wong iku yo macem-macem, ono sing seneng ambek sing jenenge serangga, yo ono sing mangkel  ambek jijik barang nag delok serangga. Nah sing jenege serangga iku maeng opo? sing diarani serangga iku termasuk kewan sing duwe kelompok-kelompok ambek jenis-jenis sing seje-seje, contohne sing paling digetingi ambek gelek dijijiki wong yoiku sing jenenge coro. Nah kewan coro iki ancene nag diwasi iku gilani mergo koyok telek, terus ambune barang yo ora enake pol, mangkane akeh owngsing jijik ambek ora seneng karo kewan iku maeng. Terus ono maneh sak liyane ambu sing ora enak yoiku uyoe iso dadekno pengyakit nang kulit sing kenek uyoe maeng.


Sikap adil iku berarti sikap sing gak abot sebelah dan kudu podo roto. Tapi kudu ditekeno maneh, nek sikap adil sing apik iku kudu berpihak nang wong sing bener dan ngehukum sing salah. Dan iku berlaku nang sopo ae, gak atek ndelok nek iku konco utowo keluarga. Nek sek nduwe kecenderungan gawe mbelani wong sing nduwe kedekatan emosional sing luwe erat karo awak dewe, berarti awak dewe sek durung bersikap adil. Nek misal adekke awak dewe ngelakoni kesalahan, yo ditegur. Nek misal koncone awak dewe tepak, yo dibelo. Pokoke intine bersikap adil iku mihak nang wong sing tepak dan negur wong sing salah, dan iku kudu dilakoni secara objektif.


Modus kejahatan kuwi akeh maceme kaya para penguntit sing nggolek informasi ben bisa ngerampok utawa nyolong barang berharga sing wis diincer suwi banget. Nanging ya uga ana penguntit sing moduse liwat ning ngarep omahe korban lan nyamar dadi warga kanggo ngawasi keamanan sing ana ning omah. Modus kejahatan iki uga ana amarga sifat wong sing terlalu nyolok kaya seneng pamer perhiasan, seneng pamer babagan gawean ning sosial media lan marai iri, uga wong sing ora seneng pamer nanging ya nasibe mung lagi apes amarga wis dadi sasaran. Amarga kuwi, akeh pendapat sing ngomong yen kriminalitas kuwi ya tekane uga saka daya tarike korban lan kesempatan sing gedhe.


Akeh wong nag masi utowo kepetok panganan sing bosok iku jijik, tapi yo ora kabeh wong sing delok panganan bosok iku terus jijik yo ono. Nah sing garai wong jijik iku maeng yo reno-reno, ono sing teko rupane panganan sing bosok iku maeng, ono sing teko warnane, terus ono sing teko ambune barang yo ono. Kabeh iku kan karek wonge ae. Tapi biasane wong sing jijikan iku biasane wonge iku resikan amebk rodok ngalem sing akhire dadekno roso jijik iku mesti metu nang delok perkoro sing rodok jemberi, padal asline yo ora sepiro jemberi. Karek wonge iku maeng pikirane ambek sifate iku maeng piye. Soale bedo uwong iku seje sifat jijike maeng.


Salah siji momen nek lagi preian iku pasti liburan nang ndi ambek keluarga. Tapi nek misal awakmu ngalami mabuk pas perjalanan, iku bakal marakno suasana menyenangkan pas awal berangkat dadi rusak. Sing niat awale seneng-seneng malah kudu ngurusi wong sing mabuk iku mau. Mulai teko ngelereno muntahe iku mau, sampe nenangno kondisi wetenge iku. Gawe awakmu sing sering ngalami mabuk perjalanan, aku nduwe cara gawe ngatasi iku kabeh. Itutono yo. Siji, atur posisi lunggo. Loro, hindari mangan sampe kewaregen sak durunge lungo. Telu, siapno aroma terapi. Papat, konsumsi jajan klitikan utowo permen. Limo, istirahat sing cukup sak durunge lungo. Enem, hindari moco buku utowo dolen hp. Pitu, nggolek udara seger. Terakhir, ngombe obat khusus mabuk perjalanan.


Rasa posesif utawa cemburu sing dhuwur iki micu gelut ning para pasangan, utamane sing uwis rabi. Rasa cemburu iki mesti ana amarga hubungan kuwi wis didasari rasa saling nduweni. Kadhang rasa sing ana kuwi bisa marai hubungan kuat nanging uga marai ora nyaman yen kakean. Cemburu sing awale mung bumbu ning sawijining hubungan iki dadi masalah yen pasangan mulai ora nyaman lan milih wong liyane kanggo golek kenyamanan ning hubungan sing anyar. Iki ora mung berlaku kanggo wong lanang, nanging ya wong wedhok uga bisa selingkuh amarga hubungan sing ora apik iki, ama maneh sing rawan yaiku hubungan karo wong kantor lan kanca sosial media.


Aku tau ngentut pas lagi numpak kendaraan umum. Pas isih SMA kelas 1, aku biasane bali sekolah numpak bis. Ono pas kui, aku durung ngesing selama 3 dino. Soale wingi-wingi, aku sibuk banget, neng sekolaha akeh kegiatan lan neng omah okeh PR sing numpuk. Makane kui aku ora sempet neng kamar mburi terus. Pas lagi numpak bis, wethengku keroso mules tenan. Rasane orep ngising. Pas kui, aku kudu nahan lumayan suwe. Pas tekan halte cerak omah, aku langsung mlayu metu. Nanging saking kebelete, aku sempet ngentut persis sakdurunge metu seko lawan bis. Senadayan aku ora delok ekspresine wong-wong neng jero, aku ngeoro isin banget. Meshti entutku mambu banget pas kui.


Biyen pas isih kuliah aku lan konco-konco sanggar tariku kerep neng luar kota. Sanggarku sok-sok nompo pentas sing diadake neng luar kota malah ono sing tekan luar negeri. Mergo kebutuhan time kui akeh, kostum-kostum dicekel dhewe-dhewe. Dadi kostum kui tanggung jawabe penari. Tau pas kui, sanggarku ono penampilan neng Malaysia. Awak dhewe mangkate transit disik neng Jakarta lagi mabur neng Malaysia. Awak dhewe neng kono mung 3 dino. Bar pentas awak dhewe dolan disik tuku oleh-oleh. Sesok isuke lagi bali. Pas wis neng duwur pesawat kui, konco rupane rodo pucet. Soale, dheweke ninggalke kostum karo alat musik neng bandara. Dheweke wedi diseneni karo ketuane dhewe lan dikon genteni barange sing ilang mau. Sepanjang perjalanan, konco kui lingguhe ora iso tenang.


Numpak transportasi umum kudu ngikuti lan taat aturane. Aturan sing digawe karo pengelola transportasi umum iku wis mesti kanggo kabeh supaya pas numpak ngerasa aman, tentrem, lan damai. Ora oleh sakarepe dhewe nalika numpak transportasi umum amarga kabeh wis ana aturan lan jam e. Misale jam budhal e pesawat jam 2 awan, ya ora oleh nesu yen kari amarga ora budhal luwih awal. Sing numpak pesawat iku ora mung wong siji, nanging wong akeh banget. Dadi ora bisa ngenteni wong siji wae. Yen wis diwenehi aturan babagan jam budale pesawat nanging isih kari ya wis kowe tetep bakal ditinggal karo pesawate.


Dino-dino cerak bakdo kui dalanan mesthi rame. Akeh wong sing lagi mudik. Dheweke arep balik neng kampung supoyo iso ngumpul bareng keluargane. Wis dadi agenda sing rutin, yen pas wayah mudik iki dalanan macet. Yen wis macet, wong-wong kui dadi emosian. Tabiat sing ora sabar kui iso gawe ciloko kangga awake dhewe utowo wong liyo. Supoyo atine, awak dhewe ayem neng dalan. Ono perkoro sing kudu awak dhewe cepake. Sing kesiji, awak dhewe kudu nyiapke ati yen mengko bakal kejebak macet. Sing keloro, apike awak dhewe mangkate ora mepet-mepet bakdo. Alasane supoyo awak dhewe ora kesusu neng dalan. Awak dhewe iso mampir-mampir ngaso dilit neng beberapa titik.


Kamera tersembunyi iku lagi marak banget dan iku onok nang panggon umum ndi ae. Salah siji panggon sing paling akeh dipasangi kamera tersembunyi iku toilet umum. Tujuane iku ben uwong sing masang iku isok ndelok daerah kemaluane uwong sing lagi onok nang toilet iku mau. Sing koyok ngono iku marakno awak dewe wedi dewe sih. Nek wes ngono, awakmu kudu bertindak gawe ngelindungi awakmu dewe. Cara gawe ndeteksi kamera tersembunyi iku ngene. Nganggo hp mu, aktifno Bluetooth, terus deteksi perangkat sing onok nang kono. Nek misal onok perangkat sing jenenge aneh-aneh, berarti toilet iku onok kamera tersembunyine. Nek wes ngono, tutupono sela-sela sing onok nang bilik toilet sing kate mbok nggo, misale bagian mur nang pintu ambek sing onok nang ngisor kloset.


Operasi medis iku berarti butuh dilakoni tindakan bedah. Bedah iku ilmu kesehatan sing fokuse nang penggunaan teknik bedah gawe neliti ambek nyembuhno gangguan kesehatan sing disebabno mergo penyakit utowo cedera sing abot. Bedah iki dilakoni mergo akeh tujuan, koyok ningkatno fungsi awak, merbaiki penampilan fisik, utowo merbaiki bagian awak sing wes rusak utowo ancur. Onok akeh puol tindakan bedah. Tindakan iku mau dibedakno teko sepiro mendesake pembedahan kudu dilakoni, bagian tubuh sing mbutuhno pembedahan, tujuan pembedahan, jumlah sayatan sing dibutuhno, karo alat sing digunakno. Kategori utama teko tindakan bedah iku mulai teko bedah berdasarno pemilihan waktu, bedah berdasarno jenis prosedur, bedah bersadarno bagian awak, bedah berdasarno jenis sayatan, karo bedah berdasarno teknologi utowo peralatan sing dinggo.


Ulan wingi pas aku dolan nang Pare, aku ora sengojo petuk koncoku sing biyen tau sak kelas ambek aku pas SMA. Awitane bocahe iku nablek aku teko guri, terus aku noleh dadake koncoku, yo juelas jumbul lah. Opo maneh konco sak kelas sing rodok parek. Sing garai jumbul maneh kok iso bocahe nang Pare, padah jarene wes kerjo nang Jakarta. Pas tak takoni tibake bocahe kenek PHK gara-gara covid wingi. Nah sing garai jumbul maneh nag bocahe iku rabi oleh wong pare. Terus saiki yo buka usaha dewe warung penyetan ngunuku. Dadi awitane yo jumbule pol, soale moro metu nang guriku padal jarenen sak durunge idul adha ae isek nang jakarta saiki wes nang kono ambek wes rabi sisan.


Bedha karo psikolog, psikiater kuwi psikiater kuwi nangani penyakit jiwa sing luwih kompleks lan mbutuhkahe penaganan medis kaya trauma, OCD, fobia, lan uga gangguan jiwa liyane. Biyasane psikiater iki dadi rujukan terakhir yen psikolog ora bisa nangani. Profesi psikiater iki sing oleh ijin kanggo ngeresepake obat-obatan, cek lab, psikotes, hipnoterapi kanggo pasiyen, lan liyan-liyane amarga kemampuan dasare luwih saka sinau babakan mental lan tingkah laku. Psikiater iki uga ana sing njupuk sertifikasi liyane kaya psikiater adiksi kanggo terapi obat-obatan terlarang, forensik, psikiatri anak, psikiatri remaja,  lan psikosomatis. Psikiater iki akar profesine dokter, bedha karo psikolog sing sekolahe ning bidang psikologi.


Salah siji sing awak dhewe wedeke pas lagi ono neng panggon asing kui, awak dhewe wedi kesasar. Ben ora kesasar, awak dhewe iso ngelakoke iki. Sing kesiji, awak dhewe ngejak wong sing ngerti jobo jero daerah sing awak dhewe anggep asing kuwi utowo awak dhewe iso nyewo pemandu. Sing keloro, awak dhewe kudu masthike yen HP ono batune terus lan ono kuota internete supoyo awak dhewe iso nganggo aplikasi Google Maps utowo sak jenise. Sing ketelu, awak dhewe iso takon wong-wong neng dalan. Yen awak dhewe nakoni kanggo coro sing apik, mesthi wong-wonge kui gelem ngewangi awak dhewe golek dalan.


Saban ana wong nduwe gawe kaya resepsinan, tanggapan dangdut, lan uga pasar malem, sing jenenge sampah iki mesti dadi masalah cilik sing banjur dadi gedhe. Kurange panggon pembuangan sampah kadhang uga marai wong males yen kudu nggawa sampah mrana-mrene. Wong sing lagi bakulan uga kadhang nggawa keranjang kanggo sampah dhewe, kadhang ya uga mbuwang sembarangan. Babagan iki pancen ora nyenengake amarga bisa ngerusak hawa kesenengan ning panggon dolanan umum kaya pasar malem utawa ngurangi kesenengane hajatan. Amarga kuwi, awake kudu sadar marang kebersihan ning ngendi wae, utamane ning panggonan sing rame ben ora dadi beban kanggo petugas lan masyarakat liyane.


Salah siji emosi sing paling sering dirasakno ambek menungso iku marah. Marah iku salah siji emosi sing normal, tapi tetep onok batesane tutuk ndi marah sing normal iku. Marah sing normal iku biasane mergo onok sing nggoroi disikan. Gak mungkin uwong iku bakal marah tanpa alesan, kecuali nek wong iku nduwe gangguan kejiwaan khusus. Dan gak onok uwong sing seneng digoroi, termasuk awak dewe kabeh. Kabeh menungso iku pingine ndalani urip adem ayem. Nek sampe onok sing ngeriwuki, pasti bakal ngeroso gak nyaman terus ujung-ujunge isok marah. Nek awakmu gak gelem marah-marah, ojok atek nggolek perkoro disikan nang wong liyo.


Dhek jaman saiki akeh banget wong sing ujug-ujug ngedum hadiah. Kayata misale nggawe lomba ana ing internet utawa sing biasa diceluk giveaway. Nalika gelek oleh hadiah kadhang nggarai kaget lan bingung apa sing dadi faktor x sing nunjang iki. Yen melu golek hadiah teka internet ora gur ngandalna babagan teknik supaya bisa menang kayata melui carane, sarat-sarate, lan sapanunggale. Nanging mesti uga ana babagan liya sing dadi  faktor x awak bisa gampang menang. Salah sijine yaiku donga marang Gusti. Iki uga bisa nggawe hoki supaya bisa gampang oleh hadiah apa maneh hadiah sing ana ing internet iku. Nyedhak marang Gusti iku penting supaya tansah digampangake kanggo nggayut apa sing dipengeni.


