Question: gdzie się znajduje pomnik mikołaja kopernika?

Answer: przed Pałacem Staszica w Warszawie

Context: Pomnik Mikołaja Kopernika w Warszawie – pomnik dłuta duńskiego rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena znajdujący się przed Pałacem Staszica. Posąg z brązu przedstawia siedzącego Mikołaja Kopernika z cyrklem w prawej dłoni i sferą armilarną w lewej dłoni. Po obu stronach czarnego cokołu są wyryte i złocone napisy: od strony ul. Kopernika po łacinie "Nicolao Copernico Grata Patria" (pol. "Mikołajowi Kopernikowi Wdzięczna Ojczyzna"), a od strony pałacu Zamoyskich po polsku – "Mikołajowi Kopernikowi Rodacy". Wierne kopie monumentu znajdują się w Montrealu i Chicago. == Historia == Ufundowany przez Stanisława Staszica monument został odsłonięty 11 maja 1830 przez Juliana Ursyna Niemcewicza. Stanął przed Pałacem Staszica w Warszawie, siedzibą Towarzystwa Przyjaciół Nauk. 19 września 1863, po nieudanym zamachu na Fiodora Berga, pod pomnik przeniesiono i


Question: z czego jest kasza manna?

Answer: otrzymywana z ziaren pszenicy zwyczajnej.

Context: Kasza manna (także: grysik) – drobnoziarnista kasza otrzymywana z ziaren pszenicy zwyczajnej. Kasza manna otrzymywana jest przez odsiewanie grubszych kaszek w trakcie przemiału ziaren pszenicy na mąkę. Podczas przemiału otrzymuje się wiele frakcji kaszek, czyli cząstek bielma mącznego. Jedną z tych frakcji poddaje się oczyszczeniu w urządzeniach nazywanych wialniami kaszkowymi. Oczyszczenie polega na wydzieleniu z półproduktu frakcji kaszki drobnych cząstek otrębiastych oraz mąki. Tak oczyszczona frakcja kaszek o ustalonej granulacji (wielkości ziarna) stanowi produkt handlowy o nazwie "kasza manna". W obrocie handlowym można spotkać "kaszę mannę" oraz "kaszę mannę preparowaną" ("błyskawiczną"). Kasza manna preparowana podlega w procesie produkcji wstępnej obróbce termicznej, która doprowadza do skleikowania ziaren skrobi, wskutek czego kasza ta ulega szybkiemu ugotowaniu. Dobra jakościowo kasza manna powinna być


Question: co posiadają tuaregowie?

Answer: Berberowie posiadają stosunkowo bogaty repertuar muzyczny

Context: Tuaregowie – lud berberyjski zamieszkujący obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso. Sami mówią o sobie "kel tamasheq". Tradycyjnie są nomadami, podróżują po pustyni i jej obrzeżach, zajmują się hodowlą bydła i kóz, wytwarzaniem biżuterii i obsługą ruchu turystycznego. W 2012 r. podjęli próbę utworzenia suwerennego państwa Azawad na terenie północnego Mali. W literaturze i tekstach piosenek (Berberowie posiadają stosunkowo bogaty repertuar muzyczny) można zetknąć się z nazwą "imazeghen" „wolni ludzie”, która oznacza po prostu wszystkich Berberów. Przedwojenne źródła podawały również „Kel tagoulmoust” oznaczającą ludzi noszących zasłonę („zasłaniający twarz”). Definitywne odrzucenie nazwy „tuareg” wiąże się z negatywnymi konotacjami tego słowa – jedna z proponowanych etymologii wywodzi znaczenie od arab. "tawariq", czyli „bezbożnik”. == Zwyczaje == Zajmują


Question: ile łącznie zebrał wośp?

Answer: ponad 1,75 miliarda złotych.

Context: Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy (WOŚP) – fundacja o charakterze filantropijnym, której podstawowym celem według statutu jest: „działalność w zakresie ochrony zdrowia polegająca na ratowaniu życia chorych osób, w szczególności dzieci, i działanie na rzecz poprawy stanu ich zdrowia, jak również na działaniu na rzecz promocji zdrowia i profilaktyki zdrowotnej”. W ciągu 30. Finałów WOŚP (zbiórek publicznych organizowanych przez Fundację) zebrano ponad 1,75 miliarda złotych. WOŚP kupiła i przekazała blisko 70 tysięcy urządzeń do placówek ochrony zdrowia w całej Polsce. W 2020 roku szacowało się, że co piąty sprzęt w szpitalach pochodzi od Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Według badań opinii publicznej fundacja od lat cieszy się największym zaufaniem wśród organizacji trzeciego sektora, instytucji państwowych i kościelnych. Oprócz zakupów sprzętu medycznego


Question: jak powstała gleba?

Answer: Gleba ( – ziemia uprawna, rola) — naturalna, trójfazowa, biologicznie czynna, powierzchniowa warstwa skorupy ziemskiej, ukształtowana poprzez procesy glebotwórcze ze zwietrzeliny skalnej (skały macierzystej) w wyniku oddziaływania klimatu i organizmów żywych, przy określonej rzeźbie terenu, w określonym przedziale czasu, często przy wpływie działalności człowieka.

Context: Gleba ( – ziemia uprawna, rola) — naturalna, trójfazowa, biologicznie czynna, powierzchniowa warstwa skorupy ziemskiej, ukształtowana poprzez procesy glebotwórcze ze zwietrzeliny skalnej (skały macierzystej) w wyniku oddziaływania klimatu i organizmów żywych, przy określonej rzeźbie terenu, w określonym przedziale czasu, często przy wpływie działalności człowieka. Gleba jest integralnym składnikiem ekosystemów lądowych i niektórych płytkowodnych. Gleba składa się z części mineralnej i organicznej. Nauką dotyczącą gleby jest gleboznawstwo. Jego subdyscypliną jest geografia gleb. == Powstawanie == Klasyczny schemat powstawania gleb w ujęciu Wasilija Dokuczajewa: : czynniki glebotwórcze → procesy glebotwórcze → sekwencja poziomów glebowych i właściwości gleb Gleba, jako samodzielny twór, powstaje pod wpływem czynników środowiska nazywanych "czynnikami glebotwórczymi". W ten sposób właściwości gleby zależą (funkcyjnie, zob. zmienne zależna i niezależna) od


Question: kto zaprojektował spodek w katowicach?

Answer: zespół projektantów z Biura Studiów i Projektów Typowych Budownictwa Przemysłowego z Warszawy, reprezentowany przez architektów Macieja Gintowta i Macieja Krasińskiego.

Context: Spodek – hala widowiskowo-sportowa, zlokalizowana w Katowicach przy Alei Wojciecha Korfantego 35, stanowiąca własność miasta Katowic, a zarządzana przez PTWP Event Center Sp. z o.o. Została wybudowana pod nazwą Wojewódzka Hala Widowiskowo-Sportowa w Katowicach, pod którą jest znana w literaturze architektonicznej i pod którą funkcjonowała do 1997. == Historia == Idea utworzenia hali widowiskowo-sportowej na terenie Katowic (ówcześnie Stalinogrodu) pojawiła się już w 1955. Początkowo obiekt miał znajdować się na obrzeżach miasta, na terenie Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku. W 1959 Stowarzyszenie Architektów Polskich ogłosiło konkurs na wykonanie projektu wspomnianej hali. Zwycięzcą konkursu został zespół projektantów z Biura Studiów i Projektów Typowych Budownictwa Przemysłowego z Warszawy, reprezentowany przez architektów Macieja Gintowta i Macieja Krasińskiego. Wykonawcą konstrukcji był Andrzej Żórawski, według


Question: kim była oleńka billewiczówna?

Answer: jedna z głównych postaci "Potopu" Henryka Sienkiewicza.

Context: Aleksandra Billewiczówna, Oleńka – jedna z głównych postaci "Potopu" Henryka Sienkiewicza. Epizodycznie pojawia się także w powieści "Pan Wołodyjowski". Litwinka, należąca do szlachty laudańskiej i oddana jej pod opiekę po śmierci dziadka Herakliusza Billewicza. Posiadała wieś Wodokty. Dziadek Oleńki w testamencie obiecał jej rękę chorążemu orszańskiemu Andrzejowi Kmicicowi – w przypadku gdyby go nie przyjęła, miała pójść do zakonu. Zakochała się w Kmicicu od pierwszego wejrzenia, jednak zachowanie jego kompanii, a także pozostanie żołnierza u boku Janusza Radziwiłła zniechęciło ją do chorążego. Dopiero w 1658 roku, po odkupieniu win przez Kmicica, zgodziła się za niego wyjść. W międzyczasie o jej rękę bezskutecznie zabiegali Michał Wołodyjowski i książę Bogusław Radziwiłł, adorował ją także Ketling. W ekranizacji Jerzego Hoffmana z 1974 roku


Question: kiedy zorganizowano igrzyska zimowe?

Answer: 4–20 lutego 2022 roku.

Context: XXIV Zimowe Igrzyska Olimpijskie – odbyły się w Pekinie w dniach 4–20 lutego 2022 roku. Kalendarz i procedura aplikacji na stanowisko organizatora została ogłoszona przez MKOl w październiku 2012 roku, ustalono termin zgłaszania wniosków do 14 listopada 2013. Komitet Wykonawczy MKOl dokonał oficjalnie przeglądu ofert wszystkich miast kandydujących, w lipcu 2014 r. Gospodarz igrzysk został wybrany na 128. sesji MKOl 31 lipca 2015 roku w Kuala Lumpur. Po przyznaniu Pekinowi prawa do organizacji igrzysk, stolica Chin została pierwszym miastem-organizatorem zarówno letnich, jak i zimowych igrzysk olimpijskich (letnie odbyły się w Pekinie w 2008 roku). == Kalendarz organizacyjny == 3 października 2012 r. MKOl ogłosił w liście do narodowych komitetów olimpijskich kalendarz w sprawie Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2022. * 2012 **


Question: jakie są barwy podstawowe?

Answer: Ogólnie przyjętym jest, że trzy podstawowe kolory to: czerwony, niebieski i żółty

Context: Barwy podstawowe – minimalne zestawy kolorów, które łączone umożliwiają uzyskanie dowolnych kolorów z podanego zakresu. W przypadku ludzi, układy te są oparte na trzech kolorach. Do addytywnego składania barw stosowanych np. w wyświetlaczach, zwykle używane są barwy czerwona, zielona i niebieska lub czerwona, żółta i niebieska. Dla subtraktywnego mieszania kolorów, jak mieszanie pigmentów lub barwników, zwykle wykorzystywane są magenta, cyjan i żółty. Ogólnie przyjętym jest, że trzy podstawowe kolory to: czerwony, niebieski i żółty, które są uwarunkowane historycznie w sztuce i architekturze. Jeśli zachodzi mieszanie światła emitowanego, wówczas zachodzi zjawisko syntezy addytywnej. W oparciu o syntezę addytywną mieszania barw pracują monitory oraz inne wyświetlacze kolorowe, emitując wiązki świateł Red (czerwony), Green (zielony), Blue (niebieski) (RGB). Czarny ekran to wynik braku


Question: gdzie występuje dna?

Answer: U eukariontów zlokalizowany jest przede wszystkim w jądrach komórek, u prokariontów – bezpośrednio w cytoplazmie, natomiast u wirusów – w kapsydach.

Context: Kwas deoksyrybonukleinowy, DNA (z ), "kwas dezoksyrybonukleinowy" – wielkocząsteczkowy organiczny związek chemiczny z grupy kwasów nukleinowych. U eukariontów zlokalizowany jest przede wszystkim w jądrach komórek, u prokariontów – bezpośrednio w cytoplazmie, natomiast u wirusów – w kapsydach. Pełni rolę nośnika informacji genetycznej organizmów żywych oraz wirusów. == Skład i budowa == DNA jest liniowym, nierozgałęzionym biopolimerem, którego monomerami są deoksyrybonukleotydy. Ich cząsteczki zbudowane są z pięciowęglowego cukru deoksyrybozy, którego grupa hydroksylowa znajdująca się przy ostatnim atomie węgla (5′) jest zestryfikowana resztą fosforanową, a pierwszy atom węgla (1′) połączony jest wiązaniem "N"-glikozydowym z jedną z czterech zasad azotowych, dwóch purynowych – adeniną (Ade lub A) i guaniną (Gua lub G) – oraz dwóch pirymidynowych: cytozyną (Cyt lub C) i tyminą (Thy


Question: w jaki sposób powstał wszechświat?

Answer: Zgodnie ze współczesną wiedzą Wszechświat powstał z osobliwości (punktu, w którym była skupiona cała jego materia i energia) w Wielkim Wybuchu.

Context: z wielu galaktyk we Wszechświecie. Obserwacje rozkładu galaktyk i ich linii spektralnych były jednymi z ważniejszych czynników, które doprowadziły do utworzenia kosmologii fizycznej. Odkrycie na początku XX w., że galaktyki systematycznie przesuwają się ku czerwieni, dowiodło, że Wszechświat rozszerza się, natomiast odkrycie mikrofalowego promieniowania tła wskazuje na to, że Wszechświat miał swój początek. Zgodnie ze współczesną wiedzą Wszechświat powstał z osobliwości (punktu, w którym była skupiona cała jego materia i energia) w Wielkim Wybuchu. Od tego momentu Wszechświat powiększył się do obecnej postaci, prawdopodobnie przechodząc przez krótki okres kosmologicznej inflacji, która spowodowała, że jego gęstość jest równa gęstości krytycznej. Pod koniec lat 90. XX w. odkryto, że ekspansja Wszechświata przyspiesza oraz że większość materii i energii Wszechświata ma całkowicie inną


Question: jaki lud wyznawał politeizm?

Answer: przedchrześcijańska religia Słowian, religia starożytnej Grecji, starożytnego Rzymu, starożytnego Egiptu, wierzenia Azteków, shintō, niektóre odłamy hinduizmu

Context: Politeizm (z "polys" – „liczny” + "theos" – „bóg”), wielobóstwo – wiara w istnienie wielu bóstw (np. przedchrześcijańska religia Słowian, religia starożytnej Grecji, starożytnego Rzymu, starożytnego Egiptu, wierzenia Azteków, shintō, niektóre odłamy hinduizmu). Według judaizmu, chrześcijaństwa i islamu, wielobóstwo (szirk) jest ciężkim grzechem; w podobnym tonie wypowiada się również Biblia. W religiach politeistycznych bogowie mają zdefiniowane osobowości i sfery, którymi się zajmują (np. bóstwa uraniczne, telluryczne). Tak na przykład w starożytnej Grecji Posejdon był bogiem morza, a Afrodyta – boginią miłości. Politeistyczne bóstwa mogą w mitach rodzić się, zakochiwać, walczyć między sobą. Zazwyczaj nie są wszechwiedzące ani wszechmogące, choć są o wiele bardziej potężne od ludzi i nieśmiertelne. Cechą większości religii politeistycznych jest występowanie panteonów, czyli hierarchii bóstw. Bogów w


Question: przy jakiej temperaturze człowiek umiera?

