Question: czym są współrzędne geograficzne?

Answer: Współrzędne geograficzne – szerokość i długość geograficzna wyrażone miarą kąta od początku układu współrzędnych geograficznych.

Context: Współrzędne geograficzne – szerokość i długość geograficzna wyrażone miarą kąta od początku układu współrzędnych geograficznych. Dla Ziemi początkiem układu jest przecięcie się południka zerowego (Greenwich) z równikiem. Szerokość geograficzną (północ–południe) utarło się oznaczać grecką literą φ, natomiast długość geograficzną (wschód–zachód) – literą λ. Najpierw podaje się szerokość geograficzną, następnie długość geograficzną. Przykładowo współrzędne siedziby Wikimedia Foundation to φ 37° 47′ 21,06″ N, λ 122° 24′ 12,07″ W. Litery oznaczające strony świata mogą być zastąpione znakami "+" (dla północy i wschodu) lub „−” (dla południa i zachodu) – wtedy zapis ma postać φ = + 37° 47′ 21,06″, λ = - 122° 24′ 12,07″ Zapisy w innych językach podlegają często innym zwyczajom odnośnie do stosowania liter alfabetu greckiego i separatora dziesiętnego.


Question: do jakich szkół uczęszczał chopin?

Answer: Chopin uczył się w Liceum Warszawskim, gdzie pracował jego ojciec.

Context: pierścień sprzedał. W Warszawie kilkakrotnie grał w Belwederze, będącym od 1822 siedzibą wielkiego księcia Konstantego. W latach 1823–1826 Chopin uczył się w Liceum Warszawskim, gdzie pracował jego ojciec. W tych latach zwiedził znaczną część Polski. Z pobytów w Szafarni (lata 1824–1825) wysłał swoje słynne listy – „Kuriery Szafarskie” do rodziców, będące parodią „Kuriera Warszawskiego”, które rozsławiły sielankowe wakacje w majątku Juliusza Dziewanowskiego. Słynna jest również anegdota mówiąca, że został niegdyś w szkole przyłapany na rysowaniu nauczyciela w czasie lekcji. Obrazek tak zadziwił rysowanego, że ten go pochwalił. Maurycy Karasowski wspomina również anegdotę z tradycji rodzinnej, w której Chopin pomógł guwernerowi uspokoić hałaśliwych wychowanków. Zaimprowizował im opowieść, a potem uśpił wszystkich łącznie z guwernerem kołysanką. Gdy pokazał uroczy widok siostrom i


Question: kto założył zakon benedyktynów?

Answer: św. Benedykta z Nursji

Context: Benedyktyni, Zakon Świętego Benedykta (łac. "Ordo Sancti Benedicti", używany skrót: OSB) − najstarszy katolicki zakon mniszy na Zachodzie, założony w 529 roku przez św. Benedykta z Nursji. Dzieli się na gałąź męską – mnichów, żeńską – mniszki i laikat – oblatów, wiernych świeckich obojga płci, zrzeszonych przy opactwach benedyktyńskich i żyjących według Reguły św. Benedykta w świecie. Słynne motto zakonu, przypisywane założycielowi, brzmi: "Ora et labora" (Módl się i pracuj), zaś hasłem przewodnim jest: "Ordo et pax" (Ład i pokój) oraz "Aby we wszystkim Bóg był uwielbiony" − "Ut in omnibus glorificetur Deus" (RB 57,9). Opactwa benedyktyńskie są niezależne jurysdykcyjnie od jakichkolwiek wyższych władz zakonnych, chociaż mogą łączyć się w kongregacje. Kongregacje i niezależne opactwa tworzą Konfederację Benedyktyńską. Istnieją także


Question: kiedy biblia została przetłumaczona na jezyk polski?

Answer: Biblia Jakuba Wujka – przekład Biblii na język polski wykonany przez jezuitę, ks. Jakuba Wujka, wydany w całości po raz pierwszy w roku 1599.

Context: Biblia Jakuba Wujka – przekład Biblii na język polski wykonany przez jezuitę, ks. Jakuba Wujka, wydany w całości po raz pierwszy w roku 1599. Wujek pracował nad nim w latach 1584–1595. == Geneza oraz okoliczności wydania == Pod koniec XVI wieku istniały już dwa katolickie przekłady Pisma Świętego z łaciny na język polski. Była to rękopiśmienna Biblia królowej Zofii ukończona w latach 1453–1455 i obejmująca co najmniej Stary Testament oraz drukowana Biblia Leopolity z 1561. Istniały już też przekłady protestanckie z języków oryginalnych na język polski: Nowy Testament królewiecki z 1552, Biblia brzeska z 1563 czy Biblia nieświeska z 1572. Przekład Jakuba Wujka był kolejną próbą przetłumaczenia Biblii z łaciny na narodowy czyli na język polski. Dokonano go na zlecenie


Question: jak francuzi nazywali kiedyś pomidory?

Answer: Pomme de Perou

Context: w każdym z tych języków nazwy te znaczyły „złote jabłka” lub „jabłka miłości”. W 1561 włoski botanik Luigi Anguillara napisał, że pomidory zwane są przez jednych "pomi d’oro" (złotymi jabłkami), a przez innych "pomi del Peru" (jabłka z Peru). Było to później wykorzystywane do wskazania na pochodzenia pomidorów, ale przegląd piśmiennictwa z XVI wieku wskazuje w tym wypadku na pomyłkę – określenia tego wcześniej używano bowiem w stosunku do bielunia dziędzierzawy "Datura stramonium" (także we Francji, gdzie zwano je "Pomme de Perou"). Późniejsze źródła powtarzają "pomi del Peru" w odniesieniu do pomidorów wyraźnie za Anguillarą, utrwalając jego błąd. Właściwą ojczyznę pochodzenia pomidorów sprowadzonych do Europy podał w 1572 Melchior Wieland z Padwy wskazując na Meksyk (Tenochtitlán), podając przy tym nazwę


Question: jaki był zakres władzy cesarza w bizancjum?

Answer: Cesarz posiadał władzę despotyczną: stanowił prawo, zarządzał państwem i był najwyższym sędzią.

Context: słowa "cesarz"). Jego następcy wspierali idee, że Moskwa była właściwym dziedzicem Rzymu i Konstantynopola (Trzeci Rzym). Koncepcja Imperium Rosyjskiego jako nowego, Trzeciego Rzymu, była podtrzymywana aż do jego obalenia przez rewolucję w 1917. == Aspekty bizantyńskiego świata == === Cesarz === Cesarz posiadał władzę despotyczną: stanowił prawo, zarządzał państwem i był najwyższym sędzią. Jednocześnie formalnie był to władca elekcyjny. Wybór – zgodnie z tradycją starożytnego Rzymu – należał do Senatu, wojska i ludu Konstantynopola. Uważano, iż decyzja Bizantyńczyków była wyrazem Bożej woli, gdyż to ostatecznie Bóg decydował o tym, kto zasiądzie na tronie cesarskim. Jeśli go tracił, np. wskutek spisku, oznaczało to, że pozbawił się łaski Bożej za grzechy, o których nawet nikt poza nim samym jako grzesznikiem i Bogiem


Question: kiedy został zbudowany zamek w będzinie?

Answer: Zamek Będziński – średniowieczna warownia obronna wzniesiona w połowie XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego

Context: Zamek Będziński – średniowieczna warownia obronna wzniesiona w połowie XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego w systemie tzw. Orlich Gniazd w Małopolsce, 4,5 km od granicy ze Śląskiem, na wzgórzu nad Czarną Przemszą; wielokrotnie niszczona, odbudowana w 1956. Zamek królewski położony był w drugiej połowie XVI wieku w powiecie proszowskim województwa krakowskiego. Udostępniony do zwiedzania. == Historia == Historia fortyfikacji w Będzinie sięga IX wieku. Już wtedy na Górze Zamkowej wzniesiono gród, prawdopodobnie należący do plemienia Wiślan lub jego zachodniego odłamu. Gród był kilkakrotnie rozbudowywany: m.in. w miejsce pierwotnej palisady wzniesiono istniejący do dziś zewnętrzny wał podgrodzia, a wewnętrzny wał podgrodzia zniwelowano celem założenia cmentarza wczesnochrześcijańskiego (XII wiek). Osadnictwo podgrodowe rozwijało się na południowym stoku wzgórza (obecne podejście pod zamek i


Question: kto pokonał sfinksa?

Answer: Edyp

Context: Sfinks – w mitologii greckiej uskrzydlony potwór o ciele lwa oraz głowie i piersiach kobiety. Według Hezjoda córka Chimery i Ortrosa, w innych przekazach – córka Tyfona i Echidny. Pilnowała dostępu do Teb, siedząc na skale w wąwozie i pożerając ludzi, którzy nie potrafili rozwiązać jej zagadki. Zadawała pytanie, którego nauczyła się od muz: „Co to za zwierzę, które rano chodzi na czterech nogach, w południe na dwóch, a wieczorem na trzech?” Edyp po wróżebnym śnie rozwiązał jej zagadkę odpowiadając, że to człowiek (dzień to życie człowieka, który w dzieciństwie raczkuje, jako dorosły chodzi na dwóch nogach, a na starość często używa trzeciej nogi, czyli laski). Rozwiązanie zagadki spowodowało śmierć potwora, który rzucił się w przepaść. Sfinks zadawała jeszcze jedno


Question: kto wymyślił cyklon b?

Answer: Cyklon B został wynaleziony przez Fritza Habera, niemieckiego chemika, noblistę z 1918

Context: Auschwitz-Birkenau uśmiercanie trwało 20–30 minut. == Historia wynalezienia i produkcja == Cyklon B został wynaleziony przez Fritza Habera, niemieckiego chemika, noblistę z 1918, który ze względu na swoje żydowskie pochodzenie musiał emigrować z Niemiec w 1933. Środek ten był produkowany w czasie I wojny światowej przez TASCH ("Technischer Ausschuss für Schädlingsbekämpfung" – Komisję Techniczną ds. Walki ze Szkodnikami) jako skuteczny środek do odwszawiania mundurów i bielizny żołnierzy powracających z frontu. Po wojnie TASCH została przekształcona w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Degesch ("Deutsche Gesellschaft für Schädlingsbekämpfung GmbH") z Frankfurtu nad Menem, która odegrała kluczową rolę w produkcji cyklonu B w czasie II wojny światowej. Udziały w Degesch miało początkowo wiele niemieckich przedsiębiorstw chemicznych, zostały one jednak przejęte we wczesnych latach 20.


Question: do jakiego państwa należą wyspy owcze?

Answer: Archipelag należy do Królestwa Danii

Context: Wyspy Owcze – region autonomiczny położony w Europie Północnej, na północ od Wielkiej Brytanii, na Morzu Norweskim, będący częścią Oceanu Atlantyckiego. Jest to archipelag złożony z 18 wysp wulkanicznych, których łączna powierzchnia wynosi 1393 km². Nie ma tam żadnych granic lądowych z jakimkolwiek innym państwem. Archipelag należy do Królestwa Danii, ale posiada szeroką autonomię. == Ogólne dane geograficzne == * Najwyższą górą archipelagu jest Slættaratindur (882 m n.p.m.) * Najniższą górą jest Høganes (115 m n.p.m.) * Najniższy zaś punkt to Ocean Atlantycki (0 m n.p.m.) ; Najdalej na północ wysunięty kraniec Wysp Owczych: 62°29′12” szer. geogr. pn. - przylądek Enniberg, najbliższa miejscowość - Viðareiði, gmina Viðareiði, region Norðoyar, wyspa Viðoy. Najwyższy, nadmorski klif Europy. ; Najdalej na południe wysunięty


Question: gdzie jest ostra brama?

Answer: na Starym Mieście w Wilnie

Context: Ostra Brama (łac. "Porta Acialis", lit. "Ašmens vartai" lub "Aušros Vartai", biał. "Вострая брама," ros. "Острая брама") – brama miejska na Starym Mieście w Wilnie, gotycka, wzniesiona w latach 1503–1514, wraz z przylegającym do niej fragmentem muru obronnego będąca jedyną pozostałością dawnych fortyfikacji miejskich. Od wewnętrznej strony bramy znajduje się klasycystyczna, wzniesiona w 1829, kaplica Ostrobramska z obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej Królowej Korony Polskiej (Matki Boskiej Miłosierdzia). Stanowi ona zamknięcie ulicy Ostrobramskiej. == Bramy miejskie w Wilnie == W średniowieczu istniał zwyczaj, że we wnękach wież bramnych, nad bramą, umieszczano święte obrazy. Wilno pierwotnie miało pięć bram miejskich, w tym bramę Miednicką (od drogi prowadzącej do Miednik). Brama ta nazywała się też Ostrą, od części południowego przedmieścia o nazwie Ostry


Question: co zostało wybrane w plebiscycie pwn młodzieżowym słowem 2017 roku?

Answer: „xD”

Context: plebiscycie wyłania jury, oceniając oryginalność, pomysłowość, kreatywność oraz poprawność językową zgłoszonych propozycji. Zgodnie z regulaminem, z konkursu są eliminowane słowa, które po analizie dokonanej przez jury, zostały uznane za wulgarne, obraźliwe, zawierające treści niezgodne z prawem, nawołujące do nietolerancji/przemocy, należące do mowy nienawiści bądź naruszające dobre obyczaje. Z konkursu eliminowane są też wyrazy, które już zostały wyróżnione w poprzednich edycjach. Młodzieżowym słowem roku 2016 był „sztos”. W 2017 wygrał – „xD”, chociaż więcej razy zgłaszano „sztos” i „dwudzionek”. Pierwszy z nich nie mógł jednak zostać młodzieżowym słowem roku, ponieważ wygrał już w 2016, a „dwudzionek” odpadł, gdyż komisja PWN uznała, że jest to „słabo akceptowany purystyczny pomysł” zastąpienia weekendu. Ponadto wyróżniono pomysł na słowo „smartwica/smartfica”, neologizm „odjaniepawlić”/„odjaniepawlać” oraz neosemantyzm „pocisk”


Question: czym zajmowali się w starożytnej grecji filozofowie?

Answer: się najbardziej fundamentalnymi pytaniami dotyczącymi rzeczywistości, człowieka i myślenia.

