SIM ( Surat Izin Mengemudi) adeba syarat mutlak amên itê lok min kendaraan, utuk mênêa SIM itê perlu sêmyap awok tê muloi kuni pengetahuan teori sapêi praktek dê ade hubungannê ngen lalu lintas. Dau pao tun utuk lulus dapêt SIM o agok payêak tapi uku termasuk butung, uku lulus ujian SIM agok mudêak kêrno sê ati ujian uku bêlajêa kilêak kemliak nak youtube utuk ujian tertulis, amên utuk ujian prakteknê uku bêlajêa nak LPK (Lembaga Pendidikan dan Keterampilan). Nak di itê bêlajêa awêi ipê itê am lulus ujian praktek. Snang nyên asainê amên min kendaraan cigai ade asai sabên kêrno bi têmuan SIM.


Antri o adeba budayo nak pelayanan umum dê harus itê têmotoa ngen tertib, utuk antri yo pengalamanku amên itê coa lok an igê mot mêstainê itê pêpueng bi sapêi pnan o. Amên pêpueng itê bi sapêi ipê igai nak di ati tukok itê nam mok pnan agok muko utuk dapêt nomor antri dutê, jijai itê nam gacang utuk dapêt pelayanan nak di. Dê daunê kênliakku tun o bi namên lok gacang tapi sinê sapêi pnan o bi agok kêbilai, sudo o igai lok minoi dutê kulo, api itê coa mêngiak têtiko amên têmau dê barêak yo. Makonê uku amên antri o uku bi pasêt masêt api bae dê têko dutê ngen têko kêdong, amên ade dê salêak uku binai maju têmnai gêntai nam barêak o, amên petugasnê dê salêak uku binai mêngiak ngên petugas o.


Memang coa itê nam mbayang awêi ipê kesedihnê amên itê coa timo ngen coa nam masuk Universitas dê itê lok. Dau kêkuwat dê coa nam masuk moi Universitas terutamo negri ade dê mlanjut moi swasta ade kulo dê coa têmrus igai, utuk dê coa nam têmrus slen ba itê kêmliak, cuma itê coa nam madêak kêrno dê daunê masalah biaya. Kêkuwat dê coa nam têmrus o têpakso ade dê kerjo nak kota ade kulo dê belek msadêi mungkin têmulung usaho tun tuainê nak sadêi. Sedih bi pasêtba itê dê jijai kuwatnê coa nam mênêa jêjano, cuma itê nam madêak sabar, ngen nam dêmuo bae.


Sabên do o bi pasêtba amên tun nêluak jijai sêksai amên ade kecelakaan, ipê igai nak kecelakaan o sapêi ade dê mêninga. Amên ade dê mêningêanê dê mênêa bênêk o mêak korban dê donê coa nam têimo ngen keterangan sêksai o, dio dê snabên sêksai kulo sêdangkan sêksai o ati tau dapêt perlindungan kuni petugas, nak yoba dê mênêa coa kutê tun lok jijai sêksai walau si namên nyên awêi ipê kejijainê. Utuk nam jijai sêksai o do o harus tun dê kuwêt mentalnê, kêrno nam bae si bakêa têmimo tekanan kuni do pihak igai, amên dio têjijai do o bakêa bahayo utuknê. Misalnê amên ade stom têmumua motor, korban dê nak motor o dê agok payêak mungkin nam bae sapêi mêningêa, utuk tun dê namên nyên awêi ipê kêjijainê do o tingêa ngen si bae, amên si lok jijai sêksai do o padekba amên coa tun coa nam makso si utuk harus jijai sêsai, nam bae si madêak coa namên nyên kêjijainê kêrno si sabên


Gi tingêt nyên uku waktau laher anok pertamo, anok pertamoku laher sêmanêi,  asai snang kêrno bi dapêt bakêa têmrus silsilah nak keluargo dioba jêrkai kuni Tuhan. Keme kutê snang ipê igai tun tuaiku i o kulo ngen keluargoku. Amên tun keme khususnê tun Jang keme makêi sistem Patrilineal, jijai anok sêmanêi o dio dê jijai kêbanggaan dewek utuk keme, coa si amên laher sêlawêi keme coa snang, ngen anok slawêi keme snang kulo, kutênê keme smayang. Amên sêmanêi si nam jijai gais langsung utuk nam itê mpek nak têmbo do igai gaisnê coa putus. Jijai waktau o utuk kêmten asai snang o keme langsung mênêa tando bersyukur ngen Tuhan, keme munang têtanggo ngen sêpasuk utuk kopoa duo nak dasêi.


Amên masalah rem lok têatêi nyên, amên nam ayok itê min kendaraan o itê harus mcek kutê muloi kuni ban sapêi rem. Dau tun min kendaraan cêlako o dê daunê kêrno rem, amên itê min stom titik biaso dê model an, asaiku coa mbahayo igê itê gi nam makêi rem tangên do o asaiku gi nam mnulung, amên stom lai do o rêrato kutê muloi kuni stir sapêi rem makêi angin, jijai amên mêsinnê matêi do o dê daunê coa fungsi. Utuk stom dê barêak yo dê kutê makêi sistem angin sêbênêanê lêbiak bahayo nêbaning ngen stom titik bêl o. Amên uku bi mêding min stom têtibo remnê coa makên, do o asai gi cigai nam peker panjangnê dê neker o awêi ipê mêak sapêi bahayo utuk tun luyên utuk awok dewek o cigai tê meker.


Jijai sarjana o adeba mipai kuni tun tuai kêrno pendidikan utuk nak Indonesia o gimasiak jijai prioritas utamo nak lêm itê mêsoa kêrjo, I o kulo ngen uku pas gi masuk nak kelas duai SMA tun tuai lok uku nam têmrus kuliah. Tapi waktau o uku gi mêding padeknê maso SMA o sapêi uku coa ade persiapan utuk bêlajêa supayo nam tênimo nak perguruan tinggi negeri. Pas uku bi têmat kuni SMA, ade penerimaan utuk masuk PTN uku ndaftar trus utuk misai soalnê asal bae kêrno memang coa nyên nam misai, mjiaji aseanê coa nam lulus masuk PTN. Sedih bi pasêtba, tapi uku sadar gagal masuk o kêrno salêakku dewek, sudo o uku cubo têmamêak sêmangatku kuni gagal o. Mnurut Bill Gates kêgagalan o adeba guau dê baik ngen coa perlu itê sêmsal, itê harus nam bêlajêa kuni kêgagalan o.


Waktau belek kuni Plimang uku têmingia travel, keme brakat kuni Plimang o jam dêlapên kêlmên, pas bi nak perjalanan kêkiro pat jam travel o bêdan nak umêak makan utuk istirahat ngen mukmêi. Keme kutê pnupang tu un utuk mukmêi ade dê lok moi toilet ade kulo dê lajau mêsên mêi. Uku waktau o moi toilet kilêak sudo o uku mêsên mêi utuk mukmêi, sudo mukmêi uku kulo mêsên kupi kêrno kênliakku supirnê kuo gi masiak santai samo nguta ngen kêkuwatnê sêsamo travel. Kêkiro ade têngêak jam ba keme bêdan nak umêak makan o, sduo keme kênek igai utuk brakat, uku coa sadar amên uku kêmnek stom luyên iso si dê stom uku têmingia nano, pas supir bi lok manêu stom si kêmliak uku trus si têmnai lok tu un nak ipê, uku madêak tujuanku ruponê si sako uku pêi kênek kuni umêak makan o, trus si têmanye okosnê, uku têkanjêt ngen uku madêak amên uku bi masên nak loket trus uku kêmten tiketnê, si tawai ngen si madêak amên uku salêak kêmnek stom, uku tu un ngen asai selek ruponê stom dê uku harus têmingia o ati brakat kuni di, supirnê kulo gi ngupi.


Dê nênêmot kanyo akhirnê sapêi kulo, tukku dapêt anok pertamonê. Laher kebilai kêkiro jam sebelas nak klinik bidan, anoknê sêmanêi dê sehat coa ku ang jêjano. Kêrno si o tuk keme dê paling tuai jijai keme uyo bi dapêt kêpau, snang nyên asainê mokasiak kulo ngen Tuhan kêrno keme gi dapêt kêmliak kêpau. Ade abiak duai bilai bi nak dasêi keme lok made bêduo palang aqiqah kêpau keme, jijai keme bi sêmyap duai kambing utuk sênbêliak. Kêlmênnê keme made acara duo ngen munang tun dê paok umêaknê ngen pêpasuak kulo, ruponê malêm o dau nyên dê têko coa ku sako, jijai acaranê abis isya sapêi sudo. Pas bi sudo keme gi masiak nak di ngênguta bae coa ngêding sapêi jam dêpuluak kêlmên. Memang ayoknê uku madêak ngen tukku utuk palang bae aqiqah sabênnê mêak sudo yo coa tingêt.


Gi ade tiêak tabunganku uku kulo têmukua tanêak, kêrno coa uak kuni umêak keme uyo ade tun lok jêmuoa tanêak umêak, amên lokasinê paok ngen dalên lai makonê uku lok nyên mok tanêak yo. Amên go mungkin kêrno tunnê kulo gidang perlu caci gi jijai gi nam uku têmawêa sêsuoi ngen caci dê ade, amên jêrkai coa gi moi ipê akhirnê uku nam masên tanêak o ngen go agok mudêak. Lokasi tanêaknê padek tapi sayang didik coa brapo libêa gênêpba utuk umêak bae kêrno na kidêu kanênnê bi umêak kutê, tingêa do yo ba dê ati nêbangun. Ade tiak caci didik uku lajauba mênêa pondasi supayo amên ade lêbiak jêrkai igai uku nam langsung mbangun, misalnê ati ade dê bakêa têmungau mungkin sniwoku kilêak.


Uku têningêa kuwatku baliak moi kota luyên kêrno kêrjonê baliak dio sêbênêanê dê mênêa uku sedih, tapi utuk kêbaikannê jijaai keme cigai sepa ok. Dê cet uku tingêt ngen si o kêrno keme bêduai bi an kuwat, pa ok umêak kulo, bi lok si tip bilai keme bi pasêt magiak waktau utuk nam nguta. Uku ngen si o bi cigai ade rêsio keme sêsamo namên, sêsamo têmutup api ade dê ku ang jijai keme bi awêi sêpasuaknê. Memang niên awêi dau tun madêak coa kutê kuwat nam barêak keme bêduai yo, Dê têtiko mênêa uku sedih o amên si jano kêluargonê ade dê ku ang sehat, uku coa nam magêa gêgulut awêi biasonê, paling uku cuma duo bae magêa Tuhan utuk gacang nêlêi kesehatan. Amên galok waktau si gi pa ok keme, uku biasonê sêkueng nak umêaknê jano nak umêak sakit amên ade dê sapêi opname. Dê niênnê uyo keme kadêak bi jarak uak, keme têp mêlêi kabar kadêak cuma têgoa. Jijai amên itê nam sêsamo jêmago perasaan ngen api bae itê nam nginau lêbiak kuni sêpasuak.


Pêrnêak coa sêngajo waktau o têmulung tun lok mlaher, jijai waktau o uku kêrjo min angkot pas nak dalên ade dê sêmtop madêak minoi tulung mês ngênyannê moi umêak sakit. Coa peker panjang igai uku langsung lok trus keme moi umêaknê dêmapêt prêpuannê, ruponê prêpuannê o lok mlaher, sudo mapêak moi stom keme lajau gacang moi umêak sakit dê ade nak kota keme. Ade kêkiro lêmo menit sêati sapêi umêak sakit têtibo prêpuan tun o mêding gis ngen madêak cigai taên, uku madêak têgoa igai sapêi umêak sakitnê, coa an sudoku madêak i o, têtibo anoknê laher trus uku têmnai awêi ipê trus moi umêak sakit jano coa, smatênnê madêak trus bae, coa an keme sapêi. Sudo o uku cigai mot kêrno uku meker be jano mên bae mok caci caterannê, do igai uku kulo namên umêaknê. Pas masuk stom uku kêmliak dau dalêak nak stomku ngen mon amis, uluaku agok ngeding gis trus asai lok mutêak, uku kêlwêa igai trus mêsoa tukang parkir madêak minoi tulung mêrsih lêm stom be uku masên nadêakku. Ruponê si lok si dewek dê maliak stomku moi pnan padêaknê nam mpuk stom o.


Tun nam nadêak phobia amên si midêp sabên dê bêlbiak trus sabên ngen do pnan. Rêrato phobia nam mubêt walau ati si pengobatan dê khusus kêmaên phobia. Barêak phobia ngen bnatang awêi kuyuk adeba Cynophobia brasal kuni baso Yunani Cyno tainê kuyuk ngen phobia tainê sabên. Biasonê tun dê midêp Cynophobia mêding asai sabên ngen kuyuk dê bêlbiak igê. Sabên ngen kuyuk o kêrno trauma kuni titik mungkin bi pêrnêak nêngêt kuyuk, makonê amên si têmau kuyuk walau kuyuk o coa bahayo tapi do o têp mênêa asai sabên dê bêlbiak ade kulo sapêi mbayang kuyuk bae si sabên. Utuk mubêt phobia ngen kuyuk yo nam mênêa kêkêdau cao, nêbaco nak WikiHow.com kekerba riwayat idup ngen kuyuk, mêsoa sêbab gêntai nam timoa, pêcayo amên ade cao utuk mu ang asai sabên o ngen minoi tulung ngen terapis profesional.


Amên ade tun mutêak nak lêm hmanêu makêi stom, lok si stom lai jano stom titik o o asainê itê dê kêmliak bi pasêtba ade asai jijik ngen slen, ipê igai dê mutêak o coa bêdan mutêak spanjang dalên. Amên stom o lai awêi bis mungkin coa brapo itê dêpêak tun mutêak kêrno têmingia stom, tapi amên stomnê titik do o ngeding nyên utuk itê têmot paok ngen si, amên nadêakku utuk tun dê galok mutêak o ayok lalau jano ayok têmingia stom kêkiro têngêak jam si o muk ubêt mabuk, jijai waktau nak dalên si o nam tidua kêrno amên coa tidua si kêmliak luwêa stom o si bi pasêt mabuk trus mutêak.


Memang coa tê têbayang amên kuwat tê ade dê kêno PHK ipê igai amên itê. Barêak kuwatku gennê Suwarno si kerjo nak perusahaan ekport import dê ade kota pnan keme tingêa, kuwatku nak di bi kerjo kêkiro duai belas taun, si kerjo memang kuni bêak sapêi terakhir bi ade jabatan nak di, waktau si moi mdasêi si cerito madêaak amên si bi cigai kerjo nak pnan an o, nadêak nê  ade tun bêlau dê biaso kêmuwat si tip bilai nak ruangannê o dau igê laporan ngen bos, jijai kuwat bêlaunê o gi do sadêi ngen bos makonê tip si laporan ngen bos bi pasêt ba bos masai, padahal dê nêlapornê o ati tau si bênêa. Uku kêmliak kuwatku o memang sedih niên ipê igai si kulo bi an kêrjo nak di, si moi umêak ku kloknê o uku nam majok si kêrjo ngen uku. Kêrno slen ipê igai si gi masiak ade anok dê sêkulah makonê uku majok kêrjo nak pnanku.


Trauma waktau gi titik adeba peristiwa dê nding anok titik dê mênêa asai sabên amên trauma yo nam si mêding ngen nam kulo jijai masalah psikologis pas bi lai. Akibatnê mnurut halodoc.com, kêjijai dê mênêa trauma o nam jêmijai pekeran anok, hal yo nam jijai pengaruh nak lêm pekeran somor idup jano nak awok, mental ngen sosial. Akibat kuni psikologis kuni trauma kuni titik o biasonê coa nam têmaên mêngiak, depresi, emosi dê agok têkên, mêding asai stres, sudo traumao dê cet gêmangau pekeran ngen psikotik dê kulo têgangau. Jijai amên itê ade anok dê gi titik itê pasêt namên amên si ade trauma, itê harus nam gacang min moi psikiater kunyau paling coa nê nam kêmu ang jano mêlnyêp asai trauma o ngen dukungan kêluargo kulo.


