Question: jaki pomnik stoi przed pałacem prezydenckim?

Answer: Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego

Context: Pomnik księcia Józefa Poniatowskiego – pomnik konny znajdujący się w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście przed Pałacem Prezydenckim. Pomnik przedstawia księcia Józefa Poniatowskiego siedzącego na koniu i trzymającego w prawym ręku miecz. Rzeźba dłuta Bertela Thorvaldsena była wzorowana na pomniku Marka Aureliusza na Kapitolu w Rzymie. == Historia == Zbiórkę pieniędzy na pomnik rozpoczęto na początku 1814, kilka miesięcy po śmierci księcia w bitwie pod Lipskiem. Zgodę na postawienie monumentu w Warszawie uzyskała u cara Aleksandra I Anna z Tyszkiewiczów Potocka. Na czele Komitetu Budowy stanął Adam Jerzy Czartoryski. Monument został zamówiony w 1818 u mieszkającego w Rzymie duńskiego rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena. Ostateczną umowę podpisano w lipcu 1820 podczas wizyty Thorvaldsena w Warszawie. Pierwotną lokalizacją pomnika był plac Krasińskich, jednak


Question: gdzie występuje formacja roślinna?

Answer: Wilgotna pampa równinno-trawiasta występuje w północno-wschodniej Argentynie, między estuarium La Platy na północy i zatoką Bahía Blanca na południu.

Context: obszary rolnicze i zurbanizowane. W obrębie formacji wyróżnia się wilgotną pampę równinno-trawiastą i bardziej suchą pampę pagórkową z udziałem kolczastych zarośli, stanowiące odrębne ekoregiony w klasyfikacji WWF. == Obszar występowania == Wilgotna pampa równinno-trawiasta występuje w północno-wschodniej Argentynie, między estuarium La Platy na północy i zatoką Bahía Blanca na południu. W szerokim ujęciu areał formacji określany bywa nawet na 1,5 mln km² ze względu na nieostrą granicę z suchymi formacjami zaroślowymi i półpustynnymi na zachodzie i północnym zachodzie oraz włączanie tu rozległych mokradeł słodko- i słonowodnych. == Warunki kształtowania się == Pampa równinna wykształca się na nisko położonych obszarach, zwykle do ok. 500 m n.p.m. Średnioroczne opady wynoszą tu od 600 do 1000 mm, a temperatury od 14 do 17°C.


Question: jak wygrać eurobiznes?

Answer: Zadaniem gracza jest zdobycie jak największego majątku poprzez kupowanie nieruchomości i zarabianiu na nich.

Context: Eurobusiness – polska gra planszowa wzorowana na Monopoly, produkowana od 1983 przez firmę Labo (obecnie Labo Market Sp. z o.o.).; w przypadku gdy Kacper wróci na start z karty „szansa” należy mu się nagroda za przejście za start. == Zasady gry == Zadaniem gracza jest zdobycie jak największego majątku poprzez kupowanie nieruchomości i zarabianiu na nich. W grze dużą rolę odgrywa losowość, ponieważ gracze rzucają na przemian dwiema sześciennymi kośćmi. Liczba wyrzuconych oczek decyduje o położeniu pionka w kolejnych kolejkach na czterdziestopolowej planszy. Oprócz pól z nieruchomościami w grze występują także: pola z niespodzianką (tzw. szansą), pole z więzieniem, pole z siecią wodociągową, pole z elektrownią atomową, pole z aresztem, a także dwa pola z tzw. stratą (karą pieniężną dla


Question: gdzie współcześnie występują lądolody?

Answer: Obecnie na półkuli południowej lądolód występuje na Antarktydzie (13,3 mln km²), mniejszy fragment lądolodu zachował się w Patagonii (16,8 tys. km²). Na półkuli północnej znajduje się lądolód grenlandzki (1,7 mln km²).

Context: Lądolód – pokrywa lodowa o znacznej grubości, zajmująca powierzchnię liczącą tysiące kilometrów kwadratowych. Tworzy lekko wypukłą tarczę zbudowaną ze śniegu i lodu, rozpływającą się na przedpole pod wpływem własnego ciężaru. Lądolód może osiągać miąższość do 4000 m – obecnie tak gruba jest kopuła A na Antarktydzie. == Występowanie i charakter == Obecnie na półkuli południowej lądolód występuje na Antarktydzie (13,3 mln km²), mniejszy fragment lądolodu zachował się w Patagonii (16,8 tys. km²). Na półkuli północnej znajduje się lądolód grenlandzki (1,7 mln km²). Dla porównania łączna powierzchnia zajęta przez poszczególne czasze podczas ostatniego lądolodu plejstoceńskiego (w tym skandynawski w Europie i laurentyjski w Ameryce Płn.) przekroczył 30 mln km² powierzchni, a suma powierzchni wszystkich współczesnych lodowców (poza Antarktydą i Grenlandią) wynosi


Question: ile jest państw w europie?

Answer: 46 państw uznawanych na arenie międzynarodowej.

Context: Lista państw Europy – lista państw i terytoriów zależnych Europy. Na terenie Europy znajduje się 46 państw uznawanych na arenie międzynarodowej. Ponadto do Europy zalicza się siedem terytoriów zależnych Danii, Norwegii i Wielkiej Brytanii. W Europie funkcjonują również dwa państwa nieuznawane - Kosowo oraz Naddniestrze. Największym europejskim państwem jest Rosja (17 098 242 km²), natomiast największym państwem znajdującym się w całości na terytorium Europy jest Ukraina (603 550 km²). Najludniejszym państwem na kontynencie europejskim również jest Rosja (142 021 981 mieszkańców), a najludniejszym państwem położonym w całości w Europie są Niemcy (84 316 622 mieszkańców). Najmniejszym zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby ludności jest Watykan (0,44 km²; 825 mieszkańców). == Mapa polityczna == == Lista państw == == Lista


Question: w jakich latach toczyła się wojna trzynastoletnia?

Answer: Wojna trzynastoletnia – stoczona w latach 1454–1466

Context: Wojna trzynastoletnia – stoczona w latach 1454–1466 wojna między państwem zakonu krzyżackiego a Koroną Królestwa Polskiego, rozpoczęta na skutek poparcia przez Polskę powstania Związku Pruskiego przeciwko zakonowi krzyżackiemu, zakończona zwycięstwem Królestwa Polskiego i II pokojem toruńskim. Rozpoczęte 4 lutego 1454 roku powstanie Związku Pruskiego, organizacji grupującej średnią szlachtę i mieszczan, kierowanej przez patrycjat Gdańska, Torunia, Elbląga i Chełmna przeciwko kierowanemu przez wielkiego mistrza Ludwiga von Erlichshausen zakonowi krzyżackiemu zostało 21 kwietnia 1454 roku poparte przez Królestwo Polskie, którego królem był Kazimierz IV Jagiellończyk. Związkowcy zdobyli wszystkie miasta i zamki krzyżackie, poza stolicą Malborkiem oraz Chojnicami. Klęska wyprawy polskiego pospolitego ruszenia, w starciu ze złożoną z czeskich i niemieckich najemników armią Zakonu w bitwie pod Chojnicami 18 września 1454 roku rozpoczęła


Question: gdzie obradował sejm walny?

Answer: Sejm miał obradować w Warszawie, a w 1673 postanowiono, że co trzeci będzie zbierał się w Grodnie (Sejm grodzieński).

Context: też temat obrad). Sejmiki odbywały się na 6 tygodni przed sejmem zwyczajnym i na 3 tygodnie przed nadzwyczajnym. Sejm miał obradować w Warszawie, a w 1673 postanowiono, że co trzeci będzie zbierał się w Grodnie (Sejm grodzieński). Na Sejmie walnym obowiązywała zasada jednomyślności. Głosowanie większością głosów zachowano jedynie dla wyboru marszałka Sejmu i sprawdzania ważności mandatów poselskich (tzw. rugi poselskie). Konstytucja (ustawa) przechodziła przez izbę poselską, gdzie była poddawana pod dyskusję i głosowanie, oraz przez senat, w którym jedynie dyskutowano. Na podstawie dyskusji przeprowadzonej w senacie król dokonywał ostatecznej redakcji jej treści i zarządzał ogłoszenie. Głosowanie w izbie poselskiej od samego początku opierało się na zasadzie jednomyślności. Jednakże w XVI wieku starano się przekonywać opornych, by przyjęli postulowane rozwiązanie, a


Question: co jest umowa zlecenie?

Answer: umowa cywilnoprawna uregulowana w polskim Kodeksie cywilnym (art. 734–751). Przedmiotem umowy zlecenia jest zobowiązanie jednej osoby (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej (np. usługi) dla innego podmiotu (zleceniodawcy), na warunkach określonych w umowie.

Context: Umowa zlecenia ("pot". umowa-zlecenie) – umowa cywilnoprawna uregulowana w polskim Kodeksie cywilnym (art. 734–751). Przedmiotem umowy zlecenia jest zobowiązanie jednej osoby (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej (np. usługi) dla innego podmiotu (zleceniodawcy), na warunkach określonych w umowie. == Strony umowy == Stronami umowy zlecenia mogą być dowolne osoby fizyczne lub osoby prawne (pod warunkiem posiadania zdolności do czynności prawnych). Strony umowy zlecenia tradycyjnie nazywa się zleceniodawcą (zlecający wykonanie określonych czynności) i zleceniobiorcą (wykonującym zlecenie). == Przedmiot umowy == Przedmiotem umowy zlecenia jest wykonywanie określonej czynności prawnej na rzecz innego podmiotu. Umowę zlecenia określa się jako "umowę starannego działania" i przeciwstawia "umowie o dzieło" określanej umową rezultatu. Oznacza to, iż w umowie zlecenia ważna jest wykonywana praca (wykonywanie czynności) na


Question: ilu bylo medrcow?

Answer: liczba nie jest znana – w przekazach biblijnych mówi się jedynie o trzech darach i to na tej podstawie wysnuwa się potocznie przyjętą liczbę trzech mędrców

Context: Ewangeliczna historia Mędrców (astrologów, magów) opowiada o cudzoziemcach (ich liczba nie jest znana – w przekazach biblijnych mówi się jedynie o trzech darach i to na tej podstawie wysnuwa się potocznie przyjętą liczbę trzech mędrców), którzy, wiedzeni "gwiazdą", wyruszyli w drogę do Jerozolimy, na dwór Heroda, gdyż nie wiedzieli gdzie ma się narodzić nowy król (dwór królewski wydawał się najbardziej oczywistym miejscem), aby złożyć pokłon i dary narodzonemu królowi żydowskiemu. I tam dopiero uczeni w piśmie wyznaczyli Betlejem jako miejsce narodzin na podstawie proroctwa w Księdze Micheasza (Mi 5, 1). Herod usłyszawszy nowinę, w narodzonym upatrywał rywala. Mędrcy według ewangelii weszli do domu, w którym przebywali Maria i Józef z Jezusem, ofiarowali mu mirrę, złoto i kadzidło (mirra była wówczas


Question: ile zwrotek ma hymn grecki?

Answer: 158 zwrotek

Context: Imnos is tin Eleftherian (gre. Ύμνος είς την Ελευθερίαν, tłum. Hymn do wolności) – hymn Grecji, a także od roku 1966 hymn Cypru (tylko muzyka). W Grecji jako hymn państwowy został zatwierdzony przez króla Jerzego I w 1864 roku. Księga rekordów Guinnessa wymienia go jako najdłuższy hymn (158 zwrotek). Autorem poematu „Imnos is tin Eleftherian” ("Hymn do wolności") jest grecki poeta patriotyczny Dionisios Solomos, dla którego inspiracją do napisania utworu była walka narodu greckiego w rewolucji 1821 roku. Hymn opiewa męstwo bojowników greckich, opisuje ich cierpienia i poświęcenie, potępia politykę mocarstw wobec Grecji. Hymn został napisany w maju 1823 w Zakintos. W 1828 roku znany muzyk Nikolaos Mantzaros i przyjaciel Solomósa skomponował melodię do jego tekstu, ale nie jako marsz


Question: jak nazywa się wódz kozaków?

Answer: Ataman

Context: Ataman, ukr. отаман ("wataman, vataman, otaman") – kozacki przywódca pełniący funkcje polityczne i wojskowe; także dowódca wojskowy oddzielnego pododdziału, mający władzę wojskową lub administracyjno-wojskową, względnie przywódca niezależnego od jakiejkolwiek władzy oddziału, niejednokrotnie o charakterze rozbójniczym. Na Siczy, w początkowym okresie jej istnienia, władzą najwyższą było „koło”, czyli zgromadzenie wszystkich Kozaków obecnych na miejscu. Eryk Lassota von Steblau (1550–1616), poseł cesarza Rudolfa II Habsburga, który spędził na Bazawłuku kilka tygodni latem 1594 roku, musiał odczytać listy cesarskie w kole, którym zarządzał wówczas ataman nazwiskiem Bohdan Mikoszyński. W okresie późniejszym – tj. w XVII wieku – rolę koła zajęła znacznie mniej demokratyczna Rada Kozacka. Miejscem jej obrad początkowo była Sicz, później zaś Perejasław lub Biała Cerkiew. Ataman był administratorem wybieranym przez radę


Question: w jakim państwie leży medjugorie?

Answer: Bośni i Hercegowinie

Context: Medziugorie () – miasto w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie hercegowińsko-neretwiańskim, w gminie Čitluk. Leży w południowej części Hercegowiny, 25 km na południowy zachód od Mostaru. W 2013 roku liczyło 2265 mieszkańców, z czego większość stanowili Chorwaci. Znane przede wszystkim dzięki rzekomym objawieniom maryjnym (zapoczątkowanymi w 1981 roku), nadal badanymi przez Kościół katolicki i do tej pory nie potwierdzonymi, ani nie odrzuconymi. W 2019 roku jednak, mimo tych wątpliwości, papież Franciszek przyzwolił na organizowanie oficjalnych pielgrzymek do Medziugoria, na podstawie raportu sporządzonego przez arcybiskupa Henryka Hosera. == Nazwa == W języku używanym przez miejscową ludność nazwa wsi jest zapisywana jako (wymawiana: [mêdʑuɡoːrje]). Często, gdy nie można użyć znaku 'đ', na gruncie wielu języków stosuje się


Question: ilu mieszkańców ma izrael?