Context: Filozofia starożytna – dyscyplina ukształtowana w starożytnej Grecji pod koniec VII w. p.n.e., zajmująca się najbardziej fundamentalnymi pytaniami dotyczącymi rzeczywistości, człowieka i myślenia. Racjonalna forma rozważań odróżniała ją od myśli religijnej, mitologicznej i poezji. Z niej rozwinęły się późniejsze formy filozofii, np. filozofia zachodniego średniowiecza, filozofia świata islamu czy filozofia żydowska. == Charakterystyka == Od swoich początków, filozofia starała się wyjaśnić całość tego co istnieje, czym różnić się miała od dyscyplin szczegółowych, które skupiały się na określonym przedmiocie lub stawiały sobie granice poznawcze. Zrozumienie to miało mieć charakter racjonalny i uargumentowany (w oparciu o "logos"), czym filozofia różniła się zarówno od takich form rozumienia rzeczywistości jak religia czy mitologia, jak i od opinii ("doksa") czy wiedzy empirycznej. W starożytności była


Question: co jest tematem iliady?

Answer: Tematem utworu jest gniew Achillesa i związane z nim epizody wojny trojańskiej.

Context: Iliada (gr. "Iliás") – obok "Odysei" drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi. Oba utwory datuje się na VIII lub VII wiek p.n.e. – stanowią więc one najstarsze zabytki literatury greckiej i europejskiej w ogóle. Oba poematy są eposami heroicznymi. Powstały prawdopodobnie w Jonii na wybrzeżu Azji Mniejszej – świadczy o tym przede wszystkim ich język, który można scharakteryzować jako archaiczny dialekt joński z elementami dialektu eolskiego. Metrum stanowi heksametr daktyliczny. Tematem utworu jest gniew Achillesa i związane z nim epizody wojny trojańskiej. Tytuł utworu pochodzi od wyrażenia "he Ilias poiesis" – pieśń o Ilionie (Troi). == Autorstwo i czas powstania == Datowanie utworów jest sporne. Panuje szeroka zgoda, że "Iliada" jest starsza niż "Odyseja". Oba utwory muszą być


Question: gdzie leży miasto turek?

Answer: miasto i gmina w Polsce w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu tureckiego oraz gminy wiejskiej Turek. Położony na ziemi sieradzkiej, nad Kanałem Folusz.

Context: Turek – miasto i gmina w Polsce w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu tureckiego oraz gminy wiejskiej Turek. Położony na ziemi sieradzkiej, nad Kanałem Folusz. Był miastem duchownym. Według danych na 30 czerwca 2022 roku miasto liczyło 24 977 mieszkańców. Miasto stanowi 1,74% powierzchni powiatu. Turek to drugi co do wielkości ośrodek przemysłowy Konińskiego Zagłębia Węgla Brunatnego. Obecność złóż węgla brunatnego w pobliżu miasta zadecydowała o powstaniu Kopalni Węgla Brunatnego „Adamów” oraz Elektrowni „Adamów”, należącej do Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin, która w latach działania dostarczała ok. 2% wytwarzanej w Polsce energii elektrycznej oraz energię cieplną dla części miasta. Elektrownia zakończyła swoje funkcjonowanie z dniem 1 stycznia 2018 roku. Przez Turek przebiegają drogi krajowe nr 72 (Konin – Łódź – Rawa Mazowiecka) i


Question: kto ustala wibor?

Answer: od dnia 30 czerwca 2017 r. nowym administratorem stawek WIBID i WIBOR jest GPW Benchmark S.A.

Context: Polska), a od dnia 30 czerwca 2017 r. nowym administratorem stawek WIBID i WIBOR jest GPW Benchmark S.A. Merytoryczny nadzór nad wszystkimi aspektami opracowywania Stawek Referencyjnych pełni Komitet Nadzorczy GPW Benchmark S.A. WIBOR jest podstawą wyznaczania oprocentowania dla większości kredytów o zmiennym oprocentowaniu udzielanych przez polskie banki, w tym dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, a także stawką bazową dla obligacji i instrumentów pochodnych. Oprocentowanie kredytu jest ustalane z uwzględnieniem WIBOR-u obowiązującego w danym terminie, najczęściej jest to WIBOR 6M lub WIBOR 3M. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie umożliwia handel transakcjami futures na WIBOR dla terminów 1M, 3M i 6M. Według szacunków Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową, wartość kontraktów opartych na stopie WIBOR wynosi ok. 7,2 bln zł. Składają się na


Question: kiedy maria obchodzi imieniny?

Answer: Maria imieniny obchodzi sześćdziesiąt dwa razy w roku: 1 stycznia, 23 stycznia, 28 stycznia, 2 lutego, 11 lutego, 25 marca, 2 kwietnia, 5 kwietnia, 7 kwietnia, 9 kwietnia, 14 kwietnia, 18 kwietnia, 23 kwietnia, 26 kwietnia, 28 kwietnia, 30 kwietnia, 3 maja, 13 maja, 14 maja, 24 maja, 28 maja, 29 maja, 31 maja, 2 czerwca, 6 czerwca, 8 czerwca, 27 czerwca, 5 lipca, 6 lipca, 16 lipca, 22 lipca, 29 lipca, 2 sierpnia, 4 sierpnia, 5 sierpnia, 6 sierpnia, 15 sierpnia, 20 sierpnia, 22 sierpnia, 26 sierpnia, 4 września

Context: Maria Komorowski, Jean-Marie Le Pen, Ryszard Maria Sygitowicz. Imię Maria dodają do swoich imion kapłani kościoła mariawickiego. Zagraniczne formy: ang. Mary, , , , , , itp. == Imieniny == Maria imieniny obchodzi sześćdziesiąt dwa razy w roku: 1 stycznia, 23 stycznia, 28 stycznia, 2 lutego, 11 lutego, 25 marca, 2 kwietnia, 5 kwietnia, 7 kwietnia, 9 kwietnia, 14 kwietnia, 18 kwietnia, 23 kwietnia, 26 kwietnia, 28 kwietnia, 30 kwietnia, 3 maja, 13 maja, 14 maja, 24 maja, 28 maja, 29 maja, 31 maja, 2 czerwca, 6 czerwca, 8 czerwca, 27 czerwca, 5 lipca, 6 lipca, 16 lipca, 22 lipca, 29 lipca, 2 sierpnia, 4 sierpnia, 5 sierpnia, 6 sierpnia, 15 sierpnia, 20 sierpnia, 22 sierpnia, 26 sierpnia, 4 września,


Question: gdzie mieszkał borewicz?

Answer: aleja Sobieskiego 70 m. 59

Context: zaprasza go do pokoju hotelowego. Oboje nie posiadają dzieci z małżeństwa, jednak podczas spotkania okazuje się, że Joanna była w ciąży, którą usunęła (przypuszczalnie z Borewiczem, gdyż nie ujawniła wyraźnie, kto mógł być ojcem). Z perspektywy czasu Borewicz wyraża własną opinię o zawarciu małżeństwa mówiąc, iż „można to zrobić tylko raz w życiu”. W odcinku 13 Borewicz podaje swój adres zamieszkania w Warszawie: aleja Sobieskiego 70 m. 59. Jest człowiekiem nowoczesnym, jednak w wąskich socjalistycznych ramach. Ubiera się modnie (np. nosi polską kopię amerykańskiej kurtki wojskowej M 65, koszulkę firmy Puma), używa kosmetyków Old Spice. Pali papierosy i pije alkohol, aczkolwiek stanowczo odmawia, jeśli kieruje pojazdem. Podczas wyjazdu służbowego goli się w aucie przenośną maszynką elektryczną. Przełożony Borewicza, major Wołczyk


Question: w którym roku ukraina odzyskała niepodległość?

Answer: Zgromadzenie Narodowe ogłosiło niepodległość Ukrainy 24 sierpnia 1991.

Context: jedno pytanie – "„Czy zgadza się Pan/Pani z Aktem ogłoszenia niepodległości Ukrainy?”". Za niepodległością Ukrainy opowiedziało się 90,32% (28 804 071 przy frekwencji 84,18% z 31 891 742 ogółu) wyborców. Zgromadzenie Narodowe ogłosiło niepodległość Ukrainy 24 sierpnia 1991. 2 grudnia 1991 nastąpiło uznanie niepodległości Ukrainy przez pierwsze państwa świata (najpierw przez Polskę, pięć godzin później, jako drugie – przez Kanadę). 8 grudnia 1991 Borys Jelcyn, Łeonid Krawczuk (reprezentujący Ukrainę) oraz Stanisłau Szuszkiewicz (reprezentujący Białoruś) podpisali układ białowieski, który oznaczał likwidację ZSRR oraz powołanie w jego miejsce Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP). Czas jego prezydentury charakteryzował się głębokim kryzysem gospodarczym, będącym skutkiem upadku gospodarki centralnie planowej systemu komunistycznego. === Prezydentura Łeonida Kuczmy === Wybory parlamentarne nie dały jednoznacznego rezultatu. Największą frakcją parlamentarną


Question: co doprowadziło do powstania koalicji antyhitlerowskiej?

Answer: podpisanie Karty Atlantyckiej 14 sierpnia 1941 roku na pancerniku HMS "„"Prince of Wales” przez Winstona Churchilla i Franklina Delano Roosevelta.

Context: Sikorski-Majski. Kolejnym krokiem do budowy wielkiej koalicji antyhitlerowskiej było podpisanie Karty Atlantyckiej 14 sierpnia 1941 roku na pancerniku HMS "„"Prince of Wales” przez Winstona Churchilla i Franklina Delano Roosevelta. Określała ona cele polityki Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych w okresie II wojny światowej i po jej zakończeniu oraz zasady powojennych stosunków międzynarodowych. Za jej najważniejsze cele uznano prawo wszystkich narodów do posiadania własnych rządów i własnego niepodległego państwa, do rozwoju gospodarczego i życia w pokoju po pokonaniu tyranii faszystowskiej. Zdecydowanie eksponowała zasadę pokojowego rozstrzygania sporów międzynarodowych, zgodnie z zasadami sprawiedliwości i prawa międzynarodowego, wyrażała nadzieję na ustanowienie po ostatecznym zniszczeniu „tyranii nazistowskiej” trwałego pokoju, wspominała o potrzebie zaprowadzenia w przyszłości „stałego systemu bezpieczeństwa na szerszą skalę” oraz o potrzebie zmniejszenia


Question: kiedy rozpoczął się covid?

Answer: Rozpoczęła się jako epidemia 17 listopada 2019 w mieście Wuhan, w prowincji Hubei, w środkowych Chinach

Context: Pandemia COVID-19 – pandemia zakaźnej choroby COVID-19 wywoływanej przez koronawirusa SARS-CoV-2. Rozpoczęła się jako epidemia 17 listopada 2019 w mieście Wuhan, w prowincji Hubei, w środkowych Chinach, a 11 marca 2020 została uznana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za pandemię. W okresie od listopada 2019 do stycznia 2020 zachorowania pojawiały się głównie w mieście Wuhan, w środkowych Chinach, ale już w połowie stycznia wirus rozprzestrzenił się w całych Chinach. W drugiej połowie lutego ogniska zakażeń z setkami chorych wybuchły w Korei Południowej, we Włoszech oraz w Iranie. Od 4 marca 2020 są notowane zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w Polsce. 13 marca 2020 WHO podała, że centrum pandemii koronawirusa stała się Europa. Później zachorowania rozlały się na pozostałe kontynenty, a ostatnim, na


Question: kto był najdłużej panującym władcą na świecie?

Answer: Biorąc jednak pod uwagę pewną i udokumentowaną długość panowania, najdłużej urzędującym przywódcą w historii był Sobhuza II, król Eswatini który panował w l. 1899-1982 – łącznie 82 lata

Context: do 2184 p.n.e. Innymi władcami którzy mogą być wymieniani jako najdłużej panujący w historii to dwóch japońskich cesarzy: Kōan, który miał panować w latach 392–291 p.n.e., czyli 101 lat oraz Suinin, który miał panować w latach 29 p.n.e.-70, czyli 99 lat – lecz są oni uznawani przez historyków za postacie legendarne. Z kolei Otto von Habsburg był osobą najdłużej w historii pretendującą do tronu – jako tytularny król Węgier i Czech – od śmierci swego ojca Karola I w 1922 do własnej śmierci w 2011 – czyli przez 89 lat.Biorąc jednak pod uwagę pewną i udokumentowaną długość panowania, najdłużej urzędującym przywódcą w historii był Sobhuza II, król Eswatini który panował w l. 1899-1982 – łącznie 82 lata, lecz do 1921


Question: kiedy oddano gazoport?

Answer: 30 grudnia 2014

Context: LNG w Świnoujściu oraz przekazanie go do użytkowania – z ustalonym początkowo terminem 30 czerwca 2014. Pod koniec 2010 zostały przeprowadzone prace geologiczne i geodezyjne. 23 marca 2011 premier Donald Tusk dokonał oficjalnego położenia kamienia węgielnego pod budowę. We wrześniu 2013 wcześniej ustalona data oddania została przesunięta na 30 grudnia 2014. Wokół budowy gazoportu trwały spory dotyczące m.in. dotacji ze strony UE oraz głębokości tras żeglugowych przecinanych przez budowany Gazociąg Północny. Koszt gazoportu miał wynieść około 2,5 mld zł. Przewidywano finansowanie z czterech źródeł: * wkład własny (kapitał spółki) – 670 mln zł (docelowo wyniesie 1 mld zł) * dotacja z UE z Europejskiego programu energetycznego na rzecz naprawy gospodarczej (EPENG) – 55 mln € * dotacja z Programu Operacyjnego


Question: który z gatunków jest stenobiontem?

Answer: goryl, koralowce rafy koralowej, porosty itp.

Context: D – polistenobionty Stenobionty (gr.: "stenós" – wąski) – gatunki o wąskim zakresie tolerancji ekologicznej dla danego czynnika, np. goryl, koralowce rafy koralowej, porosty itp. Stenobionty są dobrymi bioindykatorami (gatunkami wskaźnikowymi) – ich występowanie świadczy o obecności lub działaniu określonego czynnika. W praktyce gatunki wskaźnikowe wykorzystuje się także do określania stanu środowiska (np. stopnia jego zanieczyszczenia). Stenobionty dzielimy na: * mezostenobionty – organizmy żyjące w obrębie wartości średnich danego czynnika środowiskowego. * oligostenobionty – organizmy żyjące w obrębie wartości niskich danego czynnika środowiskowego. * polistenobionty – organizmy żyjące w obrębie wartości wysokich danego czynnika środowiskowego. Przykładowe rodzaje stenobiontów: * stenotermy – organizmy wymagające do przeżycia konkretnych wartości temperatury * stenohaliny – organizmy potrafiące żyć tylko w wodzie o danym zasoleniu.


