أعدَّ فيكاس باندي، مراسل بي بي سي في الهند تقريراً حول المشاكل التي تواجهها تلك العائلات. كانت عائلة بهارات دهينغرا المكونة من ستة أفراد، في الحجر الصحي المنزلي في العاصمة الهندية دلهي، منذ عودة شقيقه وزوجته من الولايات المتحدة في 22 مارس/آذار الماضي. لم تكن هناك أي أعراض إصابة بفيروس كورونا على أي منهما، لكن العائلة بأكملها أقبلت من تلقاء نفسها على نصيحة الحكومة وعزلت نفسها ذاتياً. ثم قامت السلطات بنشر ملصق خارج منزلهم كتب عليه: "لا تقم بزيارة هذا المنزل، إنه تحت الحجر الصحي". ومن المفترض أن يلتزم الناس بالقواعد، ولكن بالنسبة لأناس مثل دهينغرا، الذي كان يلتزم بالقواعد والإرشادات بجدية ومن تلقاء نفسه، فقد تسببت تلك الملصقات في تعرضه لـ "التوتر والضغط النفسي". مواضيع قد تهمك نهاية وقال لبي بي سي: "لقد أصبح منزلنا مثل حديقة الحيوانات، يتوقف المارة من أجل التقاط الصور بجانبه، وإذا خرجنا إلى شرفة المنزل لدقيقة، يصرخ جيراننا ويطلبون منا البقاء بالداخل". وأضاف: "إننا نتفهم إجراءات الحكومة في نشر الوعي فيما يخص المنازل الخاضعة للحجر الصحي، لقد كان المسؤولون لطفاء جداً، لكن موقف بعض الناس هو الذي يسبب لنا هذا الأسى". وأوضح أن بعض الأشخاص قاموا بنشر صورة منزلهم في مجموعات محلية على تطبيق واتسآب كتحذير لسكان المنطقة". وقال باستياء إن ذلك ينتهك خصوصية عائلته. مضيفاً: "يحتاج الناس إلى معرفة أن الحجر الصحي في المنزل ما هو إلا إجراء احترازي، وهذا لا يعني أننا مصابون بالفيروس، وحتى لو كان الأمر كذلك، لا يجوز أن نُنبذ بهذا الشكل". وتحدثت بي بي سي إلى العديد من الأشخاص في جميع أنحاء البلاد ممن لديهم تجارب مماثلة. وقال زوجان لم يرغبا في الكشف عن هويتهما، إن منزلهما في نويدا بإحدى ضواحي دلهي، بات "مكاناً مثيراً للرعب بالنسبة لكثيرين". وأضافا: "دخلنا في العزل الذاتي مباشرة بعد عودتنا من السفر كإجراء وقائي، لكننا لم ندرك أن المجتمع سينبذنا كلياً". "كل ما نريده هو بعض كلمات التشجيع عبر الهاتف أو عبر رسالة نصية". "ولكن الجميع ينظر إلينا بريبة، حتى عندما نكون على شرفة منزلنا، نستطيع رؤية ذلك في أعينهم". "نحن لا نجتمع بأحد إطلاقاً، إنه من المحزن حقاً أن نُعامل بهذه الطريقة". كما واجه كوليجيت سينغ مشاكل مماثلة عندما طُلب منه عزل نفسه في منزله في منطقة فاروق آباد بولاية أوتار براديش شمالي البلاد. وكان كوليجيت قد التقى بمغنية بوليوود كانيكا كابور في حفل وتبين لاحقاً إصابتها بالمرض. وقال: "نوقشت مشكلتي إلى ما لا نهاية في وسائل الإعلام، الأمر الذي وضع عائلتي تحت ضغط كبير، وانتشرت كل أنواع الشائعات، حتى قال البعض بأنني أتقيأ دماً، وأنني سأموت في غضون أيام قليلة." وقال سينغ: "الناس خائفون ويصدقون أي شائعة قد تنتشر على وسائل التواصل الاجتماعي". لقد انتهت الآن فترة حجره الصحي، لكن الوصمة ستستغرق فترة طويلة بحسب قوله. مضيفاً " "حتى بائعي الخضار والألبان يرفضون توصيل سلعهم إلى منزلنا". وفي بعض الحالات، تسببت طريقة إجراء الاختبار أيضاً في حدوث مشكلات، إذ قال زوجان في ولاية بهار الشرقية، إنه طُلب من ابنهما الخروج من المنزل إلى الشارع لإعطاء مسحة من لعابه من أجل الاختبار. "لقد ظل في الحجر الصحي بمنزله بعد عودته من كندا. لكن رؤية العديد من الأطباء جعلت جيراننا يشعرون بالخوف حقاً، وتوقف الناس عن إلقاء التحية علينا حتى من مسافة آمنة". وقالوا إن نتيجة اختبار ابنهما كانت سلبية، ورغم ذلك التمييز بحقهم لا يزال مستمراً. و"لا يزال الناس مترددين في التعامل معنا". بيانات مسربة وفي الوقت نفسه، تم الإعلان عن أسماء وعناوين الأشخاص الذين في الحجر الصحي بالمدن الجنوبية بحيدر أباد وبنغالور. إلا أن ضابطا كبيرا في بنغالور أوضح لمراسل بي بي سي، عمران قريشي أن "الناس في الحجر الصحي المنزلي، كانوا يتنقلون مسرورين كما لو أنهم في عطلة ما، ولهذا السبب تمت مشاركة بياناتهم". لكن هذا الإجراء ينتهك خصوصية الناس بحسب قول الخبراء. وقال دانانجاي، وهو محامٍ مقيم في بنغالور: "لم تكن هناك أي مشكلة لو أن الحكومة نشرت الاسم فقط، لكن نشر العناوين أيضاً بمثابة دعوة لإثارة المتاعب". وتم الإبلاغ عن بعض الاحتجاجات أيضاً على مرافق الحجر الصحي. ففي ميسور، على بعد 150 كيلومترا من بنغالور، أجبر السكان المحليون السلطات، على إخلاء فندق كان يخضع فيه 27 شخصاً للحجر الصحي. وقال رافيكومار، نائب عمدة ميسور السابق ومقيم في المنطقة: "يخشى الناس من أن يبصق نزلاء الفندق من النوافذ، فيصيبوا السكان بالعدوى". وقال كبير ضباط الشرطة ريشيانث، إنه ستُتخذ إجراءات صارمة ضد أولئك الذين ينشرون الشائعات ويميزون بين الناس. وفي الوقت نفسه ، سُربت البيانات الشخصية لـ 19 شخصاً على الأقل في الحجر الصحي المنزلي، بما في ذلك أرقام هواتفهم في حيدر أباد. وأدى ذلك إلى تلقي العوائل مكالمات هاتفية في أوقات غريبة ونصائح غير مرغوب فيها حول "كيفية التخلص من الفيروس". وقال راميش تونغا، الذي غادر المدينة قبل يوم واحد من إعلان الإغلاق في 24 مارس/آذار، إنه يواجه تمييزاً مشابهاً. "لقد غادرت حيدر آباد لأكون في قريتي وأبلغت مسؤولي القرية بذلك وخضعت للعزل الذاتي رغم أنني لم أسافر للخارج، لكن ذلك سبب لي الكثير من المشاكل". "توقف الناس عن التحدث مع أي من أفراد عائلتي، وصدق الجميع بأنني مصاب بالفيروس وأنني سأنقل العدوى إلى جميع من في القرية". ويضيف: "إن توخي الحذر أمر جيد ولكن لا يجب على الناس أن ينسوا أنهم بشر".

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਢੀਂਗਰਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਭਰਤ ਦੇ ਭਰਾ ਤੇ ਭਰਜਾਈ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ 22 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹਦਾਇਤ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਵੈ-ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ 'ਤੇ 11 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ LIVE ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਕਵਰੇਜ ਉਸ ਮਗਰੋਂ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ 'ਅੰਦਰ ਨਾ ਜਾਓ, ਇਹ ਘਰ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ' ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਹਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪੋਸਟਰ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਭਰਤ ਢੀਂਗਰਾ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਜੋ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇਹ "ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ" ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡਾ ਘਰ ਇੱਕ ਚਿੜੀਆ-ਘਰ ਵਰਗਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਰੁਕ ਕੇ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਲਈ ਵੀ ਬਾਲਕੋਨੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕੀਤੇ ਘਰਾਂ ਅੱਗੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਪੋਸਟਰ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਆਏ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬੁਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।” ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕੀਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੋਸਟਰ ਲਾਏ ਗਏ "ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਵਟਸਐੱਪ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਤਾਵਨੀ ਵੱਜੋਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। "ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਹੀ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਹੈ।” ਭਰਤ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਲਵੋ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਇਸਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ "ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਥਾਂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।” "ਅਸੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੱਖੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਦੇਣਗੇ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਫੋਨ ਤੇ ਮੈਸੇਜ 'ਤੇ ਹੀ ਕੁਝ ਹੌਂਸਲਾ-ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। "ਪਰ ਹਰ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਸ਼ੱਕ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਬਾਲਕੋਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੜੀਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਖਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” "ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੇ। ਇਹ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।” ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੱਰੁਖਾਬਾਦ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੰਗਰ ਕਨਿਕਾ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਪੌਜ਼ਿਟਿਵ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦਬਾਅ ਪਿਆ। "ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਫੈਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਖੂਨ ਦੀ ਉਲਟੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਕੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਫ਼ਵਾਹ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਪੀਰੀਅਡ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਇਹ ਬਦਨਾਮੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਲਗੇਗਾ। "ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਆਈਆਂ। ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਮੂਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। "ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬੰਦ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢੀ ਡਰ ਗਏ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਸਲਾਮ-ਨਮਸਤੇ ਤਾਂ ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁਲਾਉਣੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਟੈਸਟ ਰਿਪੋਰਟ ਨੈਗੇਟਿਵ ਆਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਤਕਰਾ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਹਨ।” ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਹੋਣਾ ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕੀਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਇਮਰਾਨ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਲੋਕ (ਘਰੇਲੂ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਦੌਰਾਨ) ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਛੁੱਟੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਡਾਟਾ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।" ਪਰ ਮਾਹਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਬੰਗਲੌਰ ਸਥਿਤ ਵਕੀਲ ਕੇ.ਵੀ. ਧਨੰਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਦੱਸਦੀ। ਪਰ ਪਤੇ ਦੇਣਾ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਸੱਦਾ ਸੀ।" ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕੀਤੇ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਟੈਂਪ ਲਾਈ ਗਈ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਮਾਇਸੂਰ ਵਿੱਚ, ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ 27 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਇਸੂਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਮੇਅਰ ਐਮ.ਜੇ. ਰਵੀਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਦੀਆਂ ਤਾਕੀਆ ਤੋਂ ਥੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵੀ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।” ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ.ਬੀ. ਰਿਆਸੰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਫਵਾਹਾਂ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਹੋਏ 19 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਡਾਟਾ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਲੀਫੋਨ ਨੰਬਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਲੀਕ ਹੋ ਗਏ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇ-ਟਾਈਮ ਫੋਨ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ "ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ" ਬਾਰੇ ਅਣਚਾਹੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 24 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਰਮੇਸ਼ ਤੁੰਗਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਆਇਸੋਲੇਟ ਹੋ ਗਿਆ ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।” ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ "ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵੱਧ ਗਈਆਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਲਾਗ ਲਾ ਦਵਾਂਗਾ।" "ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।" ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


وفارق فخري زادة الحياة في المستشفى بعد تعرضه لهجوم في مقاطعة دماوند. وأفادت تقارير بوسائل إعلام إيرانية بأن مهاجمين أطلقوا النار على سيارته. وتعتبر وكالات استخبارات غربية فخري زادة المسؤول عن برنامج سري للأسلحة النووية في إيران. وتفيد تقارير بأن دبلوماسيين وصفوه بأنه "أبو القنبلة النووية الإيرانية". وتوعّدت إيران بالانتقام الشديد لاغتيال كبير علماء الذرة الإيرانيين محسن فخري زادة، ووجهت أصابع الاتهام إلى إسرائيل. ويعتقد أن عملية الاغتيال ربما حازت على دعم أمريكي، فمن المعروف أن الرئيس ترامب قد فكر في مهاجمة المنشآت النووية الإيرانية في وقت سابق من هذا الشهر. مواضيع قد تهمك نهاية فمن هو محسن فخري زادة؟ ولد فخري زادة عام 1958 في مدينة قم الإيرانية، وانضم إلى الحرس الثوري بعد الإطاحة بالشاه محمد رضا بهلوي في عام 1979، و قيل إنه احتفظ برتبة رفيعة في الحرس الثوري حتى عندما أصبح عالماً. وقد عمل محاضرا للفيزياء في جامعة الإمام الحسين في العاصمة الإيرانية طهران. وكان يعد أشهر عالم نووي إيراني ولكنه حرص على الابتعاد عن الأضواء. ولطالما تحدثت عنه مصادر أمنية غربية على أنه يتمتع بنفوذ كبير ودور أساسي في برنامج إيران النووي. وحدد تقرير بارز للوكالة الدولية للطاقة الذرية التابعة للأمم المتحدة في عام 2011 فخري زادة باعتباره شخصية محورية في البرنامج الإيراني السري لتطوير التكنولوجيا والمهارات اللازمة لصنع القنابل الذرية. وأشار التقرير إلى أنه ربما كان لا يزال في ذلك الوقت يلعب دورا في مثل ذلك النشاط. وقد دعاه مفتشو الوكالة مرارا للحديث عن دوره، وهو الأمر الذي دأب على تجنبه. وتظهر سجلات الأمم المتحدة أنه كان من بين 8 إيرانيين خضعوا لقيود السفر والقيود المالية الدولية بموجب قرار للأمم المتحدة تم تبنيه في عام 2007 بسبب صلاته بأبحاث "الأسلحة النووية أو البالستية". ووفقا لوثائق سرية حصلت عليها إسرائيل في عام 2018، أشرف فخري زادة على برنامج لإنتاج أسلحة نووية. وقال رئيس الوزراء الإسرائيلي حينها إن فخري زادة هو كبير العلماء في البرنامج، وحثّ الناس على "تذكر هذا الاسم". وفي عام 2018، كشف نتنياهو عن ما وصف بأنه أرشيف إيران النووي السري. وفي عام 2015، قارنته صحيفة نيويورك تايمز بالفيزيائي الذي أدار مشروع مانهاتن، روبرت أوبنهايمر، والذي أنتج خلال الحرب العالمية الثانية أول أسلحة ذرية. حقائق عن إيران بعد ترامب، كيف سيتعامل جو بايدن مع إيران؟ هل يهدف اغتيال فخري زادة إلى تقويض الاتفاق النووي الإيراني؟ ويقال إن فخري زادة قاد مشروع "آماد" السري المزعوم الذي تأسس في عام 1989 للبحث في إمكانية بناء قنبلة نووية. وتم إيقافه في عام 2003، وفقاً للوكالة الدولية للطاقة الذرية، على الرغم من أن نتنياهو قال إنّ الوثائق التي تم الحصول عليها في عام 2018 أظهرت أن فخري زادة تابع العمل سراً في مشروع "آماد". واختلفت الآراء حول مدى تأثير اغتيال فخري زادة على البرنامج النووي الإيراني. ويقول كريم سجادبور، الزميل البارز في مؤسسة كارنيغي: "إنه من المحتمل أن فخري زادة كان يعرف عن برنامج إيران النووي أكثر من أي إنسان حي، وفقدان قيادته ومعرفته وذاكرته المؤسسية بلا شك ضربة للجمهورية الإسلامية". ومن ناحية أخرى، يقول فيبين نارانغ، أستاذ العلوم السياسية في معهد ماساتشوستس للتكنولوجيا: "يستطيع الكثير من المشاركين في البرنامج تصميم رأس حربي نووي الآن إذا لزم الأمر، لذلك قد يكون لدى إيران الآن دافع أكبر للتسليح". عقوبات واتفاق ويذكر أن الشكوك في أن إيران كانت تستخدم البرنامج كغطاء لتطوير قنبلة نووية قد دفعت الاتحاد الأوروبي والولايات المتحدة والأمم المتحدة إلى فرض عقوبات قاسية جدا على طهران في عام 2010. وفرض اتفاق عام 2015، الذي توصلت إليه إيران مع الولايات المتحدة والمملكة المتحدة وفرنسا والصين وروسيا وألمانيا، قيودا على أنشطة طهران النووية مقابل تخفيف العقوبات عليها. لكن الرئيس الأمريكي دونالد ترامب انسحب من الاتفاق. وفي وقت سابق من الشهر الجاري، وقالت الوكالة الدولية للطاقة الذرية إن إيران لديها الآن 12 ضعف كمية اليورانيوم المخصب التي يُسمح لها بامتلاكها بموجب الاتفاق. جاء اغتيال فخري زادة في وقت يتصاعد فيه التوتر بين الولايات المتحدة وإيران ووصل ذروته في يناير/كانون الثاني مع اغتيال واشنطن قاسم سليماني، قائد فيلق القدس التابع للحرس الثوري الإيراني.

