Question: w którym roku był drugi rozbiór polski?

Answer: 1793

Context: II rozbiór Polski (1793) – drugi z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany przez Imperium Rosyjskie i Królestwo Prus, bez udziału Austrii. == Historia == Wykorzystując kapitulację Stanisława Augusta Poniatowskiego po wojnie polsko-rosyjskiej w roku 1792 i przejęcie rządów w Polsce przez targowiczan, 25 października 1792 król pruski Fryderyk Wilhelm II zażądał wcielenia Wielkopolski do Królestwa Prus. Miała być ona ekwiwalentem za niepowodzenia armii pruskich w wojnie przeciwko rewolucyjnej Francji, prowadzonej w koalicji absolutystycznych monarchii europejskich. Żądanie to warunkował groźbą wycofania się Prus z koalicji antyfrancuskiej, ale wnet przekształciło się ono w propozycję II rozbioru części ziem Rzeczypospolitej pomiędzy Rosję i Prusy. 23 stycznia 1793 doszło do podpisania traktatu podziałowego między Katarzyną II a Fryderykiem


Question: jak reagowała większość społeczeństwa francuskiego na powrót napoleona?

Answer: Gdy do Francji powrócił generał Napoleon Bonaparte, witano go z entuzjazmem.

Context: i Charles Maurice de Talleyrand-Périgord. Gdy do Francji powrócił generał Napoleon Bonaparte, witano go z entuzjazmem. Mimo triumfu spod Zurychu wciąż obawiano się inwazji. Pod granicami Republiki stały dwie armie austriackie: generała Michaela von Melasa w Piemoncie i generała Pála Kraya nad Renem. Bonaparte wrócił, ponieważ otrzymywał od brata Lucjana – przewodniczącego Rady Pięciuset – informację o sytuacji we Francji. Wobec upadku autorytetu Dyrektoriatu myślał on o zagarnięciu władzy. Gdy wrócił do Paryża 16 października 1799 roku, taki ruch zaproponował mu Sieyès. Od pewnego czasu szukał on sprawnego dowódcy, który cieszyłby się popularnością i oddaniem żołnierzy. 9 listopada (18 brumaire’a roku VIII) żołnierze Bonapartego opanowali kluczowe punkty. Joachim Murat ze swoją kawalerią zajął Palais Royal, Jean Lannes na czele piechoty


Question: w którym roku został założony rzym?

Answer: 753 p.n.e.

Context: Tybru). Ludności zaczęło przybywać i zasiedlono Eskwilin i Kapitol. Według tradycji, przekazanej nam przez Liwiusza, Rzym założył Romulus 21 kwietnia 753 p.n.e. i został jego pierwszym królem. Od tej daty liczona była historia miasta – „Ab urbe condita” lub A.U.C. ("od założenia miasta", zobacz też kalendarz rzymski). Jak podaje Gajusz Juliusz Solinus, zdaniem niektórych starożytnych historyków pierwszym, który użył nazwy Roma, był Ewander. Wedle legendy wkrótce po założeniu miasta Rzymianie z powodu braku kobiet w mieście postanowili je zdobyć, napadając osadę sąsiednich Sabinów, położoną na wzgórzu Kwirynale. Zuchwały plan porwania Sabinek powiódł się. Gdy Sabinowie próbowali odbić kobiety, te namówiły ich do zawarcia rozejmu, a potem sojuszu z Rzymianami (zobacz: porwanie Sabinek). W rzeczywistości między Rzymianami i Sabinami faktycznie musiało


Question: jaką dyscyplinę sportową uprawia robert korzeniowski?

Answer: chodzie sportowym

Context: Robert Marek Korzeniowski (ur. 30 lipca 1968 w Lubaczowie) – polski lekkoatleta, chodziarz, czterokrotny mistrz olimpijski, trzykrotny mistrz świata i dwukrotny mistrz Europy, były rekordzista świata w chodzie sportowym, najbardziej utytułowany polski sportowiec pod względem zdobytych tytułów mistrza olimpijskiego. == Życiorys == Syn Zdzisława i Emilii Korzeniowskich. W wieku sześciu lat zaczął odczuwać pierwsze reumatyczne bóle stawów. Posługuje się językami francuskim i hiszpańskim. W 1984 podczas zgrupowania sportowego w Rumunii handlował okularami i dżinsami w ramach grupy RWPG. Jest pierwszym zawodnikiem w historii chodu światowego i pierwszym polskim sportowcem, który zdobył złote medale na trzech igrzyskach z rzędu, a także pierwszym zawodnikiem, który wygrał rywalizację na 20 i 50 km podczas jednych igrzysk. Również jako reprezentant WKS Wawel Kraków i


Question: gdzie uzyto bomby atomowej?

Answer: Ataków dokonały Stany Zjednoczone na Japonię w 1945 roku: 6 sierpnia o godzinie 8:15 w Hiroszimie oraz 9 sierpnia o godzinie 11:02 w Nagasaki.

Context: Atak atomowy na Hiroszimę i Nagasaki – jedyne w historii dwa przypadki użycia broni atomowej do działań zbrojnych. Ataków dokonały Stany Zjednoczone na Japonię w 1945 roku: 6 sierpnia o godzinie 8:15 w Hiroszimie oraz 9 sierpnia o godzinie 11:02 w Nagasaki. == Sytuacja w lecie 1945 roku == Po kapitulacji III Rzeszy wysiłki wielkich mocarstw zostały skierowane na pokonanie Japonii. Wojska amerykańskie, stosując taktykę „żabich skoków”, zbliżały się do głównych wysp japońskich. Od czerwca 1944 roku, po zdobyciu Marianów, dowództwo USAAF-u regularnie wysyłało B-29 Superfortressy na miasta japońskie. Mimo licznych nalotów Japonia nie zgadzała się na bezwarunkową kapitulację. Tej sytuacji nie zmienił potężny dywanowy nalot z 9/10 marca 1945 na Tokio – najbardziej niszczycielski atak powietrzny w historii, przeprowadzony


Question: gdzie przechowywane są zrzuty ekranu?

Answer: W systemie Windows zrzut ekranu zapisywany jest do schowka, skąd można wkleić go do dowolnego programu graficznego i następnie zapisać do pliku

Context: Zrzut ekranu (ang. "screenshot") – zapis aktualnego obrazu wyświetlanego na monitorze, najczęściej do pliku graficznego. W systemie Windows zrzut całego ekranu wykonuje się po naciśnięciu klawisza , natomiast gdy ma być wykonany zrzut tylko aktywnego okna, a nie całego ekranu – +. W systemie Windows zrzut ekranu zapisywany jest do schowka, skąd można wkleić go do dowolnego programu graficznego i następnie zapisać do pliku, a ponadto w systemie Windows 8.1 i Windows 10 kombinacja + powoduje bezpośredni zapis zrzutu do pliku PNG. W systemie macOS jest to kombinacja klawiszy ++ (zrzut całego ekranu), ++ (zrzut wybranego fragmentu ekranu), jak również +++ (zrzut aktywnego okna). W systemie Android jest to jednoczesne naciśnięcie zasilania i zmniejszania głośności. Zrzut ekranu stosuje się w


Question: kto stworzył pierwsze imperium?

Answer: Sargona Wielkiego

Context: Imperium akadyjskie – semickie państwo założone przez Sargona Wielkiego, istniejące w latach panowania dynastii akadyjskiej: 2334–2193 p.n.e., na terenie środkowej Mezopotamii, którego stolicą było miasto Akad (Agade). W czasach największego rozkwitu zasięg imperium akadyjskiego wykraczał poza tereny Mezopotamii, obejmując cały jej obszar oraz tereny przyległe. == Zasięg == Założyciel państwa akadyjskiego i dynastii Sargon Wielki (akadyjski), uważany powszechnie za twórcę pierwszego imperium w dziejach świata, w stosunkowo krótkim czasie podporządkował sobie południową i środkową Mezopotamię (Sumer i Akad), a następnie swoje panowanie rozciągnął znacznie dalej. Całkowity zasięg terytorialny imperium akadyjskiego jest trudny do ustalenia – na pewno w jego ramach znajdowała się większość Mezopotamii. Nie jest natomiast jasne czy takie obszary jak wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego, Anatolia, a nawet Cypr,


Question: skąd jest kukurydza?

Answer: Pochodzi z Meksyku

Context: Kukurydza zwyczajna ("Zea mays") – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny wiechlinowatych. Roślina ciepło- i światłolubna. Należy do zbóż. Pochodzi z Meksyku, ale nie występuje w formie dzikiej. Największymi producentami są Stany Zjednoczone, Chiny i Brazylia. W 2018 roku produkcja na świecie wyniosła 1147,6 mln ton. == Historia == Kukurydza była uprawiana w Meksyku już co najmniej 6,7 tys. lat temu. Kultury starożytnych Majów i Azteków są silnie związane z uprawą kukurydzy. Była ona dla nich bazą materialną, obiektem wierzeń i kultu religijnego. Pierwsze sposoby korzystania z kukurydzy opisał Krzysztof Kolumb, on też podobno nadał jej nazwę „mais”. Po odkryciu Ameryki kukurydza została przywieziona do Australii, Azji, Afryki i Europy. Najwcześniej uprawa kukurydzy skoncentrowała się w Portugalii i Hiszpanii. Na przełomie


Question: w jakiej miejscowości znajduje się zamek czocha?

Answer: Sucha

Context: Zamek Czocha (dawniej: "Czajków," 1329: "castrum Caychow," niem. "Tzschocha"), przed 1945 – obronny zamek graniczny położony w miejscowości Sucha, gmina Leśna, powiat lubański, nad Zalewem Leśniańskim na Kwisie w polskiej części Łużyc Górnych. Zamek posadowiony jest na gnejsowych skałach należących do metamorfiku izerskiego. Najstarszą częścią jest, stojący przy głównych bramach (istnieją dwie, starsza dolna i nowa górna), stołp – później obudowany częścią mieszkalną. Z części mieszkalnej najstarszy jest północny fragment. == Historia zamku == Powstał jako warownia graniczna na pograniczu śląsko-łużyckim w latach 1241–1247 z rozkazu Piastów śląskich, bądź króla czeskiego Wacława I Przemyślidy. Ze względu na swoje strategiczne położenie często zmieniał przynależność. W 1253 roku zdobyty przez Marchię Brandenburską i przekazany w lenno biskupowi miśnieńskiemu von Weisenow. W 1319


Question: ilu mieszkańców ma białystok?

Answer: 293 413 mieszkańców (31 grudnia 2021)

Context: Białystok ( (, , , , ) – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce, położone na Nizinie Północnopodlaskiej, nad rzeką Białą. Jest stolicą województwa podlaskiego i siedzibą władz ziemskiego powiatu białostockiego. Białystok, liczący 293 413 mieszkańców (31 grudnia 2021), jest wśród miast wojewódzkich dziesiąty pod względem liczby ludności i drugi pod względem gęstości zaludnienia. Białystok pełni funkcję administracyjnego, gospodarczego, naukowego i kulturalnego centrum regionu. Miasto z przyległymi gminami tworzy aglomerację białostocką. == Położenie == Białystok leży na Wysoczyźnie Białostockiej, będącej częścią makroregionu Nizina Północnopodlaska. Znajduje się w centralnej części województwa podlaskiego. Historycznie Białystok leży na Podlasiu. Uwarunkowania geograficzne (miasto leży w sąsiedztwie Białorusi, Litwy i Rosji) i historyczne sprawiły, że Białystok jest miejscem, gdzie od wieków żyli wspólnie ludzie


Question: kiedy odbyły się rozbiory polski?

Answer: Rozbiory Polski – okres w dziejach Polski i Litwy w latach 1772–1795

Context: Rozbiory Polski – okres w dziejach Polski i Litwy w latach 1772–1795, kiedy Rzeczpospolita Obojga Narodów za sprawą sąsiednich Rosji, Prus i Austrii dokonała na ich rzecz cesji części swojego terytorium, jako wynik przegranej wojny bądź pod groźbą użycia siły. == Geneza == === Polityka monarchii „koncertu północnego” === Narzucenie Rzeczypospolitej rosyjskiego protektoratu w czasie Wielkiej Wojny Północnej skutkowało oficjalną propozycją idei rozbioru osłabionej Polski przez dyplomację Królestwa Prus w 1709 roku. Kierujący Rosją car Piotr I Wielki odrzucił pruskie propozycje usiłował utrzymać Rzeczpospolitą jako wyłączny protektorat Rosji, wbrew naciskowi mocarstw europejskich. Uzyskał w tym ostatecznie poparcie Królestwa Prus, dążącego do utrzymania słabości Rzeczypospolitej i zainteresowanego uzyskaniem w zamian za popieranie Rosji Kurlandii oraz Gdańska. Kolejne plany rozbiorowe Prusy zaproponowały


Question: kto jest autorem nowego testamentu?

Answer: największej liczby ksiąg Nowego Testamentu był Paweł z Tarsu.

Context: żywą ustną tradycję wywodzącą się od bezpośrednich uczniów Jezusa. Na podstawie źródeł pisanych z pierwszego okresu oraz ustnej tradycji drugiego pokolenia chrześcijan, zostały zredagowane cztery ewangelie. Jak to ujął autor Ewangelii Łukasza. == Autorzy ksiąg Nowego Testamentu == Autorem największej liczby ksiąg Nowego Testamentu był Paweł z Tarsu. Niegdyś przypisywano mu czternaście listów, chociaż jedynie na trzynastu zapisano jego imię. Tylko siedem przyjmuje się we współczesnej krytyce bez zastrzeżeń. Są to cztery duże listy – do Rzymian, pierwszy i drugi do Koryntian oraz do Galatów oraz trzy krótsze: pierwszy do Tesaloniczan, do Filipian i do Filemona. Dwa dalsze – drugi do Tesaloniczan oraz do Kolosan – są przez egzegetów dyskutowane. Rzadko ktoś współcześnie przypisuje autorstwo Pawła listowi do Efezjan oraz


Question: kto zarządzał marchiami?