Answer: 7 337 000

Context: Artykuł omawia zagadnienie demografii państwa Izrael. Większość ludności Izraela mieszka na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Izrael charakteryzuje wysoki poziom warunków bytowych i wykształcenia społeczeństwa oraz najwyższy na Bliskim Wschodzie stopień urbanizacji. 90% ludności kraju mieszka w miastach. == Grupy etniczne == Zgodnie z danymi izraelskiego Centralnego Biura Statystycznego z grudnia 2008 populacja kraju wynosi 7 337 000, dzieli się etnicznie na następujące grupy: * Żydzi - 5 540 000 - 75,5% * Arabowie - 1 440 000 - 19,6% * inni - 318 000 - 4,3% (przeważnie członkowie rodzin żydowskich imigrantów, z krajów byłego ZSRR) Te liczby obejmują tylko legalnych mieszkańców państwa Izrael, bez uwzględnienia mieszkańców (żydów, muzułmanów, chrześcijan i innych) żyjących na terenach administrowanych przez Autonomię Palestyńską. === Żydzi ===


Question: ile zwrotek ma hymn grecji?

Answer: 158 zwrotek


Question: co to paradoks zapytaj?

Answer: twierdzenie logiczne prowadzące do zaskakujących lub sprzecznych wniosków.

Context: Paradoks (gr. "parádoxos" – „nieoczekiwany, nieprawdopodobny, zadziwiający”) – twierdzenie logiczne prowadzące do zaskakujących lub sprzecznych wniosków. Sprzeczność ta może być wynikiem błędów w sformułowaniu twierdzenia, przyjęcia błędnych założeń, a może też być sprzecznością pozorną, sprzecznością z tzw. zdrowym rozsądkiem, np. paradoks hydrostatyczny, czy paradoks bliźniąt. == Wybrane paradoksy == * Paradoksy filozoficzne: ** paradoks Fermiego – obce cywilizacje nie mogą istnieć ** paradoksy Zenona z Elei – żółw i Achilles; strzała która nigdy nie dotrze do celu ** paradoks Menona – nie można zdobyć nowej wiedzy ** paradoksy megarejskie – Elektra, łysy, „mistrz i uczeń”, „matka i krokodyl” ** paradoks Chyla z Tybetu – jak przegrasz to i tak wygrasz ** paradoks strzelby i służącego – inaczej paradoks związku przyczynowo-skutkowego


Question: co to szanta?

Answer: XVIII- i XIX-wieczne pieśni pracy uprawiane na żaglowcach.

Context: Szanty – XVIII- i XIX-wieczne pieśni pracy uprawiane na żaglowcach. Wykonywane były podczas pracy w celu synchronizacji czynności wykonywanych przez grupy żeglarzy, stosowane wtedy, gdy na dany znak trzeba było jednocześnie użyć dużej siły wielu osób, lub pomagały w wykonywaniu długich i monotonnych, ale rytmicznych czynności. Śpiewali je sami wykonujący pracę, a jeśli była taka potrzeba – ton nadawał szantymen, a odpowiadał chór pracujących. Śpiewane były z reguły "a cappella" lub z towarzyszeniem prostych instrumentów prowadzącego szantymena. == Rodzaje szant == W zależności od pracy szanty posiadały swoje specyficzne tempa, podziały rytmiczne i akcenty. Inne szanty były śpiewane, w trakcie rwania kotwicy, inne podczas wciągania żagli krótkimi szarpnięciami lin, inne podczas pracy przy pompach lub podczas załadunku towarów. Dlatego wyróżnia


Question: ile trwała bitwa pod stalingradem?

Answer: pięciu miesiącach, tygodniu i trzech dniach

Context: rejonie Stalingradu. Adolf Hitler nakazał 6 Armii trwać na miejscu i nie próbować wyrwania się z okrążenia; zamiast tego podjęto próby zaopatrywania jej drogą powietrzną i przełamania pierścienia okrążenia z zewnątrz. Ciężkie walki trwały jeszcze przez dwa miesiące. Na początku lutego 1943 r. siły Osi w Stalingradzie, wyczerpawszy swoje zapasy amunicji i żywności, poddały się po pięciu miesiącach, tygodniu i trzech dniach walk. Po klęsce pod Stalingradem niemieckie dowództwo musiało wycofać znaczne siły wojskowe z Europy Zachodniej, aby uzupełnić swoje straty na froncie wschodnim. == Tło sytuacyjne == Do wiosny 1942 r., pomimo porażki operacji Barbarossa w jej założeniach ostatecznego pokonania Związku Radzieckiego w ramach jednej kampanii, Wehrmacht zdobył bardzo duże obszary ZSRR, w tym Ukrainę, Białoruś i kraje bałtyckie.


Question: gdzie znajduje się turcja?

Answer: Azji Zachodniej na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie Południowo-Wschodniej

Context: Turcja (tur. "Türkiye"), Republika Turcji (tur. "Türkiye Cumhuriyeti") – państwo położone w Azji Zachodniej na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie Południowo-Wschodniej, ze stolicą w Ankarze. Graniczy w Europie z Bułgarią i Grecją, natomiast w Azji z Syrią, Irakiem, Iranem, Azerbejdżanem, Armenią i Gruzją. Część europejska – wschodnia Tracja – stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej Morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcję od północy otacza Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i Morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne (nazywane w języku tureckim Morzem Białym). Republika Turcji została proklamowana w 1923 roku, poprzedzającym ją państwem było Imperium Osmańskie. == Geografia == === Ukształtowanie poziome === Turcja leży na dwóch kontynentach: azjatyckim (w 97%


Question: gdzie żyje łoś?

Answer: Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej.

Context: Łoś euroazjatycki ("Alces alces") – największy współcześnie żyjący gatunek ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, wyróżniający się charakterystycznym porożem i wyjątkowo długimi kończynami. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Występujący w Polsce podgatunek "A. a. alces" – łoś europejski jest największą żyjącą w Polsce zwierzyną łowną. Rzadki i objęty całorocznym okresem ochronnym. == Nazewnictwo == W polskiej literaturze zoologicznej gatunek "Alces alces" był oznaczany nazwą „łoś”. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi nadano nazwę „łoś euroazjatycki”, rezerwując nazwę „łoś” dla rodzaju tych przeżuwaczy. == Pochodzenie == Pierwotne łosie pojawiły się w Eurazji pod koniec pliocenu lub w plejstocenie. Skamieliny najbardziej spokrewnionych ze sobą jeleniowatych przypominających


Question: która religia ma najwięcej wyznawców na świecie?

Answer: chrześcijaństwo

Context: plemienne. * ze względu na punkt wyjścia: religie teocentryczne, religie kosmocentryczne. * ze względu na wyznawanie: religie żywe i religie martwe. == Największe religie świata == Na podstawie danych z 2020r. procentowy udział kształtuje się następująco: (w nawiasach dane z 2010 r. ) * chrześcijaństwo – 31.1% (33,43%) * islam – 24.9% (24,35%) * hinduizm – 15.2% (13,78%) * buddyzm – 6.6% (7,13%) * sikhizm – (0,36%) * judaizm – (0,21%) * bahaizm – (0,11%) * bezwyznaniowi – 15.6% (9,42%) Analiza trendów religijnych w latach 1981–2007 w 49 krajach, w których mieszka 60% światowej populacji, nie wykazała globalnego odrodzenia się religii: większość krajów o wysokich dochodach stała się mniej religijna, jednak w 33 z 49 badanych krajów, ludzie stali się


Question: kto zbudował pierwszy samochód?

Answer: Carla Benza

Context: Historia samochodu – opis ewolucji technicznej samochodu od wynalezienia pojazdów samobieżnych do chwili obecnej. Za pierwszego konstruktora samobieżnego pojazdu kołowego zdolnego do przewozu osób – protoplasty samochodu – uznaje się francuskiego inżyniera Nicolasa Josepha Cugnota (1725–1804), który zbudował pojazdy o napędzie parowym mające pełnić funkcję ciągnika artyleryjskiego dla armii francuskiej – pierwszy ok. 1765 roku i kolejny ok. 1770 roku. Za konstruktora pierwszego samochodu uznaje się Carla Benza (1844–1929), który w 1885 roku zbudował samochód trójkołowy z jednocylindrowym czterosuwowym silnikiem benzynowym Gottlieba Daimlera (1834–1900). Benz Patent-Motorwagen Nummer 1 został opatentowany w 1886 roku, a w 2011 roku patent Benza DRP 37435 „Fahrzeug mit Gasmotorenbetrieb” został wpisany na międzynarodową Listę UNESCO najbardziej wartościowych dokumentów – Pamięć Świata (ang. "Memory of the


Question: kto napisał powieść ten obcy?

Answer: Jurgielewiczow

Context: Ten obcy – wydana w 1961 roku powieść napisana przez Irenę Jurgielewiczową. Jest lekturą uzupełniającą w klasie VI szkoły podstawowej. Jej kontynuacją jest powieść "Inna?". Powieść ta została wpisana na Listę Honorową H.Ch. Andersena (1964), na którą wpisywane są wybitne książki współczesnych pisarzy z całego świata, służące ideom przyjaźni i zbliżenia między dziećmi i młodzieżą wszystkich narodów. Jest to wyróżnienie przyznawane przez Międzynarodową Izbę ds. Książek dla Młodych (IBBY), działające pod patronatem UNESCO. == Fabuła == Książka opowiada o problemach związanych z miłością oraz wyzwaniach związanych z dorastaniem młodzieży. Jej bohaterami jest czwórka przyjaciół: Ula, Pestka, Marian i Julek. Akcja książki rozgrywa się w małej wsi, w Olszynach położonych około 150 km od Warszawy. Podczas wakacji dzieci znajdują wyspę powstałą


Question: jakie są inne jednostki mocy?

Answer: Pozaukładowe jednostki mocy: * erg na sekundę * kilogramometr na sekundę * koń mechaniczny (KM) * koń parowy (HP)

Context: Specyficzne zagadnienie mocy fizycznej w odniesieniu do człowieka i zwierząt omówione jest w haśle: silnik żywy. == W elektryczności == Moc urządzeń elektrycznych wyraża się iloczynem natężenia przepływającego przez nie prądu I i napięcia elektrycznego U, do którego urządzenie jest włączone :: P = U \cdot I. == Jednostka mocy == Jednostką mocy w układzie SI jest wat (W). Moc jest równa 1 wat, jeśli praca 1 dżula wykonywana jest w czasie 1 sekundy :: \mathrm{W=\frac{J}{s}=\frac{kg\cdot m^2}{s^3}}. Często używane wielokrotności: : 1 mW = 0,001 W : 1 kW = 1 000 W : 1 MW = 1 000 000 W Pozaukładowe jednostki mocy: * erg na sekundę * kilogramometr na sekundę * koń mechaniczny (KM) * koń parowy (HP)


Question: kiedy zamknięto gimnazja?

Answer: wyniku reformy systemu oświaty z 2017 roku, gimnazja zostały zlikwidowane, a od roku szkolnego 2017/2018 nowe roczniki nie były przyjmowane, rozpoczęto wygaszanie gimnazjów.

Context: sierpnia 2019 roku, w wyniku reformy systemu oświaty z 2017 roku, gimnazja zostały zlikwidowane, a od roku szkolnego 2017/2018 nowe roczniki nie były przyjmowane, rozpoczęto wygaszanie gimnazjów. Ostatnie roczniki klas w latach 2017–2019 były nazywane „oddziałami gimnazjalnymi”. == Historia == W starożytnej Grecji gimnazjon był najczęściej rodzajem parku wraz z budynkiem przeznaczonym do uprawiania ćwiczeń fizycznych. Z czasem stał się miejscem organizowania spotkań towarzyskich i prowadzenia dysput filozoficznych i naukowych. Od czasów Nerona instytucja tego rodzaju funkcjonowała także w starożytnym Rzymie. W epoce renesansu mianem gimnazjum zaczęto określać różnego rodzaju szkoły średnie, kształcące uczniów z nauk bardziej zaawansowanych niż znajomość abecadła i rachunków. Celem kształcenia był harmonijny rozwój zdolności ucznia w oparciu o spuściznę kulturową antyku poprzez studiowanie tekstów starożytnych


Question: w którym roku odbyła się bitwa pod termopilami?

Answer: wiosną roku 191 p.n.e.

Context: Bitwa pod Termopilami – starcie zbrojne rozegrane wiosną roku 191 p.n.e. między brzegiem morskim i górami w Termopilach pomiędzy wojskami rzymskimi dowodzonymi przez Luciusa Corneliusa Scipio Asiaticusa i wojskami Seleucydów dowodzonym przez Antiocha III Wielkiego. == Przyczyny == Republika rzymska po pokonaniu Kartaginy rozpoczęła ekspansję na wschód. W pierwszej kolejności skierowała się przeciwko sprzyjającej Kartaginie Macedonii. W roku 197 p.n.e. wojska macedońskie zostały pokonane i w wyniku zawartego pokoju wszystkie ziemie macedońskie stały się prowincjami Rzymu. Rozwój sytuacji zaniepokoił władcę Imperium Seleudzkiego Antiocha III Wielkiego. W roku 192 p.n.e. z 18 tysięcznym kontyngentem przeprawił się z Azji do Grecji z zamiarem powstrzymania rzymskiej ekspansji. W odpowiedzi wiosną 191 p.n.e. do Grecji wkroczyła armia rzymska w sile 20 tysięcy piechoty, 2


Question: kto pozował do pomnika syrenki warszawskiej?

Answer: Do opracowania głowy i korpusu Syreny Nitschowej pozowała studentka etnografii Uniwersytetu Warszawskiego Krystyna Krahelska.

Context: Pomnik Syreny – monument znajdujący się przy ul. Wybrzeże Kościuszkowskie w Warszawie. == Opis == Pomnik autorstwa Ludwiki Nitschowej powstał z inicjatywy prezydenta miasta Stefana Starzyńskiego. Pierwotna koncepcja monumentalnego monumentu wykonanego z zielonego szkła, o wysokości ok. 20 metrów, przedstawiającego postać Syreny ustawioną na filarze pośrodku Wisły, okazała się zbyt kosztowna i trudna technicznie w realizacji. Dla prac nad rzeźbą Syreny Starzyński udostępnił rzeźbiarce halę nieczynnej kotłowni na terenie Zespołu Stacji Filtrów przy ul. Koszykowej 81. Do opracowania głowy i korpusu Syreny Nitschowej pozowała studentka etnografii Uniwersytetu Warszawskiego Krystyna Krahelska. Twarz Syreny nie jest jednak jej twarzą, a rzeźbę zaczęto kojarzyć z Krahelską po wojnie, kiedy Nitschowa w jednym z wywiadów ujawniła jej nazwisko. Model rzeźby został zaprezentowany po raz


Question: jak nazywa się najwyższy szczyt w europie?