Question: jak długo trwało powstanie warszawskie?

Answer: walki trwały 63 dni.

Context: września – 2 października). Generał Jerzy Kirchmayer podzielił natomiast powstanie na dwa okresy: okres polskiego natarcia (1–4 sierpnia) oraz okres polskiej obrony (5 sierpnia – 2 października). Plan powstania został opracowany przez komendanta Okręgu Warszawskiego AK, pułkownika Antoniego Chruściela „Montera”. Przyjęto w nim założenie, że oddziały polskie będą w stanie prowadzić działania zaczepne przez 2–3 dni, a w razie niekorzystnego obrotu spraw będą mogły wytrwać w obronie maksymalnie przez 14 dni (przy założeniu, że możliwe będzie uzyskanie broni ze zdobyczy i zrzutów). W rzeczywistości walki trwały 63 dni. === Godzina „W” === 1 sierpnia o godz. 17.00 jednostki Okręgu Warszawskiego AK oraz oddziały dyspozycyjne KG AK zaatakowały niemieckie obiekty we wszystkich dzielnicach okupowanej Warszawy. Położenie wyjściowe powstańców było niezwykle trudne.


Question: w którym roku zmarł mąż elżbiety ii?

Answer: 17 kwietnia 2021 r.

Context: życzył sobie pogrzebu państwowego. Ceremonia pogrzebowa męża królowej Elżbiety II, odbyła się na zamku w Windsorze. Książę Filip został pochowany w kaplicy św. Jerzego na zamku w Windsorze. Pogrzeb odbył się 8 dni po śmierci księcia, czyli 17 kwietnia 2021 r. Pogrzeb księcia Filipa miał podobny poziom oficjalności, co pogrzeb Elżbiety, Królowej Matki w 2002. Po śmierci królowej Elżbiety II, która nastąpiła 8 września 2022, ciało księcia Filipa zostanie przeniesione do kaplicy pamięci Jerzego VI w Windsorze. == Zamiłowania i osobowość == Filip grał w polo do 1971, kiedy zaczął startować w powożeniu zaprzęgiem i stał się wielkim propagatorem tej dyscypliny. Jej przepisy powstawały pod jego nadzorem. Był zapalonym żeglarzem, przyjaźnił się ze sławnym entuzjastą tego sportu i projektantem Uffa


Question: jaką wartościowość ma węgiel?

Answer: W związkach węgiel jest zazwyczaj czterowartościowy, rzadko dwuwartościowy

Context: Powszechnie stosowany jest w stopach z żelazem (stal i żeliwo). W związkach węgiel jest zazwyczaj czterowartościowy, rzadko dwuwartościowy (np. w tlenku węgla oraz związkach kompleksowych). Występuje na rozmaitych stopniach utlenienia w zakresie od −IV do IV. Do najważniejszych tlenków węgla należą tlenek, dwutlenek i podtlenek. == Zastosowanie węgla == Węgiel jest jednym z paliw kopalnych i ważnym źródłem nieodnawialnej energii. Spalanie węgla, a także innych paliw kopalnych, przyczynia się do globalnego ocieplenia. Naturalna zawartość izotopu wykorzystywana jest do tzw. datowania radiowęglowego. W czasie życia w organizmie żywym przyswajane są związki z węglem i odkładane wewnątrz tkanek. Po śmierci węgiel rozpada się. Podczas określania wieku organizmu mierzy się proporcję węgla do całkowitej ilości węgla. Grafit jest stosowany w poligrafii do produkcji


Question: co spotkało indian ze strony hiszpańskich konkwistadorów?

Answer: zmuszali Indian do ciężkiej pracy.

Context: w ciągu kilku lat całe imperium Inków. Hiszpanie rychło zorganizowali w obu Amerykach wielkie kopalnie złota i srebra oraz plantacje uprawy kukurydzy, trzciny cukrowej, kakao i bawełny, na których zmuszali Indian do ciężkiej pracy. Wstępne nadużycia konkwistadorów w systemie sprawowania władzy i całkowity brak odporności na choroby zakaźne, przywleczone z Europy spowodowały olbrzymią śmiertelność wśród tubylczej indiańskiej ludności. Szacuje się, że w latach 1500–1548 jej liczebność zmniejszyła się od 50 do 90 procent. == Ewangelizacja == U boku konkwistadorów udawali się do Ameryki księża i zakonnicy katoliccy, celem szerzenia wiary chrześcijańskiej wśród tubylców. Największą aktywność przejawiały zakony franciszkański i dominikański w Meksyku, a w okresie późniejszym także jezuicki w Ameryce Południowej i na wschodzie Ameryki Północnej. Wiara katolicka stanowiła dla


Question: jak wczesniej nazywali sie windsorowie?

Answer: Saxe-Coburg i Gotha

Context: Windsorowie () – panujący ród królewski w Zjednoczonym Królestwie i innych krajach Wspólnoty Narodów. W 1901, po śmierci królowej Wiktorii, boczna linia rodu Saxe-Coburg i Gotha (sama będąca boczną gałęzią rodu Wettynów) zastąpiła dynastię hanowerską na tronie brytyjskim wraz z koronacją króla Edwarda VII, syna królowej Wiktorii i księcia Alberta von Sachsen-Coburg und Gotha. W 1917 z powodu antyniemieckich nastrojów w Wielkiej Brytanii podczas I wojny światowej nazwa domu królewskiego została zmieniona z niemieckobrzmiącego "Saxe-Coburg and Gotha" na bardziej angielskobrzmiące "Windsor". Nazwa wzięła się od jednej z głównych siedzib królewskich, zamku w Windsorze. Od tego czasu pięciu brytyjskich monarchów wywodziło się z rodu Windsor: Jerzy V, Edward VIII, Jerzy VI, Elżbieta II i Karol III. Wraz ze śmiercią Jerzego VI


Question: kim była żona orfeusza?

Answer: Eurydyka (także Eurydike; gr. Eurydíkē, łac. Eurydice) – w mitologii greckiej jedna z hamadriad lub menad, które nocami spotykały się wśród trackich pustkowi i oddawały cześć Dionizosowi, urządzając bachanalie. Uchodziła za żonę Orfeusza.

Context: Eurydyka (także Eurydike; gr. Eurydíkē, łac. Eurydice) – w mitologii greckiej jedna z hamadriad lub menad, które nocami spotykały się wśród trackich pustkowi i oddawały cześć Dionizosowi, urządzając bachanalie. Uchodziła za żonę Orfeusza. Zmarła od ukąszenia jadowitego węża. Nastąpiła na węża podczas zbierania ziół w lesie w dolinie rzeki Penejos w pobliżu Tempe w Tesalii, uciekając przed myśliwym Aristajosem. Nimfy leśne opowiedziały o tym Orfeuszowi, który to niezwłocznie udał się do podziemnego świata zmarłych. Orfeusz błagał Hadesa o jej powrót na ziemię: zmiękczył wolę boga podziemi i jego żony Persefony żałosną pieśnią. Pluton zgodził się wydać Eurydykę pod jednym warunkiem – Orfeusz miał z nią wyjść z podziemi, idąc pierwszy i nie oglądając się za siebie. Gdy jednak małżonkowie zbliżali


Question: kto namalował obraz sąd ostateczny?

Answer: Michała Anioła

Context: Sąd Ostateczny – fresk w Kaplicy Sykstyńskiej namalowany przez włoskiego malarza, rzeźbiarza, poetę i architekta epoki odrodzenia, Michała Anioła. == Zamówienie i prace przygotowawcze == W 1534 roku Michał Anioł opuścił Florencję i powrócił do Rzymu. Tam ówczesny papież, Klemens VII (Giulio de Medici), zlecił mu przerobienie ściany ołtarzowej Kaplicy Sykstyńskiej i namalowanie na niej ogromnego fresku przedstawiającego Sąd Ostateczny. W tym celu artysta musiał usunąć kilka cennych malowideł, między innymi freski namalowane 20 lat wcześniej przez siebie samego oraz główny fresk przedstawiający Wniebowzięcie Matki Boskiej i klęczącego papieża Sykstusa IV, fundatora kaplicy. Dzieło to, wykonane przez Pinturicchia, miało podstawowe znaczenie dla pierwotnej piętnastowiecznej koncepcji ikonograficznej kaplicy, która nosiła wezwanie Matki Bożej. Nad freskiem znajdowały się wizerunki niektórych papieży autorstwa


Question: co to znaczy gromady?

Answer: nazwa stosowana w języku polskim na określenie dwóch różnych rangą kategorii systematycznych

Context: Gromada (w botanice "divisio", w zoologii "classis") – nazwa stosowana w języku polskim na określenie dwóch różnych rangą kategorii systematycznych. Termin "classis" został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla gromady są: * nadgromada ("superdivisio" dla roślin lub "superclassis" dla zwierząt), * podgromada ("subdivisio" dla roślin lub "subclassis" dla zwierząt) * infragromada ("infradivisio" dla roślin lub "infraclassis" dla zwierząt). == Różnice w nomenklaturze botanicznej i zoologicznej == Tradycyjna polska systematyka botaniczna mianem „gromady” określa kategorię „divisio”, będącą odpowiednikiem typu („phylum”) w świecie zwierząt. Ostatnio zaczęto jednak dopuszczać stosowanie określenia „typ” dla wszystkich organizmów. W starszej literaturze polska „gromada” w świecie roślin nie odpowiada rangą „gromadzie” w świecie zwierząt. ===


Question: kim był gollum?

Answer: Gollum, Sméagol – postać literacka, jeden z głównych bohaterów powieści J.R.R. Tolkiena "Hobbit" oraz "Władca Pierścieni" oraz ich ekranizacji.

Context: Gollum, Sméagol – postać literacka, jeden z głównych bohaterów powieści J.R.R. Tolkiena "Hobbit" oraz "Władca Pierścieni" oraz ich ekranizacji. == Przed "Hobbitem" == Sméagol urodził się w połowie trzeciego tysiąclecia Trzeciej Ery na terenach leżących w środkowym biegu Anduiny. Pochodził z zamożnej rodziny i był bardzo ciekawski. Jego przyjaciel, Déagol, odnalazł na dnie rzeki Jedyny Pierścień, zagubiony od czasu śmierci Isildura na wojnie Ostatniego Sojuszu. Pierścień za pośrednictwem woli odzyskującego siły po zwycięstwie Sojuszu Saurona obudził w Sméagolu zazdrość i hobbit zgodnie z obyczajem swojego plemienia (obecnym także pod koniec Trzeciej Ery) zażądał od przyjaciela klejnotu jako urodzinowego podarunku. Gdy Déagol, uprzednio ofiarowawszy towarzyszowi prezent, odmówił, Sméagol udusił go i starannie ukrył zwłoki, zawładnął Pierścieniem i po niedługim czasie został


Question: po co wprowadzono stan wojenny?

Answer: wprowadzenia stanu wojennego w celu powstrzymania niepokojów społecznych i zgaszenia rodzącego się ruchu demokratycznego.

Context: 40 osób, w tym 9 górników z Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek” w Katowicach podczas pacyfikacji strajku. Stan wojenny wprowadzono na mocy podjętej niejednomyślnie uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 roku, na wniosek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego – tymczasowego, niekonstytucyjnego organu władzy, a faktycznie nadrzędnego wobec konstytucyjnych władz państwowych. Został on poparty przez Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwałą z dnia 25 stycznia 1982 roku. == Przygotowania == Już w czasie fali strajków sierpnia 1980 władze komunistyczne rozważały możliwość wprowadzenia stanu wojennego w celu powstrzymania niepokojów społecznych i zgaszenia rodzącego się ruchu demokratycznego. Przyczyny, dla których władze nie zdecydowały się wówczas na podjęcie tego rodzaju działań, nie zostały do końca wyjaśnione. Jest możliwe, że Biuro Polityczne KC PZPR postanowiło, że


Question: jakiej wielkości są pluskwy?

Answer: Jest niewielki, około 4–6 mm długości, i około 3 mm szerokości.

Context: Pluskwa domowa ("Cimex lectularius") – gatunek owada należący do podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych, rodziny pluskwowatych. Żywi się krwią zwierząt ciepłokrwistych, głównie człowieka. Była prawie wytępiona w krajach rozwiniętych (z użyciem DDT), ale współcześnie obserwowany jest jej powrót. Potrafi być uciążliwa w warunkach domowych, często poprzez aktywność nocą w łóżkach. == Budowa == Jest niewielki, około 4–6 mm długości, i około 3 mm szerokości. Posiada czerwonobrunatne, silnie spłaszczone, owalne ciało zwężające się ku przodowi. Gnieździ się w pomieszczeniach, najczęściej w meblach tapicerowanych, pod boazerią lub tapetami. Jest pasożytem, posiada narządy gębowe typu kłująco-ssącego, żywi się krwią ssaków (w tym człowieka). === Oczy === Małe oczy służą pluskwie głównie do sprawdzania, czy jest już wystarczająco ciemno, aby wyruszyć na poszukiwanie ofiary. === Stopy


Question: jakie cząsteczki chemiczne są w nikotynie?

Answer: z dwóch pierścieni heterocyklicznych, pirydyny i pirolidyny

Context: Nikotyna – organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów pirydynowych. Naturalnie występuje w liściach i korzeniach tytoniu szlachetnego ("Nicotiana tabacum"). Zbudowana jest z dwóch pierścieni heterocyklicznych, pirydyny i pirolidyny, której atom węgla w pozycji 2 stanowi centrum chiralne (naturalnie występująca nikotyna jest enancjomerem o konfiguracji "S"). == Działanie na organizm == Powszechnie podawaną dawką LD50 dla człowieka jest ok. 0,8 mg/kg masy ciała – doustnie (60 mg przyjęte przez dorosłego). Wartość ta została jednak ustalona jeszcze w XIX wieku, w drodze badań o ograniczonej wiarygodności, może więc odbiegać od rzeczywistości; znane są liczne przypadki przeżycia znacznie większych dawek. W świetle nowszych badań, bardziej prawdopodobna wydaje się LD50 w przedziale 6,5–13 mg/kg masy ciała, co czyniłoby ją zbliżoną do tej dla psów


Question: dlaczego kronos połykał swoje dzieci?

