Сӳтсе явасси:Тутарсем

Татарский Булгаризм это попытка "микро пропаганды" в каждой статье где идет речь на тему татарского (ложь повторенная 1000 раз становится правдой - Йозеф Геббельс), они клюют по зернышку в каждую страницу и статью добавляя "Волжской Булгарии и Булгары". Выглядит как агрессивная маркетинг и надоедающая реклама.
Татары уже пролетели с "Булгаризмом": « Постановления ЦК ВКП(б) "О состоянии и мерах улучшения массово-политической и идеологической работы в Татарской и Башкирской партийной организации" от 9 августа 1944 г. После которого было принято решение разделить историю Волжских Булгар совместно казанскими татарами, где навязывалась концепция что предки чуваш это сувары , а предки татар это булгары. В СССР изучение истории Золотой Орды стало “ошибкой националистического характера”. Чтобы не дать развернуться процессам национального возрождения в Татарстане ЦК ВКП(б) стал готовить материалы для погромного постановления. Еще перед войной было решено создать в Казани научно-исследовательский институт для комплексного изучения проблем истории и культуры татарского народа. в 1939 г. был создан Татарский НИИ языка, литературы и истории, для него не нашлось ни одного кандидата наук. Воспользовавшись этим, историки и литературоведы активно приступают к созданию новых трудов. Несмотря на войну и отсутствие кадров, историки Казани (Н.Ф.Калинин, Х.Г. Гимади) совместно с эвакуированными из Москвы учеными (Б.Д. Греков, С.В. Бахрушин, Л.В. Черепнин) подготовили "Очерки по истории ТАССР", где подчеркивалась местная булгарская основа татарского народа, критиковалась завоевательная политика монголов и ханов Золотой Орды. Целью этой оголтелой кампании было низвержение с "пьедестала истории" Идегея, а вслед за ним целого пласта татарской истории. В одночасье Улус Джучи, его население, культура и государственные деятели канули в небытие, а татары стали булгарами. Одновременно, в газетах, журналах и книгах укореняется новая реальность истории как татарский Булгаризм и чувашский Суваризм. Историки понимали суть и глубину проблемы, если отдать историю Булгар татарам, то куда тогда девать чувашей под боком? Тут и было решено сделать чувашей потомками Сувар которые описаны в "Записках Ибн Фадлана". Зияющую брешь, образовавшуюся после запрета на историю Улуса Джучи, было решено заполнить "местными булгарскими корнями". Закреплением этого положения стала, так называемая "научная сессия о происхождении казанских татар" (25-26 апреля 1946 г.), проведенная совместно Отделением истории и философии АН СССР и Казанского филиала АН СССР. На ней были заслушаны доклады и выступления специалистов в истории, археологии, тюркологии и антропологии, которые единогласно предложили впредь считать современных татар потомками волжских булгар, а Улус Джучи рассматривать в качестве чисто внешнего явления для этнической истории татарского народа.не являлась линией науки, а была конъюнктурной и определенной линией партийной идеологии, слегка прикрытой флером научности.
Вот что говорит реальная история: Казанским татарам свои корни нужно искать среди кыпчакских корней: ногайцы, половцы... В книге: «Алфавитный список народов, обитающих в Российской Империи» 1895 года.» написано: Казанские татары это потомки татар Казанского царства Кипчакской Орды (как ни странно говорящее на Кипчакском языке)! И нет там никаких Булгарских татар. Есть только Казанские татары - Кипчакская Орда, Крымские татары - Крымская Орда, Астраханские татары - Золотая Орда, Сибирские татары - Сибирское царство.
Миллер пишет что Казанские татары сами утверждают что они произошли от оставшихся воинов ногайских татар: Все оренбургские казанские татара числом превосходят настоящих казанских, да и прочих, в рассеянии живущих, наберется не меньше, как и казанских. Казанские татары получили свое название от главного города Казани - а она прозвана так от татарского слова казанъ, котел, который слугою основателя сего города хана Алтына Бека, опущен не нарочно, когда он черпал господину своему на умовение воду, в речке ныне называемой Казанкою. В прочем, по собственным преданиям, не особливого колена, но произошли от оставшихся тут [в Казани] на поселении разных поколений ратоборцов и от привлеченных в Казань иностранцов, а особливо ногайских татар, которые все чрез соединение свое в единое общество составили особый народ. Миллер Карл Вильгельм. «Описание всех в Российском государстве обитающих народов,..» Часть вторая. О народах татарского племени. С-П, 1776 г. Пер. с немецкого. Татарская царица Сююмбике которую любят в Казани тоже была дочкой Ногайского бия.
Путешествие в Московию барона Августина Майерберга и Горация Вильгельма Кальвуччи, послов Августейшего Римского Императора Леопольда к Царю и Великому Князю Алексею Михайловичу в 1661 году, описанное самим бароном Майербергом:
говорится что Казань основана беглыми татарами из Крыма (тавриды). Когда же это Татарское (Казанское) ханство взял Иван IV Грозный вместе с марийцами (черемисами), заставил смириться их с властью Москвы (почитайте Черемисские войны). А потом тут же здесь мы видим отнесенный как в отдельный народ и отдельные соседние землевладения Булгар! Вот текст: Однако же в виде вознаграждения за обиду (к булгарам), подчинил себе (Москве) соседнюю Болгарию, которую терпеть не мог за частые мятежи, чтобы эта страна, не привыкшая к покорности, научилась носить чужое ИГО. Как очевидно из описания татары Казанского ханства и булгары Булгарской земли это разные народы и территории! Об этом свидетельствуют и гербы на большой печати царя Ивана Грозного!
Ныне центральная улица Баумана в Казани которая ведет к кремлю — одна из самых старых улиц Казани. В эпоху Казанского ханства она называлась Ногайской дорогой. Ногайская даруга — это условная территория, владения которых подконтрольная Ногайской орде, ими заправляли старшины беки: Алибай Мурзагулов, в 1773 году старшина Ногайской дороги Кинзя Арсланов старшина Бушмас-Кипчакской волости Ногайской дороги Ямансары Яппаров старшина Суун-Кыпсакской волости Ногайской дороги
Так же в Казани есть знаменитое "озеро Кабан" аналогичен названию "реки Кубань" - что с ногайского переводится как "разливающаяся".
А вот татарские легенды которые уходят к Ногайским эпосам: Первая версия - Закипевший котёл. Согласно наиболее общепринятой версии, колдун посоветовал ногайцам построить город там, где без всякого огня будет кипеть врытый в землю котёл с водой. В результате подобное место было найдено на берегу озера Кабан. Версия основана на предположении, на татарском «котёл» назывался «казан». Отсюда якобы и пошло имя города Казань. Вторая. Этнограф Г. Юсупов высказывает теорию, связанную с туркменским племенем «казансалор». Указывается, что топоним Казан широко распространён на Кубани, юге Украины, на северо-западном берегу Каспийского моря и даже в северо-восточной Турции.
Формирование татарской народности произошло только в Золотой Орде в XIV - первой половине XV в. из прибывших вместе с монголами центральноазиатских тюрко-татарских племен и появившихся в Нижнем Поволжье еще в XI в. кыпчаков (половцев). На Булгарской земле имелись лишь незначительные группы башкир и татар, а на территории будущего Казанского ханства их было совсем мало. Но в ходе событий 1438 - 1445 гг., связанных с образованием Казанского ханства, вместе с ханом Улук-Мухаммедом сюда прибывают сразу около 40 тыс. татар. В последующем в Казанское ханство переселяются татары из Астрахани, Азова, Крыма, Ахтубинска и других мест.
Арабский историк Ал-Омари (Шихабуддин аль-Умари) писал, что, влившись в Золотую Орду, половцы перешли на положение подданных. Поселившиеся на территории Половецкой степи татаро-монголы постепенно смешивались с половцами. Ал-Омари заключает, что через несколько поколений татары стали выглядеть, как половцы: «как будто от одного (с ними) рода», потому что начали жить на их землях. Ногайцы и Крымские татары на Волге под своим влиянием начали обращать в ислам местное население и уже через религию проводить языковую ассимиляцию местных народов: марийцев, удмуртов, чуваш, мордвы, пермяков и русских... по этому у казанских татар как установлено генетикой финно-угорский субклад (исследования Балановских).
Ханы Казанской орды: Улу-Мухаммед хан, сын Ичкиле Хасан-оглана (1438—1445), бывший хан Золотой орды. Махмуд хан, сын Улу-Мухаммед хана (1445—1466). Халиль хан, сын Махмуд хана (1466—1467). Ибрагим хан, сын Махмуд хана (1467—1479). Ильхам хан, сын Ибрагим хана (1479—1484, 1485—1487). Мухаммед-Амин хан, сын Ибрагим хана (1484—1485, 1487—1496, 1502—1518). Мамук (Тюменский) хан (1496—1497). Абдул-Латиф хан, сын Ибрагим хана (1497—1502). Шах-Али хан, сын касимовского Шейх-Аулияр султана (1519—1521, 1546, 1551—1552). Сахиб-Гирей хан, сын крымского хана Менгли-Гирея (1521—1524). Сафа-Гирей хан, сын крымского хана Саадет-Гирея (1524—1531, 1536—1546, 1546—1549). Джан-Али хан, сын Шейх-Аулияр султана (1532—1535). Утямыш-Гирей ногай хан, сын Сафа-Гирей хана (1549—1551). Ядыгар-Мухаммед хан, сын астраханского хана Касима (1552). Али-Акрам хан (Ногайская династия) (1553—1556). Где тут хотя бы один Булгар? Правильно а их нет и не было...
Часть кряшенов так себя и называет НОГАЙБАКИ. Так же Казахи и Узбеки - Казанских татар называют Ногайлар 176.52.97.145 10:36, 15 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)
* Нагайбаксем хăйсене апла каламаççĕ, крешшĕнсем теççĕ.  --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:28, 15 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)

Чăвашла куçарăр

Мишари татары или Мадьяры?