Tingêt waktau gi titik mungkin gi kêlas duai SD, waktau o TV gi ati dau nak sadêi keme, jijai waktau zaman o ade do nak sadêi keme dê têmuan TV.Bi lok si tip malêm keme noton nak di, têtiko amêm itê cênok didik sapêi tun bi rami nak di, utuk itê nam lok noton agok payêak ipê igai waktau o gi titik alêak ngen tun-tun lai. Kerno cet noton oba uku snang nyên amên ade acara penyanyi cilik waktau o awêi Adi Bing Slamet, Cihicha Koeswoyo, Dina Mariyana ngen dê luyênnê. Nak antaro têbo o dê jijai idolaku waktau o Adi Bing Slamet ngen Chicha Koeswoyo, peker uku tênge ba nam têmau ngen tun duai yo, kêrno waktau o gi titk ipê igai uak jijai coa mudêak itê lok têmau. Pas uku kêlas num SD keme baliak moi Lampung nak di ba uku nam têmau ngen idolaku duai yo, waktau o ade acara peresmian pabrik semen têbo o jijai bitang tamunê. Kerno umêak keme coa uak kuni Bandara makonê uku nam têmau paok tapi asai snang o coa pêrnêak uku lupo.


Dau cao itê nak mênêa tun dê bi kêciwo ngen itê khususnê dê itê sayang jijai snang. Awêi itê pêrnêak coa têmi uk gen nadêaknê sapêi itê gagal kêrno coa lok nadêak yo nano, jijai utuk mênêa si snang o itê kulo harus namên jano sêbênêanê dê awêi kênloknê. Dê awêi nêdingku uku harus bêrasea awêi kênlok tun tuaiku walau utuk moi sukses o uku pêrnêak coa manêu awêi nadêaknê, jijai uku mêsoa dalên luyên supayo uku bêrasea. Pas uku bêrasea uku kêmten ngen tun tuaiku dê uku sayang o samo ngen madêak amên uku minoi maaf kêrno coa têmi uk nadêaknê. Tapi uku bi nam têmbus kêsalêakku ngen uku têmuan niat uku harus bêrasea.


Api ade dê taên amên nak pnan kêrjo bos pêpiliak tun, dio bi pasêtba coa si baik asainê. Amên nadêakku itê amên jijai bos jano atasan ngen pegawai jano karyawan o harus srai caonê, jibêak itê kêten igê amên itê snang ngen dê do karyawan trus do o bae dê itê mladên. Pêrnêak dê awêi kuwatku mêding nêa barêak o, amên uku coa gi uku mot mênnê bilai o ba uku pasêt minoi bêdan, dau kêrjo pnan luyên asal itê mêak miliak kêrjo. Ade perlakuan barêak o amên uku madêak bos o coa ade jiwo jijai bos jano atasan, utuk jijai atasan jano bos o itê nam mok atêi bawahan jano karyawan tê ngen itê kulo nam mpek ngen magiak kêrjo sêsuoi ngen jano dê knamnê, ipê igai kêrjo o si bi an mêgong itê harus nam têmaên ngen mêlêi penghargaan ngen si o.


Gêntai itê harus nam jêmago kebersihan, pertamo utuk itê nam jêmago kesehatan tê, kêduai itê jêmago mêak tun dê kêmliak ngei jano kotor o tun jijai jijik. Amên nak dasêi perlunê itê nam jêmago kebersihan o tujuannê utuk itê dêkeluargo nam sehat ngen mêak sapêi ade dê sakit mnyakit kêrno kumên dê ade kuni pnan ngêi o. Uku coa nyên as amên kêmliak pnan jano kêkêmuk dê ku ang bersih, khusus nak dasêi keme do o uku paling crewet amên ade dê ngêi. Biasonê amên gidong uku libur jano gidong nak umêak uku awit mrikso pnan dê kêkiro dê coa kten utuk mêrsihnê, amên nak dasêi kulo gidong ade anokku, uku bi pasêt majok utuk nam sêsamo mêrsih dasêi.


Api lok tu un cacêt sinê, tapi amên Allah SWT mêlêi itê barêak yo itê mêstainê têp bêsyukur. Amên nadêakku kunyauba tun bagoa mino itê dêpêtingnê itê coa mino tun, amên têmau dê sadar si coa bakêa mino api bae kêrno itê kutê dê ncipto o Allah SWT, amên itê mino ciptoannê berartai itê mino dê ncipto. Ade mêmêcêm bêtuk Allah SWT têmu un tun nak dênio ade dê calak ade kulo dê kidek, ade dê lêkat ade kulo dê têmêak. Allah SWT ncipto isai dênio yo kutê berpasangan barêak kêbilai ngen kêlmên.Mnurutku jibêakba itê kêmliak kuni bêtuk tunnê ipê igai sapêi itê mino, dêbat si mêding gis atêi ngen kecek tê waktau o kulo itê bakêa dapêt balês kuni dê ncipto.


Kutê tun o coa ade dê coa têmuan duso jano pêrnêak mênêa duso, awêi uku amên masalah duso mujua ba uku gacang sadar ngen gi nêlêi waktau utuk minoi apun magêa Allah SWT, gi dau tun dê ati dapêt hidayah utuk nam mêdan mênêa duso. Waktau uku têsadar amên uku bi dau mênêa duso baik duso nêa dewek jano mênêa duso ngen tun, nak di uku muloi mingêt jano pao dê bi sudo uku mênêa dê coa buliak nak lêm agamo. Klongon têngêak malêm uku mênai tobat ngen trus sêmyang tobat minoi apun magêa Allah SWT, ngen mucêp mokasiak magêa Allah SWT kêrno Si gi mêlêi waktau ngen uku utuk mênêa tamêak baik igai utuk moi mukonê.


Amên itê muk kêkêmuk dê ngêi do o bakêa jijai penyakit, amên têmau kêkêmuk dê bi ngêi padeknê nu ang bae itê coa namên ngêi o gês jano, ipê igai amên kêkêmuk itê têmukua nak pasar ngen memang pnannê o ku ang bersih. Utuk itê dê mungkin memang usaho kêkêmuk jnagoba utuk kebersihannê muloi kuni itê mênêa sapêi itê jêmuwoa. Dau tun dê cigai lok mnukua igai o kêrno pertamo mungkin dê nêa tê ku ang padek mungkin kulo kêrno itê nano ku ang jêmago kebersihannê, dau utungnê amên itê dêmutê kebersihan yo, luyên kuni itê sêmdio kêkêmuk sehat utuk tun itê kulo bi nam jêmago kwalitas kêkêmuk dê itê jêmuwoa.


Têkanjêt asai coa pecayo têmi uk amên si dapêt umêak bêlau hadiah undian kuni WOW Smart Fren. Kêrno satpam honoren dê kêrjo nak Sekolah Menengah Negeri 2 (SMPN 2) Dukuh Turi, Tegal yo memang ati têmuan umêak kan yo, si ngen keluargonê gi masiak tingêak ngen tun tuai nê. Si bi an simiak têmuan umêak dewek, tapi ati nam têmukua umêak kerno si ati nam nabung gajainê gênêp ba utuk kêmuk bae. Makonê baginê asai coa gi tukuak umêak ngen gajainê dê gi titik tapi si slalu bersyukur ngen cet du o. Dêbat yo du o nê kênabul Tuhan, utuk nam dapêt umêak liwêt hadiah utama kuni gebyar WOW Smart Fren.


Amên itê gimasiak mêding sedih, ipê igai sedih kêrno mênyu ang mako gacangba itê nam muang asai o êuak. Coa ade aseanê amên itê bogoa sedih tip bilai coa ade smudonê, dê niênnê itê bakêa musak awok tê dewek, nam bae amên an igê midêp itê bakêa jijai stres. Mnurut Islam itê coa biliak kêlbiak igê sedih, nak lêm Islam ade kêkêdau coa mêlnyêp sedih awêi itê harus yakin amên sedih adeba takdir kuni Allah, harus dau bêduo ngen duo dê bi Rasulullah mêlêi contoh, harus mê uak sebab sedih o, jijai mênurutku utuk mêlnyêp asai sedih o itê harus gacang meker amên itê dewek coa lok muang asai o coa gi bakêa itê nam kêluwêa kuni asai dê itê midêp.


Pêpueng pêi sapêi nak kator kuwatku Diki mêmêngiak cao tau gêntai, uku têmnai ngen kuwat dê luyên nadêaknê kulo coa namên. Bi ade abiak kêkêdau mênit uku têmnai ngen kuwatku Diki ade jano sapêi mêmêngiak pueng yo. Pertamo si coa sêmimêt uku têmnai igai ade jano, uku madêak ngen si mêluak utuk nam  sabar, amên ade jêjano o nadêak mungkin ade dalên kêluwêanê. Si cêmrito amên si kuni lêbêak o asai coa tau kêmasainê o ade dê salêak bae dê ndingnê, jijai uku têmnai jano gidong ade masalah ngen bos jano ade masalah nak umêak, ammên ade cêritoba ngen uku êak sabên mungkin uku nam mêlêi dalên kêluwêanê.


Dau cao utuk dapêt perhatian kuni tun luyên, asai lok dapêt perhatian kuni tun dau o jêmijai si galok mgêmêak jano bully sapêi si mêding amên si lêbiak kuwaêt jano lêbiak kuaso kuni tun luyên. Bullying tainê adeba mgêmêak tun luyên supayo si nam kuaso utuk maatur tun luyên, mgêmêak o si manêu ngen kêkêdau cao ade dê ngên madêak bae ade kulo dê sapêi mêgis awok tun, sapêi ade dê mnapêa jano mngokoa. Korban kuni bully o mêding ade asai sabên ngen milok tun dê snabênnê o, sabên nadêak kidek sapêi têtiko gis atêi, awit mding coa nyaman amên ade nak pulu tun dau, cet kulo mêding asai kênliak tun trus makonê têtiko awit mênyu ang. Tun dê awit kêno bully o kulo sabên mêak coa tun luyên têmimo.


Mon awok o daunê kuni itê dau kêmluwêa eteng, amên itê sadar amên eteng tê galok kêluwêa misalnê kêno panês didik do o bi têmeteng itê mêstai sêmyap minyok um tip itê lêlalau, dio gunonê mêak sapêi waktau itê lalau o um pas kêluwêa eteng mon um o alêak ngen mon eteng dê pêi kêluwêa. Dau nyên tun masalah ngen mon awok yo, ade pao si coa meker tun dê paok nê, mungkin si dewek coa sêmnok mon o, tapi tun-tun dê nak idingnê dê sêmnok, pêrnêak uku iding tun dê awoknê kêmon sapêi sep nyabaiku coa taên ngen mon o, kêrno têpakso ngen coa ade lilik luyên tênaênba walau tênêi nyêbuwêak asai lok mutêaknê. Nak yoba pêtingnê itê jêmago kebersihan awok.


Cet itê kêmliak tun mênêa kêkêmuk têtiko utuk jêmago kebersihan o sêkmudêaknê têtiko kulo dau dalêk nak iding si mênêa kêkêmuk o. Uku paling coa galok amên kêmliak kondisi pnan dê ngêi o nakêi utuk mênêa kêkêmuk, bi pasêtba pnan o dau bakêa jijai pênyakit kuni kumên dê ade nak pnan ngêi o, mnurutku itê wajib jêmago kebersihan mêak sapêi itê jano tun luyên bakêa sakit sudo muk kêkêmuk dê itê mênêa. Amên itê muk kêkêmuk dê ku ang bersih dê pertamonê do o bakêa mênêa itê tênêi gis, sudo o itê bucua. Kumên kuni kêkêmuk dê ku ang bersih o gacang nyên reaksinê nak lêm awok tê ipê igai amên awok tê agok ku ang kuwêt ngen kumên o nam bae itê lajau jijai sakit.


Amên tun dê bi ade mêding kêno bêncano biasonê si agok trauma amên mingêt waktau têjijai o, awêi kuwatku mnurut ceritonê waktau kêno bêncano o si cigai panjang peker, dê pêtingnê dê ade nak otoknê o awêi ipê si nge keluargonê slamat. Utuk harto do o cigai si meker, ipê igai pas sudo bêncano tsunami o waktau si mêsoa tokonê dê bi rato ngên tanêak cigai têmau igai, samo o si kulo kêmliak dau bukêi tun nak ipê-ipê tamêak bae si cigai lok mêsoa, dê pêting utuknê si ngen keluargonê bi slamat kuni bêncano o. Amên anoknê dê lai madêak waktau mlilai kuni tokonê o asai cigai mlat pitok igai, ipê igai tun kutê mlilai moi pnan dê lekat utuk nam milok mêak sapêi nêmin umok lai o. Ngut uyo anoknê dê lai cigai lok amên najok moi laut.


Ngen bi dau bukti tun dê snelek kêrno mênêa kêrjo dê bakêa smelek awoknê dewek, misalnê maling lok si didi jano dau do o gennê têp maling. Ade pao tun maling o kêrno si dêsok ngen kondisinê ade kulo dê maling kêrno memang bi kêrjonê, utuk dê kê duai yo dêmaling o adeba kêrjonê tun yo coa gi bakêa ade asai selek lok si ngen tun luyên i o kulo ngen keluargonê dewek. Tun dê kêrjonê maling o utuk mênêa bêdan kêrjonê do o agok payêak kunyauba si bi kêluwêa masuk sel do o ati tau nam mênêa si bakêa jê o, jijai utuk itê dê mungkin ade kêkuwat jano sêpasuak tê dê kêrjonê barêak yo, mêak jêjêmau utuk majêak moi bubêak mêak sapêi sudo yo si mnyêsal ngen kêrjonê o.


Pasêtba ade asai snang kêrno lulus ujian, kelulsan ujian ngen nilai dê baês do o jijai mipai kutê tun i o kulo uku, utuk dapêt nilai dê baik o perlu proses. Dau tun dê lok dapêt nilai baês tapi pêi lok bêlajêa bi paok ujian. Amên i o cao nê bi pasêt ba harus coa tidua nam kulo sapêi coa tidua amên ujiannê pueng, akibatnê awok  ku ang padek pas sudo ujian. Supayo nam lulus ujian ngen asea dê padek, itê kulo harus dau cêmatet hal-hal dê pêting ngen harus mingêtnê, tainê jibêak malas cêmatet pas gidong bêlajêa. Coa perlu baês igê tulisannê tapi dê pêting catetan nam itê mbaco ngen maham tulinnê ngen baik.


Bêl o ade kulo sêpasuakku si cê êi ngen prepuannê, anoknê nêmin prepuannê ade duai gi têtitik waktau o. Waktau gi bêbêlau saok uku awit moi umêaknê cuma utuk nguta ngên kêkalau si nam mlupo jano dê pêi si mêding. Ade abiak dêpuluak bulên si gi masiak kêten sedih nyên têningêa anok prêpuannê, jijai uku cet madêak ngen si utuk nam mlupo ngen mêsoa gitêinê. Coa tau utêp bogoa meker tip bilai, prêpuannê ati au si meker, uku cubo majok si kêluwêa mto moi umêak kuwat sêlawêi dê uku kulo bi an kenal, ngen harapan kalau si têbukok pekerannê utuk nikêak igai. Kuwat sêlawêiku yo kulo memang mênyu ang anok ade do, si kulo têningêa aduknê matêi. Sudo dêbat uku majok mini ade abiak dêmingau si dê majok uku mini nadêaknê si lok madêak ngen kuwatku o amên si lok serius, tapi si lok manêu kilêak kenal ngen kuwatku o, amên memang judau nadêaknê coa an si lok jêmijai ngênyan.


Nak itê manêu idup kuni taun moi taun bi pasêtba itê ade mênêa kêciwo tun dê itê sayang, barêak uku do igai dê uku mênêa kêciwo tun tuaiku adeba masalah umêak tanggoku. Uku manêu umêak tanggo bi an anok kulo bi têlau, amên itê madêak coa ade masalah lêm itê manêu o coa gi mungkin, tapi ngen uku têjijai nyên. Waktau anok gi têtitik keme cet ade masalah, bi kêdau kila uku lok mubêak kalau nam bubêak coa kulo nam. Memang uku tunnê coa galok crito amên masalah pribadi baik ngen kuwat jano sêpasuak ipê igan ngen tun tuai, amên ngen tun tuai uku coa lok o kêrno mêak sapêi si kulo jijai pekeran. Pas anokku bi lêlai bi ade kêrjo awêinê coa nam mubêak kulo masalah nak umêak tanggo, jijai têpakso uku mok keputusan cê êi, dia dê mênêa tun tuaiku terutamo inokku jijai kêciwo ngen uku, tapi bagiku dê pêtinggê uku lok mubêak kêmasaiku amên Tuhan mêlêi uku omor panjang.