Answer: ponieważ przepowiedziano mu, że najmłodsze z dzieci pozbawi go władzy

Context: Kronos ( "krónos", łac. Saturnus) – w mitologii greckiej bóg rolnictwa, jeden z tytanów i najmłodszy syn Uranosa i Gai. Kronos uchodził za syna Uranosa i Gai. Czasem mylony z Chronosem. W obronie swych sióstr i braci pozbawił ojca władzy nad światem. Ten przeklął go, zapowiadając że i jego strąci z piedestału własne dziecko. Jego żoną była jedna z tytanid Reja. Z ich związku urodziło się sześcioro dzieci (Demeter, Hestia, Hera, Hades, Posejdon i Zeus). Ale ponieważ przepowiedziano mu, że najmłodsze z dzieci pozbawi go władzy, połykał je zaraz po urodzeniu. Rei udało się uratować najmłodszego, Zeusa, podając Kronosowi kamień owinięty w pieluszki dla dzieci (omfalos). Zeus został ukryty w grocie na Krecie. Reja zwołała nimfy, aby grały i dźwięczały


Question: gdzie wisła wpływa do morza?

Answer: Wpływa do Zatoki Gdańskiej

Context: Wisła () – najdłuższa rzeka Polski, a także najdłuższa rzeka uchodząca do Morza Bałtyckiego, o długości 1047 km. Wpływa do Zatoki Gdańskiej, a jej średnioroczny przepływ w odcinku ujściowym wynosi 1046 m³/s. Według pomiarów z 2005 roku Wisła – będąca najdłuższą rzeką w Polsce – ma długość 1023,5 km. == Historia nazwy == Hydronim „Wisła” ma ponad 2000 lat. Pierwsza wzmianka spisana po łacinie pochodzi z 7–5 r. p.n.e. i znajduje się na wystawionej w Porticus Vipsania mapie Marka Agrypy oraz w "Historii naturalnej" Pliniusza Starszego, który nazwał rzekę "Viscla". Od V wieku "Vistla" (Divisio orbis terrarum). W okresie tym dorzecze Wisły zasiedlone było od południa przez plemiona celtyckie, a od północy przez plemiona wschodniogermańskie. W wiekach od II do


Question: czym są badania naukowe?

Answer: Badania naukowe – prace podejmowane przez badacza lub zespół badaczy w celu osiągnięcia postępu wiedzy naukowej, ustalenia nowych twierdzeń naukowych, tez, aksjomatów, uogólnień i definicji.

Context: Badania naukowe – prace podejmowane przez badacza lub zespół badaczy w celu osiągnięcia postępu wiedzy naukowej, ustalenia nowych twierdzeń naukowych, tez, aksjomatów, uogólnień i definicji. Badania te mogą być podejmowane w 4 zasadniczych przypadkach: * dąży się do odkrycia dotąd nieustalonych nowych zależności, których nikt wcześniej nie badał * podważa się istniejący materiał i jego twierdzenia oraz chce się na to miejsce udowodnić funkcjonowanie innych zależności * podejmuje się próbę poszerzenia istniejących już badań, które zostały opublikowane częściowo lub w znacznym stopniu wymagają rozszerzenia * chce się zaktualizować (lub potwierdzić, że funkcjonują nadal) istniejące badania i ich wyniki ze względu na znaczny upływ czasu i możliwość ich dezaktualizacji == Rozumienie badań naukowych == Badania naukowe to: * w szerokim znaczeniu


Question: kto to jest pieszy w ruchu drogowym?

Answer: Pieszym jest, zgodnie z kodeksem drogowym, każdy, kto porusza się po drodze publicznej bez żadnego środka transportu.

Context: Pieszy – Pieszym jest, zgodnie z kodeksem drogowym, każdy, kto porusza się po drodze publicznej bez żadnego środka transportu. Nawet pieszy, podobnie jak kierowcy pojazdów, muszą przestrzegać pewnych zasad postępowania, które gwarantują bezpieczeństwo i odpowiednie współistnienie różnych użytkowników dróg. Za pieszego uważa się również osobę prowadzącą, ciągnącą lub pchającą rower, motorower, motocykl, hulajnogę elektryczną, urządzenie transportu osobistego, urządzenie wspomagające ruch, wózek dziecięcy, podręczny lub inwalidzki, osobę poruszającą się w wózku inwalidzkim, a także osobę w wieku do 10 lat kierującą rowerem pod opieką osoby dorosłej. == Historia == Ruch pieszy jest podstawową metodą przemieszczania się ludzi od początku istnienia gatunku ludzkiego. Nasi przodkowie wywędrowali z Afryki około 60 000 lat temu. Przebadanie tras tej wędrówki jest jednym z celów Projektu


Question: jakie narzędzie wynalazł lu ban?

Answer: Przypisuje mu się niezwykłe uzdolnienia i wynalezienie wielu narzędzi oraz technik stolarskich i ciesielskich, m.in. piły.

Context: Lu Ban (ok. 507 p.n.e.-ok. 440 p.n.e.) – chiński cieśla i budowniczy żyjący w Okresie Wiosen i Jesieni, po śmierci ubóstwiony. Jest wspomniany w kilku tekstach klasycznych, m.in. u Mencjusza i Mo Di. Zgodnie z podaniami urodził się jako Gongshu Ban (公输班) w państwie Lu, w rodzinie ciesielskiej. Przypisuje mu się niezwykłe uzdolnienia i wynalezienie wielu narzędzi oraz technik stolarskich i ciesielskich, m.in. piły. Przebywając na dworze w Chu skonstruował haki i tarany, używane w czasie walk morskich, a także drabiny używane przy oblężeniach miast do szturmowania murów. Wiele tekstów przypisuje mu również skonstruowanie maszyny latającej w kształcie ptaka, wykonanej z drewna i bambusa, która mogła unosić się w powietrzu bez przerwy przez trzy dni. W późniejszych wiekach wokół postaci


Question: gdzie obecnie znajduje się obraz dama z łasiczką?

Answer: Znajduje się w zbiorach Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.

Context: Dama z gronostajem, Portret damy z gronostajem (zwyczajowo Dama z łasiczką) (wł. Dama con l'ermellino) – obraz autorstwa Leonarda da Vinci namalowany około 1489 roku, wykonany w technice olejnej, z użyciem tempery, na desce orzechowej o wymiarach 54,7 na 40,3 cm. Przedstawia Cecylię Gallerani, kochankę księcia Ludwika Sforzy. Znajduje się w zbiorach Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Jest jednym z najcenniejszych muzealiów i jedynym dziełem Leonarda da Vinci w Polsce. W 2011 podczas podróży po Europie został ubezpieczony na 300 mln euro. == Interpretacja == W czasie nabycia obrazu przez Czartoryskich nieznana była historia dzieła ani też tożsamość modelki. Obecność zwierzęcia uznano za naturalny, dekoracyjny element obrazu. Dopiero krytyczna analiza ikonografii w XX wieku dała najbardziej prawdopodobną interpretację dzieła. Trzymane


Question: w jakim filmie grała millie bobby brown?

Answer: filmach "Enola Holmes", "Godzilla II: Król potworów" i ich kontynuacjach.

Context: mały|upright=0.85|Millie Bobby Brown (2018) Millie Bobby Brown (ur. 19 lutego 2004 w Marbelli) – brytyjska aktorka i modelka. Grała m.in. w serialu "Stranger Things", a także filmach "Enola Holmes", "Godzilla II: Król potworów" i ich kontynuacjach. == Życiorys == === Wczesne lata === Urodziła się w mieście Marbella w Hiszpanii jako trzecie z czworga dzieci Kelly i Roberta Brownów. Wychowywała się z bratem Charleyem oraz dwiema siostrami – Paige i Avą. Jej ojciec jest pośrednikiem w obrocie nieruchomościami. Rodzina przeprowadziła się do Bournemouth w Wielkiej Brytanii, kiedy Millie miała cztery lata. Cztery lata później przeprowadzili się do Orlando w Stanach Zjednoczonych. === Kariera === W 2013 zadebiutowała na małym ekranie w roli młodej Alicji w serialu fantasy produkcji ABC, pt.


Question: ile procent osób ma niebieskie oczy?

Answer: o 8% populacji świata ma niebieskie oczy.

Context: W pozostałych częściach świata są stosunkowo rzadkie. Około 8% populacji świata ma niebieskie oczy. Finlandia i Litwa mają największy odsetek niebieskookich ludzi; jest to również kolor oczu bardzo powszechny w innych krajach leżących nad Morzem Bałtyckim. Pewne badanie wykazało, że niemal 90% Islandczyków ma niebieskie lub zielone oczy. Badania w 2002 r. udowodniły powszechne występowanie niebieskiego koloru oczu wśród przedstawicieli rasy białej o nie-latynoskim pochodzeniu w Stanach Zjednoczonych – odsetek wynosi 33,8% dla urodzonych między 1935 a 1950 r. oraz 57,4% dla urodzonych między 1899 a 1905. Jako że produkcja melaniny rośnie w ciągu pierwszych kilku lat życia, niebieskie oczy dzieci mogą ściemnieć, kiedy staną się starsze. === Fioletowe i czerwone === Wrażenie fioletowych oczu jest wynikiem zmieszania czerwonych i


Question: co oznacza roger?

Answer: Wywodzi się od słów oznaczających „sławny dzięki władaniu oszczepem”.

Context: Roger – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów oznaczających „sławny dzięki władaniu oszczepem”. Imieniny obchodzi: 4 stycznia, 5 stycznia, 28 stycznia, 1 marca, 15 września i 15 listopada. Znane osoby noszące to imię: * Roger I – hrabia Sycylii * Brat Roger (Roger Louis Schutz-Marsauche) – założyciel wspólnoty z Taizé * Roger Bacon – angielski filozof, franciszkanin * Roger Federer – szwajcarski tenisista * Roger Guerreiro – brazylijski piłkarz z polskim obywatelstwem * Roger Łubieński – podróżnik, poseł na sejm galicyjski * Ruggero Leoncavallo – włoski kompozytor * Roger Taylor – perkusista zespołu Queen * Roger Milla – kameruński piłkarz * Roger Moore – brytyjski aktor filmowy * Roger Mortimer – kochanek królowej angielskiej Izabeli Francuskiej, żony króla


Question: na jakim kontynencie leży izrael?

Answer: Izrael jest położony na kontynencie azjatyckim

Context: przemytu broni do Strefy. Po kilku dniach Hamas zgodził się na zawieszenie broni, stawiając warunek zniesienia blokady Strefy Gazy i otworzenia przejść granicznych. Od tamtej pory dochodzi do sporadycznych naruszeń zawieszenia broni przez pojedyncze przypadki ostrzału Izraela oraz ataki na patrole izraelskiej straży granicznej. == Geografia == Izrael jest położony na kontynencie azjatyckim, na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego . Graniczy od północy z Libanem, od północnego wschodu z Syrią, od wschodu z Jordanią i od południowego zachodu z Egiptem. Zaledwie 7-kilometrowy odcinek wybrzeża Morza Czerwonego zapewnia Izraelowi dostęp do niego. Uznany międzynarodowo obszar Izraela różni się od oficjalnych danych tego państwa. CIA podaje w „The World Factbook” powierzchnię Izraela: 20 770 km² (w tym 20 330 km² lądu i 440


Question: kim była żona trzaskowskiego?

Answer: Małgorzatą, absolwentką Akademii Ekonomicznej w Katowicach.

Context: nauczycielem i dyrektorem szkoły w Tarnowie, zakładał pierwsze żeńskie gimnazja w Polsce. Rodzicami Rafała Trzaskowskiego byli pianista i kompozytor jazzowy Andrzej Trzaskowski (zm. 1998) oraz Teresa z domu Arens (zm. 2019). Siostra matki, Izabella Skrońska, była łączniczką Komendy Głównej Armii Krajowej w powstaniu warszawskim. Jego przyrodni brat Piotr Ferster pełnił funkcję dyrektora Piwnicy pod Baranami w Krakowie. Rafał Trzaskowski w 1980 zagrał w serialu telewizyjnym "Nasze podwórko". W czerwcu 2002 ożenił się z Małgorzatą, absolwentką Akademii Ekonomicznej w Katowicach. Jego żona w latach 2007–2019 była zatrudniona w Urzędzie Miasta Stołecznego Warszawy, gdzie zajmowała się m.in. promocją miasta oraz pracowała w Biurze Rozwoju Gospodarczego (w związku z wyborem jej męża na prezydenta Warszawy zrezygnowała z pracy w stołecznym ratuszu i w


Question: jak nazywano elitarny oddzial armii perskiej?

Answer: Nieśmiertelni

Context: Nieśmiertelni – nazwa oddziału wojskowego. Według relacji Herodota, gwardia królów perskich z dynastii Achemenidów. == W Persji == Według Herodota, ich nazwa – Nieśmiertelni (pers. جاویدان "jâvīdân", gr. Ἀθάνατοι "Athánatoi") – pochodziła z faktu, iż gdy na skutek ran lub chorób ginął jakiś gwardzista, natychmiast kolejny zastępował go w szeregu (miało to mieć efekt psychologiczny – wydawało się, że żaden wojownik nie zginął). Nie wiemy, jak oddział gwardii nazywany był przez samych Persów, jednak jego istnienie potwierdzają również historycy z okresu Aleksandra Wielkiego, w relacjach których noszą oni określenie „dzierżący jabłko” (μηλοφόροι, "meloforoi"). Pochodzi ono od ich broni – długich, ciężkich włóczni, na których tępym końcu umieszczono przypominającą kształtem jabłko przeciwwagę, która ułatwiała operowanie tą bronią. Nie wiadomo do końca,


Question: jakie zastosowanie ma igła magnetyczna?

Answer: Najczęściej jest stosowana do wskazywania kierunku ziemskiego pola magnetycznego w kompasie

Context: Igła magnetyczna – niewielki magnes trwały, zazwyczaj w kształcie wydłużonej linii, zamocowany tak by mógł się obracać wokół pionowej osi, używany do wskazywania kierunku linii pola magnetycznego. Najczęściej jest stosowana do wskazywania kierunku ziemskiego pola magnetycznego w kompasie, który wskazuje południowy biegun magnetyczny leżący w pobliżu północnego bieguna geograficznego. Najdawniejsze urządzenie tego typu zostało skonstruowane w starożytnych Chinach; nie jest wiadome, czy dotarło stamtąd do Europy, czy też zostało wynalezione niezależnie. Magnesy szkolne w tym i igły magnetyczne malowane są od strony bieguna północnego kolorem niebieskim, a południowego – czerwonym.