ਅਬਸਾਰਡ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਵੇਦ ਜ਼ਾਰਿਫ ਨੇ ਕਤਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮੋਹਸਿਨ ਫਖਰੀਜ਼ਾਦੇਹ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਗੁਪਤ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਅਹਿਮ ਕਿਰਦਾਰ ਮੰਨਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਫ਼ਾਰਸ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਹਮਲਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਅਬਸਾਰਡ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਇਰਾਨੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਦਾ ਪਿਤਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਈਰਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੈ। ਸਾਲ 2010 ਤੇ 2012 ਵਿਚਾਲੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਾਨਿਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਇਸਰਾਈਲ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਰਿਸਰਚ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੋਹਸਿਨ ਫਖਰੀਜਾਹੇਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।" "ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਡੀਗਾਰਡਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਝੜਪ ਵਿੱਚ ਫਖਰੀਜ਼ਾਦੇਹ ਬੁਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


يعد اللقاء أول اجتماع بين رئيس فرنسي وإيراني منذ عام 2005 ويعد اللقاء أول اجتماع بين رئيس فرنسي وإيراني منذ عام 2005. ويسعى الرئيس الإيراني، الذي انتخب في يونيو / حزيران، إلى إنهاء عزلة بلاده الدبلوماسية، وتتداول تكهنات أنه سيلتقي الأسبوع المقبل الرئيس الأمريكي باراك أوباما. وقال قصر الإليزيه إن الاجتماع، الذي يعتزم عقده الثلاثاء، تم ترتيبه بناء على طلب الجانب الإيراني. وقال متحدث باسم الرئاسة الفرنسية إنه اذا كان الطلب قد جاء من الرئيس السابق المتشدد محمود أحمدي نجاد، لكانت فرنسا قد رفضته. مواضيع قد تهمك نهاية وقال المتحدث إن الرئيس الإيراني الجديد يمثل روحا جديدة من الانفتاح النسبي، ويجب تشجيع هذه الروح. ويقول هيو سكوفيلد مراسل بي بي سي في باريس إنه ليس من الصعب التكهن بجدول أعمال اللقاء: البرنامج النووي الإيراني وسوريا. ويقول سكوفيلد إن فرنسا ترى أن دعم إيران لنظام الرئيس السوري بشار الأسد كأمر سلبي تماما، ولكن التغيير الملحوظ في لهجة طهران، والذي ظهر في قول روحاني للواشنطن بوست إنه مستعد للوساطة في الحوار مع المعارضة السورية، لم يغب عن فرنسا. وتروج تكهنات في الاوساط الدبلوماسية إنه من المحتمل أن يلتقي روحاني مع أوباما على هامش اجتماعات الجمعية العامة للأمم المتحدة. ويضيف مراسلنا إنه إذا لم يتم اللقاء بين أوباما وروحاني، فإن لقاء الرئيس الإيراني مع نظيره الفرنسي يعد خطوة مهمة حيال عودة إيران إلى الساحة الدولية.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹਾਲਾਤ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਸਮੱਗਰੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ End of Twitter post, 1 ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੂਟਨੀਤੀ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਦੁਹਰਾਈ। ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਅਜਿਹੇ ਵੇਲੇ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਈਰਾਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਤੇਲ ਪਲਾਂਟਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਲਈ ਸਾਊਦੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਈਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਮੁਤਾਬਤ ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੁਵੱਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ 'ਚ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੁਲੰਕਣ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਬਹਾਰ ਪੋਰਟ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੱਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਹੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 2020 ਵਿੱਚ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ 70ਲਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਾਈਵਾਲ ਪਾਰਟੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਬਲਕੌਰ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬਲਕੌਰ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹਰਿਆਣਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਮੁਕਰਨਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮਾੜੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨਗੇ। ਭਾਜਪਾ ਆਗੂ ਤਰੁਣ ਚੁੱਘ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਏ ਗਏ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਖਾਰਿਜ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਬਲਕੌਰ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਭਾਜਪਾ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਾਬਕਾ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਚੋਣਾਂ ਲੜ੍ਹਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਦੀਪ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਾਬਿਲ ਸਮਝਣਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੋਣਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲੜਾਂਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਵੀ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ, 20 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅੰਬੋਨ ਦੀਪ 'ਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20 ਲੋਕਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਰਿਕਟਰ ਸਕੇਲ 'ਤੇ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 6.5 ਮਾਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਭੂਚਾਲ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਣੇ ਕਈ ਇਣਾਰਤਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੰਬੂ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਕਈ ਝਟਕੇ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਕੁੜੀ ਜਦੋਂ ਬਾਰਾਤ ਲੈ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ... ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਚਰਚਾ ਜ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਇੱਕ ਲਾੜੀ ਬਾਰਾਤ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾੜੇ ਦੇ ਘਰ ਆ ਪਹੁੰਚੀ। 19 ਸਾਲ ਦੀ ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੇ ਇਸ ਉਮੀਦ 'ਚ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਸਕਣ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲਾੜੇ ਨਿਕਾਹ ਲਈ ਲਾੜੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਕਾਹ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ''ਮੁੰਡੇ ਨਿਕਾਹ ਕਰ ਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?'' ਖ਼ਦੀਜਾ ਨੇ ਤਾਰਿਕਲ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਘਟਨਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਰੋਹ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋੜੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੱਪਲਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਮਾਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


بعض المحتجزين الأوكرانيين لدى روسيا وأضاف في تصريح لصحيفة واشنطن بوست أنه ينتظر "تقريرا شاملا" بعدما أطلقت سفن روسية النار على ثلاث سفن أوكرانية، ثم احتجزتها. ووصفت أوكرانيا الحادث بأنه "عمل عدواني"، أما روسيا فقالت إن السفن الأوكرانية اخترقت "مياهها الإقليمية". وفرض الرئيس الأوكراني الأحكام العرفية في بعض مناطق أوكرانيا، في خطوة غير مسبوقة. وحثت الولايات المتحدة الدول الأوروبية على بذل المزيد من الجهد لمساعدة أوكرانيا. وقالت المتحدثة باسم وزارة الخارجية الأمريكية، هيذر ناورت، إن واشنطن تريد فرض عقوبات أشد على روسيا. ما الذي قاله دونالد ترامب؟ يفترض أن يلتقي دونالد ترامب وفلاديمير بوتين على هامش قمة العشرين في بوينوس أيريس في وقت لاحق هذا الأسبوع. ولكن ترامب قال لواشنطن بوست إن التقرير الذي تلقاه من فريق الأمن القومي سيكون "حاسما" في هذا الصدد. هذا الاشتباك أول مواجهة صريحة بين روسيا وأوكرانيا منذ سنوات وأضاف: "ربما لا ألتقي مع بوتين. وربما لن يكون هناك اجتماع. لا أحب العدوان. ولا أريد أبدا هذا العدوان". ومن المقرر أن يناقش الرجلان قضايا الأمن، والسيطرة على السلاح، ومسألة أوكرانيا، والشرق الأوسط، عند انعقاد المؤتمر يومي الجمعة والسبت، بحسب ما قاله مستشار الأمن القومي، جون بولتون، للصحفيين. كيف اندلعت الأزمة؟ أطلقت سفن حراسة روسية النار الأحد، بينما كانت زوارق أوكرانية (زورقان حربيان وزورق سحب)، تبحر في مضيق كيرتش قبالة ساحل القرم، التي ضمتها روسيا في 2014. واحتجزت روسيا 24 أوكرانيا، أصيب ثلاثة منهم على الأقل في الحادث. ثم أمرت محكمة قرمية فيما بعد باعتقال 12 منهم لمدة 60 يوما. ويتوقع أن تصدر المحكمة أحكاما على البحارة المتبقين الأربعاء. ونشر مكتب التحقيقات الفيدرالي الأمريكي مقاطع فيديو تظهر بعض المحتجزين وهم يلقون بيانات. وقال أحدهم، ويدعى فولوديمير، إنه يدرك "الطبيعة الاستفزازية" لما أقدمت عليه أوكرانيا. وقال آخر، ويسمى أندري دراتش، إنه كان على متن زورق حربي، وكانت الأوامر المكلف بها هي الإبحار من أوديسا إلى ماريوبول. وأضاف: "حذرتنا خدمات الحدود التابعة لروسيا الاتحادية من أننا ننتهك القانون الروسي. وطلبوا منا غير مرة ترك منطقة المياه الإقليمية لروسيا الاتحادية". وقال قائد البحرية الأوكرانية، إيور فورونتشينكو، للتلفزيون الأوكراني إن الرجال قرأوا بيانات مزورة تحت الإكراه. وأضاف: "أعرف هؤلاء البحارة من نيكوبول. وهم يعرفون بأنهم محترفون أمناء في عملهم، وما يقولونه الآن ليس هو الصدق". وأكد مسؤول كبير في جهاز الأمن في أوكرانيا التقارير الروسية التي أفادت بوجود بعض أعضاء جهاز الأمن على متن الزوارق، ولكنه أضاف أنهم كانوا في "مهمة مكافحة استخبارات اعتيادية"، مثل تلك التي تنفذها البحرية الروسية دوريا. كيف كان رد فعل أوكرانيا؟ قال الرئيس الإوكراني، بيترو بوروشينكو الثلاثاء إن هناك تهديدا "بحرب شاملة" مع روسيا. روسيا بثت اعترافات لبعض المحتجزين الأوكرانيين وأضاف أن "عدد الدبابات الروسية في القواعد الموجودة على الحدود تضاعف ثلاث مرات". وأيد البرلمان الأوكراني مساء الاثنين قرار الرئيس بوروشينكو بفرض الأحكام العرفية لمدة 30 يوما، بدءا من 28 نوفمبر/تشرين الثاني، في 10 مناطق حدودية. وتقع خمس مناطق على الحدود مع روسيا، بينما تقع منطقتان أخريان قرب منطقة ترانس-دينيستر المنشقة عن مولدوفا، حيث توجد قوات روسية. أما المناطق الثلاث الأخرى فتقع على حدود البحر الأسود، المعروف ببحر أزوف، القريب من القرم. وقرار فرض الأحكام العرفية غير مسبوق في أوكرانيا، وهو يمنح السلطات الحق في حظر الاحتجاجات والإضرابات. واندلاع الأزمة هو أول اشتباك صريح بين القوات الأوكرانية والروسية منذ سنوات، على الرغم من استمرار القتال بين الانفصاليين الموالين لروسيا، إلى جانب "متطوعين" في الجيش الروسي، منذ 2014، مع قوات الجيش الأوكراني في منطقتي لوهانسك ودونيتسك الشرقيتين. وقد تصاعد التوتر عندما افتتحت روسيا جسرا هذا العام يربط روسيا والقرم فوق مضيق كيرتش، ويمتد حتى بحر أزوف. ويوجد ميناءان أوكرانيان على الشاطئ الشمالي لبحر أزوف، وتسمح معاهدة 2003 للبلدين بحرية الحركة وصولا إلى مياهها.

ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੇੜਿਆਂ 'ਤੇ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਝਗੜੇ ਲਈ ਦੋਵੇ ਮੁਲਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁਤਿਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ''ਇਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜਹਾਜ ਅਤੇ ਸੇਲਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ।'' ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਚਾਂਸਲਰ ਐਂਗਲਾ ਮਾਰਕਲ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਲਈ ਰੂਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਮਸਲੇ ਉੱਤੇ ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੈਡਰੋ ਪੇਰੇਸ਼ੈਂਕੋ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੈਟਰੋ ਪੋਰੋਸ਼ੇਂਕੋ ਨਾਟੋ ਤੋਂ ਅਪੀਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਭੇਜੇ ਜਾਣ। ਰੂਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੂਕਰੇਨ ਸੰਸਦ ਵੱਲੋਂ ਵੋਟਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 30 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਰੂਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਕਢਵਾਉਣ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਵਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਵਾਬ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੈਟਰੋ ਪੋਰੋਸ਼ੈਂਕੋ ਉੱਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 2019 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਰੇਟਿੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੜਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਚ 2019 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਯੂਕਰੇਨ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਪੁਤਿਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੂਸ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ ਕਿਉਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ? 16,376,870 ਖੇਤਰਫਲ ਵਾਲਾ ਰੂਸ ਯਾਨਿ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ 11 % ਹਿੱਸੇ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਹੈ। ਜਦੋਂਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬੇਹੱਦ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 5,79,320 ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ 0.38% ਹੈ, ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਇਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 10.6 ਗੁਣਾ ਛੋਟੇ ਦੇਸ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਹੈ ਰੂਸ? ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਤਣਾਅ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਾਲੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ 'ਕਰਚ ਸਟਰੇਟ' ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਤੰਗ ਜਲਮਾਰਗ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਫੜ੍ਹੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਮੀਆ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਨੇ 'ਕਰਚ ਸਟਰੇਟ' ਦੇ ਅਹਿਮ ਰਾਹ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਟੈਂਕਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੂਸ ਦੀ ਹਮਲਾਵਰ ਹਰਕਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੂਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਬੇੜੀਆਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਰਚ ਦੇ ਤੰਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਹ ਅਤੇ ਅਜ਼ੋਵ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਾਲੇ ਜਲ ਸਰਹੱਦਾਂ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ ਕਾਰਨ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੱਤਣ ਸਾਲ 2014 ਦੇ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਖੇਤਰ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ ਤੇ ਰੂਸ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਯੂਐੱਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਦੋਨਿਯੇਤਸਕ ਅਤੇ ਲੁਹਾਨਸਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਯੂਕਰੇਨ ਰੂਸ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਭੇਜਕੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਇਸ ਇਲਜ਼ਾਮ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸੀ ਸਵੈਸੇਵਕ ਬਾਗੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਕਰਚ ਜਲਮਾਰਗ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਇਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ ਰੋਕਿਆ ਰੂਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੈਟਰੋ ਪੋਰਸੈਨਕੋ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਖਾਰਿਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਵਾਦ ਕੋਲਡ ਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਰੂਸੀ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਿਲ ਯੂਕਰੇਨੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਕਟਰ ਯਾਨੁਕੋਵਿਚ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਦੇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੀਵ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਸਮਰਥਿਤ ਫੌਜ ਨੇ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਰੂਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਨ ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਹੋਏ ਰੈਫਰੈਂਡਮ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ ਰੂਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਸ ਰੈਫ਼ਰੈਂਡਮ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਨੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ 'ਤੇ ਅਸਲ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਬੀਜ ਤਾਂ 1783 ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕੈਥਰੀਨ (ਰੂਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਯੇਕਾਤੇਰੀਨਾ ਅਲੇਕਜੀਵਨਾ) ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਉੱਤੇ ਕਬੂਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। 1954 ਤੱਕ ਇਹ ਰੂਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਵੀਅਤ ਆਗੂ ਨਿਕਿਤਾ ਖੁਸ਼ਚੇਵ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਪੁੱਲ ਹੇਠਾਂ ਤੈਲਾਨ ਟੈਂਕਰ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਬਾਦੀ ਰੂਸੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਇੱਥੇ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆਈ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ ਕੁਝ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਹਾ। 1940 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਬੋਲਸ਼ੇਵਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕਬਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ ਸੇਵਾਸਟੋਪਲ ਜੋ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ 'ਤੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ 1783 ਤੋਂ ਜਲਸੈਨਾ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ। ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਜਲਸੈਨਾ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਾਲੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਕਿ 2017 ਤੱਕ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਉੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ 2010 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਿਲ ਕਰਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਕਟਰ ਯਾਨੁਰੋਵਿਚ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਸ ਤੋਂ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਬਦਲੇ ਯੂਕਰੇਨ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਹੋਰ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਅਜ਼ੋਵ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਕਿਉਂ ਬਣਿਆ ਸੰਕਟ? ਅਜ਼ੋਵ ਸਮੁੰਦਰ ਕ੍ਰੀਮੀਆਈ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਪੂਰਬ 'ਚ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣ 'ਚ। ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਦੋ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਗੇਹੂੰ ਬਰਾਮਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਟੀਲ, ਕੋਇਲਾ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੋਰੋਸ਼ੇਨਕੋ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਯੁਕਰੇਨ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਲਈ ਅਹਿਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ''ਜੇ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਬੰਦਰਗਾਹ ਮਾਰੀਯੂਪੋਲ ਤੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਲੋਹੇ ਤੇ ਸਟੀਲ ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ਰੋਕ ਲੈਣ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਰਿਯੂਪੋਲ ਤੋਂ ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕਮਾਈ ਦਾ 25 ਫੀਸਦ ਹਨ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ- (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تقول روسيا إن وحداتها العسكرية في شبه جزيرة القرم وبالقرب من الحدود مع أوكرانيا تجري تدريبات عسكرية وقدر الاتحاد الأوروبي أن أكثر من 100 ألف جندي روسي قد حشدوا بالقرب من الحدود الأوكرانية وكذلك في شبه جزيرة القرم، التي ضمتها روسيا إليها عام 2014. وفي حديثه في شبه جزيرة القرم، قال شويغو إن الوحدات التي تقوم بالتدريبات ستعود إلى قواعدها. وأضاف أن أهداف "عمليات التفتيش المفاجئة" قد تحققت. وقال الوزير إن "القوات أظهرت قدرتها على الدفاع بثقة عن البلاد"، مضيفا أنه أصدر تعليمات لقادة الوحدات 58 و 41 وكذلك عدة فرق محمولة جوا لبدء العودة الجمعة إلى "قواعدهم الدائمة" على أن تستكمل العملية بحلول 1 مايو/ آيار. مواضيع قد تهمك نهاية وقد أثار الرئيس الأوكراني، فولوديمير زيلينسكي، مسألة القوات مع القادة الأوروبيين الأسبوع الماضي. وعبر قادة دول حلف شمال الأطلسي "ناتو" أيضا عن الانزعاج وطلبوا عقد قمة في شهر يونيو/حزيران المقبل ستكون العلاقات مع روسيا ضمن قائمة أولوياتها. ومنذ ذلك الحين تحدى الرئيس الروسي فلاديمير بوتين أي مواجهة في منطقة الصراع. أجرت القوات الروسية مناورات عسكرية في شبه جزيرة القرم الخميس وعلى الرغم من أن روسيا قللت من شأن حشدها العسكري ووصفته بأنه تدريبات ردا على "التهديد" من جانب الناتو، إلا أنه يقال أيضا أنها تخطط لتطويق مناطق البحر الأسود للشحن الأجنبي. وتخشى أوكرانيا من أن تتأثر موانيها. ومع تصاعد حدة التوتر بين روسيا والغرب، اتصل الرئيس الأمريكي جو بايدن بنظيره الروسي الأسبوع الماضي مقترحا عقد قمة في دولة ثالثة. وفي خطاب الأمة يوم الأربعاء، حذر الرئيس بوتين الغرب من "تجاوز الخط الأحمر". واندلع الصراع في شرق أوكرانيا عام 2014، بعد ضم روسيا القرم من أوكرانيا. واستولت القوات المدعومة من روسيا على مناطق واسعة من منطقتي لوهانسك ودونيتسك، وانتهك وقف إطلاق النار في الشرق عدة مرات في الأسابيع الأخيرة الماضية. وأصيب جندي أوكراني بجروح خطيرة في قصف الخميس، فيما وصفته القوات الأوكرانية بأنه انتهاك متعمد لوقف إطلاق النار. وبلغ إجمالي من قتلوا منذ بدء الصراع حوالي 14 ألف شخص.

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਕੀਤੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਰੂਸੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਕੀ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਰੂਸੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੈ ? ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਅਚਾਨਕ ਪੁਤਿਨ ਸੀਰੀਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੇ ਇਹ ਕਥਿਤ ਜੰਗੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸੰਜੋਗ ਮਾਤਰ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ੌਜ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਰੂਸੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ? ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਮਾਸਕੋ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚਲੀ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤਲਾਸ਼ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 3,46,612 ਮੌਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱ ਖੀ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੀਰੀਆਈ ਨਿਗਰਾਨ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 1,537 ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹੁਣ ਤੱਕ 6,328 ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਬਰਤਾਨਵੀਂ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਗਰਾਨ ਗਰੁੱਪ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸਦ ਵਿਰੁੱਧ 2011 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਬਗਾਵਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 3,46,612 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਕੀ ਹੈ ਟਰੰਪ 'ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ 'ਰਿਸ਼ਤੇ' ਦਾ ਵਿਵਾਦ? ਯੇਰੋਸ਼ਲਮ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ: ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰੂਸ ਆਪਣੇ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲਾਏਗਾ ਤਾਂ ਸ਼ੋਇਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ''ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਹਾਲਾਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ ''। ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਰੂਸੀ ਹੀਮੈਮੀਮ ਏਅਰਬੇਸ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਅਲ ਅਸੱਦ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਰੂਸੀ ਆਰਆਈਏ ਨੋਵੋਸਤੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, ''ਮੈਂ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਰੂਸੀ ਫੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।'' ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ''ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਤੋਂ ਸਿਰ ਚੁੱਕਿਆ'' ਤਾਂ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰੂਸ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤਾਂ ਨੇ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਿਆ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ। ਗਊਆਂ - 100000, ਗਊ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਜਟ - 0 ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਰੂਸ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਸਦ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਮਿਲੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


اشتهر بوريس جونسون بحبه للاستعراض والتصريحات المثيرة وكانت رئيسة الحكومة السابقة، تيريزا ماي، قد عينته وزيرا للخارجية في عام 2016 غير أنه استقال في 2018 احتجاجا على سياستها في ما يتعلق بتدبير ملف خروج بريطانيا من الاتحاد الأوروبي. وكان جونسون مرشحا لرئاسة الوزراء بعد ديفيد كاميرون عام 2016 لأنه القائد الأبرز في حملة الخروج من الاتحاد الأوروبي، إلا أنه انسحب في آخر لحظة، بعدما تخلى عنه زميله، وزير العدل، مايكل غوف، ورشح نفسه لكنه خسر في نهاية المطاف. بوريس جونسون "يجب أن يقدم تفسيرا" للشجار في منزله بوريس جونسون "لن يعتذر" عن تعليقاته بشأن البرقع وعرف جونسون بتصريحاته المثيرة، وميله إلى الدعابة وتوجيه النقد الحاد، وهو ما جعل كثيرين يصابون بالدهشة بعد توليه وزارة الخارجية. ومن أبرز التصريحات المحرجة لرئيس الوزراء الجديد، تلك التي قال فيها إن "أصول الرئيس الأمريكي، باراك أوباما، الكينية، جعلته يكره تراث بريطانيا وتاريخها". كما شبه المرشحة السابقة للانتخابات الرئاسية الأمريكية، هيلاري كلينتون، "بممرضة سادية تعمل في مصحة للأمراض العقلية". ووجه جونسون انتقادات لاذعة لأوباما بعد دعوته البريطانيين للبقاء في الاتحاد الأوروبي، وقال إن "الولايات المتحدة نفسها لا تقبل بالقيود التي يفرضها الاتحاد الأوروبي، فلماذا تريدنا أن نقبل بذلك؟". "مشروع هتلر" وفي خضم حملة الخروج من الاتحاد الأوروبي، وصف جونسون الاتحاد الأوروبي بأنه "مشروع زعيم النازية، أدولف هتلر"، الذي حاول، على حد تعبيره، "إنشاء دولة أوروبية واحدة". واشتهر جونسون بالإثارة والاستعراض في عمله السياسي منذ أن انتخب رئيسا لبلدية العاصمة لندن عام 2008، وكان من بين أهم قرارته منع المشروبات الكحولية في وسائل النقل العام. أوروبا "أسقطت تيريزا ماي كما أسقطت مارغريت ثاتشر" استقال جونسون من منصبه الوزاري احتجاجا على سياسة رئيسة الوزراء البريطانية بشأن خروج بريطانيا من الاتحاد الأوروبي وعُرف أيضا بمظهره الملفت للانتباه وبدراجته الهوائية، كما أنه طرح مشروعا ضخما لتشجيع استعمال الدراجات في لندن، ارتبط باسمه، ليشجع نحو 90 ألف شخص على استعمال الدراجة في الذهاب إلى العمل وقضاء مصالحهم. وكان كثيرا ما يذهب إلى مكتبه على الدراجة الهوائية، رغم أن دراجته سرقت مرات عديدة، لذلك كانت ظاهرة سرقة الدراجات من المواضيع التي أولاها جونسون اهتماما خاصا خلال ولايته في لندن. وكان لرئيس بلدية لندن السابق، دور كبير في نجاح الألعاب الأولمبية عام 2012، التي حرص على أن تكون من أنجح الدورات في تاريخ الألعاب. أصول تركية ولد بوريس جونسون عام 1964 في نيويورك، وانتقل والداه إلى بريطانيا وهو طفل صغير. ويفتخر أن والده من أصول تركية، وقد درس في كلية إيتون كوليج الشهيرة، وأظهر ميلا إلى دراسة اللغة الانجليزية والآداب الكلاسيكية. كما درس الآداب القديمة في أوكسفورد، وانتخب رئيسا لاتحاد الطلبة عام 1984. وبدأ جونسون حياته العملية صحفيا في ديلي تلغراف، ثم أصبح مراسلها للاتحاد الأوروبي، ونائبا للمدير، قبل أن يصبح مديرا لصحيفة سبيكتيتور، عام 1991. كيف يسترخي بوريس جونسون؟ سؤال بسيط وإجابة غريبة وأكسبته مسيرته الصحفية شهرة ومنحته مكانة اجتماعية، ففتحت له باب العمل السياسي، ليُنتخب عام 2001 نائبا في مجلس العموم، عن حزب المحافظين. وعين عام 2004 وزيرا للدولة مكلفا بالفنون، ثم اضطر إلى الاستقالة، بعد انكشاف علاقته الغرامية مع بترونيلا وايت، ولكنه عاد إلى الحكومة عام 2005، في منصب وزير للدولة مكلف بالتربية. وتزوج جونسون زوجته الأولى، أليغرا موستين أوين، عام 1987، وانفصل عنها عام 1993، ليتزوج المحامية، مارينا ويلر، وينجب منها ثلاث بنات. وألف بوريس جونسون العديد من الكتب، من بينها كتاب عن حياة رئيس الوزراء البريطاني السابق، ونستون تشرتشل، وكتاب عن تاريخ روما، وآخر عن مدينة لندن. شهرة كبيرة واكتسب بوريس جونسون شهرة كبيرة وكثيرا من الأنصار عندما كان رئيسا لبلدية لندن، وبعدما تزعم حملة الخروج من الاتحاد الأوروبي، توقع المراقبون توليه منصب رئيس الوزراء، وقيادة حزب المحافظين، بعد استقالة ديفيد كاميرون. ولكنه في المقابل، اكتسب خصوما ومعارضين ينتقدون مواقفه وتصريحاته المثيرة، ويرون أنه غير جدير بتولي المناصب العليا في الدولة، فقد وصفه نائب رئيس الوزراء السابق، نك كليغ، بأنه "دونالد ترامب، معه قاموس". وأقيل جونسون من صحيفة التايمز بعد اتهامه بعدم الدقة في نقل التصريحات، كما فُصل من منصب الناطق باسم حزب المحافظين عام 2004، بسبب كذبه بشأن علاقاته النسائية، ولكن هذه المصاعب كلها لم تقض على مستقبله السياسي، مثلما فعلت مع غيره. واستطاع أن يواجه العواصف التي اعترضت طريقه، ويتغلب عليها، بفضل بلاغته وقدرته على اللعب بالكلمات وتغيير المواقف الحرجة والصعبة لصالحه في كل مرة.