Answer: Człowiek umiera po upływie ok. godziny, przebywając w temperaturze wody ok. 4°C.

Context: jest w stanie zniwelować tak wielkiej utraty ciepła. W literaturze spotyka się bardzo różne oszacowania czasu przeżycia w zimnej wodzie. Człowiek umiera po upływie ok. godziny, przebywając w temperaturze wody ok. 4°C. Niezwykle istotna jest również ogólna kondycja organizmu, zahartowanie, zmęczenie (np. po przepłynięciu jakiegoś odcinka), głód, niedawno przebyta choroba, wiek (osoby w podeszłym wieku oraz najmniejsze dzieci mogą mieć trudności z utrzymaniem prawidłowej temperatury ciała w niskiej temperaturze otoczenia). Alkohol upośledzając działanie autonomicznego układu nerwowego sprzyja hipotermii Niska temperatura powietrza, szczególnie w połączeniu z silnym wiatrem, również przyczyniają się do wychłodzenia organizmu. Wiatr o sile 3 stopni w skali Beauforta daje ten sam efekt, co obniżenie temperatury o 5–10 °C, natomiast wiatr o sile ponad 7 stopni Beauforta daje


Question: z czego znany jest frankfurt?

Answer: Frankfurt nad Menem jest przede wszystkim znanym na świecie centrum finansowym.

Context: burmistrz miasta wraz z magistratem, wybieranymi bezpośrednio co sześć lat. == Gospodarka == === Przedsiębiorstwa === Frankfurt nad Menem jest przede wszystkim znanym na świecie centrum finansowym. W centrum miasta ("Bankenviertel") znajdują się centrale największych niemieckich banków prywatnych – Deutsche Bank czy mieszczący się w charakterystycznym prawie trzystumetrowym wieżowcu Commerzbank. We Frankfurcie ma również swoją siedzibę banki komercyjne: ING-DiBA, SEB AG, jak również wiele znaczących prywatnych domów bankierskich oraz innych instytucji finansowych. Z innych instytucji finansowych w mieście należy wymienić DZ Bank (i jego spółki-córki: Union Investment, DVB Bank i Reisebank), Frankfurter Sparkasse ("Fraspa"), Frankfurter Volksbank, Landesbank Hessen-Thüringen ("Helaba") oraz DekaBank. Ponadto we Frankfurcie ma swoją siedzibę około 300 innych banków, przeważnie zagranicznych. Frankfurt jest również drugim na świecie miejscem


Question: ile było ofiar inkwizycji?

Answer: można przyjąć liczbę co najmniej kilkunastu tysięcy osób straconych przez inkwizycję od XIII do XVIII wieku we wszystkich krajach, w których działała.

Context: różnym stopniu objętych było około 4400 osób. Na ziemiach należących do Królestwa Polskiego o działalności inkwizycji niewiele wiadomo aż do pojawienia się herezji husyckiej w XV wieku. Polskie trybunały inkwizycyjne w walce z tą herezją wydały co najmniej 8 wyroków śmierci na około 200 przeprowadzonych procesów. === Podsumowanie === Na podstawie powyżej przytoczonych danych i po uwzględnieniu luk w dokumentacji wydaje się, że można przyjąć liczbę co najmniej kilkunastu tysięcy osób straconych przez inkwizycję od XIII do XVIII wieku we wszystkich krajach, w których działała. == Historyczne stanowisko papieży == Choć jeszcze Aleksander III w 1163 ułaskawił heretyków schwytanych przez arcybiskupa Reims, jego następca Lucjusz III nakazał konfiskować majątki heretyków i wydawać ich władzom świeckim celem ukarania. Papież Innocenty III


Question: ile osób zatrudnia zus?

Answer: 45.164 w przeliczeniu na pełne etaty.

Context: ZUS w 2017 wyniosło 45.164 w przeliczeniu na pełne etaty. W porównaniu z zatrudnieniem planowanym było niższe o 115 etatów (o 0,25%), a w stosunku do 2016 – niższe o 821 etatów (1,8%). == Kierownictwo ZUS == === Dyrektorzy naczelni === * Jan Włodzimierz Lgocki (1935–1938) * Tadeusz Dyboski (1938–1939) * Zbigniew Skokowski (1939–1943) * Marian Stawiński (1945) * Józef Pasternak (1945–48) * Tomasz Bober (1948) * Czesław Bajer (1948–49) * Stanisław Balcerski (1945–55) === Prezesi === * Stefan Będkowski od kwietnia 1960 do listopada 1981 * Henryk Białczyński od listopada 1981 do listopada 1983 * Ireneusz Sekuła od grudnia 1983 do lutego 1988 * Zofia Tarasińska od marca 1988 do stycznia 1990 * Wojciech Topiński od lutego 1990 do


Question: jakie nagrody i wyróżnienia przyznano malala yousafzai?

Answer: otrzymała nagrodę Anny Politkowskiej, Międzynarodową Dziecięcą Nagrodę Pokojową, Nagrodę Simone de Beauvoir oraz Nagrodę Sacharowa 10 października 2014, wraz z Kailashem Satyarthim, otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla, będąc najmłodszą osobą wyróżnioną w jej historii. W uznaniu swojej działalności 29 października 2016 została odznaczona Orderem Uśmiechu i tym samym została najmłodszą wyróżnioną w jego historii.

Context: talibów. Oprócz niej w ataku ucierpiały jeszcze dwie dziewczyny: Kainat Riaz i Shazia Ramzan. W 2013 otrzymała nagrodę Anny Politkowskiej, Międzynarodową Dziecięcą Nagrodę Pokojową, Nagrodę Simone de Beauvoir oraz Nagrodę Sacharowa 10 października 2014, wraz z Kailashem Satyarthim, otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla, będąc najmłodszą osobą wyróżnioną w jej historii. W uznaniu swojej działalności 29 października 2016 została odznaczona Orderem Uśmiechu i tym samym została najmłodszą wyróżnioną w jego historii. Jej imieniem został nazwany park w Cubillos del Sil we wspólnocie autonomicznej Kastylia i Leon. W 2017 roku napisała książkę dla dzieci "Malala’s Magic Pencil". Opowiada ona historię życia Malali i niesie ze sobą przesłanie: „Jedno dziecko, jeden nauczyciel, jedna książka i jedno pióro może zmienić świat.” Książka ukazała się na


Question: dlaczego zakonnice noszą obrączki?

Answer: Zakonnice noszą obrączki na znak przynależności do Jezusa Chrystusa.

Context: == Sposób noszenia == Obrączka ślubna noszona jest na serdecznym palcu prawej ręki, m.in. w Polsce, Austrii, Niemczech, Norwegii, Danii, Grecji, Hiszpanii, Indiach, Chile, Wenezueli, Rosji, Ukrainie, Białorusi, Litwie, Łotwie, Węgrzech, Holandii, Islandii, Serbii, Macedonii Północnej, Czarnogórze, i Bułgarii. Na lewej ręce nosi się obrączkę ślubną m.in. w następujących państwach: Francja, Belgia, Szwajcaria, Irlandia, Wielka Brytania, Walia, Szkocja, Szwecja, Finlandia, Czechy, Słowacja, Rumunia, Mołdawia, Chorwacja, Włochy, Słowenia, Turcja, Cypr, Brazylia, Portugalia, Egipt, Iran, Meksyk, USA, Kanada, Australia, Nowa Zelandia, Japonia, Chiny, i Korei Południowej. == Obrączki ślubów zakonnych == Obrączkę lub sygnet noszą także numerariusze i przyłączeni – świeccy członkowie Opus Dei, żyjący w celibacie, po złożeniu zobowiązania na całe życie. Zakonnice noszą obrączki na znak przynależności do Jezusa Chrystusa.


Question: co było celem kongresu wiedeńskiego?

Answer: zwołana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wypracowania nowych zasad ładu kontynentalnego.

Context: Kongres wiedeński (niem. "Wiener Kongress") – konferencja międzynarodowa przedstawicieli szesnastu państw europejskich, trwająca od września 1814 roku do 9 czerwca 1815 roku w Wiedniu, zwołana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wypracowania nowych zasad ładu kontynentalnego. Kongres wiedeński, ze względu na liczne bale, które mu towarzyszyły, nazywany był ironicznie "tańczącym kongresem". == Przyczyny i wydarzenia bezpośrednio poprzedzające kongres == W wyniku trwających w Europie w latach 1798–1815 wojen napoleońskich nastąpiły bardzo znaczące zmiany terytorialne na niemal całym obszarze kontynentu. Nieudana kampania rosyjska i klęska Francuzów w bitwie pod Lipskiem spowodowały abdykację Napoleona i załamanie się ładu epoki napoleońskiej. Już 9 września 1813 roku doszło do zawarcia rosyjsko-prusko-austriackiego porozumienia w Cieplicach, którego


Question: kto posiada lotniskowce?

Answer: Obecnie tylko USA mają większą flotę lotniskowców, ponadto Francja, Rosja i Brazylia mają pojedyncze lotniskowce uderzeniowe, a Wielka Brytania, Indie, Hiszpania, Włochy i Tajlandia lekkie lotniskowce dla samolotów V/STOL.

Context: Lotniskowiec – okręt, którego głównym zadaniem jest prowadzenie operacji bojowych za pomocą bazujących na nich samolotów i przystosowana do tego celu konstrukcyjnie (pokład startowy). Pierwsze okręty tej klasy powstały pod koniec I wojny światowej, następnie odegrały dużą rolę w walkach II wojny światowej, szczególnie na Pacyfiku. Obecnie tylko USA mają większą flotę lotniskowców, ponadto Francja, Rosja i Brazylia mają pojedyncze lotniskowce uderzeniowe, a Wielka Brytania, Indie, Hiszpania, Włochy i Tajlandia lekkie lotniskowce dla samolotów V/STOL. Lotniskowiec porusza się wraz z tzw. grupą uderzeniową, składającą się z fregat, niszczycieli, okrętów podwodnych. Grupa taka jest w stanie samodzielnie prowadzić działania wojenne na wielkim obszarze. == Historia lotniskowców == Pierwsze lotniskowce powstawały zazwyczaj jako jednostki przebudowywane z innych okrętów – np. krążowników, jak


Question: co spada z lipy?

Answer: Intensywny opad spadzi z koron drzew

Context: ok. 300–500 lat, czasem prawdopodobnie także ponad tysiąc lat. Liście rozwijają zwykle wcześnie. Kwiaty są zwykle pachnące i miododajne, rozwijające się latem. Kwiaty są przedprątne i owadopylne. Intensywny opad spadzi z koron drzew powoduje silne namnażanie się bakterii nitryfikacyjnych w glebie i zasilanie ich w związki azotu, co poprawia warunki rozwoju tych drzew. Lipa jest jedynym obecnie rozpoznanym rodzajem w rodzinie ślazowatych wchodzącym w symbiozę ektomykoryzową. == Systematyka == ; Pozycja systematyczna: Rodzaj w systemach APG klasyfikowany jest do podrodziny "Tilioideae", rodziny ślazowatych "Malvaceae" i rzędu ślazowców. W niektórych ujęciach systematycznych (np. w systemie Reveala 1993–1999) podrodzina ta podnoszona jest do rangi odrębnej rodziny. Badania molekularne wskazują na bliskie pokrewieństwo lip z rodzajami "Craigia" i "Mortoniodendron", tworzących razem grupę na


Question: czym są gwiazdy?

Answer: Gwiazda – kuliste ciało niebieskie, stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii. Przynajmniej przez część swojego istnienia emituje w sposób stabilny promieniowanie elektromagnetyczne (w szczególności światło widzialne).

Context: Gwiazda – kuliste ciało niebieskie, stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii. Przynajmniej przez część swojego istnienia emituje w sposób stabilny promieniowanie elektromagnetyczne (w szczególności światło widzialne). Gwiazdy powstają głównie z wodoru i helu, lecz w trakcie życia przybywa w nich atomów cięższych pierwiastków (tzw. metali). Gwiazda powstaje wskutek zapadania grawitacyjnego chmury materii złożonej głównie z wodoru. Gdy jądro gwiazdy osiągnie dostatecznie dużą temperaturę i gęstość, rozpoczyna się reakcja fuzji jądrowej stopniowo zamieniająca wodór w hel. Wytworzona w tym procesie energia jest przenoszona ku powierzchni poprzez promieniowanie oraz drogą konwekcji. Ciśnienie wewnętrzne zapobiega dalszemu zapadaniu się pod wpływem grawitacji. Gdy wodór w jądrze ulegnie wyczerpaniu, dalszy rozwój gwiazdy zależy od jej masy – może zakończyć się np. w stadium białego karła bądź


Question: o czym grał jankiel?

Answer: Słynął w całej okolicy z nadzwyczajnej gry na cymbałach. W XII księdze gra słynny koncert ilustrujący losy Rzeczypospolitej w czasach rozbiorów.

Context: Jankiel – jeden z bohaterów eposu "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, "Żyd stary i powszechnie znany z poczciwości", karczmarz. Dzierżawca dwóch karczm (arendarz) w dobrach Sopliców. Był wielkim polskim patriotą i bezbłędnie mówił po polsku. Znał dziesiątki narodowych pieśni. Angażował się w działalność konspiracyjną, był człowiekiem uczciwym i szanowanym. Był zastępcą rabina nowogródzkiego i emisariuszem napoleońskim, najbliższym współpracownikiem księdza Robaka, od początku wtajemniczonym w sprawę jego tożsamości. Próbował uspokajać szlachtę podburzaną przez Gerwazego Rębajło. Prawdopodobnie to on zawiadomił Robaka o zajeździe Soplicowa. Po bitwie przepadł bez wieści, by pojawić się z głównym sztabem wojska polskiego. Słynął w całej okolicy z nadzwyczajnej gry na cymbałach. W XII księdze gra słynny koncert ilustrujący losy Rzeczypospolitej w czasach rozbiorów. Jest prawdopodobne, że postać Jankiela


Question: z czego wynikają błędy pomiarowe?