Telono sing moro-moro suwek iku ancene iso dadekno perkoro sing ancene ngisin-ngisini wong. Mangkane nag ono wong sing ngalami perkoro iki mesti plengah-plengeh mergo isine megilan. Nah sing garai wong iku maeng isin yo ora mok mergo telono sing moro-moro suwek tok, tapi yo mergo barang sing ono sak burine terlono iku maeng sing bakal iso marakno roso sing isine megilan maeng. Mangkane nag ate nang endi-endi iku kudu didelok disek telonone, ben ora ono perkoro sing marakno ngisin-ngisine koyok iku maeng kedaden. Opo maneh nag kedadeane maeng nang ngarepe wong akeh yo tambah ngisine wong. Ambek jelas dadi guyonan wong akeh.


Nalika anak kui ngelakoke kesalahan, awak dhewe ojo langsung nyeneni. Mungkin, maksude awak dhewe nyeneni kui ben anak kui ngerti kesalahane lan supoyo gawe mental anak luwih kuat. Nanging, awak dhewe kudu iling yen pengalaman anak kui ora seakeh awak dhewe sing wis gedhe. Dheweke ora ngerti mesthi ngopo yen arep dilakoke. Wedine kui yen anak kekerepen diseneni, anak bakal dadi wong sing wegah dikritik utowo wong sing wong sing wedi jajal opo-opo. Padahal, loro kemampuan kui penting kanggo bekel dheweke urip neng masyarakat. Dheweke kudu terbuka karo wong-wong sing kritik lan uga dhewe kudu wani jupuk resiko supoyo iso sukses.


Janji iku kudu ditepati yen ora gelem ketikung karo wong liya. Iki wis tak alami dhewe nalika aku duweni pacar. Aku wis janji kanggo ngelamar pacarku iku mau ing dina ulang taune. Nanging aku isih ngerasa donyaku kurang lan aku wedi ora bisa nggawe pacarku seneng nalika urip karo aku. Akhire aku mung bisa janji terus kanggo ngelamar lan ora gek ndang dibuktikake karo tindakan. Akhire pacarku dilamar dhisik karo wong liya lan aku mung bisa getun. Getun banget nganti aku wis putus asa. Mula yen duwe janji gek ndang ditepati supaya ora perlu ngerasakake getun ing mburi kaya aku.


Nag roso wedi polahe dewean iku asline teko pikirane dewe polahe asline nang pinggir-pinggire kan yo ono uwong. Nah pikiran sing rumongso dewe maeng nag iso kudune diilangno soale iso dadekno wedi karepe dewe terus nag ono suoro-suoro sing asline wajar maleh dadi koyok suoro sing medeni ambek sereme megilan padal iku yo  mok suorane barat sing nang duwur omah utowo suorone tikus ambek curut ae dianggep suorone gendruwo. Yo ancene pikiran sing iso dadekno wedi polahe dewean iki maeng ancene apik terus kudune nang diubah carane mikir sing koyok ngunu ben ora ketalep sampek gede. Terus nag iso diganti ambek pikiran sing positive soale iso dadekno perkoro apik.


Ning ndesa, tugase bidan kuwi abot banget amarga sak liyane nulung wong sing arep lairan lan proses ngandung, bidan desa iki uga kudu bisa ngadakake kampanye babagan program Keluarga Berencara. Program iki bisa neken angka kelairan sing ora terkendali lan bisa ngaruh ning kesehatan ekonomi sing ana ning Indonesia. Biyasane wong sing ana  ning desa gampang kaget amarga ora ngerencanakake arep duwe anak. Kamangka butuh fasilitas sing lengkap lan ana kerja sama saka pemerintah ben program iki bisa lancar. Amarga meteng sing ora direncanakake iki bisa dadi salah siji alesan beban negara tambah akeh lan tambah nyusahake kanggo lingkungan masyarakat.


Jenis bullying iku onok macem-macem, salah sijine iku cyberbullying. Cyberbullying iku nge-bully sing nganggo teknologi digital. Biasane bullying jenis iki kedaden nang media sosial, platform chatting, dan liyane maneh. Cyberbullying iku perilaku sing dilakoni terus-terusan sing tujuane gawe meden medeni korban, marakno korban ngeroso marah, utowo ngisin ngisini korban sasaran iku mau. Contoh perilaku cyberbullying iku mulai teko nyebarno hoax tentang korban, nge-posting foto sing isok ngisin ngisini korban, ngirim pesan utowo anceman sing marakno korban keweden, nulis komentar sing ngelarakno ati, trolling, ngucilno teko grup pertemanan, mbajak akun korban terus ngelakoni hal-hal sing elek nganggo akun e korban, dan sek akeh maneh contoh liyane.


Trauma pas cilik iki ya dialami karo Riki. Pas isih cilik, Riki tau numpak motor karo bapake, nanging riki dibonceng ning ngararep lan ora nganggo helm. Sak durunge kuwi ya Riki lan bapake numpak motor kaya biyasane. Nanging pas ning penggokan, ana motor gedhe sing numpake ora aturan amarga sing numpak lagi mabuk. Motor gedhe kuwi nyenggol motore Riki lan marai Riki karo bapake tibo. Riki lan bapake beset-beset, nanging amarga Riki ora nggawe helm, alise Riki tatu lan kudu dijahit. Kamangka saiki wis gedhe, dekne wedi yen numpak motor ora nganggo helm lan mesti ndredeg ketemu motor gedhe lan wedi kesenggol.


Penghinaan fisik ning Indonesia iki ana hukum sing bisa ngelarang kuwi, yaiku Pasal 310 ayat (1) Kitab Undang-Undang Hukum Pidana. Ning pasal iki dibahas yen sapa wae sing nyerang wong saka fisik kanthi kehormatane, bisa diganjar pidana 9 sasi kunjara. Saka pasal iki uga dibahas yen ana dendane yaiku Rp4.500,00 kanthi  Rp4.500.000. Miturut pasal iki, ngece secara pidana iki sing nganthi marai korbane iki dilecehake, ilang harga diri lan kinurmatan, lan uga rusak jenenge ning masyarakat. Kamangka yen wong ora trima marang lecehan fisik saka wong liya, pasal iki bisa digunakake kanggo dasar hukum ben pergaulan tetep aman lan kejaga.


Diincim kui mesthi rasane medeni. Ora ono wong sing gelem diincim karo sopo wae. Ono wong sing ngincim bakal nyebarke aibe awak dhewe yen ora nuruti opo sing diomongi utowo dikon wong sing ngincim kui. Supoyo, awak dhewe iso ngindari jenis inciman sing koyo ngono, ono beberapa hal sing iso awak dhewe lakoke. Sing kesiji, awak dhewe ojo akeh cerito karo wong-wong, opo meneh sing diciritoni kui perkoro sing sensitif lan sebenere wis dadi ranah privasine awak dhewe. Sing keloro, awak dhewe iso biasane akeh meneng. Ojo opo-opo sing awak dhewe rasake kui kudu diceritake neng wong liyo. Sing ketelu, awak dhewe kudu milih sopo-sopo wae sing iso awak dhewe jak kanggo cerito.


Zudin wes suwe banget ngeluh perkoro untune sing lara. Mergo wes suwe banget dan gak ndang waras, akhire de’e berangkat nang dokter untu. Pas diperikso, dadakno wes numbuh gigi bungsu nang mburi dan kudu dioperasi ben gak tambah lara. Zudin sing krungu kata operasi langsung ketar-ketir, tapi ambek doktere ditenangno dan diyakino nek operasi iki gak bakal lara. Tapi Zudin tetep wedi. Jenenge operasi, yo medeni. Doktere takon, mending operasi opo nahan lara untu iku. Akhire diputusno nek Zudin bakal lanjut dioperasi. Pas hari-H ne, de’e tambah ketar ketir. Tapi ambek doktere terus ditenangno sampe akhire Zudin dibius. Buru pas marine dibius, Zudin ngeroso rodo tenang sitik mergo wes gak keroso opo-opo. Operasi berjalan dengan lancar dan gak onok pendarahan.


Koncoku taku keweden ambek sing jenenge asu polahe deke mlayu nang pojokan sekolahan. Asu iku gedene pol, terus ono ulune sing jembrok-jembrok koyok singo ngunu nang gulune. Terus warnai barang yo medeni plek koyok singo. Nah sing garai deke keweden yoiku deke iku ora iso lapo-lapo soale ono nang pojokan tok. Nah asu iku co ngunu melet-melet terus, koyok kudu nyokot deke. Aku sing nang duwur tingkat terus mlayu nang akademik kondo nang pak guru. Soale asu iku kan gone wong, terus nag tak tumbuk gowo boto terus ora kenek tambah koncoku sing loro. Dadi pilihat iku sing paling apik. Terus koncoku sing wes keweden ketok dromos ambek raine abange polk.


Saiki akeh wong sing bingung nag pas mlaku moro-moro reme blong. Nah ngunu maeng mergane reme sepda iku ora tae dicek mok digowa-gawe tok. Mangkane kabeh wong bengkel mesti nyaranno wong sing ate mlaku adoh iku dikongkon ngecek reme ben aman. Nah sing disarano ngecek yaiku sing awitan teko kampase rem isek kantel opo wes entek. Nag wes entek yo nang diganti soale nag ora diganti biasane ngunci ambek ora iso balik. Terus dicocokno jeruni rem iku maeng ambek gayae sikile ngerem enake koyok opo, nag semisal iku ora cocok biasane wong sing gawe mesti rodok kewoan nag gawe. Iku maeng carane ben reme ora blong sing disaranno ambek wong bengkel ben ora kedadean rem blong.


Dian kuwi salah siji bocah sing ana ning kosku lan seneng banget reresik lan jijikan. Ing sawijining dina, Dian iki muring-muring lan teka menyang kamarku. Dekne sambat yen ngambu ambu ora enak saka salah siji kamar ning pojokan. Ambune kuwi nganthi ngganggu menyang kamare Dian. Pas digoleki, mambune jebul saka kamar bocah kos anyar. Jare ditinggal bali menyang Purworejo wis seminggu iki. Amarga ora nyaman, Dian lan aku ngundang Pak Timo, penjaga kos, kanggo mbuka kamar. Pas mbuka kamare nganggo kunci cadanga, aku lan Dian rasane arep semaput lan mlukok amarga kamare akeh sampah, kebak lan nggunung kaya ning TPA.


Ono sing percoyo keberuntungan kui iso dientoke benda-benda tertentu. Koyo pas taneman gelombang cinta sing diisuke iso datengke rejeki. Regone tekan larang banget taneman kuwi. Senadyan, taneman kui mung taneman biasa sing disik akeh tumbuh neng makam-makam. Iya, kui dadi gawe untung kanggo bakule nanging dudu sing tuku taneman kui. Ono sing gatuke keberuntungan karo ongko-ongko. Padahal, ongko kui ya mung ongko, ora duwe kuasa opo-opo kanggo ngubah takdire awak dhewe utowo ngewehi rejeki marang awak dhewe. Awak dhewe kudune mung percoyo sing ngekei awak dhewe rejeki kui mung Gusti Allah. Lan opo wing sing kedadean neng donyo iki wis sesuai karo takdir.


Iki taun sing keloro Intan ana ning Jerman amarga sekolah. Intan wis ora wedi kaya pas taun pertama. Babagan sing diwedeni Intan yaiku wedi dewean, wedi ora bisa ngomong, lan uga wedi kesasar amarga iki panggoanan sing Intan ora tau weruh. Untunge ana warga Indonesia sing ning Jerman lan uga nulungi Intan ben ora kesasar ning Jerman. Wong iki uga ngewenehi bantuan kanggo Intan ning sasi kesiji amarga Intan kuwi bocah sing sregep lan apikan. Kamangka, Intan wis ora kuatir. Saiki Intan malah wis cedhak lan wis akrab karo para warga lan kanca saka bedha negara uga wis melu mandhu para pelajar Indonesia sing ning Jerman.


Nag ancene duwe utang akeh, terus kuwatir konangan wong akeh mergo nag konangan iku mesti dadekno roso isine wong sing utang maeng yo gagih nang disaor kampung durung konangan wong liyo. Masio padal utang akeh iku yo ora masalah kejobo nag ancene wong sing utang iku maeng wong sugeh terus bangkrut polahe kenek perkoro terus akhire utang iku lagek isin. Yo sak jane yo ora atek isin, mergo sing jenenge utang iku kan ora perkoro sing elek, tapi ancene perkoro sing wes umum kedaden nang uripe menungso. Dadi nag duwe utang gede utowo cilik yo gagik nang disauri ben ora sampek marakno isin nang ati. Terus wong sing ngutangi barang kan dadi percoyo.


Rem motor ora pakem opo meneh tekan blong kui mimpi paling elek kanggo kabeh sing dadi pengendara montor. Kabeh medan dalan kui ora apik kanggo montor sing ora iso ngerem bener. Nanging menurutku, sing paling medeni kui medan dalan sing koyo neng pegunungan. Dalane kui akeh sing munggah midun. Sudut dalane kui uga ekstrem banget, iso landai lan iso terjal. Yen pas lagi munggah, awak dhewe iso kejungkal memburi yen ora duwe rem sing pakem. Yen lagi midun, kendaraane dhewe iso mlaku cepet banget lan dadi ora iso awak dhewe kendalike. Sing marake luwih medeni kui, neng samping dalan gunung kui mesthi ketemu jurang.


Museum kuwi dadi salah siji panggon kanggo nyimpen peninggalan sing ditemokake para ilmuwan lan para ahli sejarah. Ning museum iki uga ana prosedur sing kudu dilakoni sak durunge hasil temuan kuwi dipajang lan dipamerake marang masyarakat uga dadi salah siji sarana kanggo sinau. Barang sing arep dipajang ning museum iki kudu diresiki miturut prosedure dhewe-dhewe kaya misale barang logam kudu diumbah kanthi resik lan diilangi karat sing bisa ngurangi informasi sing ana ning barang kuwi. Banjur kaping loro yaiku neliti babagan identitas sing ana ning barang kuwi. Kaping telu, identitas sing dibutuhake kudu ditulis kanggo informasi ning bagian pajangan museum.


Penggawean sing dijupuk karo wong kuwi pancen ora penak lan kadhang marai mangkel. Babagan iki bisa dadi salah siji alesan kenapa akeh para bos ning kantor murka yen ana pegawene sing kurang koordinasi babagan pembagian kerja. Kanggo para karyawan, tumpang lan tindihe gaweyan iki bisa marai gelut lan bisa marai iri uga prasangka yen ana tujuan sing ala, misal kanggo golek perhatian uga banjur marai elek marang gaweyan wong liya. Wong sing kaya ngene, luwih becik ora usah digawe mumet. Kamangka, ayo awak dhewe kerja sing temenanan lan uga dadi karyawan sing jujur lan ora seneng golek perhatian nggarap gaweyan wong sing wis dibagi kuwi.