ਬੋਰਿਸ ਜੌਨਸਨ ਨੂੰ 92,153 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜਦਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਜੇਰੇਮੀ ਹੰਟ ਨੂੰ 46,656 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਿਲ ਹੋਈਆਂ। ਜੇਰੇਮੀ ਹੰਟ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਪੀਐੱਮ ਵੱਜੋਂ ਬੋਰਿਸ ਜੌਨਸਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ। ਟੈਰੀਜ਼ਾ ਮੇਅ ਨੇ ਬਰੈਗਜ਼ਿਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਸੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਤੋਂ ਪਾਸ ਨਾ ਕਰਵਾ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਟੈਰੀਜ਼ਾ ਮੇਅ ਨੇ ਜੌਨਸਨ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਹੁਣ ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੇ। ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲੇਗਾ। ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੋਰਿਸ ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਟੈਰੀਜ਼ਾ ਮੇਅ ਅਤੇ ਜੇਰੇਮੀ ਹੰਟ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬੋਰਿਸ ਜੌਨਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇਸ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਭਰਪੂਰ ਰੱਖਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਵਾਂਗੇ।'' ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪੀਤ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀ ਬੋਰਿਸ ਜੌਨਸਨ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾ ਸਾਬਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਬੋਰਿਸ ਜੌਨਸਨ ਬਾਰੇ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਾਂ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


بثت السلطات المعنية إطلاق تشندريان2 عبر شاشات التلفزيون ومواقع التواصل الاجتماعي واقتربت المركبة الفضائية تشندريان2 من القمر بشكل طبيعي قبل أن تتعرض لعطل وهي على مسافة 2.1 كيلو متر من سطح القمر، وفقا لمسؤولين مطلعين. وقالت منظمة أبحاث الفضاء في الهند إنها فقدت الاتصال بالمركبة غير المأهولة قبل ثوان من الوقت المتوقع لهبوطها على سطح القمر. وكادت الهند أن تكون الدولة الرابعة التي تنفذ هبوطا سلسا على سطح القمر. وكانت المهمة الفضائية الأولى للهند التي انطلقت في عام 2008، قد شهدت قيام مركبة الفضاء تشندريان 1 عملية بحث عن المياه على سطح القمر باستخدام أجهزة الرادار، في مهمة كانت الأولى من نوعها والأكثر كشفا للتفاصيل. ماذا حدث؟ دخلت شاندرايان2 مدار القمر في العشرين من أغسطس/ آب الماضي وكانت على وشك تنفيذ هبوط سلس على سطح القمر صباح السبت، وذلك بعد ما يزيد عن شهر من إقلاعها، وفقا لصحيفة إنديان تايمز. وكان أفراد طاقم العمل الخاص بالمهمة يتابعون دون توقف سير عملية الهبوط أمام الشاشات في وكالة أبحاث الفضاء الهندية (إسرو) في بانغلور. وسادت غرفة التحكم أجواء احتفالية أثناء ما وصفه الباحثون بأصعب مرحلة في الهبوط، بينما كان رئيس وزراء الهند ناريندرا مودي يراقب سير العمل من خلف حاجز زجاجي. ولم تتضح تفاصيل فشل هبوط المركبة الفضائية الهندية. وأعلن كايلاسافاديفو سيفان، رئيس وكالة أبحاث الفضاء الهندية، لطاقم المهمة أن المرحلة الأولى لهبوط المركبة كانت "طبيعية"، وأن بيانات المهمة سوف تخضع للتحليل. ووصف سيفان فترة هبوط المركبة، بأنها "15 دقيقة من الرعب". وبعد هذا الإعلان أدلى مودي بخطاب موجز داخل غرفة التحكم، قائلا: "ما حققناه ليس قليلا، فلتتحلوا بالشجاعة." قال الكاتب بالافا باغلا إن هذه المهمة كانت ستمهد الطريق إلى إرسال رواد فضاء هنود إلى القمر ما هي المهمة؟ تعتبر مهمة المركبة الفضائية الهندية تشندريان2 الأكثر تعقيدا بين المهام الفضائية التي نفذتها وكالة أبحاث الفضاء الهندية. حيث وصفها رئيس الوكالة كيه سيفان بأنها: "بداية رحلة تاريخية" عندما أُطلقت المركبة في يوليو/ تموز الماضي. وكان المسبار فيكرام، الذي أطلق عليه اسم مؤسس وكالة أبحاث الفضاء الهندية، يحمل بداخله طوافة قمرية مجهزة بأدوات لتحليل التربة على سطح القمر يبلغ وزنها 27 كيلو غرام. وكان من المقرر أن تبدأ الطوافة براغيان، التي يمكنها السير لمدة 14 يوما، رحلتها على السطح لترسل صورا وبيانات إلى الأرض بغرض تحليلها. وكان من المفترض أن تركز المهمة على طبيعة سطح القمر، والبحث عن مياه وأملاح علاوة على قياس قوة الزلازل القمرية وغيرها من دوائر البحث. ما هي أهمية هذه المهمة؟ اقتصر الهبوط السلس للمركبات الفضائية وغيرها من المعدات على سطح القمر على ثلاث دول فقط على مستوى العالم. ولولا فشل هذه المهمة، كانت الهند ستلحق بتلك الدول حال تحقيق هذا الإنجاز التكنولوجي الهائل، الذي يعد أحد الطموحات الفضائية الهندية، وفقا للكاتب المختص في الشؤون العلمية بالافا باغلا. وأضاف بالافا أن هذه المهمة كان من المفترض أن تمهد الطريق لمهام فضائية هندية جديدة في المستقبل تهبط على سطح المريخ علاوة على فتحها الباب أمام الهند لإرسال رواد فضاء. وللمرة الأولى في تاريخ أبحاث الفضاء الهندية، قادت فرق العمل الفضائي إمرأتان؛ هما موثايا فانيثا مديرة المشروع، وريتو كاريدهال، مديرة المهمة. وكان ينظر إلى المهمة الفضائية على أنها مدعاة للفخر في الهند، وهو ما دفع المسؤولين هناك إلى إطلاق بث حي لعملية إطلاق المركبة الفضائية تشندريان2 عبر شاشات التلفزيون وحسابات وكالة أبحاث الفضاء الهندية على مواقع التواصل الاجتماعي. واحتلت المهمة أيضا العناوين الرئيسية للصحف العالمية نظرا لقلة تكلفتها مقارنة بغيرها من المهام الفضائية،. وليست هذه المرة الأولى التي تحظى فيها وكالة أبحاث الفضاء الهندية بإشادة من قبل المهتمين بأبحاث الفضاء نظرا لما تحققه من توفير. وبلغت تكلفة مهمة فضائية أرسلتها الوكالة الهندية إلى المريخ في 2014 74 مليون دولار، وهو ما يُقدر بحوالي 10 في المئة من قيمة تكلفة إطلاق المكوك الفضائي الأمريكي "أميركان مافين".

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹਿ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹਿ ਤੋਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚੰਦਰਮਾ ਮਿਸ਼ਨ 2.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਚੰਨ ਦੀ ਸਤਹਿ 'ਤੇ ਬਸ ਉਤਰਨ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਲੈਂਡਰ ਵਿਕਰਮ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਨ ਦੀ ਸਤਹਿ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਸਿਰਫ਼ 2.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਚੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਵੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਨ ਲਈ ਇਸਰੋ ਦਫ਼ਤਰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ ਪਰ ਆਖਿਰੀ ਪਲ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦਾ 47 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕੀ ਇਸਰੋ ਦੀ ਇਹ ਹਾਰ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਤ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਆਖਿਰ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦਾ 47 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਆਖ਼ਿਰੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ? ਕੀ ਕੋਈ ਤਕਨੀਕੀ ਖਾਮੀ ਸੀ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਜਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪੱਲਵ ਬਾਗਲਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ। ਪੱਲਵ ਬਾਗਲਾ ਦੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ ਸਾਰੇ ਜਵਾਬ। ਪੱਲਵ ਬਾਗਲਾ ਮੁਤਾਬਕ, ''ਆਖਰੀ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਦਾ ਗਰਾਉਂਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਕੇ ਸਿਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸਰੋ ਦਾ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹਿ ਤੋਂ 2.1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸੀ ਤਾਂ ਗਰਾਉਂਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ''। ''ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਿਤੇ-ਨਾ-ਕਿਤੇ ਚੰਦਰਯਾਨ -2 ਦਾ ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹਿ 'ਤੇ ਉਤਰਨ ਲਈ ਕਾਹਲੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਖ਼ਰੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਖ਼ਰਾਬੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ''। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, ''ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਤੋਂ ਭਲੇ ਹੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਮਿਲੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਨਾਕਾਮ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦਾ ਆਰਬਿਟਰ ਚੰਨ ਦੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਰਬਿਟਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਪਕਰਨ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ''। ''ਇਸ ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਵੀ ਹੈ। ਆਰਬਿਟਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ ਦਾ ਆਰਬਿਟਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਹੈ। ਚੰਦਰਯਾਨ-1 ਦੇ ਆਰਬਿਟਰ ਤੋਂ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਦਾ ਆਰਬਿਟਰ ਵਧੇਰੇ ਸਾਈਂਟਿਫਿਕ ਤੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਲੈੱਸ ਹੈ''। ''ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਰੋਵਰ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਸਿਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ 15 ਮਿੰਟ ਦਹਿਸ਼ਤ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਹਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ''। ''ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ 1.40 ਵਜੇ, ਵਿਕਰਮ ਲੈਂਡਰ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹਿ 'ਤੇ ਉਤਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 2.51 ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਸੰਪਰਕ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਰੋਬੋਟਿਕ ਲੈਂਡਰ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਉਤਰਿਆ ਹੈ''। ''ਪਰ ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਕੇ ਸਿਵਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਚਾਹੇ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ 'ਤੇ ਉਤਰਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਕਵੋਟੇਰਿਲ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਜਾਂ ਨਾਰਦਰਨ ਵਿਚ ਉਤਰਨਾ ਹੋਵੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਰੁਵ, ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਓਨੀਆਂ ਹੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸਨ''। ''ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ। ਪੁਰਾਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਨਵੀਂ ਥਾਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ''। ''ਆਰਬਿਟਰ ਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੰਨ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੋਜ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੰਮ ਆਰਬਿਟਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਡਾਟਾ ਜ਼ਰੂਰ ਆਏਗਾ''। ''ਲੈਂਡਰ ਵਿਕਰਮ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਤੋਂ ਚੰਨ ਦੀ ਸਤਹਿ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ''। 11 ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਤੋਂ ਚੰਨ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦੀ ਸੈਲਫ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇਖਦੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਕਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਿਆਨ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੈਲਫ਼ੀ ਭੇਜਦੇ, ਹੁਣ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਈਂਟਿਫਿਕ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ 11 ਸਾਲ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਆਰਬਿਟਰ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਲੈਂਡਰ, ਰੋਵਰ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ। ਇਸ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਇਸਰੋ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਦੋਹਰਾਈ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਕਦਮ 'ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰੇਗਾ। ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਚੰਨ ਦੀ ਸਤਹਿ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਇਸ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਸਾਫ਼ਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲੈਂਡਰ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਤਾਰੋ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਚੰਦਰਯਾਨ-2 ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਨ ਦੀ ਸਤਹਿ ਤੇ ਉਤਾਰਨਾ ਸੀ ਪਰ ਆਖਿਰੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ 50 ਫੀਸਦ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਮਿਸ਼ਨ ਹਨ ਜੋ ਸਾਫ਼ਟ ਲੈਂਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹਨ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਗੇ। ਇਸਰੋ ਦਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਿਸ਼ਨ ਗਗਨਯਾਨ ਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


مرت ساعات وخطيبته تنتظر خارج القنصلية دون أن يخرج فاتصلت بصديقه ياسين أقطاي مستشار رئيس حزب العدالة والتنمية الحاكم في تركيا وأبلغته بالوضع. وكان خاشقجي قد طلب منها الاتصال بأقطاي في حال شعرت تعرضه لمكروه. وفي اليوم التالي أعلنت السلطات التركية أن المعلومات التي لديها تفيد أن الصحفي السعودي مازال في قنصلية بلاده. وفي 6 أكتوبر/تشرين أول الجاري نسبت وكالة رويترز للأنباء لمصادر أمنية تركية القول إن تقييمها الأولي للقضية يشير إلى أن خاشقجي قتل داخل قنصلية بلاده. ومازالت هذه القضية تتفاعل وفصولها مستمرة. فما هو السؤال الذي تود طرحه بشأن قضية خاشقجي؟ إسأل ونحن نجيب. Ваша контактная информация Подпишите меня на вашу рассылку! Не публикуйте мое имя рядом с моим вопросом. Я старше 16 лет я принимаю условия предоставления услуг Би-би-си сохраняет за собой право выбирать из предложенных материалов на основе редакционных требований Би-би-си и условий пользования сайтом. Если вы захотите узнать больше о политике Би-би-си в отношении обработки персональных данных, пожалуйста, пройдите по ссылке.