Answer: Mont Blanc

Context: Mont Blanc (, Biała Góra, 4807,81 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Alp, położony w Masywie Mont Blanc w Alpach Graickich w Alpach Zachodnich. Potocznie nazywanym często "Dachem Europy", choć to, czy jest najwyższym szczytem tego kontynentu, pozostaje przedmiotem sporów wynikających z różnych definicji granic Europy. Przebieg granicy w rejonie głównego wierzchołka jest kwestią francusko-włoskich sporów. Na mocy Traktatu Turyńskiego z 24 marca 1860 dotyczącego wyznaczenia granicy pomiędzy Francją a Królestwem Sardynii (które w 1861 stało się Królestwem Włoch) granica przebiega wzdłuż grzbietu masywu Mont Blanc. Według niektórych map i publikacji (głównie francuskich) główny wierzchołek znajduje się na terytorium Francji przy granicy z Włochami w regionie Haute-Savoie i w granicach administracyjnych miasta Saint-Gervais-les-Bains, a granica francusko-włoska przebiega przez pobliski, boczny wierzchołek


Question: jakie trzy najważniejsze funkcje pełni korbowód?

Answer: do zamiany ruchu posuwisto-zwrotnego tłoka na ruch obrotowy wału korbowego albo obrotowego ruchu wału na ruch posuwisty tłoka lub innego elementu.

Context: Korbowód jest częścią mechanizmu korbowego. Służy (wraz z wałem korbowym) do zamiany ruchu posuwisto-zwrotnego tłoka na ruch obrotowy wału korbowego albo obrotowego ruchu wału na ruch posuwisty tłoka lub innego elementu. Części korbowodu to: stopa (najczęściej dzielona, aby ułatwić montaż), trzon i główka. Trzon ma najczęściej przekrój dwuteowy. Stopa korbowodu łączy się z wałem korbowym, a główka z tłokiem albo krzyżulcem. Korbowody w silnikach spalinowych najczęściej wykonuje się ze stali węglowej o zawartości węgla 0,35 - 0,45%. Najczęściej są one odkuwane, zdarzają się także odlewane. Korbowody występują w wielu różnych maszynach, takich jak: * silnik spalinowy tłokowy, * silnik parowy tłokowy, * sprężarka tłokowa, * pompa tłokowa, * prasa mimośrodowa, * maszyna do szycia. W silnikach spalinowych tłokowych w czasie


Question: jaki procent powierzchni ziemi zajmują wody?

Answer: 70,8%

Context: milionów lat. W ich trakcie dochodzi do znacznej zmiany położenia kontynentów. Powierzchnię w 70,8% zajmuje woda wszechoceanu zawarta w morzach i oceanach; pozostałe 29,2% stanowią kontynenty i wyspy, na powierzchni których znajdują się jeziora oraz inne źródła wody tworzące hydrosferę. Niezbędnej do życia na Ziemi wody w stanie ciekłym nie wykryto na powierzchni innych ciał niebieskich. Wnętrze Ziemi pozostaje aktywne; składa się z grubego i w dużej mierze stałego płaszcza, płynnego jądra zewnętrznego (generującego pole magnetyczne) oraz składającego się z żelaza stałego jądra wewnętrznego. Strefy podbiegunowe Ziemi są pokryte lodem wchodzącym w skład pokrywy lodowej Antarktydy (biegun południowy), pokrywy lodowej Grenlandii i lodu morskiego, w tym arktycznego paku lodowego (biegun północny). Ziemia oddziałuje grawitacyjnie z innymi ciałami w przestrzeni kosmicznej,


Question: jakie były postanowienia traktatu w verdun?

Answer: trwale podzielił państwo Karola Wielkiego między synów Ludwika I Pobożnego (syna Karola Wielkiego): Lotara, Karola Łysego i Ludwika Niemieckiego.

Context: Traktat w Verdun – traktat zawarty w 843 roku w Verdun, który trwale podzielił państwo Karola Wielkiego między synów Ludwika I Pobożnego (syna Karola Wielkiego): Lotara, Karola Łysego i Ludwika Niemieckiego. Podział ten położył podwaliny pod powstanie w przyszłości Francji i Niemiec. == Tło == Stworzone przez Karola Wielkiego państwo, podobnie zresztą jak wcześniej monarchia Chlodwiga, nie przetrwało próby czasu. Stworzone za pomocą oręża nie miało – poza osobą władcy i religią chrześcijańską – żadnej wspólnej więzi. Utrzymywało się po śmierci Karola w 814 roku jeszcze prawie 30 lat pod rządami najmłodszego syna Karola, Ludwika Pobożnego, który objął tron w 814 roku, zachowując tytuł cesarski. Jednak Ludwik nie dorównywał ojcu zdolnościami i nie radził sobie ze wzrostem nastrojów separatystycznych oraz


Question: kto wymyślił nazwę disco polo?

Answer: Pomysłodawcą nazwy "disco polo", stworzonej w 1993 na podobieństwo italo disco (włoski styl muzyczny z początku lat 80. XX w.), był Sławomir Skręta, właściciel wytwórni płytowej Blue Star z Reguł, i wokalista grupy Akcent Zenon Martyniuk.

Context: lat 90. XX wieku do 2002 === Pomysłodawcą nazwy "disco polo", stworzonej w 1993 na podobieństwo italo disco (włoski styl muzyczny z początku lat 80. XX w.), był Sławomir Skręta, właściciel wytwórni płytowej Blue Star z Reguł, i wokalista grupy Akcent Zenon Martyniuk. Po raz pierwszy nazwy "disco polo" użyto na plakacie reklamującym koncert Savage’a w Polsce. W połowie lat 90. disco polo znalazło miejsce w programach telewizyjnych (m.in. "Disco Relax" – premiera: 4 grudnia 1994 i "Disco Polo Live" – premiera: 3 lutego 1996) w telewizji Polsat, telewizji Polonia 1 wówczas będącej siecią lokalnych stacji w większych aglomeracjach miejskich i TV Polonia oraz w audycjach radiowych (m.in. „Disco-Polo i Zbyszek Puchalski” oraz „Disco Polo i Mirosława Marecka” – premiera


Question: kiedy nastąpiła kapitulacja francji?

Answer: 22 czerwca

Context: Kampania francuska 1940 (niem. kryptonim „Fall Gelb”), inaczej zwana I bitwą o Francję – niemiecka ofensywa na Francję połączona z agresją III Rzeszy na Belgię, Holandię i Luksemburg przy złamaniu neutralności tych państw. Ofensywa rozpoczęta 10 maja 1940 roku kończyła definitywnie okres dziwnej wojny na froncie zachodnim. Niemcom skutecznie udało się zrealizować ideę blitzkriegu, w konsekwencji 22 czerwca Francja podpisała rozejm w Compiègne. Kampania była walnym zwycięstwem III Rzeszy nad Francją. Doprowadziła do wyłączenia Francji (wraz z koloniami i marynarką wojenną) – poprzez warunki zawieszenia broni – z koalicji antyniemieckiej, czasowej izolacji Wielkiej Brytanii na kontynencie i oddania zasobów materialnych Francji dla potrzeb gospodarki wojennej III Rzeszy. == Ofensywa w Zagłębiu Saary i „dziwna wojna” == Francja i Wielka Brytania


Question: kto skonstruował maszynę parową?

Answer: Jamesa Watta

Context: Maszyna parowa − parowy silnik tłokowy. Czasem do maszyn parowych zalicza się pompy parowe powstałe przed silnikiem tłokowym. Za wynalazcę maszyny parowej uważa się Jamesa Watta, który w 1763 roku udoskonalił atmosferyczny silnik parowy zbudowany wcześniej przez Thomasa Newcomena. == Działanie silnika parowego == Spalając pod napełnionym kotłem drewno bądź węgiel, doprowadzano wodę do wrzenia. Wytworzona w ten sposób para była doprowadzana przez układ rozrządu do cylindra. Tłok wprawiany był w ruch poprzez naprzemienne wpuszczanie będącej pod wysokim ciśnieniem pary do przedniej i tylnej części cylindra (rozdzielonych tłokiem). Następnie za pośrednictwem korbowodu przenoszono wytworzoną energię na wał korbowy i koło zamachowe. W celu stabilizacji obrotów w maszynach parowych używany był regulator odśrodkowy. == Sprawność == Pierwsze silniki były zasilane parą


Question: jaki człowiek ma najwięcej lat?

Answer: Obecnie najstarszym żyjącym człowiekiem jest Hiszpanka Maria Branyas Morera (ur. 4 marca 1907).

Context: Najdłużej żyjącym człowiekiem, którego metryka została jednoznacznie potwierdzona, była Francuzka Jeanne Calment (1875–1997), która przeżyła 122 lata i 164 dni. Najstarszym mężczyzną był Japończyk Jiroemon Kimura (1897–2013), który żył 116 lat i 54 dni. Obecnie najstarszym żyjącym człowiekiem jest Hiszpanka Maria Branyas Morera (ur. 4 marca 1907). Tytuł ten przypadł jej 17 stycznia 2023 roku po śmierci Francuzki Lucile Randon. Najstarszym żyjącym mężczyzną jest obecnie Wenezuelczyk Juan Vicente Pérez Mora (ur. 27 maja 1909). Ranking najstarszych ludzi prowadzi wiele organizacji i naukowców, w tym eksperci Księgi Rekordów Guinnessa (od 1995 roku) i Gerontologicznej Grupy Badawczej, która czasami korzysta z ich informacji (to jej dane są przedstawione w tym haśle; nie uwzględnia ona mieszkańców Chin, Indii, Indonezji i krajów byłego ZSRR).


Question: ile odmian koronawirusa?

Answer: Podrodzina "Coronavirinae" podzielona została na cztery rodzaje

Context: Koronawirusy – gatunki wirusów, należących do podrodziny "Coronavirinae" z rodziny "Coronaviridae" w rzędzie "Nidovirales". Podrodzina "Coronavirinae" podzielona została na cztery rodzaje: , , i (łac. "Alphacoronavirus", "Betacoronavirus", "Gammacoronavirus" i "Deltacoronavirus"). Nosicielami poszczególnych gatunków są ssaki lub ptaki. Koronawirusy posiadają osłonkę oraz pojedynczą nić RNA o symetrii helikalnej i polarności dodatniej. Rozmiar genomu znanych koronawirusów mieści się w zakresie od 26,4 do 31,7 knt, co jest wartością niezwykle dużą jak na wirusy RNA. Nazwa „koronawirus” wywodzi się z łac. "corona" oznaczającego koronę lub wieniec, ponieważ osłonki wirusów w mikroskopii elektronowej wydają się „ukoronowane” pierścieniem małych, przypominających żarówki struktur. Klasa Baltimore: IV. == Koronawirusy zwierzęce == Koronawirusy zakażają ptaki i ssaki, powodując liczne choroby układu oddechowego, nerwowego, narządów wewnętrznych czy układu pokarmowego.


Question: jaka litera w języku polskim występuje najczęściej a jakie najrzadziej?

Answer: Najczęściej występującą literą jest a (8,965%). Występuje 2526 razy tyle, co najrzadsza q (0,003%).

Context: r + z / r + ź. Podobnie w przypadku zestawienia liter dz, pierwsza z nich może być elementem przedrostka „od”, np. „odznaczyć”. Znak i zmiękcza niektóre z poprzedzających spółgłosek lub grup spółgłoskowych. Przed samogłoską zazwyczaj nie jest czytany i służy wyłącznie do zapisu zmiękczenia. Szczegółowy opis roli dwuznaków w wymowie znajduje się w artykule w Wikisłowniku. W ortografii polskiej występuje też trójznak "dzi" oraz zmiękczenia: "ci, ni, si, zi". == Częstość występowania liter == Poniżej zaprezentowano procentowy udział liter w próbce Narodowego Korpusu Języka Polskiego z 2012 liczącej ponad 300 milionów segmentów (około 250 milionów słów ortograficznych). Najczęściej występującą literą jest a (8,965%). Występuje 2526 razy tyle, co najrzadsza q (0,003%). == Kodowanie polskich liter ze znakami diakrytycznymi ==


Question: gdzie znajdowały się łagry?

Answer: w Rosji bolszewickiej (1918–1922) i w ZSRR (1922–1987)

Context: Łagier lub łagr, również (oficjalnie do 1930) koncłagier (ros. лагерь, концлагерь) – obóz koncentracyjny, obóz pracy przymusowej w Rosji bolszewickiej (1918–1922) i w ZSRR (1922–1987), w którym więźniów zmuszano do ciężkich prac powodujących często wyniszczenie i śmierć. Od 1930 obozy koncentracyjne w ZSRR były zorganizowane w system Gułagu, ich liczba i liczebność więźniów skokowo wzrosła, a niewolnicza praca przymusowa więźniów stała się ważnym elementem gospodarki ZSRR. Współcześnie wyłącznie w języku potocznym bądź żargonie dziennikarskim – nieformalne określenie na obóz pracy przymusowej (kolonię karną) w Chinach, Korei Północnej, Rosji, Białorusi. Do radzieckich obozów trafiali wszyscy bez względu na wiek, rasę, stanowisko, światopogląd i płeć. Liczba więźniów sowieckich łagrów w latach 1934 - 1953 (do śmierci Stalina), wedle stanu na 1 stycznia


Question: gdzie leży serce u człowieka?

Answer: U ludzi serce zlokalizowane jest pomiędzy płucami, w środkowej części klatki piersiowej.

Context: Serce człowieka (łac. "cor", "cordis", gr. "kardia") – mięśniowy narząd, stanowiący element układu krwionośnego, którego zadaniem jest pompowanie krwi do naczyń krwionośnych. Krew dostarcza ustrojowi tlen i składniki odżywcze, a także współuczestniczy w usuwaniu produktów metabolizmu. U ludzi serce zlokalizowane jest pomiędzy płucami, w środkowej części klatki piersiowej. U człowieka, tak jak u innych ssaków serce podzielone jest na cztery jamy: położone u góry dwa przedsionki, prawy i lewy oraz leżące poniżej nich dwie komory, prawą i lewą. Prawy przedsionek i prawą komorę przyjęło się razem nazywać "sercem prawym", natomiast lewy przedsionek i lewa komora są łącznie nazywane "sercem lewym". Dzięki zastawkom, zapobiegającym cofaniu się krwi, zdrowe serce pompuje ją tylko w jednym kierunku. Serce pompuje krew zgodnie z rytmem


Question: czym była wojna pozycyjna?