Answer: Pan feudalny marchii – margrabia ("markgraf") – podlegał bezpośrednio cesarzowi

Context: Marchia, margrabstwo (łac., niem. "mark") – teren przygraniczny Imperium Karolińskiego, a później Świętego Cesarstwa Rzymskiego, zorganizowany jako struktura feudalno-wojskowa. Celem istnienia marchii była ochrona cesarstwa przed najazdami z zewnątrz, dlatego tworzono je na szczególnie zagrożonych odcinkach granic. Pan feudalny marchii – margrabia ("markgraf") – podlegał bezpośrednio cesarzowi i miał większy zakres samodzielności niż hrabia zarządzający hrabstwem w głębi kraju. == Lista marchii == Karolińskie: * Marchia Bretońska (753-851) * Marchia Istryjska (789-1364) * Marchia Hiszpańska (795-797) * Marchia Awarska (796-830) ** Marchia Panońska (830-950) * Marchia Duńska (810-1038) Bawarskie: * Marchia Naddunajska (803-976) ** Marchia Karyncka (889-976) ** Marchia Styryjska (976-1180) ** Marchia Wschodnia/Austriacka (976-1156) ** Marchia Karnioli (1040-1364) * Marchia Nordgau (806-1329) Włoskie: * Marchia Friulska (846-924) ** Marchia


Question: kiedy została wynaleziona penicylina?

Answer: W 1938 r. grupa trzech naukowców, w skład której obok Fleminga weszli Howard Walter Florey oraz Ernst Boris Chain, wyizolowała składnik czynny i rok później założyła pierwszą na świecie wytwórnię penicyliny.

Context: od bakterii. Pryce zwrócił uwagę, że przypomina to sytuację, gdy Fleming odkrył lizozym, lecz nie przywiązał większej uwagi do zaobserwowanego zjawiska, natomiast Fleming podjął dalsze badania. Flemingowi nie udało się wówczas wyizolować substancji czynnej, choć stwierdził, że jej skuteczne działanie ma miejsce nawet przy bardzo dużym rozcieńczeniu. W 1938 r. grupa trzech naukowców, w skład której obok Fleminga weszli Howard Walter Florey oraz Ernst Boris Chain, wyizolowała składnik czynny i rok później założyła pierwszą na świecie wytwórnię penicyliny. Za swoje odkrycie zostali oni uhonorowani w 1945 r. Nagrodą Nobla. == Mechanizm i zakres działania == Mechanizm działania penicylin jako antybiotyków polega na blokowaniu aktywności enzymów bakteryjnych – transpeptydaz (PBP) biorących udział w ostatnim etapie syntezy peptydoglikanu ściany komórki bakteryjnej. Do


Question: czym jest straż pożarna?

Answer: zorganizowana formacja zajmująca się prewencją i walką z pożarami oraz pozostałymi zagrożeniami (innymi niż przestępczość) dla zdrowia i życia ludzkiego, dobytku oraz środowiska naturalnego.

Context: Straż pożarna, dawniej straż ogniowa – zorganizowana formacja zajmująca się prewencją i walką z pożarami oraz pozostałymi zagrożeniami (innymi niż przestępczość) dla zdrowia i życia ludzkiego, dobytku oraz środowiska naturalnego. Do zadań straży pożarnej należy także usuwanie skutków klęsk żywiołowych i katastrof. == Zakres działań == Do zadań specjalnych wykonywanych przez straż pożarną należy ratownictwo: * biologiczne (sprowadzające się do neutralizacji czynników zakaźnych oraz ochrony ludności i zwierząt gospodarskich w czasie ataków terrorystycznych z użyciem broni biologicznej), * chemiczne (sprowadzające się do neutralizacji czynników chemicznych oraz ochrony ludności, zwierząt gospodarskich i środowiska przyrodniczego w czasie ataków terrorystycznych z użyciem broni chemicznej, katastrof chemicznych i niektórych katastrof drogowych), * medyczne (sprowadzające się do udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy przed przybyciem fachowych służb


Question: z czego buduje się tężnie?

Answer: budowla z drewna i gałęzi tarniny

Context: Tężnia, gradiernia – budowla z drewna i gałęzi tarniny służąca do zwiększania stężenia soli w solance przez jej częściowe odparowanie. Tężnie służyły w przeszłości do uzyskiwania soli kuchennej, obecnie jako potężne inhalatoria w kurortach. == Budowa == Tężnie wznoszono zazwyczaj w postaci długich, kilkunastometrowej wysokości budowli o długości nawet do kilkuset metrów. Wnętrze drewnianej konstrukcji wypełnione jest wiązkami gałązek tarniny, na które z góry spływa solanka, rozbijając się o poszczególne gałązki. Pod tężnią zwykle znajduje się basen do odbioru solanki. Celem całego procesu jest uzyskanie co najmniej 16% (maksymalnie ok. 27%) roztworu NaCl w wodzie. Proces tężenia mocno uzależniony jest od pogody. Podczas słonecznego i wietrznego dnia parowanie jest najintensywniejsze, co daje najlepsze efekty, w dni deszczowe i mgliste tężenie


Question: kiedy odkryto morskie oko?

Answer: Morskie Oko zostało odkryte już na początku XIX wieku.

Context: hrabiego Zamoyskiego, reprezentował Oswald Balzer, zaś przewodniczącym był dr Aleksander Mniszek-Tchorznicki z Sanoka. Sąd w 1902 r. przyznał Galicji prawa do spornego terytorium. Dla turystyki Morskie Oko zostało odkryte już na początku XIX wieku. Pierwsze schronisko, które zostało zbudowane w 1836 r., spłonęło w 1865 r. Kolejne, z 1874 r., które w 1898 r. również spłonęło, pierwotnie służyło za wozownię. W 1902 r. została ukończona droga z Zakopanego – Droga Oswalda Balzera. == Pomiary == Morskie Oko było wielokrotnie mierzone. Pierwszy jego powierzchnię podał w roku 1787 geometra królewski Joannes Wnentowski, wkreślając ją na mapę "Plan Sectionis seu Revir Białczensis", której powstanie wiązało się zapewne z tworzeniem pierwszego katastru gruntów w Galicji, tzw. metryki józefińskiej. Pomiary katastralne były powtórzone w


Question: co to były ogrody semiramidy?

Answer: Wiszące ogrody królowej Semiramidy w Babilonie – jeden z siedmiu cudów świata starożytnego zbudowany na polecenie króla Nabuchodonozora II

Context: Wiszące ogrody królowej Semiramidy w Babilonie – jeden z siedmiu cudów świata starożytnego zbudowany na polecenie króla Nabuchodonozora II (604–562 p.n.e.), który podarował je swojej żonie, Amytis. Niezwykłość wiszących ogrodów budziła podziw wszystkich ludzi współczesnych a także zdumienie i wielkie zainteresowanie potomnych. Opisywali je często historycy greccy, a od czasów Aleksandra Wielkiego zalicza się je do siedmiu cudów świata. Zostały zbudowane na polecenie wielkiego króla Nabuchodonozora II, który podarował je swojej żonie, Amytis, ponieważ po przyjeździe do Babilonu bardzo tęskniła za bujną zielenią ojczystego kraju – Medii. Niejasne jest, dlaczego nazwano je imieniem Semiramidy. Jedna z teorii mówi, że pierwowzorem była królowa Sammu-ramat, a inna, że to przydomek samej Amytis. Ogrody najprawdopodobniej istniały rzeczywiście, wskazują na to wzmianki w wielu


Question: w jakim wydarzeniu historycznym brał udział cześnik?

Answer: udziale w konfederacji barskiej (1768

Context: W pierwszej wersji rękopisu Fredro umieścił akcję w XVII wieku (wskazuje na to data 4 czerwca 1664 roku umieszczona w testamencie Papkina), a głównymi bohaterami byli: sfrancuziały Baron (późniejszy Cześnik), Kiełbik (Rejent), Pani Rublowa (Podstolina), Papkiewicz (Papkin). Dopiero w kolejnej wersji rękopisu pojawiły się ostateczne nazwiska postaci, a akcję przesunięto o sto kilkadziesiąt lat. == Elementy świata przedstawionego == Wydarzenia mogą się rozgrywać na wsi pod koniec XVIII wieku, na co wskazują wzmianki Cześnika o jego dawnym udziale w konfederacji barskiej (1768–1772), a przede wszystkim typy bohaterów i ich zachowanie, charakterystyczne dla kultury sarmackiej. === Postacie === ; Pierwszoplanowe: * Rejent Milczek – właściciel połowy zamku, zagorzały wróg Cześnika, ojciec Wacława * Cześnik Maciej Raptusiewicz – mieszkaniec drugiej połowy zamku,


Question: jak wysokie były góry świętokrzyskie?

Answer: Najwyższym szczytem jest Łysica (614 m n.p.m.)

Context: Góry Świętokrzyskie (342.34) – niski łańcuch górski w południowo-wschodniej Polsce, w centralnej części Wyżyny Kieleckiej. Najwyższym szczytem jest Łysica (614 m n.p.m.) w paśmie Łysogór. Nazwa gór pochodzi od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze. Góry Świętokrzyskie, obok Sudetów, są jednym z najstarszych łańcuchów górskich w Europie. Kilkukrotnie ulegały wypiętrzaniu, niszczeniu i zalewaniu przez morza. Zostały wypiętrzone 500 mln lat temu w kambrze, później w czasie kaledońskich ruchów górotwórczych na granicy syluru i dewonu. Następnie odmłodziła je orogeneza hercyńska (dolny karbon) i ponownie orogeneza alpejska. Charakterystyczne dla krajobrazu najwyższych partii Gór Świętokrzyskich są strome stoki, głęboko wcięte doliny, skałki ostańcowe i gołoborza. Góry Świętokrzyskie porośnięte są lasami jodłowymi (Puszcza Jodłowa) i bukowymi. Na ich terenie utworzono Świętokrzyski


Question: nad jakim morzem leży hamburg?

Answer: Morza Północnego

Context: Hamburg (pełna nazwa: "Freie und Hansestadt Hamburg" – Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg; łac. "Hammonia"; dolnoniem. "Hamborg", wym. []) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem niemiecki kraj związkowy o powierzchni 755 km², ludność około 1,85 mln – drugie po Berlinie), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości. == Położenie == Kraj związkowy Hamburg graniczy z Dolną Saksonią na południu oraz Szlezwikiem-Holsztynem na północy, nad rzekami Łabą i Alster. == Toponimia == Pierwotną, historyczną nazwą miasta był: Hammamaburg, używany w IX wieku. Nazwę tę wywodzi się od języka staro-niemieckiego "burg" oznaczającego zamek lub miasto,


Question: kto jest autorem komiksu kajko i kokosz?

Answer: Christ

Context: Kajko i Kokosz – seria komiksów autorstwa Janusza Christy, która stała się jego najpopularniejszym dziełem. Bohaterami komiksu są tytułowi Kajko i Kokosz, dwaj słowiańscy wojowie, mieszkający w grodzie kasztelana Mirmiła. Ich głównymi wrogami są Zbójcerze pod komendą Hegemona i jego zastępcy Kaprala. Do innych ważnych bohaterów komiksu należą: żona Mirmiła, Lubawa, mały Smok Miluś, czarownica Jaga i jej mąż – zbój Łamignat oraz ciamajdowaty zbójcerz Oferma. Pierwszy pasek z ich przygodami ukazał się w „Wieczorze Wybrzeża” w 1972 i zawierał części historii "Złote prosię", wydanej później pod zmienionym tytułem "Złoty puchar". Kolejnymi wydanymi w ten sposób tomami były: "Szranki i konkury" i "Woje Mirmiła". Wkrótce autor przeszedł do „Świata Młodych”. Jedna historia ukazała się w magazynie „Relax”, dwie kolejne zostały


Question: kto określił grupy krwi?

Answer: Ludwik Hirszfeld wraz z Emilem von Dungernem

Context: że wszystkie gatunki zwierząt mają podobną ilość antygenów, co człowiek. Jak dotąd nie wskazano jednak żadnej przyczyny występowania w świecie zwierząt tak dużej liczby złożonych układów grup krwi. Pewne znaczenie może mieć fakt, że niektóre choroby występują u ludzi z określoną grupą krwi częściej), jednak różnice są na tyle niewielkie, że może nie mieć to żadnego wpływu na dobór naturalny. == Historia == Odkrycia grup krwi dokonał austriacki uczony Karl Landsteiner w 1901 roku. Natomiast Ludwik Hirszfeld wraz z Emilem von Dungernem stworzył podstawy nauki o grupach krwi, wprowadzając ich oznaczenie symbolami A, B, AB, i 0, co następnie w 1928 roku przyjęto na całym świecie. Równocześnie pierwszy zajmował się dziedziczeniem zróżnicowania grupowego krwi, co wykorzystał do wykluczania niepewnego ojcostwa.


Question: skąd pochodzi nazwa halloween?

Answer: Nazwa "Halloween" jest najprawdopodobniej skróconym "All Hallows' E’en", czyli wcześniejszym „All Hallows' Eve” – wigilia Wszystkich Świętych.

Context: Anokę ogłoszono światową stolicą Halloween. W drugiej połowie XX wieku święto trafiło do zachodniej Europy, a po upadku żelaznej kurtyny pod koniec XX wieku to święto trafiło do środkowej i wschodniej Europy. === Pochodzenie nazwy === Nazwa "Halloween" jest najprawdopodobniej skróconym "All Hallows' E’en", czyli wcześniejszym „All Hallows' Eve” – wigilia Wszystkich Świętych. == Zwyczaje == === Scary farm === Młodzież i dzieci oprócz organizowania domowych imprez często odwiedza tzw. straszne farmy (ang. "scary farm"), czyli zaadaptowane na ten cel duże przestrzenie, gdzie tworzone są specjalne scenerie, wyglądające niczym wystrój planu filmów grozy, takich jak "Nosferatu", "Drakula", "Frankenstein" czy "Mumia". === Cukierek albo psikus === Do zabaw w Halloween zalicza się także zabawa "cukierek albo psikus" ("ang. trick or treat").


Question: jakie wydarzenia są upamiętniane podczas święta wojska polskiego?

Answer: na pamiątkę zwycięskiej Bitwy Warszawskiej w 1920, stoczonej w czasie wojny polsko-bolszewickiej.

Context: Święto Wojska Polskiego – święto Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, obchodzone 15 sierpnia na pamiątkę zwycięskiej Bitwy Warszawskiej w 1920, stoczonej w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Wprowadzone ustawą Sejmu z 30 lipca 1992 r. (), zastąpioną ustawą z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (). Święto to przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, ponieważ 15 sierpnia jest również liturgicznym świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, dla którego ustawodawca wprowadził wolne. == Historia == Wojsko Polskie od uzyskania niepodległości przez państwo polskie w 1918 roku w znakach, nazwach, ceremoniale i wewnętrznej strukturze podkreślało swój historyczny rodowód i swą tradycję, rozumianą jako trwanie państwa oraz ciągłość istnienia jego zbrojnego ramienia. Kultywowanie tradycji oręża polskiego było jednym z istotnych czynników integrujących armię oraz umacniało


Question: który z filozofów chrześcijańskich dzielił naturę ludzką?