ਜਮਾਲ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਲੈਣ ਲਈ ਸਫ਼ਾਰਤਖਾਨੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਲਾਪਤਾ ਸਨ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਫਾਰਤਖਾਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਕਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੇ ਜਮਾਲ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਦੇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਆਓ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਖਾਸ਼ੋਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਏ। ਮਦੀਨਾ 'ਚ 1958 ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੰਡੀਆਨਾ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨੀਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ꞉ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਆ ਗਏ ਅਤੇ 1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਈ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਪਰ ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ 1980-1990 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਲਕਾਇਦਾ ਦੇ ਆਗੂ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤਰਕਾਰ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਵੈਤ ਦੀ ਖਾੜੀ ਜੰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਗੋਸ਼ੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਪਰਤ ਆਏ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਰਬ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਐਡੀਟਰ ਬਣੇ। 2003 ਵਿੱਚ ਜਮਾਲ ਅਲ ਵਤਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣੇ ਪਰ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਖ਼ਬਰਾਂ ਛਾਪਣ ਕਾਰਨ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁੰਵਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਫੇਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਅੰਬੈਸਡਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਤੁਰਕੀ ਬਿਨ-ਫੈਸਲ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਲ ਵਤਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਆ ਗਏ ਪਰ ਹੋਰ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। 2011 ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਪਰਿੰਗ ਅਪਰਾਇਜ਼ਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ ਜਮਾਲ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵੱਲੋਂ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਿਲ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ 'ਅਲ ਅਰਬ' ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ - ਇਸ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਕਤਰ ਵੱਲੋਂ 'ਦਿ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਚੈਨਲ' ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਬਹਿਰੀਨ ਅਧਾਰਤ ਇਸ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਵੱਲੋਂ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਲਈ ਸੱਦਣ ਕਰਕੇ 24 ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਚੈਨਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। 'ਅਸੀਂ ਸਾਊਦੀ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਾਂ' ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਨੇ 2017 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਲੇਠੇ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇ ਡਰੋਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਦੇਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸਤੰਬੁਲ ਸਥਿੱਤ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਾਰਤਖਾਨਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁੰਵਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਰਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਲ-ਹਯਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਉੱਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਲਮ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ, ''ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਘਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਜੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ। "ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੁਣ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਾਂ।'' ਆਪਣੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਉੱਪਰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੰਵਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਰੂਸੀ ਨੇਤਾ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਲੇਖ 11 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਲ੍ਹੀ ਕਾਲਮ ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਦੀ ਗੁਮਸ਼ੁਦਗੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਛਾਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਸਾਉਦੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਹੈਟੀਸ ਸਨਗੀਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਸ ਨੇ 11 ਘੰਟੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਮੰਗਲਵਾਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੰਬੁਲ ਵਿੱਚਲੇ ਸਾਉਦੀ ਸਫਾਰਤਖਾਨੇ ਗਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਤੁਰਕ ਮੰਗੇਤਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਸਕਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਹੈਟੀਸ ਸਨਗੀਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਫਾਰਤਖਾਨੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਸ ਨੇ 11 ਘੰਟੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਹੈਟੀਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਫਾਰਤਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫ਼ੋਨ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਦਿਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੈਟੀਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰੀਸਪ ਟਾਇਪ ਅਰਡੋਗਨ ਨੂੰ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜਮਾਲ ਨੂੰ ਸਫਾਰਤਖਾਨੇਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। 'ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਲੇਖਕ' ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਨਿਊਜ਼ਆਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਖਾਸ਼ੋਗੀ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਵਤਨ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੇਉਮੀਦੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਉੱਘੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਤਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। "ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਮਾਹੌਲ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਮੈਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ ਉਹੀ ਮੰਚ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤਮਾਨ ਸਾਉਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। "ਆ ਰਹੇ ਗੰਭੀਰ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਤਾਂ ਚਰਚਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਕੁੰਵਰ ਹਰ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਕਈ ਖਰਬਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਲੋਕ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸ਼-ਅਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ।" (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


قال زوكربيرغ إن التغييرات يجب أن تكون بحذر وذكر زوكربيرغ في منشور عبر حسابه على فيسبوك إنه يأمل في الإعلان عن إجراءات للتعامل مع الأخبار المزيفة "في القريب العاجل". وقال إن العمل على هذه الإجراءات "عادة ما يتطلب وقتا أكبر مما نريد للتأكد من أن التغييرات التي سنجريها لن تكون لها آثار جانبية غير مقصودة أو منحازة". كما قال إن أكثر من 99 في المئة من محتوى فيسبوك "أصلي. عدد قليل من الأخبار تكون كاذبة. والأخبار الكاذبة الموجودة لا تتعلق بحزب معين، ولا بالسياسة فقط". وأضاف أنه من المستبعد تماما أن تكون الأخبار الكاذبة "قد أثرت في نتائج الانتخابات بأية طريقة." "تقدم" وتابع زوكربيرغ: "وتباعا، لا نريد أية أخبار كاذبة على فيسبوك. هدفنا هو أن نُظهر للناس أن المحتوى الذي يرونه ذو أهمية. والناس يريدون أخبار دقيقة. وقد أطلقنا بالفعل خاصية تمكن الناس من الإشارة إلى الأخبار الكاذبة، وهناك المزيد من الإجراءات التي يمكن تقديمها في هذا الأمر. حققنا تقدما، وسنستمر في العمل للمزيد من التطور." وأظهرت بعض البيانات أن الأخبار الكاذبة تنتشر بشكل أكبر بكثير من الأخبار التي تكذبها. ويتزامن ذلك مع الزيادة الكبيرة في أعداد من يعتمدون على فيسبوك كمصدر للأخبار، خاصة بين الأمريكيين. وصُممت الصفحة الأخبار في موقع فيسبوك بحيث تُظهر للمستخدم المحتوى الذي يُعتقد أنه أكثر جذبا لهم، الأمر الذي يؤدي إلى حدوث ما يسميه البعض بـ "فقاعة انتقائية"، التي تقوي وجهة نظر المستخدم بدون التعرض لآراء مختلفة. واتُهم فيسبوك في مطلع هذا العام بأنه معاد لترامب، إذ قيل آنذاك أن من يديرونه يفضلون الأخبار المتعلقة بالديمقراطيين في الجزء الخاص بالأخبار الأكثر انتشارا. ورغم نفي الموقع لهذه الادعاءات، إلا أنه فصل العاملين في الجزء الخاص بالأخبار الأكثر انتشارا، معتمدا بشكل تام على معادلة إلكترونية لإنجاز هذا الأمر. "مصادر اعتيادية" وقال زوكربيرغ إن أية تغيرات في طريقة تمييز الأخبار الكاذبة أو المختلقة لابد أن تؤخذ بحذر. وتابع: "التعرف على الحقيقة أمر معقد. يمكن نفي الكثير من الأخبار الكاذبة، إلا أن أعداد أكثر من الأخبار، بما في ذلك الأخبار المأخوذة عن المصادر الاعتيادية، قد تخطيء في بعض التفاصيل. وأعداد أكبر من الموضوعات قد تعبر عن رأي ما يختلف معه البعض، فيبلغون عنه كخبر كاذب رغم أنه ليس كذلك." وأضاف: "أثق في إمكانية إيجاد سبل لتمييز الأخبار الكاذبة، لكن يجب أن نكون شديدي الحذر من أن نصبح انتقائيين في الحقائق."

ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹੰਗਰੀ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਚੋਣਾਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕਦਮ ਚੁੱਕੀਏ।'' ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਦੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਇੰਝ ਵੇਖੋ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ 'ਚ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਘਾਟਾ ਪਿਆ? ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਰਗਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੂਸੀ ਤੰਤਰ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ 5.5 ਲੱਖ ਭਾਰਤੀ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਰਮ ਕੈਂਬਰਿਜ ਐਨਾਲਿਟਕਾ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਟੇ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਨੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਣ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2019 ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ 50 ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਇਹ ਦਬਾਅ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਬਣਾਏ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਫੇਕ ਖਾਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮਾਰਕ ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਫੇਸਬੁਕ ਫੇਕ ਅਕਾਊਂਟ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਕਾਊਂਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕਰੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਗਿਆਪਨਕਰਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪੰਨੇ' ਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨਾ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਦਿਖਾਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲਈ ਕੌਣ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੇਕ ਅਕਾਊਂਟਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ਿਅਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਏਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਸੀ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ,ਜੋ ਜਾਅਲੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਲਈ ਬੇਅਸਰ ਹੋਇਆ ਫੇਸਬੁੱਕ? ਕੀ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ' 'ਤੇ ਛਾਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਅਜੇ ਵੀ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਨਿਊਜ਼ ਫੀਡ ਵਿਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਏ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਤਹਿਤ ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਹੋਰ ਫੇਸਬੁੱਕ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਈਮਲਾਇਨਜ਼ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਦਿਖੇਗੀ। ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹੀ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੀ ਗੱਲ ਵੱਟਸਐਪ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਹੈ , ਪਰ ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਆਪਣੀ ਦੂਸਰੀ ਕੰਪਨੀ ਵੱਟਸ ਐਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਚੁੱਪ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਵੀ ਵੱਟਸਐਪ ਉੱਤੇ ਵਾਇਰਲ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉੱਤੇ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਫੈਲਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਝੂਠੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ, ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਤੱਕ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਫੇਸਬੁੱਕ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਇਤਫ਼ਾਕੀਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵੱਟਸਐਪ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਹੈ। ਜ਼ਕਰਬਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਫੇਸਬੁੱਕ ਰੂਸ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਰੂਸ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਚੋਣਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


هارولد بورنستين، الطبيب السابق لترامب نفى كتابته لرسالة تشيد بصحة الرئيس وقال الطبيب هارولد بورنستين لقناة سي إن إن التلفزيونية يوم الثلاثاء "لقد كُتبت الرسالة كلها بإملاء كامل من ترامب". ولم يعلق البيت الأبيض بعد على ادعاء الطبيب. كما قال بورنستين إن الحارس الخاص لترامب "داهم" مكتبه في فبراير/ شباط 2017، وأخذ جميع السجلات الطبية لترامب. وأضاف بورنستين أن الرسالة التي تشير إلى أن ترامب سيكون "الشخص الأكثر صحة على الإطلاق الممكن انتخابه للرئاسة" لم تكن تحوي تقييمه المهني. مضيفا "لقد اختلقت ذلك تماشيا مع الأمر". مواضيع قد تهمك نهاية وليس من الواضح بعد السبب وراء ادعاءات بورنستين في هذا التوقيت بالتحديد. ترامب يرفض التشكيك في قواه العقلية ويقول إنه "عبقري" تيلرسون: لم أشكك أبدا في صحة ترامب العقلية طبيب البيت الأبيض يؤكد أن صحة ترامب ممتازة ما الذي جاء في الرسالة؟ تضمنت محتويات الرسالة عبارات حول القوة الجسدية والقدرة على التحمل لدى ترامب، والتي وصفت بأنها "غير عادية". كما وصف ضغط دمه واختباراته المعملية بأنها "ممتازة بشكل مذهل" وقيل إنه فقد من وزنه 7 كيلوغرامات على مدى عام. وأضافت الرسالة أن ترامب ليس لديه أي شكل من أشكال السرطان ولم يخضع لأية جراحة مفصلية. وقبل أسابيع قليلة من خروج الرسالة للعلن، نشر ترامب تغريدة دعائية على موقع تويتر يقول فيها إن تقرير بورنستين الطبي سيظهر "الكمال". وكتب ترامب، الذي أصبح الرئيس الأكبر سنا الذي ينتخب في تاريخ الولايات المتحدة، على فيسبوك في ذلك الوقت "أنا محظوظ لأنني أنعم بجينات عظيمة". وفي يناير من هذا العام، أجرى ترامب فحصا لمدة ثلاث ساعات وسط تكهنات حول صحته العقلية. وقال طبيبه في البيت الأبيض، روني جاكسون، إثر تلك الفحوصات "ليست لدي أية مخاوف حول قدرته المعرفية أو وظائفه العصبية". ماذا عن "مداهمة" مكتب بورنستين؟ قال بورنستين، المقيم في مدينة نيويورك، إن أحد الحراس الشخصيين لترامب زاره برفقة رجلين آخرين في مكتبه في 3 فبراير/ شباط 2017. وقال بورنستين لقناة سي إن إن "الزيارة استمرت مدة 25 أو 30 دقيقة، لقد خلقوا الكثير من الفوضى"، مضيفا أن الحادث جعله يشعر وكأنه كان ضحية "الاغتصاب والخوف والحزن". وقال إن النسخة الأصلية والوحيدة من وثائق ترامب وسجله الطبي، بما في ذلك التقارير المخبرية، أخذها مساعدوه. وجاء رد البيت الأبيض على لسان الناطقة باسم البيت الأبيض سارة ساندرز، على أن الحادث لم يكن مداهمة بل "إجراء عادي" من قبل الوحدة الطبية في البيت الأبيض لحيازة السجلات الطبية للرئيس. وقد وقع الحادث بعد فترة وجيزة من نشر صحيفة "نيويورك تايمز" تقريراً قالت فيه إن بورنستين وصف عقار بروبيكيا لترامب، وهو عقار مضاد للصلع.