Answer: Błąd pomiaru jest bezpośrednio związany z metodą pomiaru.

Context: Błąd pomiaru – odstępstwo wyniku jednostkowego pomiaru od wartości prawdziwej, której wielkości na ogół nie znamy. Nie należy go rozumieć jako powstałego wyłącznie w wyniku pomyłki, a jako nieodłączny czynnik procesu pomiarowego. Błąd pomiaru jest bezpośrednio związany z metodą pomiaru. Wykonując pomiary nawet tym samym przyrządem otrzymamy często różne wyniki. Błędy przy pomiarach podzielone są na: * systematyczne, * przypadkowe, * grube (błędny odczyt, błędna metoda pomiaru). Błędy można również podzielić na: * względne, * bezwzględne.


Question: nad jakim morzem leżą ateny?

Answer: Zatoką Sarońską Morza Egejskiego

Context: szkolnych, uczących się w gminie Ateny, nie posiada greckich korzeni rodzinnych. Na podstawie nowego prawa imigracyjnego, dzieci cudzoziemców, urodzone w Grecji i uczęszczające do greckich szkół, od 2010 roku mogą ubiegać się o greckie obywatelstwo. == Geografia == Za teren Aten ich mieszkańcy uznają całą szczelnie zabudowaną równinę, rozciągającą się pomiędzy Zatoką Sarońską Morza Egejskiego a czterema górami i częściowo także na ich zboczach. Są to wzgórza: * Egaleo (wysokość 359 i 414 m n.p.m.) od południowego zachodu, * Parnita (1423 m n.p.m.) od strony zachodu i północnego zachodu, * Hymet (1026 m n.p.m.) od wschodu, * Pentelejkon (1108 m n.p.m.) od północy. Przedmieścia, przelewające się już także poza te granice, w mowie potocznej uważane są za oddzielne miejscowości. -


Question: do jakiego celu wykorzystywano umschlagplatz?

Answer: była wykorzystywana w latach 1942–1943 jako miejsce koncentracji Żydów z warszawskiego getta przed wywiezieniem ich do obozu zagłady w Treblince oraz obozów w dystrykcie lubelskim.

Context: Umschlagplatz (z niem. "plac przeładunkowy") – nieistniejąca obecnie rampa kolejowa przy ulicy Stawki 4/6 w Warszawie, która wraz ze znajdującymi się w jej sąsiedztwie budynkami była wykorzystywana w latach 1942–1943 jako miejsce koncentracji Żydów z warszawskiego getta przed wywiezieniem ich do obozu zagłady w Treblince oraz obozów w dystrykcie lubelskim. == Historia do 1942 == Po otwarciu linii kolei obwodowej (1876) do znajdujących się przy ul. Stawki magazynów wojskowych doprowadzono bocznicę kolejową. W 1921 przy ul. Stawki 4/6 utworzono Dom Składowy Miejskich Zakładów Zaopatrywania Warszawy, który dysponował dużymi budynkami magazynowymi wzniesionymi wzdłuż ramp kolejowych. Przed 1935 na tej samej posesji zbudowano nowoczesny gmach dla trzech szkół powszechnych (nr 112, 120 i 122). W grudniu 1940 część tego terenu, któremu Niemcy


Question: jakie pechowe wydarzenie miało miejsce w piątek trzynastego?

Answer: aresztowano templariuszy

Context: Piątek trzynastego – przesąd uznający dzień za pechowy, kiedy piątek wypadnie w trzynasty dzień danego miesiąca. Przesąd jest spotykany w krajach anglojęzycznych, francuskojęzycznych i portugalskojęzycznych. Taki sam status posiada w takich krajach jak: Polska, Estonia, Niemcy, Finlandia, Austria, Irlandia, Szwecja, Dania, Słowacja, Norwegia, Czechy, Słowenia, Bułgaria, Islandia, Belgia i Filipiny. W Grecji, Rumunii i Hiszpanii za pechowy jest uznawany wtorek trzynastego, zaś we Włoszech piątek siedemnastego. Strach przed piątkiem trzynastego jest nazywany "paraskewidekatriafobią". Słowo to powstało z greckich słów "paraskevi" (piątek), "dekatreis" (trzynasty) i "fobia" (strach). Istnieje pogląd, że feralność tej daty bierze początek od faktu, że w ten dzień (13 października 1307) aresztowano templariuszy, kłamliwie oskarżonych przez króla Francji Filipa IV m.in. o herezję, sodomię i bałwochwalstwo (w rzeczywistości


Question: który papież był ateistą?

Answer: Szwajcarski historyk protestancki stwierdził, że Leon X był ateistą

Context: 1513 odnowiono uniwersytet rzymski. Tymczasem brak dyscypliny w zakresie wydatków doprowadził skarbiec papieski do niemalże całkowitego opróżnienia. == Nominacje kardynalskie == Leon X mianował 42 kardynałów na 8 konsystorzach. == Kontrowersje == Szwajcarski historyk protestancki stwierdził, że Leon X był ateistą ("Co się atoli uczucia religijnego dotyczy, to tego u Leona nie było zgoła ani śladu"). Niewiarę papieżowi przypisywał również skonfliktowany z papiestwem Wenecjanin Paolo Sarpi. John Bale w satyrycznej pracy "The pageant of Popes" (1574) przypisał papieżowi Leonowi X słowa: „"Wszystkie wieki mogą poświadczyć jak korzystna była dla nas ta bajka o Chrystusie."”. Wypowiedź ta występuje jednak po raz pierwszy dopiero w tej książce i to bez żadnych odnośników i szczegółowych informacji, dlatego już w XVIII wieku uznano ją


Question: na jakim kontynencie leży brazylia?

Answer: Ameryce Południowej

Context: Brazylia (, ), oficjalnie Federacyjna Republika Brazylii (port. "República Federativa do Brasil", ) – państwo w Ameryce Południowej, położone we wschodniej części kontynentu, nad Oceanem Atlantyckim. Największe i najludniejsze państwo tego kontynentu, a jednocześnie jedno z największych i najludniejszych państw świata. Zajmuje obszar 8 515 767 km² (5. pod względem powierzchni na świecie), a zamieszkane jest przez 217 240 060 ludzi (szac. 2022, 7. na świecie). Stolicą kraju jest Brasília. Brazylia przeważająco znajduje się w strefie klimatów tropikalnych, w południowej części kraju występuje klimat umiarkowany ciepły. Jest to kraj o zróżnicowanym krajobrazie, z przewagą formacji leśnych i sawann. Na północy kraju znajduje się dorzecze Amazonki, najrozleglejszy system rzeczny świata, a w jego obrębie jeden z największych obszarów równikowych lasów deszczowych.


Question: jak wielkie są gwiazdy?

Answer: maksymalna masa gwiazdy może na obecnym etapie ewolucji Wszechświata wynosić co najwyżej około 150 M☉

Context: Jedną z najbardziej masywnych gwiazd jest Eta Carinae, hiperolbrzym o masie około 100-150 razy większej od Słońca, czas jego dotychczasowego życia jest bardzo krótki, wynosi co najwyżej kilka milionów lat. Wyniki badań Gromady Arches sugerują, że maksymalna masa gwiazdy może na obecnym etapie ewolucji Wszechświata wynosić co najwyżej około 150 M☉ Powody istnienia tego ograniczenia nie zostały jak dotąd w pełni wyjaśnione, naukowcy uważają, że pewną rolę odgrywa w nim metaliczność gwiazdy oraz, w większym stopniu, jasność Eddingtona, definiująca maksymalną ilość energii, jaką gwiazda może wypromieniować przez atmosferę bez wyrzucania jej materii składowej w przestrzeń. Poprawność tego modelu podały jednak w wątpliwość pomiary masy gwiazdy R136a1, znajdującej się w gromadzie R136 w Wielkim Obłoku Magellana, oceniono ją na 265 M☉.


Question: kto był dyrektorem teatru nowego w warszawie?

Answer: Marian Meller

Context: Teatr Nowy – teatr dramatyczny w Warszawie istniejący od 1947. Obecnie działający na dwóch scenach: Scena Kameralna przy ul. Puławskiej 37 i Scena Teatr Praga – Fabryka Trzciny przy ul. Otwockiej 14. == Historia == Teatr Nowy rozpoczął działalność 24 października 1947 w kamienicy Luniaków przy ul. Puławskiej 39. Inicjatorem powstania teatru była Spółdzielnia Pracy Aktorów i Pracowników Teatralnych pod kierownictwem Juliana Tuwima. Pierwszym dyrektorem został Marian Meller, a kierownikiem artystycznym i literackim Julian Tuwim. Teatr rozpoczął swoją działalność od wystawienia "Wesela Figara" Pierre’a Beaumarchais’ego. W 1949–1950 wprowadzono repertuar muzyczny. Wtedy też zmieniono nazwę na "Państwowy Teatr Nowy (Scena Komediowo-Muzyczna)". W 1954 rozpoczęło się przekształcanie teatru w operetkę. 1 stycznia 1955 powołano Państwową Operetkę w Warszawie. W latach 1966–1974 w


Question: kim jest osoba fizyczna?

Answer: Osoba fizyczna – prawne określenie człowieka w prawie cywilnym, od chwili urodzenia do chwili śmierci, w odróżnieniu od osób prawnych.

Context: Osoba fizyczna – prawne określenie człowieka w prawie cywilnym, od chwili urodzenia do chwili śmierci, w odróżnieniu od osób prawnych. Osobowość fizyczna jest kategorią prawa cywilnego, zatem brak posiadania osobowości fizycznej przez "nasciturusa" (płód) nie pozbawia go całkowicie ochrony prawnej. "Nasciturus" może być podmiotem praw i obowiązków warunkowo, które nabywa, jeśli urodzi się żywy. Cechami osób fizycznych w prawie są imię, nazwisko oraz miejsce zamieszkania. == Zdolność prawna == Bycie osobą fizyczną pociąga za sobą zawsze posiadanie zdolności prawnej, czyli możliwość bycia podmiotem stosunków prawnych (mają wiele praw i obowiązków o charakterze cywilnym, np. mogą sporządzać testamenty czy być spadkodawcą). Osoby fizyczne zwykle mają także zdolność do czynności prawnych, uzależnioną jednak od pewnych warunków. == Zdolność do czynności prawnych ==


Question: w jakim mieście odbyły się pierwsze igrzyska olimpijskie?

Answer: Atenach

Context: Letnie Igrzyska Olimpijskie 1896, oficjalnie znane jako Igrzyska I Olimpiady – wielosportowe zawody, które miały miejsce w Atenach od 6 do 15 kwietnia 1896 roku. Oficjalnego otwarcia dokonał król Grecji Jerzy. Były to pierwsze igrzyska olimpijskie od czasów starożytnych (cesarz Teodozjusz I Wielki w 393 roku wydał zakaz organizowania igrzysk, m.in. przez szerzące się wówczas pogaństwo). Ateny wybrano na gospodarza igrzysk podczas kongresu zorganizowanego w czerwcu 1894 roku w Paryżu przez francuskiego historyka i pedagoga Pierre’a de Coubertina, pomysłodawcy nowożytnej idei olimpijskiej. Na tym samym kongresie utworzono również Międzynarodowy Komitet Olimpijski, którego pierwszym przewodniczącym został Grek Dimitrios Wikielas. Pomimo wielu problemów, m.in. krótkiego czasu na przygotowanie obiektów sportowych, późno wysyłanych zaproszeń (te wysyłano do poszczególnych krajów dopiero w grudniu 1895)


Question: w którym roku postrzelono jana pawła 2?

Answer: 1981

Context: Zamach na papieża Jana Pawła II – wydarzenie, które miało miejsce 13 maja 1981, podczas audiencji generalnej na placu świętego Piotra w Rzymie o godzinie 17:19. == Okoliczności zamachu == Jan Paweł II został postrzelony przez tureckiego zamachowca Mehmeta Ali Ağcę w brzuch oraz rękę. Jak ustalili śledczy, chwilę wcześniej Ağca celował w jego głowę. Jan Paweł II schylił się wtedy do małej dziewczynki Sary Bartoli i wziął ją na ręce. Ranny papież osunął się w ramiona stojącego za nim sekretarza Stanisława Dziwisza. Ochrona przewiozła Jana Pawła II do polikliniki Gemelli, gdzie poddano papieża sześciogodzinnej operacji. Do pełni zdrowia jednak nigdy nie wrócił. Papież wierzył, że swoje ocalenie zawdzięczał nie tylko szczęściu. Wyraził to słowami: Wierni dostrzegli pewien związek. Zamach


Question: czym gatunek literacki?

Answer: forma utworu literackiego, podrzędna w stosunku do rodzaju literackiego, nadrzędna zaś do odmiany gatunkowej.

Context: Gatunek literacki – forma utworu literackiego, podrzędna w stosunku do rodzaju literackiego, nadrzędna zaś do odmiany gatunkowej. Próby zdefiniowania gatunku literackiego pojawiały się już w starożytnej Grecji (Platon podzielił sztuki na opisujące rzeczywistość lub naśladujące ją, zaś Arystoteles utworzył w swej "Poetyce" zasady podziału gatunku literackiego). W czasach późniejszych w renesansie próbowano w oparciu o starożytne reguły wzbogacić listę gatunków literackich o np. romans, zaś w romantyzmie powstały gatunki mieszane, jak ballada. Dziś brak jednej teorii gatunku literackiego, każda ze szkół metodologicznych inaczej określa jego cechy charakterystyczne. Nauka o gatunkach i rodzajach literackich to genologia. W literaturach Zachodu do najważniejszych gatunków literackich w obrębie liryki należą elegia, fraszka, hymn, oda, pieśń, sonet, tren i psalm. Do ważniejszych gatunków epickich nowela,


Question: kto założył zakon dominikanów?