Answer: Augustyn

Context: moribus ecclesiae" Augustyn opisze pełnię człowieka jako naturalne, substancjalne zespolenie duszy i ciała. To co wyróżnia każde ciało, ożywione i nieożywione, w rozumieniu Augustyna, to „miara, liczba i waga” (łac. "mensura, numerum, pondus") ("List" 18.2). Używał dwóch słów na określenie ludzkiego ciała: „corpus” i „caro”. W dziele "O wierze i Symbolu" 10.24, napisanym w 393 r. mówił: „Każdy organizm („caro”) jest ciałem („corpus”), nie każde jednak „ciało” („corpus”) jest organizmem („caro”)”. Inspirowany Listami św. Pawła (m.in. 1 Kor 15,39-40.50) słowo „caro” odnosił Augustyn do tego, co związane z życiem zmysłowo-psychicznym, z „ciałem i krwią” w doczesności. Organizm-„caro” stanie się po zmartwychwstaniu ciałem niebiańskim (łac. „aethereum corpus, id est, caeleste”). W bezpośredniej opozycji do manichejczyków, Augustyn zdecydowanie podkreślał dobroć ontyczną ciała


Question: czym sie różni flaga monako od indonezji?

Answer: Do flagi Monako podobna jest flaga Indonezji, różnią je tylko format flagi (4:5 dla flagi Monako i 2:3 dla flagi Indonezji) oraz barwy kolorów.

Context: Flaga Monako – jeden z symboli narodowych Monako. Flaga została podzielona na dwa pasy o układzie poziomym: czerwony na górze, biały na dole. Barwy te były co najmniej od 1339 roku barwami heraldycznymi rodu Grimaldich, władców Monako. Do flagi Monako podobna jest flaga Indonezji, różnią je tylko format flagi (4:5 dla flagi Monako i 2:3 dla flagi Indonezji) oraz barwy kolorów.


Question: który z przywódców wprowadził komunizm wojenny i nep?

Answer: Lenina

Context: jej wprowadzenia w życie za sukces. W 1920 r. Nikołaj Bucharin w tekście "Ekonomika okresu przejściowego" z satysfakcją opisywał zniszczenie w Rosji pozostałości gospodarki kapitalistycznej. Inni przedstawiciele skrajnej lewicy w partii byli zdania, że klęski komunizmu wojennego wynikają z niewystarczająco zdecydowanego zwalczania sektora prywatnego. Tragiczny stan radzieckiej gospodarki zmusił jednak Lenina do całkowitej zmiany polityki gospodarczej poprzez wprowadzenie w marcu 1921 NEP-u. W ten sposób w istocie usankcjonowany został już funkcjonujący stan rzeczy, a istnienie sektora prywatnego uznane za legalne. Rezultatem polityki komunizmu wojennego była klęska głodu z 1921 r. W roku tym wystąpiła susza i nieurodzaj, zaś chłopi po rekwizycjach nie dysponowali żadnymi nadwyżkami żywności, które umożliwiłyby im przetrwanie. Liczbę ofiar klęski głodowej szacuje się na 5,1 mln osób.


Question: co oznacza pojęcie filozofia?

Answer: systematyczne i krytyczne rozważania na temat podstawowych problemów i idei, dążące do poznania ich istoty, a także do całościowego zrozumienia świata.

Context: Filozofia ( od: – „miły, ukochany” i – „mądrość”, tłumaczone jako „umiłowanie mądrości”) – systematyczne i krytyczne rozważania na temat podstawowych problemów i idei, dążące do poznania ich istoty, a także do całościowego zrozumienia świata. == Różnorodność filozofii == Pojęcia "filozofii" i "filozofa" pojawiły się w starożytnej Grecji ok. VI/V w. p.n.e. Po raz pierwszy poświadczone są u Herodota. Początkowo oznaczały szeroko rozumianą ciekawość intelektualną i poszukiwanie wiedzy. Ściślejszy sens terminom nadał Sokrates, Platon, a za nim Arystoteles. Celem filozofii miała być teoria (, "theorίa)", czyli poznanie prawdziwej rzeczywistości, w odróżnieniu od wiedzy pozornej czy przemijającej (, "doksa"), a także od wiedzy praktycznej (, "praksis"). W dalszym swoim rozwoju, znaczenie terminu "filozofia" ulegało znaczącym zmianom i nie można go definiować


Question: kiedy zmarł jan zamoyski?

Answer: 3 czerwca 1605

Context: Jan Sariusz Zamoyski (Jan Zamojski) herbu Jelita (ur. 19 marca 1542, zm. 3 czerwca 1605) – sekretarz królewski od 1565, podkanclerzy koronny od 1576, kanclerz wielki koronny od 1578 i hetman wielki koronny Rzeczypospolitej Obojga Narodów od roku 1581. Generalny starosta krakowski w latach 1580–1585, starosta bełski, malborski, grodecki, jaworowski, krzeszowski, tykociński i dorpacki, starosta międzyrzecki w 1580 roku, starosta knyszyński w 1574 roku. Doradca króla Zygmunta II Augusta i Stefana Batorego. Główny przeciwnik sukcesora po Batorym, Zygmunta III Wazy. Humanista-mecenas, filolog i mówca, magnat. Jako senator brał udział w sejmach: 1601, 1603 i 1605 roku. == Życiorys == === Wczesne lata: królewskie wsparcie === Jan Saryusz Zamoyski urodził się 19 marca 1542 roku w Skokówce, a jego rodzicami byli


Question: ile piosenek śpiewał krawczyk?

Answer: zawierający 18 piosenek wykonywanych przez artystę na koncertach

Context: i Spotify ukazał się album Krawczyka pt. "Concert hits", zawierający 18 piosenek wykonywanych przez artystę na koncertach, w tym trzy utwory – „Jestem sobą”, „Chciałem być” oraz „Tylko ty, tylko ja”, które zostały nagrane w odświeżonych aranżacjach. W maju i czerwcu wystąpił na imprezach juwenaliowych w Krakowie, Warszawie, Białymstoku i Gliwicach. W lipcu zostały udostępnione w serwisach streamingowych dwa albumy artysty: "Europo witaj nam" i "W piękny rejs". Jesienią udostępniono w sieci wydany w latach 80. winyl pt. "Krawczyk dzieciom" oraz album "Teatr jawy i snu". 23 grudnia ukazał się utwór „Niech dla nas zawsze będą święta”, który nagrał z zespołem Trubadurzy. === Lata 2020–2021 === 9 stycznia 2020 udostępniona została nagrana przez niego piosenka „Solidarity”, anglojęzyczna wersja utworu „Solidarność”


Question: z czego najbardziej jest znany mikołaj kopernik?

Answer: Kopernik jest najbardziej znany jako astronom – twórca heliocentrycznego modelu Układu Słonecznego i prawdopodobnie pierwszy heliocentryk w Europie od czasów starożytnej Grecji.

Context: , , (ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. przed 21 maja 1543 we Fromborku) – polski polihistor: prawnik, urzędnik, dyplomata, lekarz i niższy duchowny katolicki, doktor prawa kanonicznego, zajmujący się również astronomią i astrologią, matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią. Bywa też nazywany fizykiem i filozofem. Kopernik jest najbardziej znany jako astronom – twórca heliocentrycznego modelu Układu Słonecznego i prawdopodobnie pierwszy heliocentryk w Europie od czasów starożytnej Grecji. Autor dzieła "De revolutionibus orbium coelestium" ("O obrotach sfer niebieskich") przedstawiającego szczegółowo jego wizję Wszechświata. Prace Kopernika – inaczej niż wcześniejsze koncepcje Arystarcha z Samos – dokonały przełomu i wywołały jedną z najważniejszych rewolucji naukowych od czasów starożytnych, nazywaną przewrotem kopernikańskim. Z tego powodu heliocentryzm bywa nazywany kopernikanizmem, a kosmologiczno-filozoficzny


Question: jaką funkcję pełniła biblia pauperum?

Answer: Funkcja tego rodzaju ksiąg nie jest jasna, lecz służyły zapewne zakonnikom pomocą w kontemplacji treści biblijnych lub w zapamiętywaniu związków typologicznych między wydarzeniami Starego i Nowego Testamentu.

Context: proroków starotestamentowych oraz odpowiednie teksty z ich proroctw odnoszące się do przedstawionych scen.Funkcja tego rodzaju ksiąg nie jest jasna, lecz służyły zapewne zakonnikom pomocą w kontemplacji treści biblijnych lub w zapamiętywaniu związków typologicznych między wydarzeniami Starego i Nowego Testamentu. Nazwa "Biblia Pauperum" dla takich ksiąg nie wywodzi się ze średniowiecza, lecz została im nadana zapewne w czasach nowożytnych przez bibliotekarzy katalogujących zbiory biblioteczne, za przykładem egzemplarza z Wolfenbüttel, na którym ktoś późniejszą ręką dopisał słowa "Biblia pauperum". Być może słowo "pauperes" — „ubodzy” odnosić się tu miało do członków zakonów żebraczych. Powszechnie spotykane jest stosowanie określenia "Biblia pauperum" w odniesieniu do innych średniowiecznych ksiąg ilustrowanych, lub innych dzieł sztuk obrazowych z okresu średniowiecza (malowideł ściennych, tablicowych, rzeźb kościelnych), którym przypisuje


Question: jak nazywano uchwalone w 1768 r. prawa blokujące reformy państwa?

Answer: prawa kardynalne

Context: pertraktowania z posłem rosyjskim. W rzeczywistości lista jej członków była uprzednio przygotowana w kancelarii Nikołaja Repnina, który przejął kontrolę nad negocjacjami. 26 lutego 1768 uchwalono na nim prawa kardynalne, potwierdzające dotychczasowe przywileje ustrojowe szlachty w Rzeczypospolitej. Sejm wprowadził też pewne reformy: szlachcic za zabójstwo chłopa miał być karany nie grzywną zwaną główszczyzną, jak dotychczas, lecz „utratą własnej głowy swojej", zniesiono "liberum veto" na sejmikach szlacheckich, ograniczono je w Sejmie do "materii status", uruchomiono mennicę, zgłoszono zamiar równouprawnienia innowierców i ograniczenia przywilejów kleru. Gwarantką tych postanowień została cesarzowa Rosji Katarzyna II i od tego czasu Rzeczpospolita stała się "de iure" protektoratem Rosji. Protest Józefa Wybickiego przeciw wszystkim aktom tego sejmu uznawany jest za jedną z ostatnich pozytywnych prób zastosowania liberum veto.


Question: ile dzieci ma książe william?

Answer: Ma z nią troje dzieci – Jerzego (ur. 2013), Karolinę (ur. 2015) i Ludwika (ur. 2018).

Context: Wilhelm, książę Walii (ang. "William Arthur Philip Louis"; ur. 21 czerwca 1982 w Londynie) – książę Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dynastii Windsorów, następca tronu tego państwa oraz 14 innych państw Wspólnoty uznających nadal monarchę Wielkiej Brytanii także jako własnego monarchę. Książę Cambridge od 29 września 2011, książę Kornwalii i Rothesay od 8 września 2022, książę Walii od 9 września 2022. Jest pierworodnym synem króla Zjednoczonego Królestwa Karola III, oraz jego pierwszej żony, Diany, księżnej Walii. W 2011 roku ożenił się z Katarzyną Middleton. Ma z nią troje dzieci – Jerzego (ur. 2013), Karolinę (ur. 2015) i Ludwika (ur. 2018). == Narodziny i rodzina == Urodził się w szpitalu św. Marii w Paddington, w zachodnim Londynie. Jego


Question: jaki jest podstawowy składnik sernika?

Answer: biały ser

Context: Sernik – rodzaj ciasta deserowego lub deseru uformowanego na kształt ciasta, którego głównym składnikiem jest biały ser. == Historia == Ciasto wykonane z sera znane było już w starożytnej Grecji. Około 350 roku p.n.e deser "plakous" został po raz pierwszy wspomniany przez Archestratusa jako potrawa podawana wraz z suszonymi owocami i orzechami. Współczesny mu grecki komediopisarz Antyfanes przedstawił bogaty opis deseru "plakous", który wyrabiało się z mąki pszennej i sera koziego jako głównych składników. Wraz z podbojem Grecji przez Cesarstwo Rzymskie, przepis na sernik poznali starożytni Rzymianie, nadając mu nazwę "placenta". == Rodzaje serników ==


Question: gdzie żyją nosorożce?

Answer: Nosorożec biały występuje głównie na terenach Demokratycznej Republiki Konga, Namibii, Republiki Południowej Afryki, Botswany, Zambii i Kenii.

Context: odnosiło się do szerokiego pyska nosorożca. Nazwa zwierzęcia została przez angielskich osadników źle przetłumaczona na "white rhino" („nosorożec biały”) i ta wersja się utrwaliła. == Środowisko, występowanie i odżywianie == Nosorożec biały występuje głównie na terenach Demokratycznej Republiki Konga, Namibii, Republiki Południowej Afryki, Botswany, Zambii i Kenii. Jako że nosorożec biały żywi się prawie wyłącznie krótkimi trawami, preferuje biotopy sawannowe. Większość dnia nosorożce spędzają ukryte w cieniu, by nie przegrzewać organizmu. Najbardziej aktywne są pod wieczór i wczesnym rankiem. Żywią się trawą, ale zjadają również gałęzie drzew, osty i krzewy. == Rozmnażanie i życie społeczne == Ciąża nosorożca trwa ok. 16 miesięcy. Na świat przychodzi tylko jedno młode. Mimo osiągnięcia dojrzałości płciowej w wieku 4–5 lat, samica nie rozmnaża się


Question: co to jest 1 wat?

Answer: 1 wat (1 W) to moc, przy której praca wykonana w ciągu jednej sekundy (1 s) jest równa jednemu dżulowi (1 J)

Context: Wat (W) – jednostka mocy i strumienia energii w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa "wat" pochodzi od nazwiska brytyjskiego inżyniera i wynalazcy Jamesa Watta. == Definicja == 1 wat (1 W) to moc, przy której praca wykonana w ciągu jednej sekundy (1 s) jest równa jednemu dżulowi (1 J): : \mathrm{1\,W=\frac{1\,J}{1\,s}=\frac{1\,kg\cdot m^2}{1\,s^3}} == Wielokrotności i podwielokrotności == Wielokrotności i podwielokrotności jednostki oznacza się przedrostkami SI (wyróżniono najczęściej używane): === Kilowat === Po wprowadzeniu układu SI kilowat zastąpił konia mechanicznego (KM), lecz nadal często moc silników spalinowych i elektrycznych podawana jest w obydwu jednostkach: : 1 KM = 0,73549875 kW, : 1 kW = 1,35962162 KM. === W energetyce === W energetyce stosowane są oznaczenia odróżniające moc cieplną od


Question: kto pracował w sklepie wokulskiego?

