਨਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਸਦ ਨੇ ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਕਾਰਗਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸੋਧ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وجاء انهيار المحادثات بشكل غير متوقع وسط عدم اتفاق بشأن العقوبات الاقتصادية حيث غادر الزعيمان والوفدان المرافقان لهما مقر الاجتماع في فيتنام دون حضور الغداء أو مراسم التوقيع على الاتفاق، وهي المراسم التي كانت مقررة سلفا. وكان كيم قد قال إنه مستعد لنزع السلاح النووي كما قال ترامب إنه مستعد للتوقيع، ولكن ترامب قال إن العقبة الرئيسية أمام الاتفاق تتمثل في طلب كيم أن تقوم الولايات المتحدة برفع كل العقوبات على كوريا الشمالية مقابل إغلاق منشأة نووية كورية شمالية واحدة فقط، الأمر الذي يترك لبيونغيانغ ترسانة كبيرة من الصواريخ والرؤوس الحربية. وقال ترامب: "لدينا بعض الخيارات، ولكن في هذا الوقت قررنا عدم اللجوء لأي منها، وفي بعض الأحيان عليك أن تمضي، ويعد هذا الموقف أحدها." فشل"ودي" وبالنسبة لترامب فإن تغير مسار الأحداث يعد فشلا دبلوماسيا فقد سافر 20 ساعة جوا لفيتنام على أمل إحراز تقدم ملموس نحو نزع السلاح النووي بكوريا الشمالية بناء على أول قمة له مع كيم في سنغافورة في الصيف الماضي. وقد أدى انهيار المحادثات إلى توابع في أسواق المال في آسيا حيث تراجعت أسهم البورصة في كوريا الجنوبية بشدة قبل ختام يوم التعامل بانخفاض قدره 1.8 في المئة، كما تراجعت أسهم بورصة نيكي 225 في اليابان لتنتهي بانخفاض قدره 0.8 في المئة. الخلاف بشأن "العقوبات" ينهي قمة ترامب وكيم بدون اتفاق وقبل مغادرة فيتنام عائدا إلى واشنطن، قال ترامب في مؤتمر صحفي إنه لم يتفق مع كيم على عقد قمة ثالثة، غير أنه قال :" لقد انتهى الأمر بشكل ودي لقد تصافحنا فهناك دفء نتمنى أن يستمر وأعتقد أن سيتسمر فعلينا القيام بشيء مميز للغاية". وقال ترامب إن كيم تعهد بوقف التجارب الصاروخية أو إجراء اختبارات نووية كما تعهد بإغلاق منشأة يونغبيون النووية وهي موقع المفاعل النووي الرئيسي لكوريا الشمالية ومصدرها الوحيد للبلوتنيوم لتصنيع القنابل النووية. وأضاف ترامب قائلا إن كوريا الشمالية لم تعرض إغلاق منشآتها النووية السرية الأخرى. وقال ترامب إنه في ما يتعلق بالعقوبات الاقتصادية "فهم يريدون رفع العقوبات تماما، وليس بوسعنا القيام بذلك". وأعرب وزير الخارجية الأمريكي مايك بومبيو عن أمله أن تسفر المفاوضات المستقبلية بين الجانبين عن جسر الهوة، ولكنه لم يشر إلى خطط محددة بشأن مواصلة المحادثات. ترامب وكيم "يناقشان خريطة طريق" بشأن الأسلحة النووية وأضاف قائلا: "نحن الآن أقرب للاتفاق مما كان عليه الوضع قبل 36 ساعة وأقرب مما كان عليه الوضع قبل شهر أو اثنين لذلك فإن هناك تقدما قد تم إحرازه، بالطبع كان الجميع يأمل أن تسير الأمور على نحو أفضل ولكن المغادرة جاءت باتفاق على مواصلة العمل على حل مشكلة نتفق على أنها صعبة، لقد غادرنا وهذه الروح تسود الجميع". وكان من الواضح أن الجانبين مازالا بعيدين في ما يتعلق ببعض القضايا ومنها : ماذا يعني نزع السلاح النووي في شبه الجزيرة الكورية؟ كما لم تتضح بعد مطالب كيم في ما يتعلق بالقوات الأمريكية في كوريا الجنوبية والمنطقة مقابل تسليمه ترسانته النووية. رؤى متقاربة وقال ترامب إن "لديه رؤية واضحة، وهي لا تتوافق مع رؤيتنا بالضبط، ولكنهما متقاربتان كثيرا عما كان عليه الحال قبل عام". وقبل المحادثات عرضت الولايات المتحدة إعلان إنهاء حالة الحرب الكورية (1950_1953) وفتح مكاتب اتصال في عاصمتي البلدين مقابل إغلاق المنشأة القادرة على إنتاج قنابل نووية، فقد بدت واشنطن راغبة في تخفيف بعض العقوبات مقابل التوصل لهذا الاتفاق، ولكنها أصرت على استمرار العقوبات التي فرضتها الأمم المتحدة حتى نزع السلاح النووي من شبه الجزيرة الكورية تماما. ولكن من الواضح أن العرض الكوري الشمالي في المقابل ترك فجوة كبيرة بين موقفي الجانبين. حقوق الإنسان ورغم ذلك فمازال ترامب يصف كيم بالزعيم العظيم ويتحدث عن الدفء في صداقتهما، ولم يشر الرئيس الأمريكي إلى سجل الزعيم الكوري الشمالي في انتهاكات حقوق الإنسان. وعندما سئل ترامب عما إذا كان قد تناول مع كيم قضية الطالب الأمريكي بجامعة فيرجينيا أوتو وارمبير الذي اعتقل في كوريا الشمالية لـ 17 شهرا بزعم سرقته مواد دعائية، أجاب ترامب بأنه فعل ذلك. مطعم فيتنامي يقدم لزبائنه