Idola ngen tun o coa si cuma idola ngen artis terkenal bae, tapi nam kulo idola o ngen tokoh sastrawan awêi dê nding murid Madrasah Aliyah Nurudz Dholam, Desa Kedundung Kecamatan Kedundung, Sampang, murid-murid o têmau ngen JPRM Lukman Hakim AG, sastrawan asalnê kuni Sumenep Madura. Kêkêdau asea karya Lukman Hakim AG ade nak perpustakaan titik nak Madrasah Aliyah Nurudz Dholam, makonê murid Aliyah yo snang nyên nam têmau ngen idola têbo o dê ayok yo cuma mbaco karyanê tapi uyo nam kêmliak ngen têmau ngen tunnê langsung ngen Lukman Hakim AG. Nak lêm pertemuan o kulo si nam cemrito pengalamannê jijai penulis.


Amên mênyu ang api bae bi pasêtba mêding sedih, uku pêrnêak mêding kêkiro num jano tujuak taun. Uku ngen têlau anokku ade dê gi sêkulah ngen ade dê bi kuliah, keme manêu idup ngen kesibikan mêmasing, amên kêlmên keme kopoa uku majok nguta ngen têtêlau anokku. Jak inok têbo o lalau kuni dasêi uku sêngajo coa pêrnêak mêsoa nak ipê, memangna anok-anokku têmnai tapi aku madêak jibêak meker igê amên si inau ngen udi bi pasêt si belek. Uku dê ngêding nyên sedih o ngen dê pisêt kêrno si gi titik jijai si coa dau namên jêjano, têtiko kêlmên amên uku kêmliak si coa nam gacang tidua uku pasêt kêmuwat si ngut si tidua, amên dê duai igai kêrno bi lêlai jijai coa si meker igê si nam sibuk ngen bêlajêa jano main gamê. Jijai utuk itê dê gi ade anok sêkulah cet baa itê majok nguta mungkin masalah sêkulah jano masalah dê si manêu.


Itê coa namên têngên itê nam spok kêkuwat jano tun tuai ngen kêdau kê an kulo itê nam sêsamo. Awêi uku dê bi pêrnêak mêding pa ok, tib bilai têmau, bi asai sêpasuak kulo coa ku mbayang amên si gi bakêa lalau uak kuniku. Pertamo uku ngêding nyên sedih kêrno si baliak o, tapi êan uku biaso igai kêrno uku meker baik kulo utuknê kêrno kuwatku o baliak si dapêt kulo pengalaman bêlau igai ipê igai nak kêrjo ini si kênek pakêtnê. Amên ade kuwat tê dê barêak yo cuckup itê dêmuo bae kunyai si nak pnan bêlau nam lêbiak maju igai ngen keluargonê sehat, do igai itê mêak mutus hubangan tê ngen si amên nam tip ade waktau itê sêmpêt mubung têmnai kabar supayo asai inau o nam itê mpas.


Pêrnêak uku lok gêgulut masuk toilet do o salêak masuk moi toilet sêlawêi, waktau o pas gi lalau moi luwêa kota jijai waktau singêak nak umêak makan kêrno uku bi cigai taên lok mênyêak uku lajau moi toilet. Coa ku kêmliak igai dê dipê toilet sêlawêi dê dipê dê sêmanêi. Waktau masuk o nak lêm gi sunyai jijai coa ku peker igê amên d o toilet khusus utuk sêlawêi, pas bi sudo lok kêluwêa uku têkanjêt kêmliak ade mêmêi mênyêak pas nak iding bang toilet dê uku masuk, si kulo têkanjêt kêmliak uku, kêrno si bi têlanjua mênyêak do o si cigai nam mbuye, tapi uku dê mêding asai selek nyên, ade mêmêi luyên dê madêak amên uku salêak masuk samo grunyam madêak amên dêbat igai kênliak kilêak amên lok masuk toilet nadêaknê, kêrno uku bi selek uku gêgacang kêluwêa ngen coa jijai mukmêi nakdi.


Kêkiro tujuak taun dê sudo uku pêrnêak têkanjêt ade dê telpon madêak uku dapêt hadiah keduai kuni ade do supermarket lai nak daerah keme. Uku pertamo asai coa pêcayo kêrno nak uku mêmang ade mpek kupon nak lêm kutak undian o tapi coa dau ade kêkiro lêmo lamêa, maso uku dê dapêt hadiah, nekerku kalaupun uku dapêt mungkin coa si hadiah dê lai. Jijai pas uku gi pnan kêrjo uku dapêt telpon nadêaknê kuni  supermarket o, si madêak amên uku dê dapet nomor undian hadiah ke duai jijai dapêt motor, utuk hadiah ke satunê o stom, si mêluak uku mên moi supermarket o min foto copy tando pengenal. Mênnê pêpueng uku lalau moi supermarket o kêkiro jam sêtêngêak dêlapên, nak di uku têmnai ngen scuritynê nak ipê lok murus mok hadiah undiannê kêrno lêbêak uku dapêt telpon kuni tun supermarket nadêakku, si mês uku sudo uku murus trus foto ngen staf di sudo o motor uku nam min belek.


Ade itê dê galok sêmido bnatang ade dê bnatang têrnok ade kulo dê bnatang kêrno hobi. Utuk itê dê galok sêmido bnatang têrnok ade baiknê itê awit mêrsih pnannê misalnê itê sêmido monok, utuk biyoa ngen upannê do o amên nam tip bilai itê mêrsih, kêrno kuni di oba dau dê bakêa jijai penyakit utuk tê. Awêi têi monok do o amên itê ja ang mêrsih do o bakêa jijai sa ang dalêk, amên dalêk o sapêi masuk umêak tê trus tingêp nak kêkêmuk tê do o bakêa bahayo utuk kesehatan tê. Mnurutku buliak bae itê sêmido mono, bebet jano dê luyênnê tapi itê harus rajin mêrsih pnan ngen mu agn têinê supayo mêak jijai sa ang penyakit.


Memang nyên amên itê gidong mêmuk têtibo kêmuk dê itê muk o bi iai. Uku amên têmua kêkum iai yo utuk sliro muk o langsung nyêp. Dê awitnê nak umêak makan dê itê coa namên jano itê pêi dêbat mukmêi di, uku tun dê galok lêlalau jijai biasonê uku bêdan waktau nyemen nak ipê uku têmau umêak makan. Ade waktau uku singêak nak do umêak makan, uku kêmliak mênu dê si têmawêa nak di uku kêmliak ade lapên cumi, kêrno uku galok ngen snang nyên ngen cumi makonê uku mêsên cumi snatên. Uku mikmêi ngen sliro tamêak igai memang tênêi bi nyemen, jijai waktau uku muk cumi o uku sêmnok agok usuk, sudo o uku mêdêu pelayannê ngen madêak amên cumi yo bi cigai nam muk, sudo o si mok lapên cumi o ngen madêak amên gênitêi ngen lapên luyên awêi ipê, kêrno sliroku bi nyêp uku madêak tak usah, kêrno coa padek akhirnê uku mêsên mêi tênoa bae utuk nukus mêak mpen lapên jêjano cukup mpek tênoa ngen samêa bae nadêakku, uku trus bêdan mukmêi ngen trus masên, nak dalên tênêiku nyêbuwêak asai lok mutêaknê mingêt lapên cumi o nano.


Waktau keme lulus kuni SMA bêl o, nak kêlasku kutênê ade pat puluak duai murid dê milêm ujian tapi dê lulusnê tun têlau puluak dêlapên ade pat dê coa lulus. Kuwatku genne Basri têmasuk dê coa lulus waktau o, keme kêmbiak sang niên nam lulus trus nam langsung ndaftar nak perguruan tinggi. Jijia pas bilai pengumuman kelulusan nak SMA, uku coa yakin amên uku kulo lulus kêrno waktau ujian o ade kêkêdau soal dê coa uku misai kêrno memang coa ku namên isainê, tapi cao ku misai soal memang kuni SD uku pasêt misai ipê dê uku nam dutê, ipê dê uku coa nam jano ati namên isainê uku mlakêak, be amên gi ade waktau baru uku meker jano isai dê nlupatku nano. Mungkin coaku yo cukup efektif kêrno amên itê bogoa meker isai dê itê ati nam bi pasti bakêa mabis waktau.


Bilai o ade murid bêlau nak sêkulah gennê Mariska, si pêi baliak kuni Lampung ngen keluargonê kêrno tiaknê baliak tugas moi Jawai. Keme têlau cubo kuwat akrab ngen Mariska, pas bi kêdau mingau keme najok Mariska gabok moi umêaknê. Ternyato Mariska o snang ngen hal-hal ghaib, pas do waktau si majok keme main munang atau. Kêrno memang keme coa pêcayo ngen atau akhirnê cêmubo main o ngen ternyato coa têjijai jêjano ngen keme sapêi keme belek moi umêak mêmasing. Pas bi lok kêlmên ternyato uku mêding dau hal dê aneh awêi banêkaku dê têtibo nyêp padahal boneka o biaso ade nak pnannê ternyato boneka o baliak moi pnan tidua, ade suaro dê ku ang jêlas awêi ade dê misiknê ngen ade bayangan dê mênêa uku sabên. Kêrno asai sabên o akhirnê uku baliak moi bilik ayukku ngen cêmrito kejadian kêbilai nano. Uku peker mungkin hal dê mnyabên o cuma perasoanku bae muloi kuni uku pecayo amên ade hal ghaib.


Tip tun ade dê têmuan idola artis coa si cuma baês jano calak tapi jijai artis idala o kêrno terkenal ngen prannê nak lêm sinetron nak tv jano artis penyanyi dê têmuan suaro baês. Coa si dêbat yo bae itê têmi uk ade penggemar dê kêmbiak agresifnê ngen artis udolanê. Mnurut psikologi klinis lulusan Universitas Indonesia dê gabung nak lêm Tigagenerasi Anna Duahan, penggemar jijai agresif sêbênêanê kêrno bi snang igê têmau ngen idolanê. Emosi snang o dê bi bêlbiak igê nam mênêa penggemar o lok paok, mêgong, salaman sapêi kulo lok mêgêp idolanê. Dio mênêa penggemar o jijai coa tertib.


Asai sabên ngen coa tênang dê nding kuwat kosku Ani pas pêi têningêa tun tuainê, jak o  mênêa si awit mêding nyabai sep ngen gis nak dado dê si sako cuma gejala gangguan mental kêrno nyêp tun dê si cito. Gejala o cet timoa tênamêak igai ngen coa nam tidua makoê jijai têgangau utuk manêu bêbilainê. Luyên kuni o tip ade hal dê mênêa têkanjêt dê pasêtnê do o mênêa jatungnê awit asai gi mêltup, pas bi sudo konsultasi ngen dokter kutê gejala dê si midêp o adeba asam lambung tapi coa si cuma asam lambung bae, kêmliak kondisi jiwonê dokter smaran utuk konsultasi kulo ngen psikiater utuk mêrikso lêbiak igai. Dio têmamêak kuwatku Ani tamêak coa tênang ngen supayo nam gacang kaên si harus nam rutin utuk bubêt.


Coa didik tun sukses kêrno si sadar ngen duso-duso dê pêrnêak si mênêa maso bêl o, Kêrno si bi sadar o ba makonê dapêt berkah kini Allah SWT, utuk itê dê gimasiak mênêa duso tip mênit, tip bilai yo gacangba utuk nam minoi apun kêrno bi dau mênêa duso o ngen janjai cigai lok mênêa duso igai. Khususnê dê itê gi masiak ade tun tuai, kênêaba tun tuai tê snang, jano dê kêkro si lok itê usahoba utuk nam mêlêi ngen nam made. Coa ja ang itê kêmliak dau tun ajua kêrjonê, ajua usahonê ngen dê luyênnê o kêrno si coa lok namên ngen coa lok paok ngen tun tauinê. Ade kulo awêi itê kvmliak nak brita anok mpek inoknê masuk sel, dio bi têlumo igê durhakonê, si coa meker amên inoknê coa si nak dênio yo janokah si bakêa ade, amên tun tuainê coa smido si kuni titik janokah si nam lai i o bae dio têtiko harus itê meker.


Bilai pertamo uku masuk nak perguruan tinggi ade asai bangga, kêrno dê niênnê coa mudêak itê lok masuk perguruan tinggi yo ipê igai dau niên dê maêp nam masuk pyo. Bilai o uku bi dau dapêt kuwat dê daunê tun kuni luwêa kota, têbo o dau ba têmnai pnan umêak siwo, kêrno uku dau namên jijai uku bakêa mês kêkuwat bêlauku yo. Utuk sementaro têbo o têmalêm nak pnan sêpasuaknê jijai keme janjai amên bilai libur keme tmulung kêkuwat o mêsoa pnan tingêa dê coa si auk kuni kampus. Memang beda niêa asainê itê dapêt kuliah nak pnan yo, asai snang o dê mênêa itê coa selek ngen kêkuwat dê kuliah nak swasta.


Dau tun sabên amên têmi uk operasi, tun dêpêak umêak keme gennê Rahman si o waktau sakit perikso moi umêak sakit ternyato si midêp usus buntu, jijai nadêak dokter si harus operasi. Uku namên nyên ngen si o mêak gi operasi utuk sutik bae si coa binai, jijai waktau si namên si harus operasi, si magêa uku têmnai nak ipê nam bubêt utuk penyakitnê yo amên nam mêak pakêi operasi. Uku madêa amên uku coa namên nak ipê tapi mungkin bae ade dê nam mubêt penyakit yo coa pakêi operasi. Amên mnurutku kuni bogoa mêsoa pnan bubêt dê awêi klok yo padekba operasi bae do o kulo coa si an nadêakku, ipê igai zaman uyo do o kutê bi cigai itê mêding gis kêrno kutênê bi makêi alat moderen. Uku madêak ngen si mêak sabên amên cêrito dê bi pêrnêak operasi o nadêaknê coa si ngêding, tingêa itê sudo o harus namdau istirahat ngun gês operasi o bêbênêa kaên.


Kuni pêgas o dau nyên bakêa jijai pênyakit amên itê têmupuk nak umêak jano nak paok umêak tê. Amên duai bilai bae itê munyau pêgas nak umêak tê coa si nuang, do o bae bi jijai sa ang semut, sa ang dalêk, sa ang nyomok nam kulo do o bakêa jijai sa ang tikus. Kutê kuni bnatang o min penyakit, jijai utuk milok mêak sapêi i o itê mêstai nam jêmago utuk kebersihan ngen nam mênêa rapih umêak ngen cao matur pnan pêgas dê donê. Amên itê dê tingêa nak kota, memang ade petugas dê mu ag pêgas tê, tapi amên si coa nam mok tip bilai, itê mêstai matur cao cêm êi pêgas tê ngen mêak munoi jijai do. Do o tujuannê mêak petugas o coa nam mok pêgas tê kêrno ade halangan mung sapêi kêkêdau bilai dê niênnê utuk tê didik agok coa têgangau ngen mon pêgas.


Utuk anokku dê lai si waktau o gi kelas duai SMA, jijai si sêkulah o gi makêi motor an dê tênukuaku waktau si gi nak SD, uku ade rencano lok mêlêi kejutan utuknê, jijai waktau si bi kênek moi kelas duai SMA pas waktau ulang taunnê uku bi mêsên motor dê kanyo si lok, tapi ayoknê coa ku ade madêak baik ngen si i o kulo ngen asuak-asuaknê. Waktau pas bilai ulang taunnê si sêkulah biasonê si belek kêkiro jam duai kêbilai, kêkiro jam dêpuluak pueng uku mêluak tun mês motor moi umêak uku usaho mêak asuak-asuaknê namên kilêak kulo, pas bi nak umêak motor o uku mpek nak samping  tênutupku ngen bukus stom jijai coa si kten amên itê coa sêngajo mukok. Pas si belek sudo si mukmêi uku mêdêu kutê asuak-asuaknê kulo, uku majok moi samping umêak sapêi di uku madêak dio hadiah utuknu tamêak rajin bêlajêa igai ngen mêak têmingêa sêmyang, si mêgêp uku samo madêak mokasiak ngen nginoi, coa sadar uku kulo bi kêluwêa biyoa matai kêrno snang.