гипотеза что Мишаре это кыпчакизированные Мадьяры на Волге (нынче их называют древние Венгры) долгое время обитали в Среднем Поволжье. Это были древневенгерские племена, которые не стали переселятся на запад в начале ІХ века, а остались в Волго-Уральском регионе. Часть из них под давлением печенегов перекочевала в район бассейнов Камы и Зая. В какой то период их обитание было в районе современного г.Уфа и они стали соседями башкир и постепенно тюркизировались в период Золотой Орды. Ассимилировались с местным населением и смешивались с тюркскими племенами, особенно с кыпчакским, образовывались Мещерский юрт, Улус Мохши, Увек и др., если выражаться более точнее они нынче кыпчакизировались и теперь их часто называют "Уфимские татары". В документах XIV—XV веков, мишари называются «мещеряками», а в более поздних XVI—XVII веков — под общим названием «татары». « Отатарившіеся мещеряки еще болѣе отатарились, чѣмъ обрусѣвшіе обрусѣли, и у отатарившихся нѣтъ и признаковъ чего либо своего мещерякскаго. Они живутъ по деревнямъ въ хорошо устроенныхъ домахъ на русскій образецъ; одѣваются точь-въ-точь какъ татары…Всѣ они точно также ревностно исповѣдуютъ магометанскую религію, строго исполняютъ всѣ законы Магомета.» — Мордва, Мещеряки и Тептяри, Н.А. Александрова., Москва,1900.
В 1897 году: 622,5 тыс. человек В 1926 году: около 200 тыс. человек Куда делась такая огромная численность мишар?
Сведения о прародине мадьяр. В более поздних описаниях, чем отчеты Рихарда и Юлиана, записаны в хрониках магистра Акоша и Шимона Кезаи , там отразились интересные данные, чем у венгерского анонима, по этому информацию у него они не заимствовали. Со сведений этих хронистов, гигант Менрот вошел в землю Эвлиат и женился на Енет. У нее родились Хунор и Магор (Огуры и Мадьяры). Их потомки населяли область Персии, телом и цветом венгры были похожи на гуннов, а языком венгры и гунны отличались как саксонцы и тюринги. Хунор и Магор (Огуры и Мадьяры) охотились и, преследуя оленя, пришли в болота Меотиды, где пробыли несколько лет. На шестой год они натолкнулись на детей Белара и увели их за собой. В числе пленных были две дочери аланского князя Дулы (Род Болгар). От брака этих женщин с Хунором и Магором (Огурами и Мадьрами) по версии магистра Акоша и Шимона Кезаи и происходили венгры (вуногуры). Византийский император и историк Константин Багрянородный указывал, что у венгров было несколько прародин, и называл их турками (тюрки). Первая прародина была локализована им в загадочной стране, где они жили рядом с хазарами. Родственниками венгров были названы саварты-асфалы (савиры в прикаспийских степях Дагестана). Очевидно, византийский историк рассматривал венгров как часть кочевого мира. Он говорил, что венгры жили некоторое время рядом с хазарами. Этелькёз (Идель, Атăл) был землей, в которую они вместе с каварами откочевали после гражданской войны в Хазарском каганате. Знали только о том, что где-то на востоке существует страна Паскатир (Башкир) - родина восточных венгров. По данным Шимона Кезаи и магистра Акоша, прародина венгров Скифия делилась на Башкирию, Денцию (Децию) и Магорию (землю венгров - мадьяр). Венгерский францисканец Йоганка характеризировал баскардов как мусульман. Рихард сообщал, что венгры-язычники жили вблизи от Булгара. Было указано, что Рихард нашел восточных венгров за два дневных перехода от страны волжских булгар. Страна этих венгров была найдена венгерскими доминиканцами благодаря женщине из восточных венгров, которая вышла замуж за булгарина и жила на родине мужа. Встретив проповедников, она указала им путь. С. Аннинский по ошибке сообщал, что эта страна находилась на Ак-Идели. Реку, упомянутую Рихардом, можно отождествить с "рекой Белая" в Уфе. Юлиан сообщал, что монголы завоевали «Великую Венгрию». При этом часть язычников-венгров откочевала на правый берег Волги. Указывалось, что Юлиана опередили четыре монаха-доминиканца. Восточные венгры бежали от монголов и были готовы принять католичество, лишь бы добраться в Венгрию. Суздальский князь запретил доминиканцам проповедовать католичество среди этих венгров-язычников. Католические монахи были им изгнаны. Сказано, что потом они подошли к городу Рецесуе и попали в страну мордуканов (мордвы), где один из князей той земли покорился татарам. На этом отрезке пути к ним присоединился Юлиан. Двое монахов через страну мордуканов (мордвинов) хотели достичь земли татар, но их дальнейшая судьба неизвестна. Два других монаха и Юлиан отправили впереди себя переводчика, но он был убит мордуканами (мордвинами). Князем мордуканов, который покорился монголам, был каназор мокшан, и, вероятно, именно мокшане убили толмача (чĕлхеçĕ - переводчика).
Рихард сообщал, что Ungaria Maior находилась вблизи от Magna Bulgaria (Волжская Булгария). Он указывал также, что земля язычников-венгров начиналась от реки Итиль (Волга). «Мачжарат» из «Сокровенного сказания монголов» были, вероятно, восточными венграми Волго-Уральского региона. А. Рона-Таш считает, что венгры пришли в Волго-Камский регион вместе с огурами-булгарами (чувашами). Регионом, из которого венгры мигрировали в Этелькёз (Идель-Волгу), исследователь считает Донско-Кубанское междуречье. Похожие гипотезы предлагали Л. Бендефи и И. Боба. Так, Л. Бендефи считал возможным предположить, что землей венгров до переселения в Этелькёз были степи Северного Кавказа, и связывал с ними Маджар на Куме. Что касается гипотезы И. Боба, то присутствие венгров к северу от Кавказа исследователь связывал с оногурами (вун вăгăр - on ogor), которые, по его мнению, были частью венгерско-булгарской конфедерации племен. Булгарская часть конфедерации называлась уграми (огур - вăкăр), а венгерская часть — мадярами (мишар - мăгăр). . Р. Кузеев, считал территорией расселения венгров часть Волго-Уральского региона, которая простиралась от Волги до Бугульминской возвышенности включительно. Место встречи венгерских доминиканцев с венграми-язычниками Е. Казаков локализует на реке Зай вблизи Нижнекамска. Он считает, что венграми Юлиана было население чияликской культуры. Страну венгров Юлиана он локализовал в стране Паскатир на юге Татарстана и на севере Башкортостана. Рихард и Юлиан сообщали, что понимали венгров-язычников без переводчика. Д. Немет, Г. Кун, Д. Мешарос отождествлял мадяр с предками мишарей. С этнонимами мишари и можары отождествляли венгров И. Эрдели и Л. Лигетти. П. Голден, ссылаясь на И. Боба, считает, что "уграми" венгров (мадьяр) стали называть после того, как они слились в восточноевропейских степях с оногурами (вунгары - вун вăкăр - вон огур - on ogor).
Мещеряки составляют особое татарское колено, которое заключает в себе около двух тысяч семей, из которых четыреста пятьдесят шесть в исетской провинции между башкирцами, а прочие в уфской провинции отчасти между уфскими татарами, а отчасти между башкирцами живут, следовательно все в Башкирии, и по тому в Оренбургской губернии. С виду походят нарочито на уфимских татар. — Миллер Карл Вильгельм. «Описание всех в Российском государстве обитающих народов…» Часть вторая. О народах татарского племени. - СПб, 1776. - Пер. с немецкого.
И. Ф. Бларамберг составил интересное описание о уральских мещеряках: «Ни причины, ни время заселения этим племенем Оренбургской губернии неизвестны, мы знаем лишь, что в XIV веке и даже ещё позднее они жили в нижнем течении Оки рядом с мордвой и чувашами. При переселении в Башкирию они арендовали земли у башкир, но поскольку во время частых мятежей последних в XVIII столетии остались верными правительству, их освободили от арендной платы. Корона передала им арендованную землю в собственность. Этим и объясняется, что мещеряки рассеяны группами во всей Башкирии и живут в основном в районах Челябы, Троицка, Верхнеуральска, Стерлитамака, Уфы, Мензелинска, Белебея, Бугуруслана и Екатеринбурга.По внешнему виду они похожи на казанских татар. По обычаям и особенностям характера ближе к башкирам. В период формирования татарской нации мишари потеряли ряд признаков субэтноса, в первую очередь — особое самосознание. Но даже во время переписи 1926 года около 200 тысяч человек ещё отнесли себя к самостоятельной «народности» — к «мишарям». Устойчивость этнонима «мишари» была связана с незавершённостью консолидации волго-уральских татар. В настоящее время не существует серьёзных исследований, ставящих перед собой цель выделить мишарей прежде всего как самостоятельную нацию. Можно заметить, что такие исследования проводились во времена дореволюционной России. В связи с этим показательной является статья А. С. Гациского «Нижегородские татары — татары ли?», датированная 1886 годом.
Расселение мишарей после включения этой территории в состав Московского государства связано с обустройством засечных линий: В 1578 году была основана засечная линия вдоль реки Алатырь, на ней же организована сторожевая служба Алатырь-Арзамас-Темников. Вдоль линии правительство начинает раздавать поместья мишарям. Но в настоящее время на территории быв. Арзамасского уезда татаро-мишарских поселений почти нет, причиной чему стала усилившаяся в XVIII веке христианизация, когда мишари, бросив поместья, стали переселяться на восток (в частности в Алатырский уезд). В начале XVII века при строительстве Карсунской засеки, мишари получили земли в Симбирской губернии. В середине XVII века происходит расселение мишарей в южном направлении. Так, мишари заселили побережья рек Ломовки (Верхний Ломов и Нижний Ломов) и Инсара. К юго-востоку от засечных черт располагалось «Дикое Поле», для контроля над которым был выстроен острог Пенза (позже город) и заселён мишарями. Позже, земли вдоль р. Сура были переданы мишарям. В 1680-х годах правительство раздаёт земли Саратовского края на поместном праве мишарям. Наиболее ранними являются селения на реке Уза (Искеево, Усть-Уза и др.). Раздача земель в этом крае продолжается вплоть до конца XVIII века. В 1652—1657 годах была построена Закамская укреплённая черта по линии Ерыклинск — Тиинск — Билярск — Ново-Шешминск — Кичуевский острог — Заинск — Мензелинск. В XVIII веке южнее этой линии была проведена вторая черта: Алексеевск — Красноярская — Сергиевск — Кондурчинская — Черемшанская — Кичуйская. В пределы Закамья, оказавшиеся к концу XIV—XV вв. малозаселёнными вследствие опустошительных войн и набегов, вместе с другими народами переселялись и мишари из различных районов их обитания. В XVI—XVII веках Дикое Поле было населено татарами-мишарями и засечные линии строились, исходя из уже существующих селений (это селения Лаки, Лауш, Чиуш и другие), местное население вводилось в состав служилого сословия. В конце XVI века правительство переселяет часть мишарей на территорию Башкирии. Миграция на Урал с волжского правобережья активно продолжалась до середины XVIII века. В 1798—1865 годах мишари Приуралья состояли в иррегулярном Башкиро-мещерякском войске. В отличие от других татар региона они обладали правом купли башкирских земель, не платили ясак, и находились в военно-казачьем сословии наряду с казачеством и башкирами (а в 1855—1865 и — тептярями). В частности они несли пограничную службу вдоль реки Яик (Урал). Известный исследователь истории мишар Галимжан Орлов, обобщая эти гипотезы, писал: …татары-мишари — это сложный этнокомплекс, сформировавшийся в основном до конца XVI века в пределах Мещеры, Мордовии, Нижегородского Поволжья. В нём выделяется древний кыпчакский слой, участвуют булгарский, маджаро-буртасский, ногайский компоненты. Предками цокающей группы татар-мишарей (кадомско-сергачской) были маджары (можары, мочары), обитавшие рядом с булгарами, рассеянные по многим районам Поволжья, Предкавказья. В период монголо-татарского господства они оказываются в верховьях Суры (Золотаревский могильник в Пензенской области, города Увек, Наровчат). Часть из них оказывается в Мещере (Кадом). Предками же чокающей группы (темниковской) были западные кыпчаки-куманы с низовьев Волги.
Примечание: Ве́нгры, самоназвание — мадьяры, венг. magyarok.
Антропологически Мишарки из Пензы походят на Венгерских девушек 176.52.97.145 10:37, 15 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)
* Нагайбаксем хăйсене апла каламаççĕ, крешшĕнсем теççĕ.

Мадьярская версия

Татары не являются моноэтничным народом, а составляют не что иное как народы Поволжья смешавшиеся с Ногайцами и Крым татарами перешедшие в магометанство и перенявшие кыпчакский язык. Из разных 15 народов создали ,, татар "
- начало формирования современных (всех российских, не только казанских) татар - 13 век в лоне Золотой Орды;
- в формировании современных татар имел огромную роль кипчакско-половецкий компонент, особенно Ногайская Орда;
Начало формирования отдельных языков внутри восточной и западной ветвей относится к постзолотоордынской эпохе, за точку отсчета, видимо, следует принять рубеж 14 — 15 вв. Именно тогда начинается возрождение отдельных государственных образований — Крымского, Астраханского, Ногайского, Узбекского, Казахских жузов и других ханств. В составе этих ханств происходит окончательная перегруппировка прежних родоплеменных диалектов.
Оставшаяся в азиатских степях часть кыпчаков составила основу канглыйской подгруппы, а вторгшаяся в южнорусские степи часть — куманской. Однако на протяжении всей истории кыпчакоязычных племен центробежные дивергенции постоянно нивелировались центростремительными конвергентными явлениями. Конвергенция восточных и западных кыпчаков наиболее интенсивно развивалась в золотоордынскую эпоху, тогда в зоне контактов между двумя основными ветвями складывается смешанный язык ногайского типа с преобладанием западных элементов.

Отпочковавшиеся от Ногайской Орды еще до преобладания в языке восточных элементов предки казанских татар (кстати казахи до сих пор называют татар noγaj, т.е. ногайцами), а также балкарцев оказались в западнокыпчакском окружении, но сохранили некоторые черты восточных кыпчаков (в частности “джеканье”). Окончательное формирование татарского языка происходило после образования Казанского ханства в середине 15 в.
После развала Улуса Джучи (З.О.) Московская орда начала набирать силы. В 1545 Иван IV Грозный начал Казанскую войну. В октябре–декабре в ханстве вспыхнуло восстание против Сафа-Гирея, и он был свергнут. В июне 1546 казанским ханом стал русский ставленник касимовский татарин хан Шах-Али (Шигали). После чео Сафа-Гирей обещал ногайским мурзам передать им Горную сторону казанского ханства за военную помощь в возвращении его на казанский престол. В августе 1546 ему удалось вновь захватить власть. Так нагорная сторона перешла к управлению ногайцев, территория Симбирска и Буинска были отданы под заселение и управление ногайбаков.
Ногайцы и Крымские татары на Волге под своим влиянием начали обращать в ислам местное население и уже через религию проводить языковую ассимиляцию местных народов: марийцев, удмуртов, чуваш, мордвы, пермяков и русских... по этому у казанских татар как установлено генетикой финно-угорский субклад (исследования Балановских). 176.52.97.145 10:45, 15 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Тутарсене сапаласа яни санпа мана нимле усă те кÿмест. Чăвашла çыр, вула, калаç — вара тин пулĕ усă. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:26, 15 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)


Шаблона сӳтсе явмалли:Зай районĕ

Зай районĕ е Зей районĕ? Viktor (сӳтсе явни) 11:25, 15 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Шаблона сӳтсе явмалли:Зай районĕ


Сӳтсе явасси:Урал федераци тăрăхĕ

3 норвегипе 7 Раҫҫей, 1 Эстони, пӗр корлӑ урал шывӗ 176.65.112.171 12:53, 16 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Урал федераци тăрăхĕ


Ĕçчен иккенĕ ăçтан паллă? Тен наян? Ellodanis5 (сӳтсе явни) 19:04, 18 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)

Патшалăх панă статусĕпе пуль. Формалистика та пур ĕнтĕ пурнăçра. Viktor (сӳтсе явни) 19:43, 18 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ĕçчен — эмоцилле-хаклавла кăтарту. Категори мар.  Ellodanis5 (сӳтсе явни) 16:45, 26 Кӑрлач уйӑхӗн 2024 (UTC)

Ĕçченçĕ темелле апла. Кайса калăр Шупашкарти ăсчахсене малтан.
P.S. Вырăсла та пур ун пекки: Рабочий теççĕ. Унчен работник, работный тенĕ... Ĕçчен тесе пĕрмай çав ĕç пирки каннă чухне те шухăшласа çӳренĕрен каланă пуль... Viktor (сӳтсе явни) 16:59, 26 Кӑрлач уйӑхӗн 2024 (UTC)

Ĕçчен çынна вырăсла трудолюбивый теççĕ. Рабочий — вăй-халçă (вăй-хал ĕçне тăвакан). Ĕçченçĕ вăл ĕçчен тениех (танлаштарма: аннем тата аннеçĕм). Работник тенине Википедире ĕçлекен тесе куçарнă. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 08:21, 27 Кӑрлач уйӑхӗн 2024 (UTC)

Ĕçчен — эмоцилле-хаклавла кăтарту

https://cv.wikipedia.org/wiki/Категорине сӳтсе явмалли:ССРП ӳнер ĕçченĕсем


Сӳтсе явасси:Выгозеро

викингами названо, залив по-шведски 176.65.96.10 20:50, 30 Кӑрлач уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Суя мăян

марь-Вологда облаҫӗнчи кӳлӗ, ҫырла вепла 176.65.112.70 07:24, 3 Нарӑс уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Пендус (Комарица юппи)

сенокосное болото в литовском 77.93.102.94 08:03, 14 Нарӑс уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Пендус (Комарица юппи)


Сӳтсе явасси:Промăçлăх

Индустри. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 15:37, 15 Нарӑс уйӑхӗн 2023 (UTC)

Промышленность хӑварма сӗнетӗп. Ку сӑмахпа пурте анлӑ усӑ кураҫҫӗ. Индустри — урӑх пӗлтерӗшлӗ сӑмах: индустри паркӗ, бьюти индустрийӗ (вӑл промышленноҫпа пач ҫыхӑнман), туризм индустийӗ — кусем текстсенче тӗл пулакан тӗслӗхсем. «Промӑҫлӑх» корпусра пӗрре те тӗл пулмасть. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 18:30, 1 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

Индустри темелле. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 18:54, 1 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Индустри валли урӑх пӗлтерӗш пур — «пӗр-пӗр ӗҫ-хӗлӗн вӑйлӑ аталаннӑ отраслӗ» (кино индустрийӗ, вӑйӑ индустрийӗ тата ытти те). Тӗрӗссипе «индустри» сӑмахпа ахаль те «промышленноҫӗн» синонимӗ пек усӑ кураҫҫӗ (Чӑваш чӗлхин ӑнлантураллӑ сӑмах кӗнеки, 1-мӗш том, 360-мӗш страница: унта ӑна «=Промышленность» тенӗ; эпӗ илсе кӑтартнӑ пӗлтерӗше палӑртман /ун чухне вӑхӑчӗ ҫукрахччӗ, хӑш-пӗр сӑмахсен ӑнлантарӑвне тусах ҫитереймерӗмӗр/). Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 19:33, 1 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Тепӗр тесен, «промышленноҫ» ытларах усӑ курӑнать. «Индустри» суйлассин пӗртен-пӗр сӑлтавӗ — «деколонизаци» туйӑмӗ. Имӗш «промышленность» — вырӑс сӑмахӗ, «индустри» — акӑлчансенчен килнӗскер. Анчах иккӗшӗ те ют сӑмахсем. Вӗсен хушшинче уйрӑмлӑх ҫук. Иккӗшӗ те чӑваш чӗлхине кӗнӗ, иккӗшӗнпе (калаҫу формипе усӑ курнӑшӑн каҫарӑр…) те усӑ кураҫҫӗ. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 19:37, 1 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

