Question: jakie słowa nie są przekleństwami?

Answer: „jasny gwint”, „a niech to”, „Jezus Maria”.

Context: wyzwiska i wulgaryzmy == Na dosadność języka składają się przekleństwa, wyzwiska oraz wulgaryzmy i nie są to pojęcia jednoznaczne. Według językoznawcy Macieja Grochowskiego przekleństwa służą do kanalizowania emocji, są puste, nie niosą za sobą znaczenia i jako takie nie służą przekazywaniu informacji. Służą głównie do informowania o stanie emocjonalnym mówiącego. Mogą, ale nie muszą być wulgarne, np. „jasny gwint”, „a niech to”, „Jezus Maria”. Dla odmiany wulgaryzm może przekazywać treść. Wyzwiska zaś służą do obrażania osoby, do której mówiący ma negatywny stosunek. Mogą, choć nie muszą być wulgarne. == Natura wulgaryzmów i przekleństw == Przekleństwa i formy obraźliwe występują w języku od początku cywilizacji. Często wywodzą się one ze słów tabu – magicznej formuły, która była dopuszczalna jedynie w określonych


Question: w którym mieście odbyły się igrzyska olimpijskie w 1992 roku?

Answer: Albertville

Context: XVI Zimowe Igrzyska Olimpijskie odbyły się we francuskiej miejscowości Albertville w 1992 roku. Startowało 1801 zawodników (488 kobiet) z 64 krajów. Po raz pierwszy wystartowali reprezentanci 12 państw: Algierii, Bermudów, Brazylii, Chorwacji, Estonii, Hondurasu, Litwy, Łotwy, Republiki Irlandii, Słowenii i Suazi. == Wybór gospodarza == Do organizacji zimowych igrzysk olimpijskich w 1992 roku kandydowało siedem miast: Albertville, Anchorage, Berchtesgaden, Cortina d’Ampezzo, Falun, Lillehammer oraz Sofia. W październiku 1986 roku w Lozannie, Międzynarodowy Komitet Olimpijski wybrał z tego grona miasto organizatora Igrzysk Zimowych Olimpijskich. Ostatecznie gospodarza wyłoniono 17 października 1986 roku, podczas 91. sesji Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w Lozannie. W szóstej turze głosowania, z liczbą 51 głosów, zwyciężyło francuskie Albertville. W sukces Albertville nie wierzyło wielu analityków i ekspertów. Wszystko dlatego,


Question: ile medali na mistrzostwach europy zdobyli polacy?

Answer: Polacy zdobyli w sumie 166 medali – 54 złote, 52 srebrne i 60 brązowych.

Context: roku – tylko trójka. Najwięcej 6 razy na mistrzostwach Starego Kontynentu Polskę reprezentował Szymon Ziółkowski (w latach 1998 – 2014). == Dorobek Polski na mistrzostwach Europy == W ciągu 84-letniej historii mistrzostw Europy Polacy zdobyli w sumie 166 medali – 54 złote, 52 srebrne i 60 brązowych. Dotychczas reprezentanci Polski na mistrzostwach Europy zajmowali pozycje medalowe w 26 konkurencjach. Najwięcej medali, aż 16 (w tym 7 złotych) wywalczyli w rzucie młotem. === Według mistrzostw === Źródło: informator statystyczny organizatora mistrzostw (do 2022). n/s – nie sklasyfikowano w klasyfikacji medalowej === Według konkurencji === Źródło: == Multimedaliści == Poniższa tabela prezentuje reprezentantów Polski, którzy zdobyli co najmniej jeden złoty medal oraz w sumie co najmniej 2 krążki podczas lekkoatletycznych mistrzostw Europy.


Question: czym odżywia się nietoperz?

Answer: Większość gatunków nietoperzy żywi się owadami, ale są również gatunki mięsożerne, roślinożerne i owocożerne.

Context: Pożywienie === Większość gatunków nietoperzy żywi się owadami, ale są również gatunki mięsożerne, roślinożerne i owocożerne. Niektóre rośliny (np. mango, dzikie bananowce, kakaowiec właściwy, niektóre kaktusowate) są nawet zapylane przez nietoperze spijające ich nektar. Trzy gatunki nietoperzy z Ameryki Południowej odżywiają się krwią ptaków i ssaków. === Rozród === Nietoperze przychodzą na świat późną wiosną. W tym czasie samice tworzą tzw. kolonie rozrodcze, w których rodzą i wychowują swoje młode. Kolonie takie mogą liczyć od kilku do kilkuset osobników, zależnie od gatunku. Samce natomiast żyją w tym czasie samotnie. Samica rodzi zwykle tylko jedno młode w roku, zaś bliźniaczki lub trojaczki należą do rzadkości. Młode przychodzą na świat nieporadne, ale już w pełni ukształtowane. Do czasu uzyskania samodzielności, karmione są


Question: kto jest autorem chłopcy z placu broni?

Answer: Molnár

Context: Chłopcy z Placu Broni (, dosł. "Chłopcy z ulicy Pawła") – powieść węgierskiego pisarza Ferenca Molnára, która ukazywała się od 1906 w odcinkach w gazecie "Tanulók Lapja" (węg., dosł. "Gazetka uczniowska"), a w 1907 jako książka pt. "A Pál utcai fiúk" (węg., dosł. "Chłopcy z ulicy Pawła", przyległej do placu Broni). == Informacje ogólne == Powieść węgierska ciesząca się sławą w skali światowej, należąca do klasyki literatury dla dzieci i młodzieży. Została przetłumaczona na co najmniej 42 języki, była także podstawą kilku ekranizacji i adaptacji scenicznych. Najbardziej znaną adaptacją filmową jest koprodukcja węgiersko-amerykańska z 1969. Istnieją dwa przekłady powieści na język polski: pochodzące z 1913 roku tłumaczenie Janiny Mortkowiczowej z przekładu niemieckiego oraz opublikowany w roku 1989 przekład Tadeusza Olszańskiego


Question: kiedy rozpoczęła się starożytność?

Answer: powstanie cywilizacji opartej na przekazie pisemnym (czyli schyłek IV tysiąclecia p.n.e., kiedy to Sumerowie zaczęli stosować pismo klinowe)

Context: Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem (tylko w odniesieniu do Grecji i Rzymu) i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e. Ramy czasowe tego okresu nie są ściśle określone. Tradycyjnie za początek starożytności uznaje się powstanie cywilizacji opartej na przekazie pisemnym (czyli schyłek IV tysiąclecia p.n.e., kiedy to Sumerowie zaczęli stosować pismo klinowe), dla wcześniejszych dziejów rezerwując termin prehistoria. Nie ma jednej daty końcowej, która zadowoliłaby wszystkich zainteresowanych tematem. Zwykle wiązana jest z upadkiem bądź poważnymi przemianami cesarstwa rzymskiego. M.in. rok 476, czyli koniec panowania ostatniego cesarza zachodniorzymskiego Romulusa Augustulusa; 395, czyli podział cesarstwa na dwie części po śmierci Teodozjusza I; początki arabskich podbojów w VII


Question: kto jest uważany za twórcę pierwszych puzzli?

Answer: John Spilsbury

Context: puzzle trójwymiarowe oraz puzzle kuliste. == Etymologia == Pierwsze udokumentowane użycie słowa puzzle pochodzi z książki pod tytułem "The Voyage of Robert Dudley […] to the West Indies, 1594-1595", której narratorem był m.in. kpt. Wyatt. Według językoznawców pierwszą formą był czasownik, od którego powstał rzeczownik pochodny. == Historia == Za twórcę pierwszych puzzli uważany jest John Spilsbury, londyński grawer i kartograf (1763 rok). W celu ułatwienia nauki geografii naklejał drukowane mapy na cienkie deski z mahoniu i rozcinał całość wzdłuż granic państw. Ta forma pomocy naukowych rozprzestrzeniła się w całej Anglii i była stosowana także do nauczania innych przedmiotów. Oprócz układanek dla dzieci tworzono również puzzle dla dorosłych, które miały odpowiednią dla nich tematykę, np. przedstawiały wydarzenia lub ówczesne osobistości.


Question: kiedy powstał tajwan?

Answer: 24 maja 1895

Context: wyspę z kontynentem kablem telegraficznym i zakładając pocztę. == Tajwan pod władzą Japonii == W 1895 r., po wojnie japońsko-chińskiej, na mocy traktatu z Shimonoseki wyspa została przekazana Japonii. W ramach antyjapońskiego oporu utworzono 24 maja 1895 Republikę Tajwanu (Republikę Formozy). Pierwszym jej prezydentem został Tang Jingsong, który jednak 6 czerwca uciekł z wyspy po tym, jak 29 maja w Keelungu wylądowały wojska japońskie. Opór w południowej części stawiły im wojska lokalne i „Czarne Chorągwie” pod wodzą ministra obrony Republiki, a następnie jej drugiego prezydenta Liu Yongfu. 21 października kapitulacja Tainanu zakończyła zorganizowaną obronę. Japończycy postanowili uczynić z wyspy modelową prowincję, przeznaczając na jej rozwój znaczną część kontrybucji otrzymanych od Chin. Ustanowili silną administrację z gubernatorem generalnym na czele. Połączyli


Question: jak długie są jelita?

Answer: Średnia długość jelita cienkiego to 5–6 m

Context: Jelito cienkie (łac. "intestinum tenue") – najdłuższa część przewodu pokarmowego, położona pomiędzy żołądkiem a jelitem grubym, od którego oddziela się poprzez zastawkę krętniczo-kątniczą. W obrębie jamy brzusznej jelito cienkie zajmuje okolicę pępkową, podbrzuszną i obie okolice biodrowe, a częściowo też miednicę małą. Jego długość jest osobniczo zmienna, zależy też od wieku i od stanu skurczu błony mięśniowej. Średnia długość jelita cienkiego to 5–6 m, natomiast na zwłokach wynosi ona od 6 do 8. Średnica (czyli inaczej światło jelita) ma około 3 cm. U noworodków i dzieci jelito cienkie jest stosunkowo dłuższe niż u dorosłych – przypuszczalnie w związku z większą pojemnością jamy brzusznej. == Podział anatomiczny == Jelito cienkie dzielimy na trzy podstawowe części. Są to, kolejno: dwunastnica, jelito czcze


Question: kto był przeciwnikiem mieszka i w bitwie pod cedynią?

Answer: a margrabiego Marchii Łużyckiej Hodona, wspomaganego przez możnowładcę Zygfryda von Walbeck.

Context: Bitwa pod Cedynią – starcie zbrojne stoczone 24 czerwca 972 między wojskami księcia polskiego Mieszka I a margrabiego Marchii Łużyckiej Hodona, wspomaganego przez możnowładcę Zygfryda von Walbeck. Wyprawa była prywatnym przedsięwzięciem możnowładców niemieckich, niezgodnym z wcześniejszymi traktatami Mieszka I z Ottonem I. Bitwa stanowiła jedyny większy epizod najazdu Hodona na Pomorze Zachodnie. Informacja o bitwie zachowała się dzięki "Kronice Thietmara" (1012–1018). Brak jest pewności co do lokalizacji bitwy. Kronika podaje w łacińskiej transkrypcji nazwę miejscowości "Cidini". W XVIII wieku ksiądz Adam Tadeusz Naruszewicz w swojej "Historii narodu polskiego" identyfikował "Cidini" z obecnym Szczecinem. Wielu historyków lokalizowało miejsce bitwy na lewym brzegu Odry, utożsamiając "Cidini" z Zehdenick albo z Zeuthen. Jednak stanowcza większość obecnych badaczy wskazuje na jej miejsce Cedynię. ==


Question: jak na imię ma michałowa z rancza?

Answer: Nie poznajemy jej prawdziwego imienia, a wszyscy nazywają ją „Michałową”

Context: Lucy przestaje utykać na nogę. * Michałowa (Marta Lipińska) – gospodyni na plebanii. Michałowa to doświadczona, mądra, konserwatywna i nieco ciekawska kobieta. Niezwykle obrażalska i sarkastyczna, w głębi duszy jednak ciepła i odpowiedzialna. Lubi wiedzieć, co dzieje się na wsi. W praktyce ma „wtyki” w całej gminie, mając wpływ na wszystkie postaci grające w serialu, począwszy od rodziny Koziołów, poprzez środowisko miejscowych kobiet, a kończąc na samej kurii i biskupie Wacławie Sądeckim. Jest także znakomitą kucharką – jej specjalnością są żeberka w miodzie. Jest żoną Stanisława Japycza, wcześniej była wdową. Nie poznajemy jej prawdziwego imienia, a wszyscy nazywają ją „Michałową”, bo jej pierwszy mąż nazywał się Michał. * Arkadiusz Czerepach (Artur Barciś) (ur. 1966) – początkowo sekretarz gminy, prawa ręka


Question: ile było reniferów?

Answer: jednego z ośmiu pierwotnych reniferów Świętego Mikołaja

Context: jednego z ośmiu pierwotnych reniferów Świętego Mikołaja wymienionych w wierszu "A Visit from St. Nicholas". Rudolf urodził się ze świecącym czerwonym nosem, przez co stał się wyrzutkiem i obiektem docinek ze strony innych reniferów. Pewnego razu, noc wigilijna była tak mglista, że Mikołaj chciał zrezygnować ze swej corocznej podróży dookoła świata. Kiedy jednak zauważył Rudolfa, zdecydował, że jego nos będzie wyśmienitą lampą i oświetli mu drogę. Od tego czasu Rudolf jest stałym członkiem zaprzęgu Mikołaja i cieszy się szacunkiem innych reniferów. Historia Rudolfa stała się popularną bożonarodzeniową opowieścią, którą najczęściej przedstawia się w formie piosenki lub telewizyjnych programów. == Wygląd == W wierszu Moore’a nie ma szczegółowych opisów reniferów poza wzmianką, że są one „małe”. Ich wygląd w większości pokazują


Question: jak wykorzystywano mass media w państwach totalitarnych?

Answer: jako jedno z narzędzi dezinformacji, wykluczając jakąkolwiek samodzielność w tworzeniu opinii widza czy słuchacza.