Answer: wojna, podczas której obie walczące strony zajmują silnie umocnione pozycje (okopy, zasieki).

Context: Wojna pozycyjna – wojna, podczas której obie walczące strony zajmują silnie umocnione pozycje (okopy, zasieki). Między walczącymi stronami znajduje się tzw. ziemia niczyja, nad którą żadna ze stron nie ma kontroli. Wyparcie przeciwnika, a tym samym przesunięcie linii frontu, jest bardzo utrudnione. Wojna taka charakteryzuje się małą ruchliwością frontu, długotrwałymi walkami zaczepno-obronnymi oraz małym tempem działań zmierzających do przełamania obrony nieprzyjaciela. Wojna pozycyjna była charakterystyczna podczas I wojny światowej dla frontu zachodniego. W tej wojnie obie strony wierzyły, że przewaga liczebna pozwoli na odniesienie ostatecznego zwycięstwa, mimo zwiększonej siły obrony, wyposażonej w zmechanizowany sprzęt bojowy. Wojna ta przynosiła ogromne straty w ludziach (np. w bitwie pod Verdun). W późniejszych czasach także dochodziło do wojny pozycyjnej, np. podczas walk o Madryt


Question: jakie jest zastosowanie silnika prądu stałego?

Answer: y do zamiany energii elektrycznej na energię mechaniczną.

Context: Silnik prądu stałego – silnik elektryczny zasilany prądem stałym, służący do zamiany energii elektrycznej na energię mechaniczną. Jako maszyna elektryczna prądu stałego może pracować zamiennie jako silnik lub prądnica. W tym drugim przypadku wirnik napędzany jest energią mechaniczną dostarczona z zewnątrz, a na zaciskach uzwojenia twornika odbierana jest wytworzona energia elektryczna. Większość silników prądu stałego to silniki komutatorowe, to znaczy takie, w których uzwojenie twornika zasilane jest prądem poprzez komutator. Jednak istnieje wiele silników prądu stałego które nie posiadają komutatora lub też komutacja przebiega na drodze elektronicznej. == Pierwsze silniki == W roku 1821 Michael Faraday zbudował urządzenie demonstrujące ruch przewodnika w polu magnetycznym. „Silnik Faradaya” składał się ze swobodnie zawieszonego przewodu zanurzonego w rtęci umieszczonej w rowku o kształcie


Question: co się stało z ismeną?

Answer: Została zabita przez Tydeusa.

Context: Ismena, rzadziej Ismene ( "Ismḗnē", ) – w mitologii greckiej królewna tebańska. Uchodziła za córkę Edypa i Jokasty. Była siostrą Antygony, Polinika i Eteoklesa. Nie sprzeciwiła się rozkazom Kreona. Bała się pomóc Antygonie pochować brata, Polinika, po jego śmierci w bratobójczym pojedynku z Eteoklesem. Została zabita przez Tydeusa.


Question: gdzie odbyło się powstanie listopadowe?

Answer: Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Context: Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830–1831 – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, które wybuchło w nocy z 29 na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń). Po upadku powstania cesarz Mikołaj I Romanow wypowiedział słowa: "Nie wiem, czy będzie jeszcze kiedy jaka Polska, ale tego jestem pewien, że nie będzie już Polaków". W Wojsku Polskim w rocznicę wybuchu powstania obchodzony jest Dzień Podchorążego. == Geneza == Główną przyczyną wybuchu powstania listopadowego było nieprzestrzeganie przez władców Imperium Rosyjskiego postanowień konstytucji Królestwa Polskiego z 1815 roku. Aleksander I w 1819 roku zniósł wolność prasy i wprowadził cenzurę prewencyjną. W roku 1821 zawieszono wolność zgromadzeń i zakazano działalności


Question: gdzie znajduje się najstarszy park narodowy świata - yellowstone?

Answer: w Stanach Zjednoczonych na terytorium stanów Wyoming, Montana i Idaho.

Context: Park Narodowy Yellowstone () – park narodowy w Stanach Zjednoczonych na terytorium stanów Wyoming, Montana i Idaho. Park narodowy Yellowstone jest najstarszym parkiem narodowym na świecie. Na jego terenie znajdują się słynne gejzery, gorące źródła, wulkany błotne, fumarole i wodospady. Park usytuowany jest na rozległym wulkanicznym płaskowyżu, pod którym na głębokości 7–17 km (pomiar metodami sejsmicznymi) znajduje się komora magmowa (dł. 72 km, szer. 30 km i głębokość 660 km). Za pomocą diagnostyki magnetotellurycznej ustalono, że 300 km pod ziemią również znajdują się silnie stopione skały. W przeszłości (przed ponad 2 mln lat, 1,3 mln lat i 640 tys. lat) dochodziło w tym miejscu do eksplozji superwulkanu, które powodowały rozległe zniszczenia. Park narodowy jest rozcięty głębokim wąwozem rzeki Yellowstone. Przez


Question: w jakim mieście mieszkał bilbo baggins?

Answer: w Hobbitonie.

Context: przez Bunga, ojca Bilba, wewnątrz wzgórza zwanego Pagórkiem, na końcu ulicy Bagshot Row w Hobbitonie. W czasie, kiedy dzieje się akcja książki "Hobbit, czyli tam i z powrotem", w Bag End mieszkał Bilbo Baggins; na początku "Władcy Pierścieni" przekazał je swojemu bratankowi Frodo Bagginsowi w roku 3001 Trzeciej Ery, który następnie sprzedał je rodzinie Sackville-Bagginsów, przed wyruszeniem na misję zniszczenia Jedynego Pierścienia. Stamtąd Lotho Sackville-Baggins sprawował władzę w Shire, a Saruman zamieszkał tam, kiedy przybył do Shire’u. Po powstaniu hobbitów i zabiciu Sarumana Lobelia Sackvile-Baggins oddała Bag End Frodowi. Po odpłynięciu Froda przejął smajale Samwise Gamgee i jego potomkowie. Po wyprawie Bilba do Samotnej Góry wśród hobbitów rozniosła się plotka, jakoby w Bag End znajdowały się ukryte tunele wypełnione złotem.


Question: jaki stopień wojskowy miał hrabia w 1812 r?

Answer: generał

Context: Za sukcesy w 1812 r. generał otrzymał tytuły hrabiego, a następnie markiza Wellington i stanowisko głównodowodzącego wojsk sprzymierzonych w Hiszpanii. Kolejnym celem nowokreowanego markiza stała się forteca Burgos, znajdująca się na szlaku łączącym Madryt z Francją. Do jej oblężenia nie doszło, gdyż Wellingtonowi nie udało się zgromadzić całego sprzętu potrzebnego do oblężenia tak znacznej fortecy. Wellington ponownie wycofał swą armię do Portugalii. Ofensywę podjął w 1813 r. Dzięki znakomicie wykonanym manewrom zmusił Francuzów do opuszczenia Madrytu i Burgos. Podczas próby obejścia francuskich linii Wellington zdecydowanie wygrał bitwę pod Vitorią, za co otrzymał awans do stopnia marszałka polnego. Zwycięstwo nie zostało jednak w pełni wykorzystane, gdyż żołnierze, ku wielkiemu rozczarowaniu swego dowódcy, zajęli się plądrowaniem francuskich taborów, dając czas pokonanemu nieprzyjacielowi


Question: na ilu kontynentach leży unia europejska?

Answer: Geograficznie leży na 5 kontynentach: w Europie (większość terytorium), w Azji (Cypr), w Afryce (m.in.: Reunion,

Context: Geografia Unii Europejskiej == Geografia społeczna == Najludniejsze są Niemcy, najmniej ludności ma Malta. === Urbanizacja === Ponadto m.in.: Neapol, Lizbona, Hamburg, Monachium, Lille-Kortrijk. == Obszar == UE zajmuje obszar 4 422 773 km². Geograficznie leży na 5 kontynentach: w Europie (większość terytorium), w Azji (Cypr), w Afryce (m.in.: Reunion, Ceuta), w Ameryce Południowej (Gujana Francuska), w Ameryce Północnej (m.in. Martynika). Suma terytoriów państw członkowskich daje 7. miejsce pod względem powierzchni (za Australią, przed Indiami) i stanowi 3% powierzchni lądu. Największa powierzchniowo jest Francja, najmniejsza Malta. == Morza == Długość linii brzegowej: 66 000 km. Największe morza opływające UE: * Ocean Atlantycki ** Morze Śródziemne *** Morze Adriatyckie *** Morze Jońskie *** Morze Egejskie **** Morze Kreteńskie **** Morze Mirtejskie


Question: jak wygląda pomnik mikołaja kopernika w krakowie?

Answer: Pomnik odlany z brązu przedstawia Mikołaja Kopernika w stroju żaka, stojącego na granitowym cokole

Context: Pomnik Mikołaja Kopernika – pomnik znajdujący się w Krakowie na Plantach u wylotu ulicy Gołębiej. Powstał w 1899 r. według projektu Cypriana Godebskiego, a 8 czerwca 1900 r. został uroczyście odsłonięty na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1953 r. z inicjatywy Karola Estreichera pomnik został przeniesiony w obecne miejsce, na Planty przed Collegium Witkowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pomysłodawcą wzniesienia pomnika był historyk sztuki Marian Sokołowski, fundusze z których powstał pomnik pierwotnie były przeznaczone na obrazy z dziejów UJ, do ich namalowania jednak nie doszło z powodu śmierci Jana Matejki, który miał być ich autorem. Stawiając pomnik Kopernika uczczono 500-lecie odnowienia UJ. Pomnik odlany z brązu przedstawia Mikołaja Kopernika w stroju żaka, stojącego na granitowym cokole, w który wmontowane są cztery


Question: kto był pierwszym królem polski?

Answer: Bolesław I Chrobry

Context: Król Polski (łac. "rex Poloniae") – tytuł monarszy koronowanych władców Królestwa Polskiego, Korony Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej. == Historia == Pierwszym królem Polski był Bolesław I Chrobry, koronowany w 1025. Tytuł królewski był związany na stałe z osobą polskiego monarchy od koronacji Władysława I Łokietka (1320) do III rozbioru Polski i abdykacji Stanisława Augusta Poniatowskiego (1795). Od zawarcia unii lubelskiej (1569) każdy nowo koronowany król Polski zostawał władcą Litwy z urzędu i nigdy nie był podnoszony na Wielkie Księstwo Litewskie. Ostatnim wielkim księciem litewskim był Zygmunt II August. == Koronacja == Koronacje królów Polski odbywały się do 1300 w archikatedrze Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie, od 1320 w katedrze św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie, w latach 1705 i 1764


Question: kto skonstruował pierwszą bombę atomową?

Answer: J. Robert Oppenheimer

Context: J. Robert Oppenheimer (ur. 22 kwietnia 1904 w Nowym Jorku, zm. 18 lutego 1967 w Princeton) – amerykański fizyk, profesor na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, dyrektor naukowy Projektu Manhattan – trwającego w czasie II wojny światowej przedsięwzięcia mającego na celu opracowanie pierwszej broni atomowej. Z tego powodu jest nazywany "ojcem bomby atomowej". Po wojnie Oppenheimer był głównym doradcą nowo utworzonej Komisji Energii Atomowej i używał swojej pozycji do walki na rzecz międzynarodowej kontroli energii atomowej oraz zapobiegania wyścigowi zbrojeń atomowych z ZSRR. Z powodu swoich poglądów w tej sprawie, a także przedwojennych silnych powiązań z ruchem komunistycznym, został pozbawiony dostępu do tajnych dokumentów państwowych w trakcie publicznego, politycznego procesu w 1954 roku. Po tym wydarzeniu kontynuował swoją działalność pisząc i


Question: kiedy wydano ps5?

Answer: Premiera sprzętu w Ameryce Północnej, Japonii, Australii, Nowej Zelandii, Singapurze i Korei Południowej odbyła się 12 listopada 2020, a w pozostałych regionach (z wyjątkiem Chin i Indii) tydzień później.

Context: PlayStation 5 (w skrócie jako PS5) – konsola gier wideo dziewiątej generacji stworzona przez Sony Interactive Entertainment, zapowiedziana w 2019 roku jako następca PlayStation 4. Premiera sprzętu w Ameryce Północnej, Japonii, Australii, Nowej Zelandii, Singapurze i Korei Południowej odbyła się 12 listopada 2020, a w pozostałych regionach (z wyjątkiem Chin i Indii) tydzień później. Wydana została w dwóch wariantach. Podstawowy zawiera napęd dysków Blu-ray i obsługuje gry pochodzące zarówno z dystrybucji pudełkowej, jak i z dystrybucji cyfrowej za pośrednictwem sklepu PlayStation Store. Drugi wariant, PlayStation 5 Digital Edition, odznacza się niższą ceną ze względu na brak napędu optycznego i umożliwia uruchamianie jedynie gier cyfrowych. Konsola wyposażona jest w napęd SSD pozwalający na szybkie przesyłanie danych i znaczące poprawienie wydajności wyświetlania


Question: gdzie mieszkają pingwiny?

Answer: wokół Antarktydy i sąsiednich wysp oraz wybrzeży Ameryki Południowej, najwięcej gatunków w pobliżu Nowej Zelandii.

Context: Pingwiny, bezlotki – rząd (Sphenisciformes) oraz rodzina (Spheniscidae) ptaków z infragromady ptaków neognatycznych (Neognathae). == Występowanie == Rodzina pingwinów obejmuje gatunki morskie (na lądzie pojawiają się jedynie w strefie brzegowej) zamieszkujące zimne morza półkuli południowej. Najliczniejsze wokół Antarktydy i sąsiednich wysp oraz wybrzeży Ameryki Południowej, najwięcej gatunków w pobliżu Nowej Zelandii. Jedynym gatunkiem gnieżdżącym się nieco na północ od równika (na Galapagos) jest pingwin równikowy. == Cechy charakterystyczne == Ptaki te charakteryzują się następującymi cechami: * długość 40–115 cm; * dzioby zróżnicowane; * silnie przesunięte ku tyłowi mocne nogi, które pełnią funkcję płetw tylnych; * trzy przednie palce spięte błoną pławną; * krótki, sztywny ogon, pełniący z nogami funkcję steru; * wąskie skrzydła pełniące funkcję płetw napędowych; * nielotne; *


Question: co można obserwować za pomocą mikroskopu optycznego?