Answer: św. Dominika

Context: Dominikanie, Zakon Kaznodziejski (łac. "Ordo Praedicatorum") – katolicki zakon męski założony w 1216 r. przez św. Dominika Guzmána „szczególnie dla kaznodziejstwa i zbawiania dusz”. Według księgi "Vitae fratrum" ("Życie braci"), opracowanej przez Gerarda de Frachet OP, opisującej życie pierwszego pokolenia braci, spisanej jeszcze za ich życia, zakon został „założony przez św. Dominika w Tuluzie przede wszystkim dla zwalczania herezji i schizmy”. Stąd dosyć wcześnie papież Grzegorz IX powierzył im Urząd Inkwizycji. W Prowansji istniał wówczas ruch katarów i Albigensów. Zakon Kaznodziejski dał Kościołowi 4 papieży, 68 kardynałów, 13 patriarchów, 242 arcybiskupów i 1201 biskupów oraz 54 świętych i 246 błogosławionych. == Powstanie zakonu == Początki zakonu dominikanów wiążą się z langwedocką misją nawrócenia katarów. Do legatów i misjonarzy cysterskich przyłączyli


Question: ile uniwersytetów jest w polsce?

Answer: 18

Context: Uczelnie w Polsce – publiczne i niepubliczne uczelnie działające na terytorium Polski. W roku akademickim 2014/2015 w Polsce funkcjonowały 434 uczelnie, w tym: * 18 uniwersytetów * 70 uczelni ekonomicznych * 25 uczelni technicznych * 19 uczelni artystycznych * 15 uczelni teologicznych * 15 uczelni pedagogicznych * 9 uczelni medycznych * 7 uczelni rolniczych * 7 uczelni resortu obrony narodowej i resortu spraw wewnętrznych * 6 akademii wychowania fizycznego * 2 uczelnie morskie * 236 pozostałych placówek. 302 z ogółu uczelni to uczelnie niepubliczne. Wszystkie uczelnie kształciły w sumie 1 469 386 studentów, z czego 359 178 (24,4%) przypadało na uczelnie niepubliczne. W roku 2014/2015 uczelnie zatrudniały 93 133 nauczycieli akademickich, co oznacza, że na jednego nauczyciela przypadało średnio 16


Question: jak rozpoczyna się mecz koszykówki?

Answer: Mecz rozpoczyna się w momencie opuszczenia przez piłkę rąk sędziego podczas rzutu sędziowskiego w kole środkowym.

Context: sędziowie stolikowi i komisarz, jeśli jest obecny. Mecz odbywa się na boisku koszykarskim. Mecz rozpoczyna się w momencie opuszczenia przez piłkę rąk sędziego podczas rzutu sędziowskiego w kole środkowym. Kolejne kwarty i dogrywki rozpoczynają się, kiedy piłka zostaje oddana do dyspozycji zawodnika wprowadzającego piłkę z autu. Kwarta, dogrywka lub mecz kończy się, kiedy zabrzmi sygnał zegara czasu gry oznajmiający zakończenie czasu gry. Jeśli tablica kosza jest wyposażona w instalację świetlną umieszczoną dookoła jej obwodu, sygnał tej instalacji ma pierwszeństwo nad sygnałem zegara czasu gry. Drużyna gospodarzy podczas meczu powinna mieć zawsze ławkę drużyny oraz własny kosz po lewej stronie stolika sędziowskiego patrząc w kierunku boiska. W przerwie meczu przed rozpoczęciem meczu oraz między połowami meczu zawodnicy mogą się rozgrzewać na


Question: gdzie żyje czarna wdowa?

Answer: "Latrodectus mactans" zamieszkuje wszystkie stany Stanów Zjednoczonych z wyjątkiem Alaski. Występuje również w Meksyku, na Kubie, w Gwatemali, Belize, Hondurasie, Salwadorze aż do Nikaragui i Kostaryki. Dużo osobników zaobserwowano na Jamajce, Haiti i Dominikanie. Spotykany również na Bermudach i Hawajach.

Context: Czarna wdowa ("Latrodectus mactans") – gatunek jadowitego pająka z rodziny omatnikowatych, największy przedstawiciel tej rodziny. Przeciętna długość ciała dorosłej samicy wynosi 8–10 mm Samce zdecydowanie mniejsze – średnia długość ich ciała 3–4 mm. Charakterystyczny wygląd nadaje mu czerwona plama w kształcie klepsydry po stronie brzusznej pająka. Czarna wdowa jest często mylona z karakurtem. "Latrodectus mactans" zamieszkuje wszystkie stany Stanów Zjednoczonych z wyjątkiem Alaski. Występuje również w Meksyku, na Kubie, w Gwatemali, Belize, Hondurasie, Salwadorze aż do Nikaragui i Kostaryki. Dużo osobników zaobserwowano na Jamajce, Haiti i Dominikanie. Spotykany również na Bermudach i Hawajach. Pajęczaki te zaniepokojone ukrywają się, ale lubią żyć blisko ludzi. Ich jad, neurotoksyna, jest 15 razy silniejszy od jadu grzechotnika, zabija owady i paraliżuje ssaki i ptaki,


Question: do jakiego rzędu należy rak?

Answer: dziesięcionog

Context: Rak szlachetny, rak rzeczny, szerokoszczypcowy, szewc ("Astacus astacus") – gatunek słodkowodnego skorupiaka z rzędu dziesięcionogów (Decapoda). Określany czasem jako „barometr czystości wody”, gdyż jest on bioindykatorem czystości wód. Jeszcze na początku XX wieku wody Europy Środkowej były pełne raków szlachetnych oraz raków błotnych ("Astacus leptodactylus"), które są przybyszami z terenu Morza Czarnego. Jednak w XIX wieku przywleczono z Ameryki Północnej śmiertelną dla raków europejskich chorobę zwaną raczą dżumą, a potem uodpornionego na nią amerykańskiego raka pręgowatego, który lepiej znosząc zanieczyszczenie i niedotlenienie wody zaczął wypierać raka szlachetnego z wielu obszarów. == Opis == Ciało pokryte twardym pancerzem podzielone na głowotułów i odwłok. Od strony głowy znajduje się dziobopodobne rostrum, po jego bokach rozmieszczone są oczy na swoistych słupkach mogące niezależnie


Question: co stworzył leonardo da vinci?

Answer: Leonardo dopracowywał wówczas dzieła "Święta Anna Samotrzeć" i "Mona Lisa" oraz stworzył obraz "Leda z łabędziem"

Context: Il Botro, znajdujący się w odległości 4 mil od Vinci. Następnie Leonardo przeprowadził się do pracowni przy Via Varga. Wykonywał wówczas zadania artystyczne, ale niewiele wiadomo o jego twórczości z tego okresu. Prowadził nadal prace nad "Mona Lisą" oraz kontynuował doradzanie Rusticiemu przy pracy nad grupową rzeźbą. Szczodre wynagrodzenia od zleceniodawców umożliwiały mu rozwijanie zainteresowań. Prowadził badania anatomiczne. Wykonywał sekcje zwłok we florenckim szpitalu. Coraz bardziej interesował się tajemnicami ludzkiego ciała, pasjonowała go też geologia. W celach badawczych wiele podróżował. Przed Wielkanocą wrócił do Mediolanu. Zamieszkał w parafii kościoła Santa Babila przy ulicy Porta Orientale i otworzył tam pracownię. Leonardo dopracowywał wówczas dzieła "Święta Anna Samotrzeć" i "Mona Lisa" oraz stworzył obraz "Leda z łabędziem", skupił się także na tworzeniu


Question: jakie święta obchodzą wyznawcy islamu?

Answer: Początek roku (1 muharrama) – zwany jest „Dniem Odpuszczenia Win”. Nie jest to święto obchodzone przez wszystkich muzułmanów, ponieważ tego święta nie ustanowił Mahomet.

Context: do islamu): ** babizm (a obecnie azalityzm) ** bahaizm ** jezydyzm ** sikhizm * Nieislamskie religie czerpiące niewiele z islamu, w których Mahomet uważany jest za proroka: ** kaodaizm ** karaimizm krymski == Święta == * Początek roku (1 muharrama) – zwany jest „Dniem Odpuszczenia Win”. Nie jest to święto obchodzone przez wszystkich muzułmanów, ponieważ tego święta nie ustanowił Mahomet. Nie jest obchodzone w Arabii Saudyjskiej ani w krajach Zatoki Perskiej. Ci, którzy to święto obchodzą, obdarowują się w tym dniu słodyczami i opowiadają historie z życia Proroka, jego rodziny i towarzyszy. Sunnici poświęcają ten dzień głębszej refleksji religijnej. Dla szyitów jest to początek miesiąca, w którym obchodzą swoje najważniejsze święto upamiętniające śmierć imama Husajna. Irańczycy zgodnie z tradycją przedmuzułmańską


Question: jakie czynniki powodują korozję?

Answer: czynniki inicjujące lub wpływające na szybkość korozji mogą mieć charakter fizyczny (np. naprężenia wskutek obciążeń i odkształceń, promieniowanie) lub biologiczny (np. działanie bakterii i grzybów)

Context: wykluczających możliwość kondensacji par na powierzchni metalu, oraz w cieczach nie przewodzących prądu elektrycznego (np. w tłuszczach) * korozję elektrochemiczną – zachodzącą w środowiskach przewodzących prąd elektryczny, takich jak zawierająca elektrolity woda, ziemia, wilgotne gazy (metale zanurzone w elektrolicie lub powierzchniowe warstewki elektrolitów na korodującej powierzchni); czynniki inicjujące lub wpływające na szybkość korozji mogą mieć charakter fizyczny (np. naprężenia wskutek obciążeń i odkształceń, promieniowanie) lub biologiczny (np. działanie bakterii i grzybów) Korozją nazywa się również niszczenie metali pod wpływem tarcia (korozja cierna) oraz kruchość wodorową (chorobę wodorową metali, wodorowe zużycie metalu) – proces fizycznego lub równoczesnego fizycznego i chemicznego niszczenia struktury metalu, przez który dyfunduje wodór atomowy. Skutki takiej korozji nie są dostrzegalne na powierzchni konstrukcji. Dyfuzja wodoru atomowego prowadzi,


Question: kto rządził w niemczech po wojnie?

Answer: rządy czterech mocarstw sprzymierzonych: ZSRR, USA, Wielkiej Brytanii i Francji

Context: rządu niemieckiego. Urząd prezydenta miał sprawować Karl Dönitz, dawny przywódca Kriegsmarine, a kanclerza – Joseph Goebbels, wcześniejszy minister propagandy. W praktyce głównym zadaniem nowego rządu miało być podpisanie aktu zawieszenia broni z państwami zachodnimi i przeciąganie wojny z ZSRR, w celu ewakuacji jak największej liczby uchodźców na zachód. Na to nie zgodził się Stalin i już 8 maja 1945 nastąpiło podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. == Alianckie strefy okupacyjne == O godz. 23:01 czasu środkowoeuropejskiego 8 maja 1945 roku nastąpiła całkowita i bezwarunkowa kapitulacja Niemiec. W imieniu III Rzeszy podpis pod aktem kapitulacji złożył feldmarszałek Wilhelm Keitel. Deklaracją berlińską rządy czterech mocarstw sprzymierzonych: ZSRR, USA, Wielkiej Brytanii i Francji przejęły władzę w Niemczech. Władzę sprawowała w tym okresie Międzysojusznicza Rada Kontroli


Question: jakie wydarzenie upamiętnia się w wielki czwartek?

Answer: Wielki Czwartek w Kościele katolickim jest obchodzony jako pamiątka ustanowienia przez Chrystusa sakramentów kapłaństwa i Eucharystii podczas Ostatniej Wieczerzy.

Context: Kościele Wielki Czwartek był dniem pojednania z grzesznikami (pokutnikami). Odprawiano tego dnia trzy Msze Czwartkowe: * dla pojednania grzeszników z Kościołem, * dla poświęcenia olejów, * dla ludu. == Wielki Czwartek w Kościele rzymskokatolickim == Wielki Czwartek w Kościele katolickim jest obchodzony jako pamiątka ustanowienia przez Chrystusa sakramentów kapłaństwa i Eucharystii podczas Ostatniej Wieczerzy. W kościołach katedralnych odprawiana jest wtedy uroczysta msza sprawowana w godzinach porannych przez biskupa diecezjalnego wraz z prezbiterami. Nazywana jest ona Mszą Krzyżma, ponieważ podczas niej poświęcane są nowe oleje przeznaczone do namaszczeń: podczas chrztu, bierzmowania, sakramentu kapłaństwa oraz przy namaszczeniu chorych. W trakcie tej mszy odbywa się odnowienie przyrzeczeń kapłańskich. W kościołach parafialnych odprawiana jest tylko jedna uroczysta msza wieczorem – Msza Wieczerzy Pańskiej, która


Question: jak doszło do upadku cesarstwa rzymskiego?

Answer: W V wieku cesarstwo zachodniorzymskie przeżywało trudności związane z najazdami ludów „barbarzyńskich” i rozkładem struktur państwowych, co doprowadziło do upadku państwa w 476 roku.

Context: zachód od Cyrenajki. W V wieku cesarstwo zachodniorzymskie przeżywało trudności związane z najazdami ludów „barbarzyńskich” i rozkładem struktur państwowych, co doprowadziło do upadku państwa w 476 roku. == Lata 395−406 == === Ostateczny podział cesarstwa === === W Europie, przed Attylą === Choć cesarstwo rzymskie kilkakrotnie dotąd w swojej historii było dzielone pomiędzy dwóch władców (pierwszego podziału dokonał Dioklecjan), to udawało się to państwo zjednoczyć. Ostatecznego podziału dokonał w 395 r. Teodozjusz Wielki w swoim testamencie po śmierci. Jego synowie Honoriusz, któremu przypadł Zachód i Arkadiusz, któremu przypadł Wschód, objęli rządy. W ten sposób Honoriusz został pierwszym władcą cesarstwa zachodniorzymskiego. Ponieważ był osobą małoletnią, praktyczną władzę w państwie posiadał jego opiekun Stylicho. ==== Struktura militarna i administracyjna ==== U schyłku


Question: co miało być celem reformacji?

Answer: ruch religijno-polityczno-społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa.

Context: Reformacja – ruch religijno-polityczno-społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa. Był reakcją na negatywne zjawiska, które miały miejsce w katolickiej hierarchii kościelnej, a także stanowił opozycję do katolickiej doktryny dogmatycznej. Podwaliny pod wystąpienie Marcina Lutra położyła działalność Jana Husa na początku XV wieku – ruch husycki (husyci) odegrał ważną rolę w rozwoju reformacji. == Odłamy chrześcijaństwa == W wyniku reformacji wyłoniły się nowe odłamy chrześcijaństwa, m.in.: Luteranizm – 1517, jego twórcą był Marcin Luter, za jedyną podstawę przyjęto Pismo Święte, dwa sakramenty (komunia, chrzest), głośne czytanie Biblii, śpiewanie psalmów, Kościół instytucją tanią, liturgia w języku narodowym, komunia pod dwiema postaciami (chleb i wino). Zanegował nieomylność papieża, sakrament spowiedzi oraz płatne odpusty (co przysporzyło mu


Question: gdzie dochodzi do zapłodnienia komórki jajowej?

