Plagiarisme utowo biasa dikenal dadi plagiat iki penjiplakan utowo penjupukan karangan, pendapat, utowo sing liyane teko wong liyo dan didadekno nggone awak dewe. Plagiat iki dianggep dadi tindakan pidana soale wes nyolong hak ciptane wong liyo. Soale kabeh karangan asli, terutama sing wes dipublikasikno, iku gak oleh dicetak ulang tanpa izin teko penerbit sing nyetak karya iku mau. Bahkan wong sing ketauan plagiat iku isok dituntut penjara utowo denda sing nominale gede soale nang Indonesia iku onok undang-undang tentang plagiarisme. Plagiarisme iki gak mek onok nang dunia tulis menulis, onok sisan karya musik, karya lukis, desain, fesyen, dan liyan-liyane maneh.


Nikah kui intine gatuke pasangan ben dadi resmi seko sudut pandang agama lan ukum. Nikah kui uga dadi salah siji ibadah. Urusan nikah ora mung karo sesama menungso tok nanging uga karo Gusti Allah. Dadi neng arep nikah kui kudune ora mesthi ono pesta mewah sing modale gede. Duwit sing nganggo pesta kui iso ditabung kanggo keperluan liyane, koyo kredit omah, biaya ngelahirke, opo tabungan pedidikan anak mengko. Pesta ora mesthi ono. Sing penting kui, wong-wong iso ngerti nek pasangan kui wis nikah. Salah siji corone iso lewat ngadake pesta, nanging ora mesthi ngono. Pemberitahuan kui iso lewat japri utowo sosial media. Yen misale arep ngadake, pesta ojo dipaksake kudu gedhe opo meneh ngasi ngutang kono-kene. Ben duwite kui iso dienggo neng kepereluan sing luwih penting.


Salah siji penyebab wong iso keno panik kui mergo wonge kui ngeroso stres. Strese kui dudu stres sing biasa nanging stres sing dheweke tumpuk ket biyen. Tumpukan stres kui gawe pengaruh sing elek kanggo kondisi mentale. Dheweke iso kepantik mergo stimulus-stimulus sing sudut pandange awak dhewe kui biasa wae. Sebab strese kui iso werno-werno, iso mergo ono perkoro neng kaluargane sing ora rampung-rampung, mungkin uga perkoro neng gaweane dheweke, lan iso uga perkorone dheweke sing ora mulus. Mergo strese kui ora tau ditumpleke, ora tau dicertiake neng wong liyo, strese dadi kependem neng pikiran lan atine, dadine mental wonge ora stabil lan gampang tersinggung.


Fobia ambek kewan iku onok akeh banget jenise. Salah sijine iku ophidiophobia alias fobia mergo rasa wedi berlebih ambek ulo. Dasare rasa wedi ambek ulo iku wajar soale kewan sing siji iki sering digambarno dad makhluk sing mengancam utowo bahaya soale isok marakno kematian. Tapi rasa wedi sing dialami wong ophidiophobia iki bedo, soale rasa wedine iku berlebihan. Bahkan mek mikir ulo tok ae wes ngeroso cemas. Gejala liyane nek uwong iku nduwe fobia karo ulo iku ndelok gambare ulo ae bakalan cemas terus bakal ngehindar panggon sing berpotensi bakal ketemu karo ulo. Biasane uwong sing ngalami fobia iki mergo nduwe pengalaman sing gak ngenakno mergo ulo.


Disek pas kulia sekitar tahun 2015 aku mungga gunung ambek bocah-bocah nang daerah Jawa Timur. Nag kono alame apike pol, terus isek alami, akeh manuk barang, ambek ono kalenan sing banyune beninge megilan. Tapi pas waktu bengi aku ambek koncoku nerosno munggo soale ben iso ngajaki waktune. Terus pas sampek nang gonane panggonan sing biasane digawe ngedekno tenda bocah-bocah awak dewek leren ambek turu nangkono. Terus isuke pas awak dewek ante nerusno aku ambek koncoku keweden soale isuk-isuk nang ngarep tenda moro-moro akeh asu modele koyok serigala ngunu nang ngarepe tenda. Terus koncoke sampek menenge pol polahe keweden soale posisine awak dewek ora iso lapo-lapo.


Araf wis kelas 12 SMA. Dheweke niat kanggo daftar ana ing UGM kanggo neruske kuliahe. Araf sinau isuk nganti bengi supaya bisa ketampa ana ing UGM. Les ana ing ngendi wae ditekani. Wektu ujian kurang seminggu maneh. Araf uga ora lali kanggo njaluk dunga marang wong tuwane. Dina ujian wes tekan. Araf ngerasa bisa ngerjakke ujiane. Sawise ngerjakke ujian, Araf wis ora ngiling-iling maneh. Kabeh wis dipasrahke marang Gusti. Ndilalah pas pengumuman, Araf mbukak lan kaget amarga dheweke ketampa ana ing UGM. Araf seneng banget nganti nangis nalika ngewenehi kabar menyang kulawargane. Araf ora bakal nyia-nyiake kesempatan iki kanggo ngudi kawruh ana ing kampus impiane yaiku UGM.


Prank iku lelucon, dan lelucon iku kudune lucu. Dadi prank iku kudune dadi lucu-lucuan. Tapi jaman saiki, prank iku dadi berlebihan dan marakno luwe akeh dampak negatif e, opo maneh gawe korban e. Onok beberapa dampak negatif sing disebabno mergo mari diprank. Siji, marakno stres. Prank sing wes kebacut iku isok marakno kaget, marah, gak nyaman, ambek sedih. Kabeh perasaan iku isok memicu muncule stres. Loro, marakno trust issue. Prank sing dilakoni ping bolak balik iku marakno wong dadi nduwe trust issue. Telu, ngeroso gak aman. Ujung teko trust issue iku nyambung nang perasaan gak aman soale wedi bakal diprank maneh. Dan sek onok akeh maneh dampak negatif sing digarakno prank iki.


Asline ora angger wong nag digepuk terus ngamuk,kadang ono sing melolong, guyu, nyocor, ambek metot-metot cangkeme. Terus sing garai ngamuk ng digepuk iku, nag sing gepuk iku wong sing paling digetingi ambek wong sing digepuk soale wes ono bibit emosi sing sing ancene wes ate metu mok karek ngenteni perkoro sing kenek gawe alasan kanggo srengen maeng. Gepukan maeng iku asline yo ora iso garai wong langsung srengen. Aku kadang nag petuk koncoku sing teko Lombok yo mesti digepuk pundaku, tapi aku yo ora ngamuk to srengen soale ancene wes kenal terus iuku iso dadi tondo nag awak dewek iki wes kenal parek.


Sayogyane petugas iku wis ngerti apa sing dadi tugase lan kudu bisa njawab pertanyaane pelanggan. Nanging akeh banget petugas sing kaya mangan gaji buta alias ora ngerti babar blas apa sing dadi tugase. Ora mung kuwi, kadang ana petugas sing ora ngerti blas yen ditakoni karo pelanggan. Iki sing nggarai mangkel banget amarga tujuane kene nakok ning petugas ya supaya kene ngerti lan oleh jawaban sing bener malah dheweke mung kowa kowo. Mula yen ana petugas sing kaya ngene luwih apik kene golek lan nakok ing petugas liyane supaya ora nambah-nambahi tenaga kanggo muring-muring apa maneh ing papan umum nggarai ngisin-isini.


Neng Yogyakarta kui tau keno udan awu sing tekan barah banget kui peng loro. Sing kepisan kui pas taun 2010 seko Merapi lan sijine taun 2014 seko Kelud. Aku ngerasake loro udan awu kui. Dadi aku wis ngerti corone nanggepi bencana kui yen kedadean meneh. Sing kesiji, awak dhewe ora entuk wedi lan panik. Kui kedadean alamiah sing ora patio nyilakani keslametane dhewe. Sing keloro, awak dhewe kudu nganggo masker yen arep metu omah. Kui kanggo jogo paru-paru lan organ pernapasan. Awune kui landep dadi iso ngerusak organ neng jero awake dhewe. Sing ketelu, awak dhewe nek iso ora metu disik pas udan awune isih midun. Yen kepeksone kudu metu, awak dhewe apike nganggo mobil utowo kendaraan umum. Usahake ojo gowo motor pas kui.


Sak durunge aku neng dokter untu, wingine aku dolan disik neng omahe koncoku. Neng kono, aku cerito yen arep nyabut untu. Banjur koncoku nyauri, dheweke tau pas nyambut untu kui tekan dioprasi, soale jarane doktere akar untune kui kuwat banget. Kerungu kui aku dadi wedi neng dokter untu. Aku ngeroso untuku sing arep dicabut iki mirip koyo untune dheweke. Sesoke, teteplah aku mangkat neng dokter untu, soale wis kadung janjian. Jebul tenanan pas untuku lagi dicabut kui angel banget. Dadine aku dipindahke neng ruangan sing khusus kanggo operasi. Pas dalane neng ruangane kui, rodo merinding aku. Aku wedine yen wis neng ruang operasi kui untuku tetep angel dijabute lan dadi makin suwe aku neng omah sakit.


Ing budaya lan tradhisi Jawa ana sing jenenge geblag utawa tradisi kanggo selametane wong seda. Supaya luwih gampang anggone niteni, selametan iki dilakoni pas dina nalika ana wong sing seda, telung dinane, seminggune, satuse, sewune, nganti sing jenenge haul. Tradhisi iki dilakoni kanggo ngirim donga supaya wong sing seda iku tansah diwenehi kepadangan ing alam kubur karo Gusti lan dosane bisa disepura karo Gusti. Tradhisi iki dilakoni ana ing omah lan biasane ngundang para tangga teparuh lan ngewenehi berkat kanggo sing teka. Tujuane ngundang para tangga teparuh yaiku supaya wong sing dongakna tambah akeh supaya dongane uga tambah akeh kanggo wong sing seda iki mau.


Kabeh wong mesti tau ngalami ngentut nang panggonan umum. Tapi yo buktine ora kabeh wong iku maeng isin karo wong sing ngentut sing dialami iku maeng. Nah jarene wong sing tau ngelakoni iku maeng, yo ngentut nang umum iku ora masalah ambek yo biasa ae sing penting ora sampek muni banget ambek ambu sing ora enak. Tapi sing jenengen entut iku kan ora kenek dibade mboh iku muni utowo ora muni, terus basin opo orae kan yo ora ngerti. Mangkane sampek ono wong sing bener-bener ora gelem ngentut nang panggonan umum yo polahe kuwatir nag basin terus ambu wong ambek wedi nag kuwatir, terus nag muni yo ngunu, wedi wong liyo ngerti ambek diguyu.


Wong sing wedi pas dadi saksi iku asline nag jareku se ora wedi mok jengkel ambek mangkel karo sing dadekno saksi. Dadi wong sing disarano kanggo saksi paskecelakaan iku nag iso ojo wong sing ancene wedian soale nag wong iku maeng wedian iso ae kesaksiane ora iso digawe cekelan. Terus nag iso saksi iku sing kendel ambek sing bener-bener niat nulung. Terus nag wes oleh saksi sing kenek gawe saksi kecelakaan maeng ojo lali diregani ojo sampek disiak-siakno soale akeh wong sing koyok ngunuku. Nyiak-nyiakno saksi ancene perkoro sing ora apik, terus iku sing dadekno akeh wong sing wedi pas dadi saksi soale mesti ora diregani ambek wong sing dadekno saksi.


Pelecehan seksual iku siji tindakan kejahatan sing isok ngerugikno wong liyo bahkan sampe isok marakno trauma gawe korbane. Jare Komnas Perempuan, pelecehan seksual iku ngerujuk nang tindakan bernuansa seksual sing terus disampaino teko kontak fisik utowo non-fisik, sing tujuane nang bagian tubuh seksual utowo seksualitas e uwong. Berdasarno kategorine, pelecehan seksual iku dibagi dadi limo. Siji, pelecehan gender. Loro, perilaku menggoda. Telu, penyuapan seksual. Papat, pemaksaan seksual. Limo, pelanggaran seksual. Berdasarno perilakune, pelecehan seksual dibagi dadi sepoloh jenis. Mulai teko komentar seksual nang awake wong liyo, ajakan seksual, isyarat seksual, sentuhan seksual, grafiti seksual, lelucon seksual, nyebarno rumor tentang aktivitas seksual wong liyo, nyentuh awak dewe secara seksual nang ngarepe wong liyo, ngomong tentang kegiatan seksual dewe nang ngarep wong liyo, karo nyudukno gambar, cerita, utowo pirang benda seksual.


Kabeh uwong iku pasti tau ngalami ngimpi pas lagi turu. Dan sembarang kalir ngimpi iku nduwe artine dewe-dewe. Salah siji ngimpi sing nduwe arti iku ngimpi klambi suwek. Ben uwong sing nduwe status hubungan sing bedo terus ngalami ngimpi klambi suwek, bakal bedo-bedo sisan artine. Gawe wong lanang sing durung rabi, ngimpi iki nggowo pertanda sing gak apik terkait perkoro sing lagi mbok adepi. Gawe wong lanang sing wes rabi, ngimpi iki nandakno nek de’e bakal kangelen gawe ngatur rumah tangga. Gawe wong wedok sing durung rabi, ngimpi iki nandakno aib wong sing ngimpikno de’e wes kebongkar. Gawe wong wedok sing wes rabi, ngimpi iki nangdakno de’e nerimo enyekan teko akeh uwong.


Kebiasaan sing marai wong liya ora nyaman lan ora pantes didelok yaiku kebiasaan mesum ning ngarep umum kaya seneng njawil bagian awak wong liya tanpa ijin lan uga ngefoto tanpa ijin. Kelakuan iki marai korban kelangan rasa percaya, harga diri, lan uga bisa nimbulake rasa cemas sing berlebih ning panggonan umum. Malah pelaku ora nduweni rasa salah amarga nafsu bisa kesalurake ning panggonan umum. Pelecehan iki ora mung nyerang wong wedhok, nanging uga wong lanang lan kuwi nimbulake trauma kanggo wong sing ana ning sekitare. Kamangka, saiki pemerintah wis ngewenehi jaminan keamanan kanggo wong sing numpak kendaraan umum senajan tetep kudu waspada.


Biyen pas aku SMA aku tau ngirim kupon undian sing ono hadiahe. Undiane iku maeng diundi angger rong ulang pisan. Aku karo koncoku nglebokno bareng. Nag ancene wes ora niat sing koncoku arep-arep oleh undian iku soale nag menang iso digawe bayar spp sing durung kebayar. Mari ngunu rong ulan wes lewat tapi ora ono kabar terus koncoku yo sampek lali undian iku. Mari ngunu pas telong ulan tibake koncoku oleh kabar nag deke menang duwek limang juta. Kanggo awak dewek sing wong deso duwek sak mono yo wes akehe pol. Mangkane koncoku jumbul ambek senenge pol karo campur roso ora percoyo sampek ngongkon aku nyemprot banyu barang.