Question: jak zakończyła się druga wojna światowa?

Answer: aktu bezwarunkowej kapitulacji Japonii 2 września 1945 roku.

Context: 1978 roku. === Koniec II wojny światowej === Naloty dywanowe amerykańskich „latających fortec” zniszczyły Tokio i inne miasta japońskie. 8 sierpnia Związek Radziecki wypowiedział wojnę Japonii, a radzieckie i mongolskie dywizje pod dowództwem marszałka Aleksandra Wasilewskiego wkroczyły do Mandżurii, rozbijając szybko japońską Armię Kwantuńską generała Otozō Yamady, kładąc kres istnieniu Mandżukua i Mengjianu. 6 i 9 sierpnia Amerykanie zrzucili bomby atomowe na Hiroszimę i Nagasaki, co walnie przyczyniło się do złamania ducha oporu i do podpisania aktu bezwarunkowej kapitulacji Japonii 2 września 1945 roku. (1 września czasu środkowoeuropejskiego). Decyzję o użyciu broni jądrowej spowodowały prognozowane bardzo wysokie straty w planowanej inwazji na Japonię (operacja „Downfall”). Po wojnie kilka grup żołnierzy japońskich, często nieświadomych zakończenia konfliktu, prowadziło opór lub ukrywało się


Question: gdzie magazynowana jest glukoza?

Answer: W organizmach zwierzęcych jest gromadzony w wątrobie, w około 7 razy mniejszym stężeniu występuje też w tkance mięśni poprzecznie prążkowanych (szkieletowych).

Context: Glikogen – polisacharyd (wielocukier), którego cząsteczki zbudowane są z połączonych ok. 100 000 reszt D-glukozy. W organizmach zwierzęcych jest gromadzony w wątrobie, w około 7 razy mniejszym stężeniu występuje też w tkance mięśni poprzecznie prążkowanych (szkieletowych). Jednakże ze względu na dużą masę mięśni w całym organizmie, całkowita zawartość glikogenu w mięśniach stanowi około trzech czwartych jego zawartości w organizmie człowieka. Jest głównym wielocukrem, który stanowi materiał zapasowy w komórkach zwierzęcych. U roślin spotykany jest bardzo rzadko, np. w ciałkach odżywczych wytwarzanych na ogonkach liściowych cekropek "Cecropia". Ma strukturę podobną do amylopektyny, tylko że jego cząsteczki są bardziej rozgałęzione, a łańcuchy boczne krótsze. Cząsteczki glukozy w prostym łańcuchu połączone są wiązaniami α-1,4-glikozydowymi. Rozgałęzienie tworzone jest co 8–12 monomerów przez wiązanie α-1,6-glikozydowe.


Question: gdzie zimuje niedźwiedź?

Answer: e wyszukują jaskinię lub wykrot położony z dala od ludzi, w wyższych partiach gór, gdzie zima trwa dłużej.

Context: miejsce na swym terytorium. Zależnie od gatunku i wielkości zwierzęcia takie miejsca mogą być bardzo zróżnicowane. Małe nietoperze wybierają zakamarki o wiele od nich większych jaskiń lub stare schrony. Niedźwiedzie wyszukują jaskinię lub wykrot położony z dala od ludzi, w wyższych partiach gór, gdzie zima trwa dłużej. Legowisko zimowe niedźwiedzi to gawra. Wiewiórki, orzesznice, popielice itp. zimują w dziuplach i skrzynkach lęgowych obficie wypełnionych ocieplającymi materiałami. Często zwierzęta spędzają zimę w suszarniach nasion, na strychach itp. pomieszczeniach wybudowanych przez ludzi. Jeżowate chowają się pod zwalonym pniem drzewa, w stercie liści. Padający zimą śnieg zwykle okrywa takie naturalne zimowisko i stanowi dodatkową warstwę izolującą od wpływów atmosferycznych. W miejscach zimowania ssaków temperatura wewnętrzna zwykle oscyluje w granicach 2-6 °C. W przypadku


Question: kiedy miał miejsce potop szwedzki?

Answer: najazd Szwecji na Rzeczpospolitą w latach 1655–1660 będący jedną z odsłon II wojny północnej.

Context: Potop szwedzki, wojna polsko-szwedzka (1655–1660), VI wojna polsko-szwedzka – najazd Szwecji na Rzeczpospolitą w latach 1655–1660 będący jedną z odsłon II wojny północnej. Formalnie zakończył go pokój w Oliwie zawarty w 1660. Wojna ze Szwedami toczyła się równolegle z wojną polsko-rosyjską 1654–1667. Potop szwedzki był jedną z odsłon wojen prowadzonych przez Szwecję, która dążyła do całkowitej dominacji nad Morzem Bałtyckim, wynikiem czego były wcześniejsze wojny z Polską o ujście Wisły i Inflanty. Konflikt miał również swoje korzenie w sporze o tron Szwecji w obrębie dynastii Wazów, do czego zgłaszali pretensje królowie polscy z tej dynastii. Do najazdu wojsk szwedzkich doszło, gdy Rzeczpospolita prowadziła wyniszczającą wojnę obronną z Rosją, która wiosną i latem 1654 roku najechała ponad połowę jej terytorium ("potop


Question: jaka funkcje pełniły piramidy?

Answer: Władcy spoczywający w piramidach mieli wracać do świata żywych, aby czerpać z niego energię. Miały być też "miejscami wniebowstąpienia".

Context: wylewał, w pracy kamieniarzy, skalników i robotników pomagali rolnicy (których liczba dochodziła do nawet 10 000). Piramidy były częścią polityki budowlanej faraonów. Władcy spoczywający w piramidach mieli wracać do świata żywych, aby czerpać z niego energię. Miały być też "miejscami wniebowstąpienia". Kształt grobowców miał im w tym pomagać, co znajduje swoje potwierdzenie w "Tekstach piramid". === Historia === Za jedną z pierwszych zachowanych piramid uważa się piramidę schodkową Dżesera, wybudowaną ok. 2650 p.n.e. w Sakkarze koło Memfis. Zakłada się, że w okresie Starego Państwa powstało osiem piramid. Gdy do władzy doszedł Snofru, faraon z IV dynastii, doszło do ewolucji i zaczęto tworzyć piramidy o prostych ścianach. Za panowania VI dynastii siła faraonów osłabła, przez co budowle były mniej solidne, wykonane


Question: kto ukradł ogień bogom?

Answer: Prometeusz

Context: Prometeusz (gr. Promētheús, "myślący w przód") – w mitologii greckiej jeden z tytanów. Uchodził za syna tytana Japeta i okeanidy Klimene (lub okeanidy Azji). Był bratem Atlasa, Epimeteusza i Menojtiosa, a także ojcem Deukaliona. == Stworzenie człowieka == Według mitów greckich Prometeusz ulepił człowieka z gliny pomieszanej ze łzami. Duszę zaś dał mu z boskiego ognia, którego parę iskier ukradł z rydwanu boga Heliosa. Człowiek Prometeusza był o wiele słabszy od tytanów, był trzy razy niższy, jego ciało ledwo się trzymało na wątłych nogach, a kruche kości pękały pod choćby najmniejszym ciężarem. Jedynie jego postać różniąca się od innych zwierząt była niczym żywy obraz bogów. Widząc to, Prometeusz przemycił ogień dla ludzi w pustym wnętrzu łodygi kopru. Tytan uczynił to,


Question: gdzie znajduje się namysłów?

Answer: Miasto jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w historycznych granicach Dolnego Śląska, w województwie opolskim, na Równinie Oleśnickiej.

Context: osoby. == Geografia == === Położenie === Miasto jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w historycznych granicach Dolnego Śląska, w województwie opolskim, na Równinie Oleśnickiej. Przez granice administracyjne miasta przepływa rzeka Widawa (dopływ Odry). Namysłów położony jest na wysokości 137 m n.p.m. === Środowisko naturalne === Średnia temperatura roczna wynosi +8,3 °C. Pokrywa śnieżna występuje od grudnia do kwietnia. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Namysłowa wynoszą 566 mm, dominują wiatry zachodnie. === Podział miasta === Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju częściami Namysłowa są: * Podmiejskie * Stare Miasto (włączone do Namysłowa z dniem 1 stycznia 1951 r., wcześniej samodzielna miejscowość), ==== Osiedla mieszkaniowe ==== Na terenie Namysłowa istnieje sześć osiedli mieszkaniowych: Osiedle


Question: ile biegów ma maluch?

Answer: Napęd był przenoszony poprzez 4-biegową ręczną skrzynię biegów na koła tylne.

Context: Fiat 126 potocznie „Maluch” (wł. centoventisei) – samochód osobowy klasy aut najmniejszych, konstrukcji włoskiego producenta Fiat, produkowany w latach 1972–2000. Produkowany był przez Fiata oraz na licencji przez polską Fabrykę Samochodów Małolitrażowych (od 1992 część koncernu Fiat jako Fiat Auto Poland) jako Polski Fiat 126p (we Włoszech do 1980, w Polsce w okresie od 6 czerwca 1973 do 22 września 2000). Fiat 126 był następcą i rozwinięciem technicznym produkowanego od 1957 modelu 500 Nuova. Zachowano ogólną koncepcję samochodu, napędzanego benzynowym, czterosuwowym, chłodzonym powietrzem silnikiem typu R2, umieszczonym w tylnej części pojazdu. Napęd był przenoszony poprzez 4-biegową ręczną skrzynię biegów na koła tylne. Oprócz podstawowego modelu z 2-drzwiowym nadwoziem typu fastback, napędzanego początkowo silnikiem o pojemności skokowej 594 cm³ i mocy


Question: w jakim powstaniu brał udział skawiński?

Answer: powstania listopadowego

Context: od powstania listopadowego, w którym Skawiński brał udział. == Bohaterowie == === Skawiński === Główny bohater to stary Polak, tułacz poszukujący spokojnej posady w miejscu, gdzie mógłby zamieszkać na stałe. Urodził się w Polsce. Wiódł burzliwe życie, walczył w wielu wojnach oraz powstaniach (powstanie listopadowe, wojna secesyjna itd). Następnym etapem jego życia było „szukanie swego miejsca” – podejmował się wówczas wielu zawodów – był m.in. harpunnikiem, poszukiwaczem diamentów i właścicielem fabryki cygar. Wszystkie te stanowiska tracił w tajemniczych okolicznościach, sam sobie tłumaczył to prześladującym go pechem. Przełomowym momentem w jego życiu było objęcie pracy latarnika w Aspinwall. Tam odnalazł swój upragniony spokój i wiódł ascetyczne życie, praktycznie nie wychodząc z latarni. W lekturze nie ma informacji o jego imieniu. ===


Question: gdzie powstał pierwszy teatr?

Answer: w Warszawie

Context: byli jednocześnie królami Polski. ==== Dojrzałe oświecenie (1765-87) ==== W Polsce w 1765 roku powstał w Warszawie pierwszy stały publiczny teatr, który wkrótce stał się sceną narodową (zob. Teatr Narodowy). Przez wiele lat dyrektorem tej instytucji był Wojciech Bogusławski. W teatrze tym wystawiano utwory m.in. Franciszka Bohomolca, Juliana Ursyna Niemcewicza oraz Franciszka Zabłockiego. === Teatr w XIX wieku === ==== Meiningeńczycy (1860-1908) ==== Mianem Meiningeńczyków określa się nadworny zespół teatralny Jerzego II, władcy księstwa Sachsen–Meiningen w Turyngii. Grupa została utworzona w 1860 roku, kierowana była najpierw przez barona von Steina, którego miejsce zajął w 1866 roku F. von Bodenstedt. Od 1873 roku realizatorem koncepcji Jerzego II był Ludwig Chronegk, uważany za pierwszego w dziejach teatru reżysera we współczesnym znaczeniu tego


Question: kto był dowódcą akcji pod arsenałem?

Answer: Stanisław Broniewski ps. „Orsza”.

Context: Akcja pod Arsenałem – akcja zbrojna Grup Szturmowych Szarych Szeregów o kryptonimie „Meksyk II” przeprowadzona 26 marca 1943 w pobliżu Arsenału u zbiegu ulic: Bielańskiej, Długiej i Nalewki w Warszawie. W jej wyniku uwolniono podharcmistrza Jana Bytnara „Rudego” oraz 20 innych więźniów przewożonych po przesłuchaniach z siedziby Gestapo w alei J. Ch. Szucha 25 do więzienia Pawiak przy ul. Dzielnej 24/26. Akcja została zaplanowana przez Tadeusza Zawadzkiego ps. „Zośka”. Jej dowódcą był Stanisław Broniewski ps. „Orsza”. == Geneza == W nocy z 18 na 19 marca 1943 Gestapo aresztowało dowódcę Hufca „Praga” warszawskich Grup Szturmowych Henryka Ostrowskiego „Heńka” wraz z jego poślubioną kilka tygodni wcześniej żoną Walentyną. W mieszkaniu Ostrowskich przy ul. Osieckiej 31 Niemcy znaleźli materiały wybuchowe, broń i


Question: na jakim zamku kręcono film wakacje z duchami?

Answer: Serial był kręcony m.in. na zamku w Niedzicy.

Context: Wakacje z duchami – polski czarno-biały serial telewizyjny dla młodzieży, zrealizowany na podstawie powieści pod tym samym tytułem autorstwa Adama Bahdaja, po raz pierwszy wyemitowany w 1971. == Fabuła == Trójka chłopców spędza wakacje u ciotki w leśniczówce, w pobliżu starego zamku. W zamku ponoć straszy, więc bohaterowie opowieści postanawiają to zbadać, zwłaszcza że w okolicy kręcą się różni podejrzani osobnicy, a na wakacje do cioci właśnie przyjechała dziewczyna (Jola „Dziewiątka”). Wkrótce bohaterowie wykrywają spiski i zmowy, o których informują komendanta MO. Mają wiele przygód i kłopotów na drodze do rozwiązania zagadek. == Dodatkowe informacje == Pseudonimy chłopców różnią się od książkowych pierwowzorów, „Paragona” zastąpił „Pikador”, zaś „Mandżaro” – „Mandaryn”. Serial był kręcony m.in. na zamku w Niedzicy. == Obsada


Question: gdzie jest lotnisko na malcie?

Answer: local council Luqa, 5,6 km na południowy wschód od Valletty.