Answer: najczęściej w bańce jajowodu, aczkolwiek może dojść do połączenia gamet w innym odcinku układu rozrodczego.

Context: == Przebieg zapłodnienia u zwierząt == U ssaków (w tym człowieka) zapłodnienie może być skutkiem kopulacji pomiędzy osobnikami przeciwnych płci. Zapłodnienie następuje w wyniku wniknięcia plemnika do komórki jajowej. Ma to miejsce w najczęściej w bańce jajowodu, aczkolwiek może dojść do połączenia gamet w innym odcinku układu rozrodczego. Powstanie zygoty jest też pożądanym wynikiem inseminacji lub metody "in vitro". Na zapłodnienie składają się liczne procesy: # Kapacytacja, czyli uzdatnianie plemników # Przenikanie plemników przez wieniec promienisty # Penetracja plemnika przez osłonkę przejrzystą # Fuzja plemnika z komórką jajową # Podjęcie drugiego podziału przez oocyt drugiego rzędu # Reakcja korowa # Reakcja osłony przejrzystej # Blok przeciwko polispermii # Wytworzenie przedjądrzy żeńskich i męskich # Kondensacja chromosomów z przedjądrzy oraz wytworzenie


Question: kiedy powstał pkn orlen?

Answer: Działania dotyczące utworzenia nowego podmiotu zostały sformalizowane 7 września 1999, kiedy to przyjął nazwę "Polski Koncern Naftowy SA".

Context: Petrochemiczne przekształcono w spółkę akcyjną Petrochemia Płock S.A. W maju 1998 r. Rada Ministrów podjęła decyzję o utworzeniu koncernu naftowego. Miał on powstać w wyniku połączenia "Centrali Produktów Naftowych CPN SA" oraz "Petrochemii Płock SA". Działania dotyczące utworzenia nowego podmiotu zostały sformalizowane 7 września 1999, kiedy to przyjął nazwę "Polski Koncern Naftowy SA". 3 kwietnia 2000 Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy podjęło decyzję o nadaniu spółce nazwy handlowej "Orlen". Początkiem 2018 roku podpisano list intencyjny rozpoczynający proces wchłonięcia Grupy Lotos przez PKN Orlen. W styczniu 2019 Orlen poinformował, że wchodzi na rynek słowacki i otwiera stacje paliw pod marką Benzina. 14 lipca 2020 roku spółka PKN Orlen SA i skarb państwa reprezentowany przez Ministerstwo Aktywów Państwowych podpisały list intencyjny w sprawie


Question: jaki był cel kongresu wiedeńskiego?

Answer: zwołana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wypracowania nowych zasad ładu kontynentalnego.

Context: Kongres wiedeński (niem. "Wiener Kongress") – konferencja międzynarodowa przedstawicieli szesnastu państw europejskich, trwająca od września 1814 roku do 9 czerwca 1815 roku w Wiedniu, zwołana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wypracowania nowych zasad ładu kontynentalnego. Kongres wiedeński, ze względu na liczne bale, które mu towarzyszyły, nazywany był ironicznie "tańczącym kongresem". == Przyczyny i wydarzenia bezpośrednio poprzedzające kongres == W wyniku trwających w Europie w latach 1798–1815 wojen napoleońskich nastąpiły bardzo znaczące zmiany terytorialne na niemal całym obszarze kontynentu. Nieudana kampania rosyjska i klęska Francuzów w bitwie pod Lipskiem spowodowały abdykację Napoleona i załamanie się ładu epoki napoleońskiej. Już 9 września 1813 roku doszło do zawarcia rosyjsko-prusko-austriackiego porozumienia w Cieplicach, którego


Question: kto opracował system mierzenia temperatury?

Answer: Celsius

Context: z czego Celsius zdawał sobie sprawę. (Podobnie jak wytwórca szkła i instrumentów Daniel Gabriel Fahrenheit, urodzony w Gdańsku, twórca konkurencyjnej skali Fahrenheita). Ostatecznie Celsius zaproponował następującą procedurę: :# Włóż cylinder AB termometru do topniejącego śniegu i zaznacz punkt C zamarzania wody. :# Zaznacz punkt D wrzenia wody pod ciśnieniem około 755 mmHg. :# Podziel odległość CD na 100 równych części, tak by zerowy stopień odpowiadał punktowi D, setny zaś – punktowi C. Jak łatwo zauważyć, pierwotna skala Celsjusza była odwrócona w stosunku do używanej obecnie. Niektóre źródła podają, że za zamianą jej na dzisiaj stosowaną stoi Karol Linneusz (Carl von Linné; 1707–1778), szwedzki przyrodnik. Inne, że odpowiedzialność za to ponosi Daniel Ekström, producent instrumentów naukowych, który zaopatrywał w nie zarówno


Question: ile turcja ma ludności?

Answer: 80 694 485

Context: danych CIA World Factbook z lipca 2013 roku, Turcję zamieszkuje 80 694 485 ludzi (18. miejsce na świecie). Struktura wieku * 0–14 lat: 25,9% (mężczyźni 10 682 900 / kobiety 10 201 965) * 15–24 lat: 17% (mężczyźni 6 979 955 / kobiety 6 703 689) * 25–54 lat: 42,7% (mężczyźni 17 375 544 / kobiety 17 097 927) * 55–64 lat: 7,9% (mężczyźni 3 189 731 / kobiety 3 169 450) * 65 lat i więcej: 6,6% (mężczyźni 2 422 983 / kobiety 2 870 341) Średnia wieku * ogółem: 29,2 lat * mężczyźni: 28,8 lat * kobiety: 29,6 lat Przyrost naturalny: 1,16% (101 miejsce na świecie) Wskaźnik urodzeń: 17,22 urodzeń / 1000 mieszkańców (110 miejsce na świecie) Wskaźnik


Question: jaki tytuł nosili następcy mahometa?

Answer: Kalif (arab. "ħalifa", „następca”)

Context: Kalif (arab. "ħalifa", „następca”) – w islamie sunnickim tytuł następców Mahometa, czyli przywódców muzułmańskich społeczności państwowo-religijnych zwanych kalifatami. Według sunnitów pierwszym kalifem po śmierci Mahometa w 632 roku został Abu Bakr, po którego wyborze doszło do sporu o sukcesję, a następnie do rozłamu wewnątrz wyznawców islamu na szyitów i sunnitów. Kalifowie szybko zaczęli tracić władzę polityczną nad rozrastającym się imperium muzułmańskim. W 909 powstał szyicki kalifat w Kairze, zniszczony przez Saladyna w 1171. W 929 roku emir Kordoby, Abd ar-Rahman III, ogłosił się kalifem, jednak jego kalifat rozpadł się już w 1031. W 1258 po zdobyciu Bagdadu przez Mongołów zginął kalif Al-Mustasim. Instytucję kalifatu przywrócono dopiero trzy lata później w Kairze, jednak odtąd kalif nie sprawował już żadnej władzy politycznej.


Question: czym była wielka emigracja?

Answer: Wielka Emigracja – ruch emigracyjny polskiej ludności w pierwszej połowie XIX wieku.

Context: Wielka Emigracja – ruch emigracyjny polskiej ludności w pierwszej połowie XIX wieku. Emigracja miała podłoże patriotyczno-polityczne, a bezpośrednią przyczyną był upadek powstania listopadowego w 1831 roku. Wielka Emigracja była jednym z największych ruchów emigracyjnych ówczesnej Europy. == Emigranci == Do emigrantów należała głównie szlachta, żołnierze powstańczy, członkowie Rządu Narodowego, politycy, pisarze, artyści, inteligencja. W późniejszym czasie dołączyli do nich także inni uchodźcy, głównie z zaboru rosyjskiego. Ośrodkiem emigrantów była Francja (głównie Paryż), pomniejsze znajdowały się też w innych krajach. Wśród emigrantów byli: Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Józef Bem, książę Adam Jerzy Czartoryski, Bonawentura Niemojowski, Teodor Morawski, Ernest Malinowski, Zygmunt Krasiński, Fryderyk Chopin, Maurycy Mochnacki i inni. == Historia Wielkiej Emigracji == === Początki === Historia Wielkiej Emigracji rozpoczyna się jeszcze


Question: jak powstało słońce?

Answer: Słońce uformowało się około 4,57 mld lat temu w wyniku zapadnięcia się części wielkiego obłoku molekularnego, który składał się głównie z wodoru oraz helu i przypuszczalnie utworzył wiele innych gwiazd

Context: części swojego życia. Nie zmieniło się znacznie w ciągu ostatnich czterech miliardów lat i pozostanie stabilne przez kolejne cztery miliardy. Jednakże w miarę ustawania syntezy wodoru w hel w jądrze i przenoszenie się jej do wyższych warstw Słońce czekają poważne zmiany, zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. === Powstanie === Słońce uformowało się około 4,57 mld lat temu w wyniku zapadnięcia się części wielkiego obłoku molekularnego, który składał się głównie z wodoru oraz helu i przypuszczalnie utworzył wiele innych gwiazd, w tym HD 162826. Jego wiek został oszacowany na podstawie modeli komputerowych ewolucji gwiazd i pomiarów zawartości ciężkich radioizotopów. Wynik ten jest spójny z datowaniem izotopowym najstarszej materii w Układzie Słonecznym, o wieku 4,567 mld lat. Badania meteorytów ujawniły ślady stabilnych


Question: co rozpoczyna rok liturgiczny?

Answer: Rok liturgiczny rozpoczyna się w pierwszą niedzielę adwentu, która przypada między 27 listopada a 3 grudnia.

Context: Rok liturgiczny – przyjęty w danej religii cykliczny podział roku z wyróżnieniem obchodzonych dni świątecznych, obrzędów i innych, związanych z liturgią i teologią danego wyznania. == Rok liturgiczny w Kościele rzymskokatolickim == W Kościele rzymskokatolickim rok liturgiczny to cykl wspomnień historii zbawienia w oparciu o wydarzenia z życia i śmierci Jezusa Chrystusa zawarte w ciągu jednego roku kalendarzowego. Rok liturgiczny rozpoczyna się w pierwszą niedzielę adwentu, która przypada między 27 listopada a 3 grudnia. Ponadto, w cykl wspomnień życia i śmierci Jezusa wpisane są wspomnienia świętych i wydarzeń z życia Kościoła. === Niedziela === Pierwszy dzień każdego tygodnia nazywa się dniem Pańskim. W tym dniu Kościół obchodzi misterium paschalne zgodnie z tradycją apostolską wywodzącą się od samego dnia Zmartwychwstania Chrystusa.


Question: kto napisał tekst jolka jolka?

Answer: Marek Dutkiewicz

Context: Jolka, Jolka pamiętasz – ballada rockowa Budki Suflera, wydana w 1982 roku jako ósmy singel zespołu. Piosenka znalazła się na albumie kompilacyjnym "1974–1984", który wydano w roku 1984. Autorem tekstu jest Marek Dutkiewicz, a muzyki Romuald Lipko. Warunkiem zgody na nagranie utworu było szybkie napisanie polskiego tekstu do utworu „Time to Turn” niemieckiego zespołu Eloy. Po jego stworzeniu („Noc komety”) zespół mógł przystąpić do nagrania utworu „Jolka, Jolka pamiętasz”, nad którym pracowano od kilku miesięcy. Piosenkę zaśpiewał wokalista zespołu Felicjan Andrzejczak. Utwór zadebiutował w "poczekalni" 31. notowania Listy przebojów Programu Trzeciego z dnia 20 listopada 1982 roku, utrzymywał się na Liście przez 13 tygodni, a w 34. notowaniu Listy osiągnął pierwsze miejsce (notowanie z 11 grudnia 1982). Piosenka okazała się


Question: kim jest główny bohater ferdydurke?

Answer: Bohaterem powieści jest trzydziestoletni początkujący literat Józio Kowalski

Context: Ferdydurke – awangardowa powieść Witolda Gombrowicza opublikowana w 1937 (datowana 1938), przełożona na wiele języków, uznana za wybitny utwór już przed II wojną światową. == Treść == Bohaterem powieści jest trzydziestoletni początkujący literat Józio Kowalski, który niespodziewanie zostaje odwiedzony przez swojego byłego nauczyciela, profesora Pimkę, i cofnięty do swojej starej klasy gimnazjalnej. Czas teraźniejszy znajduje się nagle w czasie przeszłym i staje się czasem realnym bohatera. W trakcie pobytu w szkole zostaje poddany procesowi tzw. „upupiania”, czyli infantylizacji młodzieży gimnazjalnej. W kolejnych „odsłonach” perypetii bohatera podlega on często wtłaczaniu w formy poznawczego i społecznego konformizmu. W domu mieszczańskim to samokształtowanie prowadzić ma ku normom tzw. nowoczesnego społeczeństwa obowiązkowej tolerancji. Ostatecznie odrzuca powierzone mu zadanie i ucieka za namową Miętusa (szkolnego


Question: co oznacza synonim?

Answer: wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu (równoznacznik) lub na tyle zbliżone, że można nim zastąpić to drugie w odpowiednim kontekście (bliskoznacznik).

Context: Synonim (gr. "synōnymos" „równoimienny”) – wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu (równoznacznik) lub na tyle zbliżone, że można nim zastąpić to drugie w odpowiednim kontekście (bliskoznacznik). Zjawisko synonimii może dotyczyć konstrukcji składniowych ("mówić wiersz – mówić wierszem"), form morfologicznych ("profesorowie – profesorzy") i leksemów ("auto – samochód"). Pomiędzy dwoma synonimami można zwykle wykazać uchwytne różnice, np. we frekwencji ich stosowania (w określonym kontekście lub w różnych grupach społecznych). Historycznie rzecz ujmując, synonimy mogły kiedyś określać inne desygnaty, jednak obecnie przypisuje się im bliskie znaczenie. Istnieje też odwrotna tendencja do różnicowania znaczeniowego synonimów – wyrazy synonimiczne mogą rozgraniczyć swoje cechy semantyczne wraz z ewolucją języka. Synonimami są np. słowa „barwa” i „kolor”, które znaczą dokładnie to samo, jednakże różni się


Question: co to jest klątwa?