Ning kebumen, ana tradisi jenenge krapyak bokuning. Krapyak bokuning iki salah siji tradisi sing ana ning Dusun Ketraman, Desa Adikarso, Kecamatan Kebumen. Tradisi iki dilakoni ning wulan suro rong taun sepisan. Tradisi iki yaiku reresik petilasan bokuning sing ana ning desa kuwi. Banjur rampung reresik petilasan, uga ana ganti pager petilasan lan tradisi antri dawet. Rampung kerja bakti, para warga sing ngerewangi  reresik petilasan iki langsung ngantri dawet. Wong sing wis ngantri uga ora oleh nyerobot lan rebutan amarga bisa ngganggu ketenangan amarga petilasan iki salah siji panggon sing kramat lan sakral kanggo warga desa kuwi lan dipercaya ngandung kesaktian.


Aku duwe konco sing nesu kui unik. Koncoku kui modelan dudu wong sing gampang emosi. Ora iso nesune kui kebangetan. Istilahe yen dheweke dipukul karo wong kui dhewe ora bakal mukul balik utowo ngebales nganggo coro liyane. Dheweke malah sing jaluk ngapuro. Senadyan, koncoku kui ora salah blas. Nanging dheweke iso nesu-nesu ora jelas. Kui hal sing dheweke kerep lakoke. Sing dadi masalah kui, ora ono sing ngerti opo penyebabe lan polane kui ngacak banget. Yen wis nesu kui, dheweke bakal gerundel ora cetho. Dheweke uga bakal mlaku mondar-mandir neng sak ruangan. Mlakune kui dihentake koyo tentara lagi neng barisan. Yeng lagi nesu kui koncoku dadi ora iso dijak ngomong. Awak dhewe takon opo dheweke iso jawab sing bedo.


Mbari mlaku-mlaku keliling kota Pontianak, aku sueneng banget rasane. Tapi rasa seneng iku langsung ilang ngono ae pas eroh anting-antingku wes gak nyantol nang kupingku alias mbok coplok nang ndi. Eroh anting-antingku ilang, aku langsung panik dan berusaha nggoleki nang ndi ae. Tapi sayange gak ketemu. Masalahe iku anting-anting ket jaman aku bayek, dadi iku berharga banget gawe aku. Gak isok nemukno anting-antingku, aku langsung purik sak bengen. Sesoke pas sarapan, moro dulurku takon nang aku nek aku kelangan sesuatu sambil nyudokno anting-anting. Pas eroh nek iku anting-antingku, aku langsung bengok heboh banget dan meluk dulurku. Aku ngomong suwun pen bolak balik nang de’e soale isok nemukno anting-antingku sing ilang.


Pas SMA, aku duwe konco. Jenenge kui Fariz. Dee kepengen banget mlebu neng jurusan Manajemen ning Universtas Gadjah Mada. Dheweke jajal dafar neng jurusan kui lewat jalur undangan utowo pas kui jenengen SNMPTN. Sayang, dee ora ketompo neng jalur kui. Akhir dee sinau kanggo persiapan tes SBMPTN lan jalur mandiri UGM nanging isi durung ketompo. Akhire dee pasrah lan jajal daftar neng UIN Sunan Kalijaga jurusan Hukum Syariah. Allhamdulillah dhewe ketompo. Nanging dee tetep pengen melu jurusan manajemen. Kebetulan dee entuk informasi yen UMY buka pendaftaraan jalur beasiswa. Akhir dee jajal neng kono, milih jurusan manejem lan alhamdulillahe uga ketompo. Awal-awal kuliah koncoku kui kuliah neng 2 jurusan kui naging mergo abot dheweke luwih milih fokus neng UMY wae.


Perkoro perundungan neng sekolaha kui ora iso rampung yen wong sepihak wae. Kabeh pihak sing ono kepentingane neng sekolahan kui kudu terlibat yen kepengen urusane kui cepet rampung. Seko pihak sekolahe kui, ora entuk gampange yen ono tuduhan kasus perundungan neng sekolaha. Sekolah ora entuk gampange lan ngomong yen kui mung sekadar kenalakan wong enom. Kudune pihak sekolah kui iso dadi perantara kanggo korban lan wong sing ngerundung. Sekolah iso gawe solusi karo perkoro kui seadil-adile. Wali murid sing terlibat kasus iki uga kudu dijak melu kanthi aktif. Mergo pelakune kui isih cilik, wong tuwane dadi sing bertanggung jawab karo polah kelakuan anake. Wong tuwane uga kudu ngandani anake supoyo ora ngelakoke perundungan meneh.


Salah siji hal sing awak dhewe hindari neng panggon kerjo kui diseni karo atasan utowo bose awak dhewe. Awak dhewe bakal ngelakoke opo wae supoyo awak dhewe ora gawe suasana ati atasane dhewe kui elek. Supoyo awak dhewe iso ngihandir seko amukane atasan, ono beberapa hal sing kudu awak dhewe lakokoke. Sing kesiji, awak dhewe kudu ngelakoke opo wae sing diperintahke. Yen misale awak dhewe kudu nolak utowo ora setuju, awak dhewe kudu duwe alesan sing kiro-kiro bakal diterimo. Sing keloro, awak dhewe kudu kerep ngobrol karo atasane dhewe pas dheweke gelem. Sing ketelu, awak dhewe iso ngekei hadiah utowo ngelakoke hal sing dheweke seneng pisan-pisan.


Rabies pancen virus sing nyerang kewan, nanging rabies iki bisa nyerang menungsa lan bisa kena marang sistem saraf menungsa. Rabies iki disebabake rhadovirus sing urip ning jero banyu idune para kewan yaku asu, kucing, lawa, lan uga tikus. Kewan sing kena rabies iki biasane tandhane ora tenang, sensitif, seneng nyokot, lumpuh, ora nafsu mangan, lan luwih agresif. Senajan lumpuh, kewan-kewan iki mesti bisa obah luwih cepet lan nguber sapa wae sing ning ngarepe. Kamangka, menungsa kuwi gampang wedi yen diuber kewan-kewan iki. Kewan sing kena rabies iki bisa kejang lan ngetokake busa. Kanggo antisipasi, ana vaksin sing bisa ngindari saka rabies.


Nek jare wong-wong, rasane gak lego nek ngomong iku gak atek onok imbuhan misuhe. Nek jare wong Suroboyo, tata kalimate iku SPO + ‘cok’. Ben mbarine ngomong opo, pasti podo diakhiri karo kata-kata misuh. Misuh iku ancen wes dinormalisasi ambek kabeh uwong. Padahal, misuh iku salah siji perbuatan sing elek dan isok marakno duso. Nang Islam, wes onok ajaran gawe ngindari berucap sing buruk nek gak gelem nambah duso. Nah misuh iki dadi salah siji jenis ucapan buruk sing sakjane kudu dihindari. Sayange, saiki misuh iku wes dianggep normal. Padahal misuh iku marakno awak dewe tambah numpuk duso ben dinone.


Nek awakmu ndelok kebo sing biasane nang acara atraksi matador, awakmu pasti ndelok nek kebo iku bakal ngejar sesuatu sing wernone abang. Ngejare iku wes koyok emosi karepe dewe ngono lho. Terus nek koyok ngono iku, opo kebo iku gak seneng ambek werno abang? Ternyata gak ngono rek. Kebo iku buta werno dan mek bakal nyerang nek onok sesuatu sing obah. Malah gak mek kebo tok, pirang kewan ternak koyok sapi iku sisan buta werno. Kebo iku nduwe penglihatan dikromatik sing marakno mereka iki gak isok mbedakno werno sing didelok. Malah nek ndelok onok sesuatu sing obah, baru kebo iku nyerang. Penelitiane wes akeh dilakoni, dan hasile podo koyok ngono kabeh. Tujuan kain sing digawe nang matador iku werno abang iku gawe nutupi getihe kebo nek misal kebone luka.


Aku karo koncoku arep genteni bember mobil sing rusak mergo awak dhewe takbrak. Pas kui, aku karo konco. Awak dhewe bar melu pelatian neng Dinas Kebudayaan propinsi neng dalan Cendana. Awak dhewe mangkat lan bali goncengan numpak montorku. Pas mangkat aku sing neng ngarep lan pas baline koncoku sing nyetir. Pas lagi bali kui, awak dhewe delok mobil sing arep muter balik. Mobile kui wis ngekei tondo sen, nanging emboh ngopo koncokui langsung nrabas. Dilalahe, dengkul kui nyangkut neng bempere mobil kui lan akhire bempere copot. Bar kui, awak dhewe ngobrol neng pingggir dalan kanggo ngerampungke perkoro iki. Bejone awak dhewe, garwane sing nyopir kui ngebujuk bojone supoyo ngebebaske awak dhewe. Dadi, awak dhewe mung ganti rugi nganggo duwit sing ono neng sake awak dhewe wae.


Awakmu tau ngecewakno koncomu, terus wes njaluk sepuro tapi sek tetep gak diwaro, yaopo perasaanmu? Pasti sek tetep kepikiran. Mikire aku salah nang ndi sampe de’e gak gelem nyepuro aku. Ujung-ujunge malah overthinking dan ganggu rutinitasmu. Nek wes ngono, awakmu kudu sadar dan leren nyalahno awakmu dewe. Onok cara sing isok dilakoni alon-alon. Pertama, awakmu kudu yakino diri dewe nek awakmu gak isok ngatur perasaan wong liyo. Tekano sisan nang awakmu, selama wes njaluk sepuro, aku gak nduwe tanggung jawab perkoro perasaane de’e maneh. Nek gelem luwe mantep, awakmu curhat nang koncomu sing liyane dan takon pendapate koncomu. Kemungkinan gede koncomu bakal dukung awakmu nek ancen awakmu wes nyelesaino masalah dan njaluk sepuro nang konco sing bersangkutan. Komentar dukungan iku isok nguatno atimu dan isok awakmu gak kepikran maneh.


Saiki awak dhewe ora perlu ngeroso keweden yen lagi dhewekan neng omah. Soale awak dhewe wis duwe teknologi sing iso gawe awak dhewe ngeroso ora koyo dhewekan. Awak dhewe iso nyetel musik banter-banter seko HP utowo laptope dhewe. Awak dhewe iso karaoke dhewekan neng omah lan ora ono wong sing bakal protes yen swarane dhewe kui elek. Awak dhewe uga iso golek siniar sing ono neng aplikasi koyo Noice utowo Spotify. Siniar kui saiki model koyo wong ngobrol neng cakrukan nanging direkam. Senadyan awak dhewe ora diajak omong, awak dhewe tetep ngeroso dadi bagian seko obrolan kui. Teknologi jaman saiki mangkin canggih banget.


Gawe awak dewe sing nduwe tonggo sing angon asu, onok kemungkinan gede awak dewe tau dikejar karo asu. Biasane, asu iku mau gak bakal ngejar tanpa alesan. Asu iku mau bakal agresif dan ngejar nek misal onok sesuatu sing ngancem de’e. Nek misal onok asu sing ketok kate nyerang awakmu, onok rong hal sing kudu mbok lakoni, yaiku tenang dan cuek. Nek misal awakmu tenang dan bersikap biasa ae, asu iku bakal ngelewati awakmu ngono ae. Ojok tambah mlayu, soale justru asu iku mau bakal ngejar balik. Dadi nek ndelok onok asu sing kate nyerang awakmu, tetep tenang, cuek, dan mlaku koyok biasa ae nek gelem selamet.


Biyen sekitar tahun 2013 pas pengumuman tes keterimo nang universitas aku senenge megilan. Soale ora angger wong iso klebu nang kampus negeri. Sing garai aku seneng keterimo nag perguruan tinggi yaiku aku ora perlu bayar larang-larang koyok kampus swasta sing kadang angger ulan ono tari'an tambahan sing moro-moro onok. Mangkane pas pengumuman keterimo iku aku seneng soale kampus iku ora swasta tapi negeri. Mari ngunu mbayare yo ora larang nag dibandingno karo kampus-kampus liyane. Terus, nang kuto pahlawan, kampus iku termasuk paling morah dewe biayae ambek wes ora ono tambahan liyane soale wes klebu semesteran ora atek tambahan biaya ulanan opo maneh tari'an sing moro-moro ono ora jelas.


Mlaku-mlaku ing desa utawa panggon sing biyene digawe wong sugih iku bisa wae nemu harta karun. Konsepe harta karun yaiku barang sing lawas sing lagek ditemokake pirang atus tahun sawise iku. Apa maneh ing panggon sing lawas mesti biyen dadi pusat panggon kegiatane wong biyen. Ora kaget yen ujug-ujug ana wong sing nemu harta karun peninggalane wong mbiyen. Yen nemu harta karun ana ing panggon lawas aja nganti langsung dijupuk. Wedine ana wong alus ing nungguk lan akhire dadi nesu, muring-muring lan nyilakai kene. Kaneh kudu dikandhakna ing pamrentah sing ana ing kono supaya diewangi kanggo njupuk harta karun iku.


Jare uwong, buku iku jendela dunia. Jareku, tontonan pun yo isok dadi jendela dunia. Soale teko tontonan, awak dewe dadi eroh secara langsung opo sing onok nang dunyo iki. Dan iku gak mek teko berita utowo tontonan edukasi. Mulai teko film, drama korea, variety show, dan liyane pun yo isok dadi media pembelajaran. Jaman saiki akeh banget drama utowo film sing ngangkat isu-isu berat sing isok dadi pengetahuan anyar. Terus onok sisan variety show sing nayangno tentang perbedaan budaya sing marai awak dewe akeh sinau tapi carane menyenangkan. Teko nonton, awak dewe isok entok pengalaman sing menyenangkan. Soale niate nonton gawe have fun, eh dadakno sek tetep entok ilmu dengan cara sing santai dan gampang dipahami. Dadi ojok wedi nek digojloki nek kerjaanmu mek nonton drakor, wong drakor jaman saiki ae akeh edukasine.


Aku pas bareng-bareng ambek koncoku mangan moro-moro digepuk wong teko guri, akhire aku yo mangkele pol, masio iku ora sanget. Pas tak wasi mengguri tebake koncoku lawas, mangkane wani gepuk. Gepuke iku ancene bedo ambek wong-wong liyane nag koncoku iku gepuke mesti nag pundak tengen, soale jarene bocahe iku nandakno konconan sing apik. Gepuke iku maeng yo ora langsung digetno, tapi alon koyok wong jawel ngunu, dadi wong sing digepuk maeng ora kroso loro soale mok rodok dijawelno. Tapi nag keadaane koyok aku maeng yo mesti bakal srengen. Tapi berhubung iku maeng konco lawas dadi yo wes tak maklumi ae opo maneh wes suwe ora petok.