Utuk kêmu ang asai sabên ngen atau do o perlu ade cao mubêt dê khusus supayo coa mrugai tun dê midêp o. Makonê tun dê midêp sabên ngen atau jano Phasmophobia perlu terapi dê têpat ngen psikolog jano psikiater. Mnurut Ikhsan psikolog amên tun dê sabên jano phobia ngen atau nam mubêt ngen terapi Exposure dê maok tun dê midêp ngen pnan dê snabênnê. Nam kulo manêu Cognitive Behavioral Therapy ( CBT ) utuk nam mubêak cao pekernê kuni dê coa nyato ngen dê nyato. Luyên kuni duai terapi o dê midêp Phasmophobia nam kulo manêu Reality Therapy. Terapi yo majok dê midêp Phasmophobia utuk nam belek moi kondisi nyato nak lêm kehidupannê ngen tujuan utuk smadar dê midêp o amên coa ade dê mawas kecuali tun dê ade nak idingnê.


Kuni dê pêrnêak uku mêding trus mêngiak ngen tun dê mimok masalah sukau, uku bi dapêt pengalaman nak di. Jijai itê sêsamo luyên sukau mêak sapêi mênêa api bae mêding asai singung, makonê nak lêm itê bêgaul ngen dau sukau yo itê nam mbiso awêi ipê pêmekeran tun dê itê majok miling o. Dê ndingku uku dau kênal ngen mêmêcêm sukau, kêrno uku coa pêrnêak ipê igai sapêi mino sukaunê makonê keme bi awêi sêpasuak walau keme luyên sukau, amên uku memang uku lok dau namên cao ngen adat sukau luyên kêrno ade dê itê mangêp baik nak sukau tê tapi coa baik utuk sukau luyên. Makonê kulo uku jijai dau dapêt sêpasuk kuni sukau luyên, kêrno uku bêrusaho nam têmotoa cao nê amên gidong kopoa dau sêsamonê.


Emosi o coa si cuma mêngiak ngen sedih, kanyo itê mênilai emosi adeba hal dê coa baik, amên emosi o coa si cuma duai perasaan nano tapi lêbiak moi pola reaksi dê mênêa prêngoi tun dê gênuno nak lêm madêp hal dê nadêp tun o. Emosi nam kulo itê madêak asai dê itê mêding nak lêm awok tê, misalnê emosi snang. Emosi snang pas itê dapêt hadiah awêi waktau uku dapêt hadiah kuni kêrjo baik dê uku manêu sêlamo dê taun, haiah dê uku têmimo coa sêbêrapo tapi ade tai dê lai utuk kêrjo dê uku sêmudo. Brasea kêrjo dê uku sêmudo o dê mênêa uku snang ngen têmamêak sêmangatku utuk lêbiak baik igai nak lêm kêrjo i o kulo ngen utuk nam têmikêt cao kêjoku moi mukonê.


Sabên kêrno gênmêak jano bully utuk perkembangan anok, bakêa mênêa kide utuk anok. Do o bakêa trus si mêding ngut si lai amên coa nam mubêak gêgacang mako korban bully o nam bae si bakêa mênêa kulo ngen tun luyên. Makonê perlu itê gacang nam mubêak pekeran o kuni tun tuai, guau ngen tenago profesional. Mbaco kuni Direktorat SMP Kemendikbur Ristek adeba majêa amên tun tamêak omor bakêa dau kwat ngen coa stok magêa lingkungan o bae, tun tuai ngen guau têmulung makêt bakat anok ngen têmanêm hal positif nak lêm manêu idup, majêa nam semlen awok dewek sapêi nam mênêa kwalitas awok dê kuwêt, najêa cao nam saling hormat, têmêak atêi ngen têmimo amên tip tun o coa srai.


Utuk muloi mbiaso miling jano nyanyi nak muko tun dau itê nam bae amên itê awit cêmubo. Uku pertamo kilai nyanyi nak das panggung do o asai salêak bae, kêrno uku ati nam kontrol awokku dewek ngen dê uku mêding o. Amên uyo kêrno uku cet mlatih ngen cet cêmubo jijai do o bi awêi biaso madêp tun dau. Uku kulo pêrnêak jijai marketing do o kulo mnulung utuk itê nam miling madêp tun dau, jijai sêbênêanê bi lok si srai bae itê miling su ang nge itê miling madêp tun, utuk itê dê ati cubo miling jano nyanyi dak muko tun dê itê coa kênal do o mudêak, mêak sabên salêak do o kucainê do igai mêak mangêp tun dau o kêmliak itê ipê igai tun dau o bakêa sêmalêak jano têmawai itê, kutê o amên itê nam min suasano coa gi bakêa têjijai gennê dêmêm panggung.


Ade mêmêi gennê Sulastri omor pat puluak delapên taun coa nam munyin asai snang ngen asai têkanjêtnê pas dapêt hadiah kuni undian kuni supermarket nak daerahnê. Si coa sako amên kupon dê si misai dê dau o nam mênêa si snang i o kulo keluargonê. Awêi ipê coa tip si blanjo nak supermarket o si pasêt mok waktau utuk misai bio data dê ade nak kupon o sudo o si mpek nak lêm kutak undian. Coa sêsako kupon undian dê gennê kêluwêa dapêt hadiah sakonê cuma dapêt kulkas tapi nyatonê si dapêt hadiah utamo motor. Têkanjêt ngen asai snang si mêding dê nanonê cuma cêcubo bae ruponê do o jêrkai utuknê


Uyo dau itê kêmliak tun galok mok dê iso si hoknê, têtiko itê dê selek puce ulêaknê, misalnê maling nak supermarket do o dau ba mêmêi bi agok tuai. Ngen makêi jilbab masuk supermarket têtiko sapêi tun duai jano têlau, sapêi lêm o si mok jano bae ngen munyin nak lêm jilbabnê, model yo kan bakêa sêmelek tun Islam dê sêlawêi umumnê makêi jilbab, uku amên têmau pas takêp uku ade nak di mungkin uku mpas jilbabnê, kêrno si coa mêgo dê nakêinê o ipê igai si makêi jilbab o cuma utuk têmutup jano dê si mok. Itê têtiko slen kulo kêmliaknê mungkinba si o tun saro jano tun peset, tapi amên kêmliak tunnê do o rêrato tun dê gi masiak kuwêt utuk kêrjo, dê jêngik igai amên bi takêp do o si mêding asai coa salêak. Makonê utuk itê kulo lok têatêi mêak kêmliak kuni luwêanê utuk nam mnilai tun.


Nak lêm agamo mêak itê cêcubo madêak masalah agamo tun luyên kêrno dio bakêa ade akibatnê, itê dewek bae walau lêmau agamo tê didik mêak cêcubo tun mino agamo tê bi pasêtba bribut. Awêi tun iding umêak keme si o agamonê Islam  pêrnêak tênko tun majok bribut, masalahnê didik kêrno si madêak tun dê agamo luyên kuni Islam o coa gi bakêa masuk sêrgo samo bragam sêbênêanê. Tapi dio bi mênêa tun singung ngen mêngiak, mujua waktau o uku kulo gidong ade jijai uku têmnai masalahnê jano, pas uku binamên uku cubo mêruwoi kêduainê, mujuanê kulo kêduainê lok uku dêmamoi. Sudo o pas tun dau o bi belek uku madêak ngen tun iding umêak o jibêak igai pêrnêak madêak awêi o ngen api bae, kekerba awok tê bae, itê kulo ati tau bakêa masuk sêrgo nadêakku, do o gennê smingung tun api bae bakêa mêngiak.


Dê têkadêak mbut kêrjo o amên itê ade bakêa kêrjo sudo o coa tê namên kêrjo dê bakêa itê kêmrêjo o bi kênrêjo tun luyên. Amên dê nêbut o kêrjo nak do kator do o tainê si lok mêus itê, tapi amên dê nêbut o kêrjo dê bakêa ade cacinê biasonê si mêus go, amên têmau barêak dê kêduai mbut kêrjo dê ade bakêa cacinê dio gennê coa si mbut jerkai tê tapi utuk itê mungkin ade sêbab baik kuni itê jano kuni dê bakêa lok mêlêi kêrjo, amên sebabnê kuni itê berartai itênê dê harus mêsoa gen kêsalêak tê, tapi amên kuni pnan dê lok mêlêi kêrjo itê cuma nam mok hikmah nak beleknê.


Utuk nam mlupo awok tê dê pêrnêak mnyelek nak pnan tun dau do o mungkin kutê itê agok payêak amên lok gacang, tapi itê harus nam brusaho utuk mêlnyêp kêmasai tê o, amên itê munyau trus kêmasai o bakêa saronê itê dewek dê mêding, amên uku utuk mêlnyêp kmasai jano asai pêrnêak selek o tênge têmau tun dê ade nak di waktau uku mnyelek biasonê amên kenal uku majok bragam, ngen uku i o uku nam mêlnyê kmasaiku dê pêrnêak mnyelek idingnê. Dêniênnê amên nam mêak meker igê, ngen itê coa meker o itê jijai nam pêpêlan mêlnyêp asai dê ade nak pekeran tê.


Uyo tun tuaiku dê gi ade o inok Alhamdulillah, kuni titik ngut tuai yo uku bi dau mênêa kêciwo tun tuai, uku sayang nyên ngen tun tuaiku uyo uku usaho utuk jêmago nyên perasaannê mêak sapêi uku mênêa si jijai pekeran ngen uku. Dê coa pêrnêak uku mlupo mênêa kêciwo tun tuaiku adeba masalah sêkulah, si walau coa dau caci tapi lok kutê anoknê mêak sapêi putus sêkulah, makonê waktau uku bêdan sêkulah nak STM si mêngiak nyên ngen uku, cuma waktau o uku meker kulo amên uku têmrus sêkulah dê coa klop ngen atêiku mungkin si lêbiak kêciwo igai, jijai Alhamdulillah kutê o nam uku têmbus ngen uku nam têmat SMA trus kuliah walau coa ngut sudo kêrno uku timo kêrjo, walau didik uku nak têmulung asuakku dê gi sêkulah.


Memang ade bangsonê tun dê mudêak mabuk nak lêm stom amên lalau uak, mêak gi uak têtiko têmingia stom têgoa bae si bi mutêak. Waktau uku gi sêkulah bêl o keme lalu moi studi tour nak lêm propinsi bae, jijai nak Lampung o dau dê keme magêa muloi kuni makam pahlawan Lampung, rajo Lampung sapêi pnan dê ade sejarah dê nak Lampung. Waktau o uku gi jijik nyên amên kêmliak mutêak, jijai kuwatku dê têmotnê sêb angku do o mutêak padahal têmotnê o coa si dêpêakku agok uak ba, tapi kêmliak do o asai jijik ngen uku sapêi utuk mêmuk uku bi cigai sliro, smudonê uku baliak pnan têmot gitêi ngen kuwatku dê têmot nak belakang. Pertamo kuwatku o coa lok uku majok tukar pnan têmot tapi kêrno uku agok makso akhirnê têpakso si baliak, uku têmot pnannê ngut sapêi keme belek igai moi sêkulah.


Sedih niên asainê amên itê kêlnyêp tun dê sayang sêlamonê, awêi ipê coa si dê biaso adê nak dasêi tê lalu coa bakêa pêrnêak belek igai. Bi pasêt ba têbayang pasêtba itê cet minau si. Duko ngen kêlnyêp tun dêpaok o memang perlu waktau, tapi ade kêkêdau penelitian têmau lêm kondisi yo nam jêmijai suasano bêlau nak dasêi. Mbaco nak artikel American Psychological Assosiation ( APA ), ade cao mubêt sedih pertamo cêmrito awêi ipê si mêningêa supayo tun nak di namên awêi ipê kejadiannê, kêduai têmimo kêmasai sedih, kêtêlau kêmliak awêi ipê kondisi kêluargo ngen mingêt dê bêbaik kuni tun dê bi mêningêa.


Ade kulo sêpasuakku si têningêa inoknê mêningêa, si kutê bêpat basuak dê pisêtnê sêlawêi. Nak antaro pat basuak o dê an sêdingênnê dê pisêt yoba, kutê kakoknê madêak mêak an igê sêdingên tapi si coa gle. Uku cêmubo madêak pas kulo waktau o uku singêak nak umêaknê, dau ba uku crito ngen si sapêi uku madêak amên nak agamo o coa buliak an igê sêmdingên dê mêningêa, amên itê coa nam têmimo ngen ati nam ikhlas magêa ketentuan Allah dê mêningêa o coa nam tênang nak di, jijai sudoba bogoa sêmdingên, amên memang sayang nyên ngen inok o usahoba tip sudo sêmyang mbo duo utuknê.


Zaman uyo bi abiak masuk taun ketêlau gi masiak lêm pandemi, dau tun dê kêrjo nêdan kêrno pnan kêrjo coa nam masên gajai karyawannê. Awei kuwaatku si kêrjo nak perusahaan kontruksi, si kêno PHK kêrno perusahaan gidong coa dau kêrjo ngen rugai kulo. Lêm maso yo utuk kutê bahan bangunan gonê kênek coa kêkiro, jijai utuk perusahaan kontruksi yo têkêding nyên, utuk lok mok kêrjo kulo harus atêatêi. Kuwatku yo uku majêa si utuk nam mukok usaho dewek jêmuwoa kêkêmuk, uku majêa si ngêsok ngen coa niên tip bilai, utuk jamnê tergantung têngen uku ade waktau, kêrno uku kulo kêrjo jijai si mot têngen waktauku. Ade abiak dêmingau si bi dau nam kêmsok dê intinê bae awêi lapên satên, mênêa tumisan, mênêa samêa dê padek, mênêa rêndang ngen dê luyênnê. Si rencano lok mukok warung tenda utuk jêmuwoa mêi ngen go dê agok mudêak.


Wargo Desa Sukapura Kecamatan Cidun, Cianjur, Jawai Barat, kênanjêt wargonê dê têgen SZ ( 25 taun ) dê mlaher cupik pas mêding tênêi lai slamo dêjam. Si su ang têkanjêt ngen jano dê si mêding, sebab slamo yo si coa mêding asai tênêi lai awêi dê tnulis Kompascom, pertamonê si gidong santai nak umêak têtibo si mêding awêi angin dê masuk kak do onê, sudo o tênêinê ngêlai trus coa an nitik igai. Waktau o si sako amên sakit maghnê mindo, sabên mêak ade jêjano si nêmês sêpasuaknê moi Puskesmas dê paok utuk mrikso. Sapêi nak Puskesmas si têkanjêt amên si gidong tênêi lai ngen têgoa igai bakêa laher. Niên ruponê coa an si mlaher anok sêlawêi bênêknê duai koma sembilan kilogram. Mnurut kepalo Puskesmas masalah yo adeba hal dê wajar, nak lêm dênio medis hal o adeba Cryptic Pragnancy jano tênêi lai samar, nak ipê sêlawêi coa sadar amên si gidong tênêi lai ngen pêi ngêding pas waktau lok mlaher.


Ade cerito ngen uku waktau uku nak sadêi, dio têjijai niên ngen uku waktau o. Jijai uku waktau nak sadêi keme kêrjo nak perkebunan kupi dê ade nak di, uku dapêt tugas kêmawal stom min barang moi gudang, keme kuni perkebunan brakat kêkiro jam sembilan pueng, Kêrno pnan gudang o agok uak jijai agok an kulo muk waktau. Belek kuni gudang keme bi agok kêlmên kêkiro jam dêpuluak sapêi nak kator kêbun, sedangkan uku tingêa nak sektor duai amên kuni kator kêkiro num kilometer. Malêm o uku lok belek moi kem keme, uku mênyu ang min motor mlitas nak biding kêbun kupi dê dêpêaknê o gimasiak imo, jijai kêlmên o kulo agok mê on pas uku belek. Bi ade kêkiro duai jano têlau kilometer pas têpatnê nak muko mêsin gesek dê bi cigai nakêi nak di motorku matêi mêsin, uku tu un lok midup motor kêrno agok kêlêm uku têmulok motor  moi pnan tê ang bêak lapu nak tiang listrik, gidong têmulok o ba uku têkanjet kêmliak nak belek awokku ade dê têmotoa kêten agok putiak lai, pas uku bêdan si nyêp. Pas motor bi idup uku gêgacang belek ngen kmasai coa baik.


Ndingku têtiko ade asai selek gi amên itê dê bi tuai yo dê pakêi nêrayo uang taun kulo, Uku belek pêlbêak coa ku sêsako amên nak dasêi bi sêmyap utuk acara têtitik kuni anok-anokku. Jijai pas sudo mênai uku awêi biaso mot waktau sêmyang maghrib samo ngupi. Coa ku namên têtibo anokku dê sêlawêi mêlêi kado ngen uku nadêaknê hadiah ulang taun, dê pisêt kulo min juadêak ulang taun ngen dasnê bi nidup lilin. Uku dewek coa tingêt amên bilai o pas bilai laherku, ruponê anok-anokku bi sêmyap kuni kêbilainê, kêrno uku lalau kêrjo kuni pueng jijai coa ku namên rencano têbo o.Lêm asai snang o uku gesea nginoi kêmliak cao anok-anoku lok sêmnang uku, uku madêak mokasiak ngen kutê anokku uku kulo mêsên amên sudo yo lok mênêa barêak yo nadêak kilêak, anokku dê sêlawêi madêak amên nadêak kilêak gennê coa si kêjutan nadêaknê.