Answer: umożliwia obserwację wzrostu i zanikania kryształów i ciekłych kryształów.

Context: wtedy o odbiciowym mikroskopie optycznym. Światło może też padać na badany obiekt z dołu i przechodzić przez niego, co wymaga jednak aby obiekt był półprzezroczysty. Mikroskopy optyczne umożliwiają korzystanie ze zwykłego światła niespolaryzowanego lub ze światła spolaryzowanego. W tym drugim przypadku mówi się o polaryzacyjnym mikroskopie optycznym. Posługiwanie się światłem spolaryzowanym umożliwia obserwację wzrostu i zanikania kryształów i ciekłych kryształów. Niektóre mikroskopy optyczne są przewidziane do stosowania ze światłem monochromatycznym. Są one często używane do obserwacji obiektów w świetle, którego częstotliwość leży poza zakresem widzialnym (np.: w podczerwieni lub ultrafiolecie). W tradycyjnych mikroskopach optycznych obserwuje się obiekty bezpośrednio przez okular lub na ekranie (dzięki przystawce projekcyjnej). Obraz może też być rejestrowany z użyciem kamery i obrazowany na monitorze. Całe urządzenie


Question: czym odznaczają się megalopolis?

Answer: wielkoprzestrzenny policentryczny układ osadniczy, silnie zurbanizowany, powiązany funkcjonalnie i komunikacyjnie, tworzony przez układ kilku aglomeracji miejskich, o łącznej populacji powyżej 20 milionów mieszkańców.

Context: Megalopolis (z gr. "megalo-" = 'wielko-', "polis" – ‘miasto’) – wielkoprzestrzenny policentryczny układ osadniczy, silnie zurbanizowany, powiązany funkcjonalnie i komunikacyjnie, tworzony przez układ kilku aglomeracji miejskich, o łącznej populacji powyżej 20 milionów mieszkańców. Innymi słowy: Pewna liczba aglomeracji, których miasta satelickie się zazębiają. == Przykłady megalopolis == Tradycyjnie terminem "Megalopolis" określa się Megalopolis wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych (tzw. BosWash), gdzie na obszarze ok. 146 tys. km² zamieszkuje ponad 45 mln ludności. Obejmuje miasta: Boston, Hartford, Nowy Jork, Filadelfia, Baltimore i Waszyngton. Jednakże współcześnie rozważa się istnienie jeszcze innych megalopolis: # megalopolis okręgu Wielkich Jezior w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie (tzw. CHICATOR): Milwaukee, Chicago, South Bend, Toledo, Detroit, Cleveland, Buffalo, Hamilton i Toronto, rozwijające się w kierunku południowym ku aglomeracji Indianapolis-Cincinnati-Dayton-Columbus-Wheeling-Pittsburgh;


Question: gdzie leżał babilon?

Answer: w Mezopotamii, nad Eufratem, w pobliżu obecnego miasta Al-Hilla, dawna stolica Babilonii

Context: Babilon (sum. ká.dingir.raki „brama boga”; akad. "Bāb-ilim" „brama boga” lub "Bāb-ilāni" „brama bogów”; gr. "Babylōn"; bibl. בָּבֶל "Bābel"; arab. بابل "Bābil") – starożytne miasto położone w Mezopotamii, nad Eufratem, w pobliżu obecnego miasta Al-Hilla, dawna stolica Babilonii; obecnie stanowisko archeologiczne "Atlal Babil" w Iraku. == Historia == Pierwsza wzmianka o Babilonie pochodzi z czasów panowania Szar-kali-szarri, króla Akadu z XXIII w. p.n.e. W okresie monarchii III dynastii z Ur (2113–2005 p.n.e.) mieściła się tu siedziba ensich – zarządców niewielkiej prowincji. W roku 1894 p.n.e. Sumu-abum (1894–1881 p.n.e.), przywódca jednego z plemion amoryckich, obrał Babilon za swoją siedzibę, zakładając słynną I dynastię z Babilonu. Rola miasta wzrosła znacznie za panowania Hammurabiego (1792–1750 p.n.e.), szóstego władcy z tej dynastii, który stworzył duże


Question: z jakiej rośliny uzyskuje się mąkę?

Answer: tego rodzaju są wytwarzane m.in. z pszenżyta (mąka pszenżytnia), jęczmienia (mąka jęczmienna, tsampa), owsa, kukurydzy (mąka kukurydziana), ryżu (mąka ryżowa), jagły (mąka jaglana), sorgo, gryki (mąka gryczana), amarantusa, komosy ryżowej (quinoa), grochu, ciecierzycy, soi, ziemniaków (mąka ziemniaczana, mąka z płatków ziemniaczanych), manioku (tapioka), kokosa (mąka kokosowa), migdałów (mąka migdałowa) i innych roślin.

Context: z nazwą wykorzystywane do wypieku chleba, ale także różnych innych wyrobów piekarniczych i cukierniczych. Wśród mąk niechlebowych znajdują się zarówno mąki zbożowe, jak i produkowane z innych roślin. W sztuce kulinarnej są one używane w zasadzie jako dodatek do mąk chlebowych, czasem również samodzielnie. Mąki tego rodzaju są wytwarzane m.in. z pszenżyta (mąka pszenżytnia), jęczmienia (mąka jęczmienna, tsampa), owsa, kukurydzy (mąka kukurydziana), ryżu (mąka ryżowa), jagły (mąka jaglana), sorgo, gryki (mąka gryczana), amarantusa, komosy ryżowej (quinoa), grochu, ciecierzycy, soi, ziemniaków (mąka ziemniaczana, mąka z płatków ziemniaczanych), manioku (tapioka), kokosa (mąka kokosowa), migdałów (mąka migdałowa) i innych roślin. Wśród mąk niechlebowych można wyróżnić mąki stosowane do produkcji chleba dla ludzi chorych na celiakię, czyli chorobę polegającą na uczuleniu na białka glutenowe


Question: którą grupę społeczną reprezentowali czartyści?

Answer: robotników

Context: Czartyzm (ang. "chartism", od charter – karta) – masowy i radykalny ruch polityczny w latach 1836-49 w Wielkiej Brytanii, który zmierzał do wprowadzenia demokratycznych zmian w systemie wyborczym oraz poprawy sytuacji finansowej robotników. == Historia == Pierwszy dokument czartystów to wydana w 1837 Karta praw ludu (The People's Charter, stąd nazwa ruchu) stworzona w Londyńskim Stowarzyszeniu Robotniczym, zapoczątkowanym przez londyńskiego rzemieślnika Williama Lovetta. Karta zawierała postulaty wyborcze: przeprowadzanie rokrocznie wyborów na podstawie powszechnego prawa wyborczego dla mężczyzn powyżej 21. roku życia, zniesienie cenzusu majątkowego dla kandydatów na posłów, tajność głosowania, przyznanie posłom diet i podział kraju na 200 równych okręgów wyborczych. Aby wywalczyć te postulaty, proponowano 2 drogi działania: pokojową oraz przy użyciu siły. Lovett należał do zwolenników pierwszej koncepcji,


Question: w jaki sposób zginął hajmon?

Answer: Na wieść o samobójczej śmierci swej wybranki odebrał sobie życie.

Context: Hajmon (gr. Aimōn, łac. Haemon ‘biegły’) – w mitologii greckiej królewicz tebański. Uchodził za syna Kreona i Eurydyki. Był narzeczonym Antygony. Na wieść o samobójczej śmierci swej wybranki odebrał sobie życie. Jego śladem poszła także jego matka.


Question: z jakim numerem grał deyna?

Answer: Kazimierz Deyna w warszawskiej Legii grał z numerem "10"

Context: I ligi. Więcej spotkań w tymże klubie rozegrał tylko Lucjan Brychczy (368 spotkań). Strzelił 94 bramki, zajmując także pod tym względem drugie miejsce wśród zawodników Legii. Kazimierz Deyna w warszawskiej Legii grał z numerem "10", który od sezonu 2006/07 jest w stołecznym klubie zastrzeżony. === Występy w Wielkiej Brytanii i USA === Od 1974 o pozyskanie Deyny starały się m.in. Saint-Étienne, A.C. Milan, Inter Mediolan, AS Monaco, Real Madryt i Bayern Monachium, lecz za każdym razem rozmowy kończyły się fiaskiem – Deyna, jako oficer Ludowego Wojska Polskiego nie mógł wyjechać do krajów NATO. Zgodę władz państwowych na wyjazd z Polski otrzymał dopiero po drugim występie w mistrzostwach świata (1978). Oczekując na sfinalizowanie transferu, rozegrał prawie całą rundę jesienną w swoim


Question: co było podstawą gospodarki zsrr po i wojnie światowej?

Answer: Pierwszym wariantem gospodarki przyjętym przez RFSRR (a więc największego z tworów, które znalazły się w 1922 roku w składzie ZSRR) był komunizm wojenny, zakładający nacjonalizację przemysłu, eliminację obiegu pieniądza oraz likwidację prywatnych przedsiębiorstw.

Context: ZSRR duży nacisk kładł na naukę i technologię, najwybitniejsze radzieckie osiągnięcia w dziedzinie technologii, jak np. produkcja pierwszego na świecie sztucznego satelity, były owocem prac wojska. === Historia gospodarcza === ==== Komunizm wojenny ==== Pierwszym wariantem gospodarki przyjętym przez RFSRR (a więc największego z tworów, które znalazły się w 1922 roku w składzie ZSRR) był komunizm wojenny, zakładający nacjonalizację przemysłu, eliminację obiegu pieniądza oraz likwidację prywatnych przedsiębiorstw. Komunizm wojenny miał pełnić tymczasową funkcję. Polityka ta wzorowana była na polityce Niemiec z okresu I wojny światowej oraz na koncepcjach teoretycznych Louisa Blanca. Koncepcja komunizmu wojennego opracowana została przez przedstawicieli partyjnej skrajnej lewicy – Nikołaja Bucharina, Aleksandrę Kołłontaj, Waleriana Obolenskiego, Jewgienija Prieobrażenskiego, Jurija Piatakowa, Karola Radka i Waleriana Kujbyszewa. Lenin i Trocki


Question: jakie są placówki oświatowe?

Answer: Obejmuje publiczne i niepubliczne przedszkola, szkoły podstawowe, szkoły ponadpodstawowe, policealne, artystyczne oraz szkoły specjalne i placówki opiekuńczo-wychowawcze.

Context: System oświaty w Polsce – ustanowiona przez państwo struktura organizacyjna edukacji w Polsce obejmująca oświatę, zapewniająca w szczególności realizację prawa do nauki poprzez kształcenie, wychowanie i opiekę. Obejmuje publiczne i niepubliczne przedszkola, szkoły podstawowe, szkoły ponadpodstawowe, policealne, artystyczne oraz szkoły specjalne i placówki opiekuńczo-wychowawcze. Do systemu oświaty nie zalicza się żłobków, klubów dziecięcych, zakładów poprawczych ani szkół wyższych (uczelni). == Podstawy prawne == W Polsce po raz pierwszy obowiązek szkolny wprowadziła w Księstwie Warszawskim Izba Edukacji Publicznej w 1808 r. W 1961 r. w szkole podstawowej wprowadzono ośmioletni program nauczania. Zgodnie z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP każdy człowiek przebywający na terytorium Polski ma prawo do nauki. Nauka elementarna na mocy przepisów prawa jest obowiązkowa po osiągnięciu w przedszkolu


Question: w którym roku powstała warszawa?

Answer: najprawdopodobniej na przełomie XIII i XIV wieku, uzyskując lokację ok. 1300 roku

Context: a od 1294 całego Mazowsza, Bolesława II mazowieckiego w końcu XIII wieku. Stanął on na miejscu obecnego Zamku Królewskiego. Jak podaje m.in. varsavianista Juliusz Wiktor Gomulicki, wybudowanie od podstaw umocnionego grodu należy jednak przypisać bratu Bolesława II, Konradowi II i datować na wcześniejsze lata 1283–1294. == Początki Warszawy == Miasto powstało najprawdopodobniej na przełomie XIII i XIV wieku, uzyskując lokację ok. 1300 roku, jednak nie zachował się dokument lokacyjny Warszawy. Istnieje jednak dokument powtarzający prawo lokacyjne nadane przez Janusza I Starszego nadany w 1413 świadczący że Warszawa była ważnym miastem. Wówczas na obszarze ok. 20 hektarów, uformowała się Stara Warszawa. Wiadomo również, że Warszawę założono na prawie chełmińskim, a zasadźcami była grupa majętnych kupców, których Bolesław II sprowadził najprawdopodobniej z


Question: dlaczego sosna dominuje w polsce?

Answer: Ze względu na dobre parametry techniczne drewna, szybki wzrost i niewielkie wymagania glebowe, sosny były w XX wieku licznie sadzone i w efekcie dominują (2005) w drzewostanach polskich lasów, w szczególności sosna zwyczajna.

Context: Z uwagi na rozwój rolnictwa lasy były od wieków wycinane, a żyźniejsze ziemie przeznaczane pod uprawy rolne. Skutkiem tego, przetrwały w większości lasy rosnące na ubogich lub niedostępnych siedliskach, w tym częściowo lasy sosnowe. Ze względu na dobre parametry techniczne drewna, szybki wzrost i niewielkie wymagania glebowe, sosny były w XX wieku licznie sadzone i w efekcie dominują (2005) w drzewostanach polskich lasów, w szczególności sosna zwyczajna. Powierzchniowo, sosny wraz z modrzewiami, stanowią ogółem 67,4% lasów w Polsce, 69,2% lasów państwowych (PGL LP), 37,9% parków narodowych, 63,4% lasów prywatnych. Ponadto sosny stanowią 70,1% masy drzewnej w PGL LP, 54,8% w lasach prywatnych. === Drewno === Większość gatunków sosen ma duże znaczenie w przemyśle drzewnym, budownictwie i meblarstwie. Drewno sosnowe jest


Question: nad jaką rzeką leży paryż?