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਟਰੰਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਨ। ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ' ਹੈ। ਸੀਐਨਐਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, 'ਟਰੰਪ ਨੇ ਸਾਰਾ ਪੱਤਰ ਬੋਲ ਕੇ ਲਿਖਵਾਇਆ ਸੀ।' ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਨੇ ਹਾਲੇ ਡਾਕਟਰ ਬੋਰਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬੋਰਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੇ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਿਕਾਰਡ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਾਪਾ ਵੀ ਮਾਰਿਆ। ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਬੋਰਨਸਟਾਈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 2015 ਦਾ ਉਹ ਪੱਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 'ਟਰੰਪ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣਗੇ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਕਿ ਬੋਰਨਸਟਾਈਨ ਹੁਣ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕਿਉਂ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਸੀ ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ? ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ "ਬੇਮਿਸਾਲ" ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਲਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਲੈਬੋਰਟਰੀ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ 'ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਟਰੰਪ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਜਾਂ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਫਰਾਈਡ ਚਿਕਨ, ਡਾਇਟ ਕੋਕ ਅਤੇ ਨਾ ਮਾਤਰ ਵਰਜਿਸ਼ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਇਹ ਪੱਤਰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਨਤੀਜੇ "ਸੰਪੂਰਨਤਾ" ਦਰਸਾਉਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਮੈਂ ਖੁਸ਼ਨਸੀਬ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵਧੀਆ ਜੀਨਸ ਮਿਲੇ ਹਨ।" ਇਸੇ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਵੀ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਲੰਮੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬੋਰਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੇ ਛਾਪੇ ਦੀ ਸਚਾਈ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਇਸ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫਤਰ ਆਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 20-30 ਮਿੰਟ ਦੇ ਇਸ ਛਾਪੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਡਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੇ ਅਸਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਚੁੱਕ ਲਏ ਗਏ ਨ। ਇਹ ਛਾਪਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਸ ਦੀ ਉਸ ਖ਼ਬਰ ਮਗਰੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਗੰਜੇਪਨ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਸੱਕਤਰ ਸਾਰਾਹ ਸੈਂਡਰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਛਾਪਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਧਾਰਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੀ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


مازال أمام اللقاح فترة لتثبت فعاليته وأظهرت التجارب، التي أجريت على 1077 شخصا أن اللقاح أدى إلى توليد أجسام مضادة، وخلايا من نوع (تي)تستطيع مكافحة الفيروس. وتبدو النتائج واعدة بدرجة كبيرة، ولكن لا يزال الوقت مبكرا لمعرفة إن كان هذا كافيا لحماية الجسم، كما أنه لا تزال تجرَى تجارب على نطاق أوسع. وطلبت بريطانيا 100 مليون جرعة بالفعل. لا يتوقع إتاحة اللقاح قبل نهاية العام كيف يعمل اللقاح؟ مواضيع قد تهمك نهاية يطور اللقاح، الذي يعرف بـ"ChAdOx1 nCoV-19" بسرعة غير مسبوقة. وهو يتكون من فيروس مولد جينيا، يتسبب في إصابة الشمبانزي بنوبات البرد المعتادة. وعدّل هذا الفيروس كثيرا حتى لا يؤدي إلى إصابة الأشخاص بالعدوى، وحتى "يبدو" أشبه بفيروس كورونا. وتمكن العلماء من التوصل إلى ذلك بواسطة نقل التعليمات الجينية الخاصة ببروتين فيروس كورونا، وهو الأداة المهمة التي يستخدمها الفيروس لاقتحام خلايانا، إلى اللقاح الذي يطورونه. ويعني هذا أن اللقاح يماثل فيروس كورونا، وأن جهاز المناعة في الجسم يستطيع تعلم مهاجمته. ما الأجسام المضادة وخلايا-تي؟ مازال هناك تركيز كبير بالنسبة إلى فيروس كورونا على الأجسام المضادة، ولكنها ليست إلا جزءا واحدا من دفاع جهاز المناعة لدينا. والأجسام المضادة هي بروتينات صغيرة يخلّقها جهاز المناعة فتلتصق بالفيروسات التي تهاجم الجسم. وتستطيع الأجسام المضادة إيقاف عمل الفيروس. أما خلايا - تي، فهي خلايا دم بيضاء، تساعد في تنسيق عمل جهاز المناعة، وتستطيع تحديد الخلايا المصابة بالفيروس أولا ثم تدميرها بعد ذلك. ويؤدي أي لقاح فعال إلى إفراز الجسم لأجسام مضادة وخلايا - تي لمواجهته. وتبلغ مستويات خلايا - تي ذروتها في الجسم بعد مرور 14 يوما من التلقيح، أما مستويات الأجسام المضادة فتصل إلى ذروتها بعد 28 يوما. ولم تُجر الدراسة بعدُ لفترة كافية لمعرفة طول فترة بقاء خلايا - تي والأجسام المضادة في الجسم، بحسب ما أوردته مجلة لانسيت الطبية. وقال برفيسور أندرو بولارد، عضو فريق جامعة أكسفورد لبي بي سي: "نحن سعداء جدا بالنتائج التي نشرت اليوم لأننا رأينا الأجسام المضادة وخلايا - تي معا". وأضاف: "هذه نتائج واعدة جدا، ونعتقد أن استجابة الجسم هي من النوع المرتبط بالحماية. لكن السؤال الأساسي الذي يسأله كل واحد هو هل يعمل اللقاح، وهل يقدم حماية للجسم؟.. علينا أن ننتظر". وأظهرت الدراسة أن 90 في المئة ممن أجريت عليهم التجارب استجابت أجهزة مناعتهم بتوليد أجسام مضادة بعد جرعة واحدة من اللقاح. وتلقى 10 أشخاص فقط جرعتين حتى تستجيب أجسامهم للقاح. وقال بروفيسور بولارد: "لا نعرف حتى الآن ما هو المستوى المطلوب لبلوغ درجة الحماية، لكن يمكننا زيادة استجابة الجسم بجرعة ثانية". هل هو آمن؟ نعم، هو آمن، لكنْ هناك أعراض جانبية. لم يؤد اللقاح إلى حدوث أعراض جانبية خطيرة، لكن حوالي 70 في المئة ممن شاركوا في التجارب عانوا من ارتفاع في درجة الحرارة، ومن الصداع. ويقول الباحثون إن هذه الأعراض يمكن علاجها بتناول أقراص الباراسيتامول. وتقول بروفيسورة سارة غيلبيرت، من جامعة أكسفورد: "لا يزال هناك عمل كثير أمامنا قبل أن نؤكد إن كان اللقاح الذي نطوره سيساعد في مواجهة مرض كوفيد-19، لكن تلك النتائج مبشرة". ما الخطوة التالية في التجارب؟ لا يتوقع إتاحة اللقاح قبل نهاية العام النتائج التي توصل إليها العلماء حتى الآن واعدة، لكن هدفهم الأساسي هو ضمان أمان اللقاح بقدر يسمح بإعطائه للناس. ولا تستطيع الدراسة إظهار إن كان اللقاح سيمنع الناس من الإصابة بمرض كوفيد-19، أو أنه سيخفف أعراضه فقط. وسيشارك في المرحلة المقبلة من التجارب أكثر من 10آلاف شخص في بريطانيا. ووسع نطاق التجارب أيضا ليشمل بلدانا أخرى، لأن مستويات فيروس كورونا في بريطانيا منخفضة، ومن الصعب معها معرفة مدى فعالية اللقاح. وستجرى تجارب أكبر يشارك فيها 30 ألف شخص في الولايات المتحدة، و2000 شخص في جنوب إفريقيا، و5000 شخص في البرازيل. وهناك دعوات أيضا إلى إجراء "تجارب تحدٍ" يُعرّض فيها المشاركون الذين أعطوا اللقاح، إلى العدوى عمدا بفيروس كورونا. ولكن هناك مخاوف أخلاقية من تنفيذ تلك الخطوة بسبب عدم وجود علاج. متى أستطيع تناول اللقاح؟ يحتمل التوصل إلى لقاح فعال لفيروس كورونا قبل نهاية هذا العام، ولكنه لن يكون متاحا على نطاق واسع. وستعطى أولوية تناوله للعاملين في مجال الصحة والرعاية الصحية، وكذلك الأشخاص المعرضين لخطر الإصابة بكوفيد-19 بدرجة كبيرة، إما بسبب السن أو الحالة الصحية. ويعتقد أن التلقيح على نطاق واسع قد لا يتم قبل بدء العام الجديد، إذا سار كل شيء بحسب الخطة. وقال رئيس الوزراء البريطاني، بوريس جونسون: "إنني متفائل، وأقول إني واثق 100 في المئة من أننا سنحصل على اللقاح هذا العام، أو العام القادم، وهذه مجرد مبالغة". وليست جامعة أكسفورد هي الوحيدة التي بلغت تلك المرحلة في تطوير لقاح لفيروس كورونا. فهناك جهات أخرى في الولايات المتحدة وفي الصين، نشرت نتائج مشابهة. وعقدت الحكومة البريطانية صفقات للحصول على 190 مليون جرعة من لقاحات مختلفة.

ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਇਮਿਉਨਿਟੀ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਕਰੀਬਨ 1,077 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਬਲੱਡ ਸੈੱਲ ਬਣਦੇ ਹਨ,ਜੋ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੋਜ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਈ ਵੱਡੇ ਟਰਾਇਲ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਯੂਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀਆਂ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਡੋਜ਼ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ChAdOx1 nCoV-19 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਜੈਨੇਟਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚਿੰਪਾਂਜ਼ੀ ਨੂੰ ਆਮ ਜ਼ੁਕਾਮ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਨਾ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਵੇਖਣ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵਰਗੀ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਇਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਟੀ-ਸੈੱਲ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਾਡੀ ਇਮੀਊਨਿਟੀ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਸਾਡੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਚਿਪਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਨਾ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਟੀ ਸੈੱਲ ਸਾਡੇ ਵਾਇਟ ਬਲੱਡ ਸੈੱਲ ਦੀ ਇਕ ਕਿਸਮ ਹੈ ਜੋ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਲੱਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵੈਕਸੀਨ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਟੀ-ਸੈੱਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਉਣ ਦੇ 14 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਟੀ ਸੈੱਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਦਾ ਸਿਖਰ 28 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਇਆ ਹੈ।ਕੀ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ? ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦੇ ਸਾਈਡ-ਇਫੈਕਟ ਵੀ ਹਨ। ਬੁਖ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੈਕਸੀਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਈਡ-ਇਫੈਕਟ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੈਕਸੀਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਸੀਟਾਮੋਲ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਔਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਾਰਾ ਗਿਲਬਰਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਕਾਰਗਰ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਟੀਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਤੀਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਹਨ।" ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


فالثأر خطوة متوقعة. وهذه السلسلة من الإجراءات والأفعال الانتقامية قد يترتب عليها اقتراب المواجهة العسكرية المباشرة بين البلدين، ووضع مستقبل واشنطن في العراق على المحك. كما من شأنه اختبار استراتيجية الرئيس ترامب للمنطقة (إن كان ثمة استراتيجية)، كما لم تُختبر من قبل. من هو قائد فيلق القدس قاسم سليماني؟ ووصف منسق البيت الأبيض لشؤون الشرق الأوسط والخليج في إدارة أوباما، فيليب جوردون، عملية مقتل سليماني بأنها "إعلان حرب" على إيران من جانب الأمريكيين. وفيلق القدس، هو فرع من فروع قوات الأمن الإيرانية المسؤولة عن العمليات العسكرية في الخارج. ولسنواتٍ، كان سليماني العقل المدبر لتوسيع النفوذ الإيراني، سواء في لبنان أو العراق أو سوريا أو أي مكان آخر، عبر التخطيط لشن هجمات أو تعزيز حلفاء طهران في تلك البلاد. بالنسبة لواشنطن، كانت يدا الرجل ملطختين بالدماء الأمريكية. ولكنه كان يتمتع بشعبية طاغية في إيران نفسها. ومن الناحية العملية، قاد سليماني قتال طهران ضد حملة الضغط الواسعة عليها، والعقوبات التي فرضتها الولايات المتحدة. مواضيع قد تهمك نهاية قاسم سليماني، قائد فيلق القدس التابع للحرس الثوري الإيراني والأمر الأكثر إثارة للدهشة ليس استهداف الرئيس ترامب لسليماني، وإنما توقيت توجيه الولايات المتحدة لضربتها الجوية لقتله الآن. ففي حين أُلقي باللائمة على طهران في سلسلة من الهجمات الصاروخية منخفضة المستوى على القواعد الأمريكية في العراق، وكذلك في اغتيال مقاول أمريكي. مرَّت العمليات الإيرانية السابقة ضد ناقلات النفط في الخليج، وإسقاط طائرة مسيّرة أمريكية، بل وحتى الهجوم الكبير على منشأتين نفطيتين سعوديتين، دون ردٍ أمريكي مباشر. أما فيما يتعلق بالهجمات الصاروخية على القواعد الأمريكية في العراق، فقد رد البنتاغون بالفعل على الميليشيا الموالية لإيران التي يُعتقد أنها تقف وراءها؛ ما أثار هجوماً على السفارة الأمريكية في بغداد. وفي معرِض تبرير قرار قتل سليماني، لم يركز البنتاغون فقط على أفعاله السابقة، وإنما أكد أيضاً أن الضربة كانت بمثابة رادع. وجاء في بيان البنتاغون أن الجنرال كان "يطور بفعالية خططاً لمهاجمة المجندين والدبلوماسيين الأمريكيين في العراق وفي جميع أنحاء المنطقة". ويبقى السؤال الأكبر: ما الذي سيحدث بعد ذلك؟ في حين يأمل الرئيس ترامب، بخطوة درامية واحدة، أن يُخضع إيران، ويثبت لحلفائه القلقين في المنطقة، كإسرائيل والسعودية، أن قوة الردع الأمريكي لم تزل حاضرة. فإنه من غير المحتمل، تقريباً، ألا يكون هناك رد إيراني قوي، حتى ولو لم يكن فورياً. هل يمكن أن تستهدف إيران القوات الأمريكية في العراق رداً على اغتيال سليماني؟ فالقوات الأمريكية البالغ عددها 5 آلاف جندي في العراق هدف واضح محتمل، كما الأهداف الأخرى من أشباه ما ضربته إيران أو وكلاؤها في الماضي. وسيتصاعد التوتر أيضا في الخليج. ولا عجب أن التأثير الأولي للعملية كان ارتفاع أسعار النفط. سوف تسعى الولايات المتحدة وحلفاؤها لتعزيز دفاعاتهم. وقد أرسلت واشنطن بالفعل عددًا صغيراً من التعزيزات الأمنية إلى سفارتها في بغداد. وإذا لزم الأمر، ستكون ثمة خطط لزيادة وجودها العسكري في المنطقة بسرعة. ولكن من الممكن، بالقدر نفسه، ألا يأتي الرد الإيراني مماثلاً للضربة. بمعنى آخر، قد لا يكون غارة جوية مقابل الغارة التي شنتها واشنطن. وقد تسعى إيران إلى اللعب بورقة الدعم الواسع الذي تحظى به في المنطقة عبر نفس الوكلاء الذين شكَّلهم سليماني وموَّلهم. الهجمات على منشأتين نفطيتين سعوديتين على سبيل المثال، يمكن أن تعيد إيران محاصرة السفارة الأمريكية في بغداد، وتضع الحكومة العراقية في موقفٍ صعب، يثير التساؤلات حول الوجود العسكري الأمريكي هناك. ويمكن لها أن تستخدم إثارة الاحتجاجات في أماكن أخرى كغطاء لهجمات جديدة. لقد كانت الضربة الجوية ضد قائد فيلق القدس دليلاً واضحاً على ذكاء الاستخبارات العسكرية الأمريكية وقدراتها. والمؤكد أن كُثراً في المنطقة لن يبكوا سليماني. ولكن هل كانت هذه الهجمة هي أحكم ما يمكن أن يفعله الرئيس ترامب؟ وما مدى استعداد البنتاغون للقادم الذي لا مفر منه؟ وما الذي تخبرنا به تلك الضربة عن استراتيجية الرئيس ترامب في المنطقة؟ وهل تغيرت هذه الاستراتيجية بأي شكلٍ من الأشكال؟ وهل ستكون هناك استراتيجية جديدة تقوم على عدم التسامح مع العمليات الإيرانية؟ أم أن ما حدث لا يتعدى أن الرئيس أطاح بقائد عسكري إيراني كان يعتبره، بلا شك، "رجلاً بالغ السوء".