Trauma pas jaman cilik kuwi kadang ora amarga tiba utawa kecelakaan lan kelangan barang. Nanging trauma kuwi bisa saka tindak tuture lan tingkah laku wong tuwa marang anak. Ana bocah sing didikane keras, uga ana sing didikane alus. Kanggo bocah sing didikane keras iki bisa dadi sawijining bumerang yen wong tuwane wis kelewat bates. Anak-anake bisa dadi trauma lan angel njupuk keputusan ning wayah dibutuhake amarga wong tuwane sing terlalu ngewenehi batesan. Trauma kuwi bakal makin gedhe yen wong tuwane wani main fisik. Anak-anake bakal digedekake ning lingkungan sing keras lan gampang nyimpen dendam marang wong tuwa lan wong sing ning sekitare.


Dopamin yaiku salah siji hormon sing ngaruh marang emosi. Sing ngasilake hormon iki yaiku bagian organ sing arane hipotalamus. Gunane yaiku dadi neurotransmiter uga nduwe pengaruh kanggo awak lan utek. Hormon iki senyawa kimia organik saka jenis katekolamin lan fenetilamina. Senyawa iki bisa dipindah lan diolah ning otak lan ginjal liwat gugus karboksil saka senyawa prekursor L-DOPA. Ning kabeh jenis kewan kalebu menungsa, hormon iki ditemokake ning jero jalur saraf lan bisa ngendalikake kegiyatan sing dilakoni menungsa. Gangguan hormon iki bisa marai parkinson dan emosi sing ora stabil, kamangka bisa nesu-nesu tanpa sebab lan bisa marai perhatian ora fokus uga tansah grisiken.


Pas dolan nang salah sijine mal sing ono nang kota Pahlawan. Koncoku iku moro-moro pengen nang jeding, nah aku mok nyudohno panggonane tok tapi ora pengen ngeterno. Pas deke nang kono, moro akeh wong wedok sing ngeteni deke nang joboh. Ambek rodok isin bocahe yo langsung malku banter ambek ngomong nang aku nag deke salah mlebu jeding. Nah aku sing ngerti yo mok guyu tok. Tapi deke sing kisinen yo bingung ora karoan polahe iku nang mal sing lumayan gede. Akhire deke langsung ngejak metu teko mal maeng soale wes kadung kisine ambek dadekno wong wedok-wedok maeng antri dowo. Terus pas wes tutuk jobo bocahe ngomong nag deke temen-temen isine pol.


Mimpi pas turu iku hal sing normal dan pasti tau dialami ambek kabeh uwong. Dan ben ngimpi iku onok artine dewe. Salah siji jenis ngimpi sing nduwe arti iku lungo nang panggon asing. Dalan-dalan iku wes pasti nyenengno, tapi nek lungone nang panggon asing iku durung tentu nyenengno. Dadakno, artine ngimpi lungo nang panggon asing iku onok kaitane karo kondisi mental. Ngimpi sing koyok ngene iku nandakno nek kondisi mental iki mau lagi gak kenopo kenopo. Biasane isok mergo pegel utowo sumpek ambek rutinitas sing biasa dilakoni, utowo sisan lagi stres banget mergo ngeroso nduwe beban sing durung isok diungkapno.


Aku seneng mangan neng warung-warung sing ono neng pinggiran dalan. Nek aku mangan bareng karo konco-koncoku, awak dhewe biasane mangan koyo neng pecel lelenan utowo sego goreng sing ono neng pinggir dalan cerak kampus. Rasane enak lan regone murah. Nanging sing dadi masalah kanggo aku kui perkoror karesikane. Aku sok jijik sak ben delok sampah panganane kui numpuk. Biasane kan warung neng pinggir dalan kui pawone kan ketok. Dadi awak dhewe iso delok sampah-sampahe bekas wong-wong sing bar mangan neng kono. Ora kuwat aku, delok sego lan cabe-cabe sing ono neng endi-endi. Senadyan ambune ora patio nyegrak, naning mergo neng pikiranku kui wis gilane, aku dadi pengen mukok dhewe.


Seko peristiwa 98 kui awak dhewe nganggep wong sing seko etnis Tionghoa kui elek. Pancen bener yen etnis kui sing nguasai sebagian besar perekonomian neng Indonesia, nanging kui dudu alsaen sing pas kanggo benci etnis Tionghoa kui. Awak dhewe uga kudu ngerti yen ora kebah wong sing etnis Tionghoa kui sing nguasai sumber daya utowo kekayaan Indonesia. Akeh etnis Tionghoa kui sing apik lan ora koyo sing awak dhewe bayangke. Sak walike uga ono sing awak dhewe anggap bumi putera nanging kelakuane kui bejat koyo sing awak dhewe bayangke neng etnis Tionghoa kui. Intine wong sing bejat kui bejat wae, ora ono hubungane karo sukune.


Wes gak dadi hal sing ngagetno nek rem blong iku dadi penyebab kecelakaan paling akeh sing kedaden nang dalanan. Di antara akehe jenis kendaraan, bus gede ambek truk gede iku sing paling sering terlibat nang kecelakaan sing dimarakno rem blong. Onok rong penyebab sing marakno truk ambek bus iku sering ngalami rem blong. Siji, beban sing ngeluweni batas maksimal. Tambah abot beban sing digowo kendaraan, tambah abot sisan kerjone rem iku mau gawe nahan cakram rem. Loro, gak tau diramut. Kendaraan gede koyok ngono iku ancen marakno males gawe dicek soale angel dan ruwet. Tapi mbasio ngono, pengecekan mesin rutin iku kudu tetep dilakoni ben gak terjadi kerusakan mesin sing marakno rem blong.


Pas disik jaman-jaman isih sekolah, aku kerep gowo bekel kanggo dipangan awan-awan. Sing nyepake bekel kui, biasane budheku. Nanging pas budhe lagi ora sempet, ibuku uga kerep gaweke bekel kui. Bekel sing digawe budhe lan ibuku kui enak-enak. Aku doyan kabeh opo wae sing mbakyu lan adine kui gawe. Aku arep ora tau komplen kecuali pisan. Soale tau isinan seko bekele kui kecampur. Segone kecampur karo sop suwe banget mergo plastike bocor lan gawe segone soyo lemes. Terus lawuh-lawuhe uga keudek neng jero wadahe. Pas arep tak pangan kui, aku ngeroso rodo jijik lan rasane dadi aneh banget. Akhire, pangane kui ora tak enteke.


Kudune nek wes kulino presentasi nang ngarep kelas iku, gak bakalan ndredeg maneh nek kate ngadakno seminar hasil skripsi. Kudune ngono kan? Tapi iku gak berlaku gawe Rani. Kudune sak jam maneh de’e kudu melbu ruangan seminar gawe nyampaino hasil skripsine de’e. Tapi de’e sek ndekem nang kantor admin saking ndredeg e. Rasane de’e gak pingin metu soale wedi ngelakoni kesalahan sing engkok bakal ngaruh nang penilaian skripsine. Durung maneh nek engkok diserang karo konco-koncone ambek pertanyaan sing muacem-macem, de’e wedi gak isok njawab. Tangane gak isok mandek tremor. Malah saiki wes anyep terus teles. Admin sing njogo kantor iku mek isok nyemangati Rani ben arek iku gak ndredeg nemen dan dungakno ben seminar hasil skripsine Rani isok lancar.


Ngomonge pak ambek guru-guruku ngaji biyen iku ngongkon ambek nganjurno nag dolan sing sekirane panggonan iku rodok samun utowo sepi iku ati-ati soale biasane iku ono setane. Dlalah pas liwat alas mojosemi aku ambek koncoku ketok klebat-klebat putih nag pinggir jembatan terus rambuti dowone megilan anjok lemoh. Nah koncoku sing wes keweden ora wani masi motone ditutupi ambek tangane terus ngongkon aku gas montor sing banter. Terus sak marine lewat kono aku eleng anjurane wong tuwek, nag awakmu iku jumbul utowo keweden, iku dikongkon ngombe, dadi aku mampir marung kelontong sing ancene parek ambek pasar terus tuku banyu. Terus koncoku maeng isek rodok gemeter.


Pakdheku ora seneng iwak amarga amis. Jare lek mambu amis kuwi golongan iwak sing ora seger lan marai selera mangan. Jare ibuku, pakdheku pas awal urip ning Palembang, lagi keluwen banjur tuku pempek. Pakdheku ora ngerti yen pempek kuwi digawe saka iwak amarga pakdheku mikir yen pempek kuwi digawe saka kanji thok kaya cilok sing ana ning Bandung. Pas pertama nyicipi, pakdeku langsung muntah-muntah amarga jare rasane aneh lan mambune amis amarga pempek iki digawe saka iwak. Ditambah rasa kuahe sing kecut, legi, lan uga pedhes, pakdheku ngerasa ora cocok karo rasane. Banjur wiwit kuwi, pakdheku saya ora seneng karo ambune iwak.


Gundul pringis yaiku salah siji mitos sing ana ning tlatah Jawa. Senajan arane lucu, gundul pringis iki uga medeni lan marai wong kaget, keweden kanthi awake adhem panas. Mitos gundul pringis iki uga diarani ndas kluntung ning wilayah Jawa Timur. Gundul pringis iki asale saka wong kang ngelmu kanggo oleh kesaktian, nanging ilmu kuwi malah mbalik nyerang marang wong kuwi. Ana uga sing ngomong yen gundul pringis iki setan saka pribumi sing sirahe dipancung karo tentara Jepang. Gundul pringis iki bentuke kaya ndas sing ngglundung lan yen teka, mesti ana swara kaya klapa ceblok. Banjur yen klapa kuwi dijupuk, ndas iki malah mringis medeni.


Aku disik ketompo neng jurusan Sastra Indonesia neng Universitas Gadjah Mada kui iso diarani bejo. Soale, aku mlebu jurusan kui anggo jalur undangan. Emang, bijiku pas SMA kui lumayan apik lan kerep entuk ranking duwur. Nanging, bodone aku, aku ora nyepake sinau opo-opo kanggo melu jalur ujian utowo SBMPTN. Aku wis koyo percoyo banget karo bijike. Padahal yen aku ra ketempo jurusan sing saiki jenenge berubah dadi Bahasa dan Sastra Indonesia lewat jalur SNMPTN kui, aku bakal mumet golek panggon kuliah. Bejo banget aku ketompo kui. Lan aku uga ora ngeroso getun wis milih salah siji jurusan neng Fakultasi Ilmu Budaya kui.


Pangan sing ambune amis kui marake aku ora napsu mangan. Makane kui, aku angel banget mangan iwak. Iwak sing ambune isih amis kui menurutku koyo iwake isih urip. Neng pikiranku kui, olahan iwak sing isih mambu amis kui durung mateng. Aku ora gelem mangan iwak sing isih urip utowo sing isih mentah. Ora kudu mangan iwak sing amis, kanggo aku ilang napsu mangane. Aku ngambu amis wae neng cerak-cerak panggonku mangan, napsu manganku uga wis iso ilang. Opo meneh, yen aku ngerti seko endi asal ambu amise kui. Iso-iso aku ora mangan blas pas kui. Aku lagi iso mangan pas ambune kui ilang.


Iki taun pertama Yuni kerja dadi guru bimbingan konseling ning salah siji SMP swasta ning kabupaten. Dekne kaget amarga ning sekolah kuwi isih akeh adhi kelas sing dimusuhi lan seneng dikerjani karo kakak kelase kanthi trauma lan ora mlebu sekolah. Wis kaping bolak-balik para siswa sing ngelakoni perundungan ning sekolah kuwi ditegur lan oleh hukuman skors. Yuni wis kaping piro wae ngelakoni mediasi marang pelaku lan korban. Yuni sering nemu yen para korban iki trauma, keweden, lan kanthi ora mlebu sekolah. Sing paling marai Yuni mangkel kuwi akeh wong tuwa pelaku kuwi sing mbelani anake padahal korban kuwi dadi trauma lan depresi.


Nek awakmu lagi terjebak ndek hubungan abusif dan awakmu mesti dadi korban pasanganmu, berarti wes wayahe gawe lepas teko lingkaran setan iku mau dan njaluk bantuan nang konco utowo keluargamu. Nek perlu, awakmu kudu isok lepas sepenuhe teko uwong sing koyok ngono. Wong sing wes nduwe kebiasaan main tangan, sampe kapan ae gak bakal isok ilang. Onok cara gawe ngadepi pasangan sing nduwe kebiasaan main tangan. Siji, sadarono nek awakmu iku berharga dan gak berhak gawe disakiti koyok ngene. Loro, bersikap sing teges. Telu, njaluk dukungan teko kabeh keluarga ambek koncomu. Papat, njaluk tolong nang tenaga ahli. Terakhir, nek wes mentok, lapor nang pihak kepolisian.


Kadhang akeh banget pengalaman sing nyenengake nanging ora bisa kerekam amarga bingung. Arep difoto ya ora ana pemandangan sing menarik. Ana cara sing bisa ngatasi kuwi yaiku lewat nulis blog utawa nulis artikel sing bisa diwaca online. Cara iki menarik amarga bisa dadi sarana latihan nulis lan eksplorasi gaya komunikasi liwat tulisan. Blog iki bisa ditulis ning blogspot, tumblr, medium, utawa wordpress. Media sing paling umum yaiku wordpress amarga gratis lan tata panggone apik. Uga wordpress nyediakake layanan maksimal lan bisa nyimpen tulisan ning blog publik supaya bisa diwaca wong akeh. Cara edit ning wordpress ya gampang miturut instruksine lan ngeklik tulisan sing dikarepake.


Keragaman nang Indonesia iku kudune isok memperkaya kebudayaan nasional ambek memperluas wawasan. Sayange, wong Indonesia iki sek nganggep ras e dewe iku luwe superior teko sing liyane sing marakno muncul istilah rasisme. Ndelok fisik seng bedo sitik teko awake dewe, pasti roto-roto wes podo rasis dang ngenyek wong iku. Onok cara cek rasisme iki isok dicegah. Siji, ngembangno wawasan ambek kompetensi personal karo sosial. Loro, ngembangno kesadaran ambek sensitifitas bermasyarakat. Telu, nrimo perbedaan. Papat, ningkatno integritas sosial kelompok. Limo, ningkatno kesamaan kesempatan. Enem, ngekeki fasilitas perubahan-perubahan kebijakan sing ngakomodir kabeh kelompok. Enem cara pencegahan iku kudu dilakoni nang seluruh daerah ndek Indonesia.


Perbedaan selera mangan kuwi pancen ana ning kabeh daerah. Ana sing seneng gajih senajan ambune amis lan uga rasane njangget ning ilat. Nanging ya bisa dinikmati kanthi disedhot balungane. Akeh wong sing ora sependapat banjur ngece wong sing seneng mangan gajih iki. Ana sing ngomong yen gajih marai mambu ning awak, nanging ya uga ana sing ngomong yen gajih iki dudu panganan sing kudune dipangan amarga ambune marai mumet. Sing kudu digatekake yaiku cara nyampekake pendapat iki, yen bisa ya disimpen. Ana wong sing gelut amarga ora bisa ngeregani selera wong liya sing mangan bareng dekne, padahal kuliner kuwi enak lan ora enake uga relatif.