Têkanjêt ngen asai sabên bakêa tênêm nam api bae mêding, ipê igai ngen tun dê coa nam mêlwên, kêrno pas tun tênêm paru-paru bakêa pênuak ngen biyoa ngen coa sadar bakêa têmaên nyabai, dio adeba cao perlindungan ngen otomatis dê nêa awok, tapi nam kulo payêak mok nyabai trus akhirnê cgai mnyabai. Pas awok cigai mnyabai, awok bêdan têmimo oksigen nak otok makonê tun dê tênêm pisan kêrno oksigen coa masuk, kêrno ku ang oksigen o babok bakêa jijai biru utamonê kten nak bibia, jiai kekea ngen jiai tengan. Ku angnê oksigen yo kulo mênêa jijai kejang waktau yoba organ lêm awok muloi usak awêi, atêi, jatung ngen paru-paru. Tênêm o bêbênêa mnyabên utuk o pêtingnê tip tun ade lêmau dê nam mênêa slamat nak lêm bahayo.


Uku ngut ba uyo amên ade mon amis terutamo mon dalêak do o asai lok mutêak ngen têtiko ulauku muloi gis amên an igê sêmnok. Jijai utuk tê dê coa taên ngen mon amis yo itê mêstai sêmyap jano dê nam milok utuk itê mêak sapêi sêmnok mon amis o. Amên dê uku mênêa, utuk milok mon o uku cet min minyok angin nak lêm pakitku, misalnê ade pnan dê coa nam milok dê adu hubungannê ngen mon amis yo uku nam gacang makêi minyok angin ngen pmek nak stangên jano mpek langsung nak yung. Coa nyên uku nam makso amên sêmnok mon amis o, memang daau tun dê taên sêmon tapi uku coa nam, makonê amên nam uku bi pasêtba milok pnan o, amên namên awitnê coa uku magêa amên nak di o bakêa sêmnok mon amis.


Kuwatku dê do igai dê têgen Rio kulo coa lulus masuk nak universias negrai, si tip bilai diêm bae nak bilik coa pakêi kêluwêa. Slen kulo uku kêmliaknê padahal tun tuainê termasuk tun mampu ipê igai si pat basuak si su ang dê sêmanêi, uku mini têmau ngen inoknê, inoknê cerito amên Rio o coa lok kuliah amên coa nak negrai si minoi uku utuk têmulung madêak ngen kuwatku o. Jijai uku sêrbo salêak lok madêak sêbênêanê, tapi amên uku coa madêak slen ngen tun tuainê i o kulo ngen kuwaatku yo. Uku mbinai masuk moi biliknê trus keme nguta samo ngupi nak bilik, pas ade kesempatan uku madêak ade univesitas dê baês memang coa si negrai tapi lulusan di coa alêak ngen lulusan kuni universitas ngrai, amên ko lok uku mês moi daftarnê nadêakku, Alhamdulillah si lok uku mêding snang kulo kêrno nam mênêa si cigai sedih igai.


Ade do penupang bis kten agok bungung pas belek msadêi, samo min tas ngen kêrdus isai dau barang, si makau têlat têko moi pnan bis brakat kêrno sakonê jam brakat bis bakêa têlat kuni jadwal dê bi ade, tapi bis dê lok têningianê o têpat waktau brakat jam dêlapên. Lêm bingung o si têmot agok lêmas samo madêak ngen petugas dê ade nak di, si makau têkonê agok têlat kêrno harus sêmyap kutê barang dê lok nêmin belek msadêi. Samo trus berusaho mubung sêpasuaknê si kêten sedih kêrno sabên coa jijai belek msadêi nak bilai o, ternyato sedihnê o coa an kêrno ade petugas misin kênek bis dê luyên. Kêten snang nak papêanê kêrno si nam belek msadêi sêsuoi rencananê.


Kuni pengalaman idup dê uku mêding hal dê paling mênêa snang nak lêm idup pas uku nam jijai dalên kêluwêa utuk tuk luyên, kêrno kêrjoku jijai pendamping sosial kêmuat masyarakat dê kêno imbas bencana ngen kondisi masyarakat dê têgangau pekeran ngen kondisi sêrbo ku ang. Waktau uku sapêi ngen rombongan, masyarakat di o bi têmungau keme ngen harapan dapêt bantuan dê têbo o perlu. Kêten snang nyên masyarakat o dapêt kutê perlengkapan dê têbo o lok, kuni perlengkapan tidua, perlengkapan menai, sapêi perlengkapan anok titik. Luyên kuni utuk kebutuhan dopoa umum kulo bi dau dê nêmin utuk kêkêdau bilai moi muko. Kêmliak têbo o snang dio jijai pengalaman dê coa mudêak uku mêlupo. Kêrno nam kêmliak têbo o snang.


Anok titik biasonê galok bujo ngen kêkuwatnê, sudo o coa an si bi gabok igai. Têtiko itê tun tuainê ade asai kano amên kêmliak anok tê nokoa jano têninyau kuwatnê, amên nadêakku amên si coa mbahayo igê itê tun tuai mêak mêmilêm igê sapêi itê sêsamo tun tuai bribut gêgara anok. Amên ade dê silêak mênyilêak itê mubêt do o bae amên nadêakku, tapi ade kulo tun tuai dê mudêak kanok amên anoknê blago ngen kuwatnê, itê kêmliak amên si gi omor lêmo taun mimêak do o coa jêjano be sudo bêlago o si gi bakêa kuwat igai. Maksudku utuk anok dê gi titik barêak yo dê baiknê itê tun tuai mêak kulo jijai bribut, amên bribut biasonê itê tun tuai ati sêbaik anok bi kuwat ngen bi gabok igai.


Coa kutê itê taên ngen mon amis ipê igai mon amis kuni dalêak, amên itê moi umêak sakit umum ipê igai moi ruang tun mlaher jano ruang kecelakaan, nak di o ngêding nyên amên mon amis o cet itê sêmnok. Mnurutku khususnê utuk ruang duai yo harusnê awit marsih ngen karbol jano utuk kêa dê agok um, amên nam tip duai jam dêbat do o nêpel ngen kamar mênainê kulo mêak sapêi ade mon amis. Uku amên kêmliak jano sêmulau tun nak umêak sakit amên si nak ruangan dê ade mon dalêaknê coa nam an uku nak lêm, sudo kêmliak têgoa sudo o uku keluwêa, amên sapêi an uku nak lêm sabênnê mêak uku mutêak.


Tukku dê tuai uyo bi ade anok, waktau titik bêl o si têngen gabok ngen kêkuwatnê bi pasêtba gabok moi têngêak sawêak dê ade coa si uak kuni pnan keme. Nak têngêak sawêak o ade awêi kulam si ngen kêkuwatnê biaso mênai nak di dêdau, do o waktau si gi TK, jijai waktau o si belek ngacap samo nginoi, pas kulo uku gidong ade nak umêak. Uku têmnai gêntai si têmunjuk kêdongnê ruponê nak kêdongnê bertepek litêak, uku mok odot uku mêlcêak, uku têmtik biyoanê moi litêak o, dê do litêaknê lepas. Si kêten trauma niên ngut ba uyo amên belek moi msadêi keme mênai nak danêu dê ade nak sadêi keme uku majok mênai pasêt si mêluak keme dutê masuk moi biyoa, amên kênliaknê bi aman baru si lok mênai kulo.


Papêa Udin bubêak pas kêmliak nak papên pengumuman nak Bank. Nak papên o ade gen ngen nomor KTP ngen alamatnê dê jijai pemenang kêduai dapêt motor. Kêmbiak snangnê coa si sadar si langsung mêgêp prêpuan dê ade nak dêpêaknê ngen asai coa pêcayo trus mêluak prêpuannê utuk mbaco igai isai pengumuman nak papên pengumuman o. Memang hadiah o coa si hadiah utamo tapi mnrutnê bi dapêt dio bae si bi bêsyukur kêrno si cuma têmuan do motor, do o kulo dê nakêinê jêmuwoa sayur keliling, jijai amên hadiah o si nam min belek do o bakêa nakêi anoknê utuk sêkulah. Udin ngen prêpuannê memang nasabah Bank o, kuni awal si mukok usaho dagang sayur keliling si awit nabung sapêi saldo tabungannê trus tamêak. Tabungan o utuk persiapan anoknê dê tuai mlanjut kuliah, coa sêsako kuni cet menabung o ternyato si jijai do dê dapêt jijai pemenang undian o.


Ade itê dê sabên ngen bnatang ade kulo dê coa, amên dê sabên o nam bae ngut tuai amên si trauma do o bakêa sabên trus. Awêi kuwatku Jojo si o sabên nyên ngen angso, waktau gi gi titik bêl o tun iding umêaknê ade miaro angso, kêrno coa knanang têtiko angso o kêluwêa sapêi moi dalên. Jijai waktau o kuwatku pas mlitas dênam umêak têtanggonê o waktau belek sêkulah têtibo angsonê kêluwêa, kuwatku meker mêak sapêi dalên lai mêak tênumua stom jano motor, si misoa angso o moi umêak têtanggonê o kunyau nam masuk igai, ruponê angso o mjalang trus jêmalang kuwatku sapêi mcotok kulo, muloi kuni o kuwatku asal namên ade angso jano kêmliak nak dalên si bakêa milok mêsoa dalên luyên utuk mlitas.


Bêbagiak lêmau pengetahuan, pengalaman ngen kêpacok utuk mêlêi dê terbaik ngen sêsamo manusio ngen lingkungan dioba jijai ibadah dê kênrêjo kêrno Allah. Pengelaman dê snang nak lêm kêkêdau lêmau pas uku ade dê minoi utuk majêa kêpacokku mênêa susu kuni bahan jangung ngen masyarakat petani jagung. Uku majêa ngen mêmêi petani jagung, jagung o coa si cuma nam jêmuwoa i o bae tapi nam kuni itê mok manfaatnê molah jijai susu genne susu jagung. Susu jagung nam têmamêak gizi utuk anok itik, luyên kuni o kulo nam utuk têmamêak masukan amên itê molah trus jênuwoa nak luwêa.Ngen nam magiak lêmau yo mako itê bi dapêt asai snang ngen nam magiak lêmau ngen tun luyên.


Amên masalah dêmêm panggung yo uku dewek pêrnêak mêding waktau pertamo cubo nyanyi nak panggung. Tingêtku waktau o keme ade acara nak umêak sêpasuak kuwatku, waktau o uku gimasiak kelas duai SMA, kêrno kuwatku majok jijai uku moi, waktau o uku memang ati pêrnêak cubo nyanyi nak muko tun rami kêrno kuwatku majok nyanyi jijai nêbinaiku bae mênotoa. Waktau gi ati muloi nyanyi uku toingêt kutê syair lêgau dê bakêa keme min o, tapi pas bi nak das panggung nam cigai tingêt igai, nak di ba uku asai selek nyên ngen tun dê kêmliak keme nyanyi, mujuaba kuwatku nam têmrus lêgau o sapêi sudo, uku ngut tu un panggung o asainê tun bogoa kêmliak uku bae, asai selek o sapêi ngut belek uku mêding ngen asai nadêak tunnê uku.


Uku bi lêmo bêlas masuk num bêlas taun manêu usaho dewek nak bidang kontruksi, utamo usahoku yo kerjo nak bidang kontruksi atêp, keme mêgong ade do merek bahan utuk kontruksi atêp dê bi dau tun namên, utuk nak Indonesia coa si tun coa namên ngen merek yo, kêrno keme dê utamonê jêmagai kwalitas, kwalitan bahan i o kulo ngen kwalitas pasangan jano kontruksi. Kê an uku manêu bi paok num bêlas taun yo perusahaanku bi ade lêmo kilai dapêt penghargaan duai kuni AEKI, do kuni pemriteak duai igai kuni perusahaan dê uku mêgong merek. Snang nyên asainê nam dapêt penghargaan yo kêrno dio kulo bakêa têmamêak nilai perusahaanku nam matai tun luyên.


Anokku dê lai waktau si sêkulah gi nak kelas pat SD bêl o ade kuwatnê dê agok nakêa cet gêmangau si. Tapi anokku coa binai madêak ngen uku sabên mêak uku mêngiak ngen si, kuwatnê dê nak sêkulah o galok minoi caci ngen kêkuwatnê api bae dê nangêpnê coa binai ngen si. Ade do waktau uku dapêt undangan rapat moi sêkulah, sapêi nak umêak sêkulah kêrno rapat ati muloi uku mêsoa anokku ruponê si gidong gabok ngen kêkuwatnê, coa sêngajo uku kêmliak kuwatnê têmapêa anokku uku langsung magêa uku mêgong tangên kuwatnê o uku sêmê êt moi belek umêak sêkulah, nak di uku madêak ngen si mêak igai mlatok anokku amên si ade madêak ko mlatok igai uku coa sabên ko ngen tiaknu najuaku, kingêt mêak dêbat igai, sinê diêm bae ngen janjai madêak ngen uku si cigai bakêa mlatok igai. Uku kulo madêak ngen guaunê utuk tulung kêliak kuwat anokku dê nakêa o.


Utuk bitang film idolaku adeba Rhoma Irama, memang si o penyanyi ngen bitang film kulo, waktau gi titik kêkiro kêlas lêmo SD, amên ade film bêlaunê bi pasêt uku usaho nam têmoton. Pas kêkiro taun 2019 Rhoma Irama show nak Lampung pasnê nak lapangan Saburai, amên itê lok têmoton cigai nam amên lok kuni paok jijai nam itê kêmliak kuni auk o ba. Memang ba nasang tun monitor lai nam itê kêmliak tapi coa si srai ngen itê kêmliak langsung si nyanyi nak das panggung, jijai si têmalêm nak Hotel Horison nak dalên R.A.Kartini Lampung, uku kulo mêsên bibik nak di utuk nam têmau ngen idolaku yo, walau agok la ang dê pêtingnê uku nam têmau. Jijai sêati si brakat show uku bi nam têmau kilêak ngen si dapêt kulo foto bêduai utuk kênangan. Snang nyên asai atêi yo nam têmau walau têgoa.


Dio cerito sêlawêi yo cenrito dê têgen Ayu nak lêm flog Youtube @pesonahati dê ade dêtaun dê sudo. Sêlawêi yo cêmrito kisah perjuangannê waktau tênêi lai tapi ati nikêak. Pengalaman idup waktau kêmasai bêrade nak paling bêak pas metenê coa lok tanggung jawab, kêduai tun tuainê mêuak si tênamêak igai si cênuet kuni kartu keluargo sapêi si kulo nyêp kêrjo. Pas wajkatu o si coa dêmugo amên si tênêi lai, sabên ngen têkanjêt asainê kêrno si ati nikêak bi têbagan ngen si awêi ipê tanggapan kêluargonê ngen si. Atêi ngen pekerannê cigai tau, sudo o si madêak ngen metenê amên si tênêi lai tapi metenê o coa lok tanggung jawab trus mêluak gêmugua. Tapi si coa lok ngen akhirnê si mok keputusan utuk jêmago calon anoknê o. Nak lêm kondisi yo si têp manêu sapêi akhirnê si dau tun baik dê têmulung. Kuni cêrito yo utuk sêlawêi dê gidong nak pasisi yo têpba optimis kêrno gi ade Tuhan dê nam têmulung


Asai dê uku mêding pas uku tênimo nak perguruan tinggi negeri adeba asai kêmbiak snang nyên, kêrno nam skulah nak perguruan tinggi negeri nak universitas dê baês, dio kulo memang mipaiku. Utuk anok SMA dê skulah nak skulah swasta dio adeba asêa dê luwêa biaso ngen nam jijai bukti utuk ku pribadi amên uku nam dapêt pendidikan dê uku lok ngen usaho dê coa pêrnêak putus ngen duo kuni tun dê smayang uku. Dau hal bêlau dê uku mêding nak lêm manêu jijai mahasiswa bêlau. Uku coa sabar asainê utuk têmau ngen tun dê lêluyên trus kênal ngen têbo o dê bakêa misai bêbilaiku ngên kêkêwat bêlau.