Context: rolę w komunistycznym i narodowo-socjalistycznym ustroju totalitarnym, gdzie pojawiła się w formie propagandy totalnej jako jedno z narzędzi dezinformacji, wykluczając jakąkolwiek samodzielność w tworzeniu opinii widza czy słuchacza. W epoce nowoczesnej pierwszy użył masowo propagandy Biały Dom prezydenta Woodrowa Wilsona w latach 1916/17 w celu pozyskania Amerykanów, dotąd nastawionych antywojennie, do idei udziału USA w I wojnie światowej. Jeszcze podczas kampanii prezydenckiej 1916 Wilson, schlebiając nastrojom społecznym, deklarował pacyfizm. Zaraz po zwycięstwie wyborczym polecił jednak zalanie mediów potokiem „newsów” – preparowanych przeważnie przez wywiad brytyjski – o barbarzyństwach Hunów (przysłowiowe „odrywanie rączek niemowlętom” itp.). Po półrocznym propagandowym ostrzale udało się tzw. Komisji Creela (Committee on Public Information) doprowadzić niemal do histerii wojennej w Ameryce. Członek komisji Walter Lippmann nazwał to


Question: co to światłowód?

Answer: przezroczysta zamknięta struktura z włókna szklanego wykorzystywana do propagacji światła jako nośnika informacji.

Context: Światłowód – przezroczysta zamknięta struktura z włókna szklanego wykorzystywana do propagacji światła jako nośnika informacji. Światłowody są także używane w celach medycznych, na przykład w technice endoskopowej, dekoracyjnych, w telekomunikacji, telewizji kablowej, technice laserowej, optoelektronice i jako składniki zintegrowanych układów optycznych. Medium transmisyjnym jest włókno światłowodowe o średnicy nieco większej od średnicy ludzkiego włosa. Jego zalety to zasięg i pasmo transmisji większe niż dla innych mediów transmisji. W 1977 roku został stworzony pierwszy na świecie światłowód telekomunikacyjny, długości 9 km, łączący dwie centrale telefoniczne w Turynie we Włoszech. W Polsce pierwszy kabel światłowodowy został zaprojektowany i stworzony w 1978 przez pracowników naukowych Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie. W styczniu 2017 największa polska sieć światłowodowa należała do Orange Polska, a jej


Question: gdzie narodził się renesans?

Answer: we Florencji

Context: eloquentia" zdają się temu przeczyć. Szczególnie sporna jest przynależność kulturowa wybitnych twórców wczesnego humanizmu włoskiego z XIV w. – Petrarki i Boccaccia. W sztukach pięknych styl renesansowy narodził się we Florencji: symboliczną datą i rzeczywistym przełomem artystycznym był konkurs na najlepszy projekt brązowych drzwi Baptysterium we Florencji. Konkurs wygrał Lorenzo Ghiberti, który swoim nietypowym projektem wzbudził zachwyt. Później Filippo Brunelleschi zaprojektował kopułę katedry florenckiej, co zapoczątkowało renesans w architekturze, dlatego też często historycy za kolebkę odrodzenia uznają Florencję. Także data końca epoki jest sporna i zależy od poszczególnych koncepcji historycznych. Często wymienia się „okrągłą” datę 1600, wymienia się też daty od 1517 (wystąpienie Lutra, uchodzące czasem także za datę początkową dla Niemiec) przez 1548 (sobór trydencki) do 1648 (koniec wojny


Question: kiedy wprowadzono podatek dochodowy od osób fizycznych w polsce?

Answer: Podatek dochodowy od osób fizycznych w Polsce uregulowany jest ustawą z dnia 26 lipca 1991 r.

Context: (np. w przypadku opodatkowania pracy najemnej i działalności gospodarczej prowadzonej na własny rachunek), sposób ustalania dochodów z poszczególnych źródeł przychodów mógł być zróżnicowany. Austria wprowadziła podatek dochodowy globalny na własnych terenach w latach 1896–1898. Globalny charakter miał też przedwojenny polski państwowy podatek dochodowy oraz ma go obecnie obowiązujący podatek dochodowy od osób fizycznych. == Podatek dochodowy od osób fizycznych w Polsce == Podatek dochodowy od osób fizycznych w Polsce uregulowany jest ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. (). Ponadto prawa i obowiązki podatnika tego podatku wynikają z szeregu postanowień Konstytucji RP, wielu ustaw i ratyfikowanych umów międzynarodowych oraz rozporządzeń wykonawczych. Polska ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych z 1991 roku była nowelizowana ponad 300 razy. === Zakres podmiotowy


Question: co wydarzyło się na górze tabor?

Answer: W tradycji chrześcijańskiej jest to miejsce Przemienienia Jezusa Chrystusa i z tego powodu czasami nazywana Górą Przemienienia Pańskiego.

Context: Góra Tabor (hebr. הר תבור "Har Tawor", arab. جبل الطور "Dżabal at-Tur", Wysoka Góra) – góra położona we wschodnim krańcu doliny Jezreel w Dolnej Galilei na północy Izraela. Wznosi się na wysokość 588 metrów n.p.m. Obszar góry jest zalesiony i chroniony przez Park Narodowy Góry Tabor. W tradycji chrześcijańskiej jest to miejsce Przemienienia Jezusa Chrystusa i z tego powodu czasami nazywana Górą Przemienienia Pańskiego. Na szczycie znajduje się bazylika Przemienienia Pańskiego oraz monaster Przemienienia Pańskiego. == Położenie == Tabor jest samotnym wzniesieniem wznoszącym się na wysokość 588 metrów n.p.m. (atlas „"Survey of Israel"” podaje wysokość 562 m n.p.m.). Jest ona położona we wschodnim krańcu doliny Jezreel w Dolnej Galilei. U podnóża góry znajdują się miejscowości Dabburijja, Szibli-Umm al-Ganam i Kefar


Question: jak duże są ludzkie płuca?

Answer: Powierzchnia obu płuc człowieka, dzięki ich pęcherzykowatej budowie wynosi około 100 m².

Context: tlenu w powietrzu, ciśnienia krwi oraz ilości czerwonych krwinek we krwi. Powierzchnia obu płuc człowieka, dzięki ich pęcherzykowatej budowie wynosi około 100 m². ==== Powierzchnie płuc człowieka ==== W każdym płucu wyróżniamy szczyt, oraz trzy powierzchnie: żebrową, śródpiersiową i przeponową. Na szczególną uwagę zasługują wnęki obu płuc znajdujące się na ich powierzchniach śródpiersiowych: We wnęce płuca lewego znajdują się (licząc od góry): * wejście tętnicy płucnej lewej, * wejście oskrzela głównego lewego, * ujście żył płucnych (dwóch: górnej i dolnej), We wnęce płuca prawego znajdują się (licząc od góry): * wejście oskrzela płatowego górnego (nadtętniczego), * wejście tętnicy płucnej prawej, * wejście „pnia” oskrzeli głównych: środkowego i dolnego * ujście żył płucnych (dwóch: górnej i dolnej) Prócz tego w obrębie


Question: kiedy trwały kolejne powstania na śląsku?

Answer: I powstanie śląskie – od 16 sierpnia do 24 sierpnia 1919 r. * II powstanie śląskie – od 19/20 sierpnia do 25 sierpnia 1920 r. * III powstanie śląskie – od 2/3 maja (już po plebiscycie) do 5 lipca 1921 r.

Context: Powstania śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, które miały miejsce w latach 1919–1921 między ludnością polską i niemiecką. Odbyły się one w okresie formowania się Państwa Polskiego po zakończeniu I wojny światowej. * I powstanie śląskie – od 16 sierpnia do 24 sierpnia 1919 r. * II powstanie śląskie – od 19/20 sierpnia do 25 sierpnia 1920 r. * III powstanie śląskie – od 2/3 maja (już po plebiscycie) do 5 lipca 1921 r. == I powstanie śląskie == I powstanie pod wodzą Alfonsa Zgrzebnioka wybuchło samorzutnie 16 sierpnia 1919 r. w związku z aresztowaniem śląskich przywódców Polskiej Organizacji Wojskowej i niezadowoleniem ludności polskiej z terroru i represji niemieckich, których przejawem była m.in. masakra w Mysłowicach. Powstanie objęło


Question: w której lidze jest wieczysta kraków?

Answer: III lidze, gr. IV.

Context: Wieczysta Kraków – krakowski klub sportowy z osiedla Wieczysta założony w 1942 roku. Od sezonu 2022/2023 występuje w III lidze, gr. IV. == Historia == Początki zorganizowanej działalności sportowej na Wieczystej, będącej ówcześnie przysiółkiem podkrakowskiej wsi Rakowice, datuje się na rok 1936. Wtedy to mieszkańcy zawiązali drużynę – Wieczyszczankę. Drużyna nie została zrzeszona w ramach lokalnych struktur i rozgrywała jedynie spotkania towarzyskie. Ze względu na brak materialnego oraz finansowego zaplecza Wieczyszczanka zakończyła działalność po około roku istnienia. Kolejną próbą stworzenia struktur na terenie Wieczystej była podjęta w latach 1938–1939 reaktywacji drużyny piłkarskiej pod nazwą Ostoja. Podobnie jak i Wieczyszczanka, tak i Ostoja pozostawała drużyną niezarejestrowaną w Związku Piłki Nożnej. Funkcjonowanie klubu zakończył wybuch II wojny światowej. W czasach okupacji niemieckiej


Question: jakie były wielkie odkrycia geograficzne?

Answer: Wielkie odkrycia geograficzne – określenie odkryć geograficznych dokonanych przez europejskich żeglarzy na przełomie XV i XVI wieku, a w szczególności: opłynięcie Przylądka Dobrej Nadziei przez Bartolomeu Diasa (1488), odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba (12 października 1492), a następnie jej podbój, podróż Vasco da Gamy do Indii (1498) oraz pierwsza podróż dookoła świata Ferdynanda Magellana (1519–1522).

Context: Wielkie odkrycia geograficzne – określenie odkryć geograficznych dokonanych przez europejskich żeglarzy na przełomie XV i XVI wieku, a w szczególności: opłynięcie Przylądka Dobrej Nadziei przez Bartolomeu Diasa (1488), odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba (12 października 1492), a następnie jej podbój, podróż Vasco da Gamy do Indii (1498) oraz pierwsza podróż dookoła świata Ferdynanda Magellana (1519–1522). Erę wielkich odkryć kończy dotarcie Europejczyków do Australii, być może dokonane przez Portugalczyków już w XVI wieku i utrzymywane w tajemnicy. Pierwszym znanym z imienia Europejczykiem, który dotarł do Australii (1606), został uznany Holender Willem Janszoon. W ten sposób cywilizacja zachodniej Europy zdobyła wiedzę o wszystkich zamieszkałych kontynentach, co było początkiem nieodwracalnych zmian historycznych. Nie był to koniec odkryć nowych kontynentów, gdyż pozostała jeszcze Antarktyda,


Question: kto w przededniu zjednoczenia był władcą prus?

Answer: Wilhelm I Hohenzollern

Context: poza którym znajdowała się Austria. W 1862 roku urząd premiera (a także ministra spraw zagranicznych) Prus objął Otto von Bismarck, polityk, który potrafił wykorzystać słabości przeciwników. Rok wcześniej na tronie pruskim zasiadł Wilhelm I Hohenzollern, dotychczas sprawujący regencję w zastępstwie ciężko chorego brata. Bismarck, który pragnął zjednoczenia ziem niemieckich, zdawał sobie sprawę, że nie obędzie się bez starć zbrojnych. Dlatego też rozpoczął reformy i dążył do unowocześnienia armii pruskiej. Twórcą potęgi armii pruskiej był Helmut von Moltke. Decyzje Bismarcka budziły nieufność zarówno wśród społeczeństwa, jak i parlamentu. Polityk jednak odrzucał skargi mówiąc: „Nie odpowiadam przed wami, odpowiadam tylko przed królem”. Austria była groźnym wrogiem, dlatego Bismarck przygotował rozgrywkę militarno-dyplomatyczną mającą na celu kolejno pozyskanie, a później sprowokowanie Austrii do wojny.


Question: z czego buduje gniazdo jaskółka?

Answer: materiał budulcowy (błoto)

Context: materiał budulcowy (błoto) na gniazdo. Chodzi po niej niezgrabnymi krokami. Nocuje w gromadach w koronach drzew i krzewach. Migruje również zwykle grupowo. Nie boi się człowieka (w bezpośredniej jego obecności zakłada gniazda), choć pozostaje wobec niego ostrożna. === Wymiary średnie === Dorosła jaskółka z zachodniego podgatunku nominatywnego mierzy 13 cm. Rozpiętość skrzydeł od 26 do 29 cm, masa jej ciała to średnio 18,3 g. === Głos === Jej śpiew słychać głównie na dachach i gdy leci w powietrzu. Jej cichy świergot jest mniej melodyjny niż u dymówki. Głos wabiący brzmi jak „czrr czrr sier sier”, a w locie „crip”. Zawołanie alarmowe to przenikliwe „tsir”. == Biotop == Gatunek uległ silnej synantropizacji. Pojawia się na najbardziej zurbanizowanych terenach – zamieszkuje osiedla


Question: która planeta jest najmniejsza?

Answer: Merkury

Context: jest najbliższą Słońca i najmniejszą planetą (0,055 masy Ziemi). Merkury nie ma naturalnych satelitów, a jedyne znane jego cechy geologiczne oprócz kraterów uderzeniowych to obłe grzbiety i urwiska, prawdopodobnie powstałe w okresie kurczenia się jego stygnącego wnętrza we wczesnej historii planety. Merkury prawie w ogóle nie ma atmosfery, gdyż jest ona „zdmuchiwana” przez wiatr słoneczny. Nie wiadomo dokładnie jak ukształtowały się jego stosunkowo duże żelazne jądro i cienki płaszcz. Według części hipotez jego zewnętrzne warstwy zostały zdarte przez ogromne uderzenie i to spowodowało, że nie rozrósł się w pełni, będąc pod wpływem promieniowania młodego Słońca. ; Wenus : Wenus (0,7 au) jest zbliżona rozmiarami do Ziemi (0,815 masy Ziemi) i podobnie jak ona, ma gruby płynny płaszcz wokół żelaznego jądra


Question: kto podzielił cesarstwo rzymskie?

Answer: Ostatecznego podziału dokonał w 395 r. Teodozjusz Wielki w swoim testamencie po śmierci.