Answer: nad Sekwaną (

Context: Paryż (fr. ') – stolica i najludniejsze miasto Francji, położone w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną ("La Seine"). Stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Według danych na 1 stycznia 2020 r., w granicach administracyjnych miasta Paryż (na obszarze 105,40 km²) zamieszkiwało 2 187 271 osób, w aglomeracji paryskiej (2 853,50 km²) – 10 785 092 osób, a w całym zespole miejskim (17 174,42 km²) – 12 628 266 osób. Po opuszczeniu Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię, aglomeracja paryska stała się największą aglomeracją w Unii Europejskiej. Paryż, który stanowi osobny departament o numerze 75, jest jednocześnie stolicą regionu administracyjnego Île-de-France, w skład którego – oprócz departamentu paryskiego – wchodzą również departamenty: Essonne (91), Hauts-de-Seine (92), Sekwana-Saint-Denis (93), Sekwana i Marna


Question: jak się nazywa prymas polski?

Answer: Wojciech Polak

Context: Prymas Polski (łac. "Primas Poloniae") – tytuł przysługujący urzędującym arcybiskupom metropolitom gnieźnieńskim od 1417, podkreślający ich pierwszeństwo w polskim episkopacie i historyczną rolę, jaką pełnił prymas jako interrex i pierwszy książę Senatu I Rzeczypospolitej. Obecnym, 59. z kolei, prymasem Polski jest abp Wojciech Polak. == Historia == === Od końca średniowiecza do XIX wieku === Do 1367 metropolia gnieźnieńska była jedyną tego typu prowincją kościelną w Polsce, dlatego też arcybiskupa gnieźnieńskiego uznawano za jedynego zwierzchnika całego polskiego Kościoła. Po powstaniu metropolii w Haliczu, przeniesionej później do Lwowa, zaistniała konieczność rozwiązania kwestii pierwszeństwa wśród biskupów tytułem prymasa. Prawdopodobnie na synodzie prowincjonalnym w Wieluniu w 1414 ustalono zasadę pierwszeństwa metropolity gnieźnieńskiego przed lwowskim ze względu na starszeństwo Gniezna. Właściwe ustanowienie godności prymasowskiej


Question: ile reniferow ma mikolaj?

Answer: jednego z ośmiu pierwotnych reniferów Świętego Mikołaja

Context: jednego z ośmiu pierwotnych reniferów Świętego Mikołaja wymienionych w wierszu "A Visit from St. Nicholas". Rudolf urodził się ze świecącym czerwonym nosem, przez co stał się wyrzutkiem i obiektem docinek ze strony innych reniferów. Pewnego razu, noc wigilijna była tak mglista, że Mikołaj chciał zrezygnować ze swej corocznej podróży dookoła świata. Kiedy jednak zauważył Rudolfa, zdecydował, że jego nos będzie wyśmienitą lampą i oświetli mu drogę. Od tego czasu Rudolf jest stałym członkiem zaprzęgu Mikołaja i cieszy się szacunkiem innych reniferów. Historia Rudolfa stała się popularną bożonarodzeniową opowieścią, którą najczęściej przedstawia się w formie piosenki lub telewizyjnych programów. == Wygląd == W wierszu Moore’a nie ma szczegółowych opisów reniferów poza wzmianką, że są one „małe”. Ich wygląd w większości pokazują


Question: w którym roku wynaleziono samolot?

Answer: 1903 roku

Context: pierwszą lotnię. Pionierzy latania, tacy jak Niemiec Otto Lilienthal (1848–1896), udowodnili, że szybowiec może wynieść człowieka w powietrze. Pod koniec XIX w. wielu wynalazców próbowało skonstruować samolot, czyli szybowiec z napędem. Udało się to dwóm Amerykanom braciom Orville’owi (1871–1948) i Wilburowi (1867–1912) Wrightom, którzy zbudowali samolot poruszany silnikiem tłokowym i w 1903 roku dokonali pierwszego kontrolowanego przelotu. Trwał on 12 sekund. Tego samego dnia bracia dokonali kolejnych trzech przelotów, w których samolot przeleciał 270 metrów, a najdłuższy lot trwał 59 sekund. Ten rok uznaje się za początek ery samolotów. Bracia Wright nie byli jednak pierwszymi, którzy zasłużyli się na polu budowy samolotów. Pierwszym człowiekiem, o którym można powiedzieć, że podróżował na pokładzie samolotu, był Clément Ader (1841–1925), który wzniósł się


Question: czym jest znaczenie nazwy?

Answer: Nazwa to każde wyrażenie złożone lub proste, które przy danym jego rozumieniu może pełnić funkcję podmiotu lub orzecznika w zdaniu podmiotowo-orzecznikowym.

Context: Nazwa – obok zdania i funktora jedna z trzech głównych kategorii syntaktycznych, wyróżnionych w teorii kategorii syntaktycznych. Nazwa to każde wyrażenie złożone lub proste, które przy danym jego rozumieniu może pełnić funkcję podmiotu lub orzecznika w zdaniu podmiotowo-orzecznikowym. Niekiedy określa się nazwy jako wyrażenia mogące pełnić funkcję podmiotu, nie funkcję podmiotu i orzecznika. Bardziej ścisłe definicje nazw przedstawili m.in. Tadeusz Kotarbiński i Tadeusz Czeżowski. == Klasyfikacja nazw == === Nazwy złożone i proste === Ze względu na budowę wyróżnia się nazwy proste - jednowyrazowe - oraz nazwy złożone - dwu- i więcejwyrazowe. Nazwą prostą jest więc "kłos", "Mikołaj" lub "Mikołaj Kopernik", nazwą złożoną "kłos żyta", "student warszawski, który zabija gołębie", "ogon Mikołaja". Nazwy typu "Mikołaj Kopernik" traktować należy jako proste,


Question: co wydarzyło się 19 marca?

Answer: wybuchły walki uliczne w Berlinie.

Context: Ludów: w nocy z 18 na 19 marca wybuchły walki uliczne w Berlinie. * 1856 – W Bratysławie po raz pierwszy zapalono uliczne lampy gazowe. * 1859 – W paryskim Teatrze Lirycznym odbyła się premiera opery "Faust" Charles’a Gounoda. * 1865 – Wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Bentonville. * 1870 – Niemiecki botanik, etnolog i podróżnik Georg Schweinfurth jako pierwszy Europejczyk dotarł do rzeki Uele w centralnej Afryce. * 1877 – Bunt samurajów w prowincji Satsuma: zwycięstwo wojsk cesarskich w bitwie pod Tarabuzaką. * 1890 – Raimundo Andueza Palacio został prezydentem Wenezueli. * 1892 – Austriacki astronom Johann Palisa odkrył planetoidę (326) Tamara. * 1900 – Otwarto zakłady Fiata w Turynie. * 1902 – Przyjęto "Konwencję paryską o ochronie


Question: ilu turystów rocznie odwiedza chorwację?

Answer: W 2008 Chorwację odwiedziło 11 206 807 turystów

Context: tutaj większych atrakcji turystycznych, które mogłyby przyciągnąć turystów, a co za tym idzie obszar ten jest ubogi w bazę turystyczną. == Ruch turystyczny == W 2008 Chorwację odwiedziło 11 206 807 turystów, z czego aż 9 415 105 to turyści zagraniczni (84,0% wszystkich turystów). Jeśli chodzi o formę organizacji wyjazdów turystycznych to 65,3% podróży turyści organizowali we własnym zakresie, a w 34,7% korzystali z usług form zorganizowanych. Najwięcej turystów zagranicznych przyjechało z Niemiec (aż 1 547 735 turystów). Polacy pod tym względem uplasowali się na 7. miejscu (417 211 turystów). Patrząc przez pryzmat ostatnich lat można zaobserwować niewielki wzrost liczby turystów w Chorwacji do 2008 roku. Natomiast później ten kraj odwiedzało już nieco mniej turystów. Ten spadek liczby odwiedzających turystów


Question: jaki utwór nazywamy bajką?

Answer: krótki utwór literacki zawierający morał (pouczenie)

Context: Bajka – krótki utwór literacki zawierający morał (pouczenie), często jest wierszowany, czasem żartobliwy. Morał może znajdować się na początku ("promythium") lub na końcu ("epimythium") utworu albo wynikać z jego treści. Istotną cechą bajki jest alegoryczność. Bohaterami bajek mogą być ludzie, a także zwierzęta, przedmioty i zjawiska, które uosabiają typy ludzkie, cechy charakteru lub przeciwstawne poglądy i stanowiska. Jest jedną z odmian epiki, choć bajka epigramatyczna ma dużo cech lirycznych. Bajka to jedna z form literackich. == Historia gatunku == Bajka wywodzi się z oralnej tradycji ludowej i jest wspólna wszystkim kulturom, co poświadczają zabytki, które przetrwały do dzisiejszych czasów, choćby w formie szczątkowej. === Bajka grecka === W kręgu kultury śródziemnomorskiej pierwsza bajka pojawia się w literaturze greckiej, u Hezjoda


Question: kto zmarł z zespołu perfect?

Answer: Zdzisław Zawadzki

Context: „Niepokonani”. Krążek otrzymał status złotej płyty. Po wydaniu albumu z zespołu odszedł Ryszard Sygitowicz, którego miejsce zajął Dariusz Kozakiewicz. Chwilę potem zespół opuścił także Andrzej Nowicki, ustępując miejsca Piotrowi Urbankowi. W tym samym roku Grzegorz Markowski gościnnie wziął udział w nagraniu piosenki dla powodzian „Moja i twoja nadzieja”. 20 kwietnia 1998 na zapalenie opon mózgowych zmarł były basista grupy Zdzisław Zawadzki. W 1999, już w nowym składzie, Perfect wydał płytę pt. "Śmigło". Odbyła się również trasa koncertowa z okazji XX-lecia istnienia zespołu. 7 kwietnia 2000 na chorobę serca zmarł Andrzej Nowicki. === Dalsza działalność (2001–2013) === Pierwszą płytą XXI wieku w Polsce był koncertowy album pt. "Live 2001". W 2002 zespół wydał płytę pt. "Perfect Symfonicznie", nagraną z Polską Orkiestrą


Question: jak się nazywa płyta sklejona z cienkich warstw drewna?

Answer: Sklejka

Context: Sklejka (potocznie dykta, z niem. "Dickte") – materiał kompozytowy sklejony z krzyżujących się cienkich warstw drewna (obłogów). Zwykle składa się z nieparzystej ich liczby. Sklejki wytwarza się z różnych gatunków drewna, najczęściej z brzozy, olchy, sosny, rzadziej z buku lub z drzew egzotycznych. Wewnętrzne warstwy sklejki często są z innego, tańszego gatunku niż zewnętrzne. Ze względu na rodzaj zastosowanego w produkcji kleju wyróżnia się sklejki suchotrwałe i wodoodporne (wodoodporność odnosi się do kleju, a nie całego tworzywa, które jako produkt drewniany nie jest odporne na wodę). Sklejka daje się względnie łatwo modelować (wyginać) na gorąco, co pozwala na wytwarzanie kształtów przydatnych np. w meblarstwie. Dzięki temu sklejka jest używana powszechnie do produkcji mebli domowych i biurowych, a także w budownictwie,


Question: w którym roku elżbieta została królową?

Answer: 6 lutego 1952

Context: Elżbieta II (; ur. 21 kwietnia 1926 w Londynie, zm. 8 września 2022 w Balmoral) – królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dynastii Windsorów od 6 lutego 1952 (koronowana 2 czerwca 1953) do 8 września 2022. Jej panowanie, które trwało 70 lat i 214 dni, czyni ją najdłużej panującym ze wszystkich brytyjskich monarchów i najdłużej panującą w historii kobietę – głowę państwa. Elżbieta urodziła się w Mayfair w Londynie jako pierwsze dziecko księcia i księżnej Yorku (późniejszego króla Jerzego VI i królowej Elżbiety). Jej ojciec wstąpił na tron w 1936 r. po abdykacji swojego brata, króla Edwarda VIII, czyniąc Elżbietę pretendentką do tronu. Kształciła się prywatnie w domu i zaczęła podejmować obowiązki publiczne podczas II wojny światowej,


Question: w którym roku urodził się karol wojtyła?

Answer: 18 maja 1920

Context: Życiorys == === Dzieciństwo i młodość === Urodził się w Wadowicach koło Krakowa, 18 maja 1920 jako drugi syn i najmłodsze z trojga dzieci emerytowanego porucznika Karola Wojtyły i Emilii z Kaczorowskich. Ród Wojtyłów wywodzi się z Czańca koło Kęt i Lipnika. Ród Kaczorowskich pochodzi z Michalowa koło Szczebrzeszyna. Karol Wojtyła został ochrzczony w kościele parafialnym 20 czerwca 1920 przez księdza Franciszka Żaka, kapelana wojskowego. Jego rodzicami chrzestnymi byli Józef Kuczmierczyk, szwagier Emilii, i jej siostra, Maria Wiadrowska. Pierwszą Komunię przyjął w dniu 25 maja 1929, a sakramentu bierzmowania udzielił mu abp Adam Stefan Sapieha 3 maja 1938; na bierzmowaniu przyszły papież wybrał imię Hubert, na cześć Karola Huberta Rostworowskiego. Rodzina Wojtyłów żyła skromnie. Jedynym źródłem utrzymania była pensja ojca


Question: pod jakim pseudonimem pisał henryk sienkiewicz?

Answer: „Litwos”, „Musagetes”, „Juliusz Polkowski”, „K. Dobrzyński”

Context: Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk, pseudonim „Litwos”, „Musagetes”, „Juliusz Polkowski”, „K. Dobrzyński” (ur. 5 maja 1846 w Woli Okrzejskiej, zm. 15 listopada 1916 w Vevey) – polski nowelista, powieściopisarz i publicysta; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1905) za całokształt twórczości, jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX w. == Życiorys == === Rodzina === Henryk Sienkiewicz urodził się we wsi Wola Okrzejska, w zubożałej rodzinie szlacheckiej, pieczętującej się herbem Oszyk, znanej na Żmudzi od XVI wieku, wedle niektórych genealogów po mieczu wywodzącej się z Tatarów osiadłych na Litwie, czego nie potwierdzają jednak zachowane dokumenty. Jego rodzicami byli Józef Sienkiewicz (1813–1896) i Stefania Sienkiewicz z domu Cieciszowska (1820–1873). Matka, Stefania pochodziła ze starej i majętnej rodziny


Question: jakie nazwisko nosiła królowa elżbieta?