Answer: klątwa – pojęcie z zakresu magii

Context: ; Magia i religia * klątwa – pojęcie z zakresu magii * anatema – wyłączenie ze społeczności ** klątwa (cherem) – w judaizmie anatema nałożona przez bejt din * klątwa (ekskomunika) – w chrześcijaństwie kara kościelna polegająca na wykluczeniu ze wspólnoty wiernych ; Dzieła literackie * Klątwa – dramat Stanisława Wyspiańskiego ; Filmy * "The Grudge – Klątwa" – film z 2004 roku * "Klątwa" (oryg. "The Curse") – film z 1987 roku, reż. David Keith * "Klątwa" (oryg. "Curse of the Starving Class") – film z 1994 roku, ekranizacja sztuki Sama Sheparda, reż. J. Michael McClary * "Klątwa" (oryg. "Anatema") – film z 2006 roku, reż. Agim Sopi


Question: dlaczego ostra brama?

Answer: Brama ta nazywała się też Ostrą, od części południowego przedmieścia o nazwie Ostry

Context: Ostra Brama (łac. "Porta Acialis", lit. "Ašmens vartai" lub "Aušros Vartai", biał. "Вострая брама," ros. "Острая брама") – brama miejska na Starym Mieście w Wilnie, gotycka, wzniesiona w latach 1503–1514, wraz z przylegającym do niej fragmentem muru obronnego będąca jedyną pozostałością dawnych fortyfikacji miejskich. Od wewnętrznej strony bramy znajduje się klasycystyczna, wzniesiona w 1829, kaplica Ostrobramska z obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej Królowej Korony Polskiej (Matki Boskiej Miłosierdzia). Stanowi ona zamknięcie ulicy Ostrobramskiej. == Bramy miejskie w Wilnie == W średniowieczu istniał zwyczaj, że we wnękach wież bramnych, nad bramą, umieszczano święte obrazy. Wilno pierwotnie miało pięć bram miejskich, w tym bramę Miednicką (od drogi prowadzącej do Miednik). Brama ta nazywała się też Ostrą, od części południowego przedmieścia o nazwie Ostry


Question: jakim rodzajem modlitwy jest prefacja?

Answer: modlitwa dziękczynna, rozpoczynająca modlitwę eucharystyczną w rzymskiej tradycji liturgicznej

Context: Prefacja (łac. "praefatio" - przedmowa) – modlitwa dziękczynna, rozpoczynająca modlitwę eucharystyczną w rzymskiej tradycji liturgicznej, przede wszystkim w Kanonie rzymskim. Stąd przeszła do liturgii niektórych wyznań chrześcijańskich z nurtu reformacyjnego. == Nazwa == W dawnym języku łacińskim słowo "praefari" mogło być rozumiane w sensie „obwieszczania na głos”. Stąd prawdopodobnie zaczęto odnosić go najpierw do śpiewania Eucharystii, jako proklamacji wielkich dzieł Bożych objawionych w tajemnicach paschalnych i w dziele stworzenia. Równolegle na terenach Galii, w liturgii gallikańskiej termin "praefatio" odnosił się nie do części modlitwy eucharystycznej, lecz do pewnego rodzaju wstępnego komentarza słownego do celebracji, która miała właśnie nastąpić. Według Louisa Boyera, jedna nazwa dla tych dwóch różnych znaczeń mogła sprawić, w okresie, gdy kanon dotarł do regionów gallikańskich, że zaczęto


Question: która aktorka zdobyła najwięcej oscarów?

Answer: Frances McDormand otrzymała 3 statuetki w tej kategorii (Fargo, Trzy Billboardy za Ebbing, Missouri i Nomadland).

Context: * Sally Field (1979, 1984) * Jodie Foster (1988, 1991) * Hilary Swank (1999, 2004). * Meryl Streep (1982, 2011) – w sumie ma jednak trzy Oscary, bo zdobyła też jednego dla najlepszej aktorki drugoplanowej (1979). Frances McDormand otrzymała 3 statuetki w tej kategorii (Fargo, Trzy Billboardy za Ebbing, Missouri i Nomadland). Luise Rainer i Katharine Hepburn to jedyne aktorki, które otrzymały Oscara dwa razy z rzędu. Halle Berry jest jedyną Afroamerykanką w historii Akademii, która otrzymała Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Otrzymała ją w 2002 roku za rolę w filmie "Czekając na wyrok" (2001). Aktorki, które otrzymały największą liczbę nominacji w tej kategorii to: * Meryl Streep – 16 nominacji * Katharine Hepburn – 12 nominacji Oprócz 16 nominacji


Question: jaki wzór ma para wodna?

Answer: H2O

Context: Woda (tlenek wodoru; nazwa systematyczna IUPAC: oksydan) – związek chemiczny o wzorze H2O, występujący w warunkach standardowych w stanie ciekłym. W stanie gazowym wodę określa się mianem pary wodnej, a w stałym stanie skupienia – lodem. Słowo „woda” jako nazwa związku chemicznego może odnosić się do każdego stanu skupienia. Woda jest bardzo dobrym rozpuszczalnikiem dla substancji polarnych. Większość (około 97,38%) występującej na Ziemi wody jest „słona”, to znaczy zawiera dużo rozpuszczonych soli, głównie chlorku sodu. W naturalnej wodzie rozpuszczone są gazy atmosferyczne, z których w największym stężeniu znajduje się dwutlenek węgla. Woda naturalna w wielu przypadkach przed zastosowaniem musi zostać uzdatniona. Proces uzdatniania wody dotyczy zarówno wody pitnej, jak i przemysłowej. == Występowanie wody == Woda jest jedną z najpospolitszych


Question: w którym roku została uchwalona konstytucja?

Answer: Polskiej, uchwalony 2 kwietnia 1997 roku przez Zgromadzenie Narodowe

Context: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – najwyższy akt prawny (ustawa zasadnicza) Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalony 2 kwietnia 1997 roku przez Zgromadzenie Narodowe, zatwierdzony w ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997 roku, ogłoszony w Dzienniku Ustaw: . Konstytucja RP weszła w życie 17 października 1997. Złożona jest z preambuły i 13 rozdziałów obejmujących 243 artykuły. == Tło historyczne == == Prace nad Konstytucją == Rozpoczęcie prac nad przygotowaniem konstytucji nastąpiło w 1989 roku. Było to spowodowane zasadniczymi zmianami ustrojowymi, jakie rozpoczęły się w Polsce pod koniec lat osiemdziesiątych. Konstytucja PRL z 1952 poprzez ciągłe jej zmiany (których szczególnie wiele dokonano po zwycięstwie obozu „Solidarności” w 1989 roku) stała się aktem wewnętrznie niespójnym, a ze względu na swój rodowód społecznie nieakceptowanym. Nie odpowiadała ona potrzebom przeżywającego


Question: jak nazywano grupę konserwatywnych polityków krytykujących idee powstańcze?

Answer: Stańczycy

Context: Stańczycy – ugrupowanie polityczne w Galicji, powstałe w latach 60. XIX wieku. Nazwa ugrupowania wzięta została od pamfletu politycznego "Teka Stańczyka" (1869), opublikowanego na łamach „Przeglądu Polskiego”. Głównymi działaczami ugrupowania byli Stanisław Tarnowski, Józef Szujski, Stanisław Koźmian i Walerian Kalinka, a organami prasowymi „Czas” i „Przegląd Polski”. We wspomnianej "Tece" w formie fikcyjnych listów politycznych rzekomo pisanych przez Stańczyka (nadwornego błazna polskich królów) grupa wyrażała poglądy konserwatywne. Stańczycy obarczali naród polski winą za utratę niepodległości, wytknęli mu rozliczne wady i skłonność do anarchii, dowodzili, że monarchia pod rządami cesarza Franciszka Józefa stanowi pod względem ideowym kontynuację dawnego państwa polskiego i dlatego należy z nią współdziałać. Jadowita satyra atakująca przeszłość narodową, a zwłaszcza powstania, spotkała się z rozlicznymi protestami. Jednocześnie byli


Question: kogo kochał gustaw?

Answer: Gustaw zakochał się w kobiecie o imieniu Maryla.

Context: sentymentalnej i romantycznej literatury idealizującej obraz miłości. Wierzący w idealną miłość Gustaw zakochał się w kobiecie o imieniu Maryla. Kiedy ta poślubiła innego, zrozpaczony Gustaw popełnił samobójstwo. Gustaw opowiadając swoją historię sprawia wrażenie obłąkanego. Jego wyznania rwą się, myśli się plączą i często przeskakują z tematu na temat. Przełomowe momenty tej historii odmierzane są biciem zegara: W pierwszej godzinie – godzinie miłości – Pustelnik, jeszcze nie rozpoznany przez księdza, mówi o romantycznej miłości, jej boskim pochodzeniu i skutkach. W drugiej godzinie – rozpaczy – Pustelnik jako rozpoznany już przez księdza Gustaw wspomina swoje zmarnowane przez nieszczęśliwą miłość życie. Skarży się na istniejące stosunki społeczne utrudniające połączenie się kochanków węzłem małżeńskim. W końcu przebija się sztyletem, ale nie pada. W trzeciej


Question: jakie wydarzenie miało miejsce w styczniu 1947 r. w polsce?

Answer: wybory do Sejmu Ustawodawczego

Context: Wybory parlamentarne w Polsce w 1947 roku – wybory do Sejmu Ustawodawczego przeprowadzone w Polsce 19 stycznia 1947, sfałszowane przez aparat policyjny (Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego podporządkowane PPR), przy bezpośrednim udziale funkcjonariuszy NKWD, metodami wypróbowanymi we wcześniejszym referendum (1946). == Geneza == Zgodnie z postanowieniami konferencji jałtańskiej, legitymizacja władzy w Polsce miała się dokonać na drodze demokratycznych wyborów w jak najkrótszym terminie. Do tego czasu rządzić miał Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej powołany w trakcie konferencji moskiewskiej w czerwcu 1945 pod nadzorem trzech mocarstw koalicji antyhitlerowskiej i uznany wówczas przez mocarstwa za legalny rząd polski, przy jednoczesnym wycofaniu uznania przez Wielką Brytanię i USA rządowi RP na uchodźstwie. Na konferencji poczdamskiej Bolesław Bierut zobowiązał się na piśmie do przeprowadzenia wolnych i nieskrępowanych


Question: kiedy urodził się jezus?

Answer: Jezus Chrystus urodził się pomiędzy rokiem 8 p.n.e. a 4 p.n.e., najprawdopodobniej w 5 p.n.e.

Context: Data narodzin Jezusa Chrystusa – Jezus Chrystus urodził się pomiędzy rokiem 8 p.n.e. a 4 p.n.e., najprawdopodobniej w 5 p.n.e. == Źródła == Jedyne źródła, jakie pozwalają w przybliżeniu datować narodziny Jezusa, to dwie spośród ewangelii Nowego Testamentu: Ewangelia Mateusza i Łukasza, które podają nieliczne informacje na temat narodzin Jezusa. Pozostałe ewangelie nowotestamentowe nie wspominają nic na ten temat, pozakanoniczne zaś ewangelie apokryficzne, zwłaszcza Ewangelie dzieciństwa, uważane są przez historyków za niewiarygodne jako źródła dla rekonstrukcji historycznej. Problemem, na jaki napotykają historycy badający oba źródła, są rozbieżności w przekładach poszczególnych wersji. Wedle Ewangelii Mateusza 2,1 Jezus urodził się jeszcze za życia króla Heroda, podczas gdy wedle Ewangelii Łukasza 2,1 Jezus urodził się w czasie trwania spisu ludności, kiedy władcą Syrii


Question: do jakiej grupy należy język polski?

Answer: grupy zachodniosłowiańskiej

Context: Język polski, polszczyzna – język lechicki z grupy zachodniosłowiańskiej (do której należą również czeski, kaszubski, słowacki i języki łużyckie), stanowiącej część rodziny indoeuropejskiej. Jest językiem urzędowym w Polsce oraz należy do oficjalnych języków Unii Europejskiej. Ocenia się, że jest mową ojczystą ok. 44 mln ludzi na świecie (w literaturze naukowej można spotkać szacunki od 39 do 48 mln). Językiem tym posługują się przede wszystkim mieszkańcy Polski oraz przedstawiciele tak zwanej Polonii, czyli ludności polskiej zamieszkałej za granicą. Z punktu widzenia typologii jest językiem fleksyjnym, z rozbudowaną fleksją w zakresie morfologii. Akcent w języku polskim pada zwykle na drugą sylabę od końca, a w zdaniu przeważa szyk SVO (podmiot orzeczenie dopełnienie). Język polski ma obecnie największą społeczność użytkowników wśród przedstawicieli słowiańszczyzny


Question: kiedy powstała socjologia?

Answer: Jako samodzielna dyscyplina naukowa socjologia wyodrębniła się pod koniec XIX wieku.

Context: społecznie zaangażowane. Powiązanie funkcji demaskatorskiej z socjotechniczną znamionuje pozytywne zaangażowanie społeczne socjologii. Powiązanie funkcji diagonostycznej i socjotechnicznej z funkcją apologetyczną znamionuje negatywne zaangażowanie społeczne socjologii. == Historia socjologii == Termin „socjologia” (od łac. "socius" – zbiorowość, społeczeństwo i gr. "logos" mądrość, wiedza) wprowadził w 1837 roku Auguste Comte. Jako samodzielna dyscyplina naukowa socjologia wyodrębniła się pod koniec XIX wieku. Pierwszy wydział socjologii powstał w 1892 roku na Uniwersytecie w Chicago, trzy lata później ustanowiono pierwszą europejską katedrę socjologii, na Uniwersytecie w Bordeaux. W Polsce pierwsza katedra socjologii powstała na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego w 1919 roku (kierował nią Leon Petrażycki). Rok później, z inicjatywy Floriana Znanieckiego, uruchomiono Katedrę Socjologii i Filozofii Kultury na Uniwersytecie Poznańskim, wtedy też


Question: kiedy jan paweł 2 został papieżem?