Context: udawało się to państwo zjednoczyć. Ostatecznego podziału dokonał w 395 r. Teodozjusz Wielki w swoim testamencie po śmierci. Jego synowie Honoriusz, któremu przypadł Zachód i Arkadiusz, któremu przypadł Wschód, objęli rządy. W ten sposób Honoriusz został pierwszym władcą cesarstwa zachodniorzymskiego. Ponieważ był osobą małoletnią, praktyczną władzę w państwie posiadał jego opiekun Stylicho. ==== Struktura militarna i administracyjna ==== U schyłku IV wieku siły zbrojne cesarstwa rzymskiego liczyły ok. 500 tys. żołnierzy. Wojska pograniczne ("limitanei") chroniły granice imperium stacjonując w garnizonach, natomiast porządek wewnętrzny utrzymywały wojska rezerwowe (określane jako: "palatini" i "comitatenses") stacjonujące w ważniejszych strategicznie miastach. Na początku V w. imperium rzymskie dzieliło się na: 4 prefektury (każdą z nich zarządzał "praefectus praetorio"), 13 diecezji (na czele każdej stał "vicarius")


Question: jakie szczyty zdobyła wanda rutkiewicz?

Answer: Jako trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka stanęła na Mount Evereście, najwyższym szczycie Ziemi. 23 czerwca 1986 Wanda Rutkiewicz stanęła na szczycie K2 jako pierwsza kobieta.

Context: Wanda Halina Rutkiewicz-Błaszkiewicz (ur. 4 lutego 1943 w Płungianach, zaginęła 13 maja 1992 na stokach Kanczendzongi w Himalajach) – polska alpinistka i himalaistka, z zawodu elektronik, jedna z najwybitniejszych światowych himalaistek. Jako trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka stanęła na Mount Evereście, najwyższym szczycie Ziemi. 23 czerwca 1986 Wanda Rutkiewicz stanęła na szczycie K2 jako pierwsza kobieta. == Życiorys == Córka inżyniera Zbigniewa Błaszkiewicza i Marii z Pietkunów. Miała troje rodzeństwa: Jerzego, Michała i Janinę. Po II wojnie światowej z rodzicami i starszym bratem Jerzym, jako repatriantka przyjechała do Łańcuta, gdzie mieszkali jej dziadkowie ze strony ojca, a potem do Wrocławia. Maturę zdała w II Liceum Ogólnokształcącym we Wrocławiu, studiowała na Politechnice Wrocławskiej, z dyplomem inżyniera-elektronika pracowała w Instytucie


Question: co chroniło konstantynopol przed atakiem wrogów?

Answer: dodatkową linię umocnień, która w założeniu chronić miała miasto przed nagłymi atakami lądowymi (Mur Anastazjusza)

Context: dodatkową linię umocnień, która w założeniu chronić miała miasto przed nagłymi atakami lądowymi (Mur Anastazjusza). Te wszystkie zabezpieczenia umożliwiły Konstantynopolowi odpierać ataki różnych ludów. Dla przykładu można podać tu odparte ataki: * W roku 626 połączony atak Persów, Awarów i Słowian, * Oblężenie Konstantynopola (674–678) przez Arabów, * Oblężenie Konstantynopola (717–718) przez Arabów, * Ataki Bułgarów w latach 813, 913 i 924, * Atak Rusów na Konstantynopol (860), * Ataki Rusów w 907, 941 oraz w 1043, * Oblężenie miasta w latach 1090-1091 przez Seldżuków i Pieczyngów, * Od 1393 lub 1394 do 1401 trwała blokada miasta przez Turków, * W 1422 miało miejsce ostatnie nieudane tureckie oblężenie. == Zdobycie fortyfikacji == Do czasów wprowadzenia do działań oblężniczych prochu palnego


Question: kiedy został wybrany na papieża franciszek?

Answer: 13 marca 2013

Context: chorym na AIDS. Jest kibicem i honorowym członkiem argentyńskiego klubu piłkarskiego CA San Lorenzo de Almagro (założonego w 1908 r. przez salezjanina, księdza Lorenzo Massę SDB i nazwanego na cześć świętego Wawrzyńca). === Wybór na papieża === 13 marca 2013 podczas drugiego dnia konklawe, zwołanego po rezygnacji papieża Benedykta XVI, w piątym głosowaniu został wybrany biskupem Rzymu – 266. papieżem. Tradycyjny biały dym, obwieszczający światu wybór nowej głowy Kościoła, pojawił się o godz. 19:06 czasu rzymskiego. Franciszek na początku inauguracyjnego wystąpienia odmówił Modlitwę Pańską za swojego poprzednika, Benedykta XVI. Następnie poprosił wiernych o odmówienie modlitwy za swój pontyfikat, po czym udzielił pierwszego błogosławieństwa Urbi et Orbi. Wezwał też do modlitwy o ogólnoświatowe braterstwo. Wybór imienia podyktowany został chęcią zajęcia się


Question: kiedy zlikwidowano zasadniczą służbę wojskową?

Answer: Została prawnie zawieszona 1 stycznia 2010 w celu uzawodowienia armii.

Context: Zasadnicza służba wojskowa – forma odbywania czynnej służby wojskowej w Polsce, polegająca na obowiązkowym przeszkoleniu wojskowym. Ćwiczenia wojskowe miały na celu przygotowanie rezerw osobowych (żołnierzy przeszkolonych do zadań obronnych) na wypadek wojny. Szkolenia składały się m.in. z obsługi broni, wykorzystania sprzętu wojskowego. Została prawnie zawieszona 1 stycznia 2010 w celu uzawodowienia armii. Zgodnie z uzasadnieniem zawieszenia poboru, zasadnicza służba wojskowa ma powrócić, w bliżej nieokreślonym czasie, po utworzeniu nowoczesnych struktur i stanów osobowych. == Kwalifikacja wojskowa == Mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą 18 lat, są ewidencjonowani za pomocą numeru PESEL w urzędach gmin. Rejestracje przeprowadzają wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast). Rejestracja ta odbywa się bez udziału osoby podlegającej kwalifikacji wojskowej. Natomiast mężczyźni podlegający kwalifikacji wojskowej, którzy w danym


Question: jakie formacje wojskowe wchodziły w skład obrońców grodna?

Answer: dwa pułki piechoty i pułk artylerii lekkiej.

Context: Obrona Grodna 1939 – działania zbrojne prowadzone w dniach 20–22 września 1939 r. podczas agresji ZSRR na Polskę mające doprowadzić do obrony miasta przed wkraczającymi wojskami sowieckiego 15 Korpusu Pancernego, 4 Korpusu Kawalerii i 21 Brygady Pancernej z Grupy Konno-Zmechanizowanej komkora Iwana Wasiljewicza Bołdina. == Geneza == W dwudziestoleciu międzywojennym Grodno było jednym z najsilniejszych garnizonów Wojska Polskiego. Stacjonowały w nim między innymi dowództwa Okręgu Korpusu Nr III i 29 Dywizji Piechoty oraz dwa pułki piechoty i pułk artylerii lekkiej. Od stycznia 1938 dowódcą OK III był gen. bryg. Józef Olszyna-Wilczyński. W sierpniu 1939, po przeprowadzeniu mobilizacji, 29 DP pod dowództwem płk. Ignacego Oziewicza skierowana została do rejonu koncentracji Armii „Prusy”. Natomiast z nadwyżek mobilizacyjnych w Grodnie została sformowana Grupa


Question: jaką temperaturę ma słońce?

Answer: 5778 K (5505 °C)

Context: V, czyli należy do tzw. żółtych karłów ciągu głównego. Widziane z Ziemi ma barwę białą. Oznaczenie typu widmowego „G2” wiąże się z jego temperaturą efektywną równą 5778 K (5505 °C). Oznaczenie klasy widmowej „V” wskazuje, że Słońce należy do ciągu głównego gwiazd i generuje energię w wyniku fuzji jądrowej, łącząc jądra wodoru w hel. W ciągu sekundy Słońce przetwarza w jądrze około 620 mln ton wodoru. Słońce długo było uznawane przez astronomów za małą i stosunkowo niewyróżniającą się gwiazdę. Jednak w 2006 roku oceniano, że jest jaśniejsze niż około 85% gwiazd w Drodze Mlecznej, z których większość jest czerwonymi karłami. Badania z 2010 roku pozwalają skorygować tę wartość na 95%. Absolutna wielkość gwiazdowa Słońca wynosi 4,83, jednak jako gwiazda położona


Question: ile odcinków serialu zranione ptaki?

Answer: 202 odcinków

Context: Zranione ptaki (tr. "Yaralı Kuşlar") – turecki serial obyczajowy emitowany na antenie Kanal D od 1 kwietnia do 29 listopada 2019. W Polsce premiera serialu odbyła się 21 marca 2022 na antenie TVP1. Polski nadawca stosuje odmienny w stosunku do oryginału podział treści na odcinki; ma to związek z tym, że jeden odcinek tureckiego oryginału ma długość ok. 55 minut, a Telewizja Polska emituje produkcję w epizodach 45-minutowych. Numeracje polska i turecka nie pokrywają się. Polska wersja serialu obejmuje 202 odcinków. Ostatni odcinek wyemitowany został 6 stycznia 2022 roku. == Opis fabuły == Akcja serialu rozgrywa się we współczesnej Turcji i opowiada o losach przybranego rodzeństwa – Meryem Çelik i jej młodszego brata Ömera. Dziewczyna wychowuje kilkuletniego chłopca i traktuje


Question: jaki jest gatunek literacki opowieści wigilijnej?

Answer: opowiadanie

Context: Opowieść wigilijna (tyt. oryg. "A Christmas Carol") – opowiadanie Charlesa Dickensa nawiązujące do Wigilii Bożego Narodzenia. Książka ukazała się po raz pierwszy 19 grudnia 1843 roku z ilustracjami Johna Leecha. Tłumaczona wielokrotnie i wydawana jako "Opowieść wigilijna" (częściej) lub zgodnie z oryginalnym tytułem jako "Kolęda prozą". Opowiadanie Charlesa Dickensa jest napisane w stylu wiktoriańskim. Pokazuje głębokie doświadczenie i przemianę skąpca Ebenezera Scrooge’a, zachodzącą w czasie nocy wigilijnej. Jest on samotnikiem, nielubiącym ludzi, a dbającym jedynie o pomnażanie swojego majątku. W noc wigilijną ukazuje mu się duch Jakuba Marleya – jego zmarłego partnera w interesach, cierpiącego pod ciężarem łańcucha win, który wykuł sobie za życia. Ta wizyta ma uchronić Scrooge’a przed podobnym losem. Początkowo nieufny, Ebenezer zmienia zdanie pod wpływem wizyt


Question: na jakiej rzece jest wodospad niagara?

Answer: rzece Niagara

Context: Niagara (, wym. []; ) – wodospad na rzece Niagara, na granicy Kanady, prowincja Ontario i USA, stan Nowy Jork. Rzeka Niagara o dł. 55 km, wypływająca z jeziora Erie i płynąca do jeziora Ontario, musi pokonać prawie 100-metrową różnicę poziomów. U ujścia rzeka rozwidla się i spada dwiema około 50-metrowymi kaskadami. Jedna część „amerykańska” leży na terytorium USA w stanie Nowy Jork. Jej kaskady to: "American Falls" ("Wodospad Amerykański") i "Bridal Veil Falls" ("Wodospad Ślubny Welon"); 21–30 m wysokości z powodu gigantycznych głazów u jego podstawy oraz 320 m szerokości. Rozdzielone są małą wyspą "Luna Island" ("Księżycowa Wyspa"). Druga część „kanadyjska” w prowincji Ontario, to "Horseshoe Falls" ("Wodospad Podkowa"); 53 m wysokości i 790 m szerokości. Oddzielona jest od


Question: od kiedy na świecie jest koronawirus?

Answer: Rozpoczęła się jako epidemia 17 listopada 2019 w mieście Wuhan, w prowincji Hubei, w środkowych Chinach

Context: Pandemia COVID-19 – pandemia zakaźnej choroby COVID-19 wywoływanej przez koronawirusa SARS-CoV-2. Rozpoczęła się jako epidemia 17 listopada 2019 w mieście Wuhan, w prowincji Hubei, w środkowych Chinach, a 11 marca 2020 została uznana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za pandemię. W okresie od listopada 2019 do stycznia 2020 zachorowania pojawiały się głównie w mieście Wuhan, w środkowych Chinach, ale już w połowie stycznia wirus rozprzestrzenił się w całych Chinach. W drugiej połowie lutego ogniska zakażeń z setkami chorych wybuchły w Korei Południowej, we Włoszech oraz w Iranie. Od 4 marca 2020 są notowane zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w Polsce. 13 marca 2020 WHO podała, że centrum pandemii koronawirusa stała się Europa. Później zachorowania rozlały się na pozostałe kontynenty, a ostatnim, na


Question: kto jest głową państwa w niemczech?

Answer: Prezydent Federalny

Context: Prezydent Federalny (niem. "Bundespräsident") – głowa państwa Republiki Federalnej Niemiec. == Procedura wyboru i sprawowanie urzędu == Prezydent w Niemczech wybierany jest przez Zgromadzenie Federalne, składające się w połowie z wszystkich deputowanych do Bundestagu, a w drugiej połowie z przedstawicieli parlamentów krajów związkowych (Landtagów), oddelegowanych odpowiednio do ich składu i liczby ludności poszczególnych krajów związkowych. Często są to nie tylko deputowani tych parlamentów, lecz także znane osobistości publiczne. Wybrany może być każdy obywatel Niemiec, który ukończył czterdziesty rok życia i któremu przysługuje prawo głosowania w wyborach do Bundestagu. Kadencja Prezydenta Federalnego trwa 5 lat, a ponowny bezpośredni wybór dopuszczalny jest tylko raz. Obejmując swój urząd, Prezydent Federalny składa wobec zgromadzonych członków Bundestagu i Bundesratu przysięgę o następującej treści: „Przysięgam, że


Question: kto zasiadał na olimpie?

Answer: Bogowie olimpijscy

Context: Bogowie olimpijscy – bogowie zamieszkujący górę Olimp w mitologii greckiej. Sprawowali wszelką władzę nad ludźmi i decydowali o ich istnieniu, życiu lub śmierci. Pili boski nektar i jedli ambrozję, która dawała im nieśmiertelność i urodę. Było ich dwunastu. Skład owej dwunastki nie zawsze był jednak jednakowy. W każdym źródle wymieniano jednak: Afrodytę, Apollo, Aresa, Artemidę, Atenę, Hefajstosa, Herę, Hermesa, Posejdona, Zeusa. Pozostałe dwa miejsca w zależności od źródeł uzupełniają: Hades, Demeter, Dionizos oraz Hestia. Dynastię bogów zapoczątkowali: Uranos (niebo) i Gaja (ziemia), która narodziła się z Chaosu i sama z siebie urodziła Uranosa we śnie. Ich potomstwem byli: tytani i tytanidy, hekatonchejrowie oraz cyklopi niebiańscy. Kronos poślubił Reję, następnie okaleczył i pozbawił swojego ojca władzy. Uranos przeklął Kronosa i przepowiedział,


Question: w skład jądra atomowego wchodzą?