Answer: Henryka Szlangbauma

Context: pracował w polskim sklepie, z powodu niechęci Polaków do Żydów został zwolniony, znalazł pracę u Wokulskiego (siódmy subiekt w nowym sklepie), który pozostał jego przyjacielem. Niestety jest w sklepie obiektem złośliwości subiektów, którzy posuwają się do absurdalnych stwierdzeń, że Szlangbaum walczył w powstaniu styczniowym, został zesłany na Syberię i narażał życie nie dla Polski, lecz „dla geszeftu” (dla interesu). Później przejął interesy prowadzone przez Wokulskiego (sklep, spółka). Z lękliwego i cichego subiekta stał się pyszny i bezwzględny wobec współpracowników. == Aktorzy grający rolę Henryka Szlangbauma == * Andrzej Płocki, "Lalka", film fabularny, Polska, 1968. * Piotr Fronczewski, "Lalka", serial telewizyjny, Polska, 1977. * Sebastian Münch (ur. 1981, zm. 2013, absolwent Akademii Muzycznej w Gdańsku), "Lalka", musical, Teatr Muzyczny w Gdyni,


Question: kto był kapitanem tajnej policji w narnii?

Answer: Mówiący wilk, sługus Jadis – Białej Czarownicy, kapitan Tajnej Policji.

Context: Mówiący wilk, sługus Jadis – Białej Czarownicy, kapitan Tajnej Policji. Postać bardzo zła i okrutna. Lubi zabijać. Osobiście aresztował fauna Tumnusa (rodzeństwo Pevensie znalazło list napisany przez Maugrima, uzasadniający aresztowanie Tumnusa). Potem, kiedy Edmund zjawił się w pałacu Jadis, Maugrim zameldował jej o tym. Następnym zadaniem Maugrima było zabicie Piotra, Zuzanny i Łucji. Wyruszył więc do domu Bobrów z najszybszym wilkiem w Policji. Spóźnili się, więc zgodnie z poleceniem Jadis ruszyli pod Kamienny Stół i zaczaili się tam. Maugrim miał zabić choć jedno dziecko z rodzeństwa. Na swoją ofiarę wybrał Zuzannę, więc szybko wdarł się do obozu i ją zaatakował. Zginął chwilę później z ręki Piotra, którego Zuzanna wezwała na pomoc. Kategoria:Fikcyjni płatni mordercy Kategoria:Postacie z serii Opowieści z Narnii


Question: kogo synem byl judasz?

Answer: Szymona Iskarioty

Context: Judasz Iskariota ("Judasz" to grecka forma imienia Juda, "Iskariota" – hebr. אִישׁ־קְרִיּוֹת – mąż z Kariotu, dosłownie „mąż kariocki”) – jeden z apostołów, według przekazów Ewangelii synoptycznych wydał Jezusa Chrystusa w ręce Sanhedrynu (według Mateusza za trzydzieści srebrników), po czym – również według Mateusza – popełnił samobójstwo. Jeśli chodzi o genezę przydomku Iskariota, wysunięto trzy hipotezy: # pochodzi od miejsca pochodzenia Judasza – miasta Kariot (południowa Judea – Joz 15,25); pogląd ten potwierdza fakt, że Judasz był też nazywany synem Szymona Iskarioty (J 13,26); wedle tej opinii byłby jedynym z Dwunastu, który nie pochodził z Galilei, # związany jest ze słowem "sicarius", co znaczyłoby, że Judasz był związany z sykariuszami, skrajnym odłamem zelotów (pogląd odrzucany lub przyjmowany za najbardziej prawdopodobny),


Question: kto zasiada w jury twoja twarz brzmi znajomo?

Answer: Małgorzata Nawrocka, Małgorzata Walewska i Piotr Gąsowski.

Context: Adam Zdrójkowski i Lesław Żurek, a także Agnieszka Hekiert (po raz pierwszy jako uczestniczka). W jury znaleźli się: Małgorzata Nawrocka, Małgorzata Walewska i Piotr Gąsowski. Jurorzy po raz pierwszy nie przyznali punktów uczestnikom, tylko wskazali najlepszy występ. Decyzją jury w świątecznym odcinku specjalnym zwyciężyła Agnieszka Hekiert. Nagrodę w wysokości 100 000 złotych przekazano Fundacji Polsat. == Oglądalność == Dane dotyczące oglądalności zostały oparte na badaniach przeprowadzonych przez Nielsen Audience Measurement i dotyczą wyłącznie oglądalności premiery telewizyjnej – nie uwzględniają oglądalności powtórek, wyświetleń w serwisach VOD (np. ipla) itd. == Nagrody i nominacje == == "Sylwester z gwiazdami. Twoja twarz brzmi znajomo" == W 2018 w Szczecinie w Parku Kasprowicza pod hasłem „Sylwester z gwiazdami. Twoja twarz brzmi znajomo” odbył się


Question: jak pierwsi chrześcijanie nazywali eucharystię?

Answer: „łamaniem chleba”

Context: wspólnota jerozolimska uległa rozproszeniu, a dzięki temu ekspansji. === Pierwotna wiara === Pierwsi "chrześcijanie" (z języka greckiego "należący do Chrystusa") wywodzący się z Żydów zachowywali przepisy Tory; między innymi obrzezanie. Wszyscy na pamiątkę Jezusa praktykowali chrzest i eucharystię zwaną „łamaniem chleba”. Z późnego judaizmu zostały zaczerpnięte takie wierzenia jak: istnienie aniołów czy życie wieczne. Pierwsi wyznawcy Jezusa praktykowali wspólnotę dóbr i nazywali siebie „świętymi”. Gromadzili się w domach. === Ważne gminy chrześcijańskie === W wyniku działalności św. Pawła, a także misyjnych podróży św. Piotra, św. Jana Ewangelisty i innych apostołów chrześcijaństwo znajdowało wyznawców poza Palestyną - w Egipcie, Azji Mniejszej, Syrii, Grecji, Italii, także w Rzymie. Do ważnych gmin chrześcijańskich w I–II w. należały: * Jerozolima, na której czele stał


Question: kiedy niemcy wkroczyli do warszawy?

Answer: 9 września o godz. 7.00 rano

Context: Ochoty dotarły do obrzeży Warszawy gdzie weszły w styczność bojową z obrońcami. Niemcy wycofali się jednak przekładając atak na kolejny dzień. 9 września o godz. 7.00 rano od tej samej strony rozpoczął się atak Wehrmachtu na Warszawę. Niemcy próbowali zdobyć stolicę z zaskoczenia siłami dwóch dywizji pancernych (1 i 4 DPanc), które 6 września dokonały skutecznego przełamania frontu polskiego pod Piotrkowem i Tomaszowem. 9 września powstrzymano poranny atak piechoty i czołgów niemieckich, utrzymując pozycje obronne w zachodniej części miasta. Tego samego dnia pułkownik dyplomowany Marian Porwit mianowany został dowódcą Odcinka „Warszawa-Zachód”. Do miasta w dalszym ciągu napływała fala uchodźców z Polski zachodniej i centralnej oraz żołnierze z rozbitych oddziałów. Pomimo umieszczenia na dachach warszawskich szpitali znaków Czerwonego Krzyża były one


Question: jaką funkcję pełnią didaskalia?

Answer: Didaskalia dotyczą zwykle wyglądu bohaterów, rekwizytów lub oświetlenia. Ich celem jest pomoc reżyserowi w konstruowaniu scenariusza czy scenopisu, a następnie realizacji sztuki teatralnej, słuchowiska lub innego spektaklu.

Context: Didaskalia (gr. "didaskalía" „nauka, instrukcja; protokoły z przedstawień w teatrze”), inaczej tekst poboczny − wskazówki pisarza dla wystawiających dramat. Są one pisane obok głównego tekstu, zwykle innym krojem (czasami również kolorem) czcionki (pochyłym bądź podkreślonym). Didaskalia dotyczą zwykle wyglądu bohaterów, rekwizytów lub oświetlenia. Ich celem jest pomoc reżyserowi w konstruowaniu scenariusza czy scenopisu, a następnie realizacji sztuki teatralnej, słuchowiska lub innego spektaklu. W dramacie antycznym i klasycystycznym didaskalia obejmowały informacje dotyczące czasu i miejsca akcji oraz aktorów aktualnie znajdujących się na scenie. Tekst poboczny rozwinął się w dramacie realistycznym, naturalistycznym oraz modernistycznym (np. u Stanisława Wyspiańskiego didaskalia stoją na równi z tekstem głównym, stając się samodzielną wypowiedzią).


Question: ile osobników jelenia szlachetnego występuje w polsce?

Answer: ok. 190 tys. sztuk

Context: wilk, ryś i niedźwiedź. Jeleń szlachetny w Polsce jest zwierzęciem łownym z okresem ochronnym. Na jelenie byki polować wolno od 21 sierpnia do końca lutego, na łanie od 1 września do 15 stycznia, natomiast na cielaki od 1 września do końca lutego (03.08.2017 r. nastąpiła zmiana rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne z 16.03.2005 r.). Według danych z inwentaryzacji przeprowadzonej w 2011 roku stan liczebności jelenia szlachetnego w Polsce wynosi ok. 190 tys. sztuk i od kilku lat nieustannie wzrasta (źródło: Brać Łowiecka 11/2011 na podstawie danych GUS na 31.03.2011). Badaniami jeleni na terenie Polski zajmuje się Stacja Badawcza Rolnictwa Ekologicznego i Hodowli Zachowawczej Zwierząt PAN w Popielnie oraz Instytut Biologii Ssaków PAN w Białowieży.


Question: kiedy wybrano franciszka na papieża?

Answer: 13 marca 2013

Context: chorym na AIDS. Jest kibicem i honorowym członkiem argentyńskiego klubu piłkarskiego CA San Lorenzo de Almagro (założonego w 1908 r. przez salezjanina, księdza Lorenzo Massę SDB i nazwanego na cześć świętego Wawrzyńca). === Wybór na papieża === 13 marca 2013 podczas drugiego dnia konklawe, zwołanego po rezygnacji papieża Benedykta XVI, w piątym głosowaniu został wybrany biskupem Rzymu – 266. papieżem. Tradycyjny biały dym, obwieszczający światu wybór nowej głowy Kościoła, pojawił się o godz. 19:06 czasu rzymskiego. Franciszek na początku inauguracyjnego wystąpienia odmówił Modlitwę Pańską za swojego poprzednika, Benedykta XVI. Następnie poprosił wiernych o odmówienie modlitwy za swój pontyfikat, po czym udzielił pierwszego błogosławieństwa Urbi et Orbi. Wezwał też do modlitwy o ogólnoświatowe braterstwo. Wybór imienia podyktowany został chęcią zajęcia się


Question: gdzie uchodzi wisła?

Answer: do Morza Swebów (łac. "Mare Suebicum", Tacyt I wiek), czyli Bałtyku, a ściślej Zatoki Wenedzkiej (II wiek), czyli obecnej Zatoki Gdańskiej

Context: IV występuje nazwa "Viscla" (Gajusz Juliusz Solinus, Pliniusz Starszy, Klaudiusz Ptolemeusz). Ptolemeusz podał także nazwy i siedziby plemion nad Wisłą: Wenedów, Gythonów, Galindów. Wisła u rzymskich historyków uchodziła do Morza Swebów (łac. "Mare Suebicum", Tacyt I wiek), czyli Bałtyku, a ściślej Zatoki Wenedzkiej (II wiek), czyli obecnej Zatoki Gdańskiej – "de internis eius partibus Alba, Guthalus, Viscla amnes latissimi praecipitant in oceanum". W germańskiej tradycji pisanej (Widsidh) nadwiślańskie lasy są ojczyzną Wandalów, Sasów i innych plemion germańskich, chociaż w rzeczywistości ludy te pochodzą z południowej Skandynawii. Wincenty Kadłubek nazywał Wisłę "Vandalus", wyprowadzając nazwę rzeki od imienia Wandy, a tę od wyrazu "vanduo", oznaczającą w języku litewskim "wodę", podobnie jak "Ouiádou" (=woda, rzeka) Ptolemeusza (rzeka Odra). Natomiast Jan Długosz w "Rocznikach


Question: ile ważył krzyż jezusa?

Answer: Krzyż łaciński () w całości ważył ponad 130 kg, natomiast jeżeli Jezus niósł jedynie poprzeczną belkę krzyża () to jej waga wynosiła ok. 34–57 kg

Context: metrów), które Jezus Chrystus musiał przejść niosąc krzyż na ramionach. Krzyż łaciński () w całości ważył ponad 130 kg, natomiast jeżeli Jezus niósł jedynie poprzeczną belkę krzyża () to jej waga wynosiła ok. 34–57 kg, rozpiętość 1,5–1,8 m. Pochód, w którym szedł Chrystus w dniu 15 nisan, niosąc krzyż na ramionach na Golgotę, a za nim przez pewną część drogi Szymon z Cyreny, pomagając mu dźwigać krzyż, eskortowany był przez rzymską straż, prowadzoną przez centuriona, a jeden z żołnierzy niósł tabliczkę () z wypisanym imieniem i wyrokiem skazanego. Tekst z tabliczki, przygotowanej dla Jezusa na polecenie Poncjusza Piłata po hebrajsku, łacinie i aramejsku, brzmiał „Jezus Nazarejczyk, Król Żydowski” (). Za Jezusem szli dwaj skazani na śmierć krzyżową, następnie wielu zwykłych


Question: kto stworzył frankensteina?

Answer: Stwór Frankensteina został stworzony przez doktora Wiktora Frankensteina

Context: Stwór Frankensteina (zwany także "potworem Frankensteina" albo "Frankensteinem") – postać fikcyjna występująca w powieści "Frankenstein" Mary Shelley oraz jej filmowych ekranizacjach i ich sequelach. W powieści postać ta nie posiada imienia i jest nazywana stworem lub potworem. W kulturze masowej zwykle określa się ją jako stwór Frankensteina, potwór Frankensteina lub po prostu Frankenstein od nazwiska jego twórcy – naukowca Wiktora Frankensteina. == Pochodzenie i wygląd == Stwór Frankensteina został stworzony przez doktora Wiktora Frankensteina z ludzkich zwłok zszytych ze sobą i sztucznie wprawionych w życie. W powieści nie jest opisany sposób, w jaki naukowiec tego dokonał, jednak uważa się powszechnie, iż doktor Frankenstein złożonego przez siebie stwora ożywił przy użyciu wyładowania elektrycznego, ponieważ taką metodę stosowano w filmowych ekranizacjach powieści


Question: co zyskała polska po wygranej z krzyżakami?