Aku wis suwe banget ora ketemu konco lawasku sing neng Bogor. Aku wis ora ketemu konco-konco kui sekitar 7 taun. Pas aku lagi neng Bogor, koncoku kui kerep lagi neng luar kota dadine awak dhewe kui pancen angel ketemu. Pas kui, aku lagi mlayu neng Lapangan Sempur cerak omahku. Pas aku lagi leren neng pinggiran, aku koyo delok koncoku biyen, Aldi. Wonge kui duwur, rambute keriting, lan ngaggo kocomoto. Ah ora mungkin, mungkin aku salah delok. Aku lanjut mlayu meneh. Ora sengaja aku denger wonge kui guyu. Kok swarane mirip banget koyo konco sing tak maksud mau. Ah paling mung perasaanku. Terus aku lanjut wae, mlayu wae. Tekan aku balik, aku isih ragu neng kui Aldi tenanan opo ora.


Kabeh uwong mesti duwe pemikiran sing bedo-bedo ambek sing jenenge pengalaman sing paling elek nag uripe. Soale kabeh wong yo duwe pengalaman urip sing seje-seje pas ngalami pengalaman elek iku maeng. Mangkane ono sing duwe pemikiran nag pengalaman elek nang urip iku perlu ben nag masa depan iku wes ngerti carane ngadepi perkoro sing dadekno pengelaman urip sing elek maeng. Lah tapi yo ono ae sing ngarani ambek duwe pemikiran ang pengalaman elek nag urip iku gak usa ono, nag pengen belajar nagdepi perkoro sing koyok ngunu cukup belajar teko wong sing tau ngalami ae soale ora kabeh wong iso noto atine ambek pikirane gawe ngadepi iku maeng.


Colorism iki akeh banget dikaitno karo rasisme, padahal iku rong hal sing bedo. Colorism iku diskriminasi wergo warna kulit. Colorism iki isok kedaden ndek sesama ras sing ngeroso werno kulite luwe superior. Biasane sing sering kedaden iku wong sing nduwe kulit ireng iku dadi korban colorism teko wong sing kulite putih. Nang Indonesia, tambah terang kulitmu, bakal duwur privillege sing dientokno. Hal iki isok kedaden nang ndi ae, mulai teko sekolah sampe nang kantor. Kadangan sisan, ndek pirang negara sing tingkat colorism e duwur, werno kulit iki isok nentuko status sosial e wong. Wong sing putih dianggep superior, dan wong sing nduwe kulit ireng dianggep dadi wong-wong kelas bawah.


Pasar kui pancen akeh ambu-ambu sing ora anak. Salah sijine mambu amis sing biasane ditoke karo khewan-khewan sing wis mati, koyo iwa, pithik, lan sapi. Ambune kui ora mungkin ilang, nanging awak dhewe iso ngelakoke sesuautu supoyo awak dhewe ora patio ngambu amis mau. Sing kesiji, awak dhewe iso nganggo masket sak ben arep mlebu pasar. Sing keloro, awak dhewe iso ngango parfum sing akeh. Awak dhewe iso nganggo parfum sing harume rodo nyegrak. Parfume mau iso awak dhewe semprot neng bagian-bagian sing cerak irung. Sing ketelu, awak dhewe wis ngedaftar seko opo wae sing awak dhewe arep tuku. Dadi awak dhewe ora perlu suwi-suwi neng jero pasar.


Ora kabeh wong iku apikan karo wong liya. Kadang ana wong sing jahat karo wong liya. Kaya kasus sing ana ing Jogja. Akeh banget kedadean klitih sing nggarai wong wedi kabeh nalika metu omah. Ana cara supaya terhindar teka wong jahat sing meh nggepuk awakdhewe. Kaping siji, yen ana wong sing seneng nggepuk kene aja lali kanggo diwenehi pituduh. Nggepuk wong iku kadang nggarai lara banget. Aja nganti tindakane iku nggawe rugi wong liya. Kaping pindho, ngadoh wae saka wong sing senengane nggepuk kene utawa jahat karo kene. Sing terakhir yaiku kudu jaga-jaga kanggo sinau bela diri sisan supaya bisa mbela awake dhewe.


Kabeh kutha gedhe sing ana ing Indonesia ora bisa ucul lan bebas saka macet. Iki amarga volume kendaraan sing sayah suwi sayah akeh banget. Mulane ya aja kaget yen meh kabeh kutha macet. Sing bisa dilakokae nalika macet yaiku pasrah wae apa maneh yen kejebak macet sing dawa banget. Nanging bisa nggawe tindakan preventif kanggo nyepakake panganan ana ing montor kanggo cemilan pas macet. Saliyane iku uga bisa golek dalan liyane supaya ora kena macet ing dalan iku mau. Yen wis nemen banget, bisa kandha marang pamrentahe lan usul supaya bisa ngeurai macet iki supaya ora tambah nemen lan tambah nggarai wong liya rugi.


Claustrophobia iku gangguan psikologis ndek ndi penderitane ngeroso wedi berlebih nang panggon sing sempit. Biasane, penderitane iku bakal wedi nang panggon-panggon sempit koyok lift, nang jero terowongan, nang njero mobil, toilet umum, ambek panggon sempit liyane. Claustrophobia iki sek isok ditangani ambek psikolog utowo psikologi ben isok ilang. Siji, terapi perilaku kognitif gawe ngelatih pikirane pasien ben luwe positif. Loro, ngamati wong liyo sing berinteraksi ambek sumber wedine iku mau. Tujuane gawe ngeyakino nek wong iku ae gapopo, berarti penderita yo gapopo sisan nang kono. Telu, terapi obat gawe ngelola gejalane. Papat, latihan relaksasi koyok meditasi. Cara-cara iku sing biasa dilakoni gawe ngatasi claustrophobia.


Saiki carane wong nguwei hadiah ulang tahun iku wes seje ambek biyen sing langsung diwehno nang wonge. Tapi nag saiki mesti gawe acara sing marakno wong sing ulan tahun maeng sampek jumbul polahe oleh hadiah. Asline cara iku yo ora opo-opo sing penting wonge ora modar jantunge. Soale kadang ono sing gampang jumbulan terus sampek glekes soale ora kenek jumbulan. Kedadean sing koyok ngunuku iku wes tau tak alami pas biyen aku ambek bocah-bocah pengen nguwehi hadiah ulang tahun nang konco kelas. Terus saking jumbule soale ora ngiro nag bakal oleh hadiah ulang tahun koyk ngunu bocahe sampek nglekes. Terus ambek arek-arek sampek diamboni pepeko.


Ono beberapa seko awak dhewe sing sok isin pas neng panggon sing anyar. Misale, neng daerah awak dhewe tinggal kui buka restoran utowo buka omah makan anyar. Mergo sing didodol kui panganan utowo omabenan sing unik, awak dhewe pengen jajal merono. Nanging mergo, awak dhewe isin awak dhewe dadi ora merono. Awak dhewe ora pengen diguyoni karo wong-wong neng kono yen awak dhewe salah mesen panganan utowo salah panggon mesene kui. Nanging, yena awak dhewe ora iso ngalahke rasa wedi kui, awak dadi ora iso ngerasake panganan utowo ombenan sing unik kui. Maknane kui, awak dhewe kudu ngilangi rasa isin kui supoyo iso ngerasake luwih okeh panganan sing unik.


Ngangtrea kui kanggo sebagain wong kui kegiatan sing malesi. Opo meneh yen tekan diserobot. Jeneng-jeneng khewan neng kebon bintang iso kesebut. Nanging nek kanggo hal sing awak dhewe senengi, awak dhewe tetep kudu bela-belani ngantre, termasuk resiko diserobot mau. Yen awak dhewe kepegen sesuatu kui kudu ono pengorbanane. Mungkin salah sijine kui, awak dhewe kudu umpek-umpekan ngantre lan ngenteni suwe banget. Misale, awak dhewe seneng karo siji grup musik. Grup musik iki akeh penggemare dadi sing pengen nonton konsere uga akeh. Paling ora pisan, awak dhewe tetep kudu nonton konser kui, senadyan awak dhewe wonge kui ora seneng ngantre lan kerumunan sing padet.


Pengalaman sing paling diarepake saka akeh mahasiswa yaiku ketampa beasiswa ning kampus luar negeri. Nanging keterima beasiswa ning kampus iki ora gampang amarga akeh persyaratane. Persiapan sing kudu dilakoni yaiku nyiapake berkas-berkas pribadi kaya transkrip biji, sertifikat, ijazah, lan tes basa Inggris. Sing paling angel yaiku ngumpulake hasil tes basa Inggris amarga tes basa Inggris iki mbutuhake persiapan sing akeh utamane gawe kampus sing ana ning luar negeri. Kampus luar negeri iki duwe standar dewe khususe kanggo nilai basa Inggris amarga basa Inggris iki penting kanggo komunikasi. Nanging perjuwangan iki bakal kebayar yen ana pengumuman lolos saka kampus lan penyedia beasiswa.


Yen wis salah mlebu toilet neng panggon umume kui, isine ora ilang-ilang. Awak dhewe iso ngiling-iling kedadean kui tekan awak dhewe tuwo. Supoyo awak dhewe ora ngalemi koyo ngono, awak dhewe iso nyegah supoyo kui ora kedadean. Cara sing kesiji kui, awak dhewe kudu mastike lambang sing ono neng ngarep lawange. Biasane werno lan bentuk lambange kui sok bedho-bedho. Dadi awak dhewe kudu teliti sak durunge mlebu. Sing keloro, awak dhewe iso delok seko jobo toilete. Yen sing akeh metu seko toliet kui wong lanang artine kui toilet kanggo lananga. Lan sak walike, yen akeh sing akeh metu seko toilet kui wong wedhok aritne kui toilet kanggo wong wedhok.


Biasane bayi sing buru lahir iku bakal langsung dibedong ambek perawat. Dan bedong iku isok dilakoni awak dewe pas nang omah. Tapi kudu digatekno, bedong iku gak oleh sembarangan, onok carane dewe. Tujuane cek bayi isok ngeroso anget terus nyaman. Cara bedong sing keliru isok ngaruh nang pertumbuhan bayi. Dadi iki cara bedong sing bener. Pertama, pastikno permukaan panggon rata disik, baru gelar selimut segi empat terus siji sudute sing duwur ngarah nang sirane bayi. Sudut sing ngisor ditekuk sekitar 15 cm. Mbari ngono tempatno bayi ndek duwur selimut. Pastikno posisi bahu bayi ndek tepi selimut terus awake lurus. Terus lurusno lengan kiwo bayi dan jupuk sisi kiwo selimut. Balut lengan ambek awak sebelah kiwo terus selipno ujunge nang ngisor lengan tengen. Mbari ngono lipet sudut bawah selimut menduwur terus selipno nang ngisor dagu. Lanjut lurusno lengen tengen bayi, tarik sisi tengen selimut terus selipno ujungen nang ngisor sisi kiwone bayi. Terakhir, kunci dan sesuaino bedongan. Pastikno gak kerapeten cek nyaman.


Manungsa pancen ora bisa dibadek. Ana wong sing apik banget lan seneng ngewenehi kado. Kaya Mbak Lastri sing ujug-ujung ngewenehi aku kado arupa sak set alat kanggo macak. Aku kaget nanging seneng banget. Kanggo matur nuwun ning wong sing gelek ngewenehi kado kaya ngene akeh carane. Nomer siji, kudu syukur marang Gusti sisan wis dicedhakna karo wong-wong sing apikan kaya ngene. Nomer loro, ora oleh jumawa utawa sombong. Kayata ndudok-ndudokna ning wong liya yen oleh kado lan liyane. Nomer telu, kado sing wis diwenehi ik mau kudu bisa disimpen sing apik supaya tansah awet lan ora gampang rusak supaya sing ngewenehi uga tansah seneng.


Marus, sareh, utawa dideh yaiku endapan saka getih sapi sing dimasak kanggo nambah rasa gurih lan enak ning panganan kaya jangan lodeh, oseng-oseng, lan uga sambel goreng. Bentuk lan rasane mirip ati sapi. Dideh iki digawe saka getih sapi sing ditampung banjur endapane dijupuk, dicetak, banjur dimasak. Tekstur dideh iki kaya tahu, kerasa lembut nanging rada amis. Amarga kuwi, akeh wong sing ora seneng amarga jijik yen ngerti cara nggawe lan bahan dasare. Mangan getih iki uga ana ning Korea, nanging bentuke ning Korea iki kaya sosis lan uga luwiih padhet. Akeh sing percaya yen dideh iki bisa ngobati darah rendah lan uga anemia.


Wiwit mahasiswa, awak dhewe dituntut kudu mandiri lan paham karo kekarepane awak. Pentinge mahasiswa ngerteni potensi dewe yaiku mahasiswa bisa ngerti bidang ilmu kuwi arep digawa maring ngendi. Mahasiswa sing ngerti potensi iki bakalan bisa dadi mahasiswa sing berprestasi, kaya ning bidang organisasi, sains, sosial, utawa seni. Kamangka ana unit kegiatan mahasiswa sing nyalurake bakat lan bisa ngajari mahasiswa kanggo nemokake potensine. Amarga potensi kuwi penting, saiki ngejak adhek-adhek mahasiswa sing isih males-malesan kanggo nggolek kegiatan sing bisa nambah prestasi. Motivasi kaya penggaweyan utawa beasiswa bisa dadi modal sing gedhe ben mahasiswa kuwi gelem obah lan golek prestasi uga bisa ngerancang masa depane dhewe.


Salah siji momen sing paling ngisin-ngisini neng kelas kui yen awak dhewe jawab soal sing gampang nanging awak dhewe jawabe salah. Awak dhewe iso wae ngerti jawabane, nanging mbuh kenopo awak dhewe salah nyebut pas kui. Utowo awak dhewe pacen ming waton jawab wae. Opo wae alesane, yen awak dhewe salah kui itungan tetep salah. Awak dhewe tetep bakal diguyoni karo konco-konco sak kelas. Opo meneh kui sebenere soal jebakan. Pitakonane kui lagi wae bar ditakoni lan durung suwe dijawab. Pitakonane kuwe dienggo gurune kanggo ngetes awak dhewe lagi fokus opo ora neng kelas. Pitakonanan sing koyo ngonog kui sing paling gawe awak dhewe isin yen wangusle keliru.


Perkara panggon sing ora dikenal kuwi tau tak alami wayah aku pertama mlebu ning asrama. Aku ngerasa wedi amarga asramaku iki bangunane gedhe lan uga wonge ora akeh dadi kabeh swara bisa mlebu. Banjur aku uga ngerasa yen asrama iki ora tak kenal. Aku ngerasa ora nduwe kanca amarga akeh wong sing ora tak kenal. Aku uga ora duwe kanca sing sak durunge sak sekolahan karo aku. Banjur aku ketemu Nina, salah saiji kanca kamar sing paling tak kenal. Banjur Nina iki uga ngerti kepiye rasane adoh saka wong tuwa. Amarga Nina, aku wis ora ngerasa wedi ning asrama kuwi.