Answer: protonów i neutronów

Context: Jądro atomowe – centralna część atomu składająca się z protonów i neutronów, powiązanych siłami jądrowymi, stanowiąca niewielką część objętości całego atomu, skupiona jest w nim prawie cała masa. Jądro atomowe jest charakteryzowane przez jego liczbę atomową i liczbę masową. Liczba atomowa wynika z liczby protonów w jądrze, określa ładunek elektryczny jądra, który jest głównym czynnikiem określającym strukturę poziomów energetycznych elektronów w atomie. Liczba masowa jest równa sumie liczby protonów i neutronów w jądrze i decyduje o masie danego atomu. Badaniem jąder atomowych zajmuje się dział fizyki zwany fizyką jądrową. == Odkrycie == Istnienie jądra atomowego zostało zaproponowane przez Ernesta Rutherforda w 1911 roku jako uzasadnienie głównie do rozpraszania wstecznego cząstek alfa w eksperymencie przeprowadzonym w 1909 r. W doświadczeniu bombardowano


Question: jaki lud stworzył potężne państwo na terenie dzisiejszego meksyku?

Answer: Aztekowie.

Context: Historia Meksyku jako niepodległego państwa ma swój początek 24 sierpnia 1821, kiedy to po trwającej ponad 10 lat wojnie o niepodległość wojska hiszpańskie zostały pokonane przez oddziały kreolskie pod dowództwem Agustína de Iturbide, a wicekról Juan Ruiz de Apodaca musiał abdykować. Na terenach współczesnego Meksyku istniało kilka cywilizacji prekolumbijskich, m.in. Olmekowie, Zapotekowie, Majowie, Toltekowie i najbardziej znani – Aztekowie. Ci ostatni stworzyli potężne imperium ze stolicą w Tenochtitlán, położoną w miejscu obecnego miasta Meksyk. Państwo Azteków istniało od około połowy XIII wieku do 1521 i obejmowało w szczytowym okresie potęgi znaczną część Mezoameryki. Cywilizacja i imperium Azteków zostały zniszczone przez hiszpańskich konkwistadorów pod wodzą Hernána Cortésa w latach 1518–1521. Dzięki przebiegłości, wykorzystaniu wewnętrznych słabości państwa Azteków, przewadze uzbrojenia i dużej


Question: jak nazywa się trzecia część harrego pottera?

Answer: Harry’ego Pottera i więźnia Azkabanu

Context: W trakcie zdjęć do drugiego, "Harry’ego Pottera i Komnatę Tajemnic", podjął jednak decyzję, że nie wyreżyseruje trzeciej części, co uzasadnił zmęczeniem i chęcią spędzenia większej ilości czasu z dziećmi. Warner Bros. prowadził rozmowy w sprawie reżyserii trzeciego filmu, "Harry’ego Pottera i więźnia Azkabanu", między innymi z Guillermo del Toro, Markiem Forstrerem i M. Nightem Shyamalanem. Del Toro był zniechęcony dwoma pierwszymi częściami, które uważał za zbyt kolorowe, wesołe i pozytywne, choć sam postrzegał "Harry’ego Pottera" w dickensowskim stylu. Forstrer, który niedawno skończył kręcić "Marzyciela", nie chciał znów współpracować z aktorami dziecięcymi, zaś Shyamalan był zajęty filmem "Osada". Na ostatecznej liście kandydatów rozważanych przez studio znaleźli się Callie Khouri, Kenneth Branagh (który zagrał Gilderoya Lockharta w drugiej części) i Alfonso Cuarón.


Question: jak miała na imię mama siostrzeńców kaczora donalda?

Answer: Hortensja

Context: Kacza rodzina i Kwaczakowie – fikcyjne rodziny z uniwersum Kaczora Donalda, zamieszkujące Kaczogród. Według Dona Rosy są krewnymi Kaczora Donalda ze strony ojca. Matką jest Hortensja z klanu McKwaczów, siostra Sknerusa. == Ze strony ojca == === Według Dona Rosy === * Korneliusz Kwaczak (1790-1880) * Plukahontas (ang. "Pluskahontas") – Indianka, żona Korneliusza Kwaczaka * Dziadek Perliczek (ang. "Grandpa Gadwall") * Hortensja Perliczek "Babcia Hortensja" (ang. "Grandma Hortensia") * Kwalutek Kwaczak – urodził się w Kaczogrodzie w 1830 roku. Kwalutek zyskał tytuł profesorski i w 1901 roku założył organizację Młodych Skautów, z siedzibą w starym focie na wzgórzu Szalonego Muła. Uważa się, iż był on jednym z współautorów Poradnika Młodego Skauta. Zmarł w 1910 roku. * Gertruda Perliczek (ang. "Gertrude


Question: kto oddał najwięcej krwi?

Answer: James Harrison

Context: James Harrison, znany też jako , czyli „człowiek o złotym ramieniu” (ur. 27 grudnia 1936) – australijski krwiodawca. W 1951 r. był operowany, w trakcie zabiegu m.in. przeprowadzono resekcję płuca; podczas tego zabiegu podano mu 13 jednostek krwi. Po ukończeniu 18 lat sam został dawcą krwi. Po badaniach w 1967 r. ustalono, że jego krew posiada immunoglobuliny anty-D, których podanie ratuje noworodki zagrożone konfliktem serologicznym na tle czynnika Rh. Harrisonowi zaproponowano włączenie do ogólnokrajowego Programu anty-D. Odtąd regularnie co dwa tygodnie oddawał osocze. 19 maja 2003 r. Harrison został wpisany do "Księgi rekordów Guinnessa" za największą na świecie ilość krwi oddaną przez jedną osobę – 1077 jednostek krwi podczas 808 sesji. 11 maja 2018 r. Harrison oddał krew po raz


Question: jaki prezydent przeciwstawił się próbie podziału państwa?

Answer: Lincolnowi

Context: na żadne ustępstwa. W przemówieniu inauguracyjnym zapowiedział, że będzie dążył do zachowania jedności kraju, jednocześnie apelując do Konfederacji, aby powróciła do Unii. Powołał rząd złożony zarówno z dawnych wigów (m.in. sekretarz stanu William H. Seward), jak i demokratów (np. sekretarz wojny Edwin M. Stanton). Na początku urzędowania William Seward zaproponował Lincolnowi, by zjednoczyć kraj za pomocą wojny z mocarstwem europejskim: Anglią, Francją, Hiszpanią lub Rosją. Prezydent odrzucił ten postulat. 12 kwietnia 1861 roku wojska konfederackie zaatakowały Fort Sumter w Karolinie Południowej i dwa dni później go zajęły, co jest uznawane za początek wojny secesyjnej. Zadaniem dyplomacji amerykańskiej było wówczas zapobieżenie interwencji z zewnątrz. 15 kwietnia 1861 roku Lincoln wydał nakaz wojskom federalnym odzyskania fortów, które zajęli konfederaci, a cztery dni


Question: kto stał na czele powstania listopadowego?

Answer: Ostatni wódz naczelny powstania listopadowego gen. Maciej Rybiński

Context: ostatni duży oddział armii polskiej (ponad 20 tysięcy żołnierzy) pod wodzą generała Rybińskiego przekroczył granicę z Prusami, gdzie został internowany. Ostatni wódz naczelny powstania listopadowego gen. Maciej Rybiński zostaje internowany wraz z władzami powstańczymi i z ostatnim prezesem Rządu Narodowego Bonawenturą Niemojowskim oraz członkami sejmu i licznymi politykami w zabudowaniach klasztoru franciszkanów w Brodnicy gdzie przebywał do 12 października. 9 października skapitulowała twierdza Modlin, a 21 października twierdza Zamość. Ta ostatnia data uznawana jest za koniec powstania listopadowego. Do upadku powstania i przegrania wojny w dużym stopniu przyczynili się niewierzący w możliwość zwycięstwa i w gruncie rzeczy lojalistycznie nastawieni wobec cesarza arystokratyczni przywódcy polityczni m.in. Adam Jerzy Czartoryski oraz dowódcy: generałowie Józef Chłopicki, Jan Skrzynecki, Jan Krukowiecki, Henryk Dembiński i


Question: ile metrów głębokości ma solina?

Answer: Maksymalna głębokość zbiornika to 60 m przy zaporze.

Context: Współpracowali z nim główni projektanci - inżynierowie: J. Matwiszyn i Z. Szymczak (konstrukcja zapory), R. Barucki i W. Neuman (architektura) oraz R. Wiśniowska i T. Owczarski (konstrukcja elektrowni). Przy budowie zapory, która trwała blisko 9 lat, pracowało ponad 2000 ludzi. Pozostałości dawnej wsi Solina znajdują się obecnie na dnie obecnego zbiornika. Zapora w Solinie, która ma 81,8 m wysokości i 664 m długości, jest najwyższa w Polsce. == Charakterystyka == Zbiornik ma powierzchnię ok. 22 km² i największą w Polsce pojemność (472 mln m³). Jezioro ma bardzo rozwiniętą linię brzegową (ok. 166 km przy średnim stanie wody z lustrem na poziomie 420 m n.p.m.), z licznie występującymi zatoczkami – ujściami strumieni. Maksymalna głębokość zbiornika to 60 m przy zaporze. Poniżej


Question: ile państw wchodzi w skład rady bezpieczeństwa onz?

Answer: w skład Rady Bezpieczeństwa ONZ wchodzi obecnie 15 członków

Context: Członkowie Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych – w skład Rady Bezpieczeństwa ONZ wchodzi obecnie 15 członków, w tym 4 stałych oraz 10 niestałych. Członkowie niestali wybierani są na okres 2 lat, co roku skład połowy z nich jest odnawiany. W celu zapewnienia geograficznej reprezentatywności, określona liczba miejsc jest zarezerwowana dla każdej z pięciu nieoficjalnych regionalnych grup państw członkowskich ONZ. W latach 1946–1965 Rada Bezpieczeństwa liczyła 11 członków (4 stałych i 6 niestałych). Do czterech stałych członków Rady Bezpieczeństwa należą: Chińska Republika Ludowa, Francja, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. W latach 1946–1971 miejsce Chin zajmowała Republika Chińska, jednakże po tym czasie utraciła członkostwo w ONZ na rzecz ChRL. Mandat niestałych członków Rady Bezpieczeństwa najdłużej pełniły: Japonia (22 lat), Brazylia (20 lat)


Question: do kogo przychodzi chochoł?

Answer: Postać ta w utworze po raz pierwszy ukazuje się Isi, która go odpędza.

Context: Chochoł – postać fantastyczna (Osoba Dramatu) pojawiająca się w dramacie Stanisława Wyspiańskiego "Wesele". Chochoł jest konstrukcją ze słomy zakładaną zimą na delikatne rośliny, by uchronić je przed zimnem. Postać ta w utworze po raz pierwszy ukazuje się Isi, która go odpędza. Obrażenie chochoła (według wierzeń ludowych) wiązało się z niebezpieczeństwem, iż stwór ten zacznie płatać figle. W "Weselu" takim psikusem było rzucenie przez Chochoła zaklęcia na bawiących się gości. W finalnej scenie dramatu Chochoł wprawia weselników (czekających na przybycie Wernyhory i ruszenie do powstania) w senny trans uniemożliwiający podjęcie jakichkolwiek działań. Postać kryje w sobie wiele symbolicznych znaczeń: * martwicę – symbol zgubnej tradycji, * symbol współczesnej wegetacji, * symbol idei odłożonej na przyszłość. W adaptacji filmowej Andrzeja Wajdy głosu


Question: czemu towarzyszy drugi ton serca?

Answer: ton drugi, rozkurczowy ("diastoliczny") jest wynikiem zamknięcia zastawek oddzielających komory i tętnice (zastawek półksiężycowatych).

Context: skurczu i rozkurczu serca. Wyróżnia się cztery tony serca, z których dwa są fizjologiczne (I i II) i występują u wszystkich ludzi, a dwa pozostałe, tzw. tony dodatkowe (III i IV) mogą występować w stanach patologicznych lub u osób zdrowych, szczególnie u dzieci. * ton pierwszy, skurczowy ("systoliczny"; S1) jest wynikiem gwałtownego zamknięcia się zastawek oddzielających przedsionki serca od komór (zastawek przedsionkowo-komorowych). Ton skurczowy jest najlepiej słyszalny w piątej przestrzeni międzyżebrowej po obu stronach mostka. Zawiera dwie składowe, z zastawki mitralnej (M1) i trójdzielnej (T1), ale w warunkach fizjologicznych rozdwojenie S1 jest nieuchwytne. * ton drugi, rozkurczowy ("diastoliczny") jest wynikiem zamknięcia zastawek oddzielających komory i tętnice (zastawek półksiężycowatych). Ton rozkurczowy jest najlepiej słyszalny w drugiej przestrzeni międzyżebrowej po obu stronach


Question: jak duże są chiny?

Answer: Terytorium Chińskiej Republiki Ludowej skupia 6,5% powierzchni lądowej świata

Context: Chiny (CHRL) są największym państwem azjatyckim (nie licząc azjatyckiej części Rosji) i największym na świecie pod względem liczby ludności. Terytorium Chińskiej Republiki Ludowej skupia 6,5% powierzchni lądowej świata i prawie jedną piątą światowej populacji ludzi. == Powierzchnia, położenie i granice == Powierzchnia – 9 597 000 km² (bez Tajwanu), kraj trzeci co do wielkości na świecie. Położenie – Chiny swym ogromnym obszarem zajmują część Azji Środkowej i obszar Azji Wschodniej. Od strony wschodniej oblewają je wody Oceanu Spokojnego (Morze Wschodniochińskie w północnej części i Morze Południowochińskie w południowej części, oraz Morze Żółte, które oddziela ten kraj od Półwyspu Koreańskiego). Skrajne punkty – północny 53°13′N, południowy 18°12′N, zachodni 73°50′E, wschodni 135°10′E. W przypadku południowego punktu nie zostały wliczone niewielkie wysepki np.


Question: ile dni trwał potop?