Промышленность

Эс илсе кăтартнă тĕслĕсем — ахаль анлăлатусем çеç. Унашкал анлăлатусем пурри — индустриех йышăнма хистекен тепĕр аргумент. Промышленность тенине — çÿп-çап шăтăкне. Вăл кирлĕ мар. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 02:05, 2 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

Индустри вăл — промышленность


Сӳтсе явасси:Неро-Яхо

неро итальянла хура, шыв грекла, Шимозеро, вӑтам ӗмӗрти неро - хура утрав.  176.65.96.123 09:23, 16 Нарӑс уйӑхӗн 2023 (UTC)
Тролль --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 09:59, 16 Нарӑс уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Фондсен биржи

Фонд тенинчен темме хăраса ÿкнĕ Ellodanis5 (сӳтсе явни) 19:39, 19 Нарӑс уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пулать. Viktor (сӳтсе явни) 21:28, 19 Нарӑс уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Фондсен биржи


Сӳтсе явасси:Вашка (юханшыв)

Санскритри шыв шавӗ    176.65.96.192 06:57, 27 Нарӑс уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Вашка (юханшыв)


Сӳтсе явасси:Марь-Ёль

вепскинчи ҫырла мари, ҫӗпӗрти шурлӑх мари, 176.65.96.171 10:58, 4 Пуш уйӑхӗн 2023 (UTC)
* Вандал. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 12:44, 4 Пуш уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Чебсара

санскритра сар шывӗ   176.65.96.59 13:33, 8 Пуш уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Перĕм

Вологда облаҫӗнчи Пермас ялӗ 1коренӑй пулма пултарать       176.65.96.59 13:39, 8 Пуш уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Козьма (Вологда юппи)

176.65.96.151 04:54, 10 Пуш уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Козьма (Вологда юппи)


Сӳтсе явасси:Кучесара

санскритӑри сар шывӗ         176.65.96.209 06:51, 16 Пуш уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Чăваш халаплăхĕ

Халлап - Халăх лăпăлтатни - Сказка, басня, вымысел.
Юмах - Эпос / Миф / Легенды.
Калав - Рассказ.
Юмçăсем Юмах каланă (Жрецы слагали Легенды), Халăх халлап çаптарнă (Народ сказки сочинял).
Юмах - сокрально поэтичеки эпос куда вложена культурная мифология и мировозрение.
Халлап - вымышленная сотирическая, анекдотичная, веселая или грустная сказка.
в верховом диалекте отдельные словосочетания путём сокращения (стяжения) превращаются в сложное слово:
в русском: яблоня, рукоять сковородки, серьга, обезьяна, пояс, сказка
в верховом: улмуççи (олмаççи), çатмари, хăлханки, упăте, пиçĕхе, халлап
в низовом: улма йывăçĕ, çатма аври, хăлха çакки, упа-этем, пилĕк çиххи, халăх лăпăлтатни 176.52.76.12 02:29, 3 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)

Сумлă çăлкуçсем? Viktor (сӳтсе явни) 08:14, 3 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Чăваш халаплăхĕ


Сӳтсе явасси:Çивĕт капăрлăхĕ

Çивĕт капăрчăкĕ темелле.Viktor (сӳтсе явни) 15:10, 8 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пур тĕлте те капăрлăх тенĕ вĕт-ха ĕнтĕ. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 16:23, 8 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Çивĕт капăрлăхĕ


Сӳтсе явасси:Байкал леш енчи çеçенхирĕн

Байкаăн Леш Енĕн уй-хирĕн... Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:11, 10 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC
* Куçрас пулсан сыпăк шучĕ тата сăвă виçи тĕл килмелле. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:12, 10 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)
**Юррăн ячĕ унĕн текстĕнче те (йĕрке шучĕпе)  пур, çавăнпа çапла тума тивет. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 15:11, 10 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)

Скрипт йăнăшне тÿрлетмелле Ellodanis5 (сӳтсе явни) 18:19, 24 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)

Скрипт йăнăшне тÿрлетмелле

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Байкал леш енчи çеçенхирĕн


Чаплăях та тинĕс — сăваплă Байкал... Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:42, 10 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)

Чи малтан сăввине чăвашла куçармалла, юрламалла. Viktor (сӳтсе явни) 13:13, 10 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)

Чăвашла куçарасси пирки

Юрра куçарасси статья çыраканăн ĕçĕ мар. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 14:57, 10 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)

Юрра куçарасси статья çыраканăн ĕçĕ мар

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Кăмăллă тинĕс — сăваплă Байкал


Сӳтсе явасси:Çутă капĕ

Абракадабра. Кăштах пуçа ĕçлеттерсе çырмалла марччĕ-ши?Viktor (сӳтсе явни) 11:42, 17 Ака уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Федераци пуçтарăнăвĕ

ФЕДЕРАЦИ ПУХĂНĂВĔ темелле пуль...

«Федераци пухӑвӗ» тесе усӑ курмастчӗҫ-и? Питӗ анлӑ усӑ кураҫҫӗ, ҫав шутра словарьсенче те.

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Федераци пуçтарăнăвĕ


Сӳтсе явасси:Меря

Река мери 176.65.96.196 15:39, 10 Ҫу уйӑхӗн 2023 (UTC)

мерянская гать мерега


Сӳтсе явасси:Сухона

облаҫра сухон ятлӑ 1 юханшыв   176.65.96.31 10:09, 13 Ҫу уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:София

-я сиксе юлнин нимле пĕлтерĕш те çук. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 16:42, 22 Ҫу уйӑхӗн 2023 (UTC)

@Ellodanis5 Софи Чӑваш чӗлхин правилисемпе ҫырмалла шутлап. Max Tenche (сӳтсе явни) Max Tenche (сӳтсе явни) 08:04, 11 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Чăваш чĕлхин «правилисемпе» «Сухви» пулать. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 08:35, 11 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

София — хăйне, Сухви — хăйне. Дублет. Анчах та таçти çичĕ тинĕс леш енчи «София» ни Сухви, ни Софи пулма пултараймасть. Калăпăр, Библие чăвашла куçаракансем Иоанн вырăнне Йăван темен пуль ĕнтĕ --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 08:35, 11 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

Паллах, «София» пулмалла. «Сухви» — ҫын ячӗ, чӑвашлатнӑскер. Хальхи ҫынсен ячӗсенче те «София» вырӑнне «Сухви» ҫырмалла мар ӗнтӗ. «Николай» вырӑнне никам та энциклопедире «Микула» тесе ҫырмасть вӗт. «Сухви» пеккисем — калаҫу форми шутланаҫҫӗ ӗнтӗ. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 09:16, 11 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

:София та çын ячĕ. Мĕншĕн Сухви çырмалла мар, енчен çынна чăнах та Сухви тееççĕ пулсан? Николай вырăнне те энциклопедире Микулай çыраççĕ, енчен те чăнах та унашкал ят пулсан. Илпек Микулайĕ тени чăннипех те энциклопедилле ят. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 10:09, 11 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

София тата Сухви


20–22 октября 2023 года пройдет Turkic Wikimedia Conference 2023 в Стамбуле. Вы не хотите связаться с организаторами, чтобы выделили 1 место и чувашской Вики?--Il Nur (сӳтсе явни) 19:37, 22 Ҫӗртме уйӑхӗн 2023 (UTC)

Добрый день. Создал группу w:m:Wikimedia Community of Chuvash language User Group, пожалуйста добавляйтесь в группу (нажмите на add yourself и добавьте свое имя, можно с помощью кнопки подписи на панели инструментов). Чтобы решить проблемы тюркских языковых разделов, у нас в телеграме есть группы. Можете также связаться со мной по номеру 89178707319 в телеграме.--Il Nur (сӳтсе явни) 19:42, 22 Ҫӗртме уйӑхӗн 2023 (UTC)

С 01 февраля по 31 марта в Чувашской Википедии проходит конкурс «Феминизмпа фольклор-2024», в рамке которой вы можете обогатить Чувашскю Википедию феноменам связанными с женщинами и культурой. Это первый конкурс, который проводится у вас лично в языковом разделе.  Добро пожаловать и буду рад видеть вас. Также буду благодарен, если вы исправите мои ошибки.--Il Nur (сӳтсе явни) 18:48, 4 Нарӑс уйӑхӗн 2024 (UTC)

[[Википеди:Конкурссем/Феминизмпа фольклор/2024]]

https://cv.wikipedia.org/wiki/Хутшăнаканăн канашлу страници:Artem Petrov CHV


Хутшăнаканăн канашлу страници:Epsemet

20-22 октября 2023 года пройдет Turkic Wikimedia Conference 2023 в Стамбуле. Вы не хотите связаться с организаторами, чтобы выделили 1 место и чувашской Вики?--Il Nur (сӳтсе явни) 19:41, 22 Ҫӗртме уйӑхӗн 2023 (UTC)

добрый день, не могу связаться с вами в телеграме. хотелось бы попасть в группу. Epsemet (сӳтсе явни) 15:22, 23 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Добрый день. Создал группу w:m:Wikimedia Community of Chuvash language User Group, пожалуйста добавляйтесь в группу (нажмите на add yourself и добавьте свое имя, можно с помощью кнопки подписи на панели инструментов). Чтобы решить проблемы тюркских языковых разделов, у нас в телеграме есть группы. Можете также связаться со мной по номеру 89178707319 в телеграме. --Il Nur (сӳтсе явни) 19:41, 22 Ҫӗртме уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Тамантурхан

Глубоко распространенная версия что название города было "Таман-Тархан" (город Атамана-тархана), где в первом слоге слово Таман = Атаман = Тумен - Тысячник, но я скептически к этому отношусь, если и есть связь между словом Атаман и Туман - Тумен (Тысячник), то город явно бы не стали называть в честь военного титула, скорее бы назвали уж по имени в таком случае, например Тинес Тархан, Алабек Тархан и т.п. Так же сомневаюсь что имеет место быть личному имени как Таман (Тамана). В древнерусский период (X—XI вв.) — Тмуторокань, Тмутаракань, учитывая что Анна Дыбо ясно определила что Саркель от чувашского Шаркиль - Белая вежа, то в этом случае тоже надо обратить внимание на чувашский язык (близкий к хазарскому) , тогда становится всё на свои места: Торокань и Таракань на чувашском Тăракань означает Стоячий, т.е. не кочевой город а оседлый! Тăракань буквально переводится как Стан (Станица, Становится, Ставится), здесь легко объяснить почему именно Тăракань - Стоячий (Закрепленный), по тому что до этого тюрки были кочевым народом а не оседлым, в связи с этим их города и ставки имели свойство часто перемещаться на новые степи чтоб их стада могли питаться свежей травой. Первую часть слова явно сложно определить, но в русском варианте Тма, между Т и М проскакивает дифтонг [ ə ] - Тъма < Тăма аналогично и в Византийских источниках — Тама́тарха (Ταμάταρχα), но буква Н отсутствует он появляется гораздо позже, только в период турецкого правления (XVI — конец XVIII вв.) — Таман; ныне Тамань. Это связано с тем что с течением времени первоначальное название города искажалась на почве смешения народов в этой точке. Если вы возьмете даже Яндекс переводчик и напишете перевод с чувашского на русский Тăма Тăракан он переведет как Стоячий.
 По этому версия кем то приписанная что возможно, назывался Тумен-Тархан является фальсификацией и нет никаких свидетельств в древних источниках с таким названием, чистой воды догадки и вымыслы, предлагаю убрать этот пункт "В тюркско−хазарский период (VI—X вв.) город, возможно, назывался Тумен-Тархан".
UPD Этот пункт вводит людей в заблуждение и искажает достоверность, так как источники отсутствуют подтверждающие эту теорию, предлагаю спустить эти домыслы в "теории" а не ставить на ровне с зафиксированными в разное время в источниках названиями. Алтай Байкалов (сӳтсе явни) 22:34, 29 Ҫӗртме уйӑхӗн 2023 (UTC)

Сăмахлăх туххи


Сӳтсе явасси:Кунта лăпкă вырăн

Кун пек ансаттăн куçараймастăн ăна. Апла ансат пулсан, вырăсла та çаплах каланă пулĕччĕç. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 07:30, 30 Ҫӗртме уйӑхӗн 2023 (UTC)

А-а-а, винават, хам та çав «урăххипе» пăтраштарнă. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 07:33, 30 Ҫӗртме уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Юрать. Тӳррĕн куçарнă пулать — каять. Кăсăклă фильм. Тетелре пур. Viktor (сӳтсе явни) 13:42, 30 Ҫӗртме уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Кунта лăпкă вырăн


Сӳтсе явасси:Нухайккă

Çырсан çыр, çырмасан ан çыр статйуна. Кунта вылямалли вырăн мар. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 17:10, 30 Ҫӗртме уйӑхӗн 2023 (UTC)

Кутшăтăка тытса ĕм 176.52.78.33 12:19, 7 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)

Вандал тата бандит. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 13:19, 7 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)

Вандал тата бандит


Сӳтсе явасси:Ешĕл Васан районĕ

Ешĕл Васан хăш диалектран?
Пирĕн енче Ешĕл айлăм теççĕ "Зелёная низина" т.к. на луговой стороне в низине стоит.
А Васан у нас Ручей 176.52.78.203 15:14, 1 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)

Малтан Ешĕл Айлăм тесе çырнăччĕ. Кайран улăштарнă. Viktor (сӳтсе явни) 19:29, 3 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Ешĕл Васан районĕ


Сӳтсе явасси:Çÿлĕ Усăн

Вандализм. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 18:55, 1 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)

Тури Усăн (е Тури Услон) темелле мар-ши куна? Viktor (сӳтсе явни) 19:54, 3 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Тури Услон

Çÿлĕ Усăн (выр. Верхний Услон)
Çÿлĕ усăн вырăнта йĕркеленĕ ял. Вырăсла "Высокий склон" куçарăнат.
Село на чувашском носит название Çÿлĕ усăн - Верхний (Высокий) склон! Есть еще Нижний (Низкий) склон - Айлăм усăн. 176.52.77.209 13:01, 4 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)

Çӳллĕ Усăн е Çӳле усăн е Çӳлти Усăн? Viktor (сӳтсе явни) 15:41, 4 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)

Эпĕ Çÿлĕ Усăнта пурăнатăп! Пирĕн ăна сирен Чăваш Енчипек ятламаççĕ!