Penyebab terjadine selingkuh iku onok macem-macem, salah sijine iku kurange komunikasi. Jarene pasangan iku kurang terbuka satu sama lain dan marakno hubungan renggan dan berpotensi gawe selingkuh. Kadangan pun, wong sing komunikasine diroso lancar sek tetep onok celah gawe selingkuh. Dadakno onok maneh sing luwe penting teko komunikasi, yaiku saling ngerti. Sikap sing siji iki dadakno penting, ben awakmu karo pasangan isok luwe paham geleme satu sama lain. Percuma sisan kate komunikasi sampe nyerocos sing berujung debat nek gak podo saling ngerti, ujunge yo gak bakal mari masalahe. Dadi gawe awakmu, usahakno gawe ngerteni pasanganmu ben hubunganmu isok luwe awet maneh rek.


Bocah cilik lan wong sing wis dewasa kui podo-podo wedi dhewekan. Pas awak dhewe isih bayi, yen awak dhewe ngerti yen ora ono neng jejere awak dhewe, awak dhewe langsung nangis. Bayi ngeroso ora nyaman yen ora ono neng sisih wong tuwane. Pas awak dhewe gedhe sitik, awak dhewe uga isih wedi dhewekan. Buktine pas neng sekolah, ono wae wong sing jaluk dikancani pas arep neng kamar mburi. Makin gedhe, makin ngerti memeh babagan donyo iki, awak dhewe makin ngerti yen awak dhewe sebenere mung dhewekan neng donyo iki. Senadyan ono keluarga lan wong-wong sing cerak liyane, dheweke ora iso nulungi awak dhewe pas awak dhewe lagi butuh. Akhire, awak dhewe kudu ngerampung perkoro sing awak dhewe adepi dhewe. Awak dhewe makin wedi kudu yen pas tuwo kudu urip dhewekan.


Nag ono wing sing jember ambek mangkel karo sing jeneng teluk iku wes biasa. Sing garai ora biasa yoiku nag ono ong sing ora jember ambek biasa ae nag apan kenek telek. Nah sing garai jemberi teko teleke kewan iku biasane ambune sing gilani, terus kadang ora iso ilang. Opo maneh sing jenege telek lentong iku tambah garai wong mangkele orambloko polahe ambune sing paling ora enak. Nah wong sing jember iku yo lumrah polahe roto-roto wong iku mesti mangkel ambek sing jenege telek kewan. Kejobo nag teleke iku wes dadi lemah mesti akeh wong sing ora mangkel polahe kenek digawe garem ambek digawe nyuburno tanaman karo tanduran sing kurang garem.


Pas aku dadi anggota panitia salah sijine diklat nag kampus ku, aku tau salah mlebu jeding sing garai bocah-bocah wedok maeng antri sampek uwakeh. Pas metu tibake aku langsung disoraki, tapi aku yo ora nguruslah jenenge wong kebelek kok. Nah polahe kisinen iku maeng aku nag nang jeding mesti ngenteni sepi disek utowo nag acarae wes dimulai ben ora salah-salah maneh. Opo maneh aku kan dadi panitia yo jelas tambah isine pol. Mangkane aku saiki nag nang jeding mboh iku nang kampus utowo panggonan liyane mesti delok disek iku kanggo wedok opo lanang ben ora salah maneh. Soale nag salah mesti isin-isini wong. Opo maneh nag konangan wong akeh.


Bersikap adil iku tindakan sing terpuji. Mboh iku adil gawe njupuk keputusan, adil gawe ngekeki kasih sayang, utowo adil sing liyan-liyane maneh. Tapi sing perlu diketahui, adil iku gak mek ditujuno gawe wong liyo, tapi awakmu dewe kudu bersikap adil nang awakmu dewe. Contoh situasine iku pas awakmu luwe, tapi gak ndang mangan. Terus pas awakmu pegel, tapi gak ndang leren terus malah lanjut garap kerjaan. Utowo pas awakmu ngeroso gak nyaman nang siji situasi, tapi awakmu tetep meksono senyum ben gak onok konflik. Sikap-sikap koyok ngono iku mau sing termasuk dadi sikap gak adil karo awak dewe. Kudune awakmu iku tetep adil gawe awakmu dewe ben isok ngeroso nyaman gawe ngelakoni rutinitasmu. Dadi gawe awakmu sing sek mekso kerjo padahal wes pegel, lereno disik, sudokno nek awakmu iku isok adil gawe awakmu dewe.


Wong sing gampang nggepuk wong liya iku jenenge ringan tangan. Ora kabeh masalah bisa darina karo kekerasan. Apa wae masalahe sakjane bisa dimarikna karo kepala dingin. Kabeh bisa diomong genah-genah. Mula yen nemu wong sing gampang gawe kekerasan kanggo nyelesaina masalah, luwih apik kene ngadoh saka wong iku tinimbang marono kene sing dadi korbane. Saliyane iku wong sing gampang gawe kekerasan kaya ngene iku biasane wong sing atine atos. Ora bisa ngerungokna pituduhe wong liya lan mikir apa sing dilakoni iki wis paling bener. Mula kudu ana wong sing luwih tuwa utawa wong sing diwedeni kanggo ngilinga wong sing kaya ngene.


Koyok biasane, Asih moleh teko kampus nang kos e mlaku. Berhubung wes rodo bengi, Asih dadi rodo was-was. Bener ae, pas tengah-tengah mlaku de’e ngeroso onok sing ngituti de’e teko mburi. Awale dikirone mek uwong mlaku biasa. Terus pas Asih nyoba mandek, wong iku melu mandek. Terus pas mlaku, wong iku melu mlaku sisan. Akhire Asih mlaku tambah banter ben isok tutuk kos luwe cepet. Wong sing ngetuti iku mau melu dalan cepet sisan. Tapi Asih gak peduli, pokok awake tetep mlaku sing banter tapi gak sampe mlayu soale de’e wes ketari ketir tapi tetep nyoba tenang. Pas wes onok 30 meteran teko kos, de’e langsung mlayu buanter. Ketepakan banget bapak kos e buru metu, dan de’e langsung nyopo bapak kos e ben setidake wong sing ngetuti mau isok leren. Dan tepak ae, wong sing ngetuti Asih mau milih gawe kabur.


Pas dolan nang Pare tahun 2020, pas iku sak durunge ono corona utowo covid. Aku ketemu karo koncoku. Deke tibak'e nikah karo koncoku sing pas waktu iku ngulang nang daerah kono. Koncoku cerito nag bojone waktu iku ate ngelahirno, lah aku yo njumbol lah, ora ono kabar nikahe moro-moro ate ngelahirno, tapi aku yo seneng soale koncoku bakal ono anggoto keluarga sing lahir utowo anyar. Dadi bocahe iku takok enake diwei jeneng opo? Lah aku yo ora ngerti enake diwei jeneng opo. Opo maneh waktu iku kan aku durung nikah, yo tambah ora nyambung soale ora ngerti. Tapi waktu iku tak wei saran gawe ngewei jeneng iku sing apik tanpo ninggalno identitas budaya sing dadi ciri has'e bangsa iki.


Yen awak dhewe arep mangkat kondangan kui awak dhewe kudu mastike yen kelambi sing awak dhewe kanggo kui ora mungkin ono wong sing bakal nganggo kelambi sing podo utowo sing mirip. Soale, yen awak dhewe ketemu wong sing kelambine podo karo awak dhewe neng kondangan kui rasane isin banget. Isine kui luwih parah seko ketemu wong sing kelambine podo pas neng panggon sing umum liyane. Kondangan kui dadi ajang wong-wong kanggo pamer opo sing dheweke duweni. Yen ketemu, wong sing kelambine podo neng kahanan koyo ngonog, gensine wong kui wis mbuh arep dideleh neng endi. Makane kui, awak dhewe kudu matike meneh kelambi opo sing arep dienggo neng kondangan.


Biasane wong sing urip mesti tau ngalami perkoro sing ancene ngisin-ngisini wong opo mane wong sing ngalami perkoro iku maeng yo tambah isine megilan. Nah pengalaman sing ngisine maeng yo karek wong iku maeng nganggepe piye, nag ancene wong-wong sing ono nang pinggire maeng nganggep perkoro sing dialami wong iku maeng ngisin-ngisini tapi wong sing ngelakoni iku maeng ora ngurusi terus nganggep nag iku maeng biasa ae, yo tetep biasa ae, ambek ora ngiro dadi pengalaman sing ngisin-ngisini wong. Tapi nag wong iku maeng nganggep nag perkoro iku maeng dadi perkoro sing ngisin-ngisini masio iku perkoro sing jarene wong sing nang pinggire iku maeng biasa wae, yo tetep ae dadi perkoro sing ngisin-ngisine wong.


Main tangan iku istilah sing wes familiar banget nang kupinge wong Indonesia. Maksute main tangan iku wong senengane mukul. Kebiasaan main tangan iki isok dialami sopo ae, gak lanang gak wedok, kabeh isok. Main tangan iku gak isok dianggep remeh. Ketoke ae nang taraf enteng iku mek sekedar guyon tok. Tapi nek dijarno, main tangan iki isok dadi bentuk pelampiasan emosi. Nek uwong sing nduwe kebiasaan main tangan gawe ngilangno emosine, terutama gawe wong-wong sing wes rabi, iku isok dadi awal kerusakan rumah tangga. Main tangan sing wes ndek taraf abot iku isok dikategorikno nang KDRT soale pelakune wes main tangan sampe nyakiti pasangane.


Bejo kui dudu mung bejo. Malah ora ono sing kebetulan neng donyo iki. Bejo kui ono sing ngomong perpaduan antara kesempatan karo kesiapan. Misale, awak dhewe ngeroso bejo mergo awak dhewe ditawari kerjo dadi penulis neng salah siji omah produksi film neng Indonesia. Kui ora mung bejo. Awak dhewe ono usaha tekan awak dhewe ditawari. Mungkin wae, wong seko omah produksi dhewe kui delok asil karya awak dhewe sing wis konsisten makarya seko biyen. Usaha kui ketemu ngepasi karo omah wong kui lagi butuh wong kanggo nulis naskah filme. Yen misale, seko disik awak dhewe ora duwe karya sing apik. Mungkin, omah produksi kui ora bakal ngelirik awak dhewe kanggo diundang dadi penulis.


Defensi panggon sing asing kui umume, panggon sing awak dhewe ora kenal utowo awak dhewe ora tau lunga neng panggon kui. Nanging kabeh wong duwe versine dhewe-dhewe, opo sing dheweke arani panggon sing asing kui. Mergo aku kui ora gampang iling dalan, dadi kabeh panggon sing ora tak apal dalane kui tak anggep panggon sing asing. Aku kudu ngiling-ngiling dalan kui paling ora setaun luwih. Sing marake aku wedi neng panggon asing kui, aku wedi kesasar neng kono lan ora iso balik. Sak liyane kui. panggon sing asing kanggo aku kui panggon sing ora ono wong sing awak dhewe kenal neng kono.  Awak dhewe ora duwe sopo-sopo kanggo crita perkoro sing rodo pribadi.


Pelecehan seksual kuwi bisa dadi pengalaman sing paling marai sedih amarga pelecehan seksual kuwi ngewenehi cap sing elek kanggo korbane. Pelecehan seksual iki ora mung kanggo wedhok. Nanging ya ana lanang sing kena pelecehan. Pelecehan iki uga ana ning kantor, sekolah, lan paling parah ya ana ning panggon ibadah. Pelecehan iki ora perkara klambi lan perkara tingkah laku. Pelecehan iki ana sing murni saka pikiran sing ora terkendali amarga paparan pornografi sing tambah akeh. Pelakune ya ora mung saka umur dewasa, nanging cah enom lan anak-anak uga wis ana bibit pelecehan iki. Kamangka saiki lagi digalakake  UU babakan pelecehan seksual.


Ning manca negara, budhaya ngadu lotre iki dadi budhaya sing ala amarga kebiasan iki padha war karo taruhan utawa judi sing bisa ngerusak ego menungsa. Nanging ya ana tujuan liyane kanggo ngadu nasib iki amarga ya pemerintah nganggo sistem lotre iki kanggo mengeti dina sing penting kaya festival uga dina penting liyane. Adu lotre iki bisa dadi cara narik minate para warga ben antusias melu acara sing diadakake pemerintah. Malah ning Tiongkok, lotre iki iki sarana kanggo nggunakake bank digital lan bisa dadi cara kanggo nyehatake sirkulasi bank. Lotre iki uga bisa dadi salah siji cara kanggo ngewenehi fasilitas masyarakat ben ora kejebak judi ilegal.


Nag wayai ate pemilu biasane akeh wong sing srengen polahe SARA. Sing dipek srengen iku asline perkoro SARA sing digawe karo wong-wong sing pengen adu-adu ambek wong sing kelompoke iku maeng saitik ben kelompok sing akeh iso menang terus iso manfaatno kesempatan iku maeng karo dukung kelompok sing gede maeng. Saiki nag ngoro endi-endi wes akeh sing model koyok ngeneiki. Mangkane nang indonesia iki akeh wong sing ngerti perkoro iki yo mangkel, akhire wong-wong sing ngerti maeng, gawe kelompok sing ancene kanggo merangi wong sing garai pecahe agama, suku, ras ambek budaya maeng liwat media sosial sing iso digawe merangi wong koyok ngunuku.


Neng panggon-panggon umum, awak dhewe kerep kelangan barang. Terutama barang sing ukurane cilik, koyo jam tangan, kaca mata, gawai, tas jinjing, kontak motor, lan sak panunggalane. Sok-sok, barang sing ilang kui regone larang. Awak dhewe bakal ngeroso getun banget yen barange kui tenanan ilang. Awak dhewe biasane goleki barang kui dhewe nek ora jaluk konco ngancani. Nanging, akeh wong sing ora jajal takon neng panggon penemuan lan kelangan. Padahal, ono akeh kemungkinan barange dhewe sing ilang dioponi neng kono. Yen misale panggon sing koyo ngono kui ora ono, awak dhewe iso takon satpam utowo wong sing jogo neng panggon umum kui.


Babagan sing paling ora nyaman pas lagi kumpul karo wong liya yaiku masalah mambu sing  metu saka awak. Apa maneh yen lagi panas lan wis kena lebu saka njaba. Ambu iki bakal nganggu wong sing ana ning sekitar, apa maneh yen keringet iki kena klambi ning jero ruangan sing ana AC-ne. Kanggo ngurangi mambu iki, sing kudu digatekake yaiku yen ana aktivitas ning jaba omah, kudu nggawa perlengkapan adus lan uga lap sing bisa nggaringake keringet. Sak durunge budhal, kudu adus sing sregep lan uga nggawa klambi ganti ben wong sing ana ning sekitare ora ngerasa risih lan tetep nyaman.