ਈਰਾਨੀ ਜਰਨੈਲ ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਬਗਦਾਦ ਏਅਰੋਪਰਟ ਨੇੜੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੇ ਇੰਝ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚੱਲਿਆ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਵੀ ਹੁਣ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁਣ ਟਰੰਪ ਦੀ ਪੱਛਮ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਅਪਣਾਈ ਨੀਤੀ ਦੀ ਵੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰੀਖੀਆ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮ ਏਸ਼ੀਆ ਲਈ ਵਾਈ੍ਹਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਕੋਔਰਡੀਨੇਟਰ ਰਹੇ ਫਿਲਿਪ ਗੋਲਡੋਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਜੰਗ ਛੇੜਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੁਦਸ ਫੋਰਸ ਈਰਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਦਸ ਫੋਰਸ ਲੈਬਨਾਨ, ਇਰਾਕ, ਸੀਰੀਆ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪਲਾਨਿੰਗ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈਰਾਨ ਦਾ ਰਸੂਖ਼ ਵਧਾਉਣ ਤੇ ਇਰਾਕ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀ ਸੀ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਫੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀ ਸਨ। ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਹੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੁੰਦੇ ਦੁਸ਼ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਕੀ ਈਰਾਨ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਵੇਗਾ? ਇਹ ਚੌਂਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਸਨ ਬਲਕਿ ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਇਹ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਕਈ ਰਾਕੇਟ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਉੱਥੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕਰਾਂ ਖਿਲਾਫ ਈਰਾਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਤੇਲ ਦੀ ਫ਼ੈਕਰਟੀ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਾਕੇਟ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਮਿਲਸ਼ੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਇਸ ਮਿਲਸ਼ੀਆ ਦਾ ਹੀ ਹੱਥ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਫਾਰਤਖ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਵਾਜਿਬ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਾਵਾਈ ਉਸ ਦੇ ਬੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਬਲਕਿ ਇਹ ਇਰਾਕ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਸਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੈਂਟਾਗਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਫੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇਰਾਕ ਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਪਲਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।” ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਇਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸਾਰਇਲ ਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਰਗੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਦਮ ਹੈ। ਖ਼ੈਰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ 5,000 ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਟਾਰਗੇਟ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੇ ਆਈਐੱਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੋਏ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੁਣ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਫ਼ਾਰਤਖ਼ਾਨੇ ਲਈ ਵਾਧੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੇ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਫੌਜ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਕ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਏ, ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹਮਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਮਾਇਤ ਦੀ ਵੀ ਮਦਦ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਫ਼ਾਰਤਖਾਨੇ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਰਾਕੀ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ’ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਕ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਸੁਲੇਮਾਨੀ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਹਮਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਖੂਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਗਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਾਸਤੇ, ਕੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤਿਆਰ ਹੈ? ਇਹ ਹਮਲਾ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਕੁਝ ਬਦਲਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਹੁਣ ਈਰਾਨੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ? ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇਹ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਕਮਾਂਡਰ ਨੂੰ ਢੇਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ‘ਇੱਕ ਬੁਰਾ ਵਿਅਕਤੀ’ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


وقال البيت الأبيض إن ترامب وميلانيا سافرا إلى العراق "في وقت متأخر من مساء عيد الميلاد" لتوجيه الشكر إلى القوات هناك على "خدماتهم وإنجازاتهم وتضحياتهم". وخلال الزيارة، قال ترامب إنه لا توجد خطط لانسحاب الولايات المتحدة من العراق، حسبما أوردت وكالة رويترز للأنباء. وتأتي الزيارة بعد أيام من الإعلان عن استقالة وزير الدفاع الأمريكي، جيم ماتيس، بسبب خلافات مع ترامب حول الاستراتيجية العسكرية للولايات المتحدة في المنطقة. ومازال هناك نحو 5000 جندي أمريكي في العراق لدعم الحكومة في حربها ضد ما تبقى من تنظيم الدولة الإسلامية. وأُلغي اجتماع كان مقررا بين ترامب ورئيس الحكومة العراقية عادل عبد المهدي. وقال مكتب عبد المهدي إن الإلغاء جاء بسبب خلافات على كيفية عقد الاجتماع. وقال مسؤولون إن الزعيمين تحدثا عبر الهاتف بدلا من الاجتماع. ماذا حدث خلال زيارة ترامب؟ سافر ترامب وزوجته بصحبة مستشار الأمن القومي، جون بولتون، على متن طائرة الرئاسةإلى قاعدة الأسد الجوية، غرب العاصمة بغداد، حيث التقوا مع عسكريين أمريكيين في مطعم القاعدة. وأمضى ترامب ثلاث ساعات في القاعدة، وذلك في أول زيارة يقوم بها إلى العراق. واستقبل جنود ترامب بتصفيق حار لدى دخوله قاعة الطعام. ووتجول ترامب بين الجنود لتحيتهم والتقاط صور تذكارية. وكان ترامب قد خطط لقضاء عيد الميلاد في نادي الغولف الخاص به في فلوريدا، لكنه ظل في واشنطن بسبب الإغلاق الجزئي للحكومة. إغلاق حكومي جزئي في الولايات المتحدة بسبب أزمة تمويل جدار ترامب ماذا قال ترامب؟ قال ترامب إن سبب الزيارة هو أن يشكر بنفسه الجنود لمساعدتهم في هزيمة تنظيم الدولة الإسلامية، مضيفا "عندما أصبحت رئيسا قبل عامين، كانوا جماعة مهيمنة للغاية، (لكن) اليوم لم يعودوا مهيمنين بالدرجة. عمل جيد". واستطرد بالقول "لم نعد الخاسرين، يا رفاق. لقد استعدنا الاحترام كأمة". وذكرت وكالة رويترز أن ترامب قال إن بوسع الولايات المتحدة "استخدام العراق كقاعدة أمامية إذا أردنا القيام بشيء ما في سوريا". ودافع عن قراره سحب القوات الأمريكية من، قائلا "سيخلص الكثير من الناس إلى نفس منهجي في التفكير". وأضاف "لقد أوضحت من البداية أن مهمتنا في سوريا كانت تجريد تنظيم الدولة من المناطق التي يسيطر عليها". وتابع "قبل ثماني سنوات، ذهبنا إلى هناك في مهمة لمدة ثلاثة أشهر ولم نغادر أبدا. الآن، نحن نقوم بذلك بشكل صحيح وسننهيه (التواجد العسكري)". وقال أيضا إن الاعتبارات الأمنية منعته من زيارة القوات الأمريكية في المنطقة منذ عدة أسابيع. لماذا أثار الانسحاب من سوريا هذا الجدل؟ أعلن ترامب قرار سحب القوات الأمريكية من سوريا الأسبوع الماضي. لكن الحلفاء المهمين في الداخل والخارج، بما في ذلك كبار السياسيين الجمهوريين من حزبه ودول أجنبية أخرى، رفضوا مبررات ترامب بهزيمة تنظيم الدولة في سوريا، ويقولون إن الانسحاب الأمريكي قد يؤدي إلى عودته من جديد. وكان وزير الدفاع ماتيس من أبرز المنتقدين لقرار ترامب، وقرر الاستقالة وقال في مبرراتها إنه لا يشارك ترامب في آرائه. كما استقال بريت ماكغورك، أحد كبار الدبلوماسيين الأمريكيين المؤيدين لمحاربة تنظيم الدولة. وبحسب ما ورد فقد وصف قرار ترامب بأنه "انقلاب في السياسة" والذي "تسبب في ارتباك الحلفاء وشركاء الحرب". كما حذر تحالف "قوات سوريا الديمقراطية"، الذي يضم مسلحين من العرب والأكراد، من أن تنظيم الدولة يمكن أن يعود قويا من جديد. وساعدت القوات الأمريكية في القضاء على تنظيم الدولة الإسلامية بشمال شرقي سوريا، لكن مع هذا ظلت هناك جيوب يسيطر عليها هذا التنظيم.

ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਮੈਲੇਨੀਆ 'ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਨੂੰ ਦੇਰ ਰਾਤ' ਇਰਾਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ 'ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ' ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਗਏ ਸਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਅਚਾਨਕ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਧਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਉਡਾਣ? ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਾਈ ਉਡਾਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਵਾਰ ਹਨ। ਪਰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਸ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ -ਚੀਫ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਲਈ ਦੋ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਬੋਈਂਗ 747-200ਬੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਹ ਹਵਾਈ ਉਡਾਣ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਵਾਰ ਹਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ," ਅਮਰੀਕੀ ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮੁਹਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਇਹ ਉਡਾਣ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੱਧ-ਵਿਚਾਲੇ ਬਾਲਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰੇਂਜ ਬੇਹਿਸਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਸ ਅੰਦਰ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਮੈਗਨੈਟਿਕ ਤਰੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਚਾਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹਮਲੇ ਵੇਲੇ ਮੋਬਾਇਲ ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਚਾਰ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ ਉਡਾਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰੀ 4000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਫ਼ਤਰ, ਪਖਾਨਾ ਅਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਰੂਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 'ਮੈਡੀਕਲ ਹਾਲ' (ਮੈਡੀਕਲ ਸੂਟ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਰੂਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਦੋ ਖਾਨਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 100 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਵਾਰਟਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਸੀਕਰਟ ਸਰਵਿਸ ਅਫ਼ਸਰ, ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਿਮਾਨ। ਕਈ ਕਾਰਗੋ ਜਹਾਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਅੱਗੇ ਉੱਡਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ। ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਪਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ਼ੀਅਲ ਏਅਰਲਿਫਟ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਮਿਲੀਟਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਏਅਰਲਿਫਟ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਾਇਲਟ ਆਫਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਰੈਂਕਲਿਨ ਡੀ. ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ 1944 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਡਾਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰੀ 4000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ 1962 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੈੱਟ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਡਾਣ ਸੀ ਮੋਡੀਫਾਈਡ ਬੋਇੰਗ 707। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਹੋਰ ਜੈੱਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਬ੍ਰੀਫਕੇਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕੁਝ ਕੋਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ 'ਫੁੱਟਬਾਲ' ਅੰਦਰ 'ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਟੂਲਜ਼' (ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਕਨੀਕ) ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਬ੍ਰੀਫਕੇਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਲਾਂਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੁਆਇੰਟ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਹੁਕਮ ਨੇਬ੍ਰਾਸਕਾ ਦੇ ਆਫ਼ਟ ਏਅਰਬੇਸ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਟ੍ਰੈਟਜਿਕ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਕੋਲ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਉੱਥੋਂ ਇਹ ਹੁਕਮ ਗ੍ਰਾਊਂਡ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਅੰਦਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ) ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਫਾਇਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੋਡ ਜ਼ਰੀਏ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਡ ਲਾਂਚ ਟੀਮ ਕੋਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਕੋਡ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