Answer: czterdzieści dni

Context: się 40 dni (Rdz 7,17) a według innego 150 (Rdz 7,24)? * Dlaczego opowieść posiada dwa logiczne zakończenia (Rdz 8,20-22 i 9,1-17)? Jahwista jest autorem wcześniejszego tekstu, skomponowanego w królestwie Judy z tekstów jeszcze wcześniejszych, powstałych przed podziałem na Izraela i Judę ok. 930 p.n.e. Ta opowieść jest prostsza: Bóg zesłał potop (który trwał czterdzieści dni), Noe i jego rodzina oraz zwierzęta zostały uratowane (siedem par wszelkich czystych zwierząt, po jednej parze nieczystych), Noe zbudował arkę i złożył ofiarę, a Pan postanowił, że już nigdy nie zniszczy życia na ziemi za pomocą potopu. Jahwista nie wspomina o przymierzu pomiędzy Bogiem a Noem. Tekst kapłański ma być skomponowany przez kapłanów Świątyni Jerozolimskiej z rodu Aarona po upadku północnego królestwa Izraela w


Question: jak nazywała się pierwsza żona adama?

Answer: Lilith

Context: którego budowniczowie wieży Babel zostali zamienieni w demony. Po drugie, kolekcja Midrasz rabba zawiera dwukrotnie wzmiankę o „pierwszej Ewie” (hebr. "Chawwa ha-riszona") w Bereszit rabba 18:4 i 22:7, czyli o kobiecie, której Bóg nie zdążył dokończyć w procesie stworzenia a która później została wykorzystana w mitologii Lilit. == Lilith jako pierwsza żona Adama == Tradycja o Lilith jako pierwszej żonie Adama – mimo swojej ogromnej popularności w różnego rodzaju opracowaniach – ma bardzo ubogie podstawy w źródłach starożytnych i średniowiecznych. Pierwsza potwierdzona literacko wzmianka o istnieniu hipotetycznej poprzedniczki Ewy znajduje się w midraszu Bereszit rabba 18:4 pochodzącym z późnej starożytności: Wtedy Adam rzekł: "tym razem [jest to kość z mojej kości i ciało z mojego ciała]" (Rdz 2:23). Rabbi Jehuda


Question: kto zagrał bonda?

Answer: Rolę Jamesa Bonda zagrał Daniel Craig.

Context: James Bond, także agent 007 – postać fikcyjna, szpieg brytyjskiej Secret Intelligence Service (MI6), bohater szeregu powieści Iana Fleminga, protagonista w wielu powieściach i opowiadaniach autorstwa Iana Fleminga. Po śmierci pierwotnego autora dalsze przygody agenta 007 opisywali Kingsley Amis, John Gardner, Raymond Benson, Sebastian Faulks, Jeffery Deaver, William Boyd i Anthony Horowitz. W 2012 roku James Bond w specjalnie przygotowanym filmie eskortował królową Elżbietę II na Stadion Olimpijski w Londynie z jej pałacu w celu otwarcia XXX Letnich Igrzysk Olimpijskich 2012. Królowa po raz pierwszy w historii zgodziła się zagrać samą siebie w filmie. Rolę Jamesa Bonda zagrał Daniel Craig. James Bond najbardziej znany jest z serii filmów. Do 2021 roku powstało 25 oficjalnych (wytwórni EON Productions) i 3 niezależne


Question: kiedy ustawa wchodzi w życie?

Answer: Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia, chyba że sama stanowi inaczej.

Context: prezydent RP ma obowiązek podpisać ją w ciągu 7 dni, po czym zarządza jej publikację w Dzienniku Ustaw. Jeżeli ustawa nie zostanie ponownie uchwalona, postępowanie ustawodawcze jest zakończone, a ustawa odrzucona. === Promulgacja i wejście w życie ustawy === Publikacja w Dzienniku Ustaw RP jest warunkiem wejścia ustawy w życie. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia, chyba że sama stanowi inaczej. == Statystyki aktów prawnych == W 2016 r. w życie weszło 31.906 stron maszynopisu ustaw i rozporządzeń (w 2015 r. było to 29.843), tj. najwięcej od 1989 r., gdy wydano 1.186 stron, czyli średnio 7 nowych aktów prawnych z tego rodzaju. Produkcja aktów prawnych w Polsce jest ponad 50-krotnie większa niż w Szwecji.


Question: gdzie znajduje się wieża babel?

Answer: w krainie Szinear.

Context: Wieża Babel (, "Migdal Babel") – olbrzymia budowla, która według Księgi Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szinear. Według przekazu biblijnego wieża Babel wznoszona była jako znak, dzięki któremu ludzie „nie rozproszą się”. Jahwe sprzeciwił się tym zamiarom. Pomieszał więc budowniczym języki, dzieląc ludzi na różne narody, by przez to uniemożliwić budowę wieży. Obecnie określenie „wieża Babel” oznacza ideę lub przedsięwzięcie niemożliwe do zrealizowania i prowadzące jedynie do powstania zamętu, bądź też miejsce, gdzie spotykają się ludzie mówiący różnymi językami. == Opowieść w Biblii == Opowieść o wieży Babel pojawia się w Biblii w Księdze Rodzaju: : "1Mieszkańcy całej ziemi mieli jedną mowę, czyli jednakowe słowa. 2A gdy wędrowali ze wschodu, napotkali równinę w kraju Szinear i


Question: co to jest wizytówką?

Answer: Wizytówka to zazwyczaj prostokątny, podręczny kartonik, zapisany treścią zależną od rodzaju wizytówki.

Context: Wizytówka w sensie poligraficznym jest drukiem akcydensowym. Wizytówka to zazwyczaj prostokątny, podręczny kartonik, zapisany treścią zależną od rodzaju wizytówki. Towarzyszy chwilom nawiązywania znajomości, stając się elementem konwenansu. Jest oznaką uprzejmości i szacunku, a współcześnie może też pełnić funkcje reklamowe. == Historia == Wizytówka pojawiła się w XV w. w Chinach, gdzie również wynaleziono papier. Chiński urzędnik był zobligowany specjalnym dekretem do posiadania wizytówki ze specjalnego papieru czerpanego, która zawierała jedynie imię i nazwisko jej właściciela oraz zajmowane stanowisko. Dużą popularnością cieszyły się wizytówki we Francji w czasach Ludwika XIV. Pierwszą drukowaną wizytówkę znaleziono na terenie Niemiec i pochodzi ona z końca XVIII wieku. W Rosji wizytówki rozpowszechniły się za czasów Katarzyny II. Pod koniec wieku XIX zaczęły cieszyć się popularnością


Question: co to jest eksponat w muzeum?

Answer: Eksponatem w muzealnictwie określa się przedmioty tworzące daną kolekcję muzealną (w zależności od typu muzeum mogą to być dzieła sztuki, stroje i tkaniny, ceramika, meble, a także okazy przyrodnicze i in.).

Context: ich atrapy) prezentowane nabywcom. == Eksponat w muzeum == Eksponatem w muzealnictwie określa się przedmioty tworzące daną kolekcję muzealną (w zależności od typu muzeum mogą to być dzieła sztuki, stroje i tkaniny, ceramika, meble, a także okazy przyrodnicze i in.). Eksponaty są wówczas: przechowywane w magazynach muzealnych; prezentowane na wystawach; wypożyczane na wystawy do innych placówek muzealnych. W obiegu muzealnym eksponaty podlegają także: kontroli jakościowej i ilościowej, ochronie pod kątem warunków przechowywania i bezpieczeństwa, prezentowaniu wiedzy o nich zwiedzającym wystawy, badaczom, mediom itp. Eksponaty posiadają swoje karty eksponatów (także: "karta zabytku") cyfrowe lub/i drukowane, które zawierają najważniejsze informacje o danym artefakcie i służą ewidencji oraz zarządzaniu zbiorami danego muzeum. Na wystawach eksponatom towarzyszą tablice lub mniejsze tabliczki z opisem eksponatu.


Question: czyim synem był herakles?

Answer: Oficjalnie Herakles był synem Alkmeny i Amfitriona, króla tebańskiego. W rzeczywistości jednak ojcem jego był Zeus

Context: Herakles (gr. , trl. Hēraklēs, gr. , trl. Hērakléēs, łac. Hercules), Alkides, Palajmon – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, waleczności, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę. Żonaty z Dejanirą, Megarą i Hebe. == Pochodzenie i dzieciństwo == Oficjalnie Herakles był synem Alkmeny i Amfitriona, króla tebańskiego. W rzeczywistości jednak ojcem jego był Zeus, który spłodził Heraklesa przybierając postać męża Alkmeny. Tej samej nocy, wcześniej niż się tego spodziewano, powrócił z wyprawy wojennej Amfitrion. W rezultacie Alkmena poczęła bliźnięta. Drugie z nich, prawy syn króla, imieniem Ifikles, był śmiertelnikiem (syn jego,


Question: kim był kazimierz odnowiciel?

Answer: książę z dynastii Piastów, władca Polski w latach 1034–1058

Context: Kazimierz I Odnowiciel (ur. 25 lipca 1016, zm. 19 marca 1058 w Poznaniu) – książę z dynastii Piastów, władca Polski w latach 1034–1058 (z przerwami), syn Mieszka II i Rychezy. Po śmierci ojca, w 1034 r. objął władzę w zniszczonym przez kryzys państwie. Próbował wzmocnić władzę monarszą, co spotkało się ze sprzeciwem możnowładztwa. Książę został wygnany na Węgry, skąd wyjechał później do Niemiec. W kraju zapanował chaos. Brak centralnej władzy spowodował samowolę, a nawet utworzenie na części terytorium niezależnego państewka (Miecław na Mazowszu). Doszło do powstania ludowego, a w 1038 r. najazdu księcia Czech Brzetysława I. Dopiero w 1039 r., a być może 1040 Kazimierz powrócił do kraju, przystępując do odbudowy zniszczonej organizacji państwowej i kościelnej. W polityce zagranicznej oparł


Question: kto był najstarszym człowiekiem na świecie?

Answer: Hiszpanka Maria Branyas Morera (ur. 4 marca 1907)

Context: żyjącym człowiekiem jest Hiszpanka Maria Branyas Morera (ur. 4 marca 1907). Tytuł ten przypadł jej 17 stycznia 2023 roku po śmierci Francuzki Lucile Randon. Najstarszym żyjącym mężczyzną jest obecnie Wenezuelczyk Juan Vicente Pérez Mora (ur. 27 maja 1909). Ranking najstarszych ludzi prowadzi wiele organizacji i naukowców, w tym eksperci Księgi Rekordów Guinnessa (od 1995 roku) i Gerontologicznej Grupy Badawczej, która czasami korzysta z ich informacji (to jej dane są przedstawione w tym haśle; nie uwzględnia ona mieszkańców Chin, Indii, Indonezji i krajów byłego ZSRR). Osoby, które przekroczyły 110 lat, zwane są superstulatkami. == 10 najstarszych ludzi w historii == == 10 najstarszych żyjących ludzi na świecie == == 10 najstarszych mężczyzn w historii == == 10 najstarszych żyjących mężczyzn ==


Question: ile niemcy wisza polsce?

Answer: Niemcy zapłacili polskim osobom ok. 4,7 mld zł.

Context: Niemiec Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”, w wyniku czego Niemcy zapłacili polskim osobom ok. 4,7 mld zł. Wśród polskich ekspertów prawa międzynarodowego trwa debata, czy Polska ma prawo żądać odszkodowań wojennych, a niektórzy twierdzą, że deklaracja z 1953 r. nie była legalna. Problem reparacji pojawił się ponownie w 2017 roku wraz z komentarzem ze strony polskich przedstawicieli rządu z partii politycznej Prawo i Sprawiedliwość. Według oświadczenia niemieckiego rządu w tej sprawie kwestia odszkodowań została rozwiązana w 1953 r., ponieważ Polska odmówiła przyjęcia jakichkolwiek płatności z Niemiec. O to roszczenie przeciwstawiają polscy komentatorzy, stwierdzając, że ówczesny polski rząd był pod silną presją ze strony Związku Radzieckiego i że jego odmowa z 1953 r. jest niewiążąca. === Jugosławia === Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii otrzymała


Question: kim byli przodkowie polaków?

Answer: Polacy należą historycznie do lechickiej podgrupy ludnościowej Słowian zachodnich

Context: w roku 1918 i powtórne scalenie części, należących przez 123 lata do różnych zaborców. Niegdysiejsze ideologie o rodowodzie bezspornie szlacheckim przenikają i przenikały wszelkie elementy społeczeństwa polskiego od prawicy do lewicy. Kultura uznawana obecnie za narodową była historycznym produktem szlachty. === Pochodzenie === Polacy należą historycznie do lechickiej podgrupy ludnościowej Słowian zachodnich, zamieszkujących obszar położony między Styrem na wschodzie i Odrą na zachodzie, zjednoczonych około połowy X wieku, ale i ten pogląd jest obecnie przez niektórych historyków podważany, w wyniku podboju (zjednoczenia) wewnętrznego. W ciągu długich dziejów Polski na jej ziemi osiedlały się także inne grupy różnego pochodzenia; (Niemcy, Żydzi, Holendrzy, Szkoci, Szwedzi, Fryzowie, Flamandowie, Ormianie, Tatarzy, Rusini), które często ulegały spolszczeniu (Głuchoniemcy). Niektóre z nich zachowywały jednak swoją odrębność


Question: w których polskich miastach znajdują się obiekty związane z kopernikiem?

Answer: we Wrocławiu i w Gorzowie Wielkopolskim.

Context: drogowy. * W co najmniej dwóch polskich miastach istnieją parki Kopernika: we Wrocławiu i w Gorzowie Wielkopolskim. * W co najmniej kilkunastu polskich miejscowościach istnieją ulice Kopernika, a w co najmniej kilkunastu – osiedla jego imienia. ; Statki wodne * W 1849 roku na Wiśle zaczął działać statek parowy „Kopernik”. * Do lat 20. XX wieku tamże służył szkolny statek parowy „Kopernik”. * W 1903 roku zbudowano niemiecki prom „Mecklenburg”, później przejęty przez ZSRR, przekazany Polsce i w 1953 roku przemianowany na nazwę „Kopernik”. * W 1971 roku służbę zaczął Okręt Rzeczypospolitej Polskiej „Kopernik”. * W 1973 roku w Gdańsku zbudowano jacht s/y Copernicus. * W 1974 roku zbudowano prom „Mikołaj Kopernik”. * W 1977 roku zbudowano prom nazwany potem


Question: jaka cywilizacja powstała ok 1600 roku przed naszą erą?