Answer: Windsor

Context: królewska Maria Windsor, książę Artur, lord Claude Bowes-Lyon oraz Mary Elphinstone. Elżbieta Aleksandra Maria pierwsze imię otrzymała po matce, drugie po prababce (królowej Aleksandrze), a trzecie po babce (królowej Marii). W młodości była nazywana przez najbliższych „Lilibet”, ponieważ nie potrafiła poprawnie wymówić swojego imienia w języku angielskim – „Elizabeth”, od najmłodszych lat była przygotowywana do objęcia funkcji królowej. Miała dobre relacje ze swoim dziadkiem i ówczesnym królem, Jerzym V. W 1929 na prośbę króla została ściągnięta do Bognor Regis, aby pomóc mu w powrocie do zdrowia po operacji płuc. Jej matka od najmłodszych lat córki dbała o jej popularność w mediach – gdy Elżbieta miała trzy lata, jej zdjęcie znalazło się na okładce magazynu „Times”, ponadto wizerunek księżniczki drukowany był


Question: w czasie powstania kościuszkowskiego obroną warszawy dowodził?

Answer: kościuszko

Context: Oblężenie Warszawy – oblężenia miasta podczas insurekcji kościuszkowskiej pomiędzy 13 lipca a 6 września 1794 roku. == Strony konfliktu == Koncentryczny marsz Prusaków i Rosjan na Warszawę zmusił Tadeusza Kościuszkę do stoczenia bitew na zachodnich przedpolach miasta (pod Gołkowem i pod Raszynem), w dniach 9 i 10 lipca. Wskutek dwukrotnej przewagi sił nieprzyjaciela, Kościuszko wycofał się na linię umocnień Warszawy i zamierzał bronić stolicy z warownych obozów położonych po zewnętrznej stronie fortyfikacji miejskich, które pośpiesznie rozbudowywał. Miasta broniło 17 tys. piechoty regularnej, 15 tys. milicji municypalnej, 18 tysięcy włościan oraz 140 dział. Prusacy w sile 40 batalionów piechoty, 60 szwadronów jazdy i 100 dział (w sumie 30 tys. żołnierzy) rozlokowali się między Wawrzyszewem, Górcami, a Szczęśliwicami. Dowództwo osobiście sprawował Fryderyk


Question: kiedy powstały pierwsze okulary?

Answer: Pierwsze przyrządy, które można by nazwać okularami pojawiły się już w X wieku u Arabów.

Context: cesarz Neron oglądał walki gladiatorów przez specjalnie wyszlifowany szmaragd. Pierwsze przyrządy, które można by nazwać okularami pojawiły się już w X wieku u Arabów. W tym samym czasie Chińczycy poprawiali ostrość wzroku patrząc przez kryształy. W Europie zaś okulary korekcyjne pojawiły się w XIV wiekuPierwszą wzmianką jest kazanie, jakie 23 lutego 1306 wygłosił Jordan z Pizy: : Nie ma jeszcze dwudziestu lat, jak została wynaleziona sztuka sporządzania okularów, zapewniających dobre widzenie, jedna z najbardziej pożytecznych i niezbędnych, jakie w ogóle istnieją na świecie. Tak niedawno stworzona została nowa umiejętność, nieistniejąca nigdy przedtem. Widziałem człowieka, który ją wynalazł i stworzył, i rozmawiałem z nim. (Vincent Ilardi, "Renaissance Vision from Spectacles to Telescopes" ). Wynalazca pozostaje bezimienny.. Były jednak bardzo niedokładne, aż


Question: jakie rodzaje promieniowania?

Answer: promieniowanie fal elektromagnetycznych (według rosnącej energii) ** promieniowanie radiowe, ** promieniowanie mikrofalowe – mikrofale, ** promieniowanie tła (promieniowanie reliktowe), ** promieniowanie cieplne (termiczne) – promieniowanie elektromagnetyczne wysyłane przez każde ciało o temperaturze większej od zera bezwzględnego, ** promieniowanie podczerwone – podczerwień, ** promieniowanie świetlne – światło, ** promieniowanie słoneczne, ** promieniowanie laserowe ** promieniowanie ultrafioletowe (nadfioletowe, nadfiolet) ultrafiolet, ** promieniowanie rentgenowskie

Context: Promieniowanie – strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało. Wytwarzanie promieniowania jest nazywane emisją. Pierwotnie pojęcia promieniowania używano do promieni słonecznych. Potem do tych rodzajów wysyłanych cząsteczek i fal (bez wnikania w ich naturę), którego wąski strumień (promień patrz światło) rozchodząc się w przestrzeni może być traktowany jak linia w geometrii (nie rozdziela się). == Rodzaje promieniowania == * promieniowanie fal elektromagnetycznych (według rosnącej energii) ** promieniowanie radiowe, ** promieniowanie mikrofalowe – mikrofale, ** promieniowanie tła (promieniowanie reliktowe), ** promieniowanie cieplne (termiczne) – promieniowanie elektromagnetyczne wysyłane przez każde ciało o temperaturze większej od zera bezwzględnego, ** promieniowanie podczerwone – podczerwień, ** promieniowanie świetlne – światło, ** promieniowanie słoneczne, ** promieniowanie laserowe ** promieniowanie ultrafioletowe (nadfioletowe, nadfiolet) ultrafiolet, ** promieniowanie rentgenowskie


Question: jak wygląda oparzenie 3 stopnia?

Answer: Martwica obejmuje skórę właściwą wraz z naczyniami, nerwami skórnymi i podskórną tkanką tłuszczową. Skóra przyjmuje barwę od perłowo białej, przez białoszarą do brunatnej, jest twarda i sucha.

Context: z zakażeniem: === Oparzenie II stopnia głębokie (IIB) === Obejmuje naskórek i pełną grubość skóry właściwej. Skóra jest biała z czerwonymi punktami w okolicy cebulek włosowych. Bolesność mniejsza niż w przypadku oparzenia w stopniu IIA ze względu na uszkodzenie zakończeń nerwowych. Goi się przez kilka tygodni, pozostawia blizny. === Oparzenie III stopnia === Martwica obejmuje skórę właściwą wraz z naczyniami, nerwami skórnymi i podskórną tkanką tłuszczową. Skóra przyjmuje barwę od perłowo białej, przez białoszarą do brunatnej, jest twarda i sucha. Goi się długo i zazwyczaj wymaga przeszczepu. Pozostawia widoczne blizny. === Oparzenie IV stopnia === Martwica sięga tkanek głębiej położonych. Obejmuje mięśnie, ścięgna, kości. W najcięższych przypadkach tego typu oparzeń cechą charakterystyczną jest zwęglenie oparzonej części ciała. Czasami nie wyróżnia


Question: co wybudowano na miejscu wtc?

Answer: czterech nowojorskich wieżowców stanowiących część nowego kompleksu, który powstał w miejscu biurowców WTC zniszczonych w wyniku zamachu z 11 września 2001.

Context: 1 World Trade Center (wcześniej pod nazwą Freedom Tower – "Wieża Wolności") – jeden z czterech nowojorskich wieżowców stanowiących część nowego kompleksu, który powstał w miejscu biurowców WTC zniszczonych w wyniku zamachu z 11 września 2001. Budynek został oddany do użytku i oficjalnie otwarty 3 listopada 2014 roku. Jego wysokość wynosi 541 metrów, czyli 1776 stóp, które symbolicznie oznaczają datę ogłoszenia Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Jest to najwyższy budynek w Stanach Zjednoczonych. Drugi wieżowiec planowano na 2020 rok, zaś trzeci wieżowiec został zbudowany w 2017 roku. Obecnie przyjęta wersja wyglądu drapacza chmur jest wynikiem współpracy Daniela Libeskinda, Davida Childsa oraz firmy architektonicznej Skidmore, Owings and Merrill. W czasie uroczystości 4 lipca 2004 w tzw. strefie zero (ang. "ground zero") w


Question: czym zakończyły się wystąpienia robotników w sierpniu 1980?

Answer: podpisano dokument końcowy porozumień

Context: się Wałęsa. Wicepremier Jagielski ostatecznie wyraził zgodę na pisemne gwarancje zwolnienia więźniów. O godzinie 16 podpisano dokument końcowy porozumień. Strajk dobiegł końca. == Konsekwencje == W sierpniu 1980 narodził się, trwający 15 miesięcy okres względnej wolności w komunistycznym państwie i powstał ruch robotniczy, ruch społeczny, który wkrótce przeistoczył się w 10-milionowy NSZZ Solidarność. Okres wolności Polaków zakończony został stanem wojennym w latach 1981-1983. Sierpień 1980 był impulsem do przemian systemowych, które w ostateczności doprowadziły do upadku PRL i innych krajów demokracji ludowej z bloku wschodniego, odzyskania suwerenności przez Polskę i powstania III Rzeczypospolitej. Według raportu MSW dostarczonego Stanisławowi Kani w dniu 30 sierpnia w 28 województwach strajkowało 700 zakładów i ponad 700 tysięcy pracowników, m.in. komunikacja miejska w 13 miastach.


Question: z jakich skał zbudowane są karpaty?

Answer: piaskowce, zlepieńce, iłowce i mułowce

Context: Góry Fogaraskie (Moldoveanu – 2544 m n.p.m.). == Geologia == Na początku trzeciorzędu w miejscu dzisiejszych Karpat Zachodnich znajdował się rozległy głęboki zbiornik wodny, zwany geosynkliną karpacką. Ponad powierzchnię wody wyrastał granitowy masyw Tatr, tworzący dużą wyspę. Niewielkie wyspy stanowiły również, zbudowane z wapieni wieku jurajskiego, najwyższe części Pienińskiego Pasa Skałkowego. Przez miliony lat gromadziły się w nim przynoszone przez rzeki piaski, żwiry, iły i muły, które pod wpływem ciśnienia zalegających wyżej osadów przeobrażały się w piaskowce, zlepieńce, iłowce i mułowce. Miąższość tych osadów, zwanych fliszem, dochodziła do 6000 m. W czasie orogenezy alpejskiej osady fliszowe zostały sfałdowane i wypiętrzone, wskutek czego powstały Karpaty Zewnętrzne, tworzące dzisiaj Beskidy. == Podział Karpat == W podstawowym podziale Karpat wyróżnia się następujące części:


Question: kiedy odbył się pierwszy przeszczep serca?

Answer: 5 listopada 1985

Context: Kazimierza Rybińskiego w Łodzi 4 stycznia 1969 r. Wykonawcą pierwszej w Polsce udanej transplantacji serca był prof. Zbigniew Religa. Miała ona miejsce 5 listopada 1985 w Zabrzu. W 2014 roku w Australii po raz pierwszy z powodzeniem przeszczepiono pacjentowi serce od dawcy, u którego doszło do całkowitego zatrzymania krążenia, a rok później wykonano w Papworth w Wielkiej Brytanii pierwszy taki zabieg w Europie. Pracę serca przywrócono w ciele dawcy w pięć minut po śmierci, a utrzymywano sztucznie przy pracy przez 50 minut, w czasie których sprawdzono, czy działa ono prawidłowo. Następnie bijące serce przetransportowano w naczyniu "heart-in-a-box" do biorcy. Szacunkowo dzięki nowej technice liczba transplantacji serc może zwiększyć się o 25%. == Technika == W klasycznej metodzie przeszczepiania serca pozostawia


Question: kto był konstruktorem pierwszego robota przemysłowego?

Answer: Joseph Frederick Engelberger

Context: Joseph Frederick Engelberger (ur. 26 lipca 1925, zm. 1 grudnia 2015 w Newtown) – amerykański inżynier, przedsiębiorca i konstruktor robotów przemysłowych. Engelberger został nazwany ojcem robotyki. Engelberger był odpowiedzialny za stworzenie pierwszego robota przemysłowego w Stanach Zjednoczonych. Robot Unimate został zainstalowany w 1961 w zakładach General Motors. Rok później założył firmę Unimation Inc. w Danbury w Connecticut. W 1997 r. otrzymał Nagrodę Japońską. Zmarł 1 grudnia 2015 w wieku lat 90.


Question: jaki polityk miał romans?

Answer: Stanisław Pięta

Context: śledczej ds. Amber Gold. Znany był z kontrowersyjnych wypowiedzi publicznych obrażających przeciwników politycznych, grupy społeczne oraz mniejszości seksualne, a także o charakterze nacjonalistycznym i rasistowskim. W maju 2018, po publikacjach prasowych dotyczących jego pozamałżeńskiego romansu, część mediów krytykowała rozbieżność pomiędzy opisanym zachowaniem polityka a głoszonymi przez niego konserwatywnymi poglądami dotyczącymi rodziny. Romans wraz z korespondencją jego dotyczącą został ujawniony w mediach przez porzuconą partnerkę, modelkę z Gdyni, również członkinię PiS. Na jego skutek w czerwcu Stanisław Pięta został zawieszony w prawach członka PiS i klubu parlamentarnego tej partii, zostając posłem niezrzeszonym; ugrupowanie cofnęło mu też rekomendację do komisji śledczej i do Komisji do Spraw Służb Specjalnych, pozostał natomiast wiceprzewodniczącym dwóch stałych komisji sejmowych. Nie wystartował w kolejnych wyborach w 2019.


Question: co określa się mianem risorgimento?

Answer: procesu zjednoczenia ziem włoskich

Context: Królestwo Włoch (wł. "Regno d'Italia") – nazwa państwa włoskiego w kilku okresach historycznych: * Państwo Odoakra (476–493) – utworzone po likwidacji zachodniego cesarstwa rzymskiego * Królestwo Ostrogotów w Italii (493–553) – utworzone po likwidacji państwa Odoakra * Królestwo Włoch (774–962) – utworzone po zlikwidowaniu Królestwa Longobardów * Królestwo Włoch (1805–1814) – utworzone przez Napoleona Bonapartego * Królestwo Włoch (1861–1946) – utworzone w następstwie procesu zjednoczenia ziem włoskich (wł. "Risorgimento") Niekiedy mianem Królestwa Włoch określa się też państwa utworzone w Italii przez Odoakra w 476 roku i państwo Longobardów, powstałe w 568 roku. Państwa te szerzej omówione są w artykule Historia Włoch.


Question: ile miejsc w autobusie?