Answer: radykalny wzrost znaczenia Korony Polskiej, a przez to wysunięcie się jej znacznie przed Litwę w unii między tymi państwami.

Context: w głównej mierze wojsk polskich, powodowało radykalny wzrost znaczenia Korony Polskiej, a przez to wysunięcie się jej znacznie przed Litwę w unii między tymi państwami. Zwycięstwo Polski w wojnie było już w tym momencie niepodważalne, jednak Krzyżacy spróbowali jeszcze jednego starcia, które miało na celu nie tyle przechylić losy wojny na korzyść zakonu, co dać pretekst do zawarcia korzystnego pokoju. Bitwa pod Koronowem (10 października 1410) okazała się jednak po raz kolejny zwycięska dla Polski. Niektórzy uważają, że zwycięstwo Polski pod Koronowem było nawet większe aniżeli na polach Grunwaldu. Do działań wojennych doszło także na południu Polski – wojska sojusznika Zakonu Zygmunta Luksemburskiego pod dowództwem Ścibora ze Ściborzyc spustoszyły ziemię sądecką – w drodze powrotnej zostały rozgromione pod Bardiowem (już


Question: jak sie nazywa druga część harrego pottera?

Answer: "Harry’ego Pottera i Komnatę Tajemnic

Context: W trakcie zdjęć do drugiego, "Harry’ego Pottera i Komnatę Tajemnic", podjął jednak decyzję, że nie wyreżyseruje trzeciej części, co uzasadnił zmęczeniem i chęcią spędzenia większej ilości czasu z dziećmi. Warner Bros. prowadził rozmowy w sprawie reżyserii trzeciego filmu, "Harry’ego Pottera i więźnia Azkabanu", między innymi z Guillermo del Toro, Markiem Forstrerem i M. Nightem Shyamalanem. Del Toro był zniechęcony dwoma pierwszymi częściami, które uważał za zbyt kolorowe, wesołe i pozytywne, choć sam postrzegał "Harry’ego Pottera" w dickensowskim stylu. Forstrer, który niedawno skończył kręcić "Marzyciela", nie chciał znów współpracować z aktorami dziecięcymi, zaś Shyamalan był zajęty filmem "Osada". Na ostatecznej liście kandydatów rozważanych przez studio znaleźli się Callie Khouri, Kenneth Branagh (który zagrał Gilderoya Lockharta w drugiej części) i Alfonso Cuarón.


Question: w którym roku wybudowano pałac kultury?

Answer: Wybudowany został w latach 1952–1955

Context: Pałac Kultury i Nauki, PKiN (do 1956 Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina) – drugi pod względem wysokości całkowitej budynek w Polsce. Znajduje się w śródmieściu Warszawy, przy placu Defilad 1. Właścicielem gmachu jest miasto stołeczne Warszawa, zarządza nim miejska spółka Zarząd Pałacu Kultury i Nauki Sp. z o.o. Pałac jest siedzibą Rady m.st. Warszawy, która obraduje w Sali Warszawskiej. W 2007 budynek został wpisany do rejestru zabytków. Pałac stanowił „dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego”. Wybudowany został w latach 1952–1955 według projektu radzieckiego architekta Lwa Rudniewa, który inspirował się moskiewskimi drapaczami chmur (znanymi poza Rosją jako Siedem Sióstr), wzorowanymi na amerykańskich wieżowcach w stylu "art déco". Architektonicznie jest mieszanką realizmu socjalistycznego i historyzmu. Razem ze wspornikiem antenowym, będącym


Question: co cechowało budowle romańskie?

Answer: Podstawowymi cechami wyróżniającymi architekturę romańską od stylów wcześniejszych i późniejszych to addycyjność brył i separatyzm wnętrz.

Context: okresu karolińskiego. Zasięg architektury romańskiej przekroczył granice Cesarstwa Zachodniego, obejmując także Europę Środkowo-Wschodnią i Skandynawię. Jej wzorce wraz z krucjatami dotarły także do Syrii i Palestyny. W okresie romańskim po raz pierwszy od czasów starożytnych ukształtował się w miarę jednolity styl, obejmujący swoim wpływem tak duży obszar. == Ogólne cechy charakteryzujące architekturę romańską == Podstawowymi cechami wyróżniającymi architekturę romańską od stylów wcześniejszych i późniejszych to addycyjność brył i separatyzm wnętrz. Pierwszy termin oznacza, że budynek romański składa się z prostych brył geometrycznych (prostopadłościanów, walców i półwalców) zestawionych ze sobą z wyraźnym wyróżnieniem każdej z nich (bez płynnego ciągłego przechodzenia jednej w drugą), nakrytych osobnymi dachami. We wnętrzu odzwierciedla to druga z powyższych cech – poszczególne części przestrzeni (nawy, kruchty, chóry,


Question: w jakim kraju uczą się polskiego?

Answer: Polsce

Context: ok. jedna trzecia studiuje język polski na uczelniach i w szkołach językowych w Polsce. Od 2004 roku istnieje również możliwość zdawania egzaminu z języka polskiego jako obcego na 3 poziomach: podstawowym (poziom B1), średnio zaawansowanym (poziom B2) oraz na poziomie zaawansowanym (poziom C2). Egzaminy te przygotowuje Państwowa Komisja Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. Liczni są również rodzimi użytkownicy języka polskiego, którzy na stałe mieszkają w innych państwach. Są to członkowie polskiej mniejszości narodowej albo polscy wychodźcy lub ich potomkowie (Polonia). Jako język polskiej mniejszości narodowej polski jest używany przede wszystkim w krajach sąsiednich: na Ukrainie, Białorusi, Litwie, Słowacji i w Czechach. Największe grupy polskojęzycznej ludności, które znalazły się na stałe poza granicami kraju w wyniku wyjazdu z państwa, znajdują


Question: jaką nazwę nosiło zniszczone przez smauga miasto?

Answer: Dale

Context: Smaug – postać ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia. Był ognistym skrzydlatym smokiem, największym przedstawicielem tego gatunku w Trzeciej Erze, głównym przedstawicielem sił zła w "Hobbicie". Wypędził krasnoludów z Samotnej Góry i zagarnął ich bogactwa. Zginął podczas ataku na Esgaroth 1 listopada 2941 roku. Pewne informacje na jego temat znajdują się też w "Dodatkach" do "Władcy Pierścieni" oraz w "Niedokończonych opowieściach". == Opis postaci == === Zdobycie Ereboru === Pochodził ze Zwiędłych Wrzosowisk, rozciągających się w pobliżu gór Ered Mithrin. Będąc jeszcze stosunkowo młodym smokiem, znęcony wieściami o bogactwie krasnoludów z Samotnej Góry, zaatakował ich siedzibę w 2770 roku. Zdobył ją i wypędził dotychczasowych mieszkańców, zabijając wielu spośród nich. Spustoszył całą okolicę i zniszczył sąsiednie miasto ludzi, Dale. W


Question: ilu mieszkańców liczy kołobrzeg?

Answer: 45 930 mieszkańców.

Context: Kołobrzeg () – miasto w północno-zachodniej Polsce, w północnej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie kołobrzeskim, położone na Pomorzu Zachodnim, u ujścia rzeki Parsęty, nad Morzem Bałtyckim, przy drodze krajowej nr 11 i drodze ekspresowej nr S6. Czwarty ośrodek miejski województwa (pod względem liczby ludności), uzdrowisko z trzema letnimi kąpieliskami morskimi. Według danych GUS z 30 czerwca 2021 r., Kołobrzeg liczył 45 930 mieszkańców. W ujściu rzeki znajduje się port morski z funkcjami: handlową, pasażerską, rybacką i jachtową. W mieście i okolicach występują źródła wody mineralnej, solanki oraz pokłady borowiny. W Kołobrzegu leczy się głównie choroby górnych dróg oddechowych, krążenia i choroby stawów. Kołobrzeg jest także regionalnym ośrodkiem kulturalnym. W okresie letnim odbywają się tu liczne koncerty popularnych piosenkarzy, muzyków, kabaretów.


Question: od czego pochodzi nazwa miasta piotrkowa trybunalskiego?

Answer: od imienia "Piotr", zdrobnionego do "Piotrek", w języku staropolskim także "Pietrek". Drugi człon nazwy, "Trybunalski", wywodzi się od faktu, że w mieście urzędował trybunał koronny.

Context: Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu w centralnej Polsce. Piotrków był miastem królewskim w starostwie piotrkowskim w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku. Dopełnienie nazwy o przymiotnik "Trybunalski" nastąpiło po II wojnie światowej. W latach 1975–1998 miasto było stolicą województwa piotrkowskiego. Według danych GUS z 31 grudnia 2020 r., Piotrków Trybunalski liczył 72 250 mieszkańców. == Toponimia == Nazwa miasta notowana jest od XIII wieku jako "Piotrków" i "Pietrków", od XIV wieku spotyka się także "Piotrkowo". Pochodzi ona od imienia "Piotr", zdrobnionego do "Piotrek", w języku staropolskim także "Pietrek". Drugi człon nazwy, "Trybunalski", wywodzi się od faktu, że w mieście urzędował trybunał koronny. Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa


Question: w jakim celu zwołano kongres wiedeński?

Answer: w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wypracowania nowych zasad ładu kontynentalnego.

Context: Kongres wiedeński (niem. "Wiener Kongress") – konferencja międzynarodowa przedstawicieli szesnastu państw europejskich, trwająca od września 1814 roku do 9 czerwca 1815 roku w Wiedniu, zwołana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wypracowania nowych zasad ładu kontynentalnego. Kongres wiedeński, ze względu na liczne bale, które mu towarzyszyły, nazywany był ironicznie "tańczącym kongresem". == Przyczyny i wydarzenia bezpośrednio poprzedzające kongres == W wyniku trwających w Europie w latach 1798–1815 wojen napoleońskich nastąpiły bardzo znaczące zmiany terytorialne na niemal całym obszarze kontynentu. Nieudana kampania rosyjska i klęska Francuzów w bitwie pod Lipskiem spowodowały abdykację Napoleona i załamanie się ładu epoki napoleońskiej. Już 9 września 1813 roku doszło do zawarcia rosyjsko-prusko-austriackiego porozumienia w Cieplicach, którego


Question: kto był autorem hobbita?

Answer: J.R.R. Tolkien

Context: Hobbit, czyli tam i z powrotem () − powieść fantasy dla dzieci autorstwa J.R.R. Tolkiena, wydana 21 września 1937 przez firmę Allen & Unwin. Polskie wydanie ukazało się w 1960 w tłumaczeniu Maria Skibniewskiej. Opowiada o wyprawie podjętej przez krasnoludów tworzących kompanię Thorina i towarzyszącego im hobbita o nazwisku Bilbo Baggins do zajmowanej przez smoka Smauga Samotnej Góry w celu odzyskania zagarniętych skarbów i dawnej siedziby krasnoludów. Po drodze, w jaskini Golluma, Bilbo Baggins znajduje pierścień, który daje mu moc bycia niewidzialnym. Po wydaniu powieść szybko zyskała uznanie czytelników. Wydawca poprosił autora o kontynuację zdarzeń, która ostatecznie ukazała się jako "Władca Pierścieni". Zarówno "Hobbit", jak i "Władca Pierścieni" powstały pod wpływem staroskandynawskich legend, którymi zajmował się Tolkien. Analiza literaturoznawcza sugeruje,


Question: dlaczego kronos połyka swoje dzieci?

Answer: ponieważ przepowiedziano mu, że najmłodsze z dzieci pozbawi go władzy

Context: Kronos ( "krónos", łac. Saturnus) – w mitologii greckiej bóg rolnictwa, jeden z tytanów i najmłodszy syn Uranosa i Gai. Kronos uchodził za syna Uranosa i Gai. Czasem mylony z Chronosem. W obronie swych sióstr i braci pozbawił ojca władzy nad światem. Ten przeklął go, zapowiadając że i jego strąci z piedestału własne dziecko. Jego żoną była jedna z tytanid Reja. Z ich związku urodziło się sześcioro dzieci (Demeter, Hestia, Hera, Hades, Posejdon i Zeus). Ale ponieważ przepowiedziano mu, że najmłodsze z dzieci pozbawi go władzy, połykał je zaraz po urodzeniu. Rei udało się uratować najmłodszego, Zeusa, podając Kronosowi kamień owinięty w pieluszki dla dzieci (omfalos). Zeus został ukryty w grocie na Krecie. Reja zwołała nimfy, aby grały i dźwięczały


Question: kto śpiewa domy z betonu?

Answer: Martyna Jakubowicz

Context: W domach z betonu nie ma wolnej miłości – piosenka Martyny Jakubowicz z 1982 roku wydana na jej debiutanckim albumie "Maquillage" z 1983 roku. Muzykę do utworu skomponowała Martyna Jakubowicz, natomiast autorem tekstu był jej ówczesny mąż Andrzej, dziennikarz i tłumacz twórczości Boba Dylana. Do napisania tekstu skłoniła Jakubowicza podobna do przedstawionej w piosence sytuacja, która zdarzyła mu się latem 1980 roku na warszawskim osiedlu Stegny, gdzie w bloku przy ulicy Portofino 6 mieszkali wówczas Jakubowiczowie. Utwór zadebiutował w "poczekalni" 16. notowania Listy przebojów Programu Trzeciego z dnia 7 sierpnia 1982 roku i przez dwa tygodnie utrzymywał się na pierwszym miejscu Listy (notowanie 20. z dnia 4 września 1982 i notowanie 21/22 z dnia 18 września 1982). W następnym roku


Question: ile procent ma wódka?

Answer: Zawartość alkoholu etylowego w wódce wynosi nie mniej niż 37,5% obj., zwykle 40% obj.

Context: Wódka – wysokoprocentowy napój alkoholowy uzyskiwany przez zmieszanie w odpowiednich proporcjach spirytusu rektyfikowanego z wodą. Może mieć charakter czysty, bez dodatków lub smakowy. Zawartość alkoholu etylowego w wódce wynosi nie mniej niż 37,5% obj., zwykle 40% obj. Surowcami do produkcji wódek są produkty pochodzenia rolniczego, tradycyjnie zboża lub ziemniaki. W szerszym sensie, zwłaszcza historycznym, wódkami określa się napoje alkoholowe uzyskiwane na bazie destylowanego alkoholu pozyskanego z przerobu płodów rolnych. Do etapów produkcji wódki należy na ogół oczyszczenie surowców, parowanie mające na celu upłynnienie skrobi zawartej w surowcach, zacieranie, czyli rozkład skrobi do cukrów, fermentacja cukrów przeprowadzana przez drożdże, destylacja, rektyfikacja, mieszanie powstałego spirytusu z wodą, filtracja i rozlew. Wódka stanowi istotny element kultury, zwłaszcza w krajach tzw. "pasa wódki", w


Question: w jaki sposób zmarł abraham lincoln?