همبرغر ترامب وكيم ترامب وكيم يوقعان على وثيقة مشتركة عقب محادثات تاريخية وكان وارمباير في غيبوبة أغلب وقت سجنه وتوفي عقب عودته للولايات المتحدة. وظلت حكومة كوريا الشمالية تتهمه بأنه "مجرم". وقال ترامب: "إن كيم أبلغني أنه لم يعرف شيئا عن هذه القضية وسأثق بكلمته فتلك السجون قاسية وأشياء سيئة تحدث فيها، ولا أعتقد أنه يعلم بالأمر". استراتيجية خطرة ويقول محللون إن استراتيجية ترامب في التعامل مع كيم خطرة أخذا في الاعتبار قول مسؤولين استخباراتيين أمريكيين إنه من غير المرجح أن يسلم كيم ترسانة يعتقد أنها تحتوي ما يتراوح بين 20 و65 رأسا نوويا. وتقول الاستخبارات الأمريكية إن لديها دليلا على أن كوريا الشمالية سعت لإخفاء برنامجها للتسلح رغم كونها في خضم محادثات مع الولايات المتحدة وكوريا الجنوبية لنزع السلاح النووي من شبه الجزيرة الكورية. ويقول مسؤولون أمريكيون وكوريون جنوبيون إن مسؤولي الخارجية الأمريكية حاولوا خلال الأسبوعين الماضيين انتزاع التزامات محددة لإحراز تقدم في المحادثات، ولكن التقدم جاء بطيئا للغاية. "ليست هناك عجلة" وأثناء جلوسه بجوار كيم صباح الخميس قال ترامب إنهما أجريا محادثات ممتعة على مائدة العشاء تناولت "أفكارا عظيمة، والمهم أن العلاقة بيننا قوية جدا". وأضاف قائلا: "عندما تكون هناك علاقة عظيمة أشياء كثيرة طيبة تحدث وأعلم أننا ذات يوم سنحرز نجاحا رائعا مع الزعيم كيم وكوريا الشمالية". ودأب ترامب على القول إنه "لا يوجد عجلة" للوصول إلى اتفاق. فأنا والزعيم كيم نريد التوصل إلى الاتفاق الصحيح والسرعة ليست مهمة. ومن جانبه، قال كيم إنه مستعد لنزع السلاح النووي على الأقل من حيث المبدأ ": فإذا لم أكن راغبا في تحقيق ذلك لما كنت هنا الآن." وقال ترامب وكيم إنها يرحبان بفكرة فتح مكاتب اتصال في عاصمتي الولايات المتحدة وكوريا الشمالية. ولا يوجد لواشنطن حاليا تمثيل دبلوماسي مباشر مع بيونغيانغ. ولدى سؤاله عن ثقته في التوصل لاتفاق جاءت إجابة كيم حذرة:" من السابق لأوانه الرد، ولكن مما أستشعره أعتقد أننا سنتوصل لنتائج إيجابية." وفي صباح الخميس وصل ترامب وكيم إلى مقر الاجتماع بفندوق متربول في العاصمة الفيتنامية هانوي في موكبين منفصلين، وبعد تحدثهما مع الصحفيين، تحدثا مع بومبيو ونظيره الكوري الشمالي كيم يونغ شول. الفندق الذي عقدت فيه القمة أهم تقدم وكانت مصافحة ترامب وكيم الحارة ليلة الأربعاء تشير إلى أن ترامب يأمل في أن تساعد علاقتهما الوثيقة في جسر الهوة في المفاوضات بين وفدي البلدين. وقال ترامب إن أهم تقدم تم إحرازه منذ قمة سنغافورة هي "علاقتهما"، وفي تغريدة عقب عشاء الأربعاء قال إن الجانبين أجريا حوارا جيدا للغاية". ومن جانبه قال كيم :" هناك أناس رحبت وآخرون يتابعون قمتنا بتشكك، ولكن هناك من ينظر لنا ونحن نقضي وقتا رائعا معا كمشهد في فيلم خيالي".

ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਅਤੇ ਡੌਲਨਡ ਟਰੰਪ 27-28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਵਾਇਟ ਹਾਊਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੈਠਕ ਤੈਅ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਪਰਮਾਣੂ ਅਪਸਾਰ ਵਾਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੱਲ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧੀ ਸੀ । ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਰਤਾ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, " ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਹਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀ ਸਹੀ ਡੀਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ " ਜਦਕਿ ਕਿਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਅਸਾਰ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਕਿਮ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਿੰਗਪੁਰ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ’ਚ ਹੀ ਕਿਉਂ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ ਦੇ 44 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਨਿਰਪੱਖ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਰਚ 1965 ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਦਾਨਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਲ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਦੱਖਣੀ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਬਨਾਮ ਕੈਪਟਲਿਜ਼ਮ ਖੂਨੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਕਰੀਬ 44 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਓਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਠੰਡੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਥੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਬਣ ਸਕਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ 27 ਅਤੇ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਏਗੀ। ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਅਸਲ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦਾਨਾਗ ਜਾਂ ਹਨੋਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏਗੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਵੀਅਤਨਾਮ ਕਿਉਂ ? ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਾਸ਼ਿਤ ਪਰ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਆਰਥਿਕਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਸਾਊਥ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਕਾਰਲ ਥਾਇਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੇਸ ਨੂੰ 'ਨਿਰਪੱਖ' ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਮ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਹਨੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੁਲਕਾਤ ਕਰਨਗੇ ਪ੍ਰੋ. ਥਾਇਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਵੀਅਤਨਾਮ ਦਾ ਦੂਜੀ ਟਰੰਪ-ਕਿਮ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨਾ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।" "ਵੀਅਤਨਾਮ ਇਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਦਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਵੀਅਤਨਾਮ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ।" ਵੀਅਤਨਾਮ ਲਈ ਕਿਮ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਤੀ ? ਕਿਮ ਲਈ ਵੀਅਤਨਾਮ ਚੀਨ ਉੱਪਰੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਡਾਣ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਓਂਗਯਾਂਗ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ.ਥਾਇਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਲੀਡਰ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਸਕਣ ਕਿ "ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ"। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਆਗੂ ਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਮਾਡਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਕਿਮ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇਸ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਚੀਨ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੋ.ਥਾਇਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਖ਼ਿਲਾਫ ਜੰਗ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਆਮ ਹੋਣਾ, ਮੁਫ਼ਤ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਗੈਰਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਰਾਜ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੋਏਗੀ।" ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ SEAS-Yusof Ishak Institute ਵਿੱਚ ਵੀਅਨਤਨਾਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਲੀ ਹੌਂਗ ਹੀਪ ਨੇ AFP ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਕਿਮ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਲਈ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋਏਗੀ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਰੋਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵੇ।" ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਲਈ ਹਾਮੀ ਕਿਉਂ ਭਰੀ ? ਜੇ ਕਿਮ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਰਕ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੋਈ-ਮੋਈ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ "ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਧਾਰਤ ਮਾਰਕੀਟ ਆਰਥਿਕਤਾ" ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ 1986 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਨਤ ਹੋ ਰਹੇ ਆਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀਅਤਨਾਮ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਈਕ ਪੋਂਪਿਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਮ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ "ਚਮਤਕਾਰ" ਨੂੰ ਦੁਹਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਵੀਅਤਨਾਮ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਨਤ ਹੋ ਰਹੇ ਆਰਥਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਟਰੰਪ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਵੀਅਤਨਾਮ ਗਏ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਏਸ਼ੀਆ ਪੈਸੀਫਿਕ ਆਰਥਿਕ ਕੋ-ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ.ਥਾਇਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤੇ ਭੋਰੇਸਮੰਦ ਖਿੱਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ, "ਯੁਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।" ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਮਰੀਕਾ-ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਸੰਮੇਲਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਸ ਆਪਣੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਵੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਿਹਾ। "ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਰੁੱਧ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਤਾਣੀਆਂ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਦੋਸਤ ਹਨ" ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਯੋਨਹਪ ਨੇ ਬੁਲਾਰੇ ਕਿਮ ਈਊ-ਕੇਓਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। "ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਬਣੇਗਾ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜੋ- ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وأصدر زوكربيرغ بيانا على صفحته على فيسبوك، بعد مزاعم بأن معلومات 50 مليونًا من مستخدمي فيسبوك قد أسيء استخدامها من قبل شركة الاستشارات السياسية. وتعهد في بيانه بتقديم سلسلة من التغييرات على سياسة عمل الموقع. تحقيق رسمي في حصول شركة على بيانات مستخدمي فيسبوك لصالح حملة ترامب وقال إن هذه التغييرات "ستجعل من الصعب على التطبيقات جمع معلومات المستخدم". وحول تطبيق ألكسندر كوغان، الذي جمع من خلاله معلومات المستخدم لخدمة حملة دونالد ترامب إبان ترشحه للانتخابات الرئاسية، أوضح زوكربيرغ أنه حدث "خرق للثقة بين مبتكر التطبيق كوغان وشركة كمبردج أناليتيكا وفيسبوك". ولكنه كان أيضًا انتهاكا للثقة المتبادلة بين "فيسبوك والمستخدمين الذين يشاركوننا بياناتهم". وقال :"لقد بدأت فيسبوك، وفي النهاية أنا مسؤول عن ما يحدث على منصتنا". زوكربرغ: من الجنون الاعتقاد بأن فيسبوك ساعد في فوز ترامب ما الذي تعهد به زوكربيرغ؟ ولمعالجة المشاكل الحالية والماضية، قال زوكربيرغ إنه سيتخذ إجراءات منها: ألكسندر نيكس الرئيس التنفيذي لشركة كامبريدج أناليتكيا المتهمة باستخدام بيانات المستخدمين لمساعدة ترامب في الفوز وهناك إجراءات أخرى مستقبلية، منها: مطور تطبيق جمع بيانات فيسبوك لحملة ترامب كان "كبش فداء" وقال كوغان ، الأكاديمي بجامعة كمبردج الذي أنشأ التطبيق الذي جمع البيانات من 50 مليون مستخدم للفيسبوك، معظمهم في الولايات المتحدة، إن كمبردج أناليتيكا وشركة وسائل الإعلام الاجتماعية جعلته "كبش فداء". وقال إنه لم يكن يعرف أن عمله في كمبردج أناليتيكا في عام 2014 ينتهك سياسات فيسبوك.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦੁਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ ਐਪਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕੋਗਨ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਐਨਾਲਿਟਿਕਾ ਅਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਵਿਚਾਲੇ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ''ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ'' ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਇਹ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।'' ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕ ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਇਸ ਮੰਚ 'ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰ ਹਾਂ।'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਫੇਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਫੇਸਬੁੱਕ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣਗੇ: ਐਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮੁੜ ਨਾ ਹੋਣ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)