Gêntai itê waktau bubêt do o ade dê harus makêi sutik, mnurut ahli kesehatan mubêt dê makêi sutik o kerno utuk nam gacang sapêi moi pnan dê nidêp o jano pna utuk nam têmaên dê jano têmulok penyakit o bakêa masuk moi awok. Cairan lêm sutik o do o kulo harus sêsuoi ngen kondisi penyakit o, utuk manêu ubêt sutik dê masuk lêm awok tê o do o pengaruh kulo ngen pnan jano kêlêm sutiknê. Awêi sutik intravena, sutik yo cao masuk cairan moi lêm dalêak coa yo adeba coa dê gacang utuk nam dapêt manfaat kuni ubêt o. Ade igai gennê sutik intramuskular amên dê dio adeba utuk nam mpek ubêt moi lêm blat supayo nam gacang capua ngen dalêak, dê daunê cao yo utuk mpek vaksin dê coa aktif awêi vaksin influenza.


Waktau uku smamung SIM motor nak di pêpueng bi dau tun ade dê lok mênêa bêlau ade kulo srai ngên uku lok mnyamung kulo. Jijai keme kutê makêi tes muloi kuni teori sapêi praktek coa ade kêcuali, uku têmnai ngen pêtugas di uku madêak jano coa ade biso tun dê lok mênêa bêlau ngen dê nyamung, si madeak srai bae kutê harus tes. Amên mnurutku mêstainê ade bisonê soalnê amên dê lok mnyamung kan si bi pêrnêak têmuan SIM, amên mênêa bêlau o dê harus tes. Jijai uku milêm tes muloi kuni teori, tun kêkiro dêpuluak pertamo dê lulus tun pat têmasuk uku, sudo o langsung moi tes praktek, coa an antri giliaku muloi, waktau tes praktek petuganê nak lêm stom kulo tapi si coa madêak dêdipê dutê dê uku harus manêu, si coa lajau jêmawab trus uku manêi stom moi dê mdaki trus bêdan nak têngêak sudo o panêu igai. Baru si madêak api mêritêak moi dê mdaki dutê, nak di uku agok emosi uku madêak nano uku têmnai gêntai coa jêmawab, mêak udi mêsoa kêsalêak bae, coa kutê tun dê nak pyo namên cao nak yo nadêakku. Sudo o si baru madêak tahap ipê dê harus nanêu dutê tapi uku bi têlanjua mêngiak.


Dau tun dê sabên ngen atau do o hal wajar. Sabên dê nêding o biasonê amên pêi sudo têmoton film horor jano têmi uk cêrito atau kuni tun luyên, mlitas umêak kosong jano kubua kêlmên bilai. Asai sabên ngen suasano kêlêm awêi nak lêm film mênêa pekeran awit têbayang meker adenê cêrito o awêi têjijai ngen awok tê. Asai sabên o têtiko coa itê nam mêlnyêp sapêi gêmangau kêrjo bêbilai, cet kulo sabên utuk tidua su ang. Hal o nam jijai gêmangau pekeran, walau têmi uk tun madêak atau ngen hal-hal dê ade hubungannê moi ghaib jano ade dê matêi do o mênêa asai bêbênêa sabên.


Amên kêmliak kuwat dê kêno PHK o ipê igai dê ati dapêt kêrjo jano usaho memang sedih, kuwatku amên coa salêak ade kêkiro num bulên lêbiak sudo PHK o si ati kêrjo. Amên uku ade waktau sêngajouku singêak nak umêaknê ngen min rubo kêkucêp utuk anoknê, si kulo gi ade anok dê gi têtitik dioba dê mênêa uku mêding sedih kêmliaknê. Mako lok moi  mini uku sêmpêt kilêak mêsoa gen rubo, coa ku têkêliak amên anok-anoknê coa nam blanjo. Uku nak di biasonê nguta sapêi agok an, têtiko kulo uku sêngajo mukmêi spok nak umêak kuwatku o. Ayok belek kulo uku coa lupo mêlêi didik caci utuk bêlanjo anoknê ngen sinê kulo uku mêlêi caci, walau coa sêbêrapo kêlainê tapi uku memang bi niat lok bêbagiak jêrkai ngen kuwatku yo.


Jijai mahasiswa dioba cito-citoku utuk manêu pêndidikan dê lêkat igai. Kêrno mnurutku pendidikan dê lêkat dio hal dê pêting utuk maso moi mukonê. Utuk sapêi moi ccito-cito yo uku bêrusaho niên, usaho dê uku manêu utuk nam masuk perguruan tinggi negeri yo uku muloi kuni tikêt SD, memang waktau o uku coa meker awêi ipê SMP, SMA jano kuliah, tapi kênamênku uku bêlajêa muloi kuni SD sapêi SMA adeba dasar yg nam cêmapêi mipaiku o. Ade hal dê pêting adeba sênnang ba pelajaran dê bakêa itê têmau nak ujian nasional jano pelajaran utuk tes nak perguruan tinggi negeri, tapi kulo jibêak mangêp cetes pelajaaran dê luyên kulo.


Tun dê awit mgêmêak jano bully o jibêak mangêp cetes, lok si bully masalah kêrjo, cacêt ngen masalah keluargo. Bully jijai biaso utuk pao tun tapi coa utuk tun luyên, hal yo nam mênêa tun jijai trauma. Kejadian bêl o pêrnêak gênmêak do o nam mênêa stres utuk pao tun, coa ja ang kulo stres yo nam jijai depresi, têmês ngen dê luyênnê, têtiko amên asai sabên o bi bêlbiak igê nam bae mênêa tun matêi bladêu. Jijai itê harus mêdan kutê gennê mgêmêak jano bullying yo, nêlêi pelajaran amên nam tun dê galok mgêmêak o nadau moi plisi supayo cigai ade igai tun dê saro kêrno bully yo. Mnurut artikel sehatq.com asai trauma ngen sabên sudo gênmêak jano bully o bakêa timoa halusinasi sapêi nam mênêa ulau gis, asai ulau gis o kêrno kêkêdai sebab adeba emosi dê coa stabil, trauma bully dê mliwêt batas, coa ade dukungan kuni keluargo ngen coa ade kuwat dê paok.


Hal pertamo pas dapêt pengumuman amên uku lulus nak perguruan tinggi negeri do o adeba asai snang dê ndingku coa ade kak beleknê, ngen utuk bersyukur nyên kêrno proses pertamo dê uku manêu utuk jijai sarjana bakêa uku dapêt. Utuk jijai sarjana o coa mudêak, itê harus manêu pendidikan dê mnikêt. Kuni tikêt dasar, tikêt pertamo ngen tikêt das, trus utuk proses masuk moi perguruan tinggi negeri kulo coa mudêak. Ade kêkêdau hal dê nam itê manêu utuk nam tênimo nak perguruan tinggi negeri adeba têmat kuni SMA itê harus rajin bêlajêa ngen sêmyap utuk Ujian Tertulis Berbasis Komputer (UTBK)ngen milêm Try Out, kêrno nam lêm Try Out dau materi dê itê mlajêa supayo itê nam namên tipe-tipe soal ujian UTBK ngen kêrêjonê.


Dêbat igai amên itê lok mênêa SIM jano mungkin sêpasuak tê dê lok mênêa SIM dê padeknê itê mêsoa namên kilêak cao - cao kuni pertamonê, mêk sapêi itê salêak trus mêngiak ngên petugas kêrno kêsalêak tê. Barêak uku pêrnêak mêngiak kêrno waktau o uku meker mênêa bêlau ngen itê mnyamung o ade biso cao tesnê. Lebiak baik itê lok dau tênai kilêak ngen dê namên, mêak sapêi itê salêk sako ipê igai sapêi mênêa itê emosi kêrno kêbodong tê. Dê niênnê itê harus têmotoa jano dê nêluak petugas nak di, mungkin luyên pnan luyên kulo caonê, tapi itê mêak sapêi coa sabar kulo kêrno nak di o tun dau dê srai ngen itê dê waktaunê agok ku ang, kêmasai lok gacang sudo tapi itê coa meker amên nak di kulo ade aturannê.


Bêl o nak iding pnan keme tingêa do o sêati pêmritêak mênêa pnan kêmopoa pêgas, mon pêgas nak ipê-ipê kêrno pnan keme o bi dau umêak makonê utuk pnan mu ang pêgas yo kêkêlok tun bae. Amên khususnê nak umêak keme do o uku mêrsih tip pêlbêak kêrno uku kêmbiak coa galok amên ade mon kuni pêgas didik, amên sêmnok didik mon pêgas ipê igai ade dê bi usuknê do o kêmbiak jijik ngen asai lok mutêaknê. Do igai kuni pêgas o dau kulo bakêa jijai pênyakit utuk tê dê paok di, makonê utuk kebersihan o perlu itê jêmago mêak sapêi itê sakit kêrno o. Bi dau tun sakit kêrno pênyakit kuni pêgas yo, kêrno amên dau pêgas dê tênupuk ngen ja ang nuang do o jijai pnan bêsa ang bnatang-bnatang dê dau min penyakit.


Ninikku kak pêak tiak do o bêl o amên mnurut cêrito tun-tun tuai sadêi tun bêrade, memang kten kuni umêaknê o umêak lai pangung ngen gaya Blando. Nak umêak o kulo dau ukiran kuni bêsai ade kulo dê kini kningên, nak umêak das do o kêanê makêi lepek kuni bês dê baês kêrno ngut têrahir uku mini kutênê o gi baês. Sêati tiakku mêningêa si ade min mija butau kuni pnan nikikku o, jijai mija o uku coa namên ruponê nêpek nak gudang belek umêak, bêtuk mija o bulêt kekea minanê kunikuyêu jatai tuai ati adê dê usaknê ngut ba uyo. Pas gidong ade dê uku lok mêsoa alat utuk krita uku kêmliak ade mija kênliakku agok antik jijai uku kêmluwêa trus uku mêrsih. Uku ade cerito mija o ngen kuwatku, coa an si ade majok kuwatnê moi mdasêi kêmliak mija butau o, jijai waktau o kêkiro dêpuluak taun dê sudo mija o si têmawêa lêmo puluak juta tapi ati uku mêlêi, uku meker kulo dê jêlasnê sudo yo ade tun dê lok lêbiak la ang igai, niên ruponê kêkiro dêtaun sudo o ade tun duai mdasêi madêak lok minoi mija o si mêlêi go tujuak puluak lêmo juta, uku snang nyên uku madêak ngen inokku jênuwoa jano coa si madêak jênuwoa ba.


Mêak sapêi itê ade masalah nak lêm antri yo, itê kulo mêstai lok têmotoa aturan nak pnan itê antri o, amên itê meker kutê dê ade nak di jano dê antri nak o lok gacang coa si itê bae. Jijai amên lok gacang têkoba pêpueng amên nam sêati pnan o mukok bang. Waktau bang tukok itê nam dutê mok nomor trus mot nak ipê dê bi sênyap petugas di, jibêak itê têmungêa walau têgoa, be amên nomor tê ndêu itê coa si pasêtba nomor tê nêlupat moi nomor luyên be amên itê masuk igai itê kulo coa nam kêkêlok tê puce bi têliwêt, itê minoi pêtugas nam matur igai ngen nomor antri tê o


Dio adeba pengalaman idupku dê uku manêu, uku kulo bi ade mêding idup su ang kêkiro kêkêdau taun, memang coa si padek asainê, kêrno uku adê anok jijai coaku midêp igê. Dê ngêding sedih nyênnê amên itê gidong coa sehat, amên anok utuk sêbatas mukmêi jano muk ubêt si nam mlayan itê, tapi utuk nak kamar mênai anok mungkin ogok selek, dio ba dê mênêa uku kêmbiak sedihnê. Uyo anokku bi lêlai do igai anokku duai bi kêrjo ngen si bi nam mênuak kloknê sêsu ang, jijai uku mêsoa gitêi inoknê utuk uku ngen si nam saling misai jano bae nak lêm manêu idup.


Tiakku mêningea nak taun duai ribau lêmo dê niênnê uku ati nam sêmnang si, waktau o uku gimasiak saro uku kulo ati nam sêmnang tuntuaiku ca o materi. Pat bêlas taun sudo o uku bi nam têmukua jano bae dê uku lok, uku cuma sêmnang awokku dewek coa meker jano dê bakêa dau manfaatnê, tapi waktau o dê mênêa uku menyesal ngut uyo uku coa têpeker utuk mêluak inokku lalau moi Mêkêak. Uyo uku têp bêkinoi magêa Tuhan amên uku nêlêi kesempatan igai uku bakêa mêluak inokku brakat mo mêkêak, do igai uku bakêa têmukua jano kêmluwêa caci dê bakêa dau manfaatnê.


Zaman uyo dau kendaraan dê makêi sistem hidrolik jano hidraulik, lok si sistem rem i o kulo dê luyênnê do o bi makêi hidrolik. Itê dê biaso makêi kendaraan harus namên ngen kendaraan tê o makêi jano supayo itê kulo namên awêi ipê perawatannê. Dau uyo kêndaraan cêlako kêrno ku ang têatêi ngen ku ang awit mrikso sistem dê ade nak kendaraan, dê utamo o utuk sistem rem, mêak itê sêsio ngen rem yo, dio dê bakêa dau mênêa sebab jijai bahayo nak dalên. Zaman yo utuk kendaraan o bi dau niên, itê kêmliak amên tip pueng nak dalên-dalên cigai têkitung igai kêmbiak dau nê kendaraan, nak yo ba itê dê biaso tip bilai makêi kendaraan yo harus lok têatêi, mêak paok igê ngen kendaraan nak muko tê coa tê namên amên si ngêrem têtibo itê coa siap nak yoba perlunê rem o baik.


Amên dê gi sêkulah misalnê ade têjijai sapêi tênawai kêkuwat dêkelas ipê igai nak muko kelas, baiknê mêak meker igê ipê igai sapêi masuk lêm atêi. Amên têpuak têjijai pas kêkuwat tawai itê amên nam milêm tawai kulo nangêp bae itê dê sêngajo mênêa barêak o supayo kêkuwat tawai. Amên itê dewek coa asai tênawai kêkuwat kulo coa gi bakêa an tawainê, si têtiko itê galok coa sadar, misalnê lok gêgacang masuk kelas sudo o itê us nak lêm kelas do o kêkuwat dê kêmliak itê bakêa tawai, tapi amên itê gacang je ngên madêak do o têgyo itê sêngajo, mako kêkuwat kulo coa sako amên itê us nyên.


Maso SMA adeba maso dê snang nak ipê itê ngen kêkuwat mok lêmau waktau o. Dêpuluak taun dê bi sudo mêmasing têmuan ngen manêu idupnê dêdewek. Kenangan o tingêt waktau nak mall pêlbêak yo nano têmau ngen kuwat waktau SMA. Têmau o dê pertamo sudo dêpuluak taun pas têmat SMA si nikêak ngen sêmanêi dê bo kêrjo, walau papêanê coa si calak igê tapi kêmliak tulus nak atêinê ngen si kulo bi kêrjo mênêa kuwatku o têmimo lamarannê. Wakatau SMA kuwatku o dau tun kênal ngen kracok dê nakêinê mini, tunnê galok bragam ngen paok moi kêkuwat lok si sêmanêi jano sêlawêi, tapi pas têmau pêlêak yo nano uku agok têkanjêt kêmliak si kêrno kuni cao ngen kracoknê bi dau bubêak. Si lêbiak agok diêm ngen lêbiak tutup nak pakêinê. Pas keme nguta cêmrito kehidupan mêmasing, ternyato smatennê dê mênêa bubêak kutê pas si bi jijai ngênyannê.


Amên itê coa lok selek kêrno awok tê kêmon, harusnê itê ayok lalau ipê igai lok têmau tun dau itê mêstai lok bersih awok tê ngen makêi minyok um. Dau têtiko tun coa meker barêak yo, mungkin kêrno coa biaso makêi minyok um jano memang tunnê dê gumok. Mnurutku utuk nam jêmago awok mêak sapêi itê selek kêrno nino tun itê harus melek moi awok tê kilêak, awêi ipê amên itê sêmnok mon ku ang baik kuni awok tun luyên nak iding tê, barêak oba asainê ngen tun amên awok tê dê kêmon. Memang ba mungkin utuk têmukua minyok um o kêmluwêa caci lok si gonê mudêak jano la ang, tapi amên itê nam jêmago awok mêak sapêi kêmon ngen mênai bêbêrsih bae do o bi cukup utuk nam jêmago awok mêak sapêi kêmon..