Answer: kilkakrotnie tracił oddech, aż w końcu zmarł o godzinie 7.22.

Context: ranny prezydent, poza lekarzami i członkami rodziny przebywali także politycy i czuwali tam całą noc. Wczesnym rankiem Abraham Lincoln kilkakrotnie tracił oddech, aż w końcu zmarł o godzinie 7.22. Kilka dni później ciało zmarłego prezydenta przewieziono do jego rodzinnego stanu Illinois specjalnym pociągiem, który często zatrzymywał się na stacjach, by tłumy zebranych ludzi mogły pożegnać Lincolna. Jego pogrzeb odbył się 4 maja w Oak Ridge Cemetery w Springfield. == Ataki na Sewarda i Johnsona == Równocześnie z zamachem na prezydenta współpracownicy Bootha mieli zamordować wiceprezydenta Johnsona i sekretarza stanu Sewarda. Tego ostatniego miał dokonać Lewis Powell – miał on nieco ułatwione zadanie, gdyż Seward leżał wówczas ranny w domu po wypadku, jaki odniósł 5 kwietnia (wypadł z powozu). Zaopatrzony w


Question: w którym roku urodził się jezus chrystus?

Answer: Jezus Chrystus urodził się pomiędzy rokiem 8 p.n.e. a 4 p.n.e., najprawdopodobniej w 5 p.n.e.

Context: Data narodzin Jezusa Chrystusa – Jezus Chrystus urodził się pomiędzy rokiem 8 p.n.e. a 4 p.n.e., najprawdopodobniej w 5 p.n.e. == Źródła == Jedyne źródła, jakie pozwalają w przybliżeniu datować narodziny Jezusa, to dwie spośród ewangelii Nowego Testamentu: Ewangelia Mateusza i Łukasza, które podają nieliczne informacje na temat narodzin Jezusa. Pozostałe ewangelie nowotestamentowe nie wspominają nic na ten temat, pozakanoniczne zaś ewangelie apokryficzne, zwłaszcza Ewangelie dzieciństwa, uważane są przez historyków za niewiarygodne jako źródła dla rekonstrukcji historycznej. Problemem, na jaki napotykają historycy badający oba źródła, są rozbieżności w przekładach poszczególnych wersji. Wedle Ewangelii Mateusza 2,1 Jezus urodził się jeszcze za życia króla Heroda, podczas gdy wedle Ewangelii Łukasza 2,1 Jezus urodził się w czasie trwania spisu ludności, kiedy władcą Syrii


Question: co upamiętnia wielki czwartek?

Answer: Wielki Czwartek w Kościele katolickim jest obchodzony jako pamiątka ustanowienia przez Chrystusa sakramentów kapłaństwa i Eucharystii podczas Ostatniej Wieczerzy.

Context: Kościele Wielki Czwartek był dniem pojednania z grzesznikami (pokutnikami). Odprawiano tego dnia trzy Msze Czwartkowe: * dla pojednania grzeszników z Kościołem, * dla poświęcenia olejów, * dla ludu. == Wielki Czwartek w Kościele rzymskokatolickim == Wielki Czwartek w Kościele katolickim jest obchodzony jako pamiątka ustanowienia przez Chrystusa sakramentów kapłaństwa i Eucharystii podczas Ostatniej Wieczerzy. W kościołach katedralnych odprawiana jest wtedy uroczysta msza sprawowana w godzinach porannych przez biskupa diecezjalnego wraz z prezbiterami. Nazywana jest ona Mszą Krzyżma, ponieważ podczas niej poświęcane są nowe oleje przeznaczone do namaszczeń: podczas chrztu, bierzmowania, sakramentu kapłaństwa oraz przy namaszczeniu chorych. W trakcie tej mszy odbywa się odnowienie przyrzeczeń kapłańskich. W kościołach parafialnych odprawiana jest tylko jedna uroczysta msza wieczorem – Msza Wieczerzy Pańskiej, która


Question: o czym informuje skala mapy?

Answer: stosunek wielkości liniowych rozmiarów modelu Ziemi, dla jakiego opracowano odwzorowanie kartograficzne danej mapy, do rzeczywistej wielkości tych rozmiarów.

Context: Skala mapy (czasem używany jest również termin "podziałka mapy") – stosunek wielkości liniowych rozmiarów modelu Ziemi, dla jakiego opracowano odwzorowanie kartograficzne danej mapy, do rzeczywistej wielkości tych rozmiarów. == Rodzaje zapisu skali na mapach == === Skale === * skala liczbowa: lub \tfrac1{700\ 000} (zapis ten przeważnie poprzedzany jest słowem „skala”), zamiast dwukropka można też użyć nieco podwyższonego unikodowego znaku U+2236 ∶ RATIO - ; * skala mianowana: 1 cm – 1 km lub 1 cm → 1 km (zapis ten przeważnie poprzedzany jest słowem „skala”); * skala polowa: 1 mm² – 1 000 000 m². === Podziałki === * podziałka liniowa *: *: jest graficznym przedstawieniem skali na mapie, często umieszcza się ją pod skalą liczbową lub mianowaną (jeżeli


Question: jakie oddziały wspomagały rycerstwo polskie i litewskie?

Answer: chorągwie złożone z Tatarów, którzy uciekli ze Złotej Ordy oraz oddziały przyprowadzone przez Lingwena z Republiki Nowogrodu oraz z Republiki Pskowskiej.

Context: polscy (Hospodarstwo Mołdawskie, księstwo mazowieckie, księstwo płockie, księstwo bełskie, Podole). Spośród tych wojsk szczególnie wyróżniła się Chorągiew Białego Niedźwiedzia z Chełma, która miała znaczący udział w bitwie (została za to wyróżniona przez Króla Polski Władysława Jagiełłę, który ufundował kościół pw. Rozesłania Apostołów w tym mieście). Litwa przysłała 40 chorągwi, które składały się z oddziałów litewskich i lenników litewskich na Rusi. W ramach wojsk litewskich walczyły także chorągwie złożone z Tatarów, którzy uciekli ze Złotej Ordy oraz oddziały przyprowadzone przez Lingwena z Republiki Nowogrodu oraz z Republiki Pskowskiej. Wśród uczestników tej bitwy, po stronie Królestwa wymieniani są m.in. rycerze: Zyndram z Maszkowic, oboźny wojsk polskich i dowódca wielkiej chorągwi ziemi krakowskiej, Marcin z Wrocimowic, chorąży chorągwi ziemi krakowskiej, Zawisza Czarny i


Question: z jakim krajem polska ma najkrótszą granicę lądową?

Answer: z Litwą

Context: Granice Polski – pod względem powierzchni (312 679 km²) Polska zajmuje 9. miejsce wśród 48 państw Europy. Graniczy z 7 krajami: Niemcami na zachodzie, Słowacją i Czechami na południu, Rosją i Litwą na północy, Białorusią i Ukrainą na wschodzie. Na północy granica państwa przebiega wzdłuż wybrzeża Morza Bałtyckiego. Razem granice Polski wynoszą 3511 km. == Długość granic Polski == Długość granic: * Ogółem – 3511 km * z Czechami – 796 km * ze Słowacją – 541 km * z Ukrainą – 535 km * z Niemcami – 467 km * z Białorusią – 418 km * z Rosją – 210 km * z Litwą – 104 km * morska – 440 km (jest to długość odcinków rozgraniczających obszar morza


Question: jak brzmi pełna nazwa zakonu jezuitów?

Answer: Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. "Societas Jesu")

Context: Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. "Societas Jesu"), jezuici – męski papieski zakon apostolski założony przez Ignacego Loyolę. Cechą charakterystyczną jego charyzmatu jest dyspozycyjność do służenia papieżowi we wszelkich możliwych dziedzinach, a zwłaszcza w zadaniach najtrudniejszych; w związku z tym nie ma ściśle ustalonego zakresu działania, gdyż wyznaczają go "znaki czasu". Dało Kościołowi 1 papieża, 47 kardynałów, 5 patriarchów, 88 arcybiskupów i 269 biskupów oraz 50 świętych i 180 błogosławionych. == Główne elementy charyzmatu == Od początku istnienia jezuitów podstawowymi zasadami odróżniającymi ich od innych zakonów były: * akcentowanie posłuszeństwa wobec papieża i przełożonych. Jak pisał Ignacy Loyola w "Ćwiczeniach duchownych" w ramach "Reguł o trzymaniu z Kościołem": "Trzeba być zawsze gotowym wierzyć, że to, co ja widzę jako białe, jest czarne,


Question: gdzie występują ryjówka etruska?

Answer: w Południowej Europie, południowej Azji i północnej Afryce.

Context: Ryjówek etruski, ryjówka etruska ("Suncus etruscus") – gatunek owadożernego ssaka z rodziny ryjówkowatych. == Nazewnictwo == W polskiej literaturze zoologicznej gatunek ten oznaczany był nazwą „ryjówka etruska”. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” nazwę „ryjówka” zarezerwowano dla rodzaju "Sorex". Dlatego też gatunkowi "S. etruscus" nadano nową nazwę „ryjówek etruski”. == Występowanie == Występuje w Południowej Europie, południowej Azji i północnej Afryce. == Wygląd == Małe, ruchliwe zwierzę z długim, wąskim i gładkim ryjkiem. Długość głowy i tułowia od 35 do 48 mm, ogona od 24 do 29 mm. Masa ciała 1,3-2 g. Jest najmniejszym ze znanych żyjących obecnie ssaków. Długi ogon jest pokryty pojedynczymi dłuższymi szczeciniastymi włoskami. Zęby


Question: gdzie rosja graniczy z polską?

Answer: Z obwodem kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej graniczą polskie województwa: warmińsko-mazurskie i pomorskie, a także w jednym miejscu podlaskie.

Context: Granica polsko-rosyjska – granica między Rzeczpospolitą Polską a Federacją Rosyjską (dokładniej jej obwodem kaliningradzkim), wyodrębniana od momentu rozwiązania Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, tj. od 26 grudnia 1991 roku. Z obwodem kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej graniczą polskie województwa: warmińsko-mazurskie i pomorskie, a także w jednym miejscu podlaskie. == Kształtowanie się granicy == Do 1991 roku obecna polska granica z Rosją stanowiła część granicy z ZSRR i miała identyczny przebieg. Granica polsko-rosyjska jest zarazem zewnętrzną granicą Unii Europejskiej. Granica powstała na skutek odebrania Niemcom terenów na wschód od Odry i Nysy Łużyckiej i podziału Prus Wschodnich między PRL i ZSRR, jednak pierwsze pretensje do ziem Prus Wschodnich Polska zgłosiła w listopadzie 1939 roku, kiedy polski rząd emigracyjny poinformował zachodnich sojuszników o swoich roszczeniach


Question: jaki aktor grał harrego pottera?

Answer: Daniel Jacob Radcliffe

Context: Daniel Jacob Radcliffe (ur. 23 lipca 1989 w Londynie) – brytyjski aktor, który zyskał światową sławę, grając tytułową postać w serii filmów o Harrym Potterze. Jako jedenastolatek został obsadzony w pierwszym filmie o przygodach Harry’ego Pottera. W latach 2001–2011 zagrał we wszystkich ośmiu filmach z serii razem z Emmą Watson i Rupertem Grintem. == Życiorys == === Wczesne lata === Urodził się w Fulham. Jego ojciec wychował się w Banbridge, w hrabstwie Down, w Irlandii Północnej, w rodzinie protestanckiej. Uczęszczał do City of London School i Sussex House School. === Kariera === Pierwszy raz wziął udział w castingu w wieku ośmiu lat, starając się o rolę w filmie "Oliver Twist" (1997). Debiutował dwa lata później, w wieku dziesięciu lat, rolą


Question: w którym roku zatonął brytanik?

Answer: 21 listopada 1916 roku

Context: 11 października 1916 roku. Piąty, przedostatni, rejs zaczął się w Southampton 20 października 1916 roku. . W ostatni rejs wypłynął 12 listopada 1916 roku z Southampton do Lemnos. 15 listopada minął Cieśninę Gibraltarską, a 17 listopada dotarł do Neapolu. Zła pogoda zatrzymała statek w tym mieście do 19 listopada; później wyruszył do Grecji. 21 listopada 1916 roku o 8:12 rano w swoim szóstym rejsie po Morzu Egejskim „Britannic” wpadł na minę postawioną przez niemiecki okręt podwodny SM U-73 i zatonął w ciągu 55 minut. Kapitan Charles Alfred Bartlett uruchomił silniki w próbie dotarcia na plażę. Gdy dziób statku wbił się w dno, „Britannic” przechylił się na sterburtę i odłamał się od dziobu. Wrak osiadł na dnie o 9:07. Jego pozycja


Question: kim był walter white?

Answer: nauczycielem chemii, który po tym, jak dowiaduje się, że ma raka, postanawia produkować metamfetaminę, by zostawić pieniądze rodzinie po swojej śmierci.

Context: Walter Hartwell White Sr., Walt White, pseud. Heisenberg (ur. 7 września 1958, zm. 7 września 2010) – postać fikcyjna, główny bohater amerykańskiego serialu "Breaking Bad". Postać została stworzona przez Vince’a Gilligana i grana była przez Bryana Cranstona. Walter White jest nauczycielem chemii, który po tym, jak dowiaduje się, że ma raka, postanawia produkować metamfetaminę, by zostawić pieniądze rodzinie po swojej śmierci. Przewodnim tematem serialu była przemiana głównego bohatera ze zwykłej osoby w niebezpiecznego złoczyńcę. Postać ta jest uważana za jedną z najlepszych w historii telewizji. == Życiorys == Walter studiował chemię na California Institute of Technology. Po studiach razem ze swoim przyjacielem, Elliotem Schwartzem założyli firmę Gray Matter Technologies. W tym czasie Walter był w związku z Gretchen. Jednak wkrótce


Question: skąd pochodzi słowo zamek?

Answer: Polska nazwa „zamek” pochodzi od "zamykania drogi" lub „zamknięcie”.