Сӳтсе явасси:Тĕменçĕ (çарти хисеп)

Тĕмен тесе çырмалла мар-ши çакна? Viktor (сӳтсе явни) 11:13, 6 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Тĕменçĕ (çарти хисеп)


Сӳтсе явасси:Йĕрке

Порядок термина чăвашла урăхла каламалла. Viktor (сӳтсе явни) 13:03, 20 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Унăн нумай пĕлтерĕш. Йĕрке тенин те нумай пĕлтерĕш. Хăш чух тĕлме-тĕл килеççĕ, хăш чух килмеççĕ. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:42, 21 Утӑ уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Анатри чăвашсем

Чӑвашла ҫырнӑ ҫӑлкуҫсене тупма пулӑшӑр тархасшӑн. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 14:55, 7 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)
* В. Ф. Каховский. Халăхăн этнографиллĕ уйрăмлăхĕсем. // В. Ф. Каховский. Чăвашсем. Историллĕ-этнографиллĕ очерксем. Шупашкар, 1984. — С.149-176. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 16:46, 16 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Анатри чăвашсем


Сӳтсе явасси:Космос рейсĕ

Космосри рейс. Viktor (сӳтсе явни) 13:55, 14 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Норенга

латышла тата архангельскла диалектра тюльпас ухмахлӑх Tagunov iz Orla (сӳтсе явни) 12:19, 16 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Этимология мар, этимологи Ellodanis5 (сӳтсе явни) 12:43, 16 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Этимология мар, этимологи


-ри кунта пачах та кирлĕ мар. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 15:11, 19 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Баку (е Бакы) патшалăх университечĕ. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 16:48, 20 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Азербайджан патшалăхĕн Баку(ри) университечĕ тĕрĕссипе каламалла чăвашла. Анчах та ун пек çырмаççĕ (вăрăммăн тухать), çавăнпа çапла çырнă. Viktor (сӳтсе явни) 18:01, 20 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Апла мар вĕт: Bakı Dövlət Universiteti! Бакура пĕрре çеç мар, темиçе университет та пулма пултарать. (Калăпăр, Мускавра темиçе университет, Шупашшкарта та темиçе университет). --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 23:59, 20 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ҫапла, -ри кирлӗ мар. Танл.: Чӑваш патшалӑх университечӗ (Чӑвашри патшалӑх университечӗ мар), Мускав патшалӑх университечӗ (кам ухмаххи Мускав патшалăх М. В. Ломоносов ячĕллĕ университечĕ ят панӑ тата? Чӑвашла яланах «М. В. Ломоносов ячĕллĕ Мускав патшалăх университечĕ» пулнӑ!). Анчах хӑш-пӗр чухне вырӑн падежӗпе те усӑ курни тӗл пулать: Шупашкарти ача-пӑча ӳнер шкулӗ (ҫавна май хальхи ят та юрӑхлӑ теме пулать, анчах «Баку патшалӑх университечӗ» вырӑнлӑрах).  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 06:57, 28 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Цитата. Азербайджан патшалăхĕн Баку(ри) университечĕ тĕрĕссипе каламалла чăвашла. Цитата вĕçĕ. 1)Камăнлăх (туртăм) падежĕн аффиксĕ тухса ÿкме те пултарать 2) Азербайджан патшалăхĕн пулни капла та паллă (чĕмсĕрлĕх йĕркипе) 3)Баку (ри) мар, Баку (н). --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 07:43, 28 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Бакури патшалăх университечĕ


Сӳтсе явасси:Андозеро (Онега районĕ)

ант муравей в английском, на Урале река с английским названием Нордвумен - северные женщины, в 6 веке был союз анты 7 славянских народов Tagunov iz Orla (сӳтсе явни) 17:31, 19 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Андозеро (Онега районĕ)


Сӳтсе явасси:Андкӳлĕ (Приморск районĕ)

англири ант кӑткӑ, Уралта акӑлчансен нордвумен - ҫурҫӗр хӗрарӑмӗсем ятлӑ юханшыв, 6 ӗмӗрте 7 славян халӑхӗн ант союзӗ пулнӑ.   Tagunov iz Orla (сӳтсе явни) 17:37, 19 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Андкӳлĕ (Приморск районĕ)


«Канадăри чĕлхесем» пулмалла. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 20:00, 20 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Канадăри халăхсен чĕлхисем Viktor (сӳтсе явни) 18:28, 21 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Канадăра пĕр халăх çеç: ăна Канада халăхĕ теççĕ. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 05:42, 22 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Канадăн ик чĕлхе çеç: акăлчан тата хранццус. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 06:10, 23 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Сахалтан та 122 чĕлхе Канадăра. Viktor (сӳтсе явни) 17:43, 23 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Çав асăнакан чĕлхесем — Канада чĕлхисем мар.  Вĕсем — Канадăри чĕлхесем. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 17:35, 24 Ҫурла уйӑхӗн 2023 (UTC)

Канадăн ик чĕлхе çеç

https://cv.wikipedia.org/wiki/Категорине сӳтсе явмалли:Канада чĕлхисем


Сӳтсе явасси:Пĕрлехи алгебра

Пĕтĕмĕшле алгебра. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:14, 3 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пĕрлехи тени начар çеç мар, йăнăш та. Йăнăш! Ик хут иккĕ миçе? Тăваттă. Пиллĕк мар. Кунта та çавах. Акă, сăмахран, «в общем случае» чăвашла епле пулать? «Пĕтĕмĕшле илсен» пулать. «Пĕрлехи» тенине унта кĕртсе яраймастăн. «Обобщить» тенине чăвашла епле калаççĕ тата? «Пĕрлехи» тенине кĕртсе яма пулать çак тĕслĕхе? Çук. Ниепле те апла тăваймастăн. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 18:58, 7 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пĕтĕмĕшле алгебра

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Пĕрлехи алгебра


Сӳтсе явасси:Сюрреаллĕ хисеп

Сюрреаллĕ хисемпсем () —  чăн хисепсене тата вĕçсĕр  йĕрке хисепĕсене анлăлатни. Чăн малтан акăлчан математикĕ Джон Конвей вăйă теорийĕн аспекчĕсене çырса кăтартма усă курнă Векшенов С. А. § 2. Математика двойственности. 2.1 Сюрреальные числа // Метафизика. Век XXI. Альманах. Выпуск 4. Метафизика и математика / Составитель и редактор: Ю. С. Владимиров. — М.: «Бином. Лаборатория знаний», 2014. — С. 101. — ISBN 9785457525504..

* Гиперчăн хисеп
* Стандартлă мар анализ

;вырăсла
* Кнут Д. Э. Сюрреальные числа = Surreal Numbers / Перевод Н. Шихова. — М.: «Бином. Лаборатория знаний», 2014. — 112 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9963-1541-3.
;ытти чĕлхесемпе
* Кнут, Дональд, ''Surreal Numbers: How Two Ex-Students Turned on to Pure Mathematics and Found Total Happiness, 1974, ISBN 0-201-03812-9.
* An update of the classic 1976 book defining the surreal numbers, and exploring their connections to games: John Conway, On Numbers And Games, 2nd ed., 2001, ISBN 1-56881-127-6.
* An update of the first part of the 1981 book that presented surreal numbers and the analysis of games to a broader audience: Berlekamp, Conway, and Guy, Winning Ways for Your Mathematical Plays, vol. 1, 2nd ed., 2001, ISBN 1-56881-130-6.
* Martin Gardner, Penrose Tiles to Trapdoor Ciphers, W. H. Freeman & Co., 1989, ISBN 0-7167-1987-8, Chapter 4. A non-technical overview; reprint of the 1976 Scientific American article.
* Polly Shulman, «Infinity Plus One, and Other Surreal Numbers», Discover, December 1995.
* A detailed treatment of surreal numbers: Norman L. Alling, Foundations of Analysis over Surreal Number Fields, 1987, ISBN 0-444-70226-1.
* A treatment of surreals based on the sign-expansion realization: Harry Gonshor, An Introduction to the Theory of Surreal Numbers, 1986, ISBN 0-521-31205-1.
* A detailed philosophical development of the concept of surreal numbers as a most general concept of number: Alain Badiou, Number and Numbers, New York: Polity Press, 2008, ISBN 0-7456-3879-1 (paperback), ISBN 0-7456-3878-3 (hardcover).

*
*
*
*
*
*
*
Категори:Хисепсем
Категори:Математикăлла логика
Категори:Вĕçсĕрлĕх
Категори: Вăйăсен комбинаторикăлла теорийĕ
Категори:Комбинаторика
Категори:Математические головоломки и досуг
Категори:Джон Конвей

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Сюрреаллĕ хисеп


Ку куҫару тӗрӗс-ши? Хӑвӑр вариантӑрсене ҫырӑр @Viktor @Ellodanis5 Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 13:20, 11 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Шаблона сӳтсе явмалли:Potd/2023-09-12 (cv)


Шаблона сӳтсе явмалли:Чăвашсем

. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 19:18, 13 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Шаблона сӳтсе явмалли:Чăвашсем


Сӳтсе явасси:Грузин чĕлхи

Грузи чӗлхи мар ӗнтӗ. Халӑх ячӗ чӑвашла — грузин, апла чӗлхи те грузин чӗлхи. Патшалӑх ячӗпе мар вӗт-ха чӗлхе ятне панӑ. Унсӑр пуҫне Скворцов словарӗнче те, ытти ҫӗрте те — грузин чӗлхи.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 19:01, 27 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Грузин чӗлхи!


Кун пек чӑвашла каламаҫҫӗ. Тӗрӗс: «Панджабра пурӑнакан халӑх» е «Пинджаб халӑхӗ». Категори ятне улӑштарма сӗнетӗп. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 05:51, 28 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Население сăмах та вырăс чĕлхинче канцеляр жаргонĕ пулать. Проживающий народ — пурăнакан халăх, население — пурăнан халăх. Икĕ термин, темелле. Çавăнпа. Viktor (сӳтсе явни) 06:07, 28 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Ун пек чӑвашла каламаҫҫӗ! Ҫук чӑваш чӗлхинче ун пек сӑмах. Вырӑсла мӗнле ҫырни ҫине мар, чӑвашла конструкцисем ҫине таянмалла. Вырӑс сӑмахӗсене чӑваш сӑмахӗсемпе улӑштарнинче мар вӗт тӗп вырӑнта пулмалла — ун пек тусан чӑл чӑваш сӑмахӗсемпе ҫырнӑ вырӑс чӗлхи кӑна пулӗ. Ун пеккине чӑвашла вуланин усси ҫук. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 06:11, 28 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Вырӑс чӗлхипе чӑваш чӗлхи самай уйрӑлса тӑраҫҫӗ. Инҫе каяс мар тесен: чӑваш чӗлхи ӗҫхӗлсемпе ытларах усӑ курать. Чӑваш чӗлхинче, сӑмахран, нумайлӑ хисеппе сахал усӑ кураҫҫӗ: 1 ача, 2 ача, 3 ача, 100 ача. Вырӑсли пек 1 ача, 2 ачасем, 3 ачасем, 100 ачасем мар. Уйрӑмлӑхсем пит нумай, йӑлт вырӑсли пек тусан ун пек май ҫук.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 06:15, 28 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пурӑнан халӑхӗ

https://cv.wikipedia.org/wiki/Категорине сӳтсе явмалли:Пенджабри пурăнан халăх


««Ы» операци тата Шурикӑн ытти мыскари» ята сӗнетӗп. Хальхи пач чӑвашла мар: умлӑ-хыҫлӑ «тата»; приключения ≠ темкурни (пӗр варианчӗ =  «темтепӗр курса ҫӳрени», анчах ниепле те «темкурни» таран кӗскетме май ҫук); «ытти» нумайлӑха пӗлтерет, ҫавна май нумайлӑ хисеппе усӑ курмалла мар! Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 14:45, 28 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:«Ы» операци тата Шурик татах темкурнисем


Сӳтсе явасси:Пÿлер (ял)

Пÿлер / Пÿлер Кÿл
=== Пÿлер - «оградить», «загораживать», «перегораживать», «запруживать»; ===
=== Пӳлĕм - «перегородка», «комната»; ===
=== Пÿл - «делить», «разгораживать», «отгораживать», «отделять», «перегораживать». ===
загораживать, перегораживать, преграждать, перекрыватьçула пӳл — загородить дорогу
пĕренесемпе пӳл — загородить бревнами
пӳлĕме пӳлсе уйăр — перегородить комнату
алăка хăмапа пӳл — загородить вход досками
шыв пӳл — запрудить речку
пӳлсе ларт — 1) перегородить 2) запрудить2.
перебивать, прерывать (кого-л.)
сăмаха ан пӳл! — не перебивай!
пӳлмесĕр итле — слушать не перебивая
пӳлсех ыйт — спросить, перебив говорящего
пĕр-пĕрне пӳлсех калаçаççĕ — они говорят, перебивая друг друга3.
обкладывать, окружать
кашкăра пӳлсе ил — обложить волка
эпир вĕсене пӳлсе илтĕмĕр — мы их окружили
=== Никольскийĕн чăвашла-вырăсла словарĕ ===
загородить, перебиватьлашана пӳл — загороди лошади дорогу
ан пӳл ман сăмаха — не перебивай мои слова176.52.77.178 02:50, 29 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

''Пÿлер'' - «оградить», «загораживать», «перегораживать», «запруживать»;

''Пӳлĕм -'' «перегородка», «комната»;

''Пÿл -'' «делить», «разгораживать», «отгораживать», «отделять», «перегораживать».