Rundungan kui ono rong jenis. Ono rundangan sing nyilakani fisik lan uga ono rundungan sing nyilakani psikis utowo pikiran. Rundungan sing nyilkani fisik kui mungkin jenis rundungan sing kerep awak dhewe delok. Tindakane kui biasane koyo gajul utowo ngantemi wong liyo. Iso uga nyoret-nyoreti rupane wong supoyo didelok koyo wong sing ora waras. Dadi bentuke iso gawe wong luka lan uga iso ngubah penampilan dheweke ben dheweke ngeroso isin. Jenis rundungan sing keloro kui rundungan sing ganggu pikirane wong. Rundungan jenis iki mungkin sifate inciman. Misale, sing ngerundung kui bakal nyebar aibe wong liyo, yen dheweke ora ngikuti opo sing dikongkon. Kui bakal ngeganggu kesehatan mentale wong sing dirundung.


Wong nag wes kadung duwe watek srengenan mesti ora kenek kejemok titik. Opo maneh kegepuk yo tambah bakal ngamuk. Dadi perkoro sing garai wong digepuk terus ngamuk iku ora mergo gepukan maeng. Tapi yo wonge dewek sing ancen duwe watak sing ora genah to gampang ngamukan. Nag wes kadung srengen pas digepuk kudune wong maeng iku nang gagih galih enggon soale nag ora ngalih enggon iso-iso ae tambah ruwet. Nag ancene ora iso ngalih yo ganti gaya utowo ganti posisi sing asale ngadek dadi lunggo, nag isek emosi maneh, yo turu, nag isek emosi maneh yo golon-kuming engko lak ilang srengene.


Penyakit demam berdarah ambek demam berdarah dengue iku podo-podo disebabno mergo cokotan nyamuk. Biasane nang musim udan ngene, nyamuk tambah akeh berkembang biak soale tambah akeh genangan sing gak diresikno. Nek wes ngono, awak dewe iki kudu mulai ngebasmi nyamuk ben keluargane awak dewe gak kenek rong penyakit iku. Carane gawe nyegah perkembangbiakan nyamuk iku koyok ngene. Siji, nutup wadah, lubang, utowo genangan banyu. Hal iku gawe nyegah nyamuk ngendhog nang kono. Loro, guwak kabeh sampah sing isok nampung banyu udan ben nyamuk gak isok ngendhog. Telu, rutin nguras bak nang jedhing. Sopo eroh nang bak iku wes onok ndhog nyamuk utowo jentik, ben isok kebasmi sisan. Terakhir, fogging.


Onok akeh banget uwong sing sek madak madakno trauma ambek fobia. Mbasio podo-podo rasa takut sing dimarakno teko sesuatu, trauma ambek fobia iku tetep bedo. Bedane iku isok didelok teko gejala sing muncul pas wong iku lagi ngalami ketakutan iku mau. Nek wong lagi ngalami trauma, gejalane iku mulai teko syok, denyut jantung sing ningkat drastis, luwe sensitif terus gampang marah, ngindari lingkungan sekitar, angel gawe konsentrasi, ambek ngalami mimpi buruk dan angel turu. Nek wong lagi ngalami fobia, gejalane iku sirane langsung ngelu, mual terus kemeringet, terjadi peningkatan denyut jantung sing marakno jantung berdebar, sesek napas, pirang bagian nang awak gemeter, ambek lara weteng.


Dilon lan pacare saiki lagi padu. Babagan sing nggarai padu yaiku Dilon goroh ning pacare ngomong yen saiki dheweke lagi ngancani Ibune menyang pasar. Pacare uga percaya wae, nanging jebule ketemu ing mall karo kanca wedhoke. Pacare nesu tenan amarga wis ngrasa digoroi. Dilon banjur njelaske yen iku dudu sapa-sapa. Iku kung kanca wedhoke sing ana ing kampus. Pacare Dilon tansah nesu wae amarga wis kuciwa banget. Kabeh chat lan tilpune Dilon ora digatekne karo pacare. Dilon ngrasa ora penak lan kepengin njaluk sepura ning pacare, nanging dheweke ora ngerti ana ngendi saiki pacare. Kedadean iki dadi pelajaran kanggo Dilon supaya mengko ora mbaleni maneh.


Petugas ning instansi kaya KUA, Dukcapil, lan petugas Puskesmas iki kadang wis kewalahen yen kudu ngurusi wong sing ana ning meja resepsionis. Apa maneh yen dia kerja lan wayah isuk, amarga mesti rame banget lan uga mesti ana manika warna layanan sing kudu diurus. Ora jarang, wong sing teka nggawa emosine dewe-dewe lan ngewenehi omongan sing ora enak marang petugas, padahal petugas kuwi wis ngewenehi layanan sing sesuai karo apa sing perintahake. Kamangka, awak dewe sing dadi pelanggan utawa wong sing dilayani kudu sabar lan bisa ngewenehi pangerten marang para petugas uga ora muring-muring ning meja resepsionis. Awak dhewe uga kudu ndelok situasi kerja.


Pas jaman cilik, aku sering nginep ning omahe simbahku. Simbahku iki wonge galak lan seneng nyeneni wong. Sing paling seirng diseneni yaiku aku lan para misanan sing sering dolan ning omahe amarga pas cilik, jare putune simbahku iki nakal-nakal. Sajane ya ora, nanging pancen bocahe wae sing aktif. Saking aktif polahe, ing sawijining dina, Bagus, salah siji misananku mlayu lan mecahake guci. Amarga Bagus kuwi isih cilik, Bagus bingung lan ndelikake pecahan guci kuwi ning mburi lemari amarga wis kebayang piye simbahku yen lagi muring-muring. Banjur amarga keweden, Bagus nangis lan keruhan karo simbahku. Ya simbahku nyeneni Bagus, banjur rampung kuwi malah ngguyu amarga Bagus yen keweden jarene lucu.


Aku ora nyesel kuliah neng jurusanku biyen pas kuliah. Pas kui aku ngeroso seneng lan nemuke ilmu sing tak goleki ket disik. Nanging jurusan kui ora iso dukung kanggo opo sing arep tak lakoke. Sebenere aku ora ngerti opo sing kepengen tak lakoke saiki. Aku lagi ngerti opo sing tak pengeni durung suwe iki. Aku kepengen kerjo neng industri film. Aku ora ngerti carane kepiye. Aku mung iso jajal-jalal sek. Sing lagi kepikiran iki, aku kepengen melu kursus cekak neng penulisan naskah film. Pas tak golek informasine, biaya kelase kui lumayan larang. Makane aku kudu nabung disik. Bar nabung selama 5 sasi, akhire duwite cukup. Aku ora sabar melu kelase kui.


Dino iki lagi wayahe pelajaran Penjaskes. Awak dewe gak nang Lapangan, tapi ngumpul nang njeru Aula. Dadakno materi dino iki tentang senam lantai. Kali iki, awak dewe dikon praktek posisi split. Pas disudokno posisine, awak dewe langsung melongo soale kudu buka sikil teko ujung ket ujung, dan iku pasti bakal angel pol. Akhire awak dewe siap-siap pemanasan sing luwe suwe ben gak cedera. Siji-siji arek mulai praktek terus dinilai karo guruku. Pas wayahku, aku langsung nyoba alon-alon buka sikilku. Suwe-suwe mulai nemplek lantai, sampe akhire isok split sempurna. Tapi mbari ngono, onok suara 'krek' dan aku langsung ngeringkuk pas kroso onok angin isis sing kenek bagian ngisorku. Aku gak tangi teko kono soale celonoku suwek dan ngenteni sampe koncoku nggawakno mukenah gawe nutupi iku mau.


Swasana ning terminal bis sing ana ing Surabaya tegang pol. Ana kurang luwih 10 wong sing padha ngamuk lan muring-muring amarga kari numpak bis. Padahal bis sing ameh ditumpaki wis janjeni bakal budhal jam 9 isuk, nanging nyatane jam 8 bis iki wis budhal. Kabeh wong sing kari padha njaluk tanggungjawabe petugas. Ana sing nelfon dulure karo nangis, ana sing bingung, ana sing langsung balik mulih maneh, lan ana sing pancet ning terminal kanggo ngenteni bis liyane. Kabeh wong sing kari iki padha duwe tujuan lunga menyang Bandung. Bis iki uga ora ana saben dina jadwale amarga kalebu rute sing rada adoh.


Dino seneng yaiku dino sing nang endi wong iku maeng iso ngerasakno roso senenge pol. Dino seneng iku iso kedaden kapan ae ambek ora kesongko-songko nag dino iku bakal dadi dino sing nyenengno kanggo wong iku maeng. Salah sijine contoh dino seneng utowo bahagia yaiku pas dino nikahan, dino iki mesti gawe wong seneng opo maneh kanggo wong sing bakal nikah iku maeng. Soale nag dino iku maeng wonge sing ngerasakno bahagio ora mok wong siji tok, tapi wong akeh sing seneng ambek wong sing ngerasakno bahagia maeng. Mangkane nag ono wong nikahan pasti akeh wong sing seneg timbangane wong sing susah. Soale nag dino iku maeng yo akeh jajan terus pinggir-pinggire yo kenek kanduman jajane.


Ari ngerasakake getun sing paling jero amarga dekne ngerasa yen akeh mbuwak wektu pas wayah dadi mahasiswa. Ari ora akeh ngumpulake kegiyatan lan hasil kerja, kamangka pas wis lulus, Ari kangelan golek penggaweyan. Ari ngerasa yen pas wayah dadi mahasiswa, Ari kurang sinau lan kakean dolan. Amarga kuwi, Ari dadi seneng ninggalake kuliah lan  ngilangake kewajiban kanggoa awake dhewe. Pas wis lulus, Ari uga dadi kangelan ngisi formulir amarga ora ana perngalaman organisasai lan pengalaman magang. Ari ngerasa ora duwe keterampilan lan uga ndadekake beban marang dheweke. Amarga kuwi, Ari kepengen berubah lan langsung melu kelas-kelas online kanggo nambah pengalaman lan ningkatake kemampuane.


Diselingkuhi kui pancen rasane lara banget. Ora ana wong sing gelem diselingkuhi. Nanging wong sing selingkuh iku pancet kebacut banget amarga  selingkuh iku bisa dadi kebiasaan lan nggarai wong sing diselingkuhi bakalan trauma banget. Cara supaya ora nganti trauma nalika diselingkuhi ana akeh. Kaping pisan yaiku njupuk wektu kanggo dhewean. Iki dinggo supaya bisa evaluasi awak dhewe lan bisa nenangne pikiran. Kaping pindho, aja nyalahno awake dhewe. Kaping telu, yen wis mangkel lan ora bisa ditahan bisa ngamuk lan muring-muring supaya emosine ora dipendhem. Sing terakhir langsung dipedhot wae wong lanang sing ora bisa ngeregani wong liya amarga supaya ora tuman.


Cara sinau generasi jaman biyen kuwi kadhang ya marai trauma lan kosong amarga ora ana motivasi sinau sing ana wiwit cilik. Bocah jaman biyen kuwi didikane keras, nanging ya ana sing kebablasen lan ora ana sisi manusiawine kaya misale bocah lagi sinau malah diseseni kanthi bocahe nangis lan ilang apalane. Kamangka, bocah iki bakal ora duwe kesadaran kanggo mandiri lan sinau dhewe. Yen wis gedhe, proses sinau sing keras iki bisa dadi memori sing elek lan bocah bakah duwe pikiran yen sinau kuwi medeni lan ora ana gunane. Bocah bakal mikir yen proses sinau kuwi abot lan ora ana hasile sak liyane diseseni yen ana kesalahan.


Biasane iwak iku mesti ngetokno ambek dadi sumber ambu amis sing kadang ora kabeh wong iku biasa ambek ora opo-opo nag ancene ambu amis iku maeng, mergane ono ae wong sing ngambu barang sing amis iku maeng terus kudu kuwok ambek muta. Nah ben ora jijik ambek kurwok iku kudune ambek gowo ambunan liyane ben iro ngalahno ambuni mutahan sing ora enake pol maeng. Nah contohne ambunan maeng koyok minyak kayu putih, terus lengo wangi sing sekirane iso ngalahno ambune maeng. Mari ngunu ono sing jenenge tisu barang kanggo nutupi irung ben ora sampek mambu utowo masker barang yo kenek sing penting ora sampek ambu nemen mergo nag sampek ambu nemen iku biasane iso mutah.


Nang KBBI, kecelakaan iku kejadian sing marakno wong celaka. Kecelakaan iku ngerujuk nang peristiwa sing kedaden secara gak sengojo. Kecelakaan iku teko kata dasar celaka sing ditambah imbuhan “ke-“ ambek "-an” sing nunjukno nasib elek sing kedaden utowo menimpa korban iku mau. Secara teknik, kecelakaan iku gak termasuk nang kejadian sing disebabno mergo kesalahane siji uwong. Sakjane ngono nang kecelakaan, gak onok pihak endi ae sing isok disalahno, soale kejadian iku gak isok diperkirakno utowo kemungkinan kedadene iku rendah pol. Nek onok kecelakaan sing disebabno kelengahane siji uwong, wong iku mau kudu bertanggung jawab atas kerugian sing dialami ambek korban iku mau.


Home Alone 2: Lost in New York iku film sing dirilis tahun 1992. Film iki yaiku sekuel teko film ambek judul sing podo sing mbiyen dirilis tahun 1990. Film iki nduwe genre adventure, komedi, crime, family, kids, ambek police procedural. Sutradara teko film iki yaiku Chris Columbus. Aktor sing dolen nang film iki onok Macaulay Culkin, Joe Pesci, Daniel Stren, Catherine O’Hara, John Heard, Devin Ratray, Hillary Wolf, Maureen Elisabeth Shay, Michael C. Maronna, ambek Gerri Bamman. Film iki ceritane tentang aksine Kevin McCallister sing nyasar nang negara asing. De’e onok nang New York dewean, tapi keluargane onok nang Miami. Nganggo kartu kredit ayahe, Kevin berharap isok preian dewe. Tapi, de’e malah ketemu ambek mongso lawase, yaiku Harry karo Marv.


Getun nag jeru urip iku ono pirang-pirang dampak sing iso kedaden polahe perkoro iku. Salah sijine yoiku iso wae dadekno gangguan mental sing endi iku iso garai wong sampek keweden nag ate ngadepi perkoro sing meh podo ambek perkoro sing biyen tau dadekno getun iku maeng. Mangkane nag duwe roso koyok ngunu maeng ayo nang gagih-gagih disingkreno masio iku abote rambloko. Lah carane ben iso nyingkrehno iso wae malik carane mikir awak dewek koro perkoro sing dadekno getun maeng. Contone awak dewek dadekno getun maeng dadi pengalaman kanggo uripe awak dewek ben nag ngarepe ora bakal ngelakoni sing koyok maeng. Mangkane ayo pikiran positif ae soale iku iso dadekno mentale awak dewek kuat.


Lelembut iku akeh banget maceme. Apa maneh nalika ngguda manungsa. Ana sing gur ngetok sakelbat banju ngilang, ana sing kepengin guda rada suwi dadine kaya nggawe dolanan manungsa. Wong sing ndelok lelembut senajan mung sakelebat uga mesti keplayu lan kaget banget. Kadhang ana sing nganti semaput. Donga-donga sing diapalne kanggo persiapan nalika ketemu karo lelembut uga kadhang ora metu saking ngejere awak. Nanging aja nganti lali kanggo ngapalna donga-donga kaya ngono kui amarga kene ora ngerti kapan lelembut bisa ngetok. Yen kowe wong Islam bisa uga kanggo ngapalna ayat kursi lan diwaca nalika ana lelembut utawa hawa-hawa sing kurang penak, ya!.