Context: Zamek – zespół elementów warownych i budynków mieszkalnych powiązanych w zamknięty obwód obronny, powstały w ustroju feudalnym jako ośrodek władzy książęcej, siedziba możnowładcy, siedziba rycerza lub placówka militarna. Zasadniczą cechę takiego zespołu stanowi zamknięty obwód obronny początkowo w postaci wałów lub konstrukcji drewniano-ziemnej, a w następnych okresach murowany. Prof. Janusz Bogdanowski zaproponował następującą definicję: zamek to samodzielne dzieło obronne o zabudowie zwartej, powstałe w okresie średniowiecza, łączące dominującą funkcję obronną z mieszkalną i gospodarczą. Zamek przystosowany był do obrony zamkniętym obwodem obronnym. Polska nazwa „zamek” pochodzi od "zamykania drogi" lub „zamknięcie”. Pojawiła się w pierwszej połowie XIV wieku i zastępowano nią nazwy łacińskie "castrum", "castellum" i "arx". == Historia zamków w Polsce == === Początki === Na przełomie XII i


Question: kto stworzył excela?

Answer: Charles Simonyi

Context: Charles Simonyi (ur. 10 września 1948 w Budapeszcie na Węgrzech) – przedsiębiorca amerykański pochodzenia węgierskiego (obywatelstwo otrzymał w 1982). Właściciel firmy Intentional Software, były pracownik Microsoftu, twórca takich programów jak Word czy Excel. W kwietniu 2007 został piątym kosmicznym turystą. Posiada licencję pilota samolotów odrzutowych i śmigłowców. W powietrzu spędził ponad 2000 godzin. W 1966 opuścił Węgry i wyjechał do Danii, gdzie pracował jako programista w jednej z firm w Kopenhadze. Dwa lata później udał się do USA. Licencjat z matematyki technicznej oraz budowy maszyn uzyskał w 1972 po ukończeniu Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Po studiach rozpoczął pracę w Xerox Palo Alto Research Center (PARC). Na Uniwersytecie Stanforda w 1976 otrzymał doktorat z informatyki. W 1981 rozpoczął pracę w firmie


Question: kiedy urodziła się elżbieta ii?

Answer: 21 kwietnia 1926

Context: Elżbieta II (; ur. 21 kwietnia 1926 w Londynie, zm. 8 września 2022 w Balmoral) – królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dynastii Windsorów od 6 lutego 1952 (koronowana 2 czerwca 1953) do 8 września 2022. Jej panowanie, które trwało 70 lat i 214 dni, czyni ją najdłużej panującym ze wszystkich brytyjskich monarchów i najdłużej panującą w historii kobietę – głowę państwa. Elżbieta urodziła się w Mayfair w Londynie jako pierwsze dziecko księcia i księżnej Yorku (późniejszego króla Jerzego VI i królowej Elżbiety). Jej ojciec wstąpił na tron w 1936 r. po abdykacji swojego brata, króla Edwarda VIII, czyniąc Elżbietę pretendentką do tronu. Kształciła się prywatnie w domu i zaczęła podejmować obowiązki publiczne podczas II wojny światowej,


Question: kiedy maradona zmarł?

Answer: Zmarł 25 listopada 2020 roku

Context: połowie listopada Maradona wypisał się ze szpitala na własne życzenie i wrócił do rodzinnego domu. Zmarł 25 listopada 2020 roku w godzinach porannych na skutek ataku serca. Po jego śmierci w Pałacu Prezydenckim w Buenos Aires wystawiono trumnę z ciałem legendarnego piłkarza. Ostatnie pożegnanie nastąpiło 26 listopada 2020 na cmentarzu Jardín de Bella Vista w okolicy Buenos Aires. == Życie prywatne == Jego bracia Hugo i Raúl również byli piłkarzami. Jego synem jest włoski piłkarz i zawodnik piłki plażowej Diego Sinagra. Maradona został teściem piłkarza Sergio Agüero. Był silnym zwolennikiem polityki lewicowej. Wielokrotnie udzielał poparcia południowoamerykańskim politykom, m.in. Fidelowi Castro czy też Hugo Chávezowi. W jednym z wywiadów przyznał, że nienawidzi wszystkiego, co amerykańskie. Wyrażał podziw wobec rewolucjonisty Che, na


Question: kiedy zatonął heweliusz?

Answer: 14 stycznia 1993

Context: Katastrofa promu Jan Heweliusz – zatonięcie polskiego promu MF Jan Heweliusz, które miało miejsce 14 stycznia 1993 w godzinach wczesnorannych na Morzu Bałtyckim u wybrzeży niemieckiej wyspy Rugia. Prom MF Jan Heweliusz zatonął w czasie rejsu ze Świnoujścia do Ystad podczas bardzo silnego sztormu o sile 12 stopni w skali Beauforta. Przechył statku rozpoczął się ok. godz. 4:10. O godzinie 4:36 wzrósł on do 35° oraz doszło do odpadania ładunków od pokładów; ostatecznie prom obrócił się do góry dnem o godz. 5:12. == Przed katastrofą == 10 stycznia 1993 roku, podczas cumowania w Ystad, „Jan Heweliusz” uszkodził furtę rufową. Awaria nie została zgłoszona organom administracji morskiej i armator promu – Euroafrica – zdecydował, że naprawa będzie odbywała się na raty


Question: kto pomógł nieść krzyż jezusowi?

Answer: Szymon z Cyreny

Context: Jezus upada pod krzyżem po raz pierwszy. # Pan Jezus spotyka swoją Matkę. #Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi. #Święta Weronika ociera twarz Pana Jezusa. # Pan Jezus upada pod krzyżem po raz drugi. # Pan Jezus pociesza płaczące niewiasty. # Pan Jezus upada pod krzyżem po raz trzeci. # Pan Jezus z szat obnażony. # Pan Jezus przybity do krzyża. #Pan Jezus umiera na krzyżu. # Pan Jezus zdjęty z krzyża. # Pan Jezus złożony do grobu. Następnie uczestnicy nabożeństwa klękają i na wezwanie prowadzącego: "Kłaniamy Ci się, Panie Jezu Chryste, i błogosławimy Tobie" odpowiadają: "Żeś przez Krzyż i Mękę swoją świat odkupić raczył," albo: "Żeś przez Krzyż swój święty świat odkupić raczył". Następuje rozważanie danej stacji. Po


Question: do czego służyła włócznia?

Answer: włócznia mogła służyć do miotania na odległość ("broń rzutna") lub do walki wręcz.

Context: Włócznia – ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej. Polska nazwa tego rodzaju broni wywodzi się od zwyczaju troczenia jej do łęku siodła końskiego w taki sposób, że zwisając w dół często wlokła się po ziemi. W zależności od ciężaru, rozmiarów, kształtu i rodzaju ostrego zakończenia (grotu), włócznia mogła służyć do miotania na odległość ("broń rzutna") lub do walki wręcz. W związku z uniwersalnością i powszechnością tego rodzaju broni trudno jest jednoznacznie ustalić jej pochodzenie. Włócznia jest jednym z najstarszych (obok maczugi i łuku) rodzajów broni, zarówno myśliwskiej, jak i wojennej. Włócznie spotykamy niemal we wszystkich armiach świata, od zarania dziejów, aż po czasy nowożytne. W związku z tą powszechnością i rozmaitością trudno jest również dokonać jej klasyfikacji. Przyjmując jako kryteria


Question: kto zabił lennona?

Answer: Chapman zastrzelił Johna Lennona

Context: 1980 Chapman zastrzelił Johna Lennona przed wejściem do jego rezydencji The Dakota na Manhattanie w Nowym Jorku. Chapman miał przy sobie kopię "Buszującego w zbożu". Wcześniej tego dnia Chapman wymienił uścisk dłoni z Lennonem i poprosił go o autograf na swojej świeżo kupionej kopii albumu "Double Fantasy". Lennon spełnił jego prośbę. Po tym zdarzeniu Chapman czekał w pobliżu The Dakota przez cały dzień na powrót Lennona; oddał pięć strzałów, z czego cztery trafiły muzyka. Zeznał, że już raz wcześniej przyjechał do Nowego Jorku, by zabić Lennona, jednak wtedy na miejscu zrezygnował z tego zamiaru. === Proces === Chapman został oskarżony o zabójstwo drugiego stopnia i uznany za winnego czynu. Spodziewano się, że będzie chciał bronić się niepoczytalnością, lecz przyznał się


Question: czyim patronem jest stanisław kostka?

Answer: ministrantów, polskich dzieci i młodzieży, stowarzyszenia pod nazwą Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży oraz święty Kościoła katolickiego.

Context: Stanisław Kostka herbu Dąbrowa (ur. 28 października 1550 w Rostkowie, zm. 15 sierpnia 1568 w Rzymie) – polski jezuita, jeden z katolickich patronów Polski, a ponadto patron ministrantów, polskich dzieci i młodzieży, stowarzyszenia pod nazwą Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży oraz święty Kościoła katolickiego. == Źródła historyczne == Pierwszą genealogię rodu Kostków napisał jego brat Paweł Kostka, ale nie dochowała się ona do naszych czasów. Ze źródła tego korzystali jego następni biografowie. Jezuita o. Andrzej Duryewski SJ wydał w 1702 w Krakowie historię rodziny Kostków oraz rodzin z nimi spokrewnionymi w dziele zatytułowanym "Pamiątka niezeszła Ivz zeszłego domv, Iasnie Wielmoznych Panow na Rostkowie i Sztembergv Kostkow. ábo o niéktorych, z-tej fámiliey, płci oboiey, Zacnych Lvdziach Memoryał Krotki". Bardzo ważnym dokumentem źródłowym są


Question: kto prowadził podwieczorek przy mikrofonie?

Answer: Stałymi konferansjerami byli Zenon Wiktorczyk i Mieczysław Pawlikowski. Prowadzili ten program w różnych okresach także: Jan Pietrzak, Tadeusz Ross, Lucjan Kydryński i Eryk Lipiński, a przed wojną Kazimierz Rudzki.

Context: Podwieczorek przy mikrofonie – audycja radiowa istniejąca od 1936, nadawana regularnie w Programie I Polskiego Radia w latach 1958–1989. Twórcami "Podwieczorku" byli poeta Roman Sadowski i satyryk Jerzy Baranowski. Obecnie (2019) wybrane skecze i fragmenty audycji emitowane są w niedzielne przedpołudnia, w ramach programu „Czas Pogody” Zbigniewa Krajewskiego w Programie I oraz w „Powtórce z Rozrywki” Programu III Polskiego Radia. == Historia == Początki "Podwieczorku" przypadają na rok 1936. Był to w założeniach program estradowy przystosowany do specyfiki radiowej. Wśród występujących w audycji byli soliści Witold Conti i Wilhelm Korabiowski. Stałymi konferansjerami byli Zenon Wiktorczyk i Mieczysław Pawlikowski. Prowadzili ten program w różnych okresach także: Jan Pietrzak, Tadeusz Ross, Lucjan Kydryński i Eryk Lipiński, a przed wojną Kazimierz Rudzki. Oprawę


Question: kto to naukowiec?

Answer: Naukowiec, uczony – osoba pracująca naukowo, ekspert w pewnej dziedzinie nauki, stosujący w prowadzonych przez siebie badaniach odpowiednie metody naukowe, osoba „poszukująca odpowiedzi na pytania, na które dotychczas nikt nie odpowiedział, za pomocą metod umożliwiających udowodnienie odpowiedzi”.

Context: Naukowiec, uczony – osoba pracująca naukowo, ekspert w pewnej dziedzinie nauki, stosujący w prowadzonych przez siebie badaniach odpowiednie metody naukowe, osoba „poszukująca odpowiedzi na pytania, na które dotychczas nikt nie odpowiedział, za pomocą metod umożliwiających udowodnienie odpowiedzi”. Zawód naukowca charakteryzuje się „wnikliwością w rozróżnianiu rzeczy na pozór jednakowych, zdolnością kojarzenia rzeczy na pozór ze sobą nie związanych oraz krytycyzmem w rozpoznawaniu prawd i fałszów mających pozory prawd. Zamiłowanie towarzyszące takiemu talentowi przejawia się jako pasja badawcza, na którą składają się niepokój wobec niewiadomego oraz pragnienie uzyskania najtrafniejszych odpowiedzi i najracjonalniejszych rozwiązań”. Pasji badawczej nie można zamówić, zaplanować czy nakazać. Jest stanem psychicznym, który nie opuszcza naukowca w żadnej godzinie (stąd stereotypowe wyobrażenia uczonego robiącego, pod wpływem nagłego impulsu, notatki na


Question: kto jest na pomniku przed pałacem prezydenckim?

Answer: księcia Józefa Poniatowskiego

Context: Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego – pomnik konny znajdujący się w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście przed Pałacem Prezydenckim. Pomnik przedstawia księcia Józefa Poniatowskiego siedzącego na koniu i trzymającego w prawym ręku miecz. Rzeźba dłuta Bertela Thorvaldsena była wzorowana na pomniku Marka Aureliusza na Kapitolu w Rzymie. == Historia == Zbiórkę pieniędzy na pomnik rozpoczęto na początku 1814, kilka miesięcy po śmierci księcia w bitwie pod Lipskiem. Zgodę na postawienie monumentu w Warszawie uzyskała u cara Aleksandra I Anna z Tyszkiewiczów Potocka. Na czele Komitetu Budowy stanął Adam Jerzy Czartoryski. Monument został zamówiony w 1818 u mieszkającego w Rzymie duńskiego rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena. Ostateczną umowę podpisano w lipcu 1820 podczas wizyty Thorvaldsena w Warszawie. Pierwotną lokalizacją pomnika był plac Krasińskich, jednak


Question: kto podpisał traktat wersalski?

Answer: Niemcy, mocarstwa Ententy, państwa sprzymierzone i stowarzyszone.

Context: Traktat wersalski – główny traktat pokojowy kończący I wojnę światową, podpisany 28 czerwca 1919 roku przez Niemcy, mocarstwa Ententy, państwa sprzymierzone i stowarzyszone. Dokumenty ratyfikacji złożono 10 stycznia 1920 r. w Paryżu i z tą datą wszedł w życie. Traktat ustalił wiele granic międzypaństwowych w Europie oraz wprowadził nowy ład polityczny. Traktat wersalski został zawarty podczas paryskiej konferencji pokojowej, trwającej od 18 stycznia 1919 roku do 21 stycznia 1920 r. Brało w niej udział 27 zwycięskich państw. Polska była reprezentowana przez Ignacego Paderewskiego i Romana Dmowskiego. Państwa pokonane w I wojnie światowej (Niemcy, Austro-Węgry, Imperium Osmańskie, Bułgaria) nie zostały dopuszczone do konferencji, a jedynie przedstawiono im traktaty do podpisania. Rosja Sowiecka również nie została zaproszona, gdyż mocarstwa Ententy nie uznawały


Question: w jakich serialach grał finn wolfhard?