Context: Międzynarodowy Port Lotniczy Malta (malt. "Ajruport Internazzjonali ta' Malta", ang. "Malta International Airport", IATA: MLA, ICAO: LMML) (nieoficjalnie: Luqa Airport i Valletta Airport) – międzynarodowy port lotniczy położony na Malcie w local council Luqa, 5,6 km na południowy wschód od Valletty. Jest jedynym międzynarodowym portem lotniczym w Republice Malty (oprócz Heliport Xewkija). Został uruchomiony 7 lutego 1992 roku. Lotnisko jest członkiem ACI-EUROPE. == Położenie i transport == Lotnisko leży na terenie maltańskiej local council Luqa 5,6 km od centralnej części Valletty. Graniczy z local council: Gudja, Għaxaq, Żurrieq, Safi, Kirkop, Mqabba, Siġġiewi. Od północy i wschodu port graniczy z drogą Route 1, która na odcinku przed terminalami nosi nazwę "Vjal l-Avjazzjoni" ("Aviation Avenue"), zaś wzdłuż pasa startowego "Triq Ħal Far"


Question: jaka formacja podlega pod samorząd (policja straż graniczna straż gminna)?

Answer: Straż gminna

Context: Straż gminna – funkcjonująca w niektórych krajach instytucja powołana w celu utrzymywania porządku publicznego i bezpieczeństwa ludzi, która podlega lokalnemu samorządowi, a nie władzy centralnej. Zazwyczaj straż gminna dysponuje bardziej ograniczonymi uprawnieniami w porównaniu z policją państwową. == Historia == W średniowieczu straż miejską określano mianem „drabów miejskich”. == Straż miejska i straż gminna w Polsce == W Polsce straż gminna i miejska jest to umundurowana formacja tworzona przez radę miasta (gminy) mająca na celu ochronę porządku publicznego na terenie miasta (gminy). Podstawą ich działania jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (). Zgodnie z nią (Rozdz. I, art. 2 pkt 3) w gminach, w których organem wykonawczym jest burmistrz (prezydent miasta), straż nosi nazwę „straż


Question: jak zostało podzielone państwo polskie po śmierci bolesława krzywoustego?

Answer: Wincenty Kadłubek w (łac.) "Historia Polonica" ("Kronika polska") wspomniał o podziale państwa po śmierci Bolesława Krzywoustego. Zaznaczył, że spadkobiercami zostali wszyscy synowie księcia, zaś dzielnicami małoletnich synów, Henryka i Kazimierza, mieli zawiadywać wyznaczeni opiekunowie (tzw. konsens).

Context: w historiografii == === Ustawa w polskich źródłach średniowiecznych === * Wincenty Kadłubek w (łac.) "Historia Polonica" ("Kronika polska") wspomniał o podziale państwa po śmierci Bolesława Krzywoustego. Zaznaczył, że spadkobiercami zostali wszyscy synowie księcia, zaś dzielnicami małoletnich synów, Henryka i Kazimierza, mieli zawiadywać wyznaczeni opiekunowie (tzw. konsens). * Jan Długosz w (łac.) "Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae" ("Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego"), podobnie jak Wincenty Kadłubek, zaznaczył, że wszyscy synowie otrzymali dzielnice. Ziemią Kazimierza mieli zarządzać jego opiekunowie. Kronikarz opisał podział państwa w następujący sposób: === Dyskusja wokół ustawy sukcesyjnej === Dyskusja nad postanowieniami statutu Bolesława Krzywoustego rozpoczęła się w II poł. XIX w. (Karol B. Hoffman, A. Małecki, M. Kantecki, W. Kętrzyński, S. Smolka i O. Balzer).


Question: ilu polaków mieszkało na wołyniu?

Answer: liczbę Polaków na Wołyniu na 306 tysięcy

Context: tysięcy osób, w tym wiele jednostek przywódczych, o przygotowaniu wojskowym i organizacyjnym. W 1942 roku Niemcy szacowali liczbę Polaków na Wołyniu na 306 tysięcy, co stanowiło 14,6% ogółu ludności. W 1942 bezwzględne postępowanie władz niemieckich (wysokie kontyngenty, rabunkowa gospodarka, egzekucje) doprowadziło do żywiołowego rozwoju ruchu partyzanckiego na Wołyniu. Oprócz grup niezwiązanych z żadną organizacją polityczną i partyzantki radzieckiej powstały trzy ukraińskie formacje partyzanckie: tzw. "pierwsza UPA" (największa), oddziały wojskowe OUN-M oraz drobne oddziały OUN-SD (OUN-R, później OUN-B). Oddziały OUN-SD działały jednak najbardziej dynamicznie. Jako jedyni zdecydowali się oni na zjednoczenie wszystkich ukraińskich partyzanckich formacji zbrojnych (często siłą) oraz na natychmiastowe podjęcie walk partyzanckich. W marcu i kwietniu 1943 nastąpiła na Wołyniu masowa dezercja policjantów Ukraińskiej Policji Pomocniczej. Część dezerterów zasiliła


Question: jak nazywa się świątynia protestancka?

Answer: zbór

Context: budynku (kościoła lub kaplicy – określanych też jako dom modlitwy) jako miejsca kultu. Takie nazewnictwo ma korzenie jeszcze w czasach dawnych waśni międzywyznaniowych, kiedy to katolicy odmawiali świątyniom protestanckim rangi miejsca świętego, a więc i przysługującego takiemu miejscu określenia "kościół". Niemniej wyraz zbór jako świątynia protestancka funkcjonuje w publikacjach historycznych oraz we współczesnych słownikach języka polskiego i jest często stosowane w mowie potocznej. Bywa też używany w takim znaczeniu także przez samych protestantów. (Oficjalnie ta nazwa dla budynku jest używana przez Czechosłowacki Kościół Husycki). W kręgach ewangelikalnych zdania są podzielone – można napotkać niechęć do określania budynków zborowych mianem „zborów”, która ma podłoże teologiczne (jednak użycie tego określenia zdarza się często w języku potocznym). Wynika ona z akcentowania faktu, że


Question: jakie jezioro jest w giżycku?

Answer: Popówka Wielka (połączona hydraulicznie z jeziorem Kisajno) oraz Popówka Mała.

Context: wiele cieków małopowierzchniowych jezior i terenów podmokłych, nie występują jednak większe rzeki. Na terenie samego miasta leżą w całości jeziora Popówka Wielka (połączona hydraulicznie z jeziorem Kisajno) oraz Popówka Mała. Wody w mieście zajmują 10 ha (0,7%) ogólnej powierzchni miasta. Okolice Giżycka mają największą w Polsce liczbę jezior, ich udział w ogólnej powierzchni terenu wynosi 11,89% (23 986,6 ha). W najbliższej okolicy Giżycka znajdują się jeziora: === Części miasta === * śródmieście * osiedle Wilanów * osiedle bloków wielorodzinnych „Mamry” (ul. Daszyńskiego, Kazimierza Wielkiego, Kombatantów, Królowej Jadwigi, Osiedle XXX-lecia, Smętka, Staszica, Wodociągowa) * osiedle bloków wielorodzinnych „Polamowiec” (ul. Koszarowa, Nowowiejska) * osiedle bloków wielorodzinnych „Wodna” (ul. Olsztyńska, Owsiana) * osiedle domów jednorodzinnych „Słowiańska” (ul. Białostocka, Gdańska, Przejściowa, Słowiańska, Zielona) *


Question: co wynalazł mikołaj kopernik?

Answer: zmienność mimośrodu Ziemi i ruch apogeum słonecznego względem gwiazd stałych.

Context: Soboru Laterańskiego Kopernik w 1513 r. opracował i wysłał do Rzymu własny projekt reformy kalendarza. Wówczas też otrzymał od kapituły warmińskiej dom we Fromborku. W 1514 r. kupił na własność za 175 grzywien srebra basztę północno-zachodnią w obrębie wewnętrznych murów warowni fromborskiej. Na zapleczu swojego domu zbudował płytę obserwacyjną (pavimentum) i sporządził wzorowane na starożytnych instrumenty astronomiczne (kwadrant, triquetrum i sferę armilarną). We Fromborku przeprowadził około 30 zarejestrowanych obserwacji astronomicznych. Obserwował m.in. Marsa i Saturna, przeprowadził serię czterech obserwacji Słońca. Odkrył wówczas zmienność mimośrodu Ziemi i ruch apogeum słonecznego względem gwiazd stałych. === Ekonomia === W 1517 r. powstała nieoficjalnie pierwsza wersja traktatu monetarnego zidentyfikowana jako napisana przez Mikołaja Kopernika. W 1519 r. napisał on drugą wersję traktatu monetarnego, różnie


Question: jakie ziemie utraciła polska w 3 rozbiorze?

Answer: wszystkie ziemie na wschód od Niemna i Bugu (120 tys. km²).

Context: III rozbiór Polski (1795) – ostatni z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Już w czasie trwania insurekcji kościuszkowskiej 11 lipca 1794 poseł pruski w Petersburgu Leopold Heinrich von der Goltz pisał w swym raporcie, że "cała Rosja domaga się rozbioru Polski i wymazania imienia polskiego". Niecały rok po upadku insurekcji, 24 października 1795, monarchowie Rosji, Prus i Austrii (a właściwie imperium Habsburgów) uzgodnili wzajemnie traktat, zgodnie z którym przeprowadzili ostatni, pełny, III rozbiór Rzeczypospolitej. Jedynie Imperium Osmańskie nie uznało nigdy rozbiorów Polski. == Podział terytorialny == Rosji przypadły wszystkie ziemie na wschód od Niemna i Bugu (120 tys. km²). Na zabranych terenach utworzono gubernie: wołyńską ze stolicą w Izasławiu, grodzieńską, mińską oraz litewską z siedzibą


Question: jakie funkcje pełniła agora?

Answer: Centrum wokół którego toczyło się życie polityczne, religijne, a czasami także handlowe.

Context: Agora (gr. , dosł. "miejsce zgromadzeń") – główny plac, rynek w miastach starożytnej Grecji. Centrum wokół którego toczyło się życie polityczne, religijne, a czasami także handlowe. We wczesnym etapie rozwoju polis agorą nazywano samo zgromadzenie obywateli uprawnionych do głosowania. Początkowo, w miastach z długą tradycją osadniczą, była nieplanowa, o niezbyt wyraźnych granicach, często jej plan był zaburzony budynkami o charakterze publicznym lub religijnym (po stronie zachodniej) i straganami (po stronie wschodniej), czy centralnie przebiegającą ulicą. Od V wieku p.n.e. „agora jońska”, zakładana według systemu hippodamejskiego, miała najczęściej kształt prostokąta, który - począwszy od okresu klasycznego - otaczały portyki kolumnowe (stoa). Przez jej środek z reguły przechodziła główna ulica miasta. Na agorze znajdowały się zazwyczaj budowle o przeznaczeniu religijnym i publicznym,


Question: kiedy odbywa się festiwal w opolu?

Answer: najczęściej w czerwcu.

Context: Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu (KFPP Opole) – polski festiwal muzyczny organizowany od 1963 roku, corocznie w Opolu, najczęściej w czerwcu. Stanowi podsumowanie sezonu artystycznego (od Opola do Opola) polskiego środowiska twórców i wykonawców piosenek. Najpopularniejszy festiwal muzyczny organizowany w Polsce (wraz z posiadającym formułę festiwalu międzynarodowego festiwalem w Sopocie). Miejscem organizacji festiwalu jest Amfiteatr Tysiąclecia (w 2010 roku na błoniach Politechniki Opolskiej). Festiwal tylko raz się nie odbył – w 1982 roku nie odbył się z powodu wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. Natomiast w 1986, 2017, 2020 i 2021 roku odbyły się w późniejszym terminie, niż pierwotnie planowano. Podczas festiwalu dokonywane są prezentację utworów premierowych (konkurs "Premiery"), debiutów estradowych (konkurs "Debiuty"), a w przeszłości przegląd osiągnięć mijającego sezonu


Question: jakiej narodowości jest andre rieu?

Answer: holenderski

Context: André Léon Marie Nicolas Rieu (ur. 1 października 1949 w Maastricht) – holenderski skrzypek, kompozytor i dyrygent, założyciel Orkiestry Johanna Straussa. == Życiorys == André Léon Marie Nicolas Rieu jest synem dyrygenta Orkiestry Symfonicznej w Maastricht, został wychowany w rodzinie z tradycjami muzycznymi. Od dziecka zafascynowany był muzyką orkiestrową, w wieku 5 lat rozpoczął naukę gry na skrzypcach. W latach 1968–1973 studiował w klasie skrzypiec w Konserwatorium Królewskim w Liège i Konserwatorium w Maastricht. W latach 1974–1977 kontynuował studia u André Gertlera w brukselskim Konserwatorium Królewskim, które ukończył z wyróżnieniem "Premier Prix". W 1987 utworzył Orkiestrę Johanna Straussa, która pierwotnie składała się z dwunastu muzyków. Pierwszy ich koncert został zagrany 1 stycznia 1988 roku. Obecnie w składzie orkiestry znajduje się


Question: kto jest zwierzchnikiem sił zbrojnych rp?

Answer: Najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

Context: (z Konstytucji RP r. I, art. 26, p. 1 i p. 2). „Siły Zbrojne ponadto mogą brać udział w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działaniach antyterrorystycznych, akcjach poszukiwawczych oraz ratowania życia ludzkiego, a także w oczyszczaniu terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwianiu”. === System dowodzenia === Najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. W czasie pokoju Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej sprawuje zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi RP za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej. Całokształtem działalności Sił Zbrojnych RP w czasie pokoju kieruje Minister Obrony Narodowej. Swoje zadania Minister ON wykonuje przy pomocy Ministerstwa Obrony Narodowej, w skład którego wchodzi Sztab Generalny Wojska Polskiego. Do roku 2013 Siłami Zbrojnymi RP, w czasie pokoju, w imieniu


Question: kto skomponował muzykę do filmu władca pierścieni?