Koyok biasane, Asri ngewangi ibukne resik-resik omah marine moleh sekolah. Gak suwe, bapakne Asri moleh sambil mrengut dan ketok lemes banget. Asri bingung, iki dengaren bapake moleh teko kantor cepet banget. Biasane ngono mari maghrib buru teko. Pas ditakoni ibukne, bapake Asri mek meneng dan melbu kamar. Pas mangan, adikne Asri takon, bapak opo’o kok ketok lemes terus sedih banget. Mbarine buang napas, akhire bapakne Asri ngaku nek beliau buru ae ke-PHK dan mulai minggu ngarep gak bakal ngantor maneh. Kabehe langsung nangis dan bingung engkok nasibe mereka bakal koyok yaopo. Soale siji-sijine sumber penghasilan nang omah iku mek teko gajine bapakne Asri, dadi kabeh sedih banget.


Roso seneng pas lulus ujian iku biasane gelek dirasakno ambek bocah sekolah, mboh iku isek sekolah dasar utowo kulia. Roso ngene iki ancene nyenengnoe pol. Soale roso iki iku ora mok teko roso seneng tok tapi ono campurane roso lego soale oleh ngelakoni penggawean kewujud. Roso seneng lulus ujian kudune iso dadekno bocah-bocah maeng tambah bijaksan ora tambah ngawur terus diwujudno ambek kelakuan sing aneh-aneh tapi ora nguwei manfaat sing apik kanggo lingkungan. Dadi kanggo bocah sing seneng lulus ujian,  dadekno roso senengmu iku dadi roso seneng seng iso dirasakno wong sing ora melok ujian. Ben wong sing ora melek ujian yo katot seneng polahe lulus ujianmu.


Ning wayah kondangan, sing paling nggregetake pancen wayah antrean kena srobot amarga ana wong sing ora sabaran. Antrean iki sajane ya ora kudu diatur, nanging ya dadi salah sawijine tata krama amarga ben ora katon nggragas lan ora ngerugikake wong akeh. Ning mantenan, kadhang ya ora kudu kesusu amarga uga ana tamu-tamu liyane lan jumlah konsumsi uga mesti aken kabeh kebagian. Tradisi nyerobot antrean iki uga marai alur konsumsi ning kondangan kuwi bisa rusak lan mbangkitake emosi para tamu undangan lan marai mangkel sing nduwe gawe. Apa maneh nyerobot antrean kuwi kalebu mbungkus konsumsi. Ning kondangan uga isih ana sing kaya iki.


Ing mangsa mudih wong-wong akeh banget sing milih kanggo numpak pesawat. Iki uga nggarai bandara utawa panggon pesawat iku kebak karo wong sing meh numpak lan wong meh ngeterna. Pirang ewu wong bakalan tumplek blek ning bandara iku. Mula akeh banget kedadean wong sing karo lan akhire ditinggal karo pesawat. Biasane wong sing kaya ngene iki yaiku wong ora bisa ngatur wektune kanthi apik. Ora bisa ndelok kondhisi macet ing dalan, durung maneh antri check in sing dawa banget, lan kondhisi darurat liyane. Mula yen meh mudik numpak transportasi umum minimal teka ing panggone kurang luwih 2-3 jam sadurunge kendaraane budhal supaya ora gupuh kabeh.


Babakan sing marai wong bisa getun kebangetan kuwi ora manfaatake wektu pas isih enom kanggo ngelakoni kegiyatan sing disenengi kaya mlaku-mlaku uga nggolek kanca sing akeh. Kegiyatan iki sajane bisa mbuka kesempatan luwih gedhe utamane ning karir lan hubungan karo wong liya. Akeh wong tuwa sing padha nyesel amarga pas isih enom ora manfaatke wektune kanggo seneng-seneng lan mug mikirake penggaweyan. Barang wis tuwa ora bisa nduwe wektu kanggo mikirake awake dewe lan mung bisa mikirake keluwarga. Ning Indonesia iki pancen angel kanggo nuruti pola kuwi amarga saban wong nduwe tanggungan dhewe-dhewe lan akeh generasi saiki sing nanggung urip keluwargane.


Dhek wingi aku ndelok kancaku sing ngamuk ning wong petugas sekolah. Sakjane aku bingung lapo kancaku kok ngamuk. Jebule sakjane mung salah paham wae. Cara iki tak lakoni kanggo nenangke kancaku supaya ora ngamuk terus. Nomer siji, aku nakoni apa masalahe. Nomer loro, aku ngajak kancaku ning panggon sepi supaya bisa luwih gampang yen ngamuk. Nomer telu, aku ngomong ning kancaku supaya ora ngamuki wong ning ngarepe wong liya amarga iku bisa nggarai wong e lara ati. Iki sing bisa tak lakokake supaya kancaku mandheg ngamuk ning petugas sekolah iku mau. Akhire kancaku uga njaluk sepura amarga wis ngamuk-ngamuk marang petugas sekolah iku mau.


Sapa sing ora kaget ndelok kamar kebak karo hadiah. Iku sing takrasakna wingi nalika dina valentine utawa dina sing biasane wong-wong padha ngewenehi kado ning wong sing paling ditresnani. Ana kurang luwih 5 kado sing wis dibungkus apik kanggo aku. Aku seneng oleh akeh kado nanging kadang bingung kanggo nyimpen. Sawise ngomong karo kancaku, aku akhire ngerti kepiye cara nyimpen hadiah sing bener. Nomer siji, senajan kaget tetep kudu matur nuwun ning wong sing ngekei hadiah. Nomer loro, barang-barange disimpen sing rapih supaya ora gampang rusak. Sing terakhir, nalika nyimpen barang sing diwenehi karo wong liya aja nganti dibuwak yen dhurung rusak.


Lumantar seratan iki, aku arep urun pamanggih kanggo kowe sing rumangsa susah awit kena PHK. Salah sawijining kagiyatan kang bisa koktindakake yaiku adol barang preloved. Preloved kuwi tegese adol barang fashion kaya klambi, kathok, tas, sepatu, aksesori, utawa barang fashion liyane kagungane dhewe kang durung tau dianggo utawa lagek dianggo sepisan wae. Yen kowe adol barang preloved, anggonmu ngetokake modal kapetung sithik utawa malah ora metu modal, awit barang kang ditawakake ya kagungane dhewe. Kowe amung butuh gawe platform media kanggo adol barangmu mau, bisa lumantar facebook, instagram, tiktok, apadene media liyane. Banjur, barangmu ora muspra. Tegese yen kowe duwe klambi isih apik nanging wis ora bisa dinggo kowe ora perlu mbuwang barang mau, awit bisa kok dol preloved. Salajenge, preloved kuwi peminate kapetung akeh. Tegese, isih akeh wong kang pengin nganggo klambi branded nanging wegah ngetokake dhuwit akeh, mula milih tuku preloved. Mula, ayo padha dicoba peluang golek rejeki saka adol barang preloved iki.


Aku tau ngancani sepupuku supit. Aku lali disik pas sunat ekspresi rupaku koyo piye. Pas aku ngancani kui, aku dadi iso delok meneh ekspresi bocah-bocah sing wedi arep disupit. Sepupuku dhewe neng omah lan beberapa dino sak durunge disupit kui, dheweke pancen ngeroso wedi. Pas kui dheweke arep ora sido. Bar dibujuk pakdeku dheweke dadi gelem meneh. Sak durunge mlebu ruangan, dheweke ora nunjuke yen dheweke wedi lan uga ora ketok seneng opo santai. Dheweke gur meneng wae sak durunge mlebu. Pas sepupuku metu, dheweke mung nangis dilit. Baline, pas neng mobil, aku sempet delok awake rode gemeteran lan ketok lemes banget.


Akeh wong sing ancene gawe klambi sing podo ambek koncone, tapi perkoro iku wes lumrah ambek biasa terus yo ora dadekno wong isin. Nah ono maneh sing bakal marakno wong sing gawe klambi kembar ambek wong iku tambah isin yoiku nag klambine maeng iku kembar ambek wong sing ancene ora dikenal. Nah sing garai wong iku maeng isin iku asline ora mergo kembare klambi iku maeng, tapi sing garai isin iku wong sing gawe, nag sing gawe iku maeng wong sing dikenal yo ora masalah tapi nag wong sing gawe ora dikenal yo jelas marakno wong sing gawe klambi podo plek ketiplek iku bakal isine megilan. Tapi asline iku maeng kan yo karek wonge.


Aku duwe prinsip yen misale arep tuku HP. HP sing tak tuku kudu luwih larang seko HP sing sadurunge. HP pertama kui, lungusuran seko bulekku. Aku tuku HP pertama nganggo duwit dhewe kui pas SMP. Aku tuku sing mereke Sony Ericsson sing seri Walkman. Regone sekitar 1,5 yuto. Bar kui, aku entuk lungsuran seko ibu lan adiku. Aku tuku HP meneh kui pas kuliah akhir taun ke siji. Kui HP Vivo sing regone 1,8 yuto. Bar lulus aku ganti HP meneh, Redme Note 11 sing regone 2,6 yuto. HP kui wernone biru enom lan ono meling-melinge. Aku seneng banget HP kui mergo, sak liyone dui spek sing oke, duwit kui tak tuku nganggo gaji seko gawean pertamaku.


Urip iku pancen wis lumrah kanggo ngadepi kegagalan. Ing Islam, Nabi ngelarang kocapan "ndaniya aku wingi…." utawa "ndaniya dheweke wingi…". Kocapan iki dianggep nggawe manungsa akhire kurang syukur marang Gusti lan bisa mbukak lawang kanggo setan goda manungsa supaya nesu lan sambat terus. Nabi uga ngajarake ning manungsa nalika ngadepi kegagalan, kudu ngucap sing apik-apik wae lan kudu duweni prasangka sing apik marang Gusti. Kabeh sing wis kedadean ana ing donya iki wis dadi ketetapane Gusti Allah lan kene kudu yakin iku pancen wis rencana sing paling apik. Mula, ora perlu mikir sing ora-ora nalika ngadepi kegagalan lan kudu terus sabar.


Ora kabeh pengin rabi ana ing omahe dewe-dewe. Ana wong sing duweni impen ngadakke pesta kanggo rabi ing Bali. Kutha sing dadi inceran wong manca lan domestik. Ngadakke pesta kanggo rabi ning Bali ora angel. Kaping pisan, lek pengin diurus karo wong liya aja lali kanggo nyewa sing arane wedding organizer. Kowe bakal kebantu banget kanggo nata tetek bengek pesta nikah iku. Kaping pindho, aja lali kanggo rembugan karo kaluwarga. Kepiye konsep adicarane, sapa wae sing meh diundang, lan sapanunggale. Kaping telu, aja lali nyepakke dhuwit sing akeh. Amarga yen duwe impen ngadakke pesta kanggo rabi ning Bali wis mesti bakal ngetokke dhuwit sing ora sithik.


Misale awak dhewe dipukul karo wong sing ora dikenal kui, reaksi awak dhewe kui mesthi nesu. Gawanane pengen ngantemi balik wonge kui mau. Awak dhewe iso ngerti wong kui iso gelud opo ora seko sikap awake. Wong sing iso gelut utowo bela diri kui, duwe kuda-kuda sing apik. Sikile ketok wis siap kanggo cepet-cepet pindah posisi. Awak dhewe uga iso delok seko posisi tangane. Yen wong sing iso gelud kui, posisi tangane kui mesthi ono neng ngarep raine. Dheweke nganggo tangane kui dadi tameng kanggo bagian-bagian vital neng daerah sirah lan dadane. Sing ora iso gelud kui biasane malah luwih akeh gayane. Posisi tangane neng endi-endi lan biasane sak ben gerakane kui nganggo bengok disik.


Nyelengi kuwi sing paling aman ning bank lan ora gampang dijupuk amarga bisa dikontrol pengeluaran lan pemasukane. Tinimbang ning celengan, rekening bank iki luwih aman amarga pas arep njupuk mbutuhake proses. Cara nyelengi ning bank iki kaping pisan yaiku nyiyapake data-data diri kaya KTP, NPWP, utawa KK. Kaping pindho, wong kang arep nyelengi kudu nyiyapake setoran awal. Setoran iki jumlahe 50 utawa 100 ewu. Kaping telu, milih bank sing cocok kanggo nyelengi. Kaping papat, ngisi formulir sing diisi karo data diri, penghasilan, lan liyan-liyane. Kaping lima, milih rekening sing pas sing cocok karo kebutuhan. Yen wes duwe rekening, uga bisa daftar bank digital.


Koyoke kabeh wong mesti tau ngalami perkoro siji iki, mboh iku disengojo utowo ora, mesti tau ngalami perkoro iki, nah perkoro sing dimaksud yoiku ngentut. Ngentut iku sak benere termasuk perkoro sing lumrah kanggo wong sing normal. Masio iku diempet yo tambah marakno lorone awak. Dadi ora ono masalah nag ngetut nang endi-endi enggon. Tapi ben ora sampek isin nag ngetut iku maeng yo kudu ati-ati, soale nag ora ati-ati iso-iso dadekno wong sing ngetut iku isin, contohne saking kebeleke ngentut akhire digetno wae oleh ngetut sing akhire sampek muni terus pinggir-pinggire maeng keringe. Nah nag wes ngunuku mesti kan sing nang pinggire ngeroso nag wong iku koyok wong kemproh.


Mungkin, awak dhewe ngerti tuyul seko sinetron Tuyul dan Mbak Yul sing biyen ditayangke neng TV. Tuyul neng kono kui digambarke dadi tokoh sing lucu lan komedik. Seko akehe demit-demit sing ono neng Indonesia, iki mungkin demit utowo setan sing paling ora medeni. Tuyul kui digambarke koyo cah cilik utowo wong sing kerdil. Tuyul ora nganggo klambi opo-opo, mung sempakan tok. Tuyul kui sering digambarke neng TV utowo media populer liayane duwe kulit sing putih, dudu putih sing koyo londo nanging putih seko bedakan. Seko deskripsi iki wae, tuyul wis ketok lucune. Kui koyo cah cilik sing bedakan lan ora klamben lagi dolan neng ngarep omahe.


Nag cerito-cerito koncoku sing penggaweane dijipek utowo disrobot uwong iku ora siji loro tapi wes sak pirang-pirang. Sing srengen polahe iku maeng yo akeh, tambah ono sing sampek ate banting komputer laptop barang yo ono mergane wes sampek kesepakatan ambek tanda tangan. Nag jarene koncoku, srengen polahe penggawean dijipek wong iku asline wajar ae, tapi ojo sampek keterusan soale iso dadekno atine peteng, terus iso munculno sifat iri dengki nang wong iki maeng. Kudune wong sing srengen polahe perkoro maeng kudune iku instropeksi diri opo sing ora tepak ambek deke sehinggo penggawean iku maeng kenek wong liyo. Nah wong sing koyok ngeneki asline angel gelekane saiki.