Jaman aku SD, aku seneng banget ngerungoke lagu Letto. Pas kui MTV isih disiarke neng Global TV. Sak ben minggu, aku mesthi ngeututi urutan tangga lagu sing disiarke. Pas kui, salah siji lagune Letto, Sebelum Cahaya, ngelinguhi posisi paling duwur tangga lagu neng MTV. Pas pertama kali ngerungoke kui, aku wis seneng banget karo lagune. Seko kuwi aku seneng karo grup musik Letto. Pas aku SMA, aku sempet ketemu karo vokalis grup musik sing tak idolake kui, Sabrang Panuluh utowo sing kerep diceluk Noe. Aku lagi ono pameran penelitan karo koncoku. Kebetulan Mas Sabrang iki seneng karo penelitian utamane sing ono hubungane karo elmu alam. Senadyan, aku ora wani nyapa lan jaluk foto bareng, nanging aku tetep seneng iso delok vokalise Letto nganggo mripatku dhewe.


Jare Wikipedia, Flatulensi iku metune gas teko anus utowo dubur mergo onok akumulasi gas nang njero weteng, terutama nang usus gede utowo kolon. Peristiwa metune gas iku biasa disebut kentut utowo buang angin. Kentut iku mau biasane ditandai karo rasa mules nang weteng. Kentut iku biasane ngetokno mambu sing badek. Ambu badek iku mau nandakno nek wong iku mau kakean mangan, kate ngising, ngalami efek samping obat-obatan, lagi bedegelen, utowo lagi masuk angin. Kentut sing gak mambu iku nduwe kandungan gas nitrogen, hidrogen, karbon dioksida, oksigen, karo metan. Nek misal kentut iku mambu badek, berarti onok fermentasi bakteri teko proses pencernaan sing mroduksi panas dan ngasilno gas sing mambu badek.


Wong-wong tuwo biyen kepengen pernikahan anake kui ditekoni karo wong akeh. Kabeh wong sing dikenal diundang neng dino pernikahan anake kui. Alesane, ben akeh wong sing iso melu ngerasake kebahagian seko keluarga sing disijike iki. Nanging, akeh tetamu sing diundang kui mung sekadar kenal. Sulit dibayangke yen wonge kui iso duwe ikatan batin sing cukup kuat kanggo ngerasake bahagia sing dirasake. Dadi alesan kui sio-sio. Uga ono wong sing alesane gengsi karo konco-koncone. Padahal sing paling penting ning acara iki lak, keluarga seko keloro mempelai sing berbahagia kui. Awak dhewe ora mesthi repot-repot ngetoke duwit akeh kanggo wong sing ora ngerasake bahagia sing awak dhewe rasake.


Ning instansi pemerintahan, kadhang ana petugas sing marai emosi amarga kaya kurang cepet lan kurang bisa ngerampungke tugas sing ana hubungane karo kebutuhan masyarakat. Petugas-petugas iki bisa marai mangkel amarga kurang cepet tindak lan tanduke uga kadang sering keliwat yen arep ngurusi babagan administrasi. Kamangka kaping siji, awak dhewe kudu sadar yen diurusi ora mung siji amarga administrasi pemerintahan iki uga akeh banget cabange. Kaping loro, awak dhewe uga kudu ngerti informasi sing bener ben ora mbulet ning administrasi. Sing pamungkas, yaiku awak dhewe uga kudu apal jam antrean sepi ben ora ngenteni suwe lan ora marai kesel ning instansi.


Wis pirang-pirang wulan anggone sinau nanging pas ujian mlebu ing universitas pancet wae ora ketampa. Sakjane gela banget amarga wis ngerasa sinau tenanan banget. Nanging iku wis dadi dalan uripe kene. Nangis wae ora apa-apa amarga supaya atine bisa lega lan ora nahan lara ati. Yen butuh curhat uga bisa crita ana ing kanca sing wis cedhak banget utawa wong tuwa supaya ati bisa plong lan ora stres. Nanging aja nganti kegagalan iki dadi samubarang sing nggarai kene ngerasa putus asa lan ora semangat maneh kanggo golek dalan liyane. Senajan gagal, kene ora oleh nyalahna awake dhewe amarga kene wis berusaha kanti tenanan.


Onok istilah sing lagi marak banget akhir-akhir iki, yaiku inner child. Dadi inner child iki kosep sing gambarno sifat utowo sikap kekanakan sing mungkin dimiliki setiap uwong. Kondisi sing dialami ben uwong pun yo gak podo. Onok beberapa kondisi ndek ndi inner child iki terluka dan marai awakmu sing wes dewasa terganggu gawe njupuk keputusan utowo menjalin hubungan ambek wong liyo. Inner child terluka iku akeh banget sebab e, salah sijine iku trauma mergo kejadian masa lalu. Ndek kene, awakmu penting banget gawe ngenali inner child terutama sing terluka. Nek awaku njarno inner child ning njero awakmu terus-terusan tersakiti, efek e awakmu dadi terluka dewe dan bakal ngaruh ning rutinitasmu. Dadi mulai saiki, kenali inner child mu, sayangi inner child mu, demi mental sing sehat.


Ngobrol karo dokter kui iso ngurani rasa wedi pas arep ngelakoke operasi. Rasa kuwatir dhewe bakal iso ngurang bar awak dhewe ketemu langsung karo doktere. Yen awak dhewe iso ngobrol kui, awak dhewe dadi luwih paham babagan operasi kui. Awak dhewe bakal ngerti prosedur opo wae sing arep dilakoke karo doktere mau. Dadi awak dhewe duwe gambaran piye proses operasi iki bakal mlaku mengkone. Awak dhewe uga iso ngobrolke, resiko-resiko opo wae sing iso kedaden. Yen awak dhewe kui wis ngerti resikone, atine dhewe iso luwih ayem. Kui uga ora mungkin doktere kui ngomong opo sing bakal dheweke lakoke ben ngurangi resiko kui.


Pelampung iku alat sing dirancang gawe ngewangi penggunane ben gak kelelep. Pelampung gawe renang iku dianggep dadi salah siji alat sing digawe perenang ben isok jogo keseimbangan. Biasane pelampung iki digawe perenang sing sek sinau renang. Pelampung iki gak mek gawe arek cilik tok, tapi onok sisan pelampung sing gawe wong dewasa. Onok patang jenis pelampung gawe wong dewasa. Siji, pelampung bentuk klambi. Sing khas teko pelampung iki yaiku bentuke sing koyok rompi. Loro, papan pelampung. Pelampung sing iki biasa digawe sinau renang. Telu, pelampung pinggang. Bentuke koyok sabung sing dipasang nang bagian pinggang. Terakhir, pelampung bentuk ban. Pelampung sing iki dinggo nang sekeliling tubuh sing nganggo.


Pas ono anggota keluarga sing minggal kui, roso sedih kui mesthi muncul. Awak dhewe ngerso abot ngeter wong sing awak dhewe sayangi neng liang lahate. Nanging, arep keroso sesedih opo wae awak dhewe kudu iklas. Carane iklas kui salah sijine,  ngerteni yen kematian kui takdir sing ora iso awak dhewe owah. Awak dhewe sebagai hambane Gusti Allah kudu taat karo takdir sing wis dintentoke. Keloro, awak dhewe kudu yakin yen kematian kui pilihan paling apik. Bisa wae yen anggota keluargane awak dhewe kui isih urip, dee ngerasa nelangso mergo penyakite. Ketelu, awak dhewe kudu percoyo yen wong sing sedo kui gur jasade wae sing ora ono. Nanging semangate tetep ono bareng awak dhewe sing isih urip.


Kabeh wong iku mesti tau ngalami getun sing sampek jerune pol nag jeru uripe. Masalah iku maeng biasane kedaden nang gonane uripe wong sing rumongso nag perkoro iku maeng penting kaonggo awake tapi ora iso dilakoni, terus perkoro iku maeng dadi sing jenenge getunan sing paling jeru nag jeru uripe salah sijine wong. Padal perkoro iku maeng ora bakal dadi getun sing jeru nang wong iku maeng wes ngeklasno ambek golek pilihan perkoro liyane sing iso ganti perkoro maeng. Tapi kadang-kadang wong nag wes kadung koyok ngunu iku ewo ambek bingung karo ora iso mikir soale perkoro iku maeng sing paling utomo sing kudu dimarekno.


Wis seminggu aku ora arep mangan. Nalika dipangani rasane kudu mutah terus. Weteng uga rasane panas lan ora penak banget. Kadhang nek bengi ya dada kerasa panas. Aku digawa ning dhokter kanggo dipriksa. Nalika wis mari dipriksa, dhokter ngomong yen aku kena asam lambung. Jarene dhokter, supaya asm lambung ora tambah nemen aku kudu ngelakoni babagan iki, nomer siji ora oleh stres utawa kakean pikiran. Nomer loro, kudu njaga pola mangan. Nomer telu, kudu njaga panganan. Ora oleh mangan sing pedhes banget utawa kecut banget. Sing terakhir, kudu ngindari turu bengi utawa begadang nganti laur-lauran. Sakjane aku kaget pol pas dikandani karo dhokter, nanging aku ora papa lan bakalan ngelakoni apa sing diprentah karo dhoktere.


Gagal iku wis biasa ana ing urip. Kanggo wong lagi nrima kegagalan aja lali kanggo bangkit maneh. Ana pirang-pirang cara kanggo bisa nerima kegagalan. Nomer siji yaiku ora nyalahna awake dhewe. Senajan isih nemoni kegagalan, kudu ngerti sisan yen awakdhewe uga duweni kekuatan liyane. Nomer loro, kudu nresnani awakdhe. Ora perlu neken awakdhewe terus-terusan amarga iku tambah nggarai stress lan dadi kepikiran. Nomer telu, kudu tetep iling lan syukur marang Gusti amarga wis ngewenehi berkat sing akeh banget. Sing terakhir yaiku kudu bisa ngerencanakna langkah sakwise. Langkah iki kudu luwih bijak, kudu bisa akeh usaha lan donga marang Gusti supaya bisa kasil.


Bimo kuwi kancaku sing ana ning SMA. Dekne biyen duwe awak sing lemu lan karakter sing lucu. Akeh sing seneng karo Bimo. Nanging sawijining dina, ana kakak kelas sing ora seneng amarga Bimo ikimuga pinter. Saban liwat ning ngarep kelase, kakak kelas kuwi mesti ngundang Bimo nganggo jeneng "gendut" utawa sing paling jahat yaiku "babi". Amarga ora kuat, Bimo iki tau ngamuk lan ngejak gelut kakak kelas kuwi. Banjur Bimo diundang marang ruang BK amarga jare ngerusak ketenangan ning sekolah. Pas guru BK wis ngerti keadaane, Bimo malah dibelani. Nanging saiki, Bimo wis akeh berubah amarga dekne sadar yen kesehatan kuwi penting uga ngutamakake diet.


Dino iki, aku kepekso moleh bengi soale buru mari kerkel. Biasane aku numpak motor. Berhubung motorku lagi diservis, dadi gelem gak gelem kudu mlaku. Kesalahanku iku malah milih lewat dalan sing sepi. Alesane sih soale luwe cedek. Nek lewat dalan gede, iku kudu muter adoh banget, dan aku muales. Sakjane aku wes ketar ketir iki pas mlaku, opo maneh moro aku ngeroso onok sing ngetuti aku ket mburi. Aku gak wani noleh blas. Aku mek ngerungokno suara langkahe tok sing tambah suwe tambah cedek. Berhubung aku wes panik, aku langsung mlayu. Yo jelas wong iku mau melu ngejar lah. Wong iku mau mlayu cuepet, dan wes garek sak langkah maneh isok ndemok aku. Cepet-cepet aku njupuk kejut listrik nang tasku dan tak wanikno noleh. Ambek tangan gemeter, aku nyerang wong sing iku mau nganggo kejut listrik mau sing marakno wong iku kesetrum. Baru pas wong iku semaput mergo kesetrum, aku cepet cepet mlayu nang kosan.


Yen awak dhewe duwe utang kui, sak yogyane awak dhewe kudu cepet-cepet nyauri utang kui. Soale yen dheweke ora langsung nyauri, awak dhewe ora bakal nyauri kui sesok-sesoke. Awak dhewe iso wae lali kanggo nyauri utang kui. Yen awak dhewe diilingke terus nganggo bayar utange mau lak awak dhewe uga sing ini. Kebutuhan lan kepengenan menengso kui ora ono enteke. Yen awak dhewe duwe dhuwit nanging ora langsung nyauri utang, awak dhewe bakal nganggo duwit kui kanggo kepengen sing liyane. Padahal, kepengen kui ora ono enteke. Pas wong sing ngutangi lagi butuh dhuwit, awak dhewe malah dadi ora iso nyauri.


Sebagai wong tuwo, kadang awak dewe iki gak sadar nek awak dewe nduwe kecenderungan gawe sayang karo anak sing siji timbang anak sing liyane. Mungkin awak dewe gak ngeroso, tapi anake awak dewe pasti isok ngeroso. Dan iku kudu dihentikno. Awak dewe iki kudu adil gawe bersikap nang anak-anake awak dewe, gak oleh pilih kasih sisan. Carane gawe berlaku adil sing standar iku kudu mbelo sing bener dan negur sing salah. Terus perkoro nukokno barang, nek anak siji ditukokno, kabeh kudu ditukokno sisan. Nek anak siji mangan sing disenengi, kabeh yo kudu mangan sing disenengi sisan. Pokok dadi wong tuwo iku gak oleh onok perasaan berat sebelah, kudu adil. Nek gak, engkok marakno onok konflik antarsaudara iku dewe.


Kamila dipilih dadi perwakilan kelase gawe melu lomba nyanyi sak sekolahan. Guduk seneng, Kamila tambah wedi. Soale de’e eroh banget nek awake iku wedi gawe nampil ndek duwur panggung. Pas persiapan ae wes gemeter, opo maneh pas munggah panggung e. Koyok saiki, de’e kebagian nampil nomer songo dan kudu ngenteni nang mburi panggung. Selama ngenteni, awake gak isok gawe leren gemeter. Tangane sampe teles kabeh saking ndredeg e. Konco-koncone wes podo ngancani dan nyemangati de’e ben isok nampil ndek duwur panggung. Pas buru nampil, ketoro banget suarane Kamila guemeter pol. Tapi pas krungu konco sak kelase podo nyemangati de’e, suwe-suwe de’e dadi rileks dewe dan isok nyanyi sampe mari tanpa ngelakoni kesalahan.


Ben uwong nang dunyo iku pasti wes tau ngalami kegagalan setidake ping pisan. Gak mungkin onok uwong sing uripe enak terus, pasti tau lah ngalami sing jenenge gagal. Kegagalan iku proses njalani urip, dan iku normal. Ngeroso sedih nek gagal iku yo wajar, jenenge menungso nduwe ati, gak koyok robot. Sing gak wajar iku nek wes gagal, terus sedihe sing marai iku ganggu rutinitas sing biasa dilakoni. Ilingo, gagal iku guduk akhir teko segalane, tapi isok ae iku awal teko kesuksesanmu. Dadi gawe awakmu sing gagal, ayo bangkit, uripmu sek dowo dan awakmu kudu njalani uripmu sing bener sebelum awakmu tambah getun ndek kemudian hari.