Никольскийĕн чăвашла-вырăсла словарĕ


Сӳтсе явасси:Ханкенди

«Йышӑнман патшалӑх» — килӗшӳллӗ илтӗнмест. Ҫавна май, пурне те ӑнланмалла пултӑр тесен, ҫавах та вӑрӑммӑн ят пама сӗнетӗп: «Патшалӑх шутне кӗртме килӗшмен». Вӑрӑм, анчах тӗп-тӗрӗс. Йышӑнман тесен — кам йышӑнман, мӗн йышӑнман (те пӗр-пӗр ҫӗр лаптӑкне вӑл йышӑнма киллӗшмен ӗнтӗ…) текен ыйтусем ҫуралаҫҫӗ. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 18:04, 29 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Непризнанное государство

Ятне ҫав-ҫавах Степанакерт хӑвармалла тетӗп. Мӗншӗн? Чӑвашсем ӑна ҫак ятпа пӗлеҫҫӗ. Ханкенди тесен никам та мӗнле хула пирки сӑмах пынине калаймӗ. Степанакерт тесен вара — пурте пӗлеҫҫӗ. Уйрӑмах унта пулса иртнӗ ҫӗр чӗтренӗвӗ тӳрех пуҫа килет.
Танлаштарма: Уфа хулин официаллӑ ячӗ Уфа. Анчах эпир, чӑвашсем, ӑна Ӗпхӳ тетпӗр. Ма тесен ку ятпа ытларах пӗлетпӗр. Тепӗр тӗслӗх: Ульяновск. Чӑвашла ӑна Чӗмпӗр тесен пурте пӗлетпӗр. Ку ят ытларах Симбирск-па ҫыхӑннӑ пулин те, чӑвашсем Чӗмпӗр тетпӗр. Ҫавна май, Степанакерт ята тӗп тума сӗнетӗп. Ханкенди ят официаллӑ пулнине асӑнса хӑварма манмалла мар ӗнтӗ.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 18:09, 29 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ман шутпа, кунта лайӑхрах redirect туса хума, Степанакертран ку статьяҫине. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 19:30, 29 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Тепӗр май тумалла: ку статьяран Степанакерт ҫине редирект тумалла. Калатӑп-иҫ — Степанакерт тесен пурте пӗлеҫҫӗ, ку ятпа вара — никам та.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 06:58, 30 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Аслă Новгород

Кунашкал ҫырнине илсе петӗм — мӗншӗн тесен чӑвашла ун пек нихҫан та каламан. Ку вариантсем — йӑлт кивӗ орфографи кӑна. Ун ҫине таянма май ҫук. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 19:02, 29 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Новкăрăт е Нӑвкӑрӑт

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Аслă Новгород


Сӳтсе явасси:Сăрçум усравлăхĕ

Чӑвашла «Сӑрҫум заповедникӗ» ят пама сӗнетӗп. 1) Сӑрҫум — ку ят ҫирӗпленнӗ ӗнтӗ; «усравлӑх» — паллӑ мар сӑмах, вӑл нимӗнле те заповедник пулма пултараймасть. Чӑвашла вӑл ытларах енӗпе «хранение» пек куҫать; усравлӑх = усрама (тепӗр май каласан пурӑнтӑр тесе хӑварасси): т-х: — Ах, хӑямат, виҫӗ амапа пӗр аҫа усравлӑх хӑвартӑм, пӗри ама вырӑнне аҫа пулнӑ (Т. Трубина, Ача чухнехи). Ҫын ун пек сӑмах илтсен ялан ҫапла ӑнланать.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 19:23, 29 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Сăрçум усравлăхĕ


Сӳтсе явасси:Пурисел

Амуков
Арнаков
Сардюков
Самарин
Ишмулкин
Ижуков
Шатров
Шамышев
Ямушкин 176.52.78.45 04:25, 30 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ялĕнчи Чăваш Хушамачĕсем

Кам çырнă Пурисел тесе??? 176.52.78.45 04:26, 30 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Эсир вандализмпа палăрнă хутшăнавçă. Сире шанмастпăр. Сумлă çăлкуç илсе кăтарт. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 14:28, 30 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Чӑвашла ятсем хӑш чух тӗрлӗрен ҫырнисем тӗл пулаҫҫӗ. Шел те, чӑвашла ҫирӗплетнӗ (вырӑсла ҫирӗплетеҫҫӗ пулсан, чӑвашла ку тӗлӗшпе ӗҫе тумаҫҫӗ)  ятсем ҫук. Ҫавна май ытларах чухне — вӑл е ку ҫӑлкуҫра ҫырнипе усӑ курма тивет. Тӗслӗхрен, Чӑваш Республикинчисем валли — Чӑваш энциклопедийӗнче усӑ курнӑ вариант. Ыттисене вара хӑлӑпра (скобкӑра) илсе памалла. Тӗслӗх пек: Советски (Шӑмат) /кунта сӑмах Етӗрне районӗнчи ял пирки/. Е тепӗр тӗслӗх: Анаткас (Анаткас Чарпуҫ) /кунта Канаш районӗнчи ял пирки/. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:50, 2 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ял ячĕ Парăсел


Сӳтсе явасси:Хурату

Мӗншӗн тесен Хурату тесен никам та ӑнланмӗ! Кирлӗ мар япаласене чӑвашлатмалла мар. Википедипе халӑх усӑ курмалла, ӑнланмалла мар чӑвашла ҫырса тухнипе мар мухтанмалала. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 07:15, 30 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

@PCode нумай чӗлхесенче ку ҫӗршыв ятне куҫарса параҫҫӗ. Ҫавӑнпа эпир те куҫаратпӑр. Чӑвашла калаҫакан кашни ҫын ку мӗне пӗлтернине ӑнланма пултарать. Пирӗн чӗлхе пуян. Шухӑшлатӑп! Max Tenche (сӳтсе явни) 19:53, 30 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Хурату мӗн икенне ыйт-ха ахаль ҫынран. Пӗр-пӗр ту ячӗ пуль тесе шутлӗҫ. «Шурӑ ту», «Ылттӑнту» (Алтай ҫапла пулса тӑнӑ) евӗр. Ку ҫӗршыва таҫта та Чӑваш Республикинче «Черногори» пек пӗлеҫҫӗ. Мӗн тӑвӑн, ҫапла пирӗн чӗлхене вӑл кӗнӗ. Енчен те «Хурату» тенипе Чӑваш Республикинче усӑ курнӑ пулсан — пӗр сӑмах та каламан пулӑттӑм. «Хурату» тенине курсан хам эп пӗр-пӗр Алтай таврашӗнчи ту пуль тесе шутларӑм. Ҫук, иккен, Черногорине ҫапла шаплаттарса ҫырса хунӑ… Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 17:15, 31 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*«Ахаль çын» Шупашкар е Çĕрпÿ мĕнне те питех пĕлсех каймасть. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 20:32, 31 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ятне Черногори ҫине улӑштармалла

Куçармалла мар, ят ăсталамалла Ellodanis5 (сӳтсе явни) 20:51, 30 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пурте ӑнланакан ятпа усӑ курмалла кӑна. Мӗн тума ят ӑсталамалла? Вырӑсла ан пултӑр тесе кӑна вӗт! Пинӗмӗш хут калатӑп: Википеди чӑвашла ӑнланмалла япала пулмалла! Чӑваш сӑмахӗсен купи мар. Википедипе усӑ курмалла, вӑл «ав, пирӗн ун пек япала пур!» темелӗх усӑ курӑнмасӑр йӑваланса выртмалла мар. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 17:18, 31 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
«Пурте ăнланакан» тени вăл вырăсла çеç калаçма чĕнсе каланине пĕлтерет --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 20:27, 31 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Эп «вырӑслине» темен-ҫке. «Пурте ӑнланакан» тенӗ. Мӗн тӑвӑн, эпир Раҫҫей тулашӗнче пурӑнмастпӑр. Ҫавна май чӑваш чӗлхинче «Черногори» ҫирӗпленнӗ. «Хурату патшалӑхӗ» пекки Чӑвашра ҫирӗпленнӗ пулсан эп унпа усӑ курма ыйтнӑ пулӑттӑм. Никам та ӑнланман «Хурату»-сене ҫырсан эпир фактически ҫынсене вырӑсли ҫине куҫма хистетпӗр. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:53, 1 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

«Куçармалла» мар, ят ăсталамалла

Црна-Гора Ellodanis5 (сӳтсе явни) 20:30, 31 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ну, паллах, «Черногори» тени те кайма пултарать. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 06:08, 1 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Кăнтăр федераци тăрăхĕ

Кашни япалана «тӑрӑх» тесе ят пама май ҫук ӗнтӗ. «Федеральный округа» тахҫанах «федераллӑ округ» тесе куҫараҫҫӗ. Ҫавна май «Кӑнтӑр федераллӑ округ(ӗ)» ят пама сӗнетӗп. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 07:32, 30 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Кăнтăр федераци тăрăхĕ


Чӑваш википедийӗнче ман шутпа тахҫанах йӗрке тума вӑхӑт. Атьӑр тӗп никӗсе тата хушма ӗҫ йӗркисене палӑртар. Пуҫламӑшне хатӗрлерӗм.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 07:58, 30 Авӑн уйӑхӗн 2023 (UTC)

Тӗрӗс шухӑш. Йӗрке тумаллах.

Ман шутпа, чи тӗпписенчен пулмалла:

# хальхи чӑваш тӗрӗс ҫыру йӗркине пӑхӑнни;

# тӗрӗс чӑваш сас паллисене, ҫыру паллисене усӑ курасси (ку ӑ, ӗ тата ҫ сас паллисене, вӑрӑм тире, вӑтам тире тата дефис ҫыру паллисене усӑ курнире палӑрать);

# ҫӗнӗ сӑмахсене кӗртес умӗн канашласа илесси (те пӗр-пӗр ҫӗрте чат тумалла, тӗсл., Telegram-ра).

Пеопл (сӳтсе явни) 09:42, 2023, чӳк, 24 (UTC)

:Кам санпа пит канашлас тейĕ-ши? Хăвăнпа ху канашласан кăна. Сăмах пирки, ăна кĕртичченех, епле канашлама пулать? Постфактум çеç çапла тума май пур. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:19, 24 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ертӳлӗхсем — ку сӑмах «Руководства» тени-и? Ун пек пулсан каймасть, урӑхла куҫармалла. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:40, 2 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ерт- тени мĕнне пĕлетĕн вĕт. Тата мĕн кирлĕ? Кашни форма тĕлĕшпе чăмласа памасан та. Çав тымартанах хуть те мĕн ăстала. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:15, 24 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

Икĕ пĕлтерĕш пур: 1)Ертсе пыракан çынсен (персонăсен) ушкăнĕ2)Инструкцисен ушкăнĕ.
Вырăс чĕлхинче çапла пулсан, чăваш чĕлхинче те аплах пулма пултарать Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:26, 24 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

@Ellodanis5, аплах пулма пултарать-ха, анчах пулмаллах мар ҫав. Расна чӗлхе, расна палӑрту. Ертӳлӗх тени темле ертсе пыракан орган пек туйӑнать, а эсӗ палӑртнӑ 2-мӗш пӗлтерӗше ерткӗч сӑмахпа паллӑ тумалла пуль. Пӗлкӗч (справочник) сӑмахпа ҫыхӑнтартӑм. Пеопл (сӳтсе явни) 21:39, 24 Чӳк уйӑхӗн 2023 (UTC)

Вырăс чĕлхинчи «руководство»

https://cv.wikipedia.org/wiki/Википеди сӳтсе явмалли:Йĕркесемпе кăтартусем


Сӳтсе явасси:Мухаммет пихампар

Мӗнле «Пихампар» тата?  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 11:00, 5 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ят каймасть!

Чăвашсем пророка пихампар темеççĕ Ellodanis5 (сӳтсе явни) 10:32, 6 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Чăвашсем пророка пихампар темеççĕ

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Мухаммет пихампар


Сӳтсе явасси:Куран вырăсла куçарнисем

Ку ята сасӑпа чӑвашлатма кирлӗ мар — Куран тесен никам та ӑнланмӗ.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 06:11, 6 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Ĕç ăнланни е ăнланманнинче мар. Сăлтав çук — çавă çеç.

Ӑнланни ҫине ман шутпа пысӑк тимлӗх уйӑрмалла. Википедине усӑ курмалла тумалла-ҫке. Сӑмах купи кӑна пулмалла мар. «Куран» тенине курсан эп ӑна «Кур(ӑнак)ан» пек ӑнлантӑм та — мӗн япали тесе пӑхрӑм. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 06:22, 6 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Куран мар, Коран!

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Куран вырăсла куçарнисем


Сӳтсе явасси:Хĕрлĕ лапам (Шупашкар)

«Площадь» термина Чӑваш чӗлхи комиссийӗ «Тӳрем» тесе куҫарма йышӑннӑччӗ пулас. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 06:17, 6 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Хӗрлӗ тӳрем пулмалла

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Хĕрлĕ лапам (Шупашкар)


Сӳтсе явасси:Яраплан

Вӗҫкӗҫ тӗрӗсрех мар-ши? Пушкӑрт тата тутар чӗлхисенче очкыч, чӑвашла куҫарсан вӗҫкӗҫ пулать. Кун пек тата ӑнланмалларах пулать, ярапланпа танлаштарсан ӗнтӗ. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 15:45, 6 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Вĕçкĕç тесе нихçан та каламан. Каласан — авторла тап-таса неологизм пулать. Кирлех-ши? Яраплан мĕнрен начар? Асаттесем çапла каланă вĕт. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 09:05, 7 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ман шутпа «самолет» хӑвармалла. Шел те, ни яропланӗ, ни вӗҫкӗҫӗ чӗлхене вырнаҫаймаҫҫӗ.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 05:54, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Яроплан мар, яраплан. Чĕлхене вырнаçнă, çавăнпа çапла каланă. Вырнаçайман пулсан, каламан та пулĕччĕç. Пăхатпăр ытти чĕлхесене: акăлчанла Airplane (Эаплейн). Самолёт — варваризм. Сăмахран, унта чат чăваш самахĕсенче çук ё пур. Яраплан вăл гидроплан, экраноплан, параплан тата ытти çавнашкал сăмахсемпе юнашар тĕрать. Хăр тăлăх мар. https://chuvash.org/lib/haylav/3421.html --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 06:19, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Эпӗ ҫакна пит аван ӑнланатӑп. «Ярапланпа» никам та усӑ курмасть. Эп ҫавӑн пирки. Калӑпӑр, «Чӑваш халах сайтӗнче» машина вырӑнне «урапа» усӑ курса пӑхрӑмӑр — халӑх йышӑнмасть. Ярапланпа та ҫавӑн пекех. Ҫавӑнпа та, «самолет», «вертолет» сӑмахсене тӗкӗнмесен те пуль тетӗп.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 06:28, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::Ну, калăпăр, çынсем «пушар страшнăй япала, ăна тушшич тумалла» теççĕ пулсан, çавна пирĕн саккуна кĕртмелле-и? --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 06:46, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:::Таҫта та виҫеллӗ пулмалла. Пӗр крайноҫран тепӗр крайноҫа куҫмалла мар. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 07:52, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
* https://www.youtube.com/watch?v=xxqUlepH_z0 --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 06:27, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Халь ятарласа пӑхрӑм та — пустуях куляннӑ иккен. Вырӑсла Аэропланӗпе Самолечӗ пӗр статьярах иккен. Анчах ҫавах ку тӗслӗх кӑтартса парать: тем тесен те пӗр термин ҫирӗпленет. Аэропланӗ кивӗ сӑмах шайне куҫнӑ. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:00, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Николай Плотников эпӗ сана ӑнлантӑм, анчах ҫуррипе вырӑсла, ҫуррипе чӑвашла килте калаҫӑн, пире кунта пустуй вырӑслатни кирлӗ мар. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 14:26, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::Аргумент ҫук-тӑк… эп ҫурма чӑвашла ҫурма вырӑсла калаҫап иккен, чӑваш халӑхне вырӑслатассишӗн тӑрӑшатӑп. Тавах. Юрӗ эсир пур... Эпӗ чӑваш халӑхне вырӑслатасран сыхлатӑр... Википедипе пурте усӑ курнӑ пулсан эпӗ пӗр сӑмах та чӗнмен пулӑттӑм. Шел те ку апла мар.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 16:46, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Аэроплан мӗнле пулӗ?