Answer: Kultura (cywilizacja) mykeńska

Context: Kultura (cywilizacja) mykeńska (ok. 1700/1600 – 1150 p.n.e.) – najstarsza greckojęzyczna kultura rozwijająca się w późnej epoce brązu na terenie Grecji kontynentalnej (stopniowo rozprzestrzeniła się na inne obszary regionu egejskiego), ostatnia faza kultury helladzkiej. Nazwa pochodzi od ważnego ośrodka tej cywilizacji – Myken w Argolidzie. Szczyt jej rozwoju nastąpił w tzw. okresie pałacowym, kiedy rozległe pałace mykeńskie stały się ośrodkami władzy, kultu i centrami gospodarczymi. Kulturę tę poznano dokładniej dopiero pod koniec XIX wieku dzięki pracom wykopaliskowym prowadzonym przez archeologa Heinricha Schliemanna w 1874 roku, a później przez jego następców. == Periodyzacja == Najczęściej wyróżnia się trzy (różnie nazywane) fazy rozwoju kultury mykeńskiej: * okres wczesnomykeński (przedpałacowy, grobów szybowych) – ok. 1700–1450 p.n.e. * okres środkowomykeński (pałacowy) – ok. 1450–1225


Question: w jaki sposób powstał świat według biblii?

Answer: Wszechświat powstał nie jako skutek procesu emanacji lub zrodzenia czy też ślepej ewolucji, lecz w wyniku wypowiedzenia przez Boga "Słowa"

Context: Stworzenie świata – pojęcie biblijne wyjaśniające naturę i sposób powstania wszechświata. W ujęciu judeo-chrześcijańskim zarówno niebo (materialne i duchowe), jak i ziemia i wszystko co istnieje jest dziełem Boga-Stwórcy. Wszechświat powstał nie jako skutek procesu emanacji lub zrodzenia czy też ślepej ewolucji, lecz w wyniku wypowiedzenia przez Boga "Słowa" (por. Ps 33/32/, 6). Dwa rozpoczynające całą Biblię opisy stworzenia, zawarte w pierwszych trzech rozdziałach Księgi Rodzaju, przedstawiają pochodzenie wszechświata i człowieka od Stwórcy, zależności między Bogiem, człowiekiem i światem oraz podkreślają zasadniczą dobroć tego, co stworzone. Interpretacja teologiczna opisów stworzenia jest różna w zależności od wyznania. Przyjmuje się, że nie zawierają one istotnej informacji z dziedziny nauk przyrodniczych, lecz są opowiadaniami symbolicznymi, których zasadniczym kluczem interpretacyjnym jest pojęcie "stworzenia z


Question: co miała na celu rewolucja październikowa?

Answer: przechwyceniem władzy państwowej przez znikomą mniejszość

Context: z postanowieniem o utworzeniu Czeka .. Richard Pipes: "Wydarzenia, które doprowadziły do obalenia Rządu Tymczasowego, nie miały charakteru żywiołowego: były wynikiem spisku zawiązanego przez ściśle zakonspirowaną organizację. Dopiero po trzech latach wojny domowej i nieprzebierającego w środkach terroru spiskowcy zdołali podporządkować swemu panowaniu większość ludności. Październik był klasycznym „coup d’etat”, przechwyceniem władzy państwowej przez znikomą mniejszość, dokonanym – z uwagi na demokratyczne konwencje epoki – przy zachowaniu pozorów uczestnictwa mas, ale bez ich zaangażowania. Do działań rewolucyjnych wprowadzono metody bardziej odpowiednie dla stanu wojny, niż polityki. Zamach bolszewicki przebiegał w dwóch fazach. W pierwszej, trwającej od kwietnia do lipca, Lenin usiłował przechwycić władzę w Piotrogrodzie za pomocą demonstracji ulicznych wspieranych siłą zbrojną. Na wzór rozruchów lutowych zamierzał nasilać te demonstracje,


Question: jaką długość miał mur berliński?

Answer: system umocnień o długości ok. 156 km

Context: Mur Berliński, również mur berliński (niem. "Berliner Mauer") – system umocnień o długości ok. 156 km (betonowy mur, okopy, zapory drutowe, miny). Zwany był również eufemistycznie w języku propagandy NRD – antyfaszystowskim wałem ochronnym ("antifaschistischer Schutzwall"). Od 13 sierpnia 1961 do 9 listopada 1989 oddzielał Berlin Zachodni od Berlina Wschodniego i NRD. Był to jeden z symboli zimnej wojny i podziału Niemiec. Podczas prób przedostania się z Berlina przez strzeżoną granicę do Berlina Zachodniego wielu uciekinierów zostało zabitych. Dokładna liczba ofiar jest sporna i niepewna, różne źródła podają od 136 do 239 śmiertelnych przypadków. == Historia == === Geneza === Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 roku Niemcy, na mocy postanowień konferencji jałtańskiej, podzielone zostały na 4 strefy okupacyjne,


Question: czym jest czas miejscowy?

Answer: dobowa rachuba czasu, która związana jest z lokalnym południkiem miejsca obserwacji, wzdłuż którego na całej jego długości jest ten sam czas.

Context: Czas miejscowy ("czas słoneczny") – dobowa rachuba czasu, która związana jest z lokalnym południkiem miejsca obserwacji, wzdłuż którego na całej jego długości jest ten sam czas. Obliczamy go na podstawie górowania Słońca na danym południku. Jako średnią dobę słoneczną określa się średni czas między kolejnymi górowaniami Słońca. Czas ten dzieli się na 24 godziny. Co jeden ° stopień długości geograficznej MCS (miejscowy czas słoneczny) zmienia się o 4 minuty. Daje to możliwość obliczenia czasu miejscowego w danym miejscu, jeżeli znamy długość geograficzną i lokalny czas słoneczny w innym miejscu.


Question: jakie działania podjęto w walce z segregacją rasową w usa?

Answer: Wiele z tych wysiłków nosiło charakter obywatelskiego nieposłuszeństwa, nakierowanego na łamanie segregacyjnych zasad i praw, jak siadanie na miejscach dla białych, na przodzie autobusu (Rosa Parks) czy zajmowanie miejsc w restauracjach dla białych.

Context: siłach zbrojnych Stanów Zjednoczonych. Duży wpływ na tę decyzję miał sukces grupy lotniczej złożonej wyłącznie z czarnoskórych obywateli Stanów Zjednoczonych. Zinstytucjonalizowana segregacja rasowa została zakończona dzięki wysiłkom takich aktywistów na rzecz praw człowieka jak Rosa Parks i Martin Luther King, pracujących od zakończenia wojny aż do chwili przyjęcia "Voting Rights Act" (ustawa o prawie do głosowania) i "Civil Rights Act" (ustawa o prawach obywatelskich) w 1964, popartych przez prezydenta Lyndona Johnsona 3 lipca tegoż roku. Wiele z tych wysiłków nosiło charakter obywatelskiego nieposłuszeństwa, nakierowanego na łamanie segregacyjnych zasad i praw, jak siadanie na miejscach dla białych, na przodzie autobusu (Rosa Parks) czy zajmowanie miejsc w restauracjach dla białych. Chociaż równość rasowa jest dzisiaj, przynajmniej w teorii, zagwarantowana dla wszystkich obywateli


Question: kiedy odkryto przylądek dobrej nadziei?

Answer: Europejskim odkrywcą przylądka był w 1488 r. portugalski żeglarz

Context: Przylądek Dobrej Nadziei (, , ), pierwotnie Przylądek Burz () – przylądek leżący w Południowej Afryce, 160 km na północny zachód od Przylądka Igielnego. Stanowi zakończenie Półwyspu Przylądkowego, u którego nasady leży Kapsztad. Półwysep leżący w nizinnym otoczeniu stanowią skaliste wzgórza charakterystycznego powulkanicznego kształtu z Górą Stołową (afr. "Tafelberg"; ang. "Table Mountain") o wysokości 1067 m n.p.m., dominującą nad otoczeniem i widoczną daleko z morza, a której nazwa wiernie oddaje jej kształt. Część półwyspu, łącznie z urozmaiconą linią brzegową, stanowi rezerwat wielu stref przyrody skupionych na niewielkim terenie, z dużą różnorodnością występujących tam organizmów żywych (w tym wiele endemitów). Jest to jednocześnie obszar jednej z najwyższych na świecie aktywności wyładowań atmosferycznych. Europejskim odkrywcą przylądka był w 1488 r. portugalski żeglarz


Question: który rocznik jest maryla rodowicz?

Answer: 1945

Context: Maryla Rodowicz, właśc. Maria Antonina Rodowicz (ur. 8 grudnia 1945 w Zielonej Górze) – polska piosenkarka, gitarzystka i aktorka, była lekkoatletka. Była lekkoatletka. Zdobywczyni brązowego medalu w biegu na 80 m przez płotki na Mistrzostwach Polski Młodzików 1959 i złotego medalu w sztafecie 4 × 100 m na Mistrzostwach Polski Młodzików 1962. Równocześnie z karierą sportową działała jako piosenkarka, w 1962 wzięła udział w eliminacjach do I Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie. Profesjonalną karierę muzyczną rozpoczęła w 1967 startem na Festiwalu Piosenki i Piosenkarzy Studenckich w Krakowie oraz zrealizowaniem nagrań w Radiowym Studiu Piosenki Polskiego Radia. Fonograficznie zadebiutowała w 1970 albumem studyjnym pt. "Żyj mój świecie". Od tamtej pory wydała ponad 20 polskojęzycznych płyt, a także po jednym albumie z


Question: w jakich wodach żyje dorsz?

Answer: habitat pozostałych podgatunków dorsza to morza i oceany.

Context: habitat pozostałych podgatunków dorsza to morza i oceany. Dorsz jest gatunkiem euryhalicznym, to znaczy, znoszącym różny stopień zasolenia wody. Istnieją jednak obszary w Bałtyku, np. Zatoka Botnicka, w których ze względu na zbyt niskie zasolenie dorsz nie występuje. Temperatury optymalne dla życia i rozrodu to 2-7 °C. Młode dorsze przebywają w płytkich, przybrzeżnych wodach, osobniki dorosłe przebywają na otwartym morzu. Zazwyczaj dorsz przebywa na głębokości do 220 m, ale czasami schodzi nawet na 600 m. Zazwyczaj żeruje przy dnie, czasami również w toni. Wiosną dorsz żeruje na głębinach, przez resztę roku spotkać go można na otwartych wodach. Zazwyczaj trzyma się w mniejszych lub większych ławicach. == Biologia == Dorsz jest drapieżnikiem. Żywi się głównie rybami z rodziny śledziowatych, babkowatych, makrelami,


Question: ile koncertów zagrała metallica?

Answer: seria czterech koncertów w Fillmore w San Francisco

Context: ukazały się 31 października 2011 roku. Na początku grudnia 2011 roku odbyła się seria czterech koncertów w Fillmore w San Francisco, zorganizowanych w ramach 30-lecia zespołu. Udział wzięli wszyscy żyjący byli członkowie Metalliki oraz wielu gości, m.in. Ozzy Osbourne (Black Sabbath), Gary Rossington (Lynyrd Skynyrd), Jerry Cantrell (Alice in Chains), Jim Martin, Rob Halford i Mercyful Fate. Podczas każdego koncertu zespół prezentował jeden dotąd niepublikowany utwór, będący odrzutem z sesji do albumu "Death Magnetic". Wynikiem tych premier był minialbum pt. "Beyond Magnetic". 7 lutego 2012 zespół ogłosił zamiar zorganizowania cyklicznej imprezy „Orion Music + More”, która odbyła się dwukrotnie – 23–24 czerwca 2012 w Atlantic City (podczas pierwszego dnia tego festiwalu Metallica zagrała cały materiał z albumu "Ride the Lightning",


Question: czym jest czarna dziura?

Answer: obszar czasoprzestrzeni, którego z uwagi na wpływ grawitacji, nic – łącznie ze światłem i informacją – nie może opuścić.

Context: Czarna dziura – obszar czasoprzestrzeni, którego z uwagi na wpływ grawitacji, nic – łącznie ze światłem i informacją – nie może opuścić. Zgodnie z ogólną teorią względności, do jej powstania niezbędne jest nagromadzenie dostatecznie dużej masy w odpowiednio małej objętości. Czarną dziurę otacza matematycznie zdefiniowana powierzchnia nazywana horyzontem zdarzeń, która wyznacza granicę bez powrotu. Nazywa się ją „czarną”, ponieważ pochłania całkowicie światło trafiające w horyzont, nie odbijając niczego, zupełnie jak ciało doskonale czarne w termodynamice. Kwantowa teoria pola przewiduje, że czarne dziury emitują promieniowanie jak ciało doskonale czarne o niezerowej temperaturze. Temperatura ta jest odwrotnie proporcjonalna do masy czarnej dziury, co sprawia, że bardzo trudno je zaobserwować w wypadku czarnych dziur o masie gwiazdowej bądź większych. Istnienie obiektów o polu


Question: w którym roku zmarł władysław jagiełło?

Answer: 1 czerwca 1434 roku

Context: == Śmierć == Jak donosi Jan Długosz, w drodze na Ruś król zatrzymał się w Medyce, gdzie przeziębił się, słuchając śpiewu słowików. Władysław II Jagiełło zmarł 1 czerwca 1434 roku w Gródku. Jego zwłoki zostały przywiezione do Krakowa 11 czerwca, gdzie złożono je do czasu pogrzebu w kościele św. Michała. Ciało pogrzebano na Wawelu tydzień później; uroczystości pogrzebowe poprowadził arcybiskup gnieźnieński Wojciech Jastrzębiec. Serce królewskie zostało pochowane w kościele franciszkanów w Gródku Jagiellońskim. Po Władysławie II Jagielle królem Polski został jego 10-letni syn Władysław III Warneńczyk. == Żony, dzieci, osobowość władcy == Władysław II Jagiełło był czterokrotnie żonaty. Pierwszą jego żoną została 18 lutego 1386 roku Jadwiga Andegaweńska. Jego jedyne dziecko w związku z nią, Elżbieta Bonifacja, zmarło 13 lipca


Question: kiedy wprowadzono nową konstytucję francji?