Answer: Od 2016 roku wciela się w rolę Mike’a Wheelera w serialu "Stranger Things".

Context: Finn Wolfhard (ur. 23 grudnia 2002 w Vancouver) – kanadyjski aktor telewizyjny, filmowy i dubbingowy, muzyk, scenarzysta oraz reżyser. Od 2016 roku wciela się w rolę Mike’a Wheelera w serialu "Stranger Things". Grał również Richiego w pierwszej i drugiej części filmowej adaptacji książki Stephena Kinga "To". Zagrał młodego Borisa w ekranizacji książki Donny Tartt "Szczygieł" (2019), Milesa w filmie Florii Sigismondi "Guwernantka" (2020) oraz Trevora w filmie Jasona Reitmana "Pogromcy duchów. Dziedzictwo". W 2020 roku zadebiutował jako reżyser i scenarzysta krótkometrażowym filmem "Night Shifts". Od 2017 roku do listopada 2019 roku był wokalistą i gitarzystą indierockowego zespołu Calpurnia. Obecnie jest członkiem zespołu The Aubreys. == Biografia == === Wczesne lata === Wolfhard urodził się 23 grudnia 2002 roku w Vancouver


Question: na jakim półwyspie leżą indie?

Answer: Półwysep Indyjski

Context: Półwysep Indyjski – trójkątny półwysep w Azji Południowej, wcinający się w Ocean Indyjski – od zachodu oblewa go Morze Arabskie, a od wschodu – Zatoka Bengalska. Od północy ograniczony jest nizinami Indusu i Gangesu, na południu łączy się, częściowo podwodnym, Mostem Adama z Cejlonem. Zajmuje powierzchnię blisko 2,1 mln km2, czyli około 2/3 terytorium Indii. Długość maksymalna 2000 km, szerokość maksymalna 1700 km. Krawędzie niskie i słabo rozczłonkowane. Wnętrze półwyspu zajmuje rozległa i sfałdowana wyżyna Dekan, opadająca stromo ku wąskim, nadbrzeżnym nizinom.


Question: kto wciela się w główną bohaterkę w komedii patryka vegi ciacho?

Answer: Marta Żmuda Trzebiatowska

Context: Ciacho – polska komedia w reżyserii Patryka Vegi, której premiera odbyła się na początku 2010. Zdjęcia trwały 27 dni i zakończyły się w sierpniu 2009. W przeciągu 31 dni wyświetlania w polskich kinach wpływy ze sprzedaży biletów osiągnęły wielkość 15 539 950 zł. == Fabuła == Basia (Marta Żmuda Trzebiatowska) pracuje jako podkomisarz w Centralnym Biurze Śledczym. Jest szaleńczo zakochana w swoim szefie – inspektorze Janie Kępskim (Tomasz Kot), jednym z największych autorytetów w polskiej policji. Tymczasem dochodzi do napadu na transport kokainy. Podczas akcji ceniony oficer Kępski ujawnia swoje prawdziwe oblicze. Towarzysząca mu Basia zostaje aresztowana pod zarzutem współpracy z organizacją przestępczą oraz zabójstwa dwóch gangsterów i policjanta na służbie. Obciążające dziewczynę zeznania składa gangster o pseudonimie „Ciasny Wiesiek”


Question: kiedy zaginela madeleine?

Answer: wieczorem, w czwartek 3 maja 2007.

Context: Zaginięcie Madeleine McCann – zaginięcie córki małżeństwa lekarzy Kate i Gerry’ego McCann, Madeleine, 3 maja 2007 roku. Zaginięcie wywołało szereg kontrowersji. == Madeleine McCann == Madeleine Beth McCann urodziła się 12 maja 2003 w angielskim Leicester. Była najstarszą córką małżeństwa lekarzy Kate i Gerry’ego McCann. Madeleine zniknęła z mieszkania na parterze budynku, w którym zakwaterowano wczasowiczów z ośrodka wypoczynkowego Mark Warner, znajdującego się w miejscowości Praia da Luz w portugalskim regionie Algarve wieczorem, w czwartek 3 maja 2007. Z zeznań jej rodziców wynika, że zostawili ją w pokoju hotelowym około godziny 19:30 czasu lokalnego i udali się na kolację w towarzystwie przyjaciół. Rodzice twierdzą, że podczas trwania posiłku córka była przez nich wymiennie odwiedzana. Matka Madeleine zeznała, że podczas odwiedzin


Question: jakie święta obchodzą w szwecji?

Answer: Boże Narodzenie

Context: Boże Narodzenie w Szwecji – święto Narodzenia Pańskiego, które na gruncie szwedzkim stanowi połączenie tradycji z różnych epok, począwszy od zwyczajów wywodzących się z pradawnego święta pogańskiego jul poprzez tradycje chrześcijańskie (w tym luterańskie) do tradycji nowszych, zarówno rodzimych i obcych. W czasach współczesnych jego obchody zostały częściowo spłycone, zlaicyzowane i skomercjalizowane, a ich element religijny zszedł, w porównaniu z ubiegłymi stuleciami, na dalszy plan. W domach zbliżające się święta zwiastują świeczniki adwentowe i dziecięce „bożonarodzeniowe” kalendarze, a w witrynach sklepów i nad ulicami – bożonarodzeniowe dekoracje. Tuż przed Bożym Narodzeniem mieszkania są przystrajane świątecznymi dekoracjami (świece, bieżniki, makatki, krasnale, anioły, domki z pierniczków). Na drzwiach wejściowych są często wieszane zielone wianki z gałązek borówkowych lub sosnowych. Osobliwością krajów skandynawskich


Question: jaki obszar zajmuje donbas?

Answer: Ma powierzchnię około 60 tysięcy km²

Context: Donieckie Zagłębie Węglowe (ukr. Донецький вугільний басейн, trb. "Donećkyj wuhilnyj basejn"; ros. Доне́цкий каменноу́гольный бассе́йн, trb. "Donieckij kamiennougolnyj bassjejn"), w skrócie Donbas (ukr. Донбас, ros. Донбасс) – okręg przemysłowy we wschodniej Ukrainie (obwód doniecki i ługański) i w południowo-zachodniej Rosji (obwód rostowski). Donbas jest drugim (po Kijowie) co do gęstości zaludnienia regionem Ukrainy. == Lokalizacja == Leży nad Dońcem, w krainie geograficznej o licznych tradycjach historycznych i kulturowych. Region obejmuje także Szachtyńskie Zagłębie Węglowe. Region jest bogaty w złoża węgla kamiennego (koksowego i antracytu), rtęci i soli kamiennej. Ma powierzchnię około 60 tysięcy km², z zasobami sięgającymi do głębokości 1800 m. Głównymi miastami Donbasu są: Donieck (nieoficjalna stolica), Ługańsk, Makiejewka, Gorłówka, Kramatorsk, Ałczewsk, Lisiczańsk, Chrustalnyj, Jenakijewe, Kadyjewka, Konstantynówka. == Przemysł


Question: co to frakcja?

Answer: część mieszaniny wyodrębniana w procesie rozdzielania (np. rektyfikacji, destylacji, chromatografii, odwirowywania, rekrystalizacji, wymrażania).

Context: Frakcja – część mieszaniny wyodrębniana w procesie rozdzielania (np. rektyfikacji, destylacji, chromatografii, odwirowywania, rekrystalizacji, wymrażania). Rozdział mieszaniny na frakcje jest możliwy dzięki zróżnicowaniu właściwości fizycznych jej składników. W przypadku destylacji frakcją jest część destylatu zebrana w danym przedziale temperatury wrzenia.


Question: kim był steve jobs?

Answer: jeden z trzech założycieli, były prezes i przewodniczący rady dyrektorów Apple Inc.

Context: Steven Paul Jobs (ur. 24 lutego 1955 w San Francisco, zm. 5 października 2011 w Palo Alto) – jeden z trzech założycieli, były prezes i przewodniczący rady dyrektorów Apple Inc. Był jedną z pierwszych osób, która zauważyła potencjał tkwiący w wynalazku laboratoriów przedsiębiorstwa Xerox, czyli środowisku graficznym i myszy komputerowej, dzięki czemu sukces odniosły później komputery Macintosh oraz ich graficzny system operacyjny Mac OS. Jobs był twórcą przedsiębiorstwa NeXT Inc. (zostało przejęte przez Apple Computer Inc, obecnie Apple Inc.). == Życiorys == === Dzieciństwo i edukacja === Jego ojciec Abdul Fattah Jandali (Abdulfattah John Jandali) urodził się w syryjskim mieście Hims. Studiował na Uniwersytecie Amerykańskim w Bejrucie, następnie wyjechał do Stanów Zjednoczonych, aby kontynuować naukę. Tam poznał Joanne Carole Schieble.


Question: ile odbić w siatkówce?

Answer: drużyna może piłkę odbić maksymalnie 3 razy (nie licząc dotknięcia piłki przez blok)

Context: może odbić piłki dwa razy z rzędu (z wyjątkiem pierwszego odbicia następującego po bloku, oraz pierwszej piłki przy odbiorze ataku – warunek: kilka odbić musi być w jednej akcji), a drużyna może piłkę odbić maksymalnie 3 razy (nie licząc dotknięcia piłki przez blok), zanim przebije ją na stronę przeciwnika. Piłka przebijana na stronę przeciwnika musi przelecieć nad siatką w przestrzeni ograniczonej: od dołu – górną krawędzią siatki, na bokach – przez antenki i ich umowne przedłużenie w górę, od góry przez sufit sali. Punkt przyznaje się za każdą wygraną akcję – tj. wtedy, gdy piłka upadnie na boisko przeciwnika, kiedy przeciwny zespół popełni błąd lub zostanie ukarany karą (druga żółta kartka). W przeciwieństwie do większości gier zespołowych, czas gry nie


Question: gdzie mieszkają nosorożce?

Answer: Zamieszkują sawanny i zarośla Afryki i Azji Południowo-Wschodniej.

Context: Nosorożcowate, nosorożce (Rhinocerotidae) – rodzina dużych ssaków z rzędu nieparzystokopytnych (Perissodactyla). == Zasięg występowania == Rodzina obejmuje gatunki występujące w Afryce i Azji. == Charakterystyka == Ciało koloru siwego, masywne, ciężkie, okryte grubą skórą, prawie całkowicie pozbawioną włosów, kończyny słupowate, trójpalczaste, zakończone kopytami. W okolicy nosowej jedno lub dwa rogowe wyrośla, pierwsze osadzone na kości nosowej, drugie (jeśli występuje) na kości czołowej. Oczy i uszy małe. Skóra bez gruczołów łojowych i potowych, podzielona na twarde płyty. Tryb życia głównie nocny. Żyją głównie samotnie, rzadziej parami lub rodzinami (samica z młodzieżą). Samica po 13-16-miesięcznej ciąży rodzi 1 młode co 3-4 lata. Zamieszkują sawanny i zarośla Afryki i Azji Południowo-Wschodniej. W XIX wieku nosorożce zaliczano do rzędu gruboskórych, wraz ze słoniami i


Question: kto założył pierwszy uniwersytet w polsce?

Answer: Kazimierza III Wielkiego

Context: Uniwersytet w Montpellier (1289 r.) Na wzór Uniwersytetu Paryskiego zorganizowano pierwszy w Europie Środkowej uniwersytet, który powstał 1348 w Pradze z inicjatywy króla Czech Karola IV Luksemburskiego i nosi teraz jego imię (Uniwersytet Karola w Pradze). Był to też pierwszy uniwersytet na terytorium Cesarstwa. Obok Uniwersytetu Karola jedną z najstarszych uczelni w Europie jest pierwszy w Polsce uniwersytet, Uniwersytet Jagielloński, założony przez Kazimierza III Wielkiego w 1364 w Krakowie. Istniejące uniwersytety niekiedy zwalczały wysiłki miast dążących do otwarcia nowych uniwersytetów, postrzegając to jako konkurencję. Np. w 1505 Aleksander Jagiellończyk, pod wpływem rajców Krakowa zablokował zaawansowany proces otwierania uniwersytetu we Wrocławiu. == Średniowieczny model uniwersytetu == === Trzy modele uniwersytetu === Pierwsze uniwersytety były wzorem dla powstających później uczelni. W okresie


Question: kto koronował elżbieta ii?

Answer: arcybiskupa Canterbury

Context: Koronacja Elżbiety II – ceremonia koronacyjna królowej Elżbiety II z dynastii Windsorów. Odbyła się 2 czerwca 1953 roku w Opactwie Westminsterskim w Londynie. Elżbieta II wstąpiła na tron w wieku 25 lat po śmierci swojego ojca, Jerzego VI (6 lutego 1952); wkrótce potem została ogłoszona królową. W uroczystości, która odbyła się w St. James’s Palace, wzięli udział m.in. członkowie Tajnej Rady Wielkiej Brytanii i lord mer Londynu. Dało to również komisjom planistycznym odpowiednio długi czas na przygotowanie się do ceremonii. Podczas nabożeństwa Elżbieta złożyła przysięgę, została namaszczona krzyżmem przez arcybiskupa Canterbury, ubrana w szaty, przekazano jej również insygnia królewskie (berło i jabłko) oraz koronowano na królową Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii, Nowej Zelandii, Związku Południowej Afryki, Pakistanu i Cejlonu (obecnie Sri


Question: kim byli rodzice alka?

Answer: inżyniera technologa Aleksego Dawidowskiego i inżynier chemik Janiny z Sagatowskich

Context: Maciej Aleksy Dawidowski, ps. „Alek”, „Glizda”, „Kopernicki”, „Koziorożec” (ur. 3 listopada 1920 w Drohobyczu, zm. 30 marca 1943 w Warszawie) – instruktor harcerski, podharcmistrz, członek Szarych Szeregów i Grup Szturmowych, jeden z bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec". == Młodość == Urodził się 3 listopada 1920 w Drohobyczu jako syn inżyniera technologa Aleksego Dawidowskiego i inżynier chemik Janiny z Sagatowskich. W 1929 jego ojciec podjął pracę na stanowisku dyrektora administracyjnego w Państwowej Fabryce Karabinów przy ul. Dworskiej 29/31 (obecnie ul. Kasprzaka) na warszawskiej Woli. Uczęszczał do koedukacyjnej Prywatnej Szkoły Powszechnej Zofii Szadebergowej przy ul. Hożej 48. W maju 1939 zdał w „Batorym” maturę. W 1933 dołączył do 23 Warszawskiej Drużyny Harcerzy im. Bolesława Chrobrego (23 WDH), od koloru chust