Salah siji penyesalan sing paling mendalam gawe Hendra iku pas mbahne meninggal, de’e sempet nolak kepinginane mbahne. Kejadian singkate iku de’e lagi nang kamare mbahne sambil nonton TV. Moro mbahne iku njaluk digawekno sirup. Ambek Hendra gak dioleni, soale sirup iku marai serik. Timbang engkok tenggorokane simbah tambah lara, dadi mending gak usah. Mbahne Hendra meneng tok, ketoro nek kecewa soale kepinginane gak dituruti. Moro sorene simbah wes meninggal ndek tempat, dan iku marakno Hendra gethun banget. Weruh ngono de’e tetep ngawekno sirup dan nuruti permintaan terakhir mbahne. Temenan wes, Hendra gethun nemen dan mek isok meneng pas mbahne diramut sak durunge di kubur. Pas nang kuburan ae de’e gak isok nangis padahal atine suedih nemen, saking ngeroso gethun e.


Hadiah sing diwehno koncoku pas lomba nulis puisi iku ancene garai bocae jumbul. Masalahe, bocahe nulis puisi iku mok dienggo ngisi waktu pas ora ono kegitana opo-opo. Mangkane pas bocahe moro-moro oleh undangan kanggo nerimo hadiah teko panitia lomba nulis puisi maeng bocahe koyok-koyok ora percoyo ambek gobek-kobek. Jarene koncoku maeng, "mosok oleh hadiah se?, padal iku puisi mok angger nulis ora ono sing istimewa". Jumbul polahe oleh hadiah iku ancene seje-seje angger wong. Ono sing mok koyok ora percoyo utowo meneng ae polahe bingung ambek sing diadepi. Kadang yo ono sing sampek berok-berok koyok wong sempel barang yo ono.


Idu iku ancene barang sing jemberi ambek mangkeli. Masio angger wong iku duwe sing jenenge idu nang lambene. Tapi nag idu iku teko lambene wong liyo yo mesti marakno mangkel ambek jembere megilan. Nah kudune wong sing kenek idu maeng yo langsung ngumbah ambek ngijuki bagian sing kenek idu iku maeng soale nag ora ngunu iso ae kenek penyakite wong sing duwe iku maeng contohne koyok watok ambek liyane maeng, terus sak liyane iku meng nag sing jenenge idu iku mesti biasane marakno ambu sing ora enak nag ogak nang diijuki utowo dibuyang banyu. Dadi nag iso nag kenek idu iku yo langsung dielapi utowo diumbah nganggo sabun ben resik.


Perselingkuhan kuwi babagan sing ora bisa dijelasake pasti penyebabe apa amarga masalah iki uga dadi salah siji privasi ning keluwarga sing kudune ora oleh dirungokake wong liya. Wong kang selingkuh iki penyebabe akeh. Salah sijine yaiku ngerasakake bosen ning omah utawa ora ana anak sing marai cedhak. Nanging kanggo pasangan enom, selingkuh iki salah sijine disebabake komunikasi sing ora lancar lan kurange kepercayaan saka pasangan. Miturut psikolog, sifat penasaran sing nemen kuwi bisa marai perasaan sing ora tenang. Kamangka, ana sing nyaranke yen ora usah ngecek HP uga sosial media pasangan ben ora akeh pikiran sing ala lan njurus marang kecurigaan.


Sakaratul maut iku singkate nyawane lagi dicabut ambek malaikat. Onok sing sakaratul maut e biasa, onok sing ketok kelaran nemen. Tapi dasare uwong sing nyawane didarik iku pasti bakal lara, cuma taraf larane sing bedo-bedo. Onok sing sek isok ditahan, onok sing sampe gak karu-karuan. Aku tau ndelok onok berita sing ngurung uwong sing lagi sakaratul maut sampe mati nang siji ruangan. Hal iku mergo wong sing sakaratul maut iku mau bener-bener kelaran nemen sampe gak isok meneng dan nubruk nubrukno awake teko tembok siji nang tembok liyane. Iku mbuktikno nek sakaratul maut sing pisane lara iku isok lara nemen koyok ngono.


Pas aku budal nang Pare, aku mesti sepedakan soale ancene enake megilan iso dolan ambek mamper-mamper. Nah pas nag perbatasan Jombang kediri, aku ora sengojo ambu sing ora enake pol sampek irungku iku gatele ambek sampek kudu wakheng. Mari ngunu polahe aku pengen ngerti tak totno ae dalane tibake tumpukan sampah sing wes ora karoan bosoke, yo mundung-mundung, koyoke se wes pirang-pirang dino ora diresiki. Nah mergo perkoro iku maeng aki sampek mengkorok ambek kerok-kerok mergo saking jijike. Mangkane aku langsung ngegas sepedaku ben ora ambu maneh, mergo nag isek mambu mesti marakno wetengku loro, terus biasane yo ora enake megilan ambune.


Wong sing biasane duwe demam panggung iku asline ora kok wedi nag panggung, tapi asline iki teko mental sing durung kebiasaan ngadepi perkoro sing koyok ngunu utowo durung biasa ngomong nang ngarepe wong akeh. Demam panggung iku disebabno teko perkoro mentale wonge sing ancene durung dilateh ngadepi perkoro ngunu. Terus wong sing ngalami demam panggung iku yo ora mok wedi tok sing dirasakno nang pikiran, tapi roso kuwatir nang atine ambek roso was-was nag ora iso lapo-lapo nang panggung iku metu kabeh. Terus tandane wong duwe demam panggung iku maeng yo iso ae ditengeri ambek awake iku keringeten ora karuan, tangane anyep, terus raine iku ketok gugup.


Ana tradisi sing uga isih dilakoni karo wong Jawa babakan mengeti sedane wong. Tradisi iki uga bedha-bedha ing wilayah tlatah Jawa miturut lingkungane. Yen ana jaka utawa prawan sing seda, ana sesaji khusus sing diwenehake pas dina dimakamake, yaiku pitik jago kanggo mayit putri lan pitik babon kanggo mayit kakung. Amarga jaka lan prawan iki durung rabi, biyasane keluwarga isih duwe rasa kuatir ning alam kubur iki mayit bakal dewean. Kamangka pitik kuwi dadi simbol kekancane mayit ning alam kubur. Pitik kuwi ora disembelih, nanging ya diculke wae ning kuburan. Ning daerah liyane ana sing nganggo kembar mayang temanten marga ning tradisi Jawa, kembar mayang kuwi dinggo tolak bala penganten.


Aku kiro idup dhewean kui gampang, tekan aku ditingga dhewekan neng omah. Pas kui ibuku lagi ono keperluan neng Jakarta lan adiku melu. Aku tetep neng Yogyakarta mergo duwe kegiatan sing ora iso tak tinggalke. Selama aku dhewean neng omah kui, omah dadi berantakan banget. Klambi reged ono neng endi-endi. Cucian piring numpuk segunung. Lantai reged banget, arang tak sapu opo meneh dipel. Omah dadi klebonan khewan-khewan. Aku dadi kerep delok curut lewat kamar mburi. Coro mati ono neng endi-endi. Malah tekan ono kadal mlebu rumah. Panganku yo uga ora keurus. Paling aku gur mangan sego karo endog. Yen misale lagi kesusu opo males banget aku gawe mi instan. Jebul urip dhewean kui sedih banget. Ora ono sing ngopeni.


Aku kerep nonton film-film laga. Akeh neng film laga kui wong-wong sipil ditodong pistol karo penjahat-penjahate. Aku ora ngebayangke neng adegan kui kedadean karo aku neng donyo nyoto. Neng jero atiku, aku kepengen dadi pahlawane. Aku iso ngelawan para penjahat kui lan ngewangi wong-wong disekap kui metu seko kurungane. Nanging, tak pikir-pikir meneh, aku ora mungkin ngelakuke kui. Aku ora duwe dasar bela diri opo-opo lan bentuk awakku biasa wae, ora keker. Iso wae aku gaya nyelametke wong-wong kui dadi pahlawan, nanging mungkin uga aku sing mati paling disikan. Timbanangae, aku dianggep wong sing kendel nanging mati disikan. Menging aku meneng wae, macak wedi koyo wong-wong sing liya.


Misale rem awak dhewe ngerti-ngerti ngeblong pas lagi numpak montor utowo mobil, awak dhewe ojo langsung nglakson. Ngeklakson kui tetep penting supoyo wong-wong neng ngarep utowo neng sekitare dhewe kui ngerti yen kenderaane dhewe lagi ono gangguan. Nanging yen awak dhewe usahane mung klakson to kui sing salah. Yen awak dhewe terlalu fokus karo klasone, awak dhewe ora iso ngelakoke usaha liyane ben kabeh selamet. Misale saking fokuse ngeklason, awak dhewe lali ora ngelepas gas seko tangan utowo sikile awak dhewe. Kui dadine malah luwih ngebahayani. Kerusakaan kui bakal luwih gede timbangane awak dhewe wis iso ngurangi kecepatan sak durunge.


Secara spesifik, monitor ICU iki nduwe keterangan werno utowo simbol sing bedo-bedo. Fungsine gawe mbedakno parameter siji ambek liyane. Nek wes ngono, awak dewe dadi isok melu moco sisan pas dikeki jam besuk nang njero ICU. Nek misal awakmu kepingin moco monitor ICU secara umum, koyok ngene cara moco simbole. Siji, detak jantung iku nduwe simbol “HR” utowo “PR”. Loro, tekanan darah iku nduwe simbol “SYST” utowo “SYS” gawe sistolik, terus “DIAS” utowo “DIA” gawe diastolik. Telu, saturasi oksigen iku nduwe simbol “SpO2”. Papat, laju pernapasan iku nduwe simbol “RR”. Onok parameter liyane sing terteta nang monitor, cuma iku mek isok dilakoni ambek pihak perawat utowo dokter.


Ora opo-opo yen awak dhewe ngeroso wedi sak durunge tampil. Kui tandane awak dhewe ngerti pentinge tampil kanthi maksimal neng duwur panggung. Awak dhewe malah iso luwih ngati-ati lan gateke perkoro-perkoro sing mrenik. Pas awak dhewe ngero wedi kui, awak dhewe iso nampilke sing luwih apik. Neng sisih liyo, yen awak dhewe wis percoyo diri banget, yen awak dhewe iso tampil apik kui, malah ono kemungkinan awak dhwe tampile ora maksimal. Soale, wong sing koyo ngono kui ora ngati-ati lan iso ora bayangke yen iso kedadean hal sing ora diduga. Dadi, rasa wedi sakdurunge tampil kui sebener pertanda sing apik kanggo awak dhewe.


Kanggo para wong tuwa, mesti ngerasa yen anak kuwi bakal angel yen wayah disuntik amarga nyuntik kuwi salah siji kegiyatan sing asing kanggo anak lan toleransi anak marang rasa lara kuwi bedha-bedha. Kamangka kuwi, ana cara sing disaranake kanggo para wong tuwa sing arep nyuntikake anake ben anake ora wedi. Sing paling penting yaiku kaping siji, wong tuwa kudu ngejak anake ngomong babgan apa sing arep dilakokake yaiku suntik. Banjur yen anak wis ngerti, aja diweden-wedeni karo dokter lan uga jarum suntik. Wong tuwa kudu pinter marai anake nyaman. Banjur, anak kudu dikenalake marang dokter lan yen ora nangis, wong tuwa bisa ngewenehi hadiah.


Sing jenenge diguyu iku termasuk salah sijine perkoro sing nganggep opo sing dilakoni wong sing diguyu maeng perkoro sing ora penting utowo sepele. Nah kelakoan iku maeng sing biasane marakno onone roso isin nang wong sing diguyu maeng. Mangkane wong sing isin polahe diguyu maeng asline yoora duwe isin mergo ngelakoni perkoro sing diguyu maeng. Tapi yo mergo sing guyu maeng akhire deke iku maleh isine pol. Tapi kabeh iku seje maneh nag wong sing penggaweane ngelawak, tambah nak wong sing penggaweane ngunuku maeng tambah ora isin, tambah nag ora ono sing guyu tambah isin soale dianggep opo sing dilakoni maeng ora iso marakno wong guyu.


Nang jaman serba modern iki, awak dewe isok ngelakoni akeh hal ben isok dadi ayu. Salah sijine iku operasi plastik. Operasi plastik iku wes terkenal banget dan wes akeh sisan sing ngelakoni. Tujuane mek siji, ben ayu. Nek wong wedok wes ngeroso ayu, bakal luwe pede. Tapi ndek luar iku, tau mikir gak, operasi plastik iku nganggo plastik gak yo? Jawabane iku igak rek. Plastik nang kene iku dijupuk teko boso Yunani yaiku plastikos. Kata iku mau nduwe arti ‘membentuk’ utowo ‘mencetak’. Jeneng operasi plastik iki wes sesuai banget ambek tujuane, yaiku rekonstruksi bagian tubuh sing pingin dicikno ben dadi luwe apik.


Serangga iku jenis kewan sing bentukane cilik-cilik. Serangga iku onok nang ndi ae, salah sijine iku nang omah. Biasane, serangga sing onok nang omah iku dadi hama dan kudu dibasmi. Akeh banget serangga sing biasa onok nang omah. Siji, nyamuk. Nyamuk iki isok urip mergo onok genangan banyu nang omah iku mau. Loro, laler. Hal iku mergo laler iku mesti hinggape nang panganan, dan ben omah iku pasti onok panganane. Telu, tawon utowo lebah. Serangga sing siji iki akeh diwedeni soale berbahaya dan iso nyenget. Papat, coro. Iki dadi serangga sing paling diwedeni sisan ambek wong-wong soale bentuke nggilani dan isok ngowo penyakit. Terakhir, semut. Biasane semut iku senengane ngerubungi panganan nang ndi ae, termasuk nang omah.


Masa depan ora katemtokake saka universitasmu. Pamanggih kados makaten wau kapireng lan kapenggalih kirang mitadosi. Ananging, BPS lumantar kompas.com mratelakaken bilih 8,75 yuta tiyang mliginipun lulusan sarjana lan diploma ing Indonesia statusipun taksih dados pengangguran terbuka. Mila nyata menawi universitas menika boten nemtokaken kamulyaning tiyang. Tiyang kedah pados channel salamining piyambakipun kuliah. Tegese tiyang kedah saged nindakaken pendekatan informal dhateng tiyang sae kang karawuhaken dening kampus. Banjur, tiyang kedah pados channel wonten lembaga industri lumantar kagiyatan magang. Tegese, bokmenawi sampun rampung kuliah mangke badhe langsung pados kerja, sampun wonten tetepungan tiyang lebet. Ugi, tiyang kedah ngindhakaken value dhiri lumantar kagiayan lomba, event, volunteer, organisasi, lan sapanunggalane supados sampun pikantuk sangu nalika badhe ambyur ing dunia kerja. Mula terang bilih kamulyaning tiyang boten gumantung saking unversitasipun.


Kleru mlebu jeding ancene termasuk perkoro sing rodok ngisini nag jareku, tapi nag nang panggonan sing ora diwehi tenger endi sing kanggo wong wedok ambek wong lanang yo ora masalah, terus perkoro iku maeng yo wes gelek gedaden nang panggonan umum contohne koyok nang terminal, stasiun ambek liyane maeng. Nah sing marakno isin iku maeng nag ancene nang panggonan sing ancene wes ono tengere contohne koyok nang hotel, bioskop, ambek panggonan-panggonan sing biasane dewekno ambek nyejekno endi jeding lanang ambek wedok. Nah nag sampek keleru nang panggonan sing bedakno iku maeng yo jelas marakno isin nang ati polahe wes ditengeri.