Malang nyên ngen pemudik dê asalnêkuni Lampung dê têgen Solah yo, si dê lok mudik moi Banyumas harus têningêa bis dê si lok kêmnek kêrno si lalau pas bis ade bêdan kêrno usak mêsinnê nak dalên Tol Cipali. Kuni kejadian o si coa sêmalêak api-api, kêrno kêsalêaknê sapêi si têningêa bis. Pas si namên bis dê tênupangnê o cigai nak di, si têkanjêt ngen agok bungung nak biding dalên Tol Cipali, si belek msadêi jani mudik o su ang, kêrno si barêak o jijai barangnê têkêmin bis. Alasannê têningêa bis kêrno coa ade koordinasi antaro supir ngen kondektur amên si lalau, sakonê mênêa bis o agok an sudo o si bêrusaho utuk sêmsung bis o ngen minoi tulung ngen petugas Tol sapêi si nam belek moi bis dê bi têmingêa si o.


Pas waktau uku gi titik tun tuaiku têmukua uku krita utuk hadiah ulang taunku. Asai snang bi tênukua krita do o dê mênêa uku nam gacang pacok min krita, tip bilai belek kuni sêkulah uku bêlajêa. Krita o krita ruda duai kêrno waktau o ati ade dê makêi ruda titik nak kidêu kanênnê, makonê uku cet nyên us kêrno ati nam tmimang awok min krita. Walau bi cet us tapi coa uku jê o utuk bêlajêa min, kêrno coa jêo o ba akhirnê kêkira têlau mingau uku nam min krita walau ati lacêa nyên min. Tapi uku snang dau tun dê madêak ngen cet min krita nam tamêak mêlacea min krita.


Itê mêak mangêp cetes utuk masalah bnatang titik dê ade nak umêak tê, kuni bnatang titik oba dê bakêa dau mênêa jijai sakit. Gêntai umêak tê mêstai bersih..? do o supayo umêak tê uak kuni bnatang titik dê bakêa bêsa ang nak umêak tê, mêak madêak dê luyên misalnê cao itê mpek barang-barang nak umêak amên do o ja ang kulo itê mêrsih kliakba coa an awêi semut bakêa mênêa sa ang nak pnan o, ati igai nyomok ngen bnatang titik dê luyênnê. Mnurutku amên umêak tê bersih do o dê barêak bnatang titik o coa gi bakêa dau nak umêak tê. Uku dê paling coa nyaman amên nak umêak dau semut, nyomok ipê igai lepes, kêkêdau kuni bnatang titik o dê apling coa ku as ngen amên kêmliak kêmbiak jijiknê adeba lepes ngen semut.


Pengalamanku do o uku magiak ngen kêkuwatku awêi ipê uku nam mêlnyêp asai galok panik bêl o dê cet ade ngen uku. Dau kêkuwatku dê midêp asai panik yo ade kulo dê bi krugai dau baru si sadar ngen tindakan dê si mok cao gêgulut, utuk itê dê mungkin ati pêrnêak mêding asai panik dê bêlbiak, baiknê itê nam jêmago ngen nam kontrol pekeran tê mêak sapêi gacang panik trus mok keputusan dê harusnê itê coa manêu. Têtiko ade kuwat dê bi têlanjua mok keputusan yo kêrno panik yo nano, do o utuk moi mukonê si harus nam kontrol pekerannê ngen nam milok utuk mok keputusan d têtibo.


Têtiko nak lêm hubungan sosial itê ade ku angnê ngen kêlbiak mêmasing, coa si ade tun dê sêpurno, i o kulo ngen itê têtiko ade bae tun dê mêraso lêbiak kuni dê luyên makonê kêmasai o nam mênêa si jijai omong nge tun luyên nangêpnê coa dêklas ngen si, pas kêmasai o timoa biasonê bakêa mê uak tun dê tulus ngen si, dê pasêtnê mênêa tun o kêciwo. Kêciwo tainê mnurut psikologi adeba waktau tun o mêding asai coa baik, coa padek ngen asai mêngiak kêrno jano dê kênlok coa sêsuoi ngen nyatonê. Jijai jano dê bi nêlêi kuni perhatian ngen sayang nyatonê coa têmangêp baik makonê jijai kêciwo.


Cet ba têjijai tun dê lajau selek amên bajau dê nakêinê o ade srai ngen tun dê coa si kênal dê ade nak idingnê. Do o pêrnêak têjijai ngen sêpasuakku dewek, waktau o keme ade acara nak luwêa kota, keme brakat rêrami mini ade têlau buwêak stom dê brakat, waktau nak pêi sapêi di keme ati kêmliak amên ade dê sle ngen bajau sêpasuakku o, ade kêkiro dêjam nak di uku pertamo sadar amên bajau sêpasuakku o adedê srai ngen tun di. Kêrno sêpasuakku o kulo coa sadar jijai uku misik ngen si madêak ade dê srai bajaunê. Si kêmliak do o smudonê si awêi selek trus uku madêak biaso bae mêak meker igê, tapi sinê bêbênêa mêding selek smudonê si lalau moi stom trus coa tu un ngut keme kutê siap belek.


An nyên uku tingêt ngen crito waktau keme gi bujang bêl o, waktau o kuwatku gennê Husni si majok uku moi umêak pêdiaknê, kêrno si coa binai lalau su ang mako si majok uku gen kêmuat si. Jijai keme nak umêak pêdiaknê o nak ruang tamu do o bêtêlau uku kuwatku ngen pêdiaknê, sêbênêanê uku lok mot nak luwêa bae kunyau si bêduai nam bêbas utuk nguta, tapi kuwatku têmaên i o kulo pêdiaknê têmaên uku mêak kêluwêa. Keme nak di nêa pêdiaknê kupi ngen ade juadêak dê nêpek nak duai pingan titik mêmasing nak adêp keme, pêdiaknê o bi mêluak keme muk jadêak o tapi kêrno asai selek keme mutêk bae, coa an uku ade akêa uku minoi biyoa putiak, pêdiak kuwatku o masuk uku gêgulut muk jadêak dê ade nak adêpku, uku mabis kutê dê nak pingan sudo o pingannê uku gêmitêi ngen dê nadêp kuwatku, kêmliak barêak o kuwatku lok têmukar pingan o igai pas si makêt pingan dê gi ade isaai juadêak o pêdiaknê kêluwêa trus kêmliak kuwatku makêt pingan dê gi ade isai o, kuwatku selek nyên tapi uku aawêi coa namên bae, coa an keme belek spanjang dalên kuwatku grunyam ngen uku madêak mnyelek bae ngen madêak cigai lok majok uku igai amên lêlalu.


Ada kabar baik kuni Pendidikan, dê dio kuni Rayna Amara Devini têmamêak kêkêdau anok Indonesia dê cêmatet prestasi nak ajang Internasional, si dapêt medali pirok nak Singapore Math Competition taun 2022. Siswi dê gi masiak nak kêlas num SD yo milên nak ajang dê dau peserta kuni luwêa nêgrai. Informasi kuni Hypeabis.id kuni sêkulah si snang ngen pelajaran matematika memang si snang pelajaran yo kuni titik, si kulo snang ngen ako-ako rumus matematika. Kêrno kêpitarnê o tun tuainê cubo ndaftar moi kompetisi matematika Internasional, walau cuma dapêt medali pirok si têp nam min gen baês tun tuai, kêkuat ngen negara Indonesia.


Jijik nyên uku sudo têgong gês têkek tun coa uku namên waktau têmot nak kêrsai taman, waktau o uku gidong istirahat kêmaên payêak nak taman iding pnanku kêrjo. Kenliakku ade kêrsai nak taman o trus uku mini kêrno pnan kêrsai o kulo nak bêak pun kiyêu, pekerku padekba istirahat nak di ipê pnannê agok sêngok nam samo têtidua kulo. Pas uku têmot tangênku mêgong biding kêrsai o, uku agok curiga ngen ade cêak dê uku têgong nak biding kêrsai pas uku sêmnok ruponê gs têkek tun, gesea kêmbiak jijiknê uku sapêi asai lok mutêaknê, smudonê uku coa jijai lok istirahat di trus uku mêsoa pna nak ipê biyoa utuk mpu tangênku dê kêno têkek tun o.


Awêi ipê asainê têmau barang dê bi nyêp pêpuluak taun ? jibêak igai dê bi dêpuluak taun, barang dê têmau kêkêdau bilai bae bi mujua nyên. Awêi crito têmua dupên dê bi pêpuluak taun nyêp nak biyoa lai dê nyêp duai puluak taun dê sudo, do o nding nelayan nak Austria dê jêmaing dupetnê dewek dê bi an nyêp. Nêbaco nak Boredpanda, dupet o kêno jaing pas jaing kannê tênarik, memang betuk dupêt o bi cigai awêi bêl o igai kêrno bi an tênêm biyoa ngen luluk, bahan dupet o coa ajua, tapi bêtuknê gi namên amên do o dupet dê jêma ing o.


Utuk itê dê coa pêrnêak miling jano nyanyi nak muko umum do o utuk pertamo bi pasêtba kêno gennê dêmêm panggung, coa kutê tun nam miling jano nyanyi dau tun dê kêmliak, ade dê si o habi nyanyi tapi utuk su ang, amên pulu tun rami ipê igai tun dau kêmliak si do o si coa nam. Mnurutku dio adeba kêrno coa biaso, jijai utuk itê nam mêlnyêp dêmêm panggung yo pertamo itê harus nam mbiaso miling nak muko umum, kêduai itê mangêp bae tun dau o kêkuwat tê kutê jijai nyêp asai itê dê ngding asai salêak. Nak lêm bukau karya Maya Ismail utuk itê nam miling ngen madêp tun dau o itê mêstai awit latihan ngen nam mbiso dê nak muko tê o api, kêrno luyên tun dê ade nak muko tê luyên kulo cao itê nak das panggung o.


Waktau uku gi titik nak lêm bulên puaso uku muloi bêlajêa puaso, utuk bilai pertamo uku cuma taên têngêak bilai, pas bilai kêduainê baru nam sapêi buko. Mot bilai pêlbêak o asainê kêmbiak annê, awok ngêding agok coa ade tenago mungkin kerno ati biaso, dê snang nyên asainê pas waktau buko kutê kêkêmuk bi buliak muk, sudo o awok asainê kêmbiak sêmangat igai. Uyo itê namên amên nak awok tê perlu kêkêmuk utuk nam ade tênago, jijai nak lêm awok tê yo perlu kêkêdau kêbutuhan kêkêmuk dê masuk lêm awok utuk nam gêmnêp kebutuhan awok tê. Uyo itê bi nam matur dewek utuk kêbutuhan awok walau nak lêm bulên puaso kulo.


Api bae pasêtba dê mêngiak amên gidong antri ade dê mitas ipê igai coa ade keceknê. Uku ade mêding waktau antri nak umêak sakit waktau mês inokku bubêt, waktau gi antri memangba ade nomor antri tapi waktau nomor dê nêgongku bi nêdêu uku coa brapo têmi uk, jijai dê kêdongku bi maju, padahal kingêtku keme dutê dê masuk kuni si gêntai si dutê. Uku magêa mêi o madêak coa si gilia nomorku gêntai ko nam dutê, si jêmawab madêak si harus gêgulut kêrno gi ade kêrjo dê harus si magêa igai, uku madêak ngen si amên masalah lok dutê itê kutê lok dutê kunyau gacang, tapi caonê mêak i o amên madêak kuni nano waktau nomor ati ndêu mungkin nambae uku mêluak dutê tapi uyo cao nam nadêakku. Smudonê tun umêak sakit madêak amên uku dutê sudo uku be baru gilianê.


Ade kêkêmuk dê nam nanês ade kulo dê coa baik utuk kesehatan tê amên nanês. Misalnê barêak lapên pêpucuk awêi bayam, sawi ngen pêpucuk luênnê do o mêak sapêi manês kêrno bi cigai baik utuk tê, utuk lapên yo nano amên itê coa abis baiknê naik bae ngen mêak sapêi iai, be amên lok muk igai amên si coa iai do o gi nam muk, amên bi ciagai padek asainê nu ang bae. Utuk lapên dê itê nam manês do o kulo adê batas dê itê nam manês, amên bêbilai itê bogoa manês ipê igai sapêi lêbiak kuni duai bilai do o lapên bi cigai baik utuk kesehatan tê padeknê nu ang kuni jijai penyakit.


Bi dau uku têmau nak spanjang dalên amên lok moi toilet ati tau têmau toilet dê bersihnê, nam bae pas itê têmau toilet dê kêmbiak kotornê. Jijai muloi kuni o uku awit sêmyap biyao nak kaco titik utuk jêjago mêak nak toilet o biyoanê kotor jano memang coa ade biyoanê, mêak gi nak pnan itê misai minyok têtiko bêdan nak umêak makan bae ati tau kulo itê têmau pas toiletnê bersih, nak bae toilet o kotor kêrno mungkin petugas dê mêrsihnê ati spêt utuk mêrsih. Cuboba mingêt têngen lok lêlalau uak mêak coa siap biyoa agok dêkaco tip nupang moi toilet umum. Mêak sapêi pas itê masuk toilet do o mênêa itê buye kêrno jijik kêmliak toiletnê dê kotor ngen coa ade biyoa.


Amên itê sabên ngen do bnatang awêi kuyuk ipê igai kuyuk o awit mjalang, itê maêak panik, cubo itê mcuguk ngen mok butau jano bae dê nam itê makêi utuk mngêluk. Dê daunê amên kuyuk bi kêmliak itê mcuguk biasonê si mlilai, do o amên kuyuk biaso, amên têmau kuyuk gilo itê dê harus nam sêmlamat awok tê kilêak. Utuk nam milok jênalang bnatang awêi kuyuk yo itê coa nam amên bi sobok, dê pasêtnê itê harus nam tênang ngen mêak panik. Samo peker itê nam mêsoa jano gen sênyatai tê utuk nam mulêu kuyuk o, mêak itê gêgulut mlilai, amên itê mlilai bi pasêtba kuyuk o bakêa jêmalang itê.


Dê jijai sebab gagal o mêmêcêm, ade dau faktor dê nam mênêa tun mêding gagal. Tapi gagal o coa bêrartai dê harus itê sabên ngen bêdan utuk manêu, awêi gagal nak lêm umêak tanggo. Nak lêm umêak tanggo memang dau ujian ngen masalah dê gêgitêi ade, walau bênêk tapi itê harus mok keputusan utuk cê êi. Pertamonê memang bênêk tapi itê harus kuwêt ngen mêak ade pekeran kidek magêa Allah SWT ngen nam bêsyukur jano dê têjijai dio dê bakêa mênêa itê kuwêt utuk manêu bêbilai sudo yo, kêrno Allah SWT mêlêi itê ujian coa bakêa mêlbiak kemampuan tê, pati dio bakêa mênêa itê tamêak kuwêt ngen jêmijai kegagalan o jijai pengalaman idup dê bêgo.


Memang asai panik ngen bungung pas têningêa bis nak lêm perjalanan o adeba hal dê wajar. Walau kutê itê bi sêmyap tapi têp bae amên bakêa têjijai mako jijaiba. Hal yo pêrnêak ade ngen uku, bilai o jadwalku belek mdasêi kêrno liburan semester bi muloi, asai snang lok têmau ngen keluargo mênêa uku sêmangat nyen moi terminal bis dê bakêa uku têmungia moi sadêiku. Pas bi sudo têukua tiket uku têmot nak baku têmungau bis dê bakêa uku têmingia. Coa an bisnê bi sapêi cigai peker panjang uku masuk moi lêm bis, nak lêm bis ruponê bi dau pênupang têak kuni ipê bae coa ku namên, pas bi kêkiro lêmo belas mênit bis ati lalau kulo, têtibo uku tênêi gis lok mênyêak uku gêgulut tu un kuni bis moi toilet ngen coa kulo tingêt madêak ngen supir jano kondekturnê. Pas kuni toilet uku kêjut kêmliak bis dê uku têmupang o bi cigai si, memang kêsalêakku waktau tu un harusnê uku madêak ngen supir jano kondektur amên lok moi toilet. Dio jijai pembelajaran utukku lêbiak têatêi igai mêak sapêi barêak yo moi mukonê.