Answer: 40-50 miejsc siedzących (w przypadku autokarów piętrowych liczba ta może przekraczać 60)

Context: i Międzynarodowego Forum Transportu jest to pasażerski mechaniczny pojazd drogowy przeznaczony do przewozu więcej niż 24 osób (wliczając kierowcę) i posiadający wyłącznie miejsca siedzące. Autokary mogą być pojazdami piętrowymi, a sporadycznie przegubowymi. Pojazdy tego typu posiadają zwykle 40-50 miejsc siedzących (w przypadku autokarów piętrowych liczba ta może przekraczać 60), przeważnie ułożonych rzędami i zwróconych w kierunku jazdy. Autokary mogą być także wyposażone w miejsca leżące. Pojazdy te posiadają zazwyczaj wydzieloną przestrzeń bagażową, znajdującą się, w przypadku autokarów jednopoziomowych, pod pokładem pasażerskim. Autokary wyposażone są najczęściej w szereg udogodnień, mających zwiększyć komfort podróżujących, jak np. klimatyzację, półki na bagaż podręczny, toaletę, minibarek, telewizję pokładową, indywidualne oświetlenie czy podnóżki. Do głównych producentów autobusów turystycznych należą m.in. Mercedes-Benz, Neoplan, Setra oraz Van Hool.


Question: jakie dzieła tworzył homer?

Answer: Do jego dzieł zalicza się eposy: "Iliadę" i "Odyseję". Grecka tradycja widziała w nim również autora zbioru hymnów, tzw. hymnów homeryckich, oraz kilku poematów heroikomicznych - "Margites" ("Głuptak"), Kerkopes ("Kerkopowie"), Epikichlides ("Chichotki"), "Batrachomyomachia" ("Wojna mysio-żabia").

Context: Homer (, "Hómēros", ) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny ("aojda"), epik, śpiewak i recytator i filozofem. ("rapsod"). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: "Iliadę" i "Odyseję". Grecka tradycja widziała w nim również autora zbioru hymnów, tzw. hymnów homeryckich, oraz kilku poematów heroikomicznych - "Margites" ("Głuptak"), Kerkopes ("Kerkopowie"), Epikichlides ("Chichotki"), "Batrachomyomachia" ("Wojna mysio-żabia"). Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenajach. == Życie i legendy == W starożytności istniał pogląd, iż Homer


Question: kto dowodził grupą śródmieście?

Answer: pułkownik Franciszek Pfeiffer „Radwan”.

Context: też jako Grupa „Kampinos”). === Grupa „Śródmieście” === Grupa „Śródmieście” obejmowała oddziały powstańcze walczące w Śródmieściu Północnym, Śródmieściu Południowym oraz na Powiślu. Dowodził nią pułkownik Franciszek Pfeiffer „Radwan”. Wobec faktu, iż komunikacja pomiędzy północną a południową częścią Śródmieścia mogła odbywać się wyłącznie poprzez silnie ostrzeliwany przez Niemców wąski odcinek al. Jerozolimskich, walki faktycznie toczyły się w dwóch ośrodkach – właściwej Grupy „Śródmieście” obejmującej teren Śródmieścia Północnego, oraz Śródmieścia Południowego, które zostało wyodrębnione jako „Podobwód Śródmieście Południowe”. W szczytowym momencie Grupa „Śródmieście” liczyła ok. 23 tys. żołnierzy – z czego 13 tys. walczyło w Śródmieściu Północnym, 7600 w Śródmieściu Południowym, a kolejnych 2,5 tys. na Powiślu. W ujęciu bardziej szczegółowym struktura grupy była następująca. ==== Śródmieście-Północ ==== * Zgrupowanie „Chrobry II”


Question: na czym opiera się zasadniczo gospodarka egiptu?

Answer: na magazynowaniu i redystrybucji dóbr pod nadzorem lokalnej administracji.

Context: Gospodarka starożytnego Egiptu – system ekonomiczny starożytnego Egiptu, stanowiący przykład gospodarki opartej na magazynowaniu i redystrybucji dóbr pod nadzorem lokalnej administracji. == Zarys ogólny == Organizacją gospodarki starożytnego Egiptu zajmowała się podległa władcy administracja, odpowiedzialna między innymi za zbieranie i przechowywanie dóbr wyprodukowanych w całym kraju, pozyskiwanie produktów zagranicznych oraz rozporządzanie nimi zgodnie z potrzebami w państwie. Mimo że z czasem powstały również należące do świątyń istotne zaplecza i stworzone przez urzędy magazyny wtórne oraz centra redystrybucji, instytucje te zawsze powiązane były z pałacem, stanowiąc jego integralną część i tym samym pozostawiając kontrolę nad przepływem dóbr w rękach centralnej władzy. W Okresie Późnym, ze względu na dużo większą strefę wpływów zarówno Imperium Perskiego, jak i Imperium Aleksandra Wielkiego, w obrębie


Question: jak brzmiało pierwsze zdanie w języku polskim?

Answer: Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj

Context: 53) w wierszu 9. od dołu znajduje się zdanie, które jest uważane za najstarsze zapisane w języku polskim: W transliteracji zdanie to brzmi: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai, w wyniku transkrypcji można je zapisać jako: "Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj", co współcześnie oznacza: "Daj, niech ja pomielę, a ty odpoczywaj". Zostało ono wypowiedziane przez osiadłego na Dolnym Śląsku czeskiego rycerza Boguchwała do jego miejscowej żony, gdy ta mełła ziarno na ręcznych żarnach. Znajduje się ono w opisie pochodzenia należącej do dóbr klasztornych pobliskiej wsi Brukalice. Jako że mielenie ziarna było wtedy uważane za pracę niegodną mężczyzny, Czech ten został nazwany przez sąsiadów Brukałą (zbrukany), a przezwisko to dało także miano całej osadzie. Zdanie to zostało określone


Question: czym jest karta kredytowa?

Answer: Karta kredytowa – karta płatnicza, której wydanie jest związane z przyznaniem limitu kredytowego przez wydawcę karty, np. bank.

Context: Karta kredytowa – karta płatnicza, której wydanie jest związane z przyznaniem limitu kredytowego przez wydawcę karty, np. bank. W związku z tym najczęściej weryfikowana jest zdolność kredytowa klienta wnioskującego o przyznanie karty. Operacje wykonane przez posiadacza karty rozliczane są w ramach przyznanego limitu. Zwykle do wydania karty kredytowej nie jest potrzebne posiadanie rachunku płatniczego u wydawcy. Okresowo (co miesiąc) wydawca karty (np. bank) przysyła posiadaczowi karty wyciąg (zestawienie transakcji) z dokonanych operacji wraz z informacjami dotyczącymi spłaty. Limit kredytowy związany z kartą jest zazwyczaj oprocentowany wyżej niż linie kredytowe przyznawane do rachunków bieżących/oszczędnościowo-rozliczeniowych. Maksymalne oprocentowanie kart kredytowych w Polsce nie może jednak przekroczyć 4-krotność stopy lombardowej, ustalanej przez Radę Polityki Pieniężnej. == Karta kredytowa a karta debetowa == Karta kredytowa,


Question: jaki cytat na pomniku?

Answer: Na pomniku został umieszczony cytat z psalmu 29, a także fragment wiersza "Który skrzywdziłeś" Czesława Miłosza.

Context: wersję projektu pomnika, zaproponowaną przez zespół, w skład którego wchodzili: Bogdan Pietruszka, Elżbieta Szczodrowska-Peplińska, Robert Pepliński (rzeźbiarze) i Wiesław Szyślak (architekt). Małą architekturę w otoczeniu pomnika zaprojektowali Wojciech Mokwiński i Jacek Krenz. Władze próbowały odwlec budowę pomnika, m.in. proponując zorganizowanie szerokiego konkursu. == Opis i dane techniczne == Pomnik składa się z trzech krzyży, z których każdy waży 36 ton i mierzy 42 metry wysokości. Na każdym krzyżu zawieszona jest kotwica o wadze około 2 ton każda. W dolnej części monumentu przewidziano płaskorzeźby ze scenami z życia stoczniowców. Na pomniku został umieszczony cytat z psalmu 29, a także fragment wiersza "Który skrzywdziłeś" Czesława Miłosza. Krzyże wykonano z płyt ze stali chromoniklowej, kwasoodpornej, kotwice z płyt mosiężnych, a płaskorzeźby z brązu.


Question: jakie państwa należały do bloku wschodniego?

Answer: ZSRR i jego państwa satelickie w Układzie Warszawskim i Radzie Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG); w Azji obejmował Socjalistyczną Republikę Wietnamu, Laotańską Republikę Ludowo-Demokratyczną i Ludową Republikę Kampuczy, Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną, Chińską Republikę Ludową (przed chińsko-sowieckim rozłamem w 1961 roku), od 1961 roku blok komunistyczny obejmował również Republikę Kuby.

Context: Blok wschodni (blok komunistyczny, blok sowiecki, blok socjalistyczny, państwa socjalistyczne, kraje komunistyczne, "Ostblok", "demoludy") – potoczne określenie grupy komunistycznych państw Europy Środkowej i Wschodniej, Azji Wschodniej i Azji Południowo-Wschodniej pod dominacją Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w okresie zimnej wojny (1947–1991). W Europie termin „blok wschodni” obejmował ZSRR i jego państwa satelickie w Układzie Warszawskim i Radzie Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG); w Azji obejmował Socjalistyczną Republikę Wietnamu, Laotańską Republikę Ludowo-Demokratyczną i Ludową Republikę Kampuczy, Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną, Chińską Republikę Ludową (przed chińsko-sowieckim rozłamem w 1961 roku), od 1961 roku blok komunistyczny obejmował również Republikę Kuby. Władzę w bloku wschodnim obejmowali komuniści w wyniku interwencji z zewnątrz, sfałszowania wyborów i zamachu stanu. Ustrój polityczny krajów bloku wschodniego był zazwyczaj przez nie oficjalnie


Question: na czym polegają studia zaoczne?

Answer: forma studiów wyższych, inna niż studia stacjonarne. Zajęcia odbywają się w tym przypadku zazwyczaj w systemie zjazdów trwających od piątkowego popołudnia do niedzieli.

Context: Studia niestacjonarne (daw. zaoczne) – forma studiów wyższych, inna niż studia stacjonarne. Zajęcia odbywają się w tym przypadku zazwyczaj w systemie zjazdów trwających od piątkowego popołudnia do niedzieli.


Question: gdzie powstał pierwszy komputer?

Answer: komputer ABC (od ang. "Atanasoff-Berry Computer"), zbudowany w Iowa State University

Context: brytyjskich – maszyny Colossus oraz niemieckie Konrada Zusego. Do miana pierwszego elektronicznego komputera na świecie pretenduje także komputer ABC (od ang. "Atanasoff-Berry Computer"), zbudowany w Iowa State University na wydziale Computer Science przez Johna Vincenta Atanasoffa i Clifforda Berry’ego w latach 1937–1942. ENIAC był bardzo innowacyjny: posiadał właściwość przetwarzania równoległego oraz oddzielne funkcjonalnie moduły jednostki arytmetycznej i pamięci. Mauchly i Eckert opatentowali tę konstrukcję, sprzedając prawa patentowe firmie Sperry Rand. Firma ta zaczęła domagać się opłat licencyjnych od innych firm, co doprowadziło do wytoczenia procesu przez Honeywell w celu podważenia patentu. Po wieloletnim procesie sądowym, w październiku 1973 roku, sędzia federalny Earl R. Larson podjął decyzję unieważniającą patent ENIAC-a, uznając, że zapożyczał on rozwiązania z wcześniejszego projektu komputera ABC Johna


Question: kto napisał odyseje?

Answer: przypisywany Homerowi

Context: Odyseja (gr. "Odysseia") – epos grecki, przypisywany Homerowi, oparty na antycznej ustnej tradycji epickiej i spisany przypuszczalnie w VIII wieku p.n.e. "Odyseja" była przez Homera śpiewana wierszem, tzw. heksametrem. Składa się z 24 ksiąg (pieśni), nie jest to jednak podział oryginalny, został wprowadzony w epoce hellenistycznej przez gramatyków aleksandryjskich. Pierwsze cztery pieśni ("notabene" uważane za osobny, słabszy utwór, dołączony przez Homera do oryginalnej epopei) są poświęcone wędrówce Telemacha, syna Odyseusza, któremu z kolei poświęcone są dalsze pieśni. W połowie III w. p.n.e. poemat został przetłumaczony na łacinę przez Lucjusza Liwiusza Andronika. Tłumacz przy przekładaniu użył oryginalnego metrum italskiego – wiersza saturnijskiego. Był to pierwszy przekład w literaturze europejskiej. Odyseja przedstawia wiele szczegółów dotyczących wojny trojańskiej, w tym jej zakończenia. ==


Question: kiedy proch dotarł do europy?

Answer: proch czarny (dymny), wynaleziony przez taoistycznego chemika w Chinach już w IX wieku naszej ery, a powszechnie używany w Europie w celach militarnych około wieku XIII.

Context: Proch — materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej. Najstarszym materiałem wybuchowym tego typu jest proch czarny (dymny), wynaleziony przez taoistycznego chemika w Chinach już w IX wieku naszej ery, a powszechnie używany w Europie w celach militarnych około wieku XIII. Miał on postać sypkiej mieszaniny koloru czarnego. Proch czarny używany był jako materiał wybuchowy miotający, a także materiał wybuchowy kruszący. Pod koniec XIX wieku pojawiły się różne rodzaje prochu bezdymnego, które wyparły proch czarny jako materiał miotający w broni palnej. Proch bezdymny ma w zależności od rodzaju postać ziaren lub kryształków, różnego kształtu i wielkości. Rodzaje prochu: * proch czarny (proch dymny) *proch chloranowy * proch bezdymny ** proch nitrocelulozowy ** proch nitroglicerynowy ** proch nitroglikolowy


Question: kiedy utworzono księstwo warszawskie?

Answer: Utworzone w 1807 roku na mocy traktatu w Tylży z części ziem zaboru pruskiego.

Context: Księstwo Warszawskie (, ) – istniejące w latach 1807–1815 państwo polskie związane unią personalną z Królestwem Saksonii. Formalnie niepodległe, z własną konstytucją, Sejmem, rządem i armią oraz suwerennym władcą, którym był król saski. Faktycznie terytorium zależne od Cesarstwa Francuskiego podporządkowane Napoleonowi Bonaparte jako cesarzowi Francuzów i protektorowi Związku Reńskiego, w skład którego wchodziło Królestwo Saksonii. Utworzone w 1807 roku na mocy traktatu w Tylży z części ziem zaboru pruskiego. W 1809 w wyniku wojny z Austrią powiększone o część ziem zaboru austriackiego. W czerwcu 1812 roku przekształcone formalnie przez Konfederację Generalną (skonfederowany Sejm) w "Królestwo Polskie". Od lutego 1813 roku okupowane przez armię rosyjską. Na kongresie wiedeńskim w 1815 roku podzielone między Rosję, Prusy i Austrię, a z większości jego