Answer: Howard Leslie Shore

Context: Howard Leslie Shore (ur. 18 października 1946 w Toronto) – kanadyjski kompozytor muzyki filmowej i dyrygent. Zdobywca trzech Oscarów. == Kariera == Studiował muzykę w Berklee College of Music w Bostonie. W latach 1975–1980 był dyrektorem muzycznym pierwszych pięciu serii programu "Saturday Night Live" telewizji NBC. Shore jest autorem muzyki do ponad 50 filmów, z których najbardziej znane są "Władca Pierścieni", "Hobbit", "Filadelfia", "Siedem", "Klient", "Ed Wood", "Pani Doubtfire", "Milczenie owiec", "Gra", "Gangi Nowego Jorku" i "Aviator". == Nagrody == Pierwszego Oscara zdobył w 2002 roku za muzykę do pierwszej z części trylogii "Władca Pierścieni" – "Drużyny Pierścienia". Kolejne dwie Nagrody Akademii w 2004 roku za muzykę i piosenkę do trzeciej części sagi – "Powrotu króla". Zdobył trzy Złote Globy.


Question: która jednostka definiuje poziom natężenia sygnału dźwiękowego?

Answer: W/m²

Context: Natężenie dźwięku – miara energii fali akustycznej, równa średniej wartości strumienia energii akustycznej przepływającego w jednostce czasu (1 s) przez jednostkowe pole powierzchni (1 m²) zorientowanej prostopadle do kierunku rozchodzenia się fali. W układzie SI jednostką natężenia dźwięku jest W/m². == Definicja == Z zasady zachowania energii wynika, że całka z natężenia dźwięku po zamkniętej powierzchni jest równa energii emitowanej w ciągu jednostki czasu przez źródło dźwięku, czyli mocy akustycznej źródła: : P=\oint\limits_S{\vec{I}\cdot \overrightarrow{ds}}, gdzie: : \vec{I} – natężenie dźwięku o kierunku wektora falowego, : \overrightarrow{ds} – wektor powierzchni, : S – pole zamkniętej powierzchni zawierającej wewnątrz źródło. Jeżeli powierzchnia dobrana jest tak, że natężenie ma na całej powierzchni stałą wartość i wektor natężenia ma taki sam kierunek jak wektor


Question: kto głosił natywizm?

Answer: Immanuela Kanta

Context: wieku - krytycznie odniósł się do tego drugiego późniejszy wielki nurt filozofii nowożytnej, empiryzm nowożytny. Obejmował on przede wszystkim XVIII-wiecznych filozofów brytyjskich, jak John Locke, David Hume i George Berkeley. Według empirystów doświadczenie jest jedynym źródłem poznania, w umyśle nie istnieje nic doświadczenie poprzedzającego (stanowi on "tabula rasa"). Późniejszą formą natywizmu jest myśl Immanuela Kanta, kontynuowana przez kantyzm. Według Kanta raczej niż wiedzą wrodzoną jako początkiem poznania, umysł dysponuje wrodzonymi strukturalnymi formami warunkującymi poznanie. Początkiem wszelkiego poznania jest dla Kanta doświadczenie zmysłowe. Doświadczenie to jest jednak zawsze uporządkowane czasowo i przestrzennie. Uporządkowanie to jako konieczny i uniwersalny składnik wszelkiego poznania nie może pochodzić z doświadczenia. Stanowi ono natomiast aprioryczną formę intuicji zmysłowej. W filozofii współczesnej poglądy zbliżone do natywistycznych powiązane


Question: gdzie urodził się jan paweł ii?

Answer: Wadowic

Context: Jan Paweł II (, , właśc. ; ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup pomocniczy krakowski (1958–1964), a następnie arcybiskup metropolita krakowski (1964–1978), kardynał prezbiter (1967–1978), zastępca Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski (1969–1978), 264. papież i 6. Suweren Państwa Watykańskiego w latach 1978–2005. Święty Kościoła katolickiego. Poeta i poliglota, a także aktor niezawodowy, dramaturg i pedagog. Filozof historii, fenomenolog, mistyk i przedstawiciel personalizmu chrześcijańskiego. 16 października 1978 został wybrany na papieża przez drugie zgromadzenie kardynałów, po śmierci Jana Pawła I, który zmarł po trzydziestu trzech dniach pontyfikatu. Przyjął imiona Jan Paweł dla uhonorowania swojego poprzednika. Jego wybór na Stolicę Piotrową miał szczególny wpływ na wydarzenia w Europie Wschodniej i w Azji


Question: w których krajach jest euro?

Answer: oficjalną walutą w Andorze, Czarnogórze i Kosowie.

Context: w eurolandzie. == Euro a inne kraje == Pojawiające się natomiast na rynku numizmatycznym tak zwane próbne monety euro z Danii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Polski (istnieją nawet dwa warianty – bite na Słowacji na zlecenie polskich kupców numizmatycznych oraz w Wielkiej Brytanii na zlecenie firmy zagranicznej) i innych krajów wstępujących do Unii Europejskiej są produktem prywatnym, od których banki emisyjne (w tym Narodowy Bank Polski) zdecydowanie się odcinają; nie przeszkadza to jednak w handlu tymi monetami po dosyć wygórowanych cenach. Istnieją nawet „próbne monety euro” ze Szwajcarii, która do Unii nie należy, a nawet Szkocji i Padanii. Euro jest też oficjalną walutą w Andorze, Czarnogórze i Kosowie. Zależny od euro jest także kurs marki transferowej, oficjalnej waluty Bośni i Hercegowiny


Question: w którym roku urodził się książę karol?

Answer: 14 listopada 1948

Context: Karol III (; ur. 14 listopada 1948 w Londynie) – król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz 14 innych, suwerennych królestw Wspólnoty, w tym ich terytoriów i obszarów zależnych, od 8 września 2022. Ponadto głowa Wspólnoty, świecka głowa Kościoła Anglii (Obrońca Wiary) i naczelny dowódca brytyjskich sił zbrojnych. Pochodzi z dynastii Windsorów. Jest pierworodnym synem królowej Elżbiety II i jej małżonka, Filipa, księcia Edynburga. Od urodzenia nosił tytuł Jego Królewskiej Wysokości Księcia Karola z Edynburga. Po śmierci dziadka w 1952, gdy matka wstąpiła na tron Zjednoczonego Królestwa, zajął pierwsze miejsce w linii sukcesji brytyjskiego tronu, otrzymując tytuł księcia Kornwalii. W 1958, w wieku dziesięciu lat, nadano mu tytuł księcia Walii. W 2021 został księciem Edynburga, przejmując tytuł po


Question: kto założył uniwersytet w krakowie?

Answer: został założony w 1364 roku w Kazimierzu z fundacji Kazimierza III Wielkiego

Context: Uniwersytet Jagielloński, skr. UJ – polski publiczny uniwersytet w Krakowie, najstarsza polska uczelnia, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie. Uniwersytet ("studium generale") został założony w 1364 roku w Kazimierzu z fundacji Kazimierza III Wielkiego, i składał się początkowo z trzech wydziałów: sztuk wyzwolonych, medycyny i prawa. Dopiero w 1817 r. nadano mu nazwę „Jagielloński”, by podkreślić związki uniwersytetu z dynastią Jagiellonów. W XV i na początku XVI w. Akademia Krakowska przeżywała okres rozkwitu, jednak już w wieku XVI znalazła się w kryzysie, tracąc pozycję i prestiż. Kryzys ten pogłębiał się w wieku XVII i XVIII. W 1777 roku Hugo Kołłątaj, występując jako wizytator Komisji Edukacji Narodowej, podjął próbę zreformowania i poprawy poziomu naukowego uczelni – wówczas Szkoły Głównej Koronnej. Reforma


Question: kiedy zalegalizowano solidarność?

Answer: 17 kwietnia 1989 r.

Context: 5 kwietnia. Ustalenia obejmowały ponowną legalizację związku oraz przeprowadzenie w dniu 4 czerwca częściowo wolnych wyborów, w których „Solidarność” mogła wystawić swoich kandydatów. 17 kwietnia 1989 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie ponownie zarejestrował NSZZ „Solidarność”. === Wybory do sejmu kontraktowego === Ordynacja wyborcza zezwalała Solidarności na wystawienie w wyborach kandydatów tylko do 35% miejsc w Sejmie, natomiast wybory do nowo utworzonego Senatu były całkowicie wolne. Powstał Komitet Obywatelski „Solidarność”. Przy Okrągłym Stole uzgodniono, że dozwolona będzie swobodna agitacja przed wyborami (nie ustalono przy tym ciszy wyborczej – powszechnie stosowanego obecnie zakazu prowadzenia kampanii wyborczej na 24 godziny przed wyborami, toteż trwała ona nawet w dniu wyborów, i nawet tuż przy lokalach wyborczych). 8 maja 1989 wydano pierwszy numer „Gazety Wyborczej”,


Question: w jakim mieście toczy się akcja rojst?

Answer: Akcja serialu rozgrywa się w niewymienionym z nazwy mieście wojewódzkim w zachodniej Polsce.

Context: Rojst – polski serial sensacyjno-kryminalny w reżyserii Jana Holoubka. Pierwsza seria, wyprodukowana przez Showmax oraz Studio Filmowe „Kadr”, emitowana była na platformie internetowej Showmax od 19 sierpnia 2018 do 14 września 2018, a od 21 grudnia 2019 dostępna jest na platformie Netflix. Druga seria, zatytułowana "Rojst ’97", została udostępniona w całości na Netfliksie 7 lipca 2021. == Opis fabuły == Akcja serialu rozgrywa się w niewymienionym z nazwy mieście wojewódzkim w zachodniej Polsce. Słowo rojst oznacza zbiorowisko roślinnych terenów podmokłych, występujące głównie na Litwie; miejsce podmokłe, niskie i bagniste. Tytułowym bagnem jest bowiem cały świat pokazany w serialu. Bohaterowie z różnych przyczyn grzęzną w paraliżującym ich życie systemie. Szara rzeczywistość przypomina podmokłe grzęzawisko – „im więcej nieprzemyślanych ruchów wykonujesz, tym


Question: w jakim języku powstała biblia?

Answer: pierwotnie w językach hebrajskim, aramejskim i w greckim (w formie "koinè" (gr. κοινὴ))

Context: Biblia, Pismo Święte (z greckiego , "biblion" „zwój papirusu, księga”, l.m. , "biblia" „księgi”) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie w językach hebrajskim, aramejskim i w greckim (w formie "koinè" (gr. κοινὴ)), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach – obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne odłamy i tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg świętych. == Kanon == Do IV wieku n.e. nie było powszechnie przyjmowanego kanonu Biblii. Lokalne kościoły, jak i poszczególne regiony, miały do niego własne podejście. Na Wschodzie odrzucano Apokalipsę, na Zachodzie – List do Hebrajczyków, a do pism kanonicznych


Question: kiedy stosunek do służby wojskowej jest uregulowany?

Answer: Termin "uregulowany stosunek do służby wojskowej" oznacza zwykle, że obywatel polski służył w wojsku, odbył obowiązkowe przeszkolenie wojskowe bądź przeszkolenie wojskowe studentów i Wojsko

Context: Stosunek do służby wojskowej (także: "stosunek do powszechnego obowiązku obrony RP (Rzeczypospolitej Polskiej)") – wyrażenie prawne określające odniesienie obywatela polskiego podlegającego poborowi do czynnej służby wojskowej. Termin "uregulowany stosunek do służby wojskowej" oznacza zwykle, że obywatel polski służył w wojsku, odbył obowiązkowe przeszkolenie wojskowe bądź przeszkolenie wojskowe studentów i Wojsko Polskie (jako instytucja) dalej nie rości sobie w stosunku do niego praw wynikających z obowiązku stawienia się do poboru lub na przeszkolenie. "Uregulowany stosunek do służby wojskowej" może być jednym z warunków przyjęcia kandydata do pracy, zwłaszcza do tzw. służb mundurowych np. w policji lub straży granicznej. Obywatel w zależności od stosunku do powszechnego obowiązku obrony RP może m.in.: # (z określonego powodu) nie podlegać obowiązkowej służbie wojskowej # podlegać


Question: gdzie kręcono sami swoi?

Answer: Większość scen kręcono w Dobrzykowicach pod Wrocławiem, gdzie znajdowały się zagrody. Sceny w miasteczku kręcono w Lubomierzu

Context: tytuł "I było święto", jednak ostatecznie przyjęto nazwę "Sami swoi", którą antropolog Krzysztof Pełczyński wyjaśniał następująco: W główne role kłócących się ze sobą kresowiaków wcielili się Wacław Kowalski i Władysław Hańcza. Większość scen kręcono w Dobrzykowicach pod Wrocławiem, gdzie znajdowały się zagrody. Sceny w miasteczku kręcono w Lubomierzu, gdzie obecnie znajduje się muzeum Kargula i Pawlaka. == Premiera == Premiera filmu odbyła się 15 września 1967 roku wraz z krótkometrażowym dokumentem "Stocznia" produkcji WFD. == Odbiór == Postać Kazimierza Pawlaka, swojaka zza Buga, była w recenzjach filmu jednoznacznie utożsamiana z etosem sarmackim ze względu na pasujące do wizerunku szlachcica pieniactwo i awanturnictwo. Często wysuwano sugestie, iż "Sami swoi" przypominają pod względem zarysu fabuły "Zemstę" Aleksandra Fredry. Widownia odczytała film jako


Question: kiedy wydano elementarz falskiego?

Answer: ukazało się w roku 1910 w Krakowie

Context: Elementarz – podręcznik Mariana Falskiego do nauki czytania i pisania dla dzieci we wczesnym wieku szkolnym. Pierwsze wydanie pod tytułem "Nauka czytania i pisania dla dzieci" ukazało się w roku 1910 w Krakowie i zrewolucjonizowało metodykę nauki czytania w Polsce. Był ilustrowany przez Jana Rembowskiego. Wydany został w wielu wersjach i licznych wznowieniach. Był najczęściej wydawanym polskim elementarzem oraz najdłużej wydawaną pozycją tego typu na świecie. == Historia == Marian Falski był z wykształcenia inżynierem, a doświadczenie pedagogiczne zdobywał, opiekując się przez dwa lata synem znajomych. Tam zauważył pewne prawidłowości w rozwoju umiejętności dziecka w zakresie czytania i pisania, które wykorzystał, pisząc podręcznik nauki czytania i pisania. Pierwsze wydanie ukazało się w 1910 roku pod tytułem "Nauka czytania i pisania".


Question: czego należy użyć do zobojętnienia kwasu?