Numpak pesawat menyang negara manca wis ora angel. Regane uga ora larang kaya biyasane amarga kabeh negara manca padha lomba-lomba kanggo nguripi pariwisatane karo nggawe murah tiket pesawat sing nuju negarane. Salah sijine tiket pesawat ing Jepang. Iki dadi pengalaman kaping sijiku kanggo numpak pesawat adoh menyang Jepang, negara sing wis dadi impenku. Iki cara-cara kanggo bisa nemu tiket pesawat murah. Nomer siji, aja tuku tiket pesawat sing didol ana ing akhir taun utawa cedhak karo natal amarga regane bakal luarang banget. Nomer loro, golek tiket pesawat ana ing tengah wengi kayata jam 12 wengi. Promo tiket pesawat pancen biyasane metu ana ing tengah wengi.


Mahasiswa sing wes nang semester tuwo dan lagi ngadepi tugas sak bajek keret iku biasane luwe mbelani gak turu timbang tugase gak mari. Nek wes ngono, mereka iki bakal kekurangan wektu gawe turu dan iku berefek nang tingkat stres e sing tambah mundak. Nek suwe-suwe dijarno, mereka bakal dadi luwe sensitif. Wes stres terus ditambah kurang turu, gak suwe bakal dadi bom waktu sing isok meledak kapan ae dan iku dilampiasno e nang marah-marah. Makane penting gawe turu sing cukup cek kerjaanmu isok kecandak luwe maksimal dan gak atek marakno utek stres. Dadi mulai saiki, turu o sing cukup yo rek.


Jenis inciman sing keloro kui inciman sing nganggo omongan, mungkin nek boso cah cilike kui inciman wadulan. Nanging, iki luwih parah seko wadulanae cah cilik. Iki iso gawe nuruti opo sing diomongi karo sing ngicim kui. Iki biasane dilakoke karo wong-wong sing pinter, terutama sing pinter ngomong utowo berdialektika. Wong sing ngelakoke iki wong sing duwe pendidikan sing duwur. Wonge kui bakal ngincim nyebar tabiate utowo kelakuan awak dhewe sing olo neng wong-wong sing awak dhewe kenal. Menurutku, iki sing paling jenis anciman sing paling medeni. Senadyan, awak dhewe ora luka lan ora loro. Nanging kebebasane dhewe karo dicabut. Awak dhewe ora iso ora manut karo omangan sing ngincim awak dhewe mau.


Awak dhewe kudu ngecek kondisi rem mobile awak dhewe sak durunge mlebu dalan tol. Biyen dalan tol kui mung iso dirasake wong Jakarta lan kota-kota neng sekitare. Nanging saiki, paling aku ngertine neng Jawa, dalan tol kui wis didawake. Awak dhewe iso nganggo dalan tol seko Jakarta tekan Surabaya. Dalan tol kui ngeliwati dalan Pantura. Kanggo sing durung biasa, dalan tol kui medeni. Awak dhewe ora iso alon neng kono. Ono bates ngisor kecepatan sing ora iso awak dhewe liwati. Wates paling alone kui sebenere wis banter. Dadi bahaya banget yen awak dhewe reme mobile dhewe ora pakem. Awak dhewe bakal bingung lan wedi pas kui kedadean.


Aku iku tau ngalami pengalaman sing rodok medeni. Dino iku aku buru ae moleh kuliah. Pas kate nang parkiran motor, aku moro-moro keambu melati. Padahal gak onok sing ndekek seserahan nang sepanjang dalan kono utowo sing murupno dupa, tapi moro aku keambu melati. Akhire aku langsung mlayu ben ndang cepet tutuk parkiran. Ambu melati nang kepercayaan Jowo iku dadi pertanda nek nang kono iku lagi onok keberadaan makhluk halus mboh lagi ngelakoni aktivitas opo. Nek misal awakmu ngalami hal sing podo koyok aku mau, mending cepet-cepet kabur deh. Pokok ojok atek digolek eroh sumber ambune teko endi nek gak kepingin kenopo-nopo.


Aku ngerungokake berita kecelakaan ning radio lan sekabehe iki disebabake karo rem sing blong banjur sak keluarga mlebu menyang jurang. Kejadian iki ana ning Sumatera sing akeh bukite. Aku ora bisa mbayangke piye monil len reme blong kuwi. Mesti medeni banget lan uga bisa marai kabeh wong sing ana ning jerone wedi lan pas nyemplung jurang, mesti ora ana sing urip. Kamangka berita kuwi, saban arep lunga adoh, bapakku mesti ngecek rem dhisik. Aku uga melu ngilingake bapakku amarga wedi bakal kedadian kecelakaan kaya ning brita kuwi. Ora ngapa senajan persiapan lungane rada suwe sing penting aman, ngono jarena bapak.


November iku dadi wulan gawe mubes utowo musyawarah besar e HIMA Sastra Indonesia sekaligus pemilihan ketua HIMA sing anyar. Aku melu mubes soale aku njabat dadi bendahara umum nang periode iki. Pas wayahe aku presentasi dan njabarno rincian keuangan selama sak tahun, onok koncoku sing gak terimo perkoro anggaran per acara sing ditulisno. Jarene kas HIMA iku lho onok akeh, tapi kok acara sing diketuai karo de’e entok anggaran sitik. Aku njelasno nek iku wes onok nang perjanjian awal, nek acara iku wes entok anggaran sak mono dan wes disetujui kabeh, termasuk arek iku. De’e gak percoyo, bahkan sampe ngampiri aku nang ngarep. Akhire tak buktino surat perjanjian pas awal kepengurusan. De’e ketok gak terimo dan mulai nggepuk gegerku. Aku langsung emosi lah, langsung tak sentak, “Iki debat lambe, gak usah main tangan!”. De’e sek tetep gak terimo, tapi ketok nek de’e gak nduwe pembelaan opo-opo maneh. Pas bener-bener mentok, akhire de’e ninggalno mubes ngono ae. Aku sakjane sek emosi dan pengen nyusul, cuma langsung dicegah karo ketuaku.


Omah kui kerep kelebonan khewan sing aneh-aneh. Kebetulan omahku kui cerak karo kali. Sebenere kaline kui rada adoh. Seko omah durung iso kerungu swara banyu kaline. Nanging tetep wae itungane cerak. Mergo omahku cerak kali kui, neng omahku tau kelebonan biawak. Aku ora ngerti piye carane khewan kui mlebu, nanging ngerti-ngerti kui wis ono neng garasi omah. Aku nemoke kui pas isuk, lagi tangi turu. Pas arep neng kamar mburi, aku kerungu swarane aneh. Jebul neng ember kanggo nadahe bocoran pas udan kui ono biawak. Khewan kui kejebak ora iso metu seko kono. Kui isih tak benke wae. Pas wis rodo awan, aku gowo ember sing ono biawake kui metu. Aku gowone kui karo wedi. Aku wedi yen khewan kui bakal nyokot utowo nyakar. Aku kurungu yen ludahe biawak kui ono racune.


Kabeh wong mesti atine senenge pol polahe nemokno opo seng digolek'i. 3 ulan wingi pas aku dolan nang magetan, aku mampir nanggone koncoku, deke saiki wes ora balik nag jogja maneh soale pengen fokus kerjo ben iso ngelamar wong sing disenengi. Deke ngomong nang aku nag wong sing disenengi yoiku wong sing paling di enten-enteni. Akhire dek'e ngejak aku nang kota magetan gawe golek hadiah kanggo pacare maeng. Wes mumet-mumet suwe, tibak'e barang sing digolek'e ono nag pasar sing pinggire kampunge. Bocahe senenge pol soale nemokno barang sing paling digoleki kanggo nyenengno pacare maeng. Yo nag ndelok raine bocahe sih melok seneng barang. Aku barang yo seneng soale wes mumet-mumet ora karuan dlalah onone nag pinggir omah.


Wong sing keweden ancene iso dadekno trauma ambek perkoro sing diwedeni iku maeng. Terus, nak wes kadung trauma iku ancene angel tambanane mangkane nag iso nag ditambane ben ora sampek kacel. ciri-cirine utowo gejala trauma iku contone yaiku wonge maleh emosian ambek gelek ngeroso sedeh, terus wonge iku mesti ati-atine pol ambek koyok sensitif nang lingkungan sing ono nang pinggir-pinggire, terus fisike koyok ketok kepegelen, mari ngunu gelek was-was, terus koyok keweden ambek wong sing ono nang pinggir-pinggire, mari ngunu ora tau gelem metu teko omah utowo metu adoh. Nah nag wes kadung ngalami perkoro koyok ngunuku kudune nang konsultasi nang dokter.


Yen awak dhewe lagi kepising, awak dhewe dadi gampang kentut. Padahal, ono kondisi-kondisi sing ora ngemungkinke awak dhewe ora iso cepet neng kamar mburi. Supoyo awak dhewe ora isin pas kentut kui, ono beberapa hal sing iso awak dhewe lakoke. Sing kesiji, awak dhewe iso ngindari panggon-panggon sing akeh wonge. Yen awak dhewe ngelepasan pengen ngentut, ora ono wong sing dadi keganggu. Sing keloro, awak dhewe iso lunga disik neng panggon-panggon sing terbuka lan ngindari ono neng ruangan sing sirkulasi udarane elek. Sing ketelu, awak dhewe isih lingguh meneng. Yen awak dhewe ora akeh gerak, biasane awak dhewe dadi ora gampang ngentut.


Durung sesasi aku dhuwe montor anyar, aku wis ngalami kacilakaaan nganggo motor kui. Sing marake sedih kui, kui sedino sak durunge bakda idul fitri. Aku bar bali seko gonne koncoku. Ono penelitian sing awak dhewe nyicil dirampungke. Baline, aku liwat sekolahanku, SMA. Mbuh mergo wis ngelih opo piye, aku ora sengojo nabrak tukang sayur sing nganggo montor. Posisine kui, awak dhewe ngelawan arah. Untunge sing dodol sayur karo aku kui ora kenopo-nopo. Nanging wong-wong sing sekitaran kono podo ngerubungi aku. Wedi aku rasane. Koyoke pas kui, aku arep diantemi. Untunge, ono wong sing misahke, dadi perkoro kui iso dirampungke apik-apik.


Nang Indonesia, onok standar kecantikan utowo ketampanan sing dadi kiblate nyaris kabeh umat menungso. Standar kecantikan sing dimaksud iku kulite putih, irunge mancung, awake duwur terus ramping kuru ngono lah. Nek sek onok uwong sing standar kecantikane koyok ngono, berarti wong iku mentale sek dijajah karo wong londo. Soale pas jaman mbiyen, wong londo iku dikondo superior dan roto-roto fisike wong-wong londo iku plek ambek opo sing dadi standar kecantikan utowo ketampanan nang Indonesia. Padahal gak kabeh wong sing putih iku ayu utowo ganteng. Gak kabeh wong sing irunge pesek iku elek. Gak kabeh wong sing perawakane duwur terus kuru iku ketok apik.


Wong tuwo kui kahe sing sepakate yen bandha sing paling berharga kanggo dheweke kui anake. Opo meneh yen anake wis gedhe utowo wis arang ketemu, wong tuwo bakal ngeroso kelangan banget. Dheweke kaget yen anak sing dirawate seko cilik kui ora perlu bantuane dheweke meneh kanggo urip. Anake wis iso mandiri lan duwe penghasilan dewe. Wong tuwo ora nyangka yen anake bakal gedhe secepet kui. Akeh seko wong-wong tuwo kui getun ora nyelake wektu luwih akeh pas anake isih cilik. Dadi ben awak dhewe sebagai wong tuwo kui ora getun mengko-mengkone, awak dhewe kudu nyelake wektu kanggo anake dhewe sak akeh-akeh sak durunge dheweke mandiri.


Koncoku sing wingi tak jak dolan nang daerah Tol kayangan tibake jijik ambek panganan sing endut. Tapi endute iku sing kenemenen nag ora angger endut sing sekirane kenek diresiki iku ora masalah se jarene. Nah perkoro iku kedaden pas aku ambek koncoku iku mandek nang salah sijine warung sing ancene iku sepi, soale aku ambek koncoku iku aras-arasen ang dikongkon ngenteni suwe, tibake pak pesen panganan iku panganane rodo endut, terus koncoku akhire ora mangan langsung dibayar ambek bablas balik. Yo asline eman tapi jenenge wong jijik yo piye maneh. Wong jijik kato barang sing endute rodok nemen iku tondone wonge iku resikan.


Misale neng daerah dhewe tinggal utowo kerjo utowo sekolah kui lagi ono lindu gedhe, awak dhewe ora perlu panik. Panik lan wedi kui gawe pikirane dhewe ora jernih. Awak dhewe malah iso celoko utowo sedo dudu mergo bencane nanging mergo panike kui. Panik kui gawe awak pikirane dhewe soyo jelimet. Ora ono solusi sing bakal jedul, yan awak dhewe kondisine isih panik. Panik iso gawe awak dhewe ngelakoke perkoro-perkoro neng jobo nalar. Misale, awak dhewe ono neng lantai duwur pas lagi lindu, mungkin yen awak dhewe panik, awak dhewe ora bakal golek mejo, nanging awak dhewe milih mlumpat. Yen mlumpat kui, sebenere malah kemungkinane dhewe slamet kui malah luwih sitik, malah arep ora ono.


Ancene nag sing jenenge operasi iku ancene medeni mangkane akeh wong sing wedi polahe durung ngerti operasi koyok opo. Nah iki anjuran ambek saran teko sing ahline ben ngerti ambek ora wedi maneh. Nah anjurane iku maeng yaiku Ngakehno informasi ambek penyakit sing atene dioperasi iku maeng, mboh iku teko wong sing mbok percoyo utowo ambek konco-konco sing ancene ngerti penyakit sing dialami. Terus ojo lali konsultasi nang dokter ambek roso wedi sing mok alami soale ben oleh saran ambek anjuran teko dokter sing ancene nangani operasi iku maeng. Terus deloken asuransine maeng aman opo ora, soale nag ora aman mesti marakno perkoro nang ekonomi.


Keweden sing kenemenen iku iso dadekno trauma nang awak ambek mental sing cacat. Terus nag wes kenek trauma iku nang diwarasno ben ora ganggu uripe nang lingkungan sosial. Carane nguripno iku maeng salah sijine yaiku konsultasi nang dokter sikologi ben mentale oleh petunjuk sing bener, ojo sampek golek nang internet soale durung karoan nag bener, mari ngunu nuruti kabeh sing disaranno dokter sing nangani polahe dokter masio ora ngalami traumamu tapi ngerti carane nambani traumamu, terus cobako ngelatih mental sing ancene dadi traumamu ga saitik masio wedi tapi kudu dilateh gal saitik. Yo ancene trauma iku medeni tapi nag diilangno gal saitik yo bakal waras.