Сӳтсе явасси:Украинăри ислам

Дискус хыҫҫӑн Украина ҫырма калаҫса татӑлтӑмӑр-ҫке, Украинă мар. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 15:57, 6 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

«Украинӑри» — кунта ҫавӑн пек пулмалла, тӗрӗсех. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 05:56, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Украинăри ислам


Сӳтсе явасси:Аббас йӑхӗ

Ку тата мĕн мерекки? Ellodanis5 (сӳтсе явни) 15:07, 8 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Чӑвашла ӗнтӗ «Аббассем» пулмалла. Йӑх ячӗпе палӑртнӑ чухне «йӑх» ятне палӑртмаҫҫӗ: пӑлхарсем, сӑварсем, тата ыттисем. Кунта ҫавах та пуҫ пулса тӑракан йӑх пирки сӑмах, ҫавӑнпа хӑварас терӗм. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 10:25, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Кун пек калаймастăн. Чингисхан тăхăмĕсене, калăпăр, чингизид теççĕ. Ку вăл — меллĕ термин. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:33, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Апла та тӗрӗс. Ҫавӑнпа калатӑп та Терминсене сӳтсе явмалли вырӑн кирлӗ, Википедире усӑ курма суйламашкӑн. Викисӑмахсар каймасть. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 12:13, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Аббасид — сайра усă куракан термин. Çавăнпа кунта епле çырмалли пирки пит калаçасах килмест. Анчах чингизид чингизидах пулмалла. Е тата тимурид тенисем пур (Тмерлан тăхăмĕ). --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 13:39, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Кун пек калаймастăн


Сӳтсе явасси:2015 ҫулхи чÿк

2015 ҫулхи чӳк уйӑхӗ пулмалла. Пушӑ статья, кӑларса пеме сӗнетӗп. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 05:36, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ку пӗрре те чӑвашла мар!

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:2015 ҫулхи чÿк


Сӳтсе явасси:Ар-Раккă

Хальхи орфографипе «Ар-Ракка» пулмалла. Орфографи: пурте килӗшсе татӑлнӑ, пурте пӗрешкел ӑнланмалли ҫыру йӗрки. Ӑна пӑхӑнмаллах.   Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 05:50, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Хальхи орфографипе ҫырмалла


Сӳтсе явасси:Гильгамеш кăссайĕ

Ку ятпа усӑ курнине тупаймарӑм. Чӑвашла ҫак вариант пур: «Сӑмахран, Гильгамеша, Шумер патшине, илер. Унӑн пурнӑҫӗ ҫинчен калакан тӗлӗнмелле халапсем нумай упранса юлнӑ. «Гильгамеш ҫинчен калакан эпосри» халапсенчен пӗринче вӑл вилӗмрен мӗнле хӑтӑлмаллине пӗлес тесе хӑрушӑ ҫулҫӳреве тухса кайни ҫинчен каласа панӑ. Анчах та вӑл ҫавӑн пирки нимӗн те пӗлеймен.» Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:40, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ку сӑмах Ашмарин словарӗнче те тӗл пулмасть. Кирлех-ши унашкаллипе усӑ курма? Эпос — сӑвӑллӑ-юрӑллӑ халап. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:41, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ҫапла май, чӑн чӑвашла калас тесен (ӑнланмалла мар сӑмахсемпе усӑ курмасӑр): «Гильгамеш ҫинчен хывнӑ юрӑ» (кунашкал конструкци час-часах тӗл пулать) пулмалла. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:42, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

«Кăссай» тени оригиналта та çук. Такам тахăш тĕлте (урăх чĕлхепе) кăссай тенĕ те, халĕ мĕн нушаран пирĕн ун хыççăн каймалла? Эпир авă хамăрăн Улăпа та эпос тетпĕр пулсан, кунта мĕн хăраса тăмалла? Гильгамеш (эпос). Е авалхи эпос. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 08:57, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Литературӑри хайлавсен ячӗсене тем тесен те ҫыравҫӑсене памалла ӗнтӗ. Вӗсем илемлӗрех куҫараҫҫӗ. Вӗсен ячӗсене тӳрремӗн куҫарни тӗрӗс ҫул мар. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 09:11, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Гильгамеш кăссайĕ


Сӳтсе явасси:Уйăх (Çĕр çулташĕ)

Ҫулташ = ҫула пӗрле тухнӑ ҫын. Ҫавна май кунта вӑл пач каймасть. Вырӑнсӑр. Тӗнче уҫлӑхӗнчи унашкал япаласем валли «Уҫлӑхташ» термин сӗннӗччӗ. Унсӑр пуҫне «Ҫӗр уҫлӑхташӗ» ҫителӗксӗр пуль. Планета ячӗ чӑвашла «Ҫӗр чӑмӑрӗ», ҫавна май «Ҫӗр чӑмӑрӗн уҫлӑхташӗ» теме сӗнетӗп. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 09:07, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

: Халь вара çав -таш аффикс еплерех «ĕçленине» пăхса тухар. Пĕр ретре тăраакан ăнлавсем пур: Пĕрремĕш Чăваш,  Иккĕмĕш Чăваш,  Виçĕмĕш Чăваш,  Тăваттăмĕш Чăваш, .... Камсем вĕсем? Йăхташсем. Вĕсене мĕн пĕрлештерсе тăрать? Пĕрлештерекенни — йăх. Пĕр йăх.
Ентеш тенинче ен пĕрлештерет. Пĕр ен. Пĕр енрен. Пĕр енри çынсем.  --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 23:41, 24 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC)

Спутниксене мĕн пĕрлештерет? Уçлăх-и? Çук, вăл мар. Ытлашши анлă ăнлав. Тĕнчере мĕн пурри — пурте уçлăхра. Спутниксем çеç мар. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 23:41, 24 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC)

Эппин мĕн пĕрлештерет-ха спутниксене? Вĕсене çул çеç пĕрлештерме пултарать. Пысăкрах ĕскерĕн çулĕ.  Пурте вĕсем пысăкрах ĕскер тавра çаврăнаççĕ. Кашни хăйĕн орбитипе, анчах хайхи ĕçкер тавра. Çав вăхăтрах вĕсем леш пысăк ĕскертен хăпмаççĕ. Тĕнче уçлăхĕн талккăшĕнче Çĕр чăмăрĕ ăçталла каять, Уйăх та çавăнталлах талпăнать. Вăл, тавра çаврăнть, çавăнпа пĕрлех,  Çĕртен хăпса пач урăх еннелле пăрăнса кайма пултараймасть. Çавăнпа Уйăх — Çĕрĕн çулташĕ. Уйрăлми çулташ. Çĕр тавра çаврăнкана космос карапĕсем те — Çĕрĕн çулташĕсем. Çĕр тавра вĕçеççĕ, анчах унран хăпмаççĕ. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 23:41, 24 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC)
* Çĕрĕн спутникĕсене (чăннине тата юриллисене) Çĕрĕн çулĕ пĕрлештерет (Çĕр, паллă ĕнтĕ, Хĕвел тавра çаврăнать). Марс спутникĕсене Марс çулĕ пĕрлештерет. Юпитер спутникĕсене Юпитер çулĕ çулĕ пĕрлештерет. Тата ытти те. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 04:48, 25 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC)
* Ют çĕршывсенче сателлит теççĕ. Авалхи Римра вăл сăмах ÿт сыхлавçине пĕлтернĕ. «Ӳт» (Хуçа) ăçта — унăн сыхлавçи те çавăнта. Ялан çумра, ялан сыхлать. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 04:48, 25 Раштав уйӑхӗн 2023 (UTC)

Уйăх уçлăхра Çĕрпе пĕрле (çулташ пулса) куçать

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Уйăх (Çĕр çулташĕ)


Сӳтсе явасси:Алла вӗрентесси

Одомашнить = алла вӗрент. Ку вӑл чӑн чӑвашла. Одомашнивание ҫӑпла май Алла вӗрентесси пулать. Чӑвашла пур чухне мӗншӗн ӑнланмалла мар япала шухӑшласа кӑлармалла-ха? Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 09:27, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Ку статьяра тарăнтарах пулăм пирки сăмах пырать. Алла вĕрентме пулать кашкăра та. Анчах та ку «одомашнивание» мар. Ахаль йăпану çеç. Кашкăра хуть те мĕн чухлĕ тăрантар, анчах вăл пурпĕрех вăрманалла пăхать (ватттисен сăмахĕ). Кунта, ку статьяра, самантлăх йăпану пирки мар, пин-пин çул хушши тăсăлнă процесс пирки сăмах пырать. Кашкăра алла вĕрентсе йытă пултарни вăл  алла вĕрентни çеç мар, çĕр-çĕр пин çул хушши селекци ĕçне те туса пынă стихийăлла майпа. Тата ытти те. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:31, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*:Алла хӑнӑхтарниех вӑл (ӗмӗр-ӗмӗр тӑршшӗ тӑсӑлнӑ пулӑм). Кашкӑр — конкретнӑй тӗслӗх кӑна. Пин-пин ҫул хушшинче кашкӑр алла хӑнӑхса пынӑ та йытӑ пулса тӑнӑ. Тепӗр май тата киле вӗрент пур…   Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 11:37, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Час-часах çапла калани тĕл пулать: путеке алла вĕрент, ют сурăха (сутăн илнине) алла вĕрент тата ытти те. Анчах та кунашкал алла вĕрентни — «одомашнивание» мар. Путек те, сурăх та, сысна та капла та килти чĕрчунсем. алла вĕрентмесĕрех. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:36, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*:Ку тӗслӗхсем «подружиться» смыслпа. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 11:38, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*:Алӑра тыт — ку, тӗслӗхрен, «пӑхӑнтар» пӗлтерӗшпе. Ҫавна май «алла вӗрент», «алла хӑнӑхтар» — чӗрчунсем пирки каланӑ чухне шӑп та лӑп «одомашнить» пӗлтерӗшпе. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 11:43, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Цитата. Кашкӑр — конкретнӑй тӗслӗх кӑна. Цитата вĕçĕ. Кашкăра çеç мар, çерçие, арăслана, упана, пăлана, тыркаса. арлана тата ыттисене те алла вĕрентме пулать. Анчах та вĕсем алла вĕрентсен те килти чĕрчун пулса тăраймаççĕ. Алла вĕрентесси вăл одомашнивание мар, приручение пулать. Вырăсла çапла ыйтни одомашнивание патне илсе çитерет ĕнтĕ. Анчах та статйине апла мар, çапах та одомашнивание тенĕ. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 12:17, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ак кунта 1971 ҫулхи словарьтен: одомашнить. М. Скорцовӑн 2012 ҫулта тухнӑ вырӑсла-чӑвашла словарьте те ҫавах: Одомашнивание: алла вӗрентни, киле хӑнӑхтарни. (590 страница). Одомашненные животные — киле вӗрентнӗ чӗр чунсем, выльӑх-чӗрлӗх. Эпӗ хама Михаил Ивановичран та, Егоровран та ӑслӑрах тесе шутламастӑп. Эсир ӑслӑрах пулас… Пӗри, ав, мана эп чӑвашсене вырӑслатасшӑн тет... Эп килте ҫурма вырӑсла ҫурма чӑвашла калаҫатӑп иккен (таҫтан пӗлет-ха). Хӑй мӗнле калаҫни мар, эп мӗнле калаҫни ӑна ытларах пӑшӑрхантарать. Тепӗр хут калатӑп: Википеди — усӑ курма юрӑхлӑ япала пулмалла. Ӑнланмалла мар ҫырса тултарсан унпа (хальхи пек) никам та усӑ курмӗ. Эпӗ те терминсене чӑвашлатассишӗн, анчах ку ӗҫе виҫеллӗ те пӗлсе тумалла. Калӑпӑшӗшӗн мар, пахалӑхӗшӗн тӑрӑшмалла. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 17:16, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

«Алла вӗрентесси» ҫав тери кӑмӑла каймасть пулсан «Киле хӑнӑхтарни» (ман шутпа ӑна калькӑласа хатӗрленӗ; алла вӗрентни, алла хӑнӑхтарни — йӑлт чӑвашла) ма каймасть? Кунта «Кил» (Дом) та пур… Пач та ӑнланмалла мар «Илентерев» мар-ҫке.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 17:26, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Корпусра пӑхрӑм: «алла вӗрен», «алла хӑнӑх» пайтах тӗл пулать (ҫав шутра «ручной», «приручить» пӗлтерӗшпе те, ку тӗлӗшпе тавлашмастӑп); «киле вӗрен», «киле хӑнӑх» — пачах та ҫук. Чӑн та калькӑласа хатӗрлени ӗнтӗ. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 17:35, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Çак тĕлти вырăсла ята пăх-ха, мĕн тенĕ унта — приручение е урăхла? --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 03:56, 21 Нарӑс уйӑхӗн 2024 (UTC)

Кашкăр тата ыттисем

Килтилетесси  Ellodanis5 (сӳтсе явни) 12:22, 8 Ҫу уйӑхӗн 2024 (UTC)

Килтилетесси

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Алла вӗрентесси


Сӳтсе явасси:Сахăрлă диабет

Чӑвашла словарьсенче таҫта та: сахӑр диабечӗ. Тата «сахӑр чирӗ» туни пур. «Сахӑрлӑ диабет» тени йӑнӑш. Тӗрӗс ят пама сӗнетӗп. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 12:25, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Сахăр диабечĕ, Сахăрлă диабет, Сахăрла диабет — çаканашкал уйрăмлăхсене ниепле те алла илейместпĕр-ха. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 13:04, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Кунта сахăрла диабет пулмалла. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 07:41, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Мӗншӗн? Пурте «Сахӑр диабечӗ» терминпа усӑ кураҫҫӗ. Хатӗр, пурте усӑ кураканни, пур чухне мӗн валли ҫӗннине шутласа кӑлармалла? Ӑнланмалла ан пултӑр тесе-им? Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 10:17, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Кунта сирӗнпе пӗтӗмпех килӗшетӗп. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 12:31, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Çĕнни кунта ним те çук. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 12:54, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Сахăрла диабет

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Сахăрлă диабет


Сӳтсе явасси:Ӳрьяхула

Кунашкал асӑнни пур-и? Ҫук пулсан усӑ курмалла мар пуль. Тата кун пек ҫырни нимӗнле чӑваш чӗлхи саккунӗсене те пӑхӑнмасть. Чӑвашсем нимӗнле те ун пек калама пултараймаҫҫӗ. Ма пӗлмесӗр аппаланас? Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 16:28, 9 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Сăрт-ту тăправĕ