Answer: 3 września 1791

Context: Konstytucja 1791 – pierwszy akt prawny rangi konstytucyjnej w Królestwie Francji uchwalony 3 września 1791. Przekształcił istniejącą monarchię absolutną w krótkotrwałą monarchię konstytucyjną. Ludwik XVI podpisał akt konstytucji 13 września 1791. W skład konstytucji włączono prawa wydane przez Konstytuantę w okresie 1789–1791. Preambułą konstytucji była Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela. Dzięki niej król przestał być jedynym wszechwładnym organem, a stał się jednym z podmiotów reprezentującym naród (z łaski narodu i Boga). Utrzymała ustrój monarchii, przekształcając ją z absolutyzmu w monarchię konstytucyjną. Ustanowiła zasadę trójpodziału władzy jako jedną z głównych norm zaraz po suwerenności narodu. == Władza ustawodawcza == Została przekazana jednoizbowemu Zgromadzeniu Prawodawczemu (Legislatywie) z wyraźną przewagą nad władzą wykonawczą. Złożona z 745 posłów w wyborach pośrednich i dwustopniowych wybieranych


Question: ile krajów w unii?

Answer: Unia Europejska składa się z 27 państw członkowskich.

Context: Unia Europejska składa się z 27 państw członkowskich. Nowo wstępujące państwa, aby stać się członkiem Unii muszą: * spełnić szereg kryteriów dotyczących sfery gospodarczej, politycznej, praw człowieka sformułowane w tzw. kryteriach kopenhaskich, * zaakceptować w pełni i bez zastrzeżeń acquis communautaire (w szczególności zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym), * posiadać sprawnie działającą administrację i sądownictwo zdolne wyegzekwować unijne i wspólnotowe akty prawne. == Członkowie Unii Europejskiej == == Byli członkowie Unii Europejskiej == == Państwa nienależące do Unii Europejskiej, ale będące stroną układów i porozumień z UE == == Państwa (i inne jednostki terytorialne) spoza Unii Europejskiej i niemające z nią porozumień == == Byłe terytoria należące do członków EWG/UE == * Algieria do 2 lipca 1962 terytorium


Question: czyj pomnik stoi przed pałacem prezydenckim?

Answer: Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego

Context: Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego – pomnik konny znajdujący się w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście przed Pałacem Prezydenckim. Pomnik przedstawia księcia Józefa Poniatowskiego siedzącego na koniu i trzymającego w prawym ręku miecz. Rzeźba dłuta Bertela Thorvaldsena była wzorowana na pomniku Marka Aureliusza na Kapitolu w Rzymie. == Historia == Zbiórkę pieniędzy na pomnik rozpoczęto na początku 1814, kilka miesięcy po śmierci księcia w bitwie pod Lipskiem. Zgodę na postawienie monumentu w Warszawie uzyskała u cara Aleksandra I Anna z Tyszkiewiczów Potocka. Na czele Komitetu Budowy stanął Adam Jerzy Czartoryski. Monument został zamówiony w 1818 u mieszkającego w Rzymie duńskiego rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena. Ostateczną umowę podpisano w lipcu 1820 podczas wizyty Thorvaldsena w Warszawie. Pierwotną lokalizacją pomnika był plac Krasińskich, jednak


Question: gdzie żyje tygrys?

Answer: Większość tygrysów żyje w lasach tropikalnych oraz na terenach porośniętych przez zarośla trawiaste, trzcinowe i bambusowe.

Context: jak białe tygrysy. == Tryb życia == Większość tygrysów żyje w lasach tropikalnych oraz na terenach porośniętych przez zarośla trawiaste, trzcinowe i bambusowe. Są bardzo aktywnymi drapieżnikami naziemnymi, rzadko wchodzą na drzewa. Na miejsce odpoczynku najchętniej wybierają cień pod drzewami, a na stepach syberyjskich – rozpadliny skalne. === Pokarm i strategia polowania === Tygrys jest drapieżnikiem stojącym na najwyższym poziomie piramidy ekologicznej. Poluje na wszelkie zwierzęta niezależnie od wielkości. Jedynie dorosłe, zdrowe nosorożce i słonie potrafią skutecznie obronić się przed jego atakiem, a mimo tego zdarzają się utarczki pomiędzy nimi a tygrysem. Podobnie wyglądają konfrontacje z większymi od tygrysa niedźwiedziami brunatnymi. Chociaż obydwa olbrzymy wzajemnie się unikają (obecnie obydwa gatunki są bardzo rzadkie) dochodzi między nimi do walk, w których


Question: jak duży jest wieloryb?

Answer: zwierzęciem żyjącym na Ziemi jest "Lineus longissimus" należący do typu wstężnic (przeciętna długość: 5–15 m, jednak zdarzają się osobniki osiągające nawet 55 m).

Context: Ziemi, nie jest to jednak najdłuższy obecnie żyjący gatunek. Najdłuższym zwierzęciem żyjącym na Ziemi jest "Lineus longissimus" należący do typu wstężnic (przeciętna długość: 5–15 m, jednak zdarzają się osobniki osiągające nawet 55 m). == Ochrona == W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN ( „zagrożony”); podgatunek "intermedia" klasyfikowany jest jako CR (ang. "critically endangered" „krytycznie zagrożony”). Z powodu swoich rozmiarów płetwal błękitny był głównym celem wielorybników. Cenny był szczególnie tłuszcz – tran oraz fiszbiny, z których robiono gorsety. Do połowy XX wieku łącznie zabito około tych wielorybów. W 1966 r. objęto je ścisłą ochroną. W tym czasie gatunek był już niemal całkowicie wytępiony. Obecnie jednak liczba płetwali błękitnych powoli wzrasta.


Question: jak brzmiała oficjalna nazwa konstytucji 3 maja?

Answer: Ustawa Rządowa z dnia 3 maja

Context: Konstytucja 3 maja, właśc. Ustawa Rządowa z dnia 3 maja – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) spisaną konstytucją. Uchwalona przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego wraz ze "stanami skonfederowanemi w liczbie podwóyney naród Polski reprezentującemi". Została zaprojektowana w celu zlikwidowania obecnych od dawna wad opartego na wolnej elekcji i demokracji szlacheckiej systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną, ograniczyła znacząco demokrację szlachecką, odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nieposiadającej ziemi (gołocie), wprowadziła częściowe zrównanie praw osobistych mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa,


Question: gdzie znajdują się jajniki?

Answer: Jajniki leżą wewnątrz jamy otrzewnej przy bocznych ścianach miednicy na tylnej powierzchni wiązadeł szerokich macicy

Context: Jajnik () – gonada występująca u samic większości zwierząt (z wyjątkiem gąbek). Zwykle parzysty narząd, występujący u samic, odpowiednik rozwojowy jąder. U dojrzałej kobiety ma kształt spłaszczonej elipsoidy o wielkości 5×3×1 cm i masie od 6 do 8 gramów. Jajniki leżą wewnątrz jamy otrzewnej przy bocznych ścianach miednicy na tylnej powierzchni wiązadeł szerokich macicy, do których przywiązane są za pomocą krótkich krezek; w krezce jajnika znajdują się zaopatrujące go naczynia i nerwy. Koniec maciczny jajnika łączy się z rogiem macicy poprzez więzadło jajnika własne. Górne bieguny jajników objęte są przez jajowody. Jajniki służą podwójnemu celowi: wytwarzaniu komórek jajowych oraz wydzielaniu żeńskich hormonów płciowych (estrogenów, progesteronu, relaksyny i androgenów). Z zewnątrz jajniki pokryte są jednowarstwowym nabłonkiem płciowym, pod nim zaś leży


Question: kto jest zwierzchnikiem służby cywilnej?

Answer: Zwierzchnikiem korpusu służby cywilnej jest Prezes Rady Ministrów.

Context: Służba cywilna – wyodrębniony zespół profesjonalnych urzędników zatrudnionych w organach administracji publicznej, mających gwarancje stałości stosunku pracy, niezależnie od wyniku wyborów. == Służba cywilna w Polsce == Według Konstytucji RP służba cywilna działa w celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa w urzędach administracji rządowej. Zwierzchnikiem korpusu służby cywilnej jest Prezes Rady Ministrów. Podstawą prawną działania służby cywilnej w Polsce jest ustawa o służbie cywilnej z 2008. W skład korpusu służby cywilnej wchodzą urzędnicy szczebla centralnego, jak również przedstawiciele rządowej administracji terenowej – niezespolonej i zespolonej. Korpus służby cywilnej tworzą pracownicy zatrudnieni na stanowiskach urzędniczych w: * Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, * urzędach ministrów i przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów oraz urzędach centralnych organów


Question: kiedy przypada uroczystość zesłania ducha świętego?

Answer: Dzień zesłania Ducha Świętego, zwany Pięćdziesiątnicą ("pentēkostēs"), potocznie Zielonymi Świętami lub Zielonymi Świątkami, jest w chrześcijaństwie świętem ruchomym i przypada 49 dni (7 tygodni) od Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego, a więc przypada również w niedzielę.

Context: zesłanie Ducha Świętego, gdy apostołowie zaczęli przemawiać różnymi językami, zestawiane jest z pomieszaniem języków przy budowie wieży Babel. W chwili Zesłania ludzkość zdołała symbolicznie przełamać wszelkie bariery i na nowo zjednoczyć się w Duchu Świętym. Podobną myśl wyraża Paweł z Tarsu, pisząc: „nie ma już Greka ani Żyda”. == Ramy czasowe i nazwy święta == Dzień zesłania Ducha Świętego, zwany Pięćdziesiątnicą ("pentēkostēs"), potocznie Zielonymi Świętami lub Zielonymi Świątkami, jest w chrześcijaństwie świętem ruchomym i przypada 49 dni (7 tygodni) od Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego, a więc przypada również w niedzielę. Stąd zapis w księgach liturgicznych „Niedziela Zesłania Ducha Świętego”. Uroczystość Zesłania Ducha Świętego kończy w Kościele katolickim okres wielkanocny. W niektórych regionach Polski, gdzie Wielkanoc nazywana jest Białą Paschą święto Zesłania


Question: jak ptysie nazywane są w wielkopolsce?

Answer: wietrznikiem

Context: podawać zamiast pasztecików jako gorącą zakąskę lub dodatek do czystych zup. W Wielkopolsce ciastko to nazywane jest „wietrznikiem”, co jest kalką językową z niemieckiego wyrazu . Nazwa pochodzi z języka francuskiego. Przepis na ciasto parzone (ptysiowe) powstał w XVIII wieku za sprawą dwóch osób: cukiernika Jeana Avice’a oraz cukiernika i kuchmistrza Marie-Antoine’a „Antonina” Carême’a. Od nazwy "pâte à choux" oznaczającej ciasto parzone powstało określenie dla gotowych wyrobów (ptysiów, profiterolek etc.): "petit-chou", co oznacza dosłownie „kapustkę”. Jest to nawiązanie do kształtu przypominającego kapuścianą głowę. "Petit-chou" wymawiane po polsku „pti szu” wyewoluowało do słowa „ptyś”. W kuchni francuskiej ptysie zwane są "chou à la crème" – co oznacza dosłownie „kapustę z kremem”. Zdrobniale "petit chou à la crème" – „kapustka z kremem”.


Question: ile hektarów lasów ma polska?

Answer: prawie 1,55 mln ha w roku 2008.

Context: lat. Powierzchnia tych drzewostanów wzrosła z około 0,9 mln ha w 1945 roku do prawie 1,55 mln ha w roku 2008. W dużej części polskie lasy są zbiorowiskami zastępczymi (monokultury sosnowe lub świerkowe), wytworzonymi sztucznie, w miejscu naturalnego kształtowania się ekosystemów. Zgodnie z polityką leśną państwa w polskich lasach dokonywana jest przebudowa drzewostanów zmierzająca do zwiększenia udziału gatunków liściastych i zróżnicowania struktury wiekowej i gatunkowej drzewostanu. Kompleksy puszczańskie zachowały się fragmentarycznie, głównie w obrębie Puszczy Białowieskiej (Białowieski Park Narodowy). == Wybrane zwarte obszary leśne na terytorium Polski == Województwo dolnośląskie Województwo kujawsko-pomorskie Województwo lubelskie Województwo lubuskie Województwo łódzkie Województwo małopolskie Województwo mazowieckie Województwo opolskie Województwo podkarpackie Województwo podlaskie Województwo pomorskie Województwo śląskie Województwo świętokrzyskie Województwo warmińsko-mazurskie Województwo wielkopolskie Województwo zachodniopomorskie


Question: kiedy zakończono produkcje garbusa?

Answer: Volkswagen ogłosił, że koniec produkcji nastąpi w lipcu 2003 roku

Context: w układzie wydechowym. === Światowy koniec produkcji === Do roku 2002 powstało ponad 21 000 000 egzemplarzy Garbusa, poziom produkcji w roku 2003 wynosił jednak już tylko 30 000 w porównaniu ze szczytowym rokiem 1971, kiedy osiągnięto poziom 1 300 000 egzemplarzy. Volkswagen ogłosił, że koniec produkcji nastąpi w lipcu 2003 roku, jako powód podano spadający popyt na model – 65 lat od uruchomienia produkcji, po 58 latach jej nieprzerwanego trwania (licząc od zakończenia II wojny w 1945). Ostatni Garbus otrzymał przydomek "El Rey" i trafił do muzeum Volkswagena w Wolfsburgu. == Dane techniczne == === 1946-1973 === VW 1200/1300/1500/1600 (1946–1973) === 1302/1303 (1970-1975) === Dane techniczne VW 1302/1303 === 1200 (1973-1985) === VW 1200 (1973–1985) == Wielkość produkcji ==


Question: jak duży jest central park?

Answer: Zajmuje 843 akry powierzchni (341 hektarów)

Context: Central Park – park miejski w Nowym Jorku będący oazą zieleni. Położony w centrum Manhattanu, między 110. ulicą (Central Park North) na północy i 59. ulicą (Central Park South) na południu oraz Ósmą Aleją (Central Park West) na zachodzie i Piątą Aleją na wschodzie. Zajmuje 843 akry powierzchni (341 hektarów) będąc prostokątem o szerokości 850 m (w kierunku wschód-zachód) i długości 4120 metrów (północ-południe). == Historia == Kiedy w 1853 władze Nowego Jorku podjęły decyzję o zagospodarowaniu terenu na park miejski, było to „odludzie” (znajdowała się tam jedynie mała osada zamieszkana głównie przez zbiegłych czarnoskórych niewolników) pomiędzy Nowym Jorkiem a wioską Harlem. W 1857 ogłoszony został konkurs na koncepcję parku. Wygrał projekt Fredericka Law Olmsteda i Calverta Vaux nazwany "The


Question: w jaką wojnę zaangażowała się polska po elekcji augusta ii?

Answer: Wojna domowa w Polsce w latach 1704–1706 – część większego konfliktu w Europie, III wojny północnej.