Wong sing wes sakaratul maut iku gak oleh dijarno dewean. Gawe awak dewe wong Islam, awak dewe kudu ngancani wong sing lagi sakaratul maut gawe ditalqin utowo diceki kondisi fisik e. Tapi, koyok ngono iku gak isok dilakoni ambek kabeh uwong. Ketoke ngono gampang, tapi pas nyedek wong sakaratul maut pasti gak isok gak nangis nek atine gak tatak. Padahal ngancani wong sakaratul maut iku nek isok ojok sampe nangis dan kudu tenang, sabar, terus tabah. Koyok ngono iku ben nenangno wong sing lagi sakaratul maut sisan. Nek atek nangis, dikhawatirno bakal marakno wong sing lagi sakaratul maut mau maleh cemas dan gak tenang.


Pengalaman sing marai bungah kanggo bangsa Indonesia iki yaiku pas dadi tuan rumah acara Asian Games ning Jakarta lan Palembang taun 2018. Amarga acara kuwi, kaben sarana transportasi lan industri bisa dadi maju. Apa maneh pas wayah pertunjukan kebudayaan saka penari saman sing jumlahe atusan. Pengalaman iki dibagekake karo akeh peserta lan relawan ning pagelaran kuwi. Acara Asian Games iki dadi pesta olah raga sing diadakake tanggal 23 September kanthi 8 Oktober 2018 ning Stadion Gelora Bung Karno, Jakarta lan Stadion Jakabaring, Palembang. Cina, Jepang, lan Korea Selatan dadi negara sing paling akeh ngumpulake medali lan Indonesia ana ning urutan ke-4.


Ben menungso iku pasti nduwe duso sing tau dilakoni ndek masa lalune. Cara gawe ngapus dusone iku mau dengan cara taubat. Tapi, mek wong sing sungguh-sungguh sing taubat e diterimo ambek gusti Allah SWT. Semisal awakmu wes ngelakoni sholat taubat, tapi awakmu gak eroh iku sholatmu mau diterimo ta gak, dan iku pasti marakno awakmu penasaran. Onok tanda-tanda sing isok mbok kenali nek sholat taubatmu iku diterimo ambek Allah SWT. Siji, terputus hubungane karo pelaku kejahatan dan terjalin hubungan sing erat karo wong-wong sholeh ambek sholihah. Loro, kehindar teko sembarang duso ambek onok kesungguhan gawe naati Allah SWT. Telu, senantiasa iling nek urip nang akhirat iku luwe apik dan kekal timbang urip nang dunyo. Terakhir, ngisi waktu mek gawe njalano perintahe Allah ambek njauhi larangane.


Palakrama kuwi sawijing bab kang suci, kacathet minangka ibadah, mula aja padha sembrana anggone nglakoni. Menikah utawa palakrama manawi ing agama Islam, kadhapuk minangka sawijining sunah lan tuntunaning Rasulullah SAW. Mula bab kang wigati kagatekake sadurunge palakrama yaiku anggone niat lan milih calon garwa. Niat iku bab kang utama. Tegese aja nganti nindakake palakrama amung merga kancane wis padha rabi utawa wis bola-bali ditakokake dening wong tuwa. Yen kowe wis siap lair lan batine, wis siap dadi imam utawa makmum kanggo garwane, mula bener yen siap krama. Milih calon garwa tegese kowe bisa nimbang bibit, bebet, bobote calon garwamu kuwi. Apa wis sreg tenan karo kriteria, wis sreg ing manah, kang linuwih wis sreg karo wong tuwa lan kluwargamu. Yen wis kabeh, mula tandhane wis kaparingan restu lan pangestu. Sakathah bab kang kudu kapenggalih sadurung nindakake palakrama, mula nyata aja sembrana anggone nglakoni.


Taun 2006 kui, Yogyakarta keno angin puting beliung. Sing paling parah kui neng daerah Lempuyangan. Cerak banget seko omahe budheku. Pas kui, aku, ibu, lan adiku durung pindah neng kota pelajar kui. Awak dhewe isih ono neng Bogor. Pas delok beritane neng TV kui, ibuku kaget. Neng layar kui, ketok SMP Negeri 15 Yogyakarta amburadul. Gedung-gedung neng sekolahan kui bener-bener roto. Padahal, jarake omahe budhe karo SMP kui ora adoh mung sekitar 300 meter. Wedine ibuku karo aku kui yen omahe budhe uga rata koyo ngono. Dino kui, awak dhewe durung iso langsung iso ngerti kabare piye. Soale, telepone podo pedot lan layanan sinyal neng HP uga ora apik. Lagi pirang-pirang dino sak uwise, awak dhewe lagi ngerti kabare budheku lan keluargane piye. Untunge podo ora kenopo-nopo lan omah uga ora rusak.


Kabeh wong mesti tau ngalami perkoro sing marakno deke iku isine ora karoan. Koncoku yo tau ngalami perkoro koyok iku. Perkoro iku kedaden nang Bank polahe deke iku ngantuk terus nomere iku oleh nyekel kuwalik. Jenenge wong ngantuk masio iku wes jelas nomere yo tetep ae ora merhatekno. Nah sing nomer songo iku maeng kuwalit dadi nomor enem, terus pas waktu panggilan deke iku digugah karo wong pinggire polahe delok nomere sing dicekel kuwalik maeng. Terus pas nang teler tibake ono wong loro sing maju. Pas didelok ambek telere, deke akhire kisinen terus balik. Mangkane nag ngantri ngunuku ancene ojo sampek ngantuk soale nag ngantuk masio perkoro sing wes jelas mesti dadi ora karoan rupane.


Aku ora ngerti neng endi utek bakul sing dodol panganane sing wis mambu. Sebagai wong sing dodol kui kudu dheweke jogo kwalitas barang sing didol. Nek barange sing didol kui ora layak kanggo dikonsumsi piye carane bisnis dhewe gedhe utowo sak ora-orane payu. Opo meneh yen sing didol kui pangan sing wis mambu. Dheweke bakal cepet banget kelangan pelanggan. Mungkin seko awal kui, ora akeh sing percoyo karo dagangane. Yen kwalitas panganan sing didol ora mutu, wong-wong sing wis tuku neng kono ora bakal percoyo meneh. Wong-wong bakal ngeroso jijik lan dheweke bakal ngomong neng konco-koncone supoyo ora tuku neng bakul kui.


Nag dolan nang koncoku, mesti deke iku ngejak nang jajanan kuliner sing ono nang pinggire alun-alun kota Soto. Nah nang daerah kono iku ancene sing jenenge panganan kas daerah kono iku macem-maceme pol awit teko gawean tradisional sampek sing usum-usuman barang yo onok. Nah pas iku ora sengojo lunggoh nang korsi sing ancene rodok ado karo panggonan sing rame teko wong dodolan. Moro-moro nangisore iku ono panganan buntelan sing kicakan ambek sikilku terus ambune ora enake megilan mergo panganan iku wes bosok ambek mambu pirang-pirang dino. Nah koncoku langsung nyingkreh mergo bocahe jijike pol ambek panganan sing wes bosok ambek ambune sing wes koyok ngunuku.


Bedegelen iku isok dialami karo kabeh menungso. Onok akeh pol penyebabe penyakit sing siji ae. Salah sijine iku mergo pola mangan sing gak sehat iku yo isok. Nek uwong wes bedegelen iku biasane mambu entute dadi badek pol dan iku ngisin-ngisini. Iki cara gawe ngatasi bedegelen. Siji, luwe akeh ngombe banyu putih. Loro, luwe akeh konsumsi panganan sing serate duwur. Telu, luwe sering olahraga. Papat, mangan panganan probiotik karo prebiotik. Limo, ngombe stimulan pencahar. Enem, nganggo osmotik. Pitu, coba pencahar pelumas. Wolu, nganggo pelunak feses. Songo, coba nganggo enema. Sepoloh, coba obat suppositoria. Terakhir, coba ngising nganggo posisi jongkok, guduk lunggo.


Barang sing digeloke, beng minggu kui, ketokan kuku. Aku biasane ngetok kuku pas Kemis wengi utowo dino Jumat. Sak liyone ngikuti ajaran Rasul, aku dhewe ngeroso neng ketok neng wayah kui kuku bakal tumbuh luwih suwe. Pas kui tau, aku ra nemu gunting kukune tekan 2 minggu. Gunting kuku werno keperakan. Neng duwure ono logo bunder sing ditulisi ongko pitu telung kali. Neng ngisor logone ono tulisan three seven. Barang cilik kui ketoke seko pabrikan Koreo mergo ono tulisan Korea ning walik logone. Ketokan kuku kui wis lawas dadi ono karate sitik-sitik neng bagian sing nggo ngukur karo ketokan. Senadyan wis karaten, ketokan kui isih landep.


Aku lan konco-koncoku sing cerak omah kui kerep dolan bareng. Awak dhewe biasane dolan bareng pas dino Sebtu sore. Awak dhwe tau dolanan bal basket neng SMA sing cerak karo kompleke awak dhewe. Jarake paling mung 4 km. Awak dhewe mrono numpak pit dhewe-dhewe. Bejone, pas kui lapagan basket lagi ora dienggo dadine awak dhewe iso bebas dolan neng kono. Neng tengah-tengah dolanan basket kui, ngerti-ngerti aku midak telek pithik. Teleke kui langsung keno neng sikilku, soale awak dhewe dolanane kui ora nganggo sepatu. Aku sing ngeroso jijik langsung mlipir neng pinggir lapangan kanggo ngeresik sikilku nganggo pasir. Bar kui, awak dhewe lanjut dolan meneh. Nanging saiki luwih pod ngati-ati, mergone kabeh ora gelem midak telek pithik.


Roso sedeh ancene ora enak, salah sijini yoiku koyok roso sedeh polahe pisah ambek konco sing bener-bener wes dianggep koyok dulur dewe. Jarene wong psikologi, roso koyok ngeneki ancene ora apik nag dirasakno suwe-suwe soale iso dadekno pikiran sing macem-macem. Terus nag dibarno suwe-suwe iso dadekno penyakit sing iso dadekno wong iku maeng loro. Tapi nag jarene bocah saiki sing tau ngalami ngunu maeng, roso sedeh polahe pisah ambek konco iku ora ngiro suwe soale isek iso ngomong ambek telfon. Masio ngunu, sing jenenge soro sedeh iku ancene ora apek nag kesuwen dibarno. Palang ora atek sedeh soale jenenge konco apik mesti tambah dongakno sing apik.


Dino iki aku melu koncoku gawe sinau nang Perpustakaan gawe persiapan UAS minggu ngarep. Awak dewe wes ndekem nang njero Perpustakaan ket isuk nganti kate dhuhur. Tapi aku sek fokus gawe moco buku cek luwe paham karo materine. Moro-moro koncoku nusuk-nusuk pipiku marai konsentrasiku ilang. Tapi tetep tak jarno ae. Moro-moro de’e nusuk-nusuk wetengku, tapi sek tetep tak jarno ae. Mulai maneh njawili pipiku, sek tetep tak jarno, mbasio ta aku wes keganggu pol. Sing marai aku kaget iku moro-moro lengenku ditapok dan iku lara buanget. Aku langsung ndekek bukuku dan napok balik lengene luwe get. Koncoku ketok banget nek kelaran, tapi salahe dewe, de’e sing mulai disik.


Sawise dinyatakke lulus ujian sekolah dina iki, aku njajal nggawe syukuran cilik. Syukuran iki dadi salah siji wujud syukurku marang Gusti amarga wis ngebulake kepenginku bisa lulus ana ing ujian sekolah iki. Kanggo aku, syukur marang Gusti amarga wis lulus ujian kudu diwujudke kayata sing tak lakokake saiki. Babagan iki uga dadi pangilingku supaya aku tetep bisa iling marang Gusti. Kaping pisan, nalika oleh kasil sing apik lan padha karo apa sing dikarepake, aja lali matur nuwun marang Gusti. Kaping pindho, mujudake syukur marang Gusti kanthi sregep anggone ibadah utawa sedekah marang wong sing mbutuhake. Rong babagan iki dadi pangilingku supaya bisa tetep iling marang Gusti.


Kathok sing suwek kui marake wong sing ngaggo kui isin. Supoyo kedadean kui ora awak dhewe alami utowo rasake, awak dhewe iso ngelakoke beberapa hal supoyo kathoke dhewe ora suwek. Sing kesiji, awak dhewe kudu mastike yen kathok sing awak dhewe arep enggo kui ora sesak. Makane kui, yen kathoke wis keroso sesak, mending awak dhewe nganggo katok sing liyo. Sing keloro, kathok kui wis lawas ojo awak dhewe enggo meneh. Kathok sing lawas kui biasane jaitane wis ora sekuwat biyen. Yen awak dhewe okeh gerake, jaitane kui luwih gampang suwek. Sing keloro, yen awak dhewe ora duwe pilihan liyo sak liyane nganggo kathok sing sesak lan lawas, awak dhewe kudu gowo sarung. Paling ora yen kathok suwek, awak dhewe duwe kain sing iso dienggo nutupi.


Panggon latian gamelan ing sekolahku iki jarene ana sing nungguk. Miturut critane Pak Amri, satpam sing saben dina mlebu panggon iki wong sing njaga iku wong wedok. Wong sekolahku yen nyeluk iku Mbak Yayuk. Rupane ayu banget, rambute dawa, mesti mringis medeni yen ana sing ndelok, klambine warna putih, lan kadang ngetok karo kudungan. Mbak Yayuk iki lekembut sing ora guda wong sing latihan gamelan ing panggon iki, kecuali ana wong sing ora sopan mlebu ing panggon iki. Mbak Yayuk tau ngamuk amarga panggon iki kate dibubarna. Mbak Yayuk saben dina ngetok ana ing ruang guru nganti nggarai kabeh guru keweden lan ora sida kanggo mbubarna panggon latian gamelan.


Kotoran kewan kuwi pancen njilehi lan uga bisa ngundang bibit penyakit saka laler ijo lan uga bakteri-bakteri. Kotoran kewan iki uga bisa ndandekake keluhan kaya misal penyakit hepatitis, PES saka tikus, lan sak panunggale. Nanging kotoran kewan, utamane sapi, bisa diolah dadi bahan sing luwih migunani kaya gas pengganti lan uga pupuk. Yen pupuk, akeh petani sing wis paham carane lan wis ngerti kegunaane. Nanging pengganti gas iki butuh digalakake maneh amarga kotoran kewan iki ngandung gas metana sing gedhe, utamane kotoran ternak. Gas metana iki sifate panas lan bisa dadi bahan bakar. Kamangka, awak dhewe kudu ngilangi jijik lan kudu bisa ngubah kotoran dadi barang sing luwih manfaat.