Prank dê tun mênêa dê nanonê cuma bragam bae utuk gêmêak, mimok tun bae ruponê dapêt mrugai tun luyên. Nam bae mênêa bahayo tun ngen majua idun tun luyên. Nbaco kuni Word Of Redmond, sêlawêi dê têgen Cindy midêp trauma akustik sebabnê kêrno trupet dê saêinê kêmbiak lek dê langsung moi ti uk, dê niatnê utuk mênêa Cindy têkanjêt ngen mlupat sabên. Tapi prank o sapêi mênêa Cindy sti uk ngen do o jijai mênêa idupnê têkên nak lêm mêntalnê dê agok serius. Mokonê prank seharusnê jibêak dê bakêa mênêa bahayo tun luyên ipêi igai sapêi mênêa tun luyên jijai cacêt ngen trauma.


Anokku dê SD belek sêkulah nginoi, si cerito amên nak umêak sêkulahnê si gênmêak jano uyo dau tun madêak istilah bully kuwat dê do kelas ngen si. Ade do tun dê dêkelas ngen si o agok nakêa galok mgêmêak dê galok mênêa anokku nginoi. Mungkin kêrno anokku o anok dê agok diêm jijai si ja ang mangêp amên si gênmêak kuwatnê o. Bi awit uku dê jijai tun tuainê mlapor kuwatnê o moi wali kelasnê, tapi kuwatnê o coa bubêak nam bae kuwat anokku o bi ningêt guau wali kelasnê o tapi kêrno kuwat anokku o memang nakêa ngen galok mgêmêak makonê peringatan kuni guau o coa pengaruh ngen si. Smudonê tip lok lalau sêkulah anokku cet ada asai sabên têtiko si mênêa alasan utuk coa masuk sêkulah. Jijai tun tuai bi cêmubo utuk madêak ngen anokku têp brakat sêkulah, tapi kêrno cet adenê bullying yo manêa anokku coa lok sêkulah trus akhirnê uku mok keputusan utuk maliak sêkulah anokku moi sêkulah luyên ngen maêp cigai ade igai dê gêmêak si.


Dau tun cêlako gêgara panik yo, coa si cuma cêlako nyabai bae tapi dau kulo dê cêlako krugai hok ngen dê luyênnê. Panik o adeba kondisi tun dê nak ipê waktau si cigai nam meker panjang jano dê harus di mênêa, misalnê waktau min kendaraan têtibo harus ngêrem, dapêt kabar dê ati tau kêbênêanê, nak dasêi mungkin mêmêi dê ngêsok makêi skopor têtibo opoinê ngêlai ngen dau igai dê luyênnê. Tun min stom nak lêm hmanêunê têtibo ade dê nyêb ang lok si bnatang jano tun, amên itê gacang panik do o bakêa bahayo ngen itê, jijai utuk milok panik o itê mêstai fokus ngen sadar itê gidong jano, gidong min jano nak di ba itê nam kontrol emosi tê utuk nam mok keputusan têtibo.


Têi bnatang o amên coa gacang mêrsih do o bakêa jijai masalah utuk tê ipê igai bnatang o memang sêngajo sênido. Tukku gennê Ical si o ade sêmido kucing nak umêaknê, memang kucingnê o kucing la ang tapi amên têinê coa rajin mêrsih walau bi ade nêpek pnan misingnê do o kêmon moi ipê-ipê. Waktau uku moi umêaknê uku ati namên amên si sêmido kucing jijai pas waktau masuk umêaknê uku sêmnok ade mok dê ku ang padek, coa an uku têmnai mon jano si madêak ati spêt mu ang têi kucing dê snidonê o. Uku têmi uk do o ngêding asai lok mutêaknê, uku langsung mêluak si mu ang kilêak trus uku kêluwêa têmot nak bêrnonê. Coa uku taên mon o, dê uku heran ngen si o padêakba si taên sêmnok bêbilai mon têi kucing o jano coa têgangau ngen si, amên uku mêak gi mêmuk nak di têmot bae uku coa taên.


Nak lêm manêu idup bi pasêtba ade dê paling mênêa itê mêding sedih niên. Awêi pengalamanku dê uku bi mêding waktau uku mêsoa kêrjo, waktau o anok gi têtitik bi pasêtba itê perlu caci utuk biaya bêbilai ngen biaya anok. Kêkiro duai puluak duai taun dê sudo pas anokku dê nomor têlau laher uku gidong coa kêrjo, tip pueng muloi kuni jam tujuak uku panêu kekea lalau mêsoa kêrjo, masuk lamaran nak ipê-ipê tapi ati ade panggilan, lok kêrjo kasar bae payêak. Uku pêrnêak mlamar nak bangunan tapi ati timo, nekerku waktau o kêrjo jano bae dê pêtingnê uku dapêt caci. Uku mêding asai sedih nyên sêati uku dapêt kêrjo kêrno nak dasêi utuk bêbilai ngen anok-anokku bi pasêtba perlu bêlanjo. Ade kêkiro dêmingau uku panêu kekea mêsoa kêrjo, pas bilai kê dêlapên uku timo nak bangunan gudang Alhamdulillah. Uku kêrjo nak di sapêi gudang o sudo trus uku kulo sapêi nakêt jijai karyawan nak di.


Utuk itê dê biaso sêkmudêak o kuni uyo kubêak ba dê biaso barêak o, uakba tun luyên dê kêno sakit dê niênnê kelurgo tê kilêak dê bakêa kêno sakit. Bi dau buktinê tun sakit kêrno pnan jano kêkêmuk ku ang jêmago kebersihannê, dau pêngalaman kuni o itêdau têmi uk. Makonê itê harus bêlajêa kuni dasêi kilêak utuk nam jêmago kebersihan, utuk nak luwêa do o itê nam makêi coa tê nak dasêi o, khususnê utuk itê dê ade usaho kêkêmuk do o mêak nyên sapêi didik bae ade dê ngêi, ipê igai sapêi ade tun luwêa kêmliak ngêi o bi pasêtba si jê o têmukua jagêa tê, nam bae kulo si madêak ngen tun luyên utuk mêak têmukua jagêa tê.


Belek kuni pasar, sudo blanjo keperluan dopoa uku mpek blanjoku gênatung nak motor. Sapêi nak dasêi uku sadar dupetku coa si, coa tau kêrwên asainê akhirnê uku belek igai liwêt dalênku nano kêkalau dupetku o cucia nak dalên tapi bi nêsoa coa têmua kulo. Sudo o uku peker kalau dupet o tingêa nak pnan uku têmukua sayur dê terakhir nak pasar nano. Alhamdulillahnê ruponê dupetku memang nyên tingêa nak warung o. Mei dê têmuan warung o maik dupetku kêrno si namên ngen uku kêrno uku bi an langganan nak di, pas uku mini si melek dupet o, do kulo amên nak di coa gi bakêa si mukok dupetku si tunnê jujur. Uku mokasiak nyên ngn si.


Panik yo nam itê mêlnyêp jano cêcoanê kêmu ang asai panik dê ade nak pekeran tê, kêmasai panik yo nêbaco nak Halodoc, gangguan panok yo tandonê tun dê mudêak mêding cet asai sabên ngen têtibo dio dê bakêa mênêa si gêgulut mok tindakan ngen cigai meker panjang igai, tun dê galok mding asai yo do o bakêa bahayo ngen kesehatan jatungnê. Asai panik yo kulo nam bae sebabnê mungkin bi pêrnêak mêding pengalaman dê coa baik makonê asal si dapêt jano têmi uk kabar dê coa baik o si langsung panik. Mnurutku utuk mêlnyêp asai yo cuboba utuk nam mbiaso jibêak meker igê jano dê bakêa têjijai ngen jano dê bakêa itê têmau, ngen nêbiaso barêak yo itê coa gacang mok kesimpulan ipê igai keputusan, kêrno itê meker kilêak.


Snang o sederhano madêaknê mudêak tapi nak lêm idup bêbilai têtiko itê coa tingêt awêi ipê ca o manêu idup nam mêding snang. Sêbênêanê hal-hal titik nam mênêa snang amên nam mêdingnê. Pengalaman dê pêrnêak uku mêding nak lêm idupku walau hal titik tapi kuwatku mêlêi maaf ngen kêsalêakku dê pêrnêak uku mênêa ngen si. Sêbênêanê uku bi minoi maaf waktau o kulo tapi kêrno kuwatku o tunnê dêndêm jijai si coa pêrnêak lok mêlêi maaf ngen uku lêm waktau an. Têak gêntai kêkêdau bilai dê sudo kuwatku o têko mdasêi trus si mêlêi maaf ngen kutê kêsalêakku, mungkin kuwatku bi sadar amên maik dêndêm o coa baik.


BTS o adeba do group musik K-pop dê terkenal ngen musik maderen. BTS o adeba Bangtan Boys, kutê dê galok musik Korea bi pasêt namên ngen gruop yo, awêi sênyar nak Liputan6.com, BTS o muloi tangêa têlau bêlas Juni duai rubau telau bêlas, walau tujuak tun dê nak klompok o harus nam manêu kêkêdau proses bêtaun-taun sapêi BTS jijai group nomor satu nak Korea.Coa si cuma terkenal nak Korea bae tapi nak Indonesia kulo group yo bi terkenal sapêi uku kulo jêmijai group yo idolaku. Pas BTS ade konser nak Jakarta uku sêngajo lalau moi kêmliak konser o, uku sêngajo mok tiket Vvip ngen dapêt pnan têmot nak paling muko supayo uku dapêt nam salaman ngen foto spok têbo o.


Kuni titik baik nak sêkulah jano nak umêak itê bi najêa utuk menabung, luyên kuni utuk bêlajêa imêt itê kulo nam maik caci ngen ca o cêm êi caci blanjo sêkulah tip bilai. Awêi têtiko itê lok têmukua barang gen dê klok tê utuk waktau o itê ati nam, kêrno itê coa lok pusing ngen nam mok barang butang do beresiko kulo. Jijai utuk itê nam têmukua gen kênlok tê o itê harus nam têmaên kilêak, kêrno itê ade kêlok o itê mêstai nam nabung ngen nam cêm êi kuni gajai tê tip bulênnê. Amên itê coa meker igê coa ngêding utuk kêmopoa caci ngut si têkopoa, cuma itê harus nam têmaên ngut kêkira caci tê gênêp.


Nak lêm usaho ade dê mênêa uku kêmbiak mênyêsalnê nak lêm idupku. Uku o tunnê mudêak pêcayo ngen api bae ipê igai amên uku kêmliak ngêrjo nak lêm agamo, agamo jano bae asal si ngerjo bi pasêtba lêm pekeranku si o coa gi bakêa lok mêmêcêm ipê igai masalah caci. Kêrno cao pekerku dê barêak o makonê tun mudêak nyên amên lok muk uku, sêdangkan uku coa sadar amên do o coa nam jijai patokan nak lêm urusan caci. Pas sudo uku mêding barêak o uku mêsên nyên ngen kêkuwatku dê gi manêu usahonê utuk mêak makêi pekeran dê awêi pekeranku.


Uyo bi dau perguruan tinggi negeri nam itê miliak utuk cubo ndaftar, uku pas niên waktau o ndaftar nak perguruan tinggi negeri nak kotaku waktau o ati dau pilihan nak pnan luyên. Uku snang nam tênimo nak kota keme, amên nadêakku amên lok masuk nak perguruan tinggi negeri yo itê nam mêsoa informasi kilêak awêi ipê cao itê nam masuk. Utuk belajêa mêstainê itê harus dau mlajêa pengetahuan umum kulo, kêrno waktau o bêl o maksudku dê dau uku têmau waktau tes tertulisnê ba pengetahuan umum, utuk uyo uku kuang namên mungkin bi bubêak coa si srai. Amên bêl o peminat o dau sedangkan perguruan tinggi negeri gi didik.


Coa tê nam madêak amên ade tun dê gêmêak itê o mênêa jijai sabên, ipê igai tun o mgêmêak ngen mlatok itê. Asai sabên ngen khawatir ngen tun o adeba utuk mingêt cao psikologis ngen dê do hal dê bakêa jijai bahayo ngen nam kulo timoa nak bêak lêm alam sadar tê brupo têmês. Masalah o nam kulo mênêa tun jijai stres, kondisi yo mênêa tun jijai têkanan pekeran, jijai têmês, mêngiak, cigai ade smangat sapêi putus aso. Gangguan têmês yo amên coa sêgro nubêt do o bakêa mênêa jijai depresi kêrno mênêa suasano atêi dê coa nyaman ngen nam kulo nyêp smangat idup coa didik kulo dê mêding yo sapêi bladêu. Stres dê biaso kêrno adenê tekanan bathin nam kulo kêrno ade dê têmkên kuni keluargo jano tun luyên nak glungnê, nam kulo kêrno patiak atêi ngen nam mênêa gis atêi.


Ade anok sêpasuakku si dapêt kuliah nak perguruan tinggi negeri Brawijaya Malang. Si spok ngen anokku têmat SMUnê, tapi anokku lêbiak miliak masuk moi Unila krno keme tingea nak Lampung, si snang dapêt kuliah coa si uak kuni tun tuai. Uku kulo snang niên si dapêt kuliah paok umêak dê pasêtnê coa dau tamêak kêmluwêa caci utuk pnan tingêa, kêmuk ngen okos tip bilai. Anok sêpasuakku mok jurusan Tehknik Sipil tapi anokku mok jurusan Ekonomi, uyo bi sêsamo têmat, anok sêpasuakku dapêt kerjo nak Jawai, anokku dapêt kêrjo nak Jepang. Sêbênêanê kuiah o nak ipê bae coa masalah dê pêtingnê anok tê jano itê cocoknê nak ipê ngen jurusan dê kênlok o ade jano coa.


Tênêi lai anok pertamo utuk sêlawêi adeba proses dê ajaib, kêrno nak lêm awok sêlawêi dê gidong tênêi lai timoa bakêa cupik dê tamêak an tamêak lai, mênêa hormon bakêa inoknê ade agok bubêak smudonê si mêding agok têkanjêt. Akibat tênêi lai o bakêa timoa baik pertamo jano kêduai coa si coa ade sebab biasonê kêrno hormon human chorionic gonadotropin ngen estrogen dê mênêa asai lok mutêak têtiko sapêi mutêak biasonê kêno pueng têtiko kulo sapêi kêlmên ngen sensitif kulo ngen mon, hal yo wajar dê nding mêi dê gidong tênêi lai. Ade kulo dê sapêi kekeanê bêkok kêrno tênêi lai anok pertamo makonê agok têkanjêt pas bi omor masuk moi sembilan bulên. Kekea bêkok o kêrno cairan ktubên dê lêbiak nak awok dê mnupuk gennê edema, luyên kuni o pertumbuhan rahim kulo nam mênêa blat dalêak dê nak bêak agok têkên makonê dalêak dê moi kekea jijai coa lacêa smudonê kekea o bêkok.


Prangai tun dê bi lai coa gi timoa i o bae, dau kulo kuni trauma waktau gi titik. Mbaco nak PsychCentral, trauma waktau gi titik o adeba istilah dê dau tun namên do o kuni pengalaman dê mênêa sedih jano dê mênêa sabên dê pêrnêak nding waktau gi titik. Pengalamanku waktau gi titik ngen dê mênêa uku trama sapêi uyo adenê kejadian pas uku jênalang kuyuk. Sabên nyên asainê, do o sapêi mênêa uku mêlilai kêrno sabênnê. Pengalaman kuni titik yo têkêmin sapêi ba uku lai, asai sabên dê kêmbiak sabênnê amên têmau kuyuk nak dalên dio dê mênêa uku ade asai sabên, kêmtêa ngen jatung asai lok cucianê, têmeteng, asai coa ade dayo. Lêm kondisi barêak yo uku mêding mgangau nyên makonê uku milok amên ade kuyuk.


Do waktau uku masuk toilêt pas nok lobi hotel, kêrno keme Waktau o gi nguta nak luwêa jijai pas lok mênyêak uku moi toilet dê ade nak iding lobi o. Sudo mênyêak uku têkanjêt ade sêlawêi kulo nak di si gidong gêmitêi bajau, kêrno selek uku masuk igai mot kalau si sudo baru kêluwêa, pertamo uku sako uku dê salêak masuk toilet, tapi pas bi nak luwêa ternyato sêlawêi o dê salêak, waktau kêluwêa uku masêt igai nak das itê lok masuk toilet o nak di ade lambang sêmanêinê, beratai uku coa salêak masuk. Pas nak luwêa uku têmau igai ngen sêlawêi dê bêsiuk nano, si tawai ngen madêak maaf nano si salêak masuk kêrno gêgulut si nêmot tun nadêaknê, uku madêak coa jêjano ngen asai selek kulo.