«Породӑна» ытларах чухне ҫавӑн пекех хӑвараҫҫӗ. Анчах «тӑпра» (Андреев), «чул-тӑпра» (Скворцов, 2002) тени пур. «Тӑправ» термин ҫук. Ҫавна май «чул-тӑпра» тенипе («тӑпра» =  «почва» тенипе пӑтраштарас мар тесе) усӑ курма сӗнетӗп. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 11:03, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Тăврав кунта — неологизм. Кун пирки тавлашмастăп. Анчах статья çырасах тесен — мĕнле те пулин каламаллах. Анчах ăна тăпра теейместĕн. Выльăхсен породи пирки пулсан — ăрат. Геологилле пĕлтерĕшпе мĕнле — паллă мар. Сăмах çук тесе статьяна çырмасăр хăвараймастăн. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:10, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Чул-тӑпра — хатӗр термин-ҫке. Порода чулпа тӑпраран тӑрать. Тата… «Порода» сӑмах мар-им? :( Эх, ҫак деколониализм чирӗ :( Чӑваш чӗлхинче «порода» та, «чул-тӑпра» та пулсан пирӗн чӗлхе пуянрах пулӗ-ҫке! «Тӑправӗ» пулсан вара — виҫӗ хут пуянрах (анчах халах хӑнӑхман, пӗлмест). Сӑмах май, Руда та чӑвашла тӑпраччӗ пулас… Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 11:20, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::Тăправ тени те — хатĕр япала. Пĕлĕтрен татăлса анман. Порда шутне чулпа пачах çыхăнман япаласем те кĕреççĕ. Сăмахран: тăм, хăйăр. (Гли́на — мелкозернистая осадочная горная порода, тата ытти те). --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:34, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:::Ӑҫта хатӗр? Енчен те унпа ӑҫта та пулин усӑ курнӑ пулсан — килӗшӗп. Анчах словарьсенче пач ҫук. Пӗлме: чӗлхене сӑмах е термин пӗр ҫын усӑ курнипе мар, сахалтан та 3-4 усӑ курсан кӑна кӗнӗ теме пулать. Станьялӑн та, калӑпӑр, ҫӗршер ҫӗнӗ термин. Анчах хӑй кӑна усӑ курать.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 12:08, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::::Ăçта усă куртарасшăн? Геологие ниçта та чăвашла вĕрентмеççĕ. Географипе те пулин учебниксем çук. Тăпра çумне -в хушнă та сăмаха урăх сĕм панă. Çавă кăна. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 12:59, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:::::Йӑнӑшатӑн. Халь ҫук пулин те унччен пулнӑ. Ҫавсенче пӑхмалла. Тӗслӗхрен. Унсӑр пуҫне ятарлӑ словарьсем те кӑларнӑ. Ӑслӑлӑх терминӗсем тӗлӗшпе эсӗ ҫул уҫакан мар. Санчченех уҫнӑ. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 13:29, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:::::Эсӗ, паллах, «-в» аффикс хушма пултаратӑн, анчах чӑваш чӗлхинче ун пек конструкци йӗркеленеймест. Йӗркеленсен те ют сӑмах пулса тӑрать. -ав/-ев аффикс хушӑнса пулакан сӑмахсем глагол ҫумне кӑна хушӑнса пулаҫҫӗ («-в» аффикспа та ҫавах). «Тӑпра» ӗҫхӗл (глагол) пулнӑ пулсан пӗр ыйту та пулмӗччӗ. Енчен те ҫакӑн пек япалана та чухламастӑн пулсан мӗнле майпа терминсем ӑсталама пултаратӑн-ха? Сана, калӑпӑр, пӗр-пӗр вӗренмен тухтӑр сиплеме пуҫласан эс килӗшнӗ пулӑттӑн-и? Мӗншӗн чӑваш чӗлхинчен апла мӑшкӑлламалла? Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 13:36, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:::::::Тăпра теме çук, чул-тăпра теме çук (хăйăрпа тăма, сăмахран,  çапла калаймастăн), анчах та статйине çырмаллах. Çырмасăр хăвараймастăн. Тăправ тесен мĕн иккенĕ тÿрех паллă. Акă, тăпрас сăмах пур. Тăпрапа çыхăннăскер. Мĕн вăл -с? Пур-и унашкал аффикс? Анчах та сăмахĕ пур авă. Тăправ тĕлĕшпе те çавах. Тăпрас пулсан, тăправ та пулать. Е тата ак çакнашкал тĕслĕх: Йĕке — веретено, анчах та Йĕкев — напильник. Шырасан ун пеккисене татах тупма пулать. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 16:08, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::::::::Тӑпрас -с аффикспа мар, -ас/-ес аффикс хушӑнса пулнӑ (эп кӑтартнӑ каҫӑра пур). Йӗкев те «йӗке» (веретено) япаларан мар, глаголтан пулнӑ. //сире вӗренмен хирург операци тусан та эсир килӗшетӗр пулас… ара мӗн, скальтпель алӑра тытма пӗлет те ку сирӗншӗн ҫитет пулас… Нивушлӗ унашкал пӗли-пӗлми хатӗрленӗ терминсем ӑсталани чӑваш чӗлхине сиен кӳнине ӑнланмастӑр? Усӑ кӳрес вырӑнне сиенлени сире пӑшӑрхантармасть-им? Е хӑвӑр мӑн кӑмӑла тивӗҫтерес тени ҫав тери пысӑк? «Чул-тӑпра» ҫырнӑ чухне унта тӑмӗ те, хӑйӑрӗ те кӗрет. Мӑшӑр сӑмах пирки пӑхӑр. «Чул-тӑпра» тенӗ чухне унта пӗр йышши ӑнлава пӗтӗмлетсе калани пур.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 17:04, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Хуть -с, хуть -ас/-ес, уйрăмлăхĕ пысăк мар е пачах та çук. Ĕç унта мар вĕт. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 17:31, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Чул-тăпра неологизма йышăнма пулать. Синоним шайĕнче.  Анчах та ку тăправ тенине кăларса пăрахмалли сăлтав мар. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 03:56, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Порода = чул-тӑпра

Асав шăл. Анчах аса шăл та пур. Юста (езда тенинчен). Анчах çавна çывăх Юстав пур. Хавха. Çав вăхăтрах — хавхав (хавхавлăх). Чарша — чаршав. Сĕте — сĕтев. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 17:03, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пӗлме, чӑваш чӗлхинче глагол пысӑк вырӑнта тӑрать. Хальхи вӑхӑтра кӑна, вырӑс чӗлхи витӗмне пула, япала ячӗ мала тухса пырать. Ҫавӑнпа чӑвашла терминсем тума йывӑр та: вырӑс чӗлхи япала ятне мала хурать, чӑваш чӗлхи вара — ӗҫе. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 17:09, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Юрӗ, тавлашса тӑмастӑп урӑх. Йӑнӑш ҫине кӑтартсан та хӑлхана кӗмест пулсан мӗн тӑвӑн… Сирӗн шутӑрпа апла эпех йӑнӑшатӑп пулса тухтӑр. 18 ҫӳл хушши хамӑн чӑваш чӗлхине якатас тесе эп сирӗнтен сахалтарах кӗнеке вуланӑ пулас, сахалтарах пӗлӳ илнӗ. Сахалтарах ӑслӑ ҫынсемпе калаҫнӑ, хутшӑннӑ. Ни Скворцов, ни ытти паллӑ чӗлхеҫӗ сирӗншӗн сумлӑ ҫын мар. Вӗсем так, ахаль кӑна аппаланнӑ пулас — сирӗн пек шая так-и ҫитеймен... Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 17:15, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Пурне те Ашмарин сăмахсарĕнчен илнĕ темелле. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 17:26, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*:Ну, илнӗ, тейӗпӗр. Анчах вӗсем мӗншӗн апла пулса тӑнине тишкертӗн-и? Чӑн та япала ячӗ ҫумне -ав/-ев (е -в) хушӑннипе пулнине палӑртрӑн-и? Ахаль те сан ытти тӗслӗхӳсене тишкерсе нумай вӑхӑт ирттертӗм. Эпӗ те хӑй вӑхӑтӗнче ҫавнашкал йӑнӑшсем туса. Калӑпӑр, чи малтан «Чӑваш халӑх канашлавӗ» ят панӑччӗ. Чӑвашла пит аван пӗлмесен, тӗрӗс те йӗркеллӗ пек туйӑнатчӗ. Анчах йӑнӑш пулни пирки каларӗҫ. Эп ыйтӑва тишкертӗм те чӑн та йӑнӑшнине ӑнлантӑм. Тӗрӗс «Чӑваш халӑх канашлӑвӗ» пулмаллине ӑнланса илтӗм. Канашла -> Канашлу -> Канашлӑвӗ. «Канашла» ӗҫхӗлтен, паллах, «Канашлав» пулма пултарать, анчах «Канашлу» вырӑнлӑрах (-у/-ӳ) аффикс тухӑҫлӑрах пулнӑран. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 18:49, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::Тишкерме пулать. Анчах та ку ниме те пĕлтермест. Чи кирли — çавнашкал пĕлтерĕшĕпе çывăх мăшăрсем пурри. Татах илсе кăтартатăп тĕслехсем: Шăнкăра — Шăнкăрав. Хăнкăра — Хăнкăрав. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 03:56, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Сăрт-ту тăправĕ


Ҫапла терминлама сӗнетӗп: «Электромагнитлӑ хире-хирӗҫле ҫыхӑну». Выр. взаимодействие «хире-хирĕç çыхăнни, пĕр-пĕринпе çыхăнни» куҫнине шута илнӗ май. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 11:34, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Сильное тата «слабое взаимодействие» валли «хире-хирӗҫле ҫыхӑну»-па усӑ курни термин чӑвашларах пулнӑ пек туйӑнать: Вӑйлӑ хире-хирӗҫле ҫыхӑну. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 11:44, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Математикăра тата физикăра унашкал «выляма» юрамасть. Пĕлтерĕш улшăнать те пачах урăх япала пулса тухать. Ытти наукăсенче çавах вăл. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:46, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::Мана терминсем пирки вӗрентме кирлӗ мар ӗнтӗ. Эпӗ Дектяревпа тачӑ ҫыхӑнатӑп, ҫавна май термин «вылямалла» марри пирки лайӑх пӗлетӗп. Ҫавах та вырӑссем хыҫҫӑн каймалла мар пуль тетӗп. Май ҫитнӗ таран чӑвашла конструкцисемпе йӗркелемелле. Эсир чӑваш сӑмахӗсемпе ҫырнӑ вырӑс Википедине тумастпӑр-ҫке, чӑвашлине тӑватпӑр. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 12:04, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:::Физикăра вăй (сила) тата вăйăм (действие) — тĕрлĕ ăнлавсем. Пĕр япалах мар темелле. Çыхăну вăл татах темскер урăххи. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 12:07, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::::Вӑйӑм = усилие (влияние, авторитет). «Действие» мар. «Витӗм кӳни» тепӗр май. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 12:28, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::::Скворцовӑн словарьне пӑхрӑм: взаимодействие = пӗр-пӗрне пулӑшса (хире-хирӗҫ ҫыхӑнса, пӗрле) ӗҫлени. Антонимӗ «противодействие» = хирӗҫ тӑни, хирӗҫле ӗҫлени. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 12:36, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:::::Аха, Скворцов чăвашла  физика учебникĕ çырнă та унпа шкулсенче ачасене вĕрентнĕ имĕш. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 12:52, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Электромагнитла хире-хирĕç вăйăм


Тӗрӗс «Удмурт Республики» — ку ят йӑнӑш Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 13:48, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

кӑларса пемелле

https://cv.wikipedia.org/wiki/Категорине сӳтсе явмалли:Удмурти Республикин хулисем


Сӳтсе явасси:Казахстан

Хӑҫан эпир ку патшалӑха Касакстан тесе ҫырма пуҫларӑмӑр вара? Вандализм мар-и?  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 16:44, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Лӑплан, йӗрсе ан яр ак тата, пӗтӗм сӑмахсене вырӑсла ҫырманшӑн. Вандализм мӗн иккенне пӗлетӗн-и? Мана кунта айӑплатса тӑран тата. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 17:40, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Вандализм — йышӑннӑ йӗркене пӑсни. Казахстан вырӑнне Касакстан ҫырни — шӑп ҫавӑ. Унта та пулин пӗр пек ҫырайман: пӗр вырӑнта Касакстан, тепӗр вырӑнта Касахстан... Википеди сире валли кӑна пулмалла мар, унпа пурте усӑ курмалла. Сирӗн пек алхассан усӑсӑр япала пулса тухать. Кураҫҫӗ те ун пек ҫырнине — тӳрех хупаҫҫӗ! Хальхи орфографине хӑвӑн пек ҫырма ирӗк пани ҫине улӑштарайсан — ыйту ҫук, сан пек ҫырӑпӑр. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 18:40, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::Ӑҫтан эсӗ вара хӑвӑн чӑваш чӗлхин йышӑннӑ йӗркесене шухӑшласа кӑлартӑн? Ӑҫта ҫак документ, хӑшӑнчӗ Касакстана чӑвашла зх урлӑ ҫырма хушнӑ? Ӑҫта санӑн ҫӑлкуҫусем, хӑшсем пирки ялан калаҫан эс? Хӑратса та ан тӑр мана кунта, хупаҫҫӗ тесе, намӑсланса ан тӑр тархасшӑн. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 19:50, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:::Ара сана вӗсене кӑтартсан та эсӗ йышӑнмастӑн-ҫке. «Чӑваш чӗлхин орфографи словарӗ», 2002 ҫул (ҫӗнӗреххи тухман-ха), 87-мӗш страница.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 19:56, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Молодец, большое спасибо сана, Казахстан ҫырса панӑшӑн, Кăркăсстана, Киргизия ҫинне переименовать туха, ату вулама удобно мар. Заранее спасибо сана. Эпӗ ку комментарийне хальхи орфографипе ҫырма тӑрӑшрӑм, мӗн те пулин правильнах мар пулсан, мана исправить ту тархасшӑн. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 18:15, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ан йӗрмӗшсе тӑр. Малтан чӑвашла ман шая таран вӗренсе ҫит те вара вӗрентме пултаратӑн. Казахстан ялан ҫапла ҫырӑннӑ, Кӑркӑсстан та ҫавӑн пек. Эпӗ Кӑркӑсстан пирки пӗр сӑмах та пулин каларӑм-и? Сӑмах халь Казахстан пирки. Хальхи орфографипе Казахстан ҫырӑнать. Халӑхӗ те казахсем.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 18:37, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:Казахстан, Казахсем ку вырӑс сӑмахӗсем, К вырӑнне Х ҫырма, комунистсем вырӑс чӗлхи валли шухӑшласа кӑларнӑ, казаксемпе пӑтраштарас мар тесе, анчах та чӑвашла кун пек ҫырма никам та сӗнмен, касаксем уншӑн казахсем  пулса тӑмареҫ. Ытти Раҫҫейри тӗрӗк халӑхсен никамӑн, пуҫне те х урлӑ ҫырма шухӑш пырса ҫапӑнмарӗ, тав турра пирӗн Николай Плотников пур. Кун пек манкуртлă ентешсемпе, тӑшмансем те кирлӗ мар. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 19:28, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::Тӑванӑм, эп сана япӑх сӑмахсемпе асӑнса-и? Ҫынсемпе йӗркеллӗ калаҫма вӗрен малтан. Малтан ман чухлӗ ӗҫ ту та вара мана манкурт тесе ятла. Хусан тата ытти сӑмахсене ӗнтӗ коммунистсем чӑвашсене вӗрентнӗ... Сирӗн чӑвашлӑха аталантарасси мар малта тӑрать, хӑвӑр мантӑр кӑмӑлӑра тивӗҫтересси. Ҫавна пулах эпир, чӑвашсем, ыттисенчен кая юлса пыратпӑр. Ҫав вӑхӑтра ыттисем мала каяҫҫӗ. Тутарсем кӑна мар, пушкӑртсем те пире хыҫа хӑварнӑ. Мӗншӗн? Ара сирӗнешкел «мӗнле ҫырас килет, ҫапла ҫыратпӑр» принциппа усӑ куракансене пула. Мӗншӗн никам та Википедине аталантармасть? Пурте уҫаҫҫӗ те, вулама май ҫукран хупаҫҫӗ. Словарьсӗр вӗт-ха вулама май ҫук. Пур-и ҫакӑн пек ӗҫрен усси? Пач та ҫук! Тата мана манкурт тесе ятлатӑр.   Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 19:52, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:::Юрӗ, мӗн пуррипе килӗшер, чарӑнар, хам ытлашши вӗрилентем. Artem Petrov CHV (сӳтсе явни) 20:00, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Ĕнентерӳ (математика)