Sing garai wong keweden nag ditodong senjata iku asline ora mergo wong sing ngancem. Tapi mergo senjata iku maeng, seumpomo senjata sing digawe nodong iku maeng ora blaekno wong sing diancem, yo jelas ora bakal wedi ambek wong sing nodong maeng. Terus ono wong liyo sing dirugekno ambek senjata sing ditodongno maeng iku yo termasuk garai wong sing dia todong wedi polahe iso marakno wong liyo loro. Terus biasane senjata sing digawe notong iku yo macem-macem contone koyok gaman cilik sing kenek dilempit, terus gaman sing sleotongan  ben ora ketok pas waktu digowo terus moro-moro digawe nodong uwong. Terus sing paling nemen yoiku bedel.


Utang kuwi sajane kalebu aib sing bisa ditutupi saka tepat waktu mbayar lan uga ora rewel yen ditagih. Sing dadi masalah jaman saiki yaiku akeh wong mlayu saka utang lan uga marai berita kuwi kesebar. Wong sing duwe utang iki sajane uga isin yen diumumke amarga isih ana sing ngamuk yen aib kuwi diweruhi wong liya. Nanging sing paling ngerasakake kerugian sajane wong sing diutangi amarga kabeh kuwi ora sesuai perjanjian sing ana ning wiwitan. Wong sing utang kuwi kadhang ya ora tau mikirake piye cara mbayare. Kamangka, awak dhewe kudu dadi menungsa sing mawas diri lan ora kegawa nafsu, dadi tetep bisa menuhi kebutuhan tanpa ana utang.


Roso jijik iku biasane metu nag wong iku delok utowo nyawang perkoro sing marakno roso sing jember ambek ngeroso nag barang utowo perkoro iku maeng endut. Nah roto-roto wong mesti duwe roso iku maeng mergo delok perkoro utowo barang sing dianggep ruso utowo endut sing sampek dadekno wong iku maeng jijik. Salah sijine yoiku utahan, nah utahan iku maeng ancene barang sing biasane dianggep ruso mergo utahan iku maeng ancene barang sing wes teko jero weteng ate dadi taek tibake metu teko weteng mergo ono masalah nang wetenge wong sing mutah iku maeng, dadi yo wes biasa nag ono wong sing nyawang utahan terus ngeroso jijik, mergo perkoro iku maeng.


Saiki isu utowo masalah SARA wes akeh nag endi-endi terus wes mlebu nang pirang-pirang aspek sing ono negoro iki. Opo maneh nag wes wayae ate pemilu, isu SARA mesti digawe-gawe karo politikus ben calone maeng menang ambek oleh dukungan teko masyarakat maeng. Tapi masalah iki yo sing garai wong-wong sing ngerti iku srengene orambloko soale iku sing garai pecahe negoro iki. Sak liyane iku wes akeh sing dadi korban isu SARA maeng. Tapi saiki wong-wong sing ngerti masalh iku doh podo nyerang pilitiku sing gawe isi SARA maeng. Soale keberagaman Agama, Suku, Ras, ambek antar budaya kudu dijogo ben negara iki ora pecah belah koyok jaman biyen.


Awak dhewe kudu iling jenenge konco-konco dhewe. Kanggo koncone dhewe kui penting. Mungkin awak dhewe ora nganggep wong kui konco sing cerak utowo spesial. Nanging, awak dhewe ora ngerti pastine dheweke ngerosone piye. Sopo ngerti dheweke nganggep awak dhewe kui wis dadi konco cerake. Yen awak dhewe tekan salah nyeluk jenenge kui, awak dhewe kudune ngeroso isin banget. Awak dhewe bakal iso ngelarani atine wong kui. Yen awak dhewe iso ngiling-iling jeneng wong kui lan nyeluk dheweke nganggo jenenge sing bener, dheweke bakal ngeroso seneng banget. Soale jenenge kui spesial kanggo wong sing duwe jeneng kui. Yen awak dhewe iso ngiling jeneng dheweke, awak dhewe koyo ngakoni keberadaane dheweke neng donyo iki.


Ben uwong iku pasti tau ngalami sing jenenge kegagalan. Jenis-jenis kegagalan iku onok muacem-macem. Siji, gagal nang hubungan percintaan. Ojokno sing sek pacaran, sing wes rabi ae isok gagal ndek tengah dalan. Alasan kegagalan iki biasane mergo salah siji opo loro-lorone gak isok jogo komitmen utowo mergo liyane. Loro, gagal nang pendidikan. Gak kabeh beruntung gawe isok nyelesaino pendidikan formale. Alesane pun yo akeh, salah sijine gak onok biaya. Telu, gagal nang pekerjaan. Gagal nang bidang iki contohe kenek PHK, bangkrut, pengangguran, dan liyane maneh. Papat, gagal nang keluarga. Gagal nang kene berarti keadaan keluargane sing kacau balau, contohe koyok KDRT.


Akeh wong kang milih pegat ning umur kawinan sing isih enom kaya umur rong taun kanthi telung taun amarga ora bisa ngenali calon pasangane dhewe sak durunge rabi. Kasus iki biyasane ana ning pasangan sing umure isih enom kaya isih rong puluh taunan amarga pemikirane isih pengen bebas. Kamangka rabi iki ya butuh persiapan mental sing kuat amarga wong sing wis rabi kuwi mesti bedha lan baru kethok kabeh bibit eleke yen wis urip sak omah. Manten enom iki uga rawan gelut amarga kadang isih nduwe pendirian sing kuat lan ora gelem ngalah. Akibate ya akeh sing milih pegat. Kamangka akeh sing ngomong rabi iki ora gampang.


Saben taun nalika pitulasan, sekolahku mesthi ngadakke jantung sehat. Ing acara jantung sehat ana undian sing hadiahe macem-macem kayata sepeda onthel, kulkas, sembako, lan liyan-liyane. Aku wis males yen ana undian kaya ngene, amarga saben undian aku ora tau menang. Ndilalah dina iki nalika ana pitulasan ing sekolah, nomerku diceluk maju nang ngarep. Aku kaget lan seneng banget akhire aku bisa menang undian senajan mung oleh hadiah panci. Hadiah iki bakal tak wenehke ibuku ana omah lan ibuku mesthi bakalan seneng sisan. Dina iki dadi dina sing apik banget kanggo aku, akhire aku bisa menang undian sawise ngenteni pirang-pirang taun.


Pas aku leren nag terminal Kota Pahlawan aku petok ambek wong sing macem-macem rupone, ono sing ireng, putih, ambek biasae koyok wong jowo umume. Tapi pas aku ate golek bisa, moro-moro ono wong aneh sing jaketan ireng teko kulit iku ngetotono aku terus, aku ngalor melok ngalor aku ngetan melok ngetan. Aku sampek pegel ngolah-ngaleh tapi wong iku pancet ngetutno. Terus akhire aku keweden dewe soale akeh kedadean wong sing dicopet utowo ilang dompete nag terminal polahe ngunuku maeng. Akhire aku manekno awak teru mlaku ang bes sing dadi tujuanku maeng. Terus wong iku maeng ngetutno maenh aku akhire mlaku alon, pas wong iku wes parek ambek aku langsung tak takoni tujuane opo, tibake wong iku maeng nok ate nawakno bise soale isek kotong.


Riyoyo iki aku bakal mulih ning Jogja. Aku oleh prei teka kantor kurang luwih seminggu. Iku wis cukup kanggo aku dolan lan silaturahmi ning kabeh duluruku sing ana ing Jogja.  Aku budhal ning bandara jam 7 amarga pesawatku budal jam 12 awan. Ana ing dalan macet banget amarga ana wit sing roboh sawise udan deres wingi bengi. Aku tekan bandara jam setengah 11 lan ora mikir apa-apa amarga isih ana wektu sak jam setengah sadurunge pesawatku budhal. Ndilalah aku meh mlebu lawang kanggo boarding lan dikandani yen pesawate wis budhal jam 10 mau. Aku ngamuk banget ning petugase amarga aku ngerasa ora dikandani blas liwat telpon, sms, utawa email. Petugase njaluk sepura amarga wis sembrana lan aku akhire ora sida mulih ning kampung nganggo pesawat.


Biyen pas aku isek SMA, aku mesti delok kakak kelas sing ate mungga nang panggung nag acara Agustusan mesti dromos ambek ngombe banyu akeh. Nah iku maeng jarene dredeg soale ate ngadepi wong akeh. Padal, aku biasane nag mungga panggung yo karek munggah ae ora ono opo-opo, tapi pas iku ancene mok nguwei banyu nang wong sing nag panggung ceramah dadi ora mikir opo-opo. Kakak kelas sing ngombe akeh maeng tibae ancene kuwatir nag nang duwur panggung maeng iku ilang kabeh opo sing ate diomongno soale deke iku ate nguwei sambutan gawe buka lomba antar kelas sing digawe ngerayakno ulang tahun negoro iki. Mangkane deke biyen sampek gowo bayu barang nang duwur panggung.


Asline kabeh pengalaman sing ngisine iku kadang teko nang jero uripe tanpo kepikiran sak durunge. Tapi kabeh iku kan ora bakal kedaden utowo ora bakal dadi pengalaman sing paling ngisine nag ancene deke iku duwe mental sing kuat. Dadi nag iso ben duwe mental kuat maeng yo ojo terlalu dipikirno pengalaman sing ngisine maeng, soale nag dipikirno terus yo dadi ora enak ambek awake dewe. Terus mentali nag kesuwen iso-iso dadekno trauma sing akhire ngadohi perkoro sing nguwei perkoro ngisine maeng. Yo isin iku apek ae tapi nag kenemenen yo ora apik. Dadi ojo sampek pengalaman iku dadekno awakmu ora iso lapo-lapo polahe kepikiran perkoro sing wes kelewat.


Njaga emosi amarga omongan wong liya kuwi pancen ora gampang, apa maneh sing diece amarga fisik sing kurang apik lan uga kurang bisa diterima kaya werna kulit sing ora biyasa, cacating awak, ukuran awak, lan sak panunggale. Sing biyasane repot amarga perkara iki yaiku wong wedhok amarga ana anggepan yen bocah wedhok kuwi kudu ayu. Ing jaman saiki, wong wedhok luwih bisa bebas nduduhake ekspresine lan bias nduduhake yen kekurangan fisik kuwi dudu hambatan sing gedhe. Nanging jaman saiki uga media sosial uga kadhang tanpa sadar marai ora pedhe lan jengkel karo bentuk awak. Kamangka, ayo dadi wong luwih sabar lan percaya yen kabeh menungsa kuwi sampurna.


Salah siji gaya renang iku gaya punggung. Gaya punggung iku posisi awakmu ngambang nang duwur banyu terus madep duwur pas renang. Gaya renang sing siji iki akeh banget manfaate, salah sijine iku efektif gawe nyelametno teko kelelep pas banjir. Teknik renang gaya punggung iku koyok ngene. Siji, pastikno awak dalam kondisi rileks, terus lurusno punggung sampe tubuh bagian ngarep onok nang duwur permukaan banyu. Loro, usahakno pinggul, sira, ambek gulu tetep rileks nang posisi lurus. Telu, ayuno siji lengan menduwur terus puter nang mburine sira sampe balik maneh nang njero banyu. Pastikno lengan berdekatan ambek kuping pas muter. Papat, jogo lengen ben lurus terus lurusno jari-jari. Limo, pas siji lengen ngayun nang ngisor banyu, puter lengen sijine menduwur barengan. Enem, lakoni iku gentian. Pitu, alon-alon ayuno sikil dengan tendangan mengepak.


Wingi, aku menyang omah sakit gigi kanggo sing pertama kaline ket kelas 1 SMP. Sakjane, aku ora kepengen neng dokter gigi soale aku wedi. Nanging mergo ono koncoku sing lagi koas lan dheweke lagi golek pasien sing iso dicabut untune. Kebetulan iki aku ono gigi sing cabut. Senadyan isih wedi, nanging tak wani-wanike ben dheweke koase lancar. Sing marake aku wedi neng dokter gigi kui, mergo aku disuntik gok gusi. Bayangku gusi kui daging sing alus banget. Mesthi rasane lara banget yen keno jarum. Aku ngerti yen kui mesthine aman. Nanging mergo dasare wis wedi karo jarum. Arep disuntuk neng endi wae tetep wedi.


Kemacetan iku situasi utowo keadaan mandeke lalu lintas sing disebabno teko akehe jumlah kendaraan sing ngeluweni kapasitas dalan. Kemacetan iki akeh banget ditemoni nang Pasar, Sekolah, Terminal, Stasiun, lampu bangjo, utowo pertelon sing dalane dilalui rel sepur. Kemacetan iki akeh banget dampak negatif e. Siji, rugi waktu mergo kecepatan perjalan dadi alon. Loro, boros energi soale nang kecepatan rendah iku justru luwe boros bahan bakar. Telu, keausan kendaraan luwe duwur, soale marakno radiator gak berfungsi dengan baik dan marakno penggunaan rem luwe duwur. Papat, ningkatno polusi udara. Limo, ningkatno stres pengguna dalan. Enem, ganggu kelancaran kendaraan darat, misal koyok ambulans.


Toilte umum iku siji ruangan sing dirancang khusus sing kesebar nang sembarang panggon nang ndi ae dan nduwe fungsi gawe panggon buang hajat. Toilet umum iku fasilitas sanitasi gawe ngoyo, ngising, karo wisuh tangan utowo raup tanpa mbedak mbedakno jenis kelamin pengguna iku mau. Persyaratan ruang nang toilet iku onok ketentuane dewe, terus sing gawe ngising karo gawe ngoyo iku bakal bedo ombone. Standar sirkulasi udara nang toilet iku nduwe kelembapan 40—50 persen, ambek taraf pergantian udara sing apik iku ncapai angka 15 air-change ben jam, terus suhu normal toilet e 20—27 derajat Celsius. Standar pencahayaan toilet umum iku isok nganggo pencahayaan alami utowo buatan sing iluminasi standar e 100—200 lux.


Awak dhewe ora perlu dadi wedi yen awak dhewe dadi saksi kecelakan neng dalan. Opo meneh kahanan, awak dhewe kui sing mung delok perkorone tok ora terlibat opo-opo wae. Awak dhewe dudu wong sing nabrak utowo wong sing ditabarak. Awak dhewe sebagai pihak ketelu sing ono neng kejadian kui iso dadi kunci ben perkoro kui iso dirampungke sakadil-adile. Awak dhewe ora duwe kepentingan opo-opo neng kono. Awak dhewe ora golek ganti rugi lan ora ngindari ben kudu bayar opo-opo. Awak dhewe iso dadi pihak sing netral neng kono. Awak dhewe iso ngekei sudut pandang sing liyo. Sudut pandang sing ora mihak karo ngendi-ngendi.