Answer: 16 października 1978

Context: Jan Paweł II (, , właśc. ; ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup pomocniczy krakowski (1958–1964), a następnie arcybiskup metropolita krakowski (1964–1978), kardynał prezbiter (1967–1978), zastępca Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski (1969–1978), 264. papież i 6. Suweren Państwa Watykańskiego w latach 1978–2005. Święty Kościoła katolickiego. Poeta i poliglota, a także aktor niezawodowy, dramaturg i pedagog. Filozof historii, fenomenolog, mistyk i przedstawiciel personalizmu chrześcijańskiego. 16 października 1978 został wybrany na papieża przez drugie zgromadzenie kardynałów, po śmierci Jana Pawła I, który zmarł po trzydziestu trzech dniach pontyfikatu. Przyjął imiona Jan Paweł dla uhonorowania swojego poprzednika. Jego wybór na Stolicę Piotrową miał szczególny wpływ na wydarzenia w Europie Wschodniej i w Azji


Question: jaką wielkość ma atom?

Answer: Atomy mają rozmiary rzędu 10−10 m

Context: wnętrza atomu. Atomy mają rozmiary rzędu 10−10 m i masę rzędu 10−26 – 10−25 kg. Można je obserwować przez skaningowy mikroskop tunelowy. Ponad 99,9% masy atomu jest zawarte w jego jądrze. Jądro atomowe zbudowane jest z nukleonów: protonów o dodatnim ładunku elektrycznym i elektrycznie obojętnych neutronów. Chmurę elektronową tworzą elektrony związane z jądrem przez oddziaływanie elektromagnetyczne. Podobne oddziaływanie pozwala atomom łączyć się w cząsteczki. Atom jest elektrycznie obojętny, gdy liczba elektronów jest równa liczbie protonów. W przeciwnym przypadku ma ładunek i nazywany jest jonem. Główne właściwości chemiczne atomów określa liczba protonów w jądrze (liczba atomowa), gdyż determinuje ona strukturę chmury elektronowej oraz liczbę elektronów koniecznych do tego, aby atom był elektrycznie obojętny. Elektrony związane w atomach rozłożone są na powłokach,


Question: kto sprawował władzę w republice rzymskiej?

Answer: Suwerenną władzę w republice sprawował lud rzymski ("populus Romanus"), który wypowiadał się poprzez zgromadzenia.

Context: się ostatecznie republikańskie instytucje, z których większość miała istnieć aż do końca funkcjonowania państwa rzymskiego, nawet jeśli w okresie cesarstwa przestała się z nimi wiązać rzeczywista władza. Suwerenną władzę w republice sprawował lud rzymski ("populus Romanus"), który wypowiadał się poprzez zgromadzenia. Istniały trzy rodzaje zgromadzeń. Komicja centurialne były zorganizowane według podziału obywateli na klasy majątkowe, co zapewniało przewagę w głosowaniach najbogatszym. To one wybierały wyższych magistratów: konsulów, pretorów i cenzorów, zatwierdzały traktaty z obcymi państwami oraz decydowały o wojnie i pokoju. Komicja tribusowe były zorganizowane na podstawie okręgów, "tribus", poprzez które głosowano. W III wieku stały się one głównym organem ustawodawczym (chociaż uprawnienia w tym zakresie posiadały też komicja centurialne). Wybierano na nich także niższych magistratów: edylów kurulnych i kwestorów.


Question: ile miejsc po przecinku ma liczba pi?

Answer: 2,0615·1011 miejsc po przecinku

Context: liczby Pi jest William Shanks, któremu w 1874 udało się uzyskać 707 miejsc po przecinku. Zajęło mu to 15 lat. Później okazało się, że 180 ostatnich cyfr obliczył błędnie (wynik, który uznano za prawidłowy uwzględnia 527 miejsc po przecinku). W 1946 roku Ferguson podał wartość do 620. miejsca po przecinku. W końcowych obliczeniach wspomagał się już kalkulatorem. Od 1949, kiedy to przy pomocy komputera ENIAC obliczono 2038 miejsc po przecinku, dokładniejsze aproksymacje liczby uzyskiwano już tylko przy użyciu komputerów. We wrześniu 1999 roku obliczono z dokładnością 2,0615·1011 miejsc po przecinku. Dokonał tego Takahasi przy pomocy komputera Hitachi SR8000. 31 grudnia 2009 r. Fabrice Bellard ogłosił, że udało mu się obliczyć z dokładnością do 2700 miliardów cyfr. Obliczenia ze sprawdzeniem zajęły


Question: gdzie dochodzi do zapłodnienia?

Answer: najczęściej w bańce jajowodu, aczkolwiek może dojść do połączenia gamet w innym odcinku układu rozrodczego.

Context: == Przebieg zapłodnienia u zwierząt == U ssaków (w tym człowieka) zapłodnienie może być skutkiem kopulacji pomiędzy osobnikami przeciwnych płci. Zapłodnienie następuje w wyniku wniknięcia plemnika do komórki jajowej. Ma to miejsce w najczęściej w bańce jajowodu, aczkolwiek może dojść do połączenia gamet w innym odcinku układu rozrodczego. Powstanie zygoty jest też pożądanym wynikiem inseminacji lub metody "in vitro". Na zapłodnienie składają się liczne procesy: # Kapacytacja, czyli uzdatnianie plemników # Przenikanie plemników przez wieniec promienisty # Penetracja plemnika przez osłonkę przejrzystą # Fuzja plemnika z komórką jajową # Podjęcie drugiego podziału przez oocyt drugiego rzędu # Reakcja korowa # Reakcja osłony przejrzystej # Blok przeciwko polispermii # Wytworzenie przedjądrzy żeńskich i męskich # Kondensacja chromosomów z przedjądrzy oraz wytworzenie


Question: kto należy do zakonu maltańskiego?

Answer: W Polsce do zakonu należy 160 osób, w tym politycy, m.in. Marcin Libicki, czy Łukasz Szumowski.

Context: (rozwiązane formalnie w 1817, choć potwierdzone przyjęcia nowych kawalerów, w większości Polaków, trwały do 1824). Ostatnią komandorią była komandoria poznańska, przejęta przez władze pruskie po śmierci ostatniego komandora w 1832. Związek Polskich Kawalerów Maltańskich powstał w roku 1927 pod kierownictwem hr. Bogdana Hutten-Czapskiego. Po II wojnie światowej Związek funkcjonował na emigracji, a w roku 1992 został reaktywowany w Polsce. Tradycja przynależności do zakonu joannitów przetrwała do dziś w wielu rodach szlacheckich i stanowi tytuł honorowy. W Polsce do zakonu należy 160 osób, w tym politycy, m.in. Marcin Libicki, czy Łukasz Szumowski. Od 2004 zakon utrzymuje swoją ambasadę w Warszawie. == Strój zakonny == Strój zakonny joannitów został ustalony przez papieża Aleksandra IV w 1259 roku i składał się z czarnego


Question: co oznacza grecka demokracja?

Answer: ustrój polityczny istniejący w niektórych greckich polis, w szczególności w Atenach, przeciwstawiany monarchii (rządom jednej osoby) czy oligarchii (rządom nielicznych).

Context: starożytności jako "demokrację" oznaczano ustrój polityczny istniejący w niektórych greckich polis, w szczególności w Atenach, przeciwstawiany monarchii (rządom jednej osoby) czy oligarchii (rządom nielicznych). Ta opozycja nie jest już obecnie tak wyraźna. Współczesne rządy demokratyczne zawierają zarówno elementy oligarchii, jak i monarchii. Karl Popper definiował demokrację w kontraście do dyktatury czy tyranii. Głównym kryterium rozróżniającym było to, czy lud może kontrolować władzę bez konieczności przeprowadzania rewolucji. Często pod pojęciem "demokracji" rozumie się demokrację liberalną, która jest jedną z odmian demokracji przedstawicielskiej. Zawiera ona takie elementy jak: pluralizm polityczny, równość wobec prawa, prawa obywatelskie, prawa człowieka oraz społeczeństwo obywatelskie. === Demokracja a republika === Demokracja jest też często utożsamiana z republikańską formą rządu, chociaż w niektórych językach termin "republika" obejmuje lub


Question: kto nadzoruje banki?

Answer: Nadzór bankowy w krajach Unii Europejskiej sprawują banki centralne lub specjalne urzędy współpracujące z bankami centralnymi.

Context: Nadzór bankowy – instytucja monitorująca działalność podległych jej banków komercyjnych, której podstawowym celem jest zapewnienie stabilności i bezpieczeństwa sektora bankowego, a także tworzenie i kontrola skierowanych do banków norm ostrożnościowych. Nadzór bankowy polega na możliwości arbitralnego wkraczania w działalność instytucji wykonujących czynności bankowe przez odpowiedni organ państwowy. Nadzór bankowy działa w interesie klientów banków, czuwając nad przestrzeganiem przez banki prawa bankowego i innych chroniących klientów przepisów, w celu zapewnienia bezpieczeństwa zgromadzonych przez bank depozytów. Nadzór bankowy w krajach Unii Europejskiej sprawują banki centralne lub specjalne urzędy współpracujące z bankami centralnymi. Z uwagi na brak jednolitości odnośnie do instytucjonalizacji nadzoru bankowego w różnych krajach oraz generowane trudności związane z kontrolowaniem działalności o charakterze międzynarodowym, utworzony został Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego. Instytucja


Question: co znaczy spin off?

Answer: nowy produkt powstały na bazie dużej popularności bohaterów lub wątków produkcji oryginalnych w filmie, telewizji lub grze komputerowej.

Context: Spin-off – nowy produkt powstały na bazie dużej popularności bohaterów lub wątków produkcji oryginalnych w filmie, telewizji lub grze komputerowej. Spin-off występuje też w książkach i komiksach (głównie amerykańskich, a rzadziej w japońskich) – najczęściej prezentuje wtedy przygody drugoplanowych bohaterów serii pierwotnej, rozwijając wątki poboczne. Spin-offy potrafią przebijać swoją popularnością oryginalne produkcje. == Przykłady == === Spin-offy filmów === * "Auta" – "Samoloty" * "Król Lew" – "Timon i Pumba" * "Madagaskar" – "Pingwiny z Madagaskaru" * "Shrek" – "Kot w Butach" * "Harry Potter" – "Fantastyczne zwierzęta i jak je znaleźć" * "Gwiezdne wojny" – "Łotr 1. Gwiezdne wojny – historie" * "Obcy" – "Prometeusz" * "Daredevil" – "Elektra" * "Toy Story" – "Buzz Astral z Gwiezdnej Bazy" *


Question: w którym roku powalony został przez wiatr dąb jagiełły?

Answer: 2 listopada 1974 roku

Context: Dąb Jagiełły – martwy dąb w Puszczy Białowieskiej. == Opis == Według legendy, pod tym dębem miał przesiadywać Władysław II Jagiełło przed łowami zorganizowanymi przed wyprawą grunwaldzką. Drzewo zostało zwalone przez wichurę 2 listopada 1974 roku. Faktycznie nie miało więcej niż 450 lat (obwód na wys. 130 cm od podstawy 550 cm, wysokość 39 m). Jak na dąb rosnący w Puszczy Białowieskiej miał duże konary i sporą koronę. Kilka lat przed wywróceniem się Dąb Jagiełły stracił konar 29-metrowej długości. Obecnie można oglądać w Białowieskim Parku Narodowym jego rozkładający się pień. Twórcą legendy Dębu Jagiełły był Jan Jerzy Karpiński. Sprawiła ona, że tysiące turystów zostało odciągniętych od centrum Białowieży i zgodnie z zamysłem autora zaczęło podziwiać piękno ostępów puszczy. Z żołędzi


Question: kto był legendarnym założycielem państwa polskiego?

Answer: Lech

Context: Lech – legendarny protoplasta Polaków, jeden z trzech braci-założycieli państw słowiańskich. Twórca państwa Polan oraz jego pierwszej stolicy – Gniezna. Brat Czecha i Rusa. Tradycja przypisuje mu stworzenie nazwy pierwszej stolicy Polski i określenie godła państwa – Orła Białego. Legenda o nim pojawiła się m.in. w Kronice wielkopolskiej. Od jego imienia pochodzi nazwa Wzgórza Lecha w Gnieźnie. == Legenda == Lech w źródłach pojawia się po raz pierwszy w legendzie o Lechu, Czechu i Rusie, która spisana została w "Kronice Wielkopolskiej", napisanej po łacinie w II połowie XIII wieku. Według anonimowego kronikarza bracia pochodzili z Panonii i po przybyciu na północ założyli państwa nazwane ich imionami. Legendy czeskie podają, że Czech osiedlił się na górze Říp, a Lech ruszył dalej


Question: gdzie stosuje sie izotopy?

Answer: Zasilacze izotopowe stosuje się wszędzie tam, gdzie konieczna jest najwyższa niezawodność zasilania przy jednoczesnych małych wymaganiach co do mocy, między innymi w rozrusznikach serca, w automatach działających w reżimie długotrwałej autonomiczności, na przykład w sondach kosmicznych, automatycznych stacjach meteorologicznych znajdujących się w trudno dostępnym terenie (np. arktycznych).

Context: produkowanego promieniowania alfa i beta powoduje, że na ogół nawet w pobliżu samego zasilacza nie otrzymuje się jego znaczących dawek. Zasilacze izotopowe stosuje się wszędzie tam, gdzie konieczna jest najwyższa niezawodność zasilania przy jednoczesnych małych wymaganiach co do mocy, między innymi w rozrusznikach serca, w automatach działających w reżimie długotrwałej autonomiczności, na przykład w sondach kosmicznych, automatycznych stacjach meteorologicznych znajdujących się w trudno dostępnym terenie (np. arktycznych). === Datowanie === Promieniotwórczy izotop węgla 14C stosowany jest przy oznaczaniu wieku próbek geologicznych oraz wykopalisk archeologicznych i paleontologicznych. Metoda ta zwana jest datowaniem radiowęglowym wykorzystuje zachodzącą w czasie zmianę ilości izotopów promieniotwórczych lub produktów przemian izotopowych w badanym materiale. Pod wpływem promieniowania kosmicznego w atmosferze Ziemi powstaje izotop węgla 14C, który może


Question: jak padają promienie słoneczne?

Answer: prostopadle na równik i są równocześnie styczne do jej powierzchni przy biegunach

Context: to moment, w którym Ziemia przekracza punkt na swojej orbicie, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i są równocześnie styczne do jej powierzchni przy biegunach, i od tej chwili przez pół roku biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy (Słońce bardziej oświetla północną półkulę Ziemi). Inaczej mówiąc równonoc marcowa jest momentem przecięcia przez Słońce równika niebieskiego w trakcie jego pozornej wędrówki po ekliptyce z półkuli południowej na półkulę północną. W starym kalendarzu rzymskim równonoc wiosenna była początkiem roku (miesiąca Martius). W 155 p.n.e. przesunięto w Rzymie początek roku urzędowego na 1 stycznia. W 325 n.e. równonoc wiosenna wypadała 21 marca i ten termin został przyjęty przez sobór nicejski do obliczania daty święcenia Wielkanocy. Niedokładność kalendarza juliańskiego spowodowała,


Question: kto we włoszech przynosi prezenty?