Ку термина «Ҫирӗплетӳ» тесе куҫарнӑ. Словарьсенче вӑл ҫапла. Тӗслӗх. Ҫавна май словарьте пур терминпа усӑ курма сӗнетӗп. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 17:39, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
* Словарьсенче ĕнетерÿ сăмах та пур. Çирĕплетÿ каймасть. Мĕншĕн тесен унăн специфики пур. Специфика вара кунта кирлĕ мар. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 06:11, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*:Кунта та каллех хӑвӑннех перетӗн. Скворцов вара, сан шутупа, санран айванрах пулнӑ, чӑвашла санран япӑхрах пӗлнӗ. Ӗнентерӳ сӑмах ун пуҫне пырса кӗмен… Тӗрӗс маррине суйланӑ. Ҫапла-и? Ачи эс айван мар-ҫке. Нивушлӗ ҫакӑн пек ыйтусем пуҫна пырса кӗмеҫҫӗ? Е чӑн та хӑвна ыттисенчен ӑслӑрах тесе шутлатӑн? Эпӗ хама ун пек шутламастӑп.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:42, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::Ну мĕн хăрушши пур ĕнентерÿ тенинче? Ху каалашле, пурте пĕтĕмпех тата кашнине (чĕлхе управçине) ăнланмалла. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 08:48, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ĕнентерÿ  вăл çирĕплетни çеç мар. «Çирĕплетекен» çын чуххăмла та пеме пултарать. Ура тапса, пуçа ухса (с). Ĕнентерÿ вара ятарлă правилăсемпе пулса пырать. Çавна математикăлла логика теççĕ. Карланкăпа е ытти çавнашкал меслетпе  «çирĕплетни» ĕнентерÿ пулмасть. Ellodanis5 (сӳтсе явни) 08:55, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Вӑт чӑн та, мӗн каласшӑн пулнине ху ӑнлантӑн-ши? Ку икӗ термина пайлас пулсан эп ҫапла пайланӑ пулӑттӑм: ӗнентер — фактсем ҫине таянмасӑр; ҫирӗплет — фактсем ҫине таянса. Ӗнентер — «ӗнен» ӗҫхӗлтен пулнӑ. Ҫирӗплет — «ҫирӗп» паллӑ ятӗнчен («ҫирӗп ту» ӑнлантару йӗркелесе). Доказательство валли хӑшӗ лайӑхрах каять? //ҫакна йӑлт словарьсене пӑхмасӑр ҫыртӑм. Ҫавна май ҫирӗплетейместӗп. Ҫирӗплетмелел пулсан — пӑхса илейретӗп…  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 09:58, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ĕнентерÿ вăл — процесс, çирĕплетÿ — пат! касса татни. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 10:47, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ĕнентерÿ тата Çирĕплетÿ

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Ĕнентерӳ (математика)


Сӳтсе явасси:Вут-хĕмлĕ перӳ хĕçпăшалĕ

Ку термина валли тахҫанах чӑвашлине хатӗрленӗ: Вутпа перекен хӗҫ-пӑшал. Улӑштарма ыйтатӑп. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 18:24, 10 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Ну, хатĕрленĕ пултăр. Анчах та вăл кунтинчен хăш енĕпе лайăхрах? Мĕнле приципла уйрăмлăх пур? --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 06:08, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*:Мӗншӗн тесен чӑвашларах. «Вут-хĕмлĕ перӳ хĕçпăшалĕ» — кунта йӑлт вырӑсла конструкци. Вырӑсла текста чӑваш сӑмахӗсемпе вулани. Ну, чӑвашла мар! Пӗрре те! Эп эсӗ хатӗрленӗ кашни термин тӗлӗшпе тавлашмастӑп-ҫке (Кашни пайра пулмалли 1000 статьян таблицине хатӗрленӗ май ӗнер 200 ытла пӑхса тухрӑм). Йӗркеллех пулсан — сӑмах ҫук. Чӑваш чӗлхине вырӑсла конструкцисемпе пӑсмасан аванрах. //эпӗ лайӑхлатасшӑн, эсӗ вара ҫав ӗҫе ҫав тери хирӗҫ тӑратӑн. Йӑлт пӗр сӑлтава пула пулас: эпӗ эсӗ хатӗрленӗ терминсене тиветӗп… Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:48, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Вут-хĕмлĕ перӳ хĕçпăшалĕ


Сӳтсе явасси:Телекурăм

«Телекурав» термин ҫирӗпленнӗ. Унпа ытларах усӑ кураҫҫӗ. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 13:25, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)


Сӳтсе явасси:Классикăлла мусăк

Чӑвашла «классикла» пулмалла. «-ла»-па ытларах ҫакӑн чухне усӑ курмалла: ят хушшинче «евӗр», «йышши» сӑмах кӗртме май пулсан. «Классик пек мусӑк».  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 13:32, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Классик вăл — çын. Классика — пулăм. Икĕ сăмахĕ те варваризмсем. Ку варваризмсенчен хăтăлмалли майсем курăнмаççĕ. Çавăнпа вĕсене «чăтмах» тивет. Вĕсем çумне аффикссем те хушăнма пултараççĕ. Чăмăрла улма, чăвашла кĕнеке, саккăрла ташă, вĕтĕлле ташă, Ленинла комсомол, Сталинла Конституци тенисене илтмен-им? «Сталинла ӗҫе ӗҫлетпӗр,. Кӗрешетпӗр Сталинла....» —  https://сувары.рф/ru/node/1402 --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 06:45, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Енчен те эпир «чăвашла кĕнеке» тетпĕр пулсан, ку вăл «чăваш пек кĕнеке», «чăваш евĕр кĕнеке», «чăваш йышши кĕнеке» тенисене мар пĕлтерет. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 07:42, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Кунта классикла мар, классикăлла пулмалла. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 07:45, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*:Вӑт кунта та хӑвна чи чаплӑ чӗлхеҫӗ пек тытатӑн… Скворцов пеккисем санран пин хут лексикӑна япӑх ӑнланнӑ ӗнтӗ.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:23, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

::Скворцов ман тус, анчах та чăнлăх хаклăрах. Скворцов вăл вилнĕ. унран халь тин ыйтса пĕлейместĕн. Анчах виличчен Виноградовсемпе Андреевсене хирĕç тăчĕ. Юлашки сывлăш тухичченех. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:36, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Классикăлла мусăк


Сӳтсе явасси:Рок мусăкĕ

Дефиспа чӑвашла ытларах чухне мӑшӑр е хутлӑ сӑмахсене ҫыраҫҫӗ. Чӑвашла каласах тесен «Рок мусӑкӗ» (Рок музыки) темелле. //эсир вӗт-ха вырӑс чӗлхинчен хӑпасшӑн, апла пулсан вырӑс конструкцийӗпе усӑ курмалла мар. Чӑвашла тумалла: Рок мусӑкӗ. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 13:36, 11 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Дефис кирлӗ мар


Сӳтсе явасси:Чуллă ĕмĕр

Скворцов ку термина «Чул самани» тесе куҫарнӑ. «Эпоха» ӑнлава чӑн та «ӗмӗр» пек куҫармалла мар пуль, ытларах «тапхӑр», «самана» каяҫҫӗ пуль. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 09:52, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Ку термина «Чуллӑ ӗмӗр» тенӗ, ыттисене вара «Тимӗр ӗмӗрӗ», «Бронза ӗмӗрӗ». «Самана» е «Тапхӑр» усӑ курас килмест пулин те пӗр пек хатӗрлесе «чул ӗмӗрӗ» ҫине улӑштармалла пуль (кун пек тӗрӗсрех). «Чуллӑ ӗмӗр» ӗмӗр чулланнӑ пек ӑнлантарма пултарать. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 09:57, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)
*Чул ĕмĕрĕ. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 13:42, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пӗрпеклетмелле


Сӳтсе явасси:Сăваплăхлă Рим империйĕ

«Сӑваплӑхлӑ» кунта ытла кӑткӑслатни. «Сӑваплӑ» та ҫитет. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 10:33, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пурте çавнашкал «кăткăслăхран» хăраççĕ (сăмахран, ăслăлăх вырăнне ăслăх туртса кăларни те çавăнпах çыхăннă). Анчах та унакшал кăткăслăхсем сăмаха тĕрлĕрен сĕмсем пама пулăшаççĕ. Вырăсла та ав святая мар, свящзенная тенĕ. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 11:29, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Сӑваплӑ Рим империйӗ

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Сăваплăхлă Рим империйĕ


Сӳтсе явасси:Вăтам ĕмĕрсем

Пӗтӗмлетсе каланӑ чухне чӑваш чӗлхинче нумайлӑх аффиксӗпе усӑ курмаҫҫӗ... Кунта вара пӗтӗмлетсе калани пулас. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 10:36, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Нумайлӑ хисеп кирлӗ мар пуль?

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Вăтам ĕмĕрсем


Сӳтсе явасси:Францин Аслă революцийĕ

Революци Францире пулса иртнӗ, ҫавӑнпа Франци революцийӗ пулмалла. Пахаланине хушнӑ май «Аслӑ Франци революцийӗ» пулса тӑрать. «Францин Аслă революцийĕ» тенине каялла вырӑсла куҫарсан «Великая революция Франции» пулса тухать. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 10:46, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Францин Аслă революцийĕ


Сӳтсе явасси:Малти Хĕвелтухăç

Вӑтам пулмалла мар-и? Ближний Восток вӗт-ха Малти Хӗвелтухӑҫ? 2021 ҫулхи чӑвашла-вырӑсла словарьте Вӑтам Хӗвелтухӑҫ тенӗ. Ятне улӑштармалла. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 12:25, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Вырăсла средний пулсан, чăвашла, паллах, средний пулмалла. Ближний — çывăх, передний — малти. --Ellodanis5 (сӳтсе явни) 13:35, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:«Ближний Восток» тенине тахҫанах чӑвашла «Малти Хӗвелтухӑҫ» тесе куҫараҫҫӗ. «Мальен Хӗвелтухӑҫ» тени тата тӗл пулатчӗ пулас. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 13:55, 12 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Вӑтам Хӗвелтухӑҫ?

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Малти Хĕвелтухăç


Сӳтсе явасси:Кушак лемурӗ

Ятне, тен, «Кушакла лемур» ҫине улӑштармалла? «Кушак евӗрлӗ» тени капла аванрах палӑрать. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:24, 13 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Кушакла лемур


Сӳтсе явасси:Газа Сектор (ушкăн)

Паллӑ пайӑр ятсене куҫармаҫҫӗ (т-хрен, The Beatles). Ку ушкӑн ятне никам та чӑвашла ун пек каламан, пурте «Сектор газа» пек пӗлеҫҫӗ. Енчен те чӑн та чӑвашсем хушшинче «Газа Сектор» тени анлӑ сарӑлнӑ пулсан — урӑх сӑмах. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 08:33, 15 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Кунта Газ секторĕ пулмалла. Воронежри химкомбинатсен промзонине пула çапла ят панă. Viktor (сӳтсе явни) 21:57, 15 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Е вырăслах хăвармалла. Viktor (сӳтсе явни) 21:58, 15 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пайӑр ятсене куҫармаҫҫӗ

https://cv.wikipedia.org/wiki/Сӳтсе явасси:Газа Сектор (ушкăн)


Сӳтсе явасси:Газа Сектор

Тӗрӗссипе «Газа секторӗ» пулмалла мар-и? Камӑнлӑх аффиксӗ кунта кирлӗх. Сектор — территори пайланӑвне кӑтартать, пайӑр ят мар. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 15:53, 15 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Пушкӑртла та, азербайджанла та, турккӑла та ятӗнче камӑнлӑх аффиксӗпе усӑ курнӑ. Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 15:55, 15 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

Сектор мĕншĕн пысăк саспаллипе çырнă? Ĕ пирки иккĕленӳллĕ шухăш. Палестинăн секторĕ пулсан ĕ çырас пулать, политикăри уйрăм пĕлтерешлĕ вырăн пулсан, ĕ кирлĕ мар. Viktor (сӳтсе явни) 21:45, 15 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)

:«Сектор» кунта пайлану ячӗ, «тӑрӑх», «район», «облаҫ», «ен», «ел» пек. Акӑлчанла камӑнлӑх аффиксӗ ҫук тесе чӑвашла камӑнлӑх аффиксӗсӗр ҫырмалла мар ӗнтӗ. Чӑваш чӗлхи акӑлчан чӗлхи мар вӗт.  Николай Плотников (ыйтса пĕлĕр) 07:05, 16 Юпа уйӑхӗн 2023 (UTC)