Nek awakmu ditunjuk gawe dadi narasumber, awakmu iku kudu wes eroh nang ndi engkok panggon awakmu bakal ngisi materi nang acara iku. Nek misal garek disusul ambek pihak panitia sek gak masalah, tapi kadangan onok kondisi ndek ndi awak dewe kudu berangkat dewe. Ngenali lokasi iku isok gawe ngatasi demam panggung sisan soale awakmu dadi eroh ndek ndi panggon e dan eroh jarak sing kudu mbok tempuh. Nek wes ngono, awakmu isok berangkat luwe awal gawe nyiapno diri sak durunge ngisi materi. Cara gawe ngenali lokasi iku koyok ngene. Siji, golek jalur nganggo Google Maps dan hindari jalur sing rawan macet. Loro, nek wes nang lokasi, deloken acarane engkok nang gedung sing endi, nang lantai endi, terus akses nang ruangan e engkok bakal yaopo. Wes ngono tok.


Saiki sopo sih sing gak kepingin gawe entuk penghargaan? Gawe entuk penghargaan iku mau, kudu onok usaha teko awak dewe disik. Gak kudu melu perlombaan sing abot, awakmu isok mulai teko lingkup sekolah disik. Penghargaan sing sering dikeki teko sekolah nang murid iku biasane mergo juara kelas. Syarate nek gelem dadi juara kelas, awakmu kudu entuk nilai sing apik dan isok ngalahno konco-koncomu sing liyane. Cek isok koyok ngono, awakmu kudu luwe rajin sinau, gak oleh males malesan. Nek awakmu wes rajin, alon-alon awakmu isok mahami materi pelajaran dan awakmu bakal isok entok nilai sing apik ben onok ujian. Dadi nek awakmu kepingin dadi juara kelas, ojok lali sinau, ojok dolen ae.


Iki mboh aku tok sing ngerasakno opo onok sing sependapat sisan. Tapi aku ngeroso nek pelayan nang restoran iku roto-roto sering marakno emosi. Gak pelayan restoran bintang lima, gak pelayan rumah makan kaki lima, kabeh podo megelno. Mboh aku sing apes ta ancen wong e sing nggatheli sih. Sing koyok ngono iku marakno emosi pol, opo maneh nek pelayan e iku ngeyelan. Cuma aku iku tipikal sing mesti milih gawe ngempet emosi iku mau. Biasane aku nduwe cara ben aku isok ngalihno emosi, tapi isok marakno pelayan e cegek. Siji, pas pesenanmu iku mau gak sesuai ambek sing mbok tulis mau, nang kono sisan awakmu njaluk panganan iku dibungkus. Loro, pas wes diterno, tolak dan tinggalno restoran iku. Tak jamin, mereka bakal cegek pol.


Panganan bosok iku ancene gilani, lawong teko ambune tok wes ora mentolo opo maneh nak masi wujute sing wes bosok, yo tambah ora karoan. Akeh wong sing ora mentolo nag masi ambek delok perkoro iku maeng, tapi akeh wong sing nyiak-nyiakno panganan mergo ora seneng sampek bosok barang. Nah kudune nag ancene ora seneng palang dikekno wong liyo ben ora sampek bosok terus dadekno panganan iku maeng ora karoan. Nah sing garai panganan iku maeng bosok yo polahe mambu maeng, terus metu ambune sing ora enake pol, sing akhire dadekno ono sete akhire direbung laler ambek rupane barang yo ora karoan. Nah rupane iku maeng biasane ora karoan mergo wes dadi panganan sing bosok.


Kanggo aku moco buku neng toko buku rasane aneh banget. Rasane aku ngelakoke opo sing ora seharuse tak lakoke neng panggon kui. Yen neng toko buku kui, kudu wong jupuk buku sing dheweke pengeni terus gawa bukune neng kasir supoyo iso dibayar. Banjur wonge kui macane neng omah. Pas aku moco buku langsung neng toko bukune kui rasane isin banget. Aku rasane koyo wong sing ora duwe sing pengenene moco gratisan. Aku pancen ora duwe duwit sing akeh, nanging dudu artine aku ora mampu kanggo tuku buku. Mungkin perasaan sing koyo ngono sing marake aku ora kepenak moco neng toko buku.


Wingi aku ambek koncoku mari delok film nang biaskop. Film iku serune megilan soale nyeritakno dolane wong sing goleki make sing wes suwe ilang soale dicekel dukun sing ono nang ngisor gunung. Pesene bapake sak durunge mati, bocah lanang maeng kon nemokno mak-ne nang guo sing ono nang ngisor gunung. Tapi sak durunge mrono bocah iku kon goleke harta karun keluarga sing ono nang alas pinggire guo maeng. Pas budal nang alas maeng, tibake bocah iku petok kewan sing aneh-aneh ambek ganase megilan. Nah bocah iku maeng keweden sampek sengedan nang ngisor-ngisor uwit ben ora konangan kewan-kewan maeng. Terus tibake moro-moro kebreset nang jero trowongan sing jerone ora ukur. Pas nang ngisor trowongan iku maeng bocah iku jumbul soale delok pinggire trowongan maeng ono harta karun sing tumpuk-tumpukan ora karuan. Tapi sing digoleki iku asline pedang sing kanggo matenei dukun maeng. Tersu polahe saking senenge ambek harta karun maeng moro-moro bocahe iling nag kudu jupuk pedang sing ono nang kursi pinggire tumpukan harta karun maeng akhire pedang iku dijipek terus bocah iku metu teko trowongan maeng.


Kadang, nang omah iku yo akeh sing jenenge serangga. Opo maneh nag omah iku maeng arang diopeni utowo diramut, yo tambah akehe megilan. Nah biasane serangga sing mesti kelompokan akeh iku yo koyok semut iku. Nag semut mesti iso ngebeki omah mergo sak kelompok smeut iku mesti sak pirang-pirang. Nah sing jenenge serangga iku yo kadang iso marakno wong sing delok iku maleh jijik contohne yo koyok uler, terus koyok coro, mari ngunu koyok walang kadung, ambek liyan-liyane. Nah sing biasane gelek ngebeki omah iku yo nag gak semut, yo coro iku maeng. Nah kewan loro iki biasane manggon nang omah sing ancene ora gelek diresiki.


Wong sing biasane ketiban rejeki sing ndodok biasane senenge orambloko. Podo ae ambek wong sing seneng polahe menang undian mesti senenge megilan. Padal iku maeng yo keberuntungan. Seneng sing model nginiki asline ora oleh kenemenen, kadang sampek sujud-sujud syukur nag ngarepe wong akeh. Sujud iku yo apek tapi nek nang ngarepe umum koyok ngunuku ora tambah dadi apek tapi tambah dadekno atine wong sing nasipe elek maleh mangkel soale roso iri kayo opo sing diolehe wong iku maeng. Mangkane seneng polahe perkoro ngeneki palang ora atek di gembor-gemborno utowo digedek-gedekno soale garai kesan elek nang wong sing nyawang. Mangkane ati-ati yo.


Tahun 2015, pas aku ngulang utowo dadi guru nag salah sijine sekolah swasta nag daerah kota Pahlawan, aku dikongkon nguwei biji sing apik nang murid-muridku ben iso ngapikno sekolahane polahe murite pinter-pinter. Tapi waktu iku aku ora gelem terus tetep tak tulis opo onone biji iku, terus karo bagian akademik sekolah aku tambah diseneni ambek alasan ora iso ngrgani murid sing wes ulangan. Asline aku nguwei biji koyok ngunu plohae aku iku pengen jujur ambek bocah-bocah polahe kemanpuane maeng, terus sing luwih penting aku wedi ambek sing jenenge doso polahe ora jujur. Nah wes tak jelasno ngunu, Tapi pihak kono ora ngurusi tetep kon ganti nilai iku. Akhire aku metu terus ora tak ganti bijine. Soale aku emoh garai generasi mudah iku bodoh koyok ngunuku.


Wong sing ngamuk polahe macet iku macem-macem, ono sing kesusu, ono sing budale mepet ambek kerjone, utowo mangkel ambek sing garai macet. Nah wingi aku yo mangkel ambek parkir montor ngawur sing marakno macet dowo. Montoro iku maeng warnae kuning jenis montor offroad ngunuku, ambek ombo koyok modele pajero. Terus oleh markir iku maeng ora mepet pinggir pas tapi rodok nengah. Nah dalane iku rodo ciut nag mes ono montor ngunuku mesti ora lancar dalane. Terus montor iku maeng ngudukno barang padal nang kunu iku dalane ramene pol tapi dalane ciut kudune iku ora oleh liwat kunu nag ancene pengen ngedukno barang kudune dalane dialihno.


Ning Eropa, yaiku negara Italia, tradisi ulang taune rada marai mangkel lan gregeten. Sak liyane kaget amarga kejutan, wong kang ngerayakake ulang taun iki kudu trima yen kupinge ditarik miturut umur anyare. Misal kaya ulang taun sing ke-20, kamangka kanca-kancane sing ngewenehi kejutan iki uga narik kupinge ning kiwa uga tengen ping 20. Sak liyane bakal kaget lan seneng, kebiasaan iki uga marai nesu amarga ora ngerti kekuatan kanggo narik kuping iki sepira. Narik kuping iki dadi perlambang sing apik miturut budhaya Italia amarga artine mugio diwenehi kawicaksanaan sing luwih ning umur sing anyar lan bisa ngerungokake swara saka wong liya kanggo keapikan lan perkembangan pribadine.


Gawe pasutri sing lagi ngelakoni program hamil, penting banget gawe nentukno jadwal berhubungan seks. Hal iku dianggep efektif gawe mencapai target ben istri cepet meteng. Onok beberapa cara ben program iki luwe lancar. Sing paling jelas, lakoni hubungan seks pas lagi masa subur. Cara nentukno masa subur iku pas limang dino pas kate ovulasi sampe dino ovulasi iku. Gawe eroh kapan waktu ovulasi tiba, onok cara gawe ngelanine. Siji, ngitung siklus menstruasi. Loro, ngecek opo onok lendir nang vagina. Lendir pas ovulasi iki biasane wernone putih kentel. Telu, ngecek suhu basal tubuh. Papat, nganggo alat uji ovulasi. Nek iku wes dicek kabeh, baru tambah frekuensi gawe ngeseks.


Kekerasan ana ing rumah tangga iku dadi salah siji masalah gede sing diadepi karo pasangan-pasangan sing ana ing Indonesia. Wis akeh banget kedadean kekerasan lan nggawe wong wedhok akhire dadi korbane. Lemahe wong wedhok kanggo ngelawan wong lanang uga dadi salah siji alesan kenapa wong lanang iku bisa sak karepe dewe karo wong wedok. Minangka sebabe ana kekerasan runah tangga iki akeh banget. Ana sing gara-gara masalah ekonomi, masalah salah paham, masalah selingkuh, masalah anak, lan masalah liyane.  Minangka pasangan uga sakjane ora kudu gawe kekerasan anggone nyelesaina masalah sing ana. Mula ayo padha ati-ati nalika nindakake samubarang ana ing ngendi wae!.


Wong sing lagi ngerantau neng Jakarta kui ono kolone bingung yen arep lungo-lungo kui arep numpak opo. Moda transportasi sing paling kerep dienggo wong urban Jakarta kui KRL. Kanggo wong sing durung biasa, sok-sok bakal kaget yen ketinggalan sepure. Nanging awak dhewe ora perlu kawatir. Jadwal sepur iki wis jelas lan ora tau telat. Jadwal sepure kui uga akeh lan ora perlu ngenteni suwe-suwe banget, opo meneh KRL sing tujuan Bogor. Paling suwe kiro-kiro awak dhewe ngeteni sekitar 30 menit. Dadi awak dhewe ora perlu panik yen awak dhewe ketinggalan sepur. Kecuali, yen wis kewengen mergo KRL kui ora ono jadwal meneh seko jam 8 bengi.


Aku duwe konco wektu kuliah, jenenge Teguh. Wong kui menengan nanging kerep ngelakoke hal-hal lucu sing marake konco-koncone guyu. Aku sakajne ora cerak-cerak banget karo dee. Mergo Yacub cerak karo Teguh, aku dadi sering ketemu dee. Ora ono kabar seko terakhir ketemu 2019, ngerti-ngerti aku kerungu brito yen Teguh kui sedo taun 2022. Pas krungu kui, aku karo Yacub langsung menyang neng omah dukane, Cilacap. Kui dino Jumat, awak dhewe montoran seko Yogyakarta jam 10 tekan kono sekitar jam 4 sore. Awak dhewe langsung neng makame banjur sowan neng keluargane. Bali seko Cilacap, awak dhewe ngeroso getun banget ora iso ngancani koncone dhewe kui neng akhir uripe.


Keseleo lidah iku pasti bakal kedaden nang sopo ae, termasuk awak dewe. Keseleo lidah iku onok banget maceme, salah sijine iku salah nyeluk jeneng. Aku isok njamin, awak dewe mbarine salah nyeluk jenenge uwong iku pasti gak onok sing gak isin. Deloken ae deh. Engkok onok sing nyudokno nek de’e isin, pura-pura gak eroh gawe nutupi isin e, sampe kabur nang panggon liyo ben gak ketemu ambek wong sing diceluk soale gak kuat nahan rasa isin e. Rasane malah aneh nek misal salah nyeluk jeneng terus malah seneng utowo bangga, kecuali ancen wes direncanakno. Roto-roto pasti podo isin soale wes ngelakoni kesalahan.


Yen misale omahe dhewe keno banjir, awak dhewe ora perlu panik lan ojo wedi. Kui ora iso nulung opo-opo ben nyawane lan barang-barange dhewe slamet. Supoyo awak dhewe iso ngelawati mangsa banjir iki kanthi apik, ono sing iso awak dhewe lakoke. Sing kesiji, yen misale daerah dhewe kerep banjir neng wektu tertentu, awak dhewe kudu cepak-cepak sakdurunge mangsa kui teko. Sing iso awak dhewe cepake kui, panganan kaleng lan wis mindah piranti-piranti elektronik neng duwur wates banjir biasane. Sing keloro, awak dhewe iso mateni arus listrik sak durunge banjir kui duwur. Supoyo listrik neng omah dhewe ora konslet lan awak dhewe ora kesetrum.


Awakmu pasti tau ngeroso kangen ambek konco sing wes pisah ket suwe. Kadang ngono yo onok pisan perasaan pingin ketemuan maneh, tapi bingung kudu ngehubungi teko ndi soale gak nduwe kontake. Nek jaman saiki, internet iku wes serba canggih, terus media sosial iku wes akeh banget jenise. Dadi nek kate nggolek kontak e konco sing wes pisah suwe iku luwe gampang. Awakmu isok ngelakoni cara-cara iki. Pertama, mulai teko nggolek jeneng lengkape nang Google. Terus awakmu golek foto profil teko salah siji media sosial sing onok nang pencarian. Nek wes nemu, awakmu coba kirim pesan pribadi nang wong iku. Nek bener iku koncomu sing wes suwe pisah, pasti bakal cepet nyambunge. Teko kono, awakmu isok kontakan luwe lanjut dan isok luwe gampang nek kate janjian ketemuan.