Answer: zasadę

Context: Reakcja zobojętniania (neutralizacji) – reakcja chemiczna między kwasem a zasadą, która prowadzi do zmiany pH środowiska reakcji w kierunku odczynu bardziej obojętnego. W jej wyniku powstaje sól i często, choć nie zawsze, woda. W innym sensie zobojętnianie to każda reakcja, która prowadzi do zmiany pH środowiska, niekoniecznie między kwasem i zasadą, ale także między solą i kwasem lub zasadą, między dwoma kwasami, dwiema zasadami, a nawet dwiema solami. Reakcja zobojętniania (neutralizacji) może zachodzić w różnych środowiskach i mieć w związku z tym różny przebieg. Jej przebieg zależy też od tego, czy do roztworu kwasu dodaje się zasadę, czy też na odwrót, do zasady dodaje się kwas. W tym pierwszym przypadku następuje spadek stężenia jonów hydroniowych (H3O+), zaś w tym drugim


Question: co stoi w miejscu world trade center?

Answer: czterech nowojorskich wieżowców stanowiących część nowego kompleksu, który powstał w miejscu biurowców WTC zniszczonych w wyniku zamachu z 11 września 2001.

Context: 1 World Trade Center (wcześniej pod nazwą Freedom Tower – "Wieża Wolności") – jeden z czterech nowojorskich wieżowców stanowiących część nowego kompleksu, który powstał w miejscu biurowców WTC zniszczonych w wyniku zamachu z 11 września 2001. Budynek został oddany do użytku i oficjalnie otwarty 3 listopada 2014 roku. Jego wysokość wynosi 541 metrów, czyli 1776 stóp, które symbolicznie oznaczają datę ogłoszenia Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Jest to najwyższy budynek w Stanach Zjednoczonych. Drugi wieżowiec planowano na 2020 rok, zaś trzeci wieżowiec został zbudowany w 2017 roku. Obecnie przyjęta wersja wyglądu drapacza chmur jest wynikiem współpracy Daniela Libeskinda, Davida Childsa oraz firmy architektonicznej Skidmore, Owings and Merrill. W czasie uroczystości 4 lipca 2004 w tzw. strefie zero (ang. "ground zero") w


Question: kiedy został wydany pan tadeusz?

Answer: Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie – poemat epicki Adama Mickiewicza wydany w dwóch tomach w 1834 w Paryżu przez Aleksandra Jełowickiego.

Context: Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie – poemat epicki Adama Mickiewicza wydany w dwóch tomach w 1834 w Paryżu przez Aleksandra Jełowickiego. Ta epopeja narodowa (z elementami gawędy szlacheckiej) powstała w latach 1832–1834 w Paryżu. Składa się z dwunastu ksiąg pisanych wierszem, trzynastozgłoskowym aleksandrynem polskim. Czas akcji: pięć dni z roku 1811 i jeden dzień z roku 1812. Epopeja jest stałą pozycją na polskiej liście lektur szkolnych. W 2012 była publicznie odczytywana w akcji społecznej propagującej znajomość literatury polskiej Narodowe Czytanie "Pana Tadeusza". Rękopis "Pana Tadeusza" od 1999 znajduje się w zbiorach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W 2014 został wpisany na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. == Treść poematu == === Wątki === * wątek miłosny Tadeusza


Question: z czego wykonana jest rzeźba dawida donatello?

Answer: Praca ta jest wykonana z wypalonego brązu

Context: Dawid Donatella powstał w latach 1430 - 40. Jest to pierwszy od czasów antyku posąg nagiego mężczyzny. Praca ta jest wykonana z wypalonego brązu, co nadaje jej połysk właściwy ciału nasmarowanemu olejkiem. Ten zabieg ma uwypuklić anatomię rzeźby. Dzieło nawiązuje do antyku grecko-rzymskiego poprzez wygląd hełmu z wieńcem i bardzo wyraźny kontrapost. Tematyka religijna działa tu jak pogański mit. Biblijny bohater przedstawiony po zwycięskiej walce z Goliatem. Występuje tu wyraźne dążenie do ukazania piękna ciała ludzkiego poprzez ukazanie jego cech. Zachowano proporcje ludzkiego ciała (mężczyzna nadnaturalnej wielkości). Artysta niezwykle dokładnie opracował nakrycie głowy Dawida. Rzeźba prawdopodobnie była ustawiona na kolumnie, ponieważ tylko patrząc z dołu, można spojrzeć Dawidowi w oczy. Kopia rzeźby jest wręczana jako nagroda przemysłu filmowego Włoch David


Question: czego dotyczy konwencja bazylejska?

Answer: kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych.

Context: Konwencja bazylejska – umowa międzynarodowa dotycząca kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych. Sporządzona w Bazylei dnia 22 marca 1989 r., ratyfikowana do 2010 roku przez 170 państw (w tym Polskę – 10 stycznia 1992 roku).


Question: kto ochrzcił jezusa w jordanie?

Answer: Według dwóch Ewangelii Synoptycznych, to właśnie Jan miał ochrzcić Jezusa.

Context: pustelnika na Pustyni Judzkiej, gdzie prawdopodobnie zetknął się z esseńczykami. Na pustyni został powołany na proroka, a jego głównym zadaniem stało się wzywanie ludzi do nawrócenia oraz przygotowanie drogi do publicznej służby Mesjasza. Głosił potrzebę nawrócenia wewnętrznego i odnowy duchowej ludzi. Symbolem tego przygotowania był chrzest udzielany przez proroka słuchaczom jego nauk w rzece Jordan. Według dwóch Ewangelii Synoptycznych, to właśnie Jan miał ochrzcić Jezusa. Ewangelia Łukasza nie mówi jednoznacznie, że to właśnie Jan ochrzcił Jezusa. Choć mówi o tym, że Jezus został ochrzczony w czasie, kiedy cały lud przystępował do chrztu, to we wcześniejszych wersetach stwierdza, że Jan został uwięziony przez Heroda. Natomiast Ewangelia Jana nie informuje w ogóle, czy Jezus był ochrzczony, stwierdza tylko, że Jan dał dwa


Question: ile biegów w żużlu?

Answer: w zawodach indywidualnych – minimum 20 biegów, w meczu ligowym 2 drużyn – 15 biegów, w zawodach par – 21 biegów

Context: Sport żużlowy, żużel (ang. "motorcycle speedway", także "speedway") – wyścigi motocyklowe na torach zbliżonych kształtem do owalu, jedna z dyscyplin sportu motorowego. Na żużlu zawodnicy ścigają się w tzw. biegach, których liczba zależy od rodzaju zawodów (np. w zawodach indywidualnych – minimum 20 biegów, w meczu ligowym 2 drużyn – 15 biegów, w zawodach par – 21 biegów). W biegu zawodnicy wykonują cztery pełne okrążenia toru, ze startu wspólnego, zatrzymanego (spod taśmy startowej), jadąc zawsze w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara (mówiąc popularnie: „w lewo”). Wykorzystywane do zawodów żużlowych tory posiadają nawierzchnię sypką, w czasach obecnych wykonywaną ze specjalnych mieszanek sjenitu lub granitu. Motocykle żużlowe mają specjalną konstrukcję, i m.in. nie posiadają skrzyni biegów ani hamulców. Sport ten


Question: kiedy zostal wydany akt 5 listopada?

Answer: 5 listopada 1916

Context: 5 listopada 1916 w wyniku konferencji w Pszczynie władze niemieckie i austro-węgierskie wydały proklamację, z podpisami swych generalnych gubernatorów von Beselera i Kuka, zawierającą obietnicę powstania Królestwa Polskiego, pozostającego w niesprecyzowanej „łączności z obu sprzymierzonymi mocarstwami”. W akcie tym nie określono granic przyszłej monarchii, a jej status wyrażało słowo „samodzielne” zamiast „niepodległe”, co nie satysfakcjonowało m.in. polskich działaczy narodowych na Śląsku, którzy uznali ogłoszenie tego aktu za działanie pozorne. Dokument ten zawierał natomiast sformułowania dotyczące utworzenia armii polskiej. Po bitwie pod Kościuchnówką, w której I Brygada Legionów Polskich walcząca po stronie Austro-Węgier zapobiegła przerwaniu frontu przez wojska rosyjskie, generał Erich Ludendorff, generalny kwatermistrz Armii Cesarstwa Niemieckiego, napisał list do władz w Berlinie, postulując utworzenie zależnego od Niemiec państwa polskiego i


Question: kto podjął decyzję o budowie portu w gdyni?

Answer: rząd polski

Context: Dopiero gdy kontruderzenie znad Wieprza odmieniło losy wojny, Departament Spraw Morskich mógł rozwinąć działalność na rzecz wzmocnienia polskiego stanu posiadania nad Bałtykiem, skutkiem czego w październiku 1920 roku rząd polski podjął decyzję o budowie portu w dolinie rzeki Chylonki w osadzie rybackiej Gdynia, którą – 300 lat wcześniej – wskazywał królowi Władysławowi IV hetman Stanisław Koniecpolski i wyasygnował wstępnie 40 mln marek. Kierownikiem budowy został Tadeusz Wenda. Budowę portu w Gdyni rozpoczęto 29 maja 1921 roku. 23 września 1922 – po długich debatach – Sejm RP przyjął ustawę w sprawie budowy „portu morskiego przy Gdyni na Pomorzu”. Budowa ruszyła, ale prowadzono ją początkowo dość ospale, ograniczając się do robót ziemnych i wzniesienia tymczasowej przystani dla okrętów MW i schroniska dla


Question: ilu uczestników tour de pologne?

Answer: na starcie stanęło 71 kolarzy (do mety dojechało 43)

Context: ich inicjatywy postanowiono późnym latem 1928 r. rozegrać "I Bieg Kolarski dookoła Polski" (pierwsza i oryginalna nazwa TdP). Jego historyczna, premierowa edycja odbyła się w dniach 7–16 września 1928, a na starcie stanęło 71 kolarzy (do mety dojechało 43), z których – po przejechaniu prawie 1500 km, podzielonych na 8 etapów – najlepszym okazał się Feliks Więcek z Bydgoskiego Klubu Kolarskiego (zwycięzca aż 6 etapów). Do wybuchu II wojny światowej odbyły się jeszcze cztery edycje narodowego touru, z których dwie – w latach 1937 i 1939 – wygrał „tygrys szos” – Bolesław Napierała. 4. edycja (1937) była pierwszą, w której – oprócz Polaków – udział wzięli także obcokrajowcy – na starcie stanęły bowiem drużyny: Węgier, Rumunii oraz kombinowana (po dwóch


Question: kogo uratował herkules?

Answer: tytana Prometeusza z odwiecznej męki.

Context: cudzoziemców znajdujących się w Egipcie i z rozkazu Busirisa został stracony jako pierwszy. Kiedy Herakles zawitał do tegoż kraju, pojmano go i zaprowadzono pod ołtarz. Tam zerwał łańcuch i sam zabił na ołtarzu króla i jego syna. Z Egiptu udał się w stronę Kaukazu. Tam uratował tytana Prometeusza z odwiecznej męki. Następnie skierował się na zachód i na górze Foloe, niedaleko góry Erymantos, spotkał się z dużą grupą centaurów. U dzikiego centaura Folosa otworzył kadź z winem przeznaczonym tylko dla pół ludzi, pół koni. Zbierająca się banda centaurów została pokonana, a niedobitków Herakles ścigał, aż do Maleii, gdzie z łuku zabił uciekinierów i przez przypadek ranił Chirona – jedynego nieśmiertelnego centaura, nauczyciela herosów. W tym momencie nastąpiła zamiana: Chiron oddał


Question: kto pokonał goliata?

Answer: Dawida, który pokonał go wyrzuconym z procy kamieniem.

Context: Goliat (heb. גָּלְיָת "Golyāṯ"; arab. جالوت "Ǧālūt") – opisany w Starym Testamencie olbrzymi filistyński wojownik pochodzący z miasta Gat. Według Biblii jego wzrost miał wynosić aż sześć łokci i jedną piędź (ok. 3 metrów). Zginął z ręki Dawida, który pokonał go wyrzuconym z procy kamieniem. O postaci wspominają źródła starotestamentowe: Pierwsza oraz Druga Księga Samuela, Pierwsza Księga Kronik oraz Mądrość Syracha. Goliat jest również opisany w Koranie. == Relacja biblijna == === Pierwsza Księga Samuela === === Druga Księga Samuela === Encyklopedia Żydowska wyjaśnia, że ten fragment Biblii odnosi się do pierwotnej tradycji żydowskiej, która głosiła, że śmierć Goliata nastąpiła z ręki Elchanana, syna Jaira. Z czasem jednak wydarzenie to zaczęto przypisywać Dawidowi, Elchanan natomiast pokonać miał Lachmiego, brata Goliata


Question: w którym wieku rozpoczęła się epoka wielkich odkryć geograficznych?

Answer: XV i XVI wieku

Context: Wielkie odkrycia geograficzne – określenie odkryć geograficznych dokonanych przez europejskich żeglarzy na przełomie XV i XVI wieku, a w szczególności: opłynięcie Przylądka Dobrej Nadziei przez Bartolomeu Diasa (1488), odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba (12 października 1492), a następnie jej podbój, podróż Vasco da Gamy do Indii (1498) oraz pierwsza podróż dookoła świata Ferdynanda Magellana (1519–1522). Erę wielkich odkryć kończy dotarcie Europejczyków do Australii, być może dokonane przez Portugalczyków już w XVI wieku i utrzymywane w tajemnicy. Pierwszym znanym z imienia Europejczykiem, który dotarł do Australii (1606), został uznany Holender Willem Janszoon. W ten sposób cywilizacja zachodniej Europy zdobyła wiedzę o wszystkich zamieszkałych kontynentach, co było początkiem nieodwracalnych zmian historycznych. Nie był to koniec odkryć nowych kontynentów, gdyż pozostała jeszcze Antarktyda,


Question: gdzie żyją łosie?

Answer: w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej.

Context: Łoś euroazjatycki ("Alces alces") – największy współcześnie żyjący gatunek ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, wyróżniający się charakterystycznym porożem i wyjątkowo długimi kończynami. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Występujący w Polsce podgatunek "A. a. alces" – łoś europejski jest największą żyjącą w Polsce zwierzyną łowną. Rzadki i objęty całorocznym okresem ochronnym. == Nazewnictwo == W polskiej literaturze zoologicznej gatunek "Alces alces" był oznaczany nazwą „łoś”. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę „łoś euroazjatycki”, rezerwując nazwę „łoś” dla rodzaju tych przeżuwaczy. == Pochodzenie == Pierwotne łosie pojawiły się w Eurazji pod koniec pliocenu lub w plejstocenie. Skamieliny najbardziej spokrewnionych ze sobą jeleniowatych przypominających