Answer: Befana

Context: Befana – wróżka o wyglądzie wiedźmy, dosyć złośliwa, która w tradycji włoskiej przynosi dzieciom prezenty w związku z Bożym Narodzeniem. Pełni tę samą rolę, co święty Mikołaj. Dzieci oczekują prezentów od Befany w noc z 5 na 6 stycznia w Święto Trzech Króli. Pochodzenie jej imienia ma przypuszczalnie związek z "epifanią", czyli aktem objawienia. Befana jest staruszką z długim, zakrzywionym nosem. Ubrana jest w postrzępione i brudne rzeczy. Głowę ma przewiązaną szalem lub chustką. Lata na miotle, wchodzi do domów przez komin i zostawia w skarpecie prezenty. Dzieci, które chcą się jej przypodobać powinny zostawić na stole przed snem mandarynkę, pomarańczę lub kieliszek wina. Dzieciom mówi się, że jeżeli nie będą grzeczne, to wiedźma Befana włoży im do świątecznej skarpety


Question: jakie grzyby jadalne?

Answer: borowiki, podgrzybki i koźlarze, rydze, pieprzniki, czubajki, gołąbki, gąski i opieńki, a także rosnące pod ziemią trufle.

Context: popularnych grzybów jadalnych należą: borowiki, podgrzybki i koźlarze, rydze, pieprzniki, czubajki, gołąbki, gąski i opieńki, a także rosnące pod ziemią trufle. Nie wolno zbierać grzybów chronionych prawnie (zobacz: grzyby chronione). Między różnymi kręgami kulturowymi występują różnice w uznawaniu grzybów za jadalne. Pewne społeczeństwa (np. z Europy Południowej i Wschodniej, Chin) są określane jako mykofiliczne, podczas gdy inne (np. z Europy Zachodniej) jako mykofobiczne. W kulturach mykofobicznych jedzone są jedynie nieliczne gatunki grzybów, często przede wszystkim pochodzące z uprawy. W pewnych kuchniach regionalnych stosowane są sposoby na neutralizowanie trujących właściwości niektórych gatunków. W związku z tym gatunki uznane za trujące w jednym kraju, są wykorzystywane w innych (np. piestrzenica kasztanowata we współczesnej kuchni polskiej jest uważana za trującą, podczas gdy po


Question: kto staje przed trybunałem stanu?

Answer: Prezesa NBP, Prezesa NIK-u, członków KRRiT oraz Naczelnego dowódcy sił zbrojnych

Context: Senacie. Wniosek o postawienie przed Trybunałem Stanu może złożyć też sejmowa komisja śledcza w odniesieniu do Prezesa NBP, Prezesa NIK-u, członków KRRiT oraz Naczelnego dowódcy sił zbrojnych, jeśli zostanie on poparty przez co najmniej 2/3 składu Komisji, w obecności co najmniej połowy jej członków. Aby któryś z wymienionych podmiotów stanął przed Trybunałem Stanu, podobnie jak w przypadku wniosku złożonego przez posłów, musi on zostać poparty w trakcie głosowania bezwzględną większością głosów w Sejmie. Trybunał Stanu może orzekać kary: * utraty czynnego i biernego prawa wyborczego, * utraty wszystkich lub niektórych orderów, odznaczeń i tytułów honorowych, * zakaz zajmowania kierowniczych stanowisk lub pełnienia funkcji związanych ze szczególną odpowiedzialnością w organach państwowych i organizacjach społecznych, * pozbawienia mandatu poselskiego (od 2 do


Question: ile mieszkańców ma monachium?

Answer: niemal 1,5 mln osób

Context: Monachium (niem. "München", ; baw. "Minga") – miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, stolica kraju związkowego Bawaria, siedziba rejencji Górna Bawaria, regionu Monachium, powiatu Landkreis München (do którego jednak miasto nie należy) oraz Stowarzyszenia Krajowego ("Landesverband") Technisches Hilfswerk, trzecie pod względem liczby ludności miasto Niemiec, zamieszkiwane pod koniec 2019 r. przez niemal 1,5 mln osób. Monachium położone jest na Wyżynie Bawarskiej, nad rzeką Izarą. Jest siedzibą Federalnego Trybunału Finansowego ("Bundesfinanzhof") oraz centrali prestiżowego Towarzystwa Maxa Plancka prowadzącego działalność badawczo-rozwojową w Niemczech i innych krajach Europy. Miasto jest ponadto głównym ośrodkiem gospodarczym i kulturalno-naukowym południowej części kraju. == Historia == W 1158 r. Henryk Lew, książę Bawarii, dokonał lokacji miasta, nadając jednocześnie benedyktynom przywilej organizowania targów. Miasto powstało przy zamku


Question: dlaczego polacy emigrowali po powstaniu listopadowym?

Answer: Emigracja miała podłoże patriotyczno-polityczne, a bezpośrednią przyczyną był upadek powstania listopadowego w 1831 roku.

Context: Wielka Emigracja – ruch emigracyjny polskiej ludności w pierwszej połowie XIX wieku. Emigracja miała podłoże patriotyczno-polityczne, a bezpośrednią przyczyną był upadek powstania listopadowego w 1831 roku. Wielka Emigracja była jednym z największych ruchów emigracyjnych ówczesnej Europy. == Emigranci == Do emigrantów należała głównie szlachta, żołnierze powstańczy, członkowie Rządu Narodowego, politycy, pisarze, artyści, inteligencja. W późniejszym czasie dołączyli do nich także inni uchodźcy, głównie z zaboru rosyjskiego. Ośrodkiem emigrantów była Francja (głównie Paryż), pomniejsze znajdowały się też w innych krajach. Wśród emigrantów byli: Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Józef Bem, książę Adam Jerzy Czartoryski, Bonawentura Niemojowski, Teodor Morawski, Ernest Malinowski, Zygmunt Krasiński, Fryderyk Chopin, Maurycy Mochnacki i inni. == Historia Wielkiej Emigracji == === Początki === Historia Wielkiej Emigracji rozpoczyna się jeszcze


Question: co to renowacja?

Answer: Renowacja – odświeżenie, odnowienie. W przypadku budownictwa może dotyczyć elewacji budynku, dachu lub innego elementu. Czasem wyrażenie renowacja używane jest w odniesieniu do restauracji.

Context: Renowacja – odświeżenie, odnowienie. W przypadku budownictwa może dotyczyć elewacji budynku, dachu lub innego elementu. Czasem wyrażenie renowacja używane jest w odniesieniu do restauracji.


Question: jakie pochodzenie ma prezydent ukrainy?

Answer: żydowskie pochodzenie

Context: w tym samym roku. Przed wyborami prezydenckimi w 2019 niektóre media zaczęły szerzej interesować się pochodzeniem jego rodziców. Wołodymyr Zełenski odmawiał komentowania tych kwestii, twierdząc, że to jego prywatna sprawa. W trakcie prezydentury w przeciwieństwie do poprzedników nie uczestniczył w uroczystościach o charakterze religijnym, również w swoich przemówieniach nie przywoływał odniesień religijnych. Po rozpoczęciu w 2022 przez Rosję inwazji na Ukrainę zaczął publicznie przywoływać swoje żydowskie pochodzenie, śmierć kilku krewnych podczas Holokaustu oraz swoich krewnych walczących z Niemcami w trakcie II wojny światowej (w tym dziadka, weterana Armii Czerwonej, odznaczonego dwukrotnie Orderem Czerwonej Gwiazdy). Stało się to argumentem przeciwko rosyjskiej propagandzie o „nazizmie” i „banderyzmie” ukraińskiego prezydenta i jego rządu. Odwołania te pojawiały się także celem nakłonienia liderów środowisk żydowskich


Question: kiedy powstał klub piłkarski?

Answer: Legia przyjmuje za rok założenia 1916

Context: Klub Piłkarski Legia Warszawa. Od 11 lipca 2012 roku pełna nazwa klubu to: Legia Warszawa Spółka Akcyjna. == Historia == === Założenie klubu === Legia przyjmuje za rok założenia 1916, odwołując się do powstania drużyny piłkarskiej Legionów Polskich w okolicach Maniewicz na Wołyniu. Data ta jest niekiedy podważana. Do utworzenia klubu w 1916 roku w znacznym stopniu przyczynił się wybuch I wojny światowej, ponieważ w skład ówczesnych Legionów Polskich wchodziło wielu żołnierzy, którzy przed wojną uprawiali futbol. Piłka nożna była dobrym sposobem spędzania wolnego czasu. W momentach spokoju na froncie organizowano mecze piłkarskie, do których potrzebne było zdobycie piłki, zbudowanie prowizorycznych bramek oraz znalezienie kilkunastu chętnych do gry. Pierwsze treningi drużyna rozpoczęła wiosną 1915 roku w Piotrkowie na Wołyniu, natomiast


Question: co wydarzyło się podczas nocy listopadowej?

Answer: wystąpienie zbrojne podchorążych ze Szkoły Podchorążych w nocy z 29 na 30 listopada 1830, które zapoczątkowało powstanie listopadowe

Context: * wystąpienie zbrojne podchorążych ze Szkoły Podchorążych w nocy z 29 na 30 listopada 1830, które zapoczątkowało powstanie listopadowe * "Noc listopadowa" – dramat Stanisława Wyspiańskiego o wydarzeniach 29 na 30 listopada 1830 r. * "Noc listopadowa" – nowela Gustawa Morcinka o Śląsku Cieszyńskim (1927) * "Noc listopadowa" – film polski 1932 roku, bardziej znany pod alternatywnym tytułem "Księżna Łowicka" * "Noc listopadowa" – spektakl Teatru Telewizji w reżyserii Andrzeja Wajdy * "Noc listopadowa" – film albański z 1979 roku


Question: kiedy zbudowano piramidę cheopsa?

Answer: Zbudowana w okresie Starego Państwa ok. 2560 lat p.n.e.

Context: Piramida Cheopsa, Wielka Piramida, piramida Chufu – piramida znajdująca się w Egipcie na płaskowyżu w Gizie. Zbudowana w okresie Starego Państwa ok. 2560 lat p.n.e. z przeznaczeniem na grobowiec faraona Cheopsa (egip. "Chu-fu"), prawdopodobnie według projektu Hemona. W egiptologii przyjmuje się, że czas budowy wynosił ok. 20 lat. Wielka Piramida jest częścią nekropolii memfickiej. W starożytności uznana została za jeden z siedmiu cudów świata i jako jedyny z nich dotrwała epoki nowożytnej, chociaż nie bez szwanku: straciła licówkę i . Piramida Cheopsa wraz z piramidą Chefrena i piramidą Mykerinosa stanowią najokazalszy i najbardziej znany w świecie zespół piramid. W ich pobliżu znajduje się Wielki Sfinks. Wielka Piramida postawiona została na sztucznie wyrównanym terenie, zmierzone różnice poziomu wynoszą do 2 cm.


Question: kto napisał opowieści z narnii?

Answer: C.S. Lewis

Context: Opowieści z Narnii () – cykl siedmiu powieści fantasy napisanych przez C.S. Lewisa. Uważany za klasykę literatury dziecięcej oraz najlepszą pracę autora, sprzedał się w ponad stu dwudziestu milionach egzemplarzy w czterdziestu jeden językach. Napisany przez Lewisa pomiędzy rokiem 1949 a 1954 i zilustrowany przez Pauline Baynes, został kilkukrotnie zaadaptowany, częściowo lub w całości, na potrzeby radia, telewizji, teatru i kina. Oprócz dużej liczby motywów chrześcijańskich, cykl zapożycza postaci i idee z mitologii greckiej oraz rzymskiej, jak również z tradycyjnych baśni brytyjskich i irlandzkich. "Opowieści z Narnii" opowiadają o przygodach dzieci, które odkrywają historię świata, miejsca, gdzie zwierzęta mówią, magia jest powszechna, a dobro walczy ze złem. W każdej z książek, z wyjątkiem "Konia i jego chłopca", protagonistami są postaci


Question: kiedy odbyły się pierwsze mistrzostwa świata w piłce nożnej?

Answer: Pierwsze mistrzostwa odbyły się w 1930 roku w Urugwaju.

Context: Mistrzostwa świata w piłce nożnej, w Polsce nazywane również mundialem ( – „światowy”) lub Pucharem Świata () – międzynarodowy turniej piłki nożnej, w którym biorą udział męskie reprezentacje narodowe federacji należących do FIFA. Pierwsze mistrzostwa odbyły się w 1930 roku w Urugwaju. Od tego czasu odbywają się co cztery lata, z wyjątkiem 1942 i 1946 roku, gdyż z powodu II wojny światowej nie odbywały się kongresy FIFA, na których podejmowano decyzję o organizacji turnieju (w 1946, na pierwszym po wojnie kongresie FIFA, wskazano, kto będzie organizatorem mistrzostw w 1950). Obecnie w turnieju występują 32 reprezentacje (od 2026 r. będzie ich 48) rywalizujące o tytuł na terenie kraju (lub krajów) organizującego mistrzostwa przez około jeden miesiąc. Ta faza rozgrywek często nazywana


Question: od kiedy działa 500+?

Answer: od 1 kwietnia 2016

Context: Rodzina 500 plus – realizowany w Polsce od 1 kwietnia 2016 państwowy program z zakresu polityki społecznej, mający pomóc rodzinom w wychowaniu dzieci poprzez comiesięczne świadczenia wychowawcze na każde dziecko w rodzinie w wysokości 500 złotych. Zamiar stworzenia programu został ogłoszony w 2015 przez partię Prawo i Sprawiedliwość, a po jej wygranej w wyborach parlamentarnych w 2015 opracowany i wdrożony przez rząd Beaty Szydło. == Wprowadzenie == Postulat wprowadzenia powszechnego świadczenia dla polskich dzieci jako pierwszy był głoszony przez lewicowych publicystów w 2009 r. W 2011 koncepcję świadczenia na dzieci, we współpracy z partią Polska Jest Najważniejsza, przedstawił prof. Julian Marian Auleytner. Zakładała ona wypłacanie świadczenia w wysokości 400 złotych na dziecko. Po rozpadzie PJN pomysł upadł. W wywiadzie udzielonym