Context: Wojna domowa w Polsce w latach 1704–1706 – część większego konfliktu w Europie, III wojny północnej. Zmagania pomiędzy konfederacją sandomierską, wierną Augustowi II Mocnemu, a konfederacją warszawską, wierną Stanisławowi Leszczyńskiemu. Wojna została zakończona krótkotrwałym zwycięstwem Leszczyńskiego (pokój w Altranstädt). == Preludium == W 1700 roku August II, w przymierzu Elektoratu Saksonii z Carstwem Rosyjskim, wznowił wojnę ze Szwecją o Inflanty. W serii krwawych bitew m.in. pod Kliszowem w 1702 roku Szwedzi rozgromili siły Rzeczypospolitej, opanowując prawie cały kraj. W czerwcu 1703 August II zwołał sejm ekstraordynaryjny do Lublina, gdzie musiał stawić czoło silnej opozycji, niezadowolonej z jego rządów. Król otwarcie wystąpił przeciwko przywódcy opozycji prymasowi Michałowi Stefanowi Radziejowskiemu, nakazał też porwanie królewiczów Jakuba i Konstantego Sobieskich. Opozycyjne w stosunku do


Question: kim była anne frank?

Answer: Annelies Marie „Anne” Frank (; ur. 12 czerwca 1929 we Frankfurcie nad Menem, zm. w lutym 1945 w Bergen-Belsen) – żydowska dziewczyna, autorka dziennika, zmarła w obozie koncentracyjnym po ponad dwuletnim ukrywaniu się w Amsterdamie.

Context: Annelies Marie „Anne” Frank (; ur. 12 czerwca 1929 we Frankfurcie nad Menem, zm. w lutym 1945 w Bergen-Belsen) – żydowska dziewczyna, autorka dziennika, zmarła w obozie koncentracyjnym po ponad dwuletnim ukrywaniu się w Amsterdamie. == Życiorys == Po przejęciu władzy w Niemczech przez Hitlera przeniosła się w 1934 wraz z rodziną do Amsterdamu. Prześladowania Żydów dotarły również do Holandii wraz z napaścią Niemiec na ten kraj w maju 1940. Anne i jej starsza siostra Margot Betti musiały przerwać naukę w szkole Montessori i przenieść się do liceum żydowskiego. W lipcu 1942 rodzina została zagrożona wywiezieniem do obozu koncentracyjnego; ojciec rodziny Otto Frank zorganizował wówczas z pomocą pracowników swojego przedsiębiorstwa kryjówkę w dawnej oficynie. Frankowie mieszkali tam od 6 lipca


Question: ile wynosi rekord świata w rzucie oszczepem?

Answer: 72,28

Context: wśród kobiet należy do Czeszki Barbory Špotákovej i wynosi 72,28 (13.08.2008, Stuttgart). Czołowymi oszczepniczkami są także Kubanka Osleidys Menéndez i Niemka Christina Obergföll. == Rozwój rekordu świata == Rekordy świata w rzucie oszczepem są notowane od roku 1883. Oficjalne rekordy notuje się natomiast od roku 1912. Najwięcej razy (23 wśród mężczyzn) rekord świata poprawiali reprezentanci krajów ze Skandynawii (16 rekordów należy do Finów, 4 do Szwedów i 3 do Norwegów). Najwięcej rekordów świata (10) należy do Fina Matti Järvinena. W historii rzutu oszczepem tylko dwoje Polaków pobiło rekord świata: w 1956 w Mediolanie Janusz Sidło uzyskał wynik 83,66, a w 1972 Ewa Gryziecka rzuciła na odległość 62,70 (rekord ten przetrwał zaledwie kilka godzin). === Mężczyźni === === Kobiety === ==


Question: na podstawie jakiej licencji są rozpowszechniane programy gimp?

Answer: Program udostępniany jest na licencji GPL w wersji 3.

Context: GIMP (ang. "GNU Image Manipulation Program") – bezpłatny, otwartoźródłowy program do edycji grafiki rastrowej. Pozwala na operacje takie jak m.in. retusz, skalowanie, rysowanie, dodawanie tekstu, umożliwiając pracę na warstwach i kanałach, dostosowywanie interfejsu czy tworzenie skryptów automatyzujących niektóre czynności. Program udostępniany jest na licencji GPL w wersji 3. GIMP wchodzi w skład projektu GNU. Dostępny jest na systemy POSIX (m.in. macOS i Linux) oraz Windows. Jego funkcjonalność może zostać rozszerzona z użyciem dodatków, takich jak oficjalny GAP ("GIMP Animation Package") ułatwiający tworzenie animacji. == Funkcjonalność == === Podstawowe funkcje === GIMP umożliwia operacje takie jak: * rysowanie ** liczne pędzle i ołówki ** narzędzie klonowania ** zaawansowany edytor gradientów ** obsługa niestandardowych pędzli * zaawansowana obróbka zdjęć ** obsługa przezroczystości


Question: kim był jakub wujek?

Answer: Jakub Wujek SJ (ur. 1541 w Wągrowcu, zm. 27 lipca 1597 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, jezuita, doktor teologii, rektor Jezuickiej Akademii Wileńskiej, rektor Kolegium jezuitów w Poznaniu, autor przekładu Biblii na język polski.

Context: Jakub Wujek SJ (ur. 1541 w Wągrowcu, zm. 27 lipca 1597 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, jezuita, doktor teologii, rektor Jezuickiej Akademii Wileńskiej, rektor Kolegium jezuitów w Poznaniu, autor przekładu Biblii na język polski. == Życiorys == Urodził się w 1541 roku w Wągrowcu, jako syna ławnika sądowego Macieja i jego żony Elżbiety. Pochodził z religijnej i majętnej rodziny – Wujkowie posiadali ziemie, ogrody i browar. Jakub odebrał podstawowe wykształcenie w szkole cysterskiej. W 1555 roku udał się na Śląsk, najprawdopodobniej do Wrocławia, gdzie uczył się w szkole humanistyczno-reformacyjnej. Nauczył się wówczas języka niemieckiego i zbliżył się do luteranizmu. W 1558 roku powrócił do Wągrowca i został nauczycielem w szkole parafialnej. Pod wpływem tamtejszego księdza i lektury dzieł Stanisława


Question: gdzie są wyspy brytyjskie?

Answer: Grupa wysp w północno-wschodniej części Atlantyku, położona na północny zachód od kontynentalnej Europy, oddzielona od niej kanałem La Manche i Cieśniną Kaletańską.

Context: Wyspy Brytyjskie (ang. "The British Isles", irl. "Éire agus an Bhreatain Mhór", wal. "Ynysoedd Prydain"; 2) – megaregion fizycznogeograficzny Europy Zachodniej. Grupa wysp w północno-wschodniej części Atlantyku, położona na północny zachód od kontynentalnej Europy, oddzielona od niej kanałem La Manche i Cieśniną Kaletańską. W skład megaregionu Wyspy Brytyjskie wchodzą dwie prowincje: Irlandia (21) i Wielka Brytania (22). Wyspy Brytyjskie obejmują dwie główne wyspy: Wielką Brytanię (209 331 km²) i Irlandię (84 406 km²) oraz ponad pięć tysięcy mniejszych wysp, wśród których największe i najbardziej znane to Hebrydy (7 555 km²), Szetlandy (1 466 km²), Orkady (975 km²), Anglesey (714 km²), Man (572 km²), Arran (427 km²), Wight (381 km²), Bute (122,2 km²) oraz Wyspy Scilly (16,3 km²). Łączna powierzchnia Wysp


Question: kim jest klocuch?

Answer: Klocuch – polski wideobloger i osobowość internetowa.

Context: Klocuch – polski wideobloger i osobowość internetowa. == Historia == Osoba znana jako Klocuch swoją działalność rozpoczęła w 2010 roku, umieszczając na platformie YouTube amatorskie wideorecenzje gier komputerowych. Ówczesny kanał, na jaki trafiały filmy, nosił nazwę "Klocuch12". Odbiór działalności kanału był w większości negatywny, komentujący wytykali twórcy brak profesjonalizmu i dużą infantylność. W 2012 roku hasło do kanału "Klocuch12" zostało wykradzione, co uniemożliwiło jego założycielowi publikację treści. Założył on wtedy nowe konto, tym razem nazwane "KlocuchRecenzje", które z czasem zmieniło nazwę na "Klocuch". Twórca do dziś korzysta z tego właśnie konta, mimo że poprzedni kanał został mu po pewnym czasie zwrócony. Obecnie odbiór filmów Klocucha jest w znacznej części pozytywny. == Twórczość == Treści tworzone przez Klocucha odznaczają się dużą


Question: w jakich przypadkach możemy stosować rozkład gaussa?

Answer: Jeśli jakaś wielkość jest sumą lub średnią bardzo wielu drobnych losowych czynników, to niezależnie od rozkładu każdego z tych czynników jej rozkład będzie zbliżony do normalnego (centralne twierdzenie graniczne) – dlatego można go bardzo często zaobserwować w danych.

Context: Rozkład normalny, rozkład Gaussa (w literaturze francuskiej zwany rozkładem Laplace’a-Gaussa) – jeden z najważniejszych rozkładów prawdopodobieństwa, odgrywający ważną rolę w statystyce. Wykres funkcji prawdopodobieństwa tego rozkładu jest krzywą w kształcie dzwonu (tak zwaną krzywą dzwonową). Przyczyną jego znaczenia jest częstość występowania w naturze. Jeśli jakaś wielkość jest sumą lub średnią bardzo wielu drobnych losowych czynników, to niezależnie od rozkładu każdego z tych czynników jej rozkład będzie zbliżony do normalnego (centralne twierdzenie graniczne) – dlatego można go bardzo często zaobserwować w danych. Ponadto rozkład normalny ma interesujące właściwości matematyczne, dzięki którym oparte na nim metody statystyczne są proste obliczeniowo. == Definicja rozkładu normalnego == Istnieje wiele równoważnych sposobów zdefiniowania rozkładu normalnego. Należą do nich: funkcja gęstości, dystrybuanta, momenty, kumulanty, funkcja charakterystyczna,


Question: w którym roku upadła komuna w polsce?

Answer: 1989 roku

Context: Historia Polski (1945–1989) – historia Polski obejmująca okres komunizmu zwanego demokracją ludową od 1945 roku, poprzez powstanie PRL, do obrad Okrągłego Stołu w 1989 roku. == Okres stalinowski (1944–1956) == W nocy z 31 grudnia 1943 roku na 1 stycznia 1944 roku powołano w Warszawie Krajową Radę Narodową, ta pozornie ponadpartyjna organizacja, w rzeczywistości reprezentowała jedynie PPR i partie satelickie RPPS i SL „Wola Ludu”. Jednocześnie przekształcono Gwardię Ludową w Armię Ludową – w jej skład miały wejść wojska 1 Korpusu. W odpowiedzi ugrupowania niepodległościowe powołały 9 stycznia Radę Jedności Narodowej, na jej czele stanął przewodniczący PPS-WRN Kazimierz Pużak. Utworzona w lipcu 1944 Krajowa Rada Ministrów jako integralna część rządu RP na uchodźstwie miała przejąć władzę w kraju momencie zakończenia


Question: kiedy była pierwsza zmiana czasu?

Answer: W 1917 roku zmiana nastąpiła w nocy z 15 na 16 kwietnia

Context: światowej. W 1917 roku zmiana nastąpiła w nocy z 15 na 16 kwietnia (z niedzieli na poniedziałek); wskazówki przesuwano jednak z godziny drugiej na trzecią i czas letni obowiązywał do nocy z 16 na 17 września. Podobnie było w 1918 roku. Niedługo później i Brytyjczycy zaadaptowali to w Wielkiej Brytanii. 19 marca 1918 Kongres Stanów Zjednoczonych wyjaśnił podział na strefy czasowe w USA i wprowadził na czas trwania wojny obowiązek stosowania czasu letniego w celu oszczędności paliwa służącego do produkcji prądu. Ponownie po przerwie w USA w 1966 Kongres uchwalił Uniform Time Act wprowadzając po raz pierwszy podczas pokoju możliwość korzystania z czasu letniego. W Polsce zmiana czasu została wprowadzona między I a II wojną światową tylko raz, w 1919


Question: gdzie żyje lis?

Answer: lisy rude występują w całej Australii z wyjątkiem północnego Queensland i Terytorium Północnego.

Context: roku przez klub polowań z Melbourne. Te introdukcje nie powiodły się całkowicie i współcześnie żyjące w Australii lisy rude wywodzą się z dwóch linii zaszczepionych w stanie Victoria. Populacja założycielska była parą wypuszczoną ok. 20 km od Ballart w 1871 i kilka innych lisów wypuszczonych w Point Cook. W 1880 populacja ta przemieściła się i połączyła z tą z Ballart. W mniej niż dekadę lisy rude zasiedliły 13 000 km² stanu Victoria, a w 1893 została ustanowiona pierwsza nagroda za schwytanie lisa, które osiedliły się w Queensland. Obecnie lisy rude występują w całej Australii z wyjątkiem północnego Queensland i Terytorium Północnego. Rozprzestrzenienie lisów na południowych terytoriach Australii zbiegł się ze spadkiem liczebności niektórych kopiących nory ssaków o średniej wielkości, np.


Question: jak określano królestwo polskie po 1864?

Answer: Kraj Nadwiślański

Context: władzę cywilną i wojskową. Później następowało stopniowe ograniczanie autonomii Królestwa Polskiego, zwłaszcza po stłumieniu powstania listopadowego w roku 1831 i powstania styczniowego w 1864 roku aż do formalnego zniesienia autonomii polityczno-administracyjnej tego terytorium w 1867 roku. Wciąż jednak zachowało się wiele odrębności prawno-ustrojowych (m.in. kodeks cywilny, ustrój wsi, status ludności żydowskiej, status jęz. polskiego), które odróżniały Królestwo Polskie od Cesarstwa Rosyjskiego. W latach 1832–1918 Królestwo Polskie zostało silniej zintegrowane z Cesarstwem Rosyjskim (choć cesarze rosyjscy nosili tytuł króla Polski i reprezentowali ich namiestnicy). Posiadało stopniowo ograniczaną, a następnie zlikwidowaną autonomię; po jej likwidacji w roku 1874 zaczęto używać półoficjalnie na określenie ziem królestwa nazwę Kraj Nadwiślański (ros. Привислинский край), choć nazwa „Królestwo Polskie” nadal funkcjonowała. W roku 1912 oderwano gubernię