تبدو استراتيجية الرئيس القانونية في الطعن في نتائج الانتخابات وكأنها تلقى أذاناً صماء داخل محاكم البلاد. إذ أن فريق ترامب لم يحقق بعد نصراً واضحاً أو يقدم دليلاً على وجود تزوير واسع النطاق، بعد رفعه عشرات الدعاوى القضائية. وقال كبير محاميي ترامب وعمدة نيويورك السابق رودي جولياني إن الحملة تخلت عن الدعاوى القانونية التي رفعتها في ميشيغان، حيث فاز بايدن بأكثر من 160 ألف صوت. وفي جورجيا، صادقت الولاية على نتائجها التي أظهرت تقدم بايدن بفارق 12 ألف صوت بعد إعادة فرز يدوية لنحو 5 ملايين بطاقة اقتراع. وبينما توصد أبواب البقاء في المنصب، يبدو أن الرئيس بات يحوّل استراتيجيته لقلب نتائج الانتخابات من كونها معركة قانونية طويلة المدى إلى معركة سياسية أطول. مواضيع قد تهمك نهاية دليل مبسط لاستراتيجية ترامب فيما يلي ما قد يأمل ترامب في تنفيذه: 1. منع عملية التصديق على النتائج في أكبر عدد ممكن من الولايات، سواء من خلال الدعاوى القضائية أو تشجيع المسؤولين الجمهوريين على الاعتراض عليها 2. إقناع المشرعين الجمهوريين داخل الولايات التي فاز فيها بايدن بهامش ضئيل بأن يرفضوا نتائج التصويت الشعبي باعتبارها فاسدة بسبب عمليات تزوير واسعة النطاق 3. دفع المشرعين لمنح أصوات ولاياتهم داخل المجمع الانتخابي في يوم الرابع عشر من ديسمبر/ كانون الأول لصالح ترامب بدلاً من بايدن. 4. القيام بما سبق داخل عدد كاف ٍمن الولايات - مثل ويسكونسن وميشيغان وبنسلفانيا- لزيادة أصوات ترامب داخل المجمع الانتخابي من 232 صوتا إلى أكثر من 269 صوتاً وهو ما يحتاجه للفوز. 5. وربما تكلل جهوده بالنجاح إذا حدث واستطاع أن ينتزع أصوات من الأغلبية التي حصل عليها بايدن داخل المجمع الانتخابي وعددها 306، لأنه عندئذ ستقرر النتيجة داخل مجلس النواب، وهو وإن كان يخضع لسيطرة الديمقراطيين، تبقى لترامب أفضلية نتيجة لعض القواعد القانونية الملتبسة. ماذا يفعل ترامب من أجل تحقيق ذلك؟ يمارس ترامب ضغوطاً على الأشخاص الذين يمكنهم تغيير من تختاره الولاية لمنصب الرئيس. فحين يصوت الأمريكيون في الانتخابات الرئاسية، هم في الواقع يصوتون في سباق على مستوى الولاية لا على مستوى البلاد. هم يصوتون لصالح ناخبي الولاية (أعضاء المجمع الانتخابي) الذين يصوتون بدورهم لصالح المرشح الرئاسي. وعادة ما يتبع هؤلاء الناخبون إرادة الدائرة الانتخابية. ففي ميشيغان على سبيل المثال سيصوت جميعهم لصالح بايدن الذي فاز بأصوات الولاية. ومن المقرر أن يجتمع يوم الإثنين مجلس لفرز أصوات الولاية مؤلف من عضوين جمهوريين وعضوين ديمقراطيين لاحتساب الأصوات والتأكيد رسمياً على حصول بايدن على كافة أصوات الولاية داخل المجمع الانتخابي، وعددها 16 صوتا. الانتخابات الرئاسية الأمريكية 2020: هل يرفض دونالد ترامب مغادرة البيت الأبيض؟ وكانت الإشارة الأولى لمحاولة ترامب الضغط على ولايات بعينها كي تتجاهل نتيجة إحصاء الأصوات، قد ظهرت عقب تقارير عن اتصاله بمسؤولين جمهوريين اثنين كانا قد رفضا التصديق على نتائج الانتخابات في ديترويت كبرى مدن ميشيغان. ويعد اتصال الرئيس الأمريكي مباشرة بهذين المسؤولين- وهما من صغار المسؤولين الحزبيين- من بين الالاف من نظرائهم أمراً غير معتاد. غير أن المسؤولين تراجعا في نهاية الأمر عن رفضهما التصديق على نتائج الولاية. بنسلفانيا توجه ضربة جديدة لمساعي ترامب في تغيير نتائج الانتخابات ثم صارت هذه الإشارات دليلاً واضحاً على النية، حين قبل مشرعون جمهوريون في ميشيغان دعوة رئاسية لزيارة البيت الأبيض يوم الجمعة. وخرجت هذه الأنباء مصحوبة بتقارير عن عزم الرئيس إيجاد سبل أخرى للضغط على مشرعي الولايات الحاسمة من أجل مراجعة -وربما تغيير- نتائجها. وصار التصديق من جانب الحزبين على نتيجة تصويت الولايات -وهو إجراء رسمي في الانتخابات العادية- أحدث ساحة للمعركة في محاولات الرئيس الاحتفاظ بالسلطة خلال السنوات الأربع المقبلة. هل يمكن لمحاولات ترامب أن تنجح؟ ليس مستحيلا، لكن الفرص ضئيلة جداً جدا. ففي البداية، يتعين على الرئيس أن يقلب النتائج في ولايات عدة تراوح فيها تقدم بايدن من عشرة آلاف صوت إلى أكثر من مئة ألف. وليس الوضع مثلما كان عليه عام 2000 حين كان الخلاف على نتيجة الانتخابات مرهوناً بولاية فلوريدا فقط. والأكثر من ذلك، أن العديد من الولايات التي يستهدفها فريق ترامب القانوني -وهي ميشيغان وويسكونسن وبنسلفانيا ونيفادا- لديها حكام ديموقراطيون، لا يمكنهم أن يجلسوا مكتوفي الأيدي وسط كل ما يحدث. ففي ميشيغان على سبيل المثال، يمكن للحاكم، غريتشن ويتمر، إبعاد المجلس الانتخابي الحالي للولاية وتعيين آخر يمكنه التصديق على فوز بايدن. ويمكن لحكام الولايات الديمقراطيين اختيار قائمة من الناخبين المؤيدين لبايدن في مقابل أولئك الذين يختارهم الجمهوريون، وفي النهاية يعود الأمر للكونغرس في اختيار الفريق الذي سيعترف به. بيد أن هذا لا يعني أن أنصار بايدن ليسوا قلقين. فرغم أن احتمالات حدوث ذلك تتشابه مع احتمالات سقوط نيزك على الأرض أو اصطدام البرق بشخص أثناء فوزه باليانصيب، فإن انتزاع النصر من بايدن في هذه اللحظة سيكون حدثاً سياسياً كارثيا، لدرجة أن مجرد احتمال بعيد لحدوثه كفيل بأن يسبب الذعر للديمقراطيين. هل تعتبر استراتيجية ترامب قانونية؟ أمضى ترامب أغلب وقته في البيت الأبيض مخالفاً الأعراف والتقاليد الرئاسية. ويبدو أن الأيام الاخيرة من ولايته لن تختلف عن ذلك. قبل مشرعون جمهوريون في ميشيغان دعوة رئاسية لزيارة البيت الأبيض يوم الجمعة ولكن كون الضغوط التي يمارسها ترامب على مسؤولي الانتخابات أو مشرعي الولايات غير مسبوقة أو مثيرة للجدل، لا يعني أنها بالضرورة أنها غير قانونية. فخلال الأيام الأولى من عمر الولايات المتحدة كان لمشرعي الولايات سلطات واسعة في كيفية تخصيص الأصوات الانتخابية، وحتى الآن لا يوجد ثمة شرط دستوري يفرض التزامهم بنتائج التصويت الشعبي. ومنذ ذلك الحين تم تقييد هذه السلطات عن طريق تخصيص أصوات المجمع الانتخابي بناء على نتائج التصويت الشعبي، في حين تظل ركائز النظام الأصلي قائمة. وفي حال نجح الرئيس في إقناع مشرعي ولاية ما مثل ميشيغان بأن يتصرفوا وفق إرادته، فالديمقراطيون بالتأكيد سيقدمون اعتراضات قانونية. والقانون - على المستوى الوطني ومستوى الولايات- غير واضح، لأن هذا المسألة نادراً ما أثير الخلاف بشأنها. فهل يمكن للولايات أن تقوم بأثر رجعي بتغيير القوانين التي تدير الانتخابات؟ ربما. لكن الحكم النهائي سيكون متروكاً للقضاة. هل حاول أحد من قبل القيام بذلك؟ عام 2000 كانت آخر انتخابات شهدت نتائج متقاربة ومعركة بشأن أصوات المجمع الانتخابي، وقد تنافس فيها المرشحان الديمقراطي آل غور والجمهوري جورج دبليو بوش. وكان الخلاف بشأن ولاية واحدة هي فلوريدا، حيث كان الفارق في الأصوات التي حصل عليها المرشحان بضع مئات. وفي نهاية الأمر تدخلت المحكمة الأمريكية العليا وأوقفت إعادة فرز الأصوات، وصار بوش رئيسا. أما إذا أردنا معرفة ما حدث في انتخابات سابقة شهدت نزاعات قانونية في عدة ولايات، فعلينا أن نعود إلى عام 1876، حيث السباق بين الجمهوري رَذرفورد بي هايس والديمقراطي صامويل تيلدون. وحينها أدى التنازع بشأن نتائج الانتخابات في ولايات لويزيانا وساوث كارولينا وفلوريدا إلى عدم حصول أي من المرشحين على أغلبية أصوات المجمع الانتخابي. وانتقل الأمر لمجلس النواب الذي حكم لصالح هايس، والذي كان قد فاز بعدد أصوات أقل من منافسه في التصويت الشعبي كحال بوش عام 2000 وترامب عام 2016. ماذا سيحدث في حال رفض دونالد ترامب مغادرة المنصب؟ إذا باءت محاولات ترامب لتغيير نتائج الانتخابات بالفشل، سيؤدي جو بايدن اليمين كرئيس الولايات المتحدة السادس والأربعين، بعد دقيقة واحدة من ظهر يوم 20 يناير/ كانون الثاني، سواء أقر ترامب رسمياً أم لم يقر. وعندئذ يحق لجهاز الأمن والجيش الأمريكي معاملة الرئيس السابق بالطريقة التي قد يُعامل بها أي فرد غير مصرح بوجوده داخل منشأة حكومية. وفي هذا الإطار قال بايدن في مؤتمر صحفي يوم الخميس: "ما يفعله أمر مشين، إنه يبعث برسائل مدمرة إلى بقية العالم بشكل لا يصدق بشأن كيفية عمل الديمقراطية". بايدن: إنكار ترامب للنتائج يبعث "رسالة مروعة للعالم" وحتى إن لم ينجح الرئيس، فإن استراتيجية الأرض المحروقة التي يتبعها في الطعن في نتائج الانتخابات تشكل سابقة لانتخابات قادمة، وتقوض ثقة الكثير من الأمريكيين في الأنظمة والمؤسسات الديمقراطية، وفقاً لاستطلاعات الرأي.

ਟਰੰਪ ਦੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ, ਟਰੰਪ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਦਰਜਨਾਂ ਕੇਸ ਤਾਂ ਦਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਮੇਅਰ ਰੂਡੀ ਜਿਊਲਿਆਨੀ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਕੈਂਪੇਨ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਬਾਇਡਨ ਨੂੰ 1,60,000 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਜੌਰਜੀਆ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੀ 50 ਲੱਖ ਬੈਲੇਟ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਇਡਨ ਨੂੰ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਨੇ ਵੀ ਨਤੀਜੇ 'ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੜਾਈ 'ਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਟਰੰਪ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਭ ਕਰਨ ਦਾ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ- ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਕੀ ਟਰੰਪ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਟਰੰਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਬੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣਨ। ਟਰੰਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜ ਕਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੁਣੇ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦਰਅਸਲ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਸੂਬਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੋਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ। ਉਹ ਰਾਜ ਦੇ ਇਲੈਕਟਰਜ਼ ਲਈ ਵੋਟਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਿੱਤ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਇਲੈਕਟਰਜ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਵੋਟ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਜੇਕਰ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਤੋਂ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਜਿੱਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਇਲੈਕਟਰਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵੋਟ ਦੇਣਗੇ। ਟਰੰਪ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਉਦੋਂ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੇਟਰੌਇਟ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਦੋ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਗੱਲ ਸੀ। ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੇ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਲਈ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਜਾਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਆਇਆ। ਕੀ ਟਰੰਪ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਚਾਂਸ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਬਾਇਡਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਤੱਕ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ 2000 ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਫਲੋਰਿਡਾ ਹੀ ਮੁੱਖ ਰਾਜ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ਦੀ ਟੀਮ ਟਾਰਗੇਟ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਸ਼ੀਗਨ, ਵਿਸਕੌਨਸਿਨ, ਪੈਨਸਲਵੇਨੀਆ ਅਤੇ ਨਵਾਡਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਵਿੱਚ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਗਵਰਨਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ ਗ੍ਰੇਚਨ ਵਿਹਟਮਰ ਸਟੇਟ ਇਲੈੱਕਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਦੂਜਾ ਬੋਰਡ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਇਡਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫਾਈ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਗਵਰਨਰ ਬਾਇਡਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੇ ਇਲੈੱਕਟਰਜ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਅੱਗੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੇਣਗੇ, ਫਿਰ ਸਦਨ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਸੁਣੇ। ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਬਾਇਡਨ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਚਾਂਸ ਓਨੇ ਹੀ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਲਾਟਰੀ ਜਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹੱਥੋਂ ਖਿਸਕਣਾ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ ਨੂੰ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕੀ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਹੈ? ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਟਰੰਪ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਵਿਵਾਦਮਈ ਹੈ, ਪਰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲ ਵੋਟ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਪੂਲਰ ਵੋਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵੋਟ ਦੇਣ। ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵੋਟ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਲ ਸਿਸਟਮ ਹੁਣ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਹੈ ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਅਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣੀ ਹੋਵੇ। ਕੀ ਰਾਜ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਸ਼ਾਇਦ, ਪਰ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਜੱਜਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਲ ਗੋਰ ਅਤੇ ਜੌਰਜ ਬੁਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਫਲੋਰਿਡਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੌ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਹੀ ਅੰਤਰ ਸੀ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦਖ਼ਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੁਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ। ਜੇਕਰ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਲ 1876 ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ ਜਿੱਥੇ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਰਦਰਫੋਰਡ ਹੇਜ਼ ਅਤੇ ਡੈਮੋਕਰੇਟ ਸੈਮੂਅਲ ਟਿਲਡਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਲੋਰਿਡਾ, ਲੁਸੀਆਨਾ, ਸਾਊਥ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਹੁਮਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਟਰੰਪ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਹਾਊਸ ਆਫ ਰਿਪ੍ਰਜੈਂਟੇਟਿਵਸ ਕੋਲ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੇਜ਼ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਹੇਜ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤੋਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਿੱਤੇ ਜਿਵੇਂ 2000 ਵਿੱਚ ਬੁਸ਼ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਟਰੰਪ ਨੇ ਅਹੁਦੇ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ? ਜੇਕਰ ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਹ ਸਭ ਕਦਮ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ 20 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 12 ਵੱਜ ਕੇ 1 ਮਿੰਟ 'ਤੇ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 46ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਜਾਣਗੇ, ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਟਰੰਪ ਹਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂ ਨਾ ਮੰਨੇ। ਉਸ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਸੀਕਰੇਟ ਸਰਵਿਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੈਨਾ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਿਸੇ ਅਣ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਅਫ਼ਸੋਸਨਾਕ ਹੈ ਜੋ ਟਰੰਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਬਾਰੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਟਰੰਪ ਜੇਕਰ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੀ ਹੋਏ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰੇਗੀ।" ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)