Dhewekan neng omah kui kanggo aku kui medeni banget. Senadyan aku ngerti lingkungan omahku aman-aman wae ora ono kedadean medeni koyo pembunuhan utowo perampokan. Nanging tetep ngeroso wedi wae. Aku ngebayangke yen perkoro-perkoro sing elek iki bakal kedadean neng omahku. Supoyo awak dhewe ngeroso luwih aman, ono beberapa hal sing iso awak dhewe lakoke. Sing kesiji, awak dhewe kudu ngancing kabeh lawang sing digawe dalan mlebu omahe dhewe. Kui uga termasuk nutup kabeh jendelo tekan rapet. Sing keloro, awak dhewe mungkin iso gawe omah kui koyo dadi rame. Awak dhewe iso nyetel musik utowo TV. Supoyo omahe kui, ketok ono wong akeh neng jerone.


Awak dhewe kudu ngati-ati yen arep nakoni saksi kecelakaan neng dalan. Iso wae wong sing awak dhewe arep takone kui isih ngeroso wedi mergo kedadean kui. Opo meneh yen kacilakaane kui parah banget, tekan enek korbane. Makane kui, sakdurunge awak dhewe nakoni saksi, ono beberapa hal sing kudu awak dhewe gateke. Sing kesiji, awak dhewe kudu ngerti wong sing arep awak dhewe takoni kui wis siap diwawancara opo durung. Awak dhewe iso delok suko ekspresi rupane utowo awak dhewe iso takon dheweke langsung. Sing keloro, awak dhewe iso basa-basi disik supoyo obrolane dadi luwih cair. Yen kira-kira dheweke wis siap, lagi awak dhewe nakoni perkoro kacilakaane.


Pengalaman sing nyenengake gawe wong akeh salah sijine ya pengalaman liburan ning panggon sing ora biyasa kaya pertama kaline munggah gunung amarga pengalaman iki bisa ngelatih mental lan ngeraketake seduluran. Sing marai seneng yaiku bisa weruh alam bebas pertama kali lan nuwuhake rasa sukur. Kamangka, akeh pendaki sing sepisan munggah gunung ya pengen munggah gunung maneh amarga pengalaman munggah gunung iki nduwe kesan sing apik kanggo kabeh wong. Sak liyane pengalaman, munggah gunung iki ya bisa oleh ilmu kanggo urip ning alam lan ning njaba omah amarga akeh persiyapan kaya fisik lan mental. Masio kesel, pengalaman iki ora marai kapok.


Pas aku budal nang jogja aku gelek numpak Bis. Pas nak solo aku tebake kudu nguyo. Terus bise yo mandek sisan pas aku kondo nang kondekture, jarene mandeke suwe. Mari ngunu aku budal goleki toilet soale wes kebelek kudu ngising. Tapi pas mbalik aku jumbul bus sing tak tumpaki moro-moro ora ono. Nah jarene kondektor maeng bise lagek budal. Polahe akeh bus sing wes antri nang terminal. Akhire karo kondektor maeng duwekku dibalekno. Nah sing garai aku jumbul asline ora kok kari bise tok tapi yo aku kudu golek bis maneh sing jurusan jogja. terus nenteni maneh, nginiki asline sing garai mangkelno ati. soale mesti suwene orambloko.


Ancene nag diguyu bocah ambek konco sak kelas iku mesti isine pol, mergo bocah sak kelas guyu iku ono rong perkoro yoiku nag gak ngece, yo seneng. Nah akeh-akehe guyu biasane iku mesti ngece utowo neglekno. Tapi kabeh iku karek perkoro sing diguyu maeng. Nag ancene wong sing diguyu iku maeng ngelakoni perkoro apik yo ora atek isin mergo iku bener, tapi nag pas diguyu iku ngelakoni perkoro sing ora pantes ambek nyalai aturan iku lagek pantes isin mergo perkoro iku ancene bakal ngelekno deke polahe ngelekoni perkoro ngunuku. Contohne dikongkon ngerjakno nang papan polahe turu pas diternagno ambek gurune, terus lali ora ngerjakno PR, ambek liyan-liyane maeng.


Dadi bocah kelas telu SMA pancen ora gampang. Kudu duwe rencana kanggo sawise SMA kayata kuliah ana ing ngendi utawa milih makarya. Kanggo guru kaya aku, aku kudu bisa ngewenehi tata cara kanggo muridku supaya bisa ngelewati babagan iki. Saben dina nalika ana wektu kosong, aku mesthi ngewenehi wejangan kanggo murid-muridku. Siji, kudu sregep anggone sinau. Sing kepengin ketampa ana ing kampus apik iku ora sak sekolah utawa sak kutha tok, nanging sak Indonesia uga pada royokan kanggo bisa ketampa ana ing kampus apik. Loro, kudu bisa nggawe rancangan utawa strategi. Kudu pinter anggone ndelok peluang utawa kesempatan lan pinter anggone ndelok anceman supaya ora keblondrok. Terakhir, kudu bisa apik karo kabeh wong lan njaluk dungane wong tuwa supaya dalan kanggo bisa mlebu lan ketampa ana ing kampus bisa dilancarke Gusti.


Lungo nang ndi ae, bah iku nang panggon sing wes familiar utowo sing asing, iku isok keroso nyenengno. Tapi pengecualian gawe lungo nang panggon asing, seneng senengo koyok opo pasti tetep ngeroso onok roso gak nyaman sampe wedi sisan nang kono. Onok akeh penyebab sing marakno ngeroso koyok ngono. Salah sijine iku mergo culture shock. Indonesia iku negara sing nduwe kebudayaan sing beragam, termasuk adat istiadat e. Hal iku sing kadang marakno wong sing lagi lungo nang panggon asing sampe ngeroso wedi. Soale adat nang panggon iku ambek adat sing diduweni de’e iku buedo pol. Rasa wedine iku luwe condong nang wedi ngelakoni kesalahan sing isok marakno disongko nyalahi adat, padahal mek mergo gak familiar ae.


Sak durunge aku mangkat KKN, aku ngeroso rodo wedi. Mergane, aku ora kenal karo daerahe kui. Aku ora ngerti cara wong neng kono interaksi siji karo liyane. Aku uga ora ngerti aturan-aturan sing ora tertulis, aturan sing wis koyo budaya neng kono. Arep golek-golek neng Internet kui, ora ono jawaban sing tak harapke. Dadine aku kudu pasrah, sinau perkoro sing koyo ngono langsung neng panggone. Tekan kono, jebul ora sebedo sing tak bayangke. Seko segi basa sing dienggo kui, akeh wong sing iso boso Indonesia. Nanging senadyan, wong-wong kono ngaku basa daerahe kui basa Jawa, nanging aku ora mudeng akeh boso daerahe kui.


Penyakit sing lagi akeh banget dialami ambek wong-wong terutama sing wes berumur iku katarak. Dadi katarak iku penyakit mripat ndek ndi kondisi lensa mripat dadi mblurek dan marakno penderitane gak isok nyawang secara normal. Sing biasane ketok bening, dadi ketok mblurek kabeh. Nek misale awakmu ngalami koyok ngono, kudu cepet-cepet diobati ben gak nganggu rutinitas ben dinone. Cara paling ampuh iku jelas ngelakoni operasi katarak. Soale nek dioperasi, lensa mripat sing wes mblurek mau bakal diganti ambek lensa buatan sing anyar dan mripatmu bakal isok ndelok luwe jelas maneh. Dadi gawe awakmu sing nduwe keluhan iki, cepet lakoni operasi katarak yo rek, ojok lali nganggo BPJS sisan ben isok entok gratis.


Seneng pas petuk ambek idola iku wes gawane nag ngerasano seneng, nag oro seneng berarti wong iku ora ngidolakno idola maeng. Mangkane roso seneng maeng biasane diwujudno ambek kelakuan sing aneh-aneh sampek kadang garai idola maen ono sing mangkel sampek geteng petuk ambek uwong. Masio iku idola tetep kadang to duwe mangkel ambek uwong sing seneng ambek idola maeng sak penake dewe nag mujudno roso senge maeng. mangkane ayok podo ngendalikno roso seneng maeng karo ngregani idola maeng ambek roso seneng sing awak dewek wujudno karo kelakuan sing iso dadekno idola maeng seneng ambek awak dewek kabeh. Nag wes ngunu engko roso seneng nang idola oelh tanggepan apik teko idola maeng.


Wong sing tau ngalami gagal nag jeru uripe iku akeh. Terus perkorone yo ora mok perkoro sing sepele tok, ono sing masalah bisnis, masalah keluarga, masalah pacaran, sampek sing masalah kelangan barang yo ono. Mangakene wingi pas aku ketemu karo koncoku nag kota santri aku ngomong nang koncoku nag masalahe deke sing gagal mujudno kekarepane deke nikah ambek pacare iku ora perlu digedek-gedekno soale durung lamaran. Lawong isek ate lamaran wae jeke wong sing wes atek nikah terus ditinggal rabi mbek calon bojone. Mari ngunu bocahe tak omongi saiki gagal nag jero uripmu polahe pacarmu iku ora masalah sing penting oj sampek awakmu mene gagal ambek uripmu sing diwei karo pengeran.


Aku tau srengen nang salah sijine petugas nang salah sijine pusat belanja nang kota gudek soale pas ate mbayar terus ora nang diladeni tambah ditinggal nang gone koncone sing pinggire padal antriane wes akeh. Akhire petugase iku maeng tak omongi "mbak nag kerjo sing temenan, nag guri sing antri megilan, nag ora iso kerjo tak ganteni ae piye". Akhire petugase maeng sadar soale masih nag nang buriku akeh sing wes antri mari ngunu jaluk sepuro nang aku. Jarene wong sing nang buriku, mbak sing cepet to ojo ditinggal terus iki wes antri bayar kat maeng mosok ora nang diladen-ladeni tambah ditinggal mumet-mumet piye-piye.


Minggu wingi ning kantorku ana PHK marang karyawan, salah sawijine aku. Akeh sing padha kaget karo keputusan kuwi amarga ngagetake. Keputusan iki dilaksanakake amarga ana krisis gedhe ning perusahaan. Dina kuwi dikabari yen perusahaan ana pengurangan pegawai. Ning kantor kuwi ana 40 wong sing kudu dipindahake utawa nggolek kesempatan liyane ning panggon penggaweyan sing anyar. Kabar kuwi dudu kabar sing ngenakake amarga akeh sing kudu disiyapke kaya dokumen lan surat-surat sing kudu ditandatangani. Nanging rasane mesti bedha karo sing sengaja pengen metu saka perusahaan. Aku rasane mangkel nanging kepiye maneh amarga ora bisa  ngubah keputusan kuwi. Sing penting saiki ngelakoni apa sih bisa dilakoni.


Aku tau keweden pas aku ngerti nag makalahku iku ono sing salah. Nah sing garai aku keweden ora perkoro salahe maeng tapi wedi nag gelakno dosenku solae contone gawe makalah maeng wes disudohno sampek gamblang. Salahe iku maeng mok sepele yaiku aku lali noto tulisane sing kudune jenis tulisane iku "Times New Roman" tapi aku gawe jenis liyane yaiku "Arial". Terus sak liyane iku aku yo keliru karo ukurane hurupe sing kudune rolas tagawe suwelas. Kesalahanku maeng polahe kesusu ambek ngantuk soale kepegelen teko mungga gunung. Akhire aku ngerjaknoe kesusu terus lali ora ngecek iku tatanane wes bener opo durung. Akhire aku jaluk arahan teko dosenku tibake diwei kesempatan peng pisan engkas kanggo dandani iku maeng.


Dadi anak wedhok nomer siji saka keluwarga sing biyasa lan ora sugih kuwi pancen abot amarga kudu mikirake akeh persoalan sing ana ning keluarga. Anak wedhok mbarep iki bisa dadi salah siji motivasi kanggo adhine, nanging ya uga bisa dipidhak adhine pas mengko wis ora duwe apa-apa. Kadhang lingkungan sing isih patriarki iki uga ngewenehi beban luwih kanggo anak wedhok mbarep. Anak wedhok iki diatur-atur lan kudu melu kabeh kekarepane wong tuwa sing kadhang ora mlebu ning logika. Nanging, awak dhewe kudu bisa kuat lan kudu wani medhot sistem iki. Ayo belajar babagan feminisme lan nuntut keadilan kanggo anak wedhok ning tengah urip patriarki.


Nglakokake pagaweyan kang apa-apane ditandangi dhewe kaya-kaya yen dirasakke susah lan nelangsa. Ananging lumantar seratan iki aku ngajab lan coba ngajak dhateng kanca-kanca sedaya kaya piye supaya ora rumaos susah lan nelangsa nalika kahanan satenane lagi dhewean. Kaping pisan, elinga awake dhewe kuwi tansah kapirsani dening Gusti. Tegese, kabeh tumindake dhewe mau Gusti mirsani. Mula kinanthen iman kang kaya mengkana awake dhewe menggalih yen Gusti tansah ana sandhinge kawulane. Kapindho, yen pancen wegah amor dening manungsa kowe bisa ngingu kewan kaya iwak, kucing, kirik, truwelu, lan ingon-ingon liyane. Kareben rasamu ora sepi. Kaping telu, yen lagi ketemu dening kanca utawa nglakokae aktivitas sosial liyane, lakonana kanthi tumenen. Tegese ya tansah akeh anggone paceltahon, ora dolanan hape, yen istilahe ya quality time karo wong liya. Mbok menawa kang sithik kuwi mau bisa dadi gambaran kowe kabeh supaya ora rumangsa dhewe.


Ancaman iku gak mek nang hal-hal sing berhubungan ambek negara. Sesuatu sing mengancam iku isok onok nang sekitare awak dewe. Tapi awakmu coba gatekno deh. Ben uwong sing diancem iku pasti bakal keweden dan kakean podo milih gawe nyerah nang pengancam e terus nuruti opo sing dipingini pengancam iku mau. Coba gatekno luwe getu maneh, wong-wong sing nyerah iku kakean uwong sing ketoke luwe lemah timbang pengancam iku mau. Eroh opo’o alesane? Yo mergo korban iku mau ngeroso luwe lemah timbang pengancam iku mau. Coba ae nek korban iku luwe berkuasa timbang pelaku, pasti de’e isok nantang pengancam iku mau, bahkan isok ngancam balik ben pelaku iku jera.


Nag kenek PHK ancene atiki sedeh pol soale bakal bingung golek pengawean nang endi maneh opomane umur yo wes kalah ambek generasi sing enom. Dadi sing paling iso dilakoni yo iku dadekno sedehmu iko kekuatan, soale nag ora mok dadekno kekuatan sedeh iku tambah marakno penyakit sing macem-macem ambek ora karuan. Terus nag wes kedaden koyk ngunuku opo sing digawe tomboh? tambah sedeh maneh, nag wes sedeh sing koyok ngunuku yo tambah garai nemen mentale ambek kesehatane. Mangkane nag wes kenek PHK ancene akeh-akeh wong bingung soale ora ngerti kudu golek penggawean nang endi. Padahal sak durung di PHK wong-wong iku asline duwe pengalaman sing wes oleh teko penggaweane kerjo biyen karek dadikno iku maeng